MediaWiki:Monobook.css

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>glwikisource</dbname>
    <base>https://gl.wikisource.org/wiki/Portada</base>
    <generator>MediaWiki 1.45.0-wmf.25</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Especial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Conversa</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Usuario</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Conversa usuario</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Conversa Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ficheiro</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Conversa ficheiro</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Conversa MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Modelo</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Conversa modelo</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Axuda</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Conversa axuda</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categoría</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Conversa categoría</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Autor</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Conversa autor</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">Páxina</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">Conversa páxina</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">Índice</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">Conversa índice</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Módulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Conversa módulo</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Evento</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Evento Discussão</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>MediaWiki:Monobook.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3</id>
    <revision>
      <id>8754</id>
      <parentid>4824</parentid>
      <timestamp>2012-02-25T02:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hoo man</username>
        <id>620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Security fix: [[WMFblog:2011/10/03/native-https-support-enabled-for-all-wikimedia-foundation-wikis/|protocol-relative URLs]] per https://meta.wikimedia.org/?oldid=3197161 ([[m:Stewards' noticeboard|questions?]]).</comment>
      <origin>8754</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="926" sha1="cvkcsgswrp86n3rc6mkr024ri2gly2p" xml:space="preserve">/* edit this file to customize the monobook skin for the entire site */

 /* Para cambiar o indicar de novo artigo na lista de cambios recentes [[MediaWiki:newpageletter]] */
 .newpage {
  color: black;
  background-color: yellow;
 }

 /* Visualizar &quot;Wikisource en galego.&quot;  [[MediaWiki:tagline]]*/
 #siteSub {
    display: inline;
    font-size: 90%;
    font-weight: normal;
 }

 /*Para situar unha ligazón ás coordenadas nun mapa*/
 #coordenadas {  
  position:absolute;
  z-index:1;
  border: none;
  background: none; 
  right:12px; 
  top:0.3em;
  width:45.0em;
  float:right;
  margin: 0.0em;
  padding:0.0em;
  line-height: 1.5em;
  text-align:right;
  text-indent:0;
  font-size:85%;
  text-transform: none;
  white-space:normal;
  }

  #coordenadas a[href ^=&quot;http://&quot;] {
    background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/gl/d/d4/Gnome-globe.png) center right no-repeat; padding-right: 18px;  
   !important;
  }</text>
      <sha1>cvkcsgswrp86n3rc6mkr024ri2gly2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Addedwatch</title>
    <ns>8</ns>
    <id>18</id>
    <revision>
      <id>1388</id>
      <parentid>18</parentid>
      <timestamp>2005-08-25T21:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="k5jtki48dxrtno5sg90durwdd57py47" xml:space="preserve">Engadido á lista de vixilancia.</text>
      <sha1>k5jtki48dxrtno5sg90durwdd57py47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Addgroup</title>
    <ns>8</ns>
    <id>20</id>
    <revision>
      <id>1390</id>
      <parentid>20</parentid>
      <timestamp>2005-08-25T21:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="ommakhp46d4dwcaehhlylm07zvm3jm5" xml:space="preserve">Engadir grupo</text>
      <sha1>ommakhp46d4dwcaehhlylm07zvm3jm5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Addgrouplogentry</title>
    <ns>8</ns>
    <id>21</id>
    <revision>
      <id>1391</id>
      <parentid>21</parentid>
      <timestamp>2005-08-25T21:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="3rs5j50yf1l5tvwh17p8629tbfg6fff" xml:space="preserve">Engadir grupo $2</text>
      <sha1>3rs5j50yf1l5tvwh17p8629tbfg6fff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Administrators</title>
    <ns>8</ns>
    <id>23</id>
    <revision>
      <id>1392</id>
      <parentid>23</parentid>
      <timestamp>2005-08-25T21:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="f1032jrqyc9t7ckdd1kjnluum4utsru" xml:space="preserve">Special:Listadmins|Wikisource:Administradores</text>
      <sha1>f1032jrqyc9t7ckdd1kjnluum4utsru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:AllmessagesnotsupportedUI</title>
    <ns>8</ns>
    <id>32</id>
    <revision>
      <id>1409</id>
      <parentid>32</parentid>
      <timestamp>2005-08-26T16:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="2umd5vzukk3uwzisoi4n96j8y5uwic9" xml:space="preserve">O seu idioma de interface actual &lt;b&gt;$1&lt;/b&gt; non o pode amosar Special:AllMessages neste sitio.</text>
      <sha1>2umd5vzukk3uwzisoi4n96j8y5uwic9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Allnonarticles</title>
    <ns>8</ns>
    <id>34</id>
    <revision>
      <id>3270</id>
      <parentid>34</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="m9xsc0g7yb0ertn70tbloiothspex12" xml:space="preserve">Todo o que non sexan artigos</text>
      <sha1>m9xsc0g7yb0ertn70tbloiothspex12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Allnotinnamespace</title>
    <ns>8</ns>
    <id>35</id>
    <revision>
      <id>2082</id>
      <parentid>35</parentid>
      <timestamp>2005-10-16T19:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3gqf9jflrg7868586pz5e7hvbfoli59" xml:space="preserve">Tódalas páxinas (non no espazo de nomes $1)</text>
      <sha1>3gqf9jflrg7868586pz5e7hvbfoli59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Allpagesnext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>38</id>
    <revision>
      <id>1413</id>
      <parentid>38</parentid>
      <timestamp>2005-08-26T16:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="pfrkp5smcu7p91rav2vollnhrywqh3x" xml:space="preserve">Seguinte</text>
      <sha1>pfrkp5smcu7p91rav2vollnhrywqh3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Allpagesprev</title>
    <ns>8</ns>
    <id>39</id>
    <revision>
      <id>1414</id>
      <parentid>39</parentid>
      <timestamp>2005-08-26T16:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="pem6b7z71u0mjcviwnyk960wom4g0hl" xml:space="preserve">Anterior</text>
      <sha1>pem6b7z71u0mjcviwnyk960wom4g0hl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Alphaindexline</title>
    <ns>8</ns>
    <id>41</id>
    <revision>
      <id>1416</id>
      <parentid>41</parentid>
      <timestamp>2005-08-26T16:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7" sha1="eaqc5q7rdjt1yzmxrv3i7v8uazwx2kn" xml:space="preserve">$1 a $2</text>
      <sha1>eaqc5q7rdjt1yzmxrv3i7v8uazwx2kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Already bureaucrat</title>
    <ns>8</ns>
    <id>42</id>
    <revision>
      <id>2084</id>
      <parentid>42</parentid>
      <timestamp>2005-10-16T19:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="lzukjd52vrkm52yiq03ny2pmu53w62u" xml:space="preserve">Este usuario é xa un burócrata</text>
      <sha1>lzukjd52vrkm52yiq03ny2pmu53w62u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Already steward</title>
    <ns>8</ns>
    <id>43</id>
    <revision>
      <id>2723</id>
      <parentid>43</parentid>
      <timestamp>2006-01-02T23:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="27daqpg9kh5mzhkb9jnqro3aimiw5z3" xml:space="preserve">Este usuario xa é ''steward''</text>
      <sha1>27daqpg9kh5mzhkb9jnqro3aimiw5z3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Already sysop</title>
    <ns>8</ns>
    <id>44</id>
    <revision>
      <id>2724</id>
      <parentid>44</parentid>
      <timestamp>2006-01-02T23:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="tfote7pg5ez3r4zonouvx59u13xw8ip" xml:space="preserve">Este usuario xa é administrador</text>
      <sha1>tfote7pg5ez3r4zonouvx59u13xw8ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Alreadyloggedin</title>
    <ns>8</ns>
    <id>45</id>
    <revision>
      <id>20468</id>
      <parentid>1417</parentid>
      <timestamp>2021-02-12T12:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>2668</id>
      </contributor>
      <comment>obs tag</comment>
      <origin>20468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="5rsj1cpmovbt27rpd57xgmmgigpb7et" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;&lt;b&gt;Xa está dentro do sistema usuario $1!&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;br&gt;</text>
      <sha1>5rsj1cpmovbt27rpd57xgmmgigpb7et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Badaccesstext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>61</id>
    <revision>
      <id>2092</id>
      <parentid>61</parentid>
      <timestamp>2005-10-16T20:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="cyqjiukv7yd4qjwkfjg0tfq1hl1ylse" xml:space="preserve">A acción que intentaches está limitada a usuarios con permisos de &quot;$2&quot;.
Ver $1.</text>
      <sha1>cyqjiukv7yd4qjwkfjg0tfq1hl1ylse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Badfiletype</title>
    <ns>8</ns>
    <id>64</id>
    <revision>
      <id>1464</id>
      <parentid>64</parentid>
      <timestamp>2005-08-27T18:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>de gl wikipedia</comment>
      <origin>1464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="6cff9ggo2ti1oncuxdg0zlhz0y6hotk" xml:space="preserve">&quot;.$1&quot; non é un formato de ficheiro de imaxe recomendado.</text>
      <sha1>6cff9ggo2ti1oncuxdg0zlhz0y6hotk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Badquery</title>
    <ns>8</ns>
    <id>66</id>
    <revision>
      <id>1466</id>
      <parentid>66</parentid>
      <timestamp>2005-08-27T18:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>gl wikipedia</comment>
      <origin>1466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="okit7gkfkcw8mhxgibpbsgoc0vpn1nq" xml:space="preserve">A consulta de procura non tén un formato válido.</text>
      <sha1>okit7gkfkcw8mhxgibpbsgoc0vpn1nq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Badquerytext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>67</id>
    <revision>
      <id>1467</id>
      <parentid>67</parentid>
      <timestamp>2005-08-27T18:57:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="35sinf7n2v7xw7vjblzrjgwwqesqdbo" xml:space="preserve">Non demos procesado a súa procura. Se cadra isto é porque procurou unha palabra con menos de tres letras, o que aínda non é posíbel. Tamén pode ser que haxa un erro tipográfico un erro na expresión, por exemplo &quot;peixe e e escaleiras&quot; Por favor intente con outra procura.</text>
      <sha1>35sinf7n2v7xw7vjblzrjgwwqesqdbo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Blockedtext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>72</id>
    <revision>
      <id>11090</id>
      <parentid>1489</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T10:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="q6pwwjtfw7re2ihooi0gzbli948uth6" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso de edición
| imaxe       = [[Ficheiro:Stop bad orthography.svg|100px]][[Ficheiro:Stop x nuvola.svg|60px]]
| estilo      = border: 2px solid #aa8;
| texto       = &lt;div style=&quot;width:100%; margin:auto; text-align:center;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''O seu nome de usuario ou enderezo IP foi bloqueado.'''&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin:auto; width:70%;&quot;&gt;
O usuario $1 realizou o bloqueo e a razón que deu foi a seguinte:&lt;br clear=&quot;all&quot;/&gt;
&lt;div style=&quot;margin:1em; padding:5px; border:3px #666 double;&quot;&gt;$2&lt;/div&gt;
Caducidade do bloqueo: '''$6'''.
&lt;/div&gt;

Pode contactar con $1 ou con calquera outro [[{{MediaWiki:Grouppage-sysop}}|administrador]] para discutir este bloqueo.
Non pode empregar a característica &quot;Enviar un correo electrónico a este usuario&quot; a non ser que dispoña dun enderezo electrónico válido rexistrado nas súas [[Especial:Preferencias|preferencias de usuario]] e que o seu uso non fose bloqueado.
O seu enderezo IP actual é $3 e o ID do bloqueo é #$5.
Por favor, inclúa estes datos nas consultas que faga.
}}</text>
      <sha1>q6pwwjtfw7re2ihooi0gzbli948uth6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Blockipsuccesstext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>76</id>
    <revision>
      <id>11092</id>
      <parentid>1493</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T10:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="895" sha1="t1p39l0i21v9w21qfdme2m8d4f39y3h" xml:space="preserve">&lt;big&gt;&quot;[[Usuario:$1|$1]]&quot; foi {{GENDER:$1|bloqueado|bloqueada}}&lt;/big&gt; (&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[Conversa Usuario:$1|conversa]]{{·}} [{{fullurl:Conversa Usuario:$1|action=edit}} editar a conversa]{{·}} [{{fullurl:Conversa Usuario:$1|action=edit&amp;section=new}} nova mensaxe]{{·}} [[Especial:Contributions/$1|contribucións]]{{·}} [{{fullurl:Especial:Log|type=block&amp;user=&amp;page=Usuario:{{urlencode:$1}}}} rexistro de bloqueos]{{·}} [{{fullurl:Especial:Ipblocklist|action=unblock&amp;wpUnblockAddress={{urlencode:$1}}&amp;wpUnblock}} desbloquear]{{·}} [{{fullurl:User:$1|action=watch}} vixiar]&lt;/span&gt;).
&lt;div style=&quot;font-size:94%&quot;&gt;
Quizais queira ollar algunha destas páxinas:
* [[{{ns:Special}}:Ipblocklist|Lista de bloqueos vixentes]]
* [[{{ns:Special}}:Log/block|Rexistro de bloqueos]]
* [[{{ns:Special}}:BlockIP|Bloquear outro usuario]]
* [[{{ns:Special}}:Log/newusers|Rexistro de usuarios]]
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>t1p39l0i21v9w21qfdme2m8d4f39y3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Blocklistline</title>
    <ns>8</ns>
    <id>79</id>
    <revision>
      <id>1505</id>
      <parentid>79</parentid>
      <timestamp>2005-08-29T19:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="sl3e0tjq8u9xu67snumw3b35wcrghsv" xml:space="preserve">$1, $2 bloqueou $3 (expira en $4)</text>
      <sha1>sl3e0tjq8u9xu67snumw3b35wcrghsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Booksourcetext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>86</id>
    <revision>
      <id>1529</id>
      <parentid>86</parentid>
      <timestamp>2005-08-30T20:51:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="clbxmhgvdm754vran1hkhxjyt9na2vu" xml:space="preserve">Máis abaixo hai unha lista de ligazóns a outros sitios que venden libros novos e usados, e poden ter máis información acerca dos libros que está a procurar. Wikipedia non está relacionado con ningún destes negocios, e esta lista non debe ser tomada coma un apoio.</text>
      <sha1>clbxmhgvdm754vran1hkhxjyt9na2vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Bugreports</title>
    <ns>8</ns>
    <id>89</id>
    <revision>
      <id>1532</id>
      <parentid>89</parentid>
      <timestamp>2005-08-30T20:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="1pmv4twrgd19ckc4fkuywtlylnrrtl0" xml:space="preserve">Informes de erro</text>
      <sha1>1pmv4twrgd19ckc4fkuywtlylnrrtl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Bugreportspage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>90</id>
    <revision>
      <id>1533</id>
      <parentid>90</parentid>
      <timestamp>2005-08-30T20:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="38drhfmkophxcx44i26ivyabzj8hlbl" xml:space="preserve">Wikipedia:Informe de erros</text>
      <sha1>38drhfmkophxcx44i26ivyabzj8hlbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Bureaucratlog</title>
    <ns>8</ns>
    <id>91</id>
    <revision>
      <id>1534</id>
      <parentid>91</parentid>
      <timestamp>2005-08-30T20:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="1lr3f4nrftg932jrkds1xoeuhau5cdl" xml:space="preserve">Rexistro_de_burócrata</text>
      <sha1>1lr3f4nrftg932jrkds1xoeuhau5cdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Bureaucratlogentry</title>
    <ns>8</ns>
    <id>92</id>
    <revision>
      <id>1535</id>
      <parentid>92</parentid>
      <timestamp>2005-08-30T20:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="6a63xnlzlvqezpw0s0dzpb28v01self" xml:space="preserve">Dereitos para o usuario &quot;$1&quot; posto &quot;$2&quot;</text>
      <sha1>6a63xnlzlvqezpw0s0dzpb28v01self</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Byname</title>
    <ns>8</ns>
    <id>94</id>
    <revision>
      <id>1538</id>
      <parentid>94</parentid>
      <timestamp>2005-08-30T20:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="qta8ujt4qx4tnozqm91g14eqq9usgju" xml:space="preserve">polo nome</text>
      <sha1>qta8ujt4qx4tnozqm91g14eqq9usgju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Bysize</title>
    <ns>8</ns>
    <id>95</id>
    <revision>
      <id>1539</id>
      <parentid>95</parentid>
      <timestamp>2005-08-30T20:59:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="9h6hp0hum7rwgozn85twjnk88ira7d5" xml:space="preserve">polo tamaño</text>
      <sha1>9h6hp0hum7rwgozn85twjnk88ira7d5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Cachederror</title>
    <ns>8</ns>
    <id>96</id>
    <revision>
      <id>1540</id>
      <parentid>96</parentid>
      <timestamp>2005-08-30T21:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="cissn4sa5a3om4vylgu3gqfet39qrd0" xml:space="preserve">A seguinte é unha copia gardada da páxina requerida, e pode non estar ao día.</text>
      <sha1>cissn4sa5a3om4vylgu3gqfet39qrd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Category</title>
    <ns>8</ns>
    <id>102</id>
    <revision>
      <id>1655</id>
      <parentid>102</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T19:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="knsrtqgffay1ndh6opzoix7qukb1nuk" xml:space="preserve">categoría</text>
      <sha1>knsrtqgffay1ndh6opzoix7qukb1nuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Categoryarticlecount</title>
    <ns>8</ns>
    <id>104</id>
    <revision>
      <id>1657</id>
      <parentid>104</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T19:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="76g7p4om0dbby8zclsi5y8yilea43jd" xml:space="preserve">Hai $1 artigos nesta categoría.</text>
      <sha1>76g7p4om0dbby8zclsi5y8yilea43jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Categoryarticlecount1</title>
    <ns>8</ns>
    <id>105</id>
    <revision>
      <id>1658</id>
      <parentid>105</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T19:50:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="eqyl4g7hsvq40o5dfw8i8950z60o0be" xml:space="preserve">Hai $1 artigo nesta categoría.</text>
      <sha1>eqyl4g7hsvq40o5dfw8i8950z60o0be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Changegrouplogentry</title>
    <ns>8</ns>
    <id>107</id>
    <revision>
      <id>3273</id>
      <parentid>107</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:24:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="fz7rms8qm73dw9ovj3ymoqhn6lzqkkg" xml:space="preserve">Modoficouse o grupo $2</text>
      <sha1>fz7rms8qm73dw9ovj3ymoqhn6lzqkkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Changes</title>
    <ns>8</ns>
    <id>109</id>
    <revision>
      <id>1660</id>
      <parentid>109</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T19:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7" sha1="4c0ce52lyb1paqg9pauzv536gihwdc7" xml:space="preserve">cambios</text>
      <sha1>4c0ce52lyb1paqg9pauzv536gihwdc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirmdelete</title>
    <ns>8</ns>
    <id>114</id>
    <revision>
      <id>1665</id>
      <parentid>114</parentid>
      <timestamp>2005-09-01T19:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="bax3dgvkmw7gkbfl4oufs66gvh2nznx" xml:space="preserve">Confirmar borrado</text>
      <sha1>bax3dgvkmw7gkbfl4oufs66gvh2nznx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirmdeletetext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>115</id>
    <revision>
      <id>11178</id>
      <parentid>11113</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:39:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1739" sha1="dxd5cfrkco31mn51fio8uizv9vtfru3" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso de edición
| texto       = Está a piques de borrar &quot;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;'''[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}}} {{FULLPAGENAME}}]'''&quot; con todo o seu [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} historial]&lt;/span&gt;. Por favor, asegúrese de que está obrando correctamente.
* '''Confirme''' que é realmente a súa intención e que o fai de acordo [[W:Wikipedia:Política e normas|coas políticas de borrado]].
*''' Revise''' calquera rexistro previo de borrados/restauracións que se atope embaixo.
* Dea un '''resumo''' que explique claramente o motivo polo cal vai borrar a páxina.
* Asegúrese de que este resumo non conteña '''contido inapropiado''', xa que as entradas do rexistro son visibles publicamente. O motivo seleccionado da caixa despregable será tamén mostrado co texto que haxa no resumo.
* '''Comprobe''' [[Especial:Whatlinkshere/{{FULLPAGENAMEE}}|as páxinas que ligan con esta]] antes de borrala (as ligazóns que vaian dar a esta páxina non serán cambiadas). {{#switch:{{NAMESPACE}}|Ficheiro='''Comprobe tamén as ligazóns do ficheiro e elimíneas de todos os artigos.''' É a súa responsabilidade borrar imaxes limpamente sen deixar nin ligazóns rotas nin caixas vermellas nos artigos.}}
{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Conversa ficheiro|
* '''Estado da conversa desta imaxe:''' ''{{#ifexist:Ficheiro:{{PAGENAME}}|{{#ifexist:Media:{{PAGENAME}}|Esta é unha páxina de conversa válida.|A páxina asociada a esta conversa existe pero non contén ningunha imaxe.}}|{{#ifexist:Media:{{PAGENAME}}|Esta é a páxina de conversa dunha imaxe da Wikimedia Commons.|Esta é unha páxina de conversa orfa, sen imaxes asociadas a ela.}}}}''}}
}}
&lt;span id=&quot;Deletereason&quot;&gt;&lt;/span&gt;</text>
      <sha1>dxd5cfrkco31mn51fio8uizv9vtfru3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirmemail error</title>
    <ns>8</ns>
    <id>118</id>
    <revision>
      <id>2103</id>
      <parentid>118</parentid>
      <timestamp>2005-10-20T16:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="gzsp2v7fknt3ipcco630bgot9bo3r65" xml:space="preserve">Ocorreu algo de non permitiu gardar correctamente a súa confirmación.</text>
      <sha1>gzsp2v7fknt3ipcco630bgot9bo3r65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirmprotect</title>
    <ns>8</ns>
    <id>127</id>
    <revision>
      <id>1671</id>
      <parentid>127</parentid>
      <timestamp>2005-09-02T18:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="3dp7mf3zwsb6i509i76humi26ldp006" xml:space="preserve">Confirmar protección</text>
      <sha1>3dp7mf3zwsb6i509i76humi26ldp006</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirmprotecttext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>128</id>
    <revision>
      <id>1672</id>
      <parentid>128</parentid>
      <timestamp>2005-09-02T18:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="hw2lsma709nehqw43gw71x2qz7c6ezh" xml:space="preserve">Realmente quere protexer esta páxina?</text>
      <sha1>hw2lsma709nehqw43gw71x2qz7c6ezh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirmunprotect</title>
    <ns>8</ns>
    <id>130</id>
    <revision>
      <id>1673</id>
      <parentid>130</parentid>
      <timestamp>2005-09-02T18:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="078bu0445krvg0wyy9pm9ygg8oy8nsg" xml:space="preserve">Confirmar desprotección</text>
      <sha1>078bu0445krvg0wyy9pm9ygg8oy8nsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirmunprotecttext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>131</id>
    <revision>
      <id>1674</id>
      <parentid>131</parentid>
      <timestamp>2005-09-02T18:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="300j1qtn91u56ol6igy652m94mvwh9n" xml:space="preserve">Realmente quere desprotexer esta páxina?</text>
      <sha1>300j1qtn91u56ol6igy652m94mvwh9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Contextchars</title>
    <ns>8</ns>
    <id>132</id>
    <revision>
      <id>1675</id>
      <parentid>132</parentid>
      <timestamp>2005-09-02T18:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traduccir</comment>
      <origin>1675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="mu788gojukmxg4d9ev0nmuf45gt9p4i" xml:space="preserve">Caracteres de contexto por liña</text>
      <sha1>mu788gojukmxg4d9ev0nmuf45gt9p4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Contextlines</title>
    <ns>8</ns>
    <id>133</id>
    <revision>
      <id>1676</id>
      <parentid>133</parentid>
      <timestamp>2005-09-02T18:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="pdbzsoebnu60y989j11p7ey4fm95igy" xml:space="preserve">Liñas que se deben amosar por cada resultado</text>
      <sha1>pdbzsoebnu60y989j11p7ey4fm95igy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Contribs-showhideminor</title>
    <ns>8</ns>
    <id>134</id>
    <revision>
      <id>1933</id>
      <parentid>134</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="ma0v8rz7wkgk8v541t7av9oypkp3ga9" xml:space="preserve">$1 edicións menores</text>
      <sha1>ma0v8rz7wkgk8v541t7av9oypkp3ga9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Contribsub</title>
    <ns>8</ns>
    <id>136</id>
    <revision>
      <id>1678</id>
      <parentid>136</parentid>
      <timestamp>2005-09-02T18:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7" sha1="alry0ac80uoxic62ro0ywicv9ka9d6z" xml:space="preserve">Para $1</text>
      <sha1>alry0ac80uoxic62ro0ywicv9ka9d6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Copyrightpagename</title>
    <ns>8</ns>
    <id>140</id>
    <revision>
      <id>1689</id>
      <parentid>140</parentid>
      <timestamp>2005-09-04T11:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="rplt9w50jtmg1e2kegswo0u27vlzpjv" xml:space="preserve">Dereitos de autor de {{SITENAME}}</text>
      <sha1>rplt9w50jtmg1e2kegswo0u27vlzpjv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Couldntremove</title>
    <ns>8</ns>
    <id>143</id>
    <revision>
      <id>1736</id>
      <parentid>143</parentid>
      <timestamp>2005-09-06T20:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="r0dpjdm991hj1yls95tprwoazif887o" xml:space="preserve">Non se pudo borrar o artigo '$1'...</text>
      <sha1>r0dpjdm991hj1yls95tprwoazif887o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Createarticle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>146</id>
    <revision>
      <id>3286</id>
      <parentid>146</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="g7yvtohpzgyveesbzdarspmmijsxuxt" xml:space="preserve">Crear artigo</text>
      <sha1>g7yvtohpzgyveesbzdarspmmijsxuxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Dateformat</title>
    <ns>8</ns>
    <id>156</id>
    <revision>
      <id>1750</id>
      <parentid>156</parentid>
      <timestamp>2005-09-08T21:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15" sha1="31rtyk90ah0p71gjkwe1y3ojjrf40hb" xml:space="preserve">Formato de data</text>
      <sha1>31rtyk90ah0p71gjkwe1y3ojjrf40hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Dberrortext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>157</id>
    <revision>
      <id>1751</id>
      <parentid>157</parentid>
      <timestamp>2005-09-08T21:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="pesu5a6zmuq63ahm2sgoqjyr1oz991x" xml:space="preserve">Ocorriu un erro de sintaxe na consulta á base de datos. Isto pode ser por un erro no programa.
A última consulta á base de datos foi:
&lt;blockquote&gt;&lt;tt&gt;$1&lt;/tt&gt;&lt;/blockquote&gt;
desde a función &quot;&lt;tt&gt;$2&lt;/tt&gt;&quot;.
MySQL retornou o erro &quot;&lt;tt&gt;$3: $4&lt;/tt&gt;&quot;.</text>
      <sha1>pesu5a6zmuq63ahm2sgoqjyr1oz991x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Dberrortextcl</title>
    <ns>8</ns>
    <id>158</id>
    <revision>
      <id>1752</id>
      <parentid>1698</parentid>
      <timestamp>2005-09-09T20:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="jb8o0gg3oxjz3jz5jv1rg30yj314vkj" xml:space="preserve">Ocorriu un erro de sintaxe na consulta.
A última consulta á base de datos foi:
&quot;$1&quot;
desde a función &quot;$2&quot;.
MySQL retornou o erro &quot;$3: $4&quot;.</text>
      <sha1>jb8o0gg3oxjz3jz5jv1rg30yj314vkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Debug</title>
    <ns>8</ns>
    <id>160</id>
    <revision>
      <id>1754</id>
      <parentid>160</parentid>
      <timestamp>2005-09-09T20:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="joxpjqnmxhed69tdndy9cghvrnndfs9" xml:space="preserve">Corrección de erros</text>
      <sha1>joxpjqnmxhed69tdndy9cghvrnndfs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Defaultns</title>
    <ns>8</ns>
    <id>164</id>
    <revision>
      <id>1757</id>
      <parentid>164</parentid>
      <timestamp>2005-09-09T20:15:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="2mojg91qhvs9nss4debubqe7d3n42gz" xml:space="preserve">Procurar por omisión nestes espazos de nomes:</text>
      <sha1>2mojg91qhvs9nss4debubqe7d3n42gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Delete and move</title>
    <ns>8</ns>
    <id>167</id>
    <revision>
      <id>3290</id>
      <parentid>167</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="dfk178sgz9rgdfc8wkryhng56y5at9t" xml:space="preserve">Eliminar e mover</text>
      <sha1>dfk178sgz9rgdfc8wkryhng56y5at9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Delete and move text</title>
    <ns>8</ns>
    <id>169</id>
    <revision>
      <id>11117</id>
      <parentid>3293</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T14:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="0zquqynkb3qgldzilqqutgoxzwqmtnz" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|tipo   = aviso
|texto  = A páxina de destino, &quot;[{{fullurl:$1|redirect=no}} $1]&quot;, xa existe. Quérea borrar para deixar sitio para facer o traslado? (Comprobe o '''[{{fullurl:$1|action=history}} historial de edicións]'''.)
}}</text>
      <sha1>0zquqynkb3qgldzilqqutgoxzwqmtnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Deletedarticle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>171</id>
    <revision>
      <id>1761</id>
      <parentid>171</parentid>
      <timestamp>2005-09-11T21:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="4l6ptww9sz08r9exj2eqcz61eamw2ss" xml:space="preserve">&quot;[[$1]]&quot; borrouse</text>
      <sha1>4l6ptww9sz08r9exj2eqcz61eamw2ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Deletedrev</title>
    <ns>8</ns>
    <id>172</id>
    <revision>
      <id>1762</id>
      <parentid>172</parentid>
      <timestamp>2005-09-11T21:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="44grx54nbptva4syps2joh4goqueq9l" xml:space="preserve">[borrado]</text>
      <sha1>44grx54nbptva4syps2joh4goqueq9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Deletedtext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>174</id>
    <revision>
      <id>11179</id>
      <parentid>11118</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1319" sha1="2vr5wuxqqwx4fu3m3bre9efcyvpj4ho" xml:space="preserve">&lt;big&gt;Borrouse a páxina &quot;'''$1'''&quot;&lt;/big&gt; ([[Especial:Restaurar/$1|restaurar]]{{·}} &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:$1|action=protect}} protexer]&lt;/span&gt;). No $2 pode ver unha lista cos borrados máis recentes.
&lt;div style=&quot;font-size:94%&quot;&gt;
Dependendo do motivo que o levou a borrar a páxina, pode que queira eliminar calquera [[Especial:Páxinas que ligan con esta/$1|ligazón cara a esta páxina]].&lt;!--

--&gt;{{#switch:{{NAMESPACE}}|{{TALKSPACE}}|Usuario=|#default={{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|tipo=sistema
|imaxe=ningunha
|texto=
&lt;table class=&quot;collapsible collapsed&quot; style=&quot;background:transparent; width:100%; margin:0;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;font-weight:normal; text-align:left;&quot;&gt;[[Ficheiro:Emblem-notice.svg|40px]] Esta páxina tamén ten unha '''[[{{TALKPAGENAME}}|conversa]]''' &lt;small class=&quot;plainlinks&quot;&gt;([{{fullurl:{{TALKPAGENAMEE}}|action=edit}} editar]{{·}} [{{fullurl:{{TALKPAGENAMEE}}|action=delete&amp;wpReason=Páxina+de+conversa+doutra+xa+borrada}} borrar])&lt;/small&gt;. Quizais tamén a queira borrar.&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
__NOTOC__
&lt;hr class=&quot;fmbox-warning-ruler&quot; style=&quot;color: #BB7070; background-color: #BB7070;&quot; /&gt;
{{ {{TALKPAGENAME}} }}
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}
}}}}

Volver a:
* &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Categoría:Limpar|action=purge}} Categoría:Limpar]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>2vr5wuxqqwx4fu3m3bre9efcyvpj4ho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Deletedwhileediting</title>
    <ns>8</ns>
    <id>175</id>
    <revision>
      <id>11180</id>
      <parentid>11119</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:41:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="388" sha1="1ppeg9asgqgmwodpxyldl9fvzpo1lae" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;mw-deletedwhileediting&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo  = sistema
| texto = &lt;span style=&quot;color: red&quot;&gt;'''Aviso:'''&lt;/span&gt; Un [[Wikisource:Administradores|administrador]] borrou esta páxina despois de que comezase a editala. Por favor, comprobe o [{{fullurl:Special:Log/delete|page={{FULLPAGENAMEE}}}} rexistro de borrados] para ver o motivo.
}}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>1ppeg9asgqgmwodpxyldl9fvzpo1lae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Deleteimg</title>
    <ns>8</ns>
    <id>176</id>
    <revision>
      <id>1765</id>
      <parentid>176</parentid>
      <timestamp>2005-09-11T21:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6" sha1="9q5k8tffypr43198mp0cxpk90mt223w" xml:space="preserve">borrar</text>
      <sha1>9q5k8tffypr43198mp0cxpk90mt223w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Deleteimgcompletely</title>
    <ns>8</ns>
    <id>177</id>
    <revision>
      <id>1766</id>
      <parentid>177</parentid>
      <timestamp>2005-09-11T21:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="881t090wkbngfi4n6ssk0q0ow3x6xpw" xml:space="preserve">Borrar todas as revisións</text>
      <sha1>881t090wkbngfi4n6ssk0q0ow3x6xpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Deletesub</title>
    <ns>8</ns>
    <id>179</id>
    <revision>
      <id>1768</id>
      <parentid>179</parentid>
      <timestamp>2005-09-12T21:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15" sha1="4fghvnov53x6ww8naekegcxxgoknprt" xml:space="preserve">(Borrando &quot;$1&quot;)</text>
      <sha1>4fghvnov53x6ww8naekegcxxgoknprt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Developertext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>185</id>
    <revision>
      <id>1774</id>
      <parentid>185</parentid>
      <timestamp>2005-09-13T17:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="4oemlznnwekg41ofi1ttwqibp82ew0k" xml:space="preserve">A acción requerida só pode ser realizada por usuarios que teñan status de programador.
Ver $1.</text>
      <sha1>4oemlznnwekg41ofi1ttwqibp82ew0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Developertitle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>186</id>
    <revision>
      <id>1775</id>
      <parentid>186</parentid>
      <timestamp>2005-09-13T17:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="k9k8oak1u7n87gqfjwyvxpgg45cq6yv" xml:space="preserve">Cómpre ter acceso de desenvolvedor</text>
      <sha1>k9k8oak1u7n87gqfjwyvxpgg45cq6yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Difference</title>
    <ns>8</ns>
    <id>188</id>
    <revision>
      <id>1777</id>
      <parentid>188</parentid>
      <timestamp>2005-09-13T17:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="3xzd77tr4atkl0nvp0n2dnmoojraykk" xml:space="preserve">(Diferenzas entre revisións)</text>
      <sha1>3xzd77tr4atkl0nvp0n2dnmoojraykk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Disambiguations</title>
    <ns>8</ns>
    <id>189</id>
    <revision>
      <id>1778</id>
      <parentid>189</parentid>
      <timestamp>2005-09-13T17:33:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="a5jyihb1u0ykzjl7cvn1vjlrlmz1erq" xml:space="preserve">Páxinas de homónimos</text>
      <sha1>a5jyihb1u0ykzjl7cvn1vjlrlmz1erq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Disambiguationspage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>190</id>
    <revision>
      <id>1779</id>
      <parentid>190</parentid>
      <timestamp>2005-09-13T17:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="q5w842ztg33m72fairrc91tcmzzguzi" xml:space="preserve">Wikisource:Homónimos</text>
      <sha1>q5w842ztg33m72fairrc91tcmzzguzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Disambiguationstext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>191</id>
    <revision>
      <id>1809</id>
      <parentid>191</parentid>
      <timestamp>2005-09-17T21:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="snrhb42ywijfie4nev4oyhtbsbkaxoj" xml:space="preserve">As seguintes páxinas ligan cara a &lt;i&gt;páxina de homónimos&lt;/i&gt;. Deberían ligar cara á páxina axeitada.&lt;br /&gt;Unha páxina considérase como de homónimos de se ligar desde $1.&lt;br /&gt;As ligazóns desde outros espazos de nomes &lt;i&gt;non&lt;/i&gt; están listados aquí.</text>
      <sha1>snrhb42ywijfie4nev4oyhtbsbkaxoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Eauthentsent</title>
    <ns>8</ns>
    <id>196</id>
    <revision>
      <id>3295</id>
      <parentid>2333</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="j3oe9nx2ag1es06rkdrhyf5b7rhlgl8" xml:space="preserve">Enviouse un correo electrónico de confirmación ao enderezo electrónico mencionado.
Antes de enviar calquer outro correo á conta, deberá seguir as instrucións que figuran no correo
para confirmar que a conta é efectivamente súa.</text>
      <sha1>j3oe9nx2ag1es06rkdrhyf5b7rhlgl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Edit-externally</title>
    <ns>8</ns>
    <id>198</id>
    <revision>
      <id>1816</id>
      <parentid>198</parentid>
      <timestamp>2005-09-17T21:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="036pdlkjrk1bk1ln0rb38yzut03jiez" xml:space="preserve">Editar este ficheiro cunha aplicación externa</text>
      <sha1>036pdlkjrk1bk1ln0rb38yzut03jiez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Edit-externally-help</title>
    <ns>8</ns>
    <id>199</id>
    <revision>
      <id>8753</id>
      <parentid>1817</parentid>
      <timestamp>2012-02-25T02:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hoo man</username>
        <id>620</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Security fix: [[WMFblog:2011/10/03/native-https-support-enabled-for-all-wikimedia-foundation-wikis/|protocol-relative URLs]] per https://meta.wikimedia.org/?oldid=3197161 ([[m:Stewards' noticeboard|questions?]]).</comment>
      <origin>8753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="k67n1woe7ox290llv04i5t6yv066olf" xml:space="preserve">Vexa as seguintes [//meta.wikimedia.org/wiki/Help:External_editors instrucións] &lt;small&gt;(en inglés)&lt;/small&gt; para máis información.</text>
      <sha1>k67n1woe7ox290llv04i5t6yv066olf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Editcurrent</title>
    <ns>8</ns>
    <id>202</id>
    <revision>
      <id>1820</id>
      <parentid>202</parentid>
      <timestamp>2005-09-19T21:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="qecrwfy60ishx3yuoobqec0a9wtecqw" xml:space="preserve">Editar a versión actual desta páxina</text>
      <sha1>qecrwfy60ishx3yuoobqec0a9wtecqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Editgroup</title>
    <ns>8</ns>
    <id>203</id>
    <revision>
      <id>1821</id>
      <parentid>203</parentid>
      <timestamp>2005-09-19T21:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="ied1uu6va4iuw5ligmam2qbdi28ez9y" xml:space="preserve">Editar Grupo</text>
      <sha1>ied1uu6va4iuw5ligmam2qbdi28ez9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Edithelppage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>205</id>
    <revision>
      <id>11124</id>
      <parentid>1823</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T15:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="rp9z7ea8jygulnm6w73lfaiyxu0a8y5" xml:space="preserve">Project:Como editar unha páxina</text>
      <sha1>rp9z7ea8jygulnm6w73lfaiyxu0a8y5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Editingold</title>
    <ns>8</ns>
    <id>208</id>
    <revision>
      <id>11126</id>
      <parentid>1826</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T15:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="mwiuyl08rwo0q9l59k4s7vqp7h7grt3" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;mw-editingold&quot; style=&quot;background:#FFDBDB; border: solid 1px #c00000; padding: 4px;&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
[[Ficheiro:Nuvola apps clock.png|left|30px|Está a editar unha versión vella desta páxina.]]
'''Está editando unha revisión vella desta páxina. Se a garda, perderanse os cambios realizados tras esta revisión.'''
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>mwiuyl08rwo0q9l59k4s7vqp7h7grt3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Emailflag</title>
    <ns>8</ns>
    <id>216</id>
    <revision>
      <id>1831</id>
      <parentid>216</parentid>
      <timestamp>2005-09-20T21:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="r32zb95euapqz0a2rgyno4784fwd0ep" xml:space="preserve">Deshabilitar o envío de correo-e doutros usuarios</text>
      <sha1>r32zb95euapqz0a2rgyno4784fwd0ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Emailforlost</title>
    <ns>8</ns>
    <id>217</id>
    <revision>
      <id>1832</id>
      <parentid>217</parentid>
      <timestamp>2005-09-20T21:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341" sha1="fteu00cxpo45mv55tl02sg267fkoc7x" xml:space="preserve">Os campos marcados cunha estrela (*) son opcionais. Gardar un enderezo de correo-e permite que a xente contacte con vostede sen ter que revelarlles o seu enderezo de correo-e, e pódese, asemade, usar para enviarlle un novo contrasinal de o esquecer. &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;O seu nome real, de o querer dar, servirá para darlle sona polo seu traballo.</text>
      <sha1>fteu00cxpo45mv55tl02sg267fkoc7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Emailpage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>221</id>
    <revision>
      <id>1853</id>
      <parentid>221</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T13:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="br68wnn4zjdydgka2f58mh8lxudeo6y" xml:space="preserve">Enviar correo-e a un usuario</text>
      <sha1>br68wnn4zjdydgka2f58mh8lxudeo6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Emailpagetext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>222</id>
    <revision>
      <id>11128</id>
      <parentid>1855</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T15:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1508" sha1="dxdf7n694z0rvjc2xbvi8u1osovbdj6" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = sistema
| imaxe       = [[Ficheiro:Mail-send-receive.svg|60x60px|alt=|link=]]
| texto       = O seguinte formulario permite enviar mensaxes de correo electrónico a {{GENDER:$1|este usuario|esta usuaria}}. O '''enderezo de correo electrónico''' que inseriu [[Especial:Preferencias|nas súas preferencias]] '''aparecerá''' no campo &quot;{{MediaWiki:Emailfrom}}&quot; da mensaxe, de xeito que {{GENDER:$1|o destinatario|a destinataria}} será capaz de responder directamente por medio do seu servizo de correo.
}}

;Teña en conta que:
* A menos que o asunto sexa confidencial, sempre é mellor deixar a mensaxe na páxina de conversa {{GENDER:$1|do usuario|da usuaria}}.
* Ás veces os usuarios teñen enderezos de correo dedicados especialmente para a correspondencia da Wikipedia e poida que non os revisen a miúdo.
* Na mensaxe non funciona o formato wiki; cousas como &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[ligazón]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; non funcionarán.

{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso de edición
| imaxe       = ningunha
| texto       = Gardaremos un rexistro privado, só dispoñible para [[w:Wikipedia:Verificadores de usuarios|certos usuarios]], co obxectivo de evitar abusos. O rexistro ''non'' identifica {{GENDER:$1|o destinatario|a destinataria}}, o título ou o contido da mensaxe. En caso de abuso grave, os [[m:System administrators|administradores do sistema da Wikimedia]] si poderían comprobar a conta {{GENDER:$1|do destinatario|da destinataria}}.
}}</text>
      <sha1>dxdf7n694z0rvjc2xbvi8u1osovbdj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Enotif newpagetext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>233</id>
    <revision>
      <id>1869</id>
      <parentid>233</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducir</comment>
      <origin>1869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="fbr4i8vw6ftfrfeeubj3mdpo451zyv9" xml:space="preserve">Esta é unha páxina nova.</text>
      <sha1>fbr4i8vw6ftfrfeeubj3mdpo451zyv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Enotif subject</title>
    <ns>8</ns>
    <id>235</id>
    <revision>
      <id>1932</id>
      <parentid>235</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="tpvweqf3gdg54qvbbgd16xlxephieel" xml:space="preserve">A páxina $PAGETITLE de {{SITENAME}} foi $CHANGEDORCREATED por $PAGEEDITOR</text>
      <sha1>tpvweqf3gdg54qvbbgd16xlxephieel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Exblank</title>
    <ns>8</ns>
    <id>240</id>
    <revision>
      <id>1882</id>
      <parentid>240</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="quwb78v58nq32g3hgenzdjnkwrtxrpw" xml:space="preserve">A páxina estaba baleira</text>
      <sha1>quwb78v58nq32g3hgenzdjnkwrtxrpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Explainconflict</title>
    <ns>8</ns>
    <id>480</id>
    <revision>
      <id>11129</id>
      <parentid>1946</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T15:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="867" sha1="81fho2h5svqcrhnxvvad3yg5e3x4vht" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso de edición
| imaxe       = [[Ficheiro:Nuvola apps kword.png|70px|Fíxose unha edición nesta páxina antes de que gardase os seus cambios.]]
| estilo      = background-color: #ECECEC; border: 2px solid #B2B2B2
| estilotexto = font-size:110%
| texto       = &lt;big&gt;&lt;span style=&quot;color:black;border-bottom:2px solid #c00000&quot;&gt;&lt;center&gt;Alguén cambiou esta páxina desde que comezou a editala.&lt;/center&gt;&lt;/span&gt;&lt;/big&gt;
*A área de texto superior contén o texto da páxina tal e como existe na actualidade.
*Os seus cambios móstranse na área inferior.
*Pode mesturar os seus cambios co texto existente.
&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''Só''' se gardará o texto na área superior cando prema en &quot;{{int:savearticle}}&quot;.&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
}}
&lt;div align=&quot;right&quot;&gt;'''[[Axuda:Conflito de edición|Como resolver un conflito de edición?]]'''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>81fho2h5svqcrhnxvvad3yg5e3x4vht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Fileinfo</title>
    <ns>8</ns>
    <id>496</id>
    <revision>
      <id>2034</id>
      <parentid>496</parentid>
      <timestamp>2005-09-28T20:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qltycq4y7xh9765elr0of4u4alfozuk" xml:space="preserve">$1KB, Tipo MIME: &lt;code&gt;$2&lt;/code&gt;</text>
      <sha1>qltycq4y7xh9765elr0of4u4alfozuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Files</title>
    <ns>8</ns>
    <id>501</id>
    <revision>
      <id>2040</id>
      <parentid>501</parentid>
      <timestamp>2005-09-28T20:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="mz3z6kdtp1w2tv2j75tl8kee3sv8v68" xml:space="preserve">Ficheiros</text>
      <sha1>mz3z6kdtp1w2tv2j75tl8kee3sv8v68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Fileuploaded</title>
    <ns>8</ns>
    <id>504</id>
    <revision>
      <id>2042</id>
      <parentid>504</parentid>
      <timestamp>2005-09-28T20:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="347" sha1="la8xa6rqom237paql6o8cfyseowx24j" xml:space="preserve">Cargouse con éxito o ficheiro $1 .
Por favor, siga esta ligazón: $2 cara á páxina de descrición e encha 
a información sobre o ficheiro, tal como de onde vén, cando se creou
e por quen, e calquera cousa que poda saber sobre el.
Se o ficheiro é unha imaxe, pode inserila deste xeito: &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;[[Image:$1|thumb|Descrición]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;</text>
      <sha1>la8xa6rqom237paql6o8cfyseowx24j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Getimagelist</title>
    <ns>8</ns>
    <id>509</id>
    <revision>
      <id>2046</id>
      <parentid>509</parentid>
      <timestamp>2005-09-29T21:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="5seep7r944bgz9sby9py25vrt5okazp" xml:space="preserve">obtendo a lista de imaxes</text>
      <sha1>5seep7r944bgz9sby9py25vrt5okazp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Group-anon-desc</title>
    <ns>8</ns>
    <id>514</id>
    <revision>
      <id>3315</id>
      <parentid>514</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="7med8mdgwxqij907ykfeebklu8c1wdx" xml:space="preserve">Usuarios anónimos</text>
      <sha1>7med8mdgwxqij907ykfeebklu8c1wdx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Groups-editgroup-name</title>
    <ns>8</ns>
    <id>527</id>
    <revision>
      <id>2047</id>
      <parentid>527</parentid>
      <timestamp>2005-09-29T21:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14" sha1="rk6x6gxls1ytawxjutxyyc2ekcoqybb" xml:space="preserve">Nome do grupo:</text>
      <sha1>rk6x6gxls1ytawxjutxyyc2ekcoqybb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Helppage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>538</id>
    <revision>
      <id>2051</id>
      <parentid>538</parentid>
      <timestamp>2005-09-30T20:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="3o92gf8l1njyovnuv0qc2p4hh8d9c0x" xml:space="preserve">Wikisource:Axuda</text>
      <sha1>3o92gf8l1njyovnuv0qc2p4hh8d9c0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Histlegend</title>
    <ns>8</ns>
    <id>544</id>
    <revision>
      <id>11137</id>
      <parentid>2055</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T08:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1228" sha1="igpw22njr3kqt067tpydr587myst2pc" xml:space="preserve">{| id=&quot;history-toolbox&quot; class=&quot;mw-toolbox plainlinks noeditsection&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;background:#eeeeff; margin:5px; border:0px #9DF8D1 solid; margin-top:1em; -moz-border-radius:3px;&quot;
| style=&quot;padding-right:0.7em&quot; rowspan=&quot;3&quot; | [[Ficheiro:Icon tools.svg|26px|Ferramentas.]]
| Ferramentas: [https://tools.wmflabs.org/xtools-articleinfo/index.php?wikilang=gl&amp;wikifam=.wiksource.org&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}&amp;grouped=on&amp;order=-edit_count&amp;max=200&amp;format=html Detalles das contribucións]{{·}} [http://wikipedia.ramselehof.de/wikiblame.php?user_lang=gl&amp;project=wikisource&amp;article={{FULLPAGENAMEE}} Procura no historial]
|-
| Estatísticas: [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/wppagehiststat.pl?lang=gl.wikisource&amp;page={{FULLPAGENAMEE}} Estatísticas]
{{#ifexist:Wikisource:Votacións para borrar/{{FULLPAGENAME}}|
{{!}}-
{{!}} Conversas relacionadas: [[Ficheiro:Icono consulta borrar.png|18px|Consulta de borrado.]] '''[[Wikisource:Votacións para borrar/{{FULLPAGENAME}}|&lt;span style=&quot;border-bottom:2px solid #c00000&quot;&gt;Votación para o seu borrado&lt;/span&gt;]]'''
}}
|}
Lenda: '''({{int:cur}})''' = diferenza coa versión actual, '''({{int:last}})''' = diferenza coa versión precedente, '''{{int:minoreditletter}}''' = edición pequena.</text>
      <sha1>igpw22njr3kqt067tpydr587myst2pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Imagelist</title>
    <ns>8</ns>
    <id>556</id>
    <revision>
      <id>2100</id>
      <parentid>556</parentid>
      <timestamp>2005-10-19T19:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15" sha1="3narlytu1g4awraywt3pl9pnzs8afnu" xml:space="preserve">Lista de imaxes</text>
      <sha1>3narlytu1g4awraywt3pl9pnzs8afnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Imagelistall</title>
    <ns>8</ns>
    <id>557</id>
    <revision>
      <id>2101</id>
      <parentid>557</parentid>
      <timestamp>2005-10-19T19:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5" sha1="nhy19vi12bg36lag4ks1vvvh5sm3dpe" xml:space="preserve">todas</text>
      <sha1>nhy19vi12bg36lag4ks1vvvh5sm3dpe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Imagereverted</title>
    <ns>8</ns>
    <id>561</id>
    <revision>
      <id>2108</id>
      <parentid>561</parentid>
      <timestamp>2005-10-27T21:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="mtuv14vpui39fry072ctk0pej8a6n42" xml:space="preserve">A volta á versión anterior saiu ben.</text>
      <sha1>mtuv14vpui39fry072ctk0pej8a6n42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Imgdelete</title>
    <ns>8</ns>
    <id>562</id>
    <revision>
      <id>2109</id>
      <parentid>562</parentid>
      <timestamp>2005-10-27T21:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6" sha1="9q5k8tffypr43198mp0cxpk90mt223w" xml:space="preserve">borrar</text>
      <sha1>9q5k8tffypr43198mp0cxpk90mt223w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Imghistlegend</title>
    <ns>8</ns>
    <id>564</id>
    <revision>
      <id>2110</id>
      <parentid>564</parentid>
      <timestamp>2005-10-27T21:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="185" sha1="m3w0psz9pp7ea0yffc6s7plstrt6k7b" xml:space="preserve">Lenda: (actual) = esta é a imaxe actual, (borrar) = borrar esta versión vella, (rev) = voltar a esta versión vella.
&lt;br /&gt;&lt;i&gt;Prema na data para ver as imaxes cargadas nesa data.&lt;/i&gt;.</text>
      <sha1>m3w0psz9pp7ea0yffc6s7plstrt6k7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Imghistory</title>
    <ns>8</ns>
    <id>565</id>
    <revision>
      <id>2496</id>
      <parentid>565</parentid>
      <timestamp>2005-12-06T22:43:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traducirf</comment>
      <origin>2496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="ooq5ayca44q6ya9q04alrquye2sdvqd" xml:space="preserve">Historial da imaxe</text>
      <sha1>ooq5ayca44q6ya9q04alrquye2sdvqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Imglegend</title>
    <ns>8</ns>
    <id>566</id>
    <revision>
      <id>2501</id>
      <parentid>566</parentid>
      <timestamp>2005-12-11T15:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="ciak1hl4rohgh46vmy5qm5tm5rwjbu6" xml:space="preserve">Lenda: (desc) = amosar/editar a descrición da imaxe</text>
      <sha1>ciak1hl4rohgh46vmy5qm5tm5rwjbu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Immobile namespace</title>
    <ns>8</ns>
    <id>567</id>
    <revision>
      <id>2502</id>
      <parentid>567</parentid>
      <timestamp>2005-12-11T15:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="n9qgo9k85stki1u9enulupfpcuiofff" xml:space="preserve">O título de destino é dun tipo especial; non poden moverse as páxinas nese espazo de nomes.</text>
      <sha1>n9qgo9k85stki1u9enulupfpcuiofff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Importhistoryconflict</title>
    <ns>8</ns>
    <id>570</id>
    <revision>
      <id>2505</id>
      <parentid>570</parentid>
      <timestamp>2005-12-11T15:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="0o60ogojo1iqi3ebqs9ac5pwm2qacgq" xml:space="preserve">Existe un conflito no historial de revisións (por importar esta páxina antes)</text>
      <sha1>0o60ogojo1iqi3ebqs9ac5pwm2qacgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Powersearch</title>
    <ns>8</ns>
    <id>844</id>
    <revision>
      <id>2021</id>
      <parentid>844</parentid>
      <timestamp>2005-09-27T20:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7" sha1="bl9wtb0xr1px8j9dja7tp2yac0jyyxs" xml:space="preserve">Procura</text>
      <sha1>bl9wtb0xr1px8j9dja7tp2yac0jyyxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Prefsnologin</title>
    <ns>8</ns>
    <id>855</id>
    <revision>
      <id>3334</id>
      <parentid>3329</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="a7o8mhoqq94vcvpdt42x3d2dxpsyu2z" xml:space="preserve">Non está rexistrado</text>
      <sha1>a7o8mhoqq94vcvpdt42x3d2dxpsyu2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Prefsnologintext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>856</id>
    <revision>
      <id>3330</id>
      <parentid>856</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="rbj4kec5x2oye1nqsj3yiky7q6y6t8i" xml:space="preserve">Debe estar [[Special:Userlogin|rexistrado]] para configurar as preferencias de usuario.</text>
      <sha1>rbj4kec5x2oye1nqsj3yiky7q6y6t8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Previewnote</title>
    <ns>8</ns>
    <id>860</id>
    <revision>
      <id>11161</id>
      <parentid>3333</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T11:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="435" sha1="8e76s7djfvsyuyishvqi65d4xnb1oao" xml:space="preserve">{| align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;background-color: #E6E6FA; border: 2px solid #4B0082; padding: 5px; font-size:100%;&quot; class=&quot;noprint&quot;
|-
|[[Ficheiro:Nuvola apps important.svg|left|50px|Isto é só unha vista previa.]]|| &lt;span style=&quot;color:#4B0082;border-bottom:2px solid #4B0082&quot;&gt;'''ATENCIÓN:'''&lt;/span&gt; &lt;center&gt;Lembre que esta é só unha '''vista previa''' e que aínda non gardou os seus cambios!&lt;/center&gt;
|}</text>
      <sha1>8e76s7djfvsyuyishvqi65d4xnb1oao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Protectedpagewarning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>871</id>
    <revision>
      <id>11166</id>
      <parentid>2032</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T11:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="tl70v083c5p2kkrnffuckgvicsds3lq" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;protectedpagewarning&quot;&gt;
&lt;strong&gt;ATENCIÓN:&lt;/strong&gt; Esta páxina foi protexida segundo a [[Wikisource:Política de protección|política de protección de páxinas]] de xeito que só os usuarios con privilexios de administrador a poidan editar.

&lt;hr class=&quot;fmbox-warning-ruler&quot; style=&quot;color: #BB7070; background-color: #BB7070;&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>tl70v083c5p2kkrnffuckgvicsds3lq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Protectpage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>876</id>
    <revision>
      <id>2848</id>
      <parentid>876</parentid>
      <timestamp>2006-01-25T20:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="subpr8jf2nk9hhigpn2vsjldti2md49" xml:space="preserve">Protexer páxina</text>
      <sha1>subpr8jf2nk9hhigpn2vsjldti2md49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Qbspecialpages</title>
    <ns>8</ns>
    <id>890</id>
    <revision>
      <id>2017</id>
      <parentid>890</parentid>
      <timestamp>2005-09-27T19:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="2xkmh9ebtmr69h3ymyy8hu8m6ca7bm7" xml:space="preserve">Páxinas especiais</text>
      <sha1>2xkmh9ebtmr69h3ymyy8hu8m6ca7bm7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Rcnote</title>
    <ns>8</ns>
    <id>900</id>
    <revision>
      <id>2514</id>
      <parentid>900</parentid>
      <timestamp>2005-12-12T22:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>traduzo</comment>
      <origin>2514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="ebnlzvr6wcjbfw3rjt9wisb9li7rnb2" xml:space="preserve">Abaixo amósanse os últimos &lt;strong&gt;$1&lt;/strong&gt; cambios nos últimos &lt;strong&gt;$2&lt;/strong&gt; días.</text>
      <sha1>ebnlzvr6wcjbfw3rjt9wisb9li7rnb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Recentchangestext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>913</id>
    <revision>
      <id>19850</id>
      <parentid>14632</parentid>
      <timestamp>2019-09-29T19:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ah3kal</username>
        <id>1531</id>
      </contributor>
      <comment>- obsolete ([[phab:T220447]]) - [[m:gs|global sysop action]]</comment>
      <origin>19850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="79ah0gq15lz923x93xejcxi9up2nyun" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|imaxe=ningunha
|imaxedereita=[[Ficheiro:Cambiosrecientes.svg|50px|link=|alt=Cambios recentes]]
|tipo=sistema
|id=recentchangestext
|estilo=background-color:#C8D8FF;height:6px;border:1px solid #AAAAAA;-moz-border-radius-topright:0.5em;-moz-border-radius-topleft:0.5em;
|texto=&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-spacing:1pt; background-color:#ecfafd; border: #cccccc 1px solid; padding: 10px;&quot;&gt;
'''Proxectos:''' '''en galego''' &amp;rarr; [[w:Especial:Cambios recentes|Galipedia]] - [[wikt:Especial:Cambios recentes|Galizionario]] - [[q:Especial:Cambios recentes|Galicitas]] - [[b:Especial:Cambios recentes|Galilibros]]; '''multilingües''' &amp;rarr; [[meta:Special:RecentChanges|Meta]] - [[commons:Special:RecentChanges|Commons]] - [[Wikispecies:Special:RecentChanges|Wikispecies]] - [[d:Special:RecentChanges|Wikidata]]
&lt;br /&gt;
'''Usuarios:''' [[Wikisource:A Taberna|A Taberna]] {{!}}{{!}} [[Wikisource:Bots/Peticións de aprobación|Bots]] {{!}}{{!}} [[Wikisource:Zona de probas|Zona de probas]]&lt;br /&gt;
'''Utilidades:''' [[Especial:Páxinas novas|Páxinas novas]] - [[Wikisource:Textos solicitados|Textos solicitados]]&lt;br /&gt;
'''Estatísticas:''' Galifontes ten [[Especial:Estatísticas|'''{{NUMBEROFARTICLES}}''']] páxinas de documentos na actualidade.
&lt;/div&gt;
}}
[[ar:Special:Recentchanges]][[bg:Special:Recentchanges]][[ca:Special:Recentchanges]][[cs:Special:Recentchanges]][[da:Special:Recentchanges]][[de:Special:Recentchanges]][[el:Special:Recentchanges]][[en:Special:Recentchanges]][[eo:Special:Recentchanges]][[es:Special:Recentchanges]][[et:Special:Recentchanges]][[fa:Special:Recentchanges]][[fi:Special:Recentchanges]][[fr:Special:Recentchanges]][[he:Special:Recentchanges]][[hr:Special:Recentchanges]][[ht:Special:Recentchanges]][[hu:Special:Recentchanges]][[it:Special:Recentchanges]][[id:Special:Recentchanges]][[ja:Special:Recentchanges]][[ko:Special:Recentchanges]][[lt:Special:Recentchanges]][[nl:Special:Recentchanges]][[no:Special:Recentchanges]][[pl:Special:Recentchanges]][[pt:Special:Recentchanges]][[ro:Special:Recentchanges]][[ru:Special:Recentchanges]][[sk:Special:Recentchanges]][[sl:Special:Recentchanges]][[sr:Special:Recentchanges]][[sv:Special:Recentchanges]][[te:Special:Recentchanges]][[th:Special:Recentchanges]][[tr:Special:Recentchanges]][[uk:Special:Recentchanges]][[vi:Special:Recentchanges]][[zh:Special:Recentchanges]]</text>
      <sha1>79ah0gq15lz923x93xejcxi9up2nyun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Restorelink1</title>
    <ns>8</ns>
    <id>924</id>
    <revision>
      <id>2852</id>
      <parentid>924</parentid>
      <timestamp>2006-01-25T20:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="1p7p13ys2yp3dlgxmumftopd8th4isq" xml:space="preserve">unha edición borrada</text>
      <sha1>1p7p13ys2yp3dlgxmumftopd8th4isq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Restrictedpheading</title>
    <ns>8</ns>
    <id>925</id>
    <revision>
      <id>2731</id>
      <parentid>925</parentid>
      <timestamp>2006-01-03T23:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="356bmjkr73u7y5x6irmkbdxydm65hln" xml:space="preserve">Páxinas especiais restrinxidas</text>
      <sha1>356bmjkr73u7y5x6irmkbdxydm65hln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Rollback short</title>
    <ns>8</ns>
    <id>945</id>
    <revision>
      <id>2854</id>
      <parentid>945</parentid>
      <timestamp>2006-01-25T20:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="rv1q42igvtma4a1enwiglplrzjf9jsy" xml:space="preserve">Desfacer</text>
      <sha1>rv1q42igvtma4a1enwiglplrzjf9jsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Sitenotice</title>
    <ns>8</ns>
    <id>997</id>
    <revision>
      <id>4822</id>
      <parentid>4805</parentid>
      <timestamp>2008-06-24T22:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>rematou a votación</comment>
      <origin>4822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Skin</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1006</id>
    <revision>
      <id>3347</id>
      <parentid>1006</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="h79p27n6xiqlrp77lhr88akqe7gboh2" xml:space="preserve">Aparencia</text>
      <sha1>h79p27n6xiqlrp77lhr88akqe7gboh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Skinpreview</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1007</id>
    <revision>
      <id>3348</id>
      <parentid>1007</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14" sha1="kxbfjey4m5cgvfygtwnq8katdp092hx" xml:space="preserve">(Vista previa)</text>
      <sha1>kxbfjey4m5cgvfygtwnq8katdp092hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Spheading</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1019</id>
    <revision>
      <id>2732</id>
      <parentid>1019</parentid>
      <timestamp>2006-01-03T23:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="ely7u7mjnb0x3bc5edicgirukjom4n0" xml:space="preserve">Páxinas especiais para tódolos usuarios</text>
      <sha1>ely7u7mjnb0x3bc5edicgirukjom4n0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Subcategorycount</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1025</id>
    <revision>
      <id>3351</id>
      <parentid>1025</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7531s8ttnxfsjjtkpzz09exd2dhjt0q" xml:space="preserve">Hai $1 subcategorías nesta categoría.</text>
      <sha1>7531s8ttnxfsjjtkpzz09exd2dhjt0q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Subcategorycount1</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1026</id>
    <revision>
      <id>3352</id>
      <parentid>1026</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="tax3je35qpky5ifpesnimh4ecoiur71" xml:space="preserve">Hai $1 subcategoría nesta categoría.</text>
      <sha1>tax3je35qpky5ifpesnimh4ecoiur71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Subjectpage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1028</id>
    <revision>
      <id>3354</id>
      <parentid>1028</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="izza1lr1uhmdsdkfwq9ulhv97ke85tn" xml:space="preserve">Ver o asunto</text>
      <sha1>izza1lr1uhmdsdkfwq9ulhv97ke85tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Successfulupload</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1029</id>
    <revision>
      <id>3355</id>
      <parentid>1029</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="e5j9s8cywwa3c18fpa7ipdkham80b3m" xml:space="preserve">Carregouse sen problemas</text>
      <sha1>e5j9s8cywwa3c18fpa7ipdkham80b3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Timezoneoffset</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1050</id>
    <revision>
      <id>3341</id>
      <parentid>1050</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:14:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="q4cbjwrr1otcdyn1u03944173iv2an6" xml:space="preserve">Diferenza horaria¹</text>
      <sha1>q4cbjwrr1otcdyn1u03944173iv2an6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Timezonetext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1051</id>
    <revision>
      <id>3342</id>
      <parentid>1051</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="32c5sxi9hiwdub78ek7b3xmrn8i5uze" xml:space="preserve">O número de horas en que difire a súa hora local da hora do servidor (UTC).</text>
      <sha1>32c5sxi9hiwdub78ek7b3xmrn8i5uze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Trackbackbox</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1090</id>
    <revision>
      <id>1971</id>
      <parentid>1801</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T12:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="0v7c16e1lv9zopu1koyyngfgkvnt1x9" xml:space="preserve">&lt;div id='mw_trackbacks'&gt;
Voltas anteriores apra este artigo:&lt;br /&gt;
$1
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>0v7c16e1lv9zopu1koyyngfgkvnt1x9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Uploadlink</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1151</id>
    <revision>
      <id>2002</id>
      <parentid>1151</parentid>
      <timestamp>2005-09-27T19:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15" sha1="lvno54vygd2obanadzybzoahfnb29uq" xml:space="preserve">Carga de imaxes</text>
      <sha1>lvno54vygd2obanadzybzoahfnb29uq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Uploadlog</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1152</id>
    <revision>
      <id>1981</id>
      <parentid>1152</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T12:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="lu44jgwq635e5qa5omvw1omsowjkfxr" xml:space="preserve">carga alcume</text>
      <sha1>lu44jgwq635e5qa5omvw1omsowjkfxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Uploadtext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1159</id>
    <revision>
      <id>11199</id>
      <parentid>2476</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T13:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6784" sha1="7ol6lveq4n65hujsd5djgr642khs1dm" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;font-size:125%; background: #FFFFFF; border: 1px solid #AAA; padding: 10px;&quot; class=&quot;plainlinks plainlinks2&quot;&gt;
Este formulario serve para '''[[Wikisource:Como cargar imaxes|cargar un ficheiro]]''' en Galifontes. 
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:150%; background: #d0e5f5; border: 1px solid #AAA; padding: 10px;&quot; class=&quot;plainlinks plainlinks2&quot;&gt;

[[Ficheiro:Commons-logo-en.svg|esquerda|90px|link=http://commons.wikimedia.org]]
'''Quere que o seu ficheiro estea á disposición de moita máis xente?'''&lt;br /&gt;
Considere a posibilidade de cargar o ficheiro multimedia na '''[[Commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]]'''.&lt;br /&gt;
----
&lt;span style=&quot;font-size:75%; line-height:125%;&quot;&gt;Os elementos cargados en Commons pódense utilizar en Wikisource e nos outros proxectos da Wikimedia, axudando a crear un repositorio central de ficheiros e imaxes libres.&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
{| width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height: 15px; background: #f1f5fc; border: 1px solid #AAA;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#d7e1f2&quot;|&lt;big&gt;'''1º paso.''' Advertencias.&lt;/big&gt;
|-
| width=&quot;50%&quot; style=&quot;background:#f1fcf2;&quot;|
{| style=&quot;background:#f1fcf2;&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
|[[Ficheiro:Nuvola apps important.svg|50px|centro|Atención!]]
|&lt;div style=&quot;font-size:115%; padding: 5px;&quot;&gt;
'''Atención:''' Non cargue logos e símbolos con '''[[Wikisource:Dereitos de autoría|dereitos de autoría]]'''; capturas de imaxe de películas, programas de televisión, videoxogos, videoclips; portadas de discos, CDs, libros, carteis de películas; imaxes obtidas na internet das que se descoñeza o estado dos dereitos de autoría; fotografías de xoguetes que representen personaxes de debuxos animados, do cine, de videoxogos ou calquera outro que teña dereitos restrinxidos, fotografías promocionais de grupos musicais, actores e actrices etc.&lt;/div&gt;
|}
| width=&quot;50%&quot; style=&quot;background:#fcf2f1;&quot; |
{| style=&quot;background:#fcf2f1;&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
|&lt;div style=&quot;font-size:115%; padding: 5px;&quot;&gt;
'''Aviso:''' Cargar unha imaxe en Galifontes non é un proceso sinxelo. Se é principiante, non sabe o que é unha licenza e/ou non fixo a imaxe vostede mesmo, debe preguntar na [[Wikisource:A Taberna|Taberna]] antes de continuar. Lembre que para marcar as imaxes é preciso incluír a '''[[Wikisource:Marcadores de licenza de imaxe|licenza]]''' e mais encher a '''[[Wikisource:Política de uso de imaxes#Información da Licenza: Como marcar as imaxes|táboa de información]]''' cos datos que identifiquen a súa orixe.
|[[Ficheiro:Nuvola apps important yellow.svg|50px|centro|Aviso!]]
|}
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;div style=&quot;font-size:120%; color:red; text-align:center; padding: 5px;&quot;&gt;Se non indica a '''licenza''' e/ou a '''orixe''' do seu ficheiro, este '''será borrado''' mesmo sen previo aviso.&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#d7e1f2&quot;|&lt;big&gt;'''2º paso.''' Política de imaxes.&lt;/big&gt; 
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
En caso de continuar, por favor, lea a '''[[Wikisource:Política de uso de imaxes|política de uso de imaxes]]'''; alí obterá a información imprescindible para proceder correctamente. Na [[Wikisource:Lista visual de marcadores de imaxe|lista visual de marcadores de imaxe]] pode ver os modelos de licenza dispoñibles neste momento. Para ver ou procurar imaxes xa cargadas, vaia á [[Especial:Imagelist|lista de imaxes cargadas]]. '''Lembre que só se admite material no dominio libre.''' En caso de dúbida, pregunte, previamente á subida, na [[Wikisource:A Taberna|Taberna]].

[[Ficheiro:Definition of Free Cultural Works logo notext.svg|60px|dereita]]

Actualmente só se poden cargar algúns tipos de ficheiros a Galifontes. Estes son os admitidos: 
*'''Imaxes:''' SVG, PNG, JPEG, XCF (GIMP) e TIFF
*'''Son:''' Ogg]] (usando FLAC, Speex ou codecs Vorbis) ou MIDI (con extensión &lt;code&gt;.mid&lt;/code&gt;)
*'''Animación:''' GIF
*'''Vídeo:''' Ogg (usando o códec Theora) e WebM
*'''Documentos:''' PDF, DjVu

Por favor, dea nome aos seus ficheiros dun xeito descritivo para evitar confusións. Evite os nomes predeterminados polas propias cámaras  dixitais e calquera combinación de números e letras que non permita deducir, a partir do propio nome do ficheiro, o seu contido. O formulario de carga permite modificar o nome orixinal das imaxes. Tampouco debe cargar imaxes co mesmo nome ca outras xa existentes na base de datos, a non ser que teña a seguridade de que pode facerse.
|-
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#d7e1f2&quot;|&lt;big&gt;'''3º paso.''' Engada a información e escolla unha licenza libre para a súa obra.&lt;/big&gt; 
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
{| style=&quot;float: right; background-color: transparent;&quot;
|&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{{Information
| description = 
| source      = 
| date        = 
| author      = 
| permission  = 
| other_versions = 
| additional_information =
}}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|}
'''Dea información detallada''' sobre o seu ficheiro empregando o código da dereita (pode copialo e pegalo na descrición da imaxe e completalo despois):
* '''Descrición''' (&lt;code&gt;description&lt;/code&gt;) do contido. O ficheiro debe ter un nome descritivo e conciso, sen caracteres especiais.
* '''Orixe''' (&lt;code&gt;source&lt;/code&gt;) da imaxe. Pode incluír unha ligazón cara á páxina web da que procede, indicar que é de autoría propia (as [[commons:Commons:Obras derivadas|obras derivadas]] manteñen os dereitos de autoría orixinais) ou o que sexa pertinente.
* '''Data''' (&lt;code&gt;date&lt;/code&gt;) de creación. Se é descoñecida, colócase a de publicación.
* '''Autor'''(es) (&lt;code&gt;author&lt;/code&gt;) do ficheiro. Se vostede non é o autor, siga as instrucións que se expresan [[commons:Commons:OTRS/gl|aquí]] e envíe o permiso do autor ao enderezo [mailto:permissions@wikimedia.org?subject=Commons-upload-form permissions@wikimedia.org].
* '''Licenza''' (&lt;code&gt;permission&lt;/code&gt;). Debe seleccionar a [[Wikisource:Marcadores de licenza de imaxe|licenza]] apropiada na [[MediaWiki:Licenses|caixa despregable de licenzas]] ou engadir a mesma no resumo da imaxe. 
* Opcional: '''Outras versións''' (&lt;code&gt;other_versions&lt;/code&gt;) dispoñibles, se as hai, coas súas correspondentes ligazóns internas.
&lt;/div&gt;
* Opcional: '''Información adicional''' (&lt;code&gt;additional_information&lt;/code&gt;): Información adicional sobre a imaxe, como por exemplo as coordenadas do sitio onde se tomou. Para indicar as coordenadas, emprega o modelo &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Coordenadas|latitude|N/S|lonxitude|W/E|display=inline, title}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ou &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{tlx|Coordenadas|graos|minutos|segundos|N/S|graos|minutos|segundos|W/E|display=inline, title}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, substituíndo en cada caso os valores  correspondentes.
----
&lt;div style=&quot;font-size:140%; color:red; text-align:center; padding: 10px;&quot;&gt;Se non indica a '''licenza''' e/ou a '''orixe''' do seu ficheiro, este '''será borrado''' mesmo sen previo aviso.&lt;/div&gt;
|}</text>
      <sha1>7ol6lveq4n65hujsd5djgr642khs1dm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Usenewcategorypage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1162</id>
    <revision>
      <id>2078</id>
      <parentid>1162</parentid>
      <timestamp>2005-10-16T19:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="jt4bl515iqbn7tqjsuvjemgcheftb1d" xml:space="preserve">1

Elixe o pripeiro carácter para &quot;0&quot; para deshabilitar a nova categoría de páxina deseñada.</text>
      <sha1>jt4bl515iqbn7tqjsuvjemgcheftb1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:User rights set</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1163</id>
    <revision>
      <id>2077</id>
      <parentid>1163</parentid>
      <timestamp>2005-10-16T19:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="9rbzft9kaba0m8fp6dw0y9xm5kx8j84" xml:space="preserve">&lt;b&gt;Os dereitos de usuario para &quot;$1&quot; foron postos ó día&lt;/b&gt;</text>
      <sha1>9rbzft9kaba0m8fp6dw0y9xm5kx8j84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Usercssjsyoucanpreview</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1164</id>
    <revision>
      <id>2076</id>
      <parentid>1164</parentid>
      <timestamp>2005-10-16T18:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="ohwwog0o0kkw7xikmt7kv37dw6a8yk8" xml:space="preserve">&lt;strong&gt;Consello:&lt;/strong&gt; Uso o botón 'Amosa previo' para testar o teu novo CSS/JS antes de gardalo.</text>
      <sha1>ohwwog0o0kkw7xikmt7kv37dw6a8yk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Usercsspreview</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1165</id>
    <revision>
      <id>11200</id>
      <parentid>1982</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T13:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="5ay313eolzyut51kvnio821o1uzkqea" xml:space="preserve">{{MediaWiki:Jswarning}}
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = sistema
| imaxe       = [[Ficheiro:Crystal 128 kivio.png|40px]]
| estilo      = 
| estilotexto = 
| texto       = '''Lembre que só está vendo a vista previa do seu CSS de usuario. Este aínda non foi gardado!'''
}}</text>
      <sha1>5ay313eolzyut51kvnio821o1uzkqea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Userjspreview</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1167</id>
    <revision>
      <id>11205</id>
      <parentid>11204</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T13:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="p173tw52plt2y42gkquimh4jzqelree" xml:space="preserve">{{MediaWiki:Jswarning}}
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = sistema
| imaxe       = [[Ficheiro:Crystal 128 kivio.png|40px]]
| estilo      = 
| estilotexto = 
| texto       = '''Lembre que só está probando o seu JavaScript de usuario. Este aínda non foi gardado!'''
}}</text>
      <sha1>p173tw52plt2y42gkquimh4jzqelree</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Usermailererror</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1170</id>
    <revision>
      <id>1972</id>
      <parentid>1804</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T12:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="r52ej7dbrpzblyiw9cx6td59gkht20c" xml:space="preserve">Erro devolto de obxecto de correo:</text>
      <sha1>r52ej7dbrpzblyiw9cx6td59gkht20c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Userrights-logcomment</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1177</id>
    <revision>
      <id>2727</id>
      <parentid>1177</parentid>
      <timestamp>2006-01-02T23:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="pzg58os5drfbsznunpyknsg4xwcptdw" xml:space="preserve">Mudada a pertenza a grupos de $1 a $2</text>
      <sha1>pzg58os5drfbsznunpyknsg4xwcptdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val noop</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1195</id>
    <revision>
      <id>2066</id>
      <parentid>1195</parentid>
      <timestamp>2005-10-03T06:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="eefiv145b5o319kj3kihc8gzfv0qm5c" xml:space="preserve">Sen opinión</text>
      <sha1>eefiv145b5o319kj3kihc8gzfv0qm5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val of</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1196</id>
    <revision>
      <id>2065</id>
      <parentid>1196</parentid>
      <timestamp>2005-10-03T06:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="c0oumx0a2ya83dc75gvbjc8lcdooce6" xml:space="preserve">$1 de $2</text>
      <sha1>c0oumx0a2ya83dc75gvbjc8lcdooce6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val page validation statistics</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1197</id>
    <revision>
      <id>2064</id>
      <parentid>1197</parentid>
      <timestamp>2005-10-03T06:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="spa6kqx0kvvztim8gkq78z4lidlqj9q" xml:space="preserve">Estatísticas de validación de páxina para $1</text>
      <sha1>spa6kqx0kvvztim8gkq78z4lidlqj9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val percent</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1198</id>
    <revision>
      <id>2063</id>
      <parentid>1198</parentid>
      <timestamp>2005-10-03T06:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="fu4l1qzq97jqukwfazg52l3uocb9asg" xml:space="preserve">&lt;b&gt;$1%&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;($2 de $3 puntos&lt;br /&gt;por $4 usuarios)</text>
      <sha1>fu4l1qzq97jqukwfazg52l3uocb9asg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val percent single</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1199</id>
    <revision>
      <id>2062</id>
      <parentid>1199</parentid>
      <timestamp>2005-10-03T06:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="4q59nqpp19ipi0atie4axtl03gop7lr" xml:space="preserve">&lt;b&gt;$1%&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;($2 de $3 puntos&lt;br /&gt;por usuario)</text>
      <sha1>4q59nqpp19ipi0atie4axtl03gop7lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val rev for</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1200</id>
    <revision>
      <id>2060</id>
      <parentid>1200</parentid>
      <timestamp>2005-10-03T06:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="9dhgfea01qqz6w4jewsjlhadgcmt2sb" xml:space="preserve">Revisións para $1</text>
      <sha1>9dhgfea01qqz6w4jewsjlhadgcmt2sb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val rev stats</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1201</id>
    <revision>
      <id>2061</id>
      <parentid>1201</parentid>
      <timestamp>2005-10-03T06:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="6ghuz4vkvwjw7yxu7i1nl9hyndz74ls" xml:space="preserve">ver as estatísticas de validación para &quot;$1&quot; &lt;a href=&quot;$2&quot;&gt;aquí&lt;/a&gt;</text>
      <sha1>6ghuz4vkvwjw7yxu7i1nl9hyndz74ls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val revision</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1202</id>
    <revision>
      <id>2009</id>
      <parentid>1202</parentid>
      <timestamp>2005-09-27T19:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="s02n9f447cpnjp4to4x82o445yscfcg" xml:space="preserve">Revisión</text>
      <sha1>s02n9f447cpnjp4to4x82o445yscfcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val revision changes ok</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1203</id>
    <revision>
      <id>1967</id>
      <parentid>1203</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T12:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="jwyo757jm5f0m4buu70tykduwuujp9d" xml:space="preserve">as túas cualificacións foron gardadas!</text>
      <sha1>jwyo757jm5f0m4buu70tykduwuujp9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val revision number</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1204</id>
    <revision>
      <id>1964</id>
      <parentid>1204</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T12:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="fuwhefn5efui2s8wddycorp4a79k7w0" xml:space="preserve">Revisión #$1</text>
      <sha1>fuwhefn5efui2s8wddycorp4a79k7w0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val revision of</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1205</id>
    <revision>
      <id>1965</id>
      <parentid>1205</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T12:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15" sha1="acl40xddnehf9jeqyxrwdtoenf6up9s" xml:space="preserve">Revisión of $1</text>
      <sha1>acl40xddnehf9jeqyxrwdtoenf6up9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val revision stats link</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1206</id>
    <revision>
      <id>1966</id>
      <parentid>1206</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T12:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="dbngwv57yo7srogrth0bpwqoeiprw5s" xml:space="preserve">detalles</text>
      <sha1>dbngwv57yo7srogrth0bpwqoeiprw5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val show my ratings</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1207</id>
    <revision>
      <id>1963</id>
      <parentid>1207</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T12:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="5v75za6tosmq0tra1pbx3k5u4c0540d" xml:space="preserve">Amosa as miñas validacións</text>
      <sha1>5v75za6tosmq0tra1pbx3k5u4c0540d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val stat link text</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1208</id>
    <revision>
      <id>1962</id>
      <parentid>1208</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T11:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="nd9kvebaynfejcpusn08hvs98wkp2w6" xml:space="preserve">Estatísticas de validación para este artigo</text>
      <sha1>nd9kvebaynfejcpusn08hvs98wkp2w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val tab</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1209</id>
    <revision>
      <id>1961</id>
      <parentid>1209</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T11:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7" sha1="o5pgowq1jhqd2vl17y13i40uaul2l2k" xml:space="preserve">Validar</text>
      <sha1>o5pgowq1jhqd2vl17y13i40uaul2l2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val table header</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1210</id>
    <revision>
      <id>1960</id>
      <parentid>1733</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T11:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="6622to7jsw76od111f03jihelgjog04" xml:space="preserve">&lt;tr&gt;&lt;th&gt;Clase&lt;/th&gt;$1&lt;th colspan=&quot;4&quot;&gt;Opinión&lt;/th&gt;$1&lt;th&gt;Comentario&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;\n</text>
      <sha1>6622to7jsw76od111f03jihelgjog04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val this is current version</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1211</id>
    <revision>
      <id>1959</id>
      <parentid>1211</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T11:46:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="qw197lqhhrdazdvk3yftr5lj1rvoklw" xml:space="preserve">esta é a derradeira versión</text>
      <sha1>qw197lqhhrdazdvk3yftr5lj1rvoklw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val time</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1212</id>
    <revision>
      <id>1956</id>
      <parentid>1212</parentid>
      <timestamp>2005-09-25T22:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5" sha1="g2kyo0ipr6mtnnhv0u1tmz0d7jnq4pz" xml:space="preserve">Tempo</text>
      <sha1>g2kyo0ipr6mtnnhv0u1tmz0d7jnq4pz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val topic desc page</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1213</id>
    <revision>
      <id>1958</id>
      <parentid>1213</parentid>
      <timestamp>2005-09-26T11:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="4s15zknic2fmjgkz3lemuzwx9bqddw4" xml:space="preserve">Proxecto:Temas de validación</text>
      <sha1>4s15zknic2fmjgkz3lemuzwx9bqddw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val user stats title</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1215</id>
    <revision>
      <id>1957</id>
      <parentid>1215</parentid>
      <timestamp>2005-09-25T22:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="2li5xrh7liyh5m631awz6ilsw5mz161" xml:space="preserve">Vista da validación do usuario $1</text>
      <sha1>2li5xrh7liyh5m631awz6ilsw5mz161</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val user validations</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1216</id>
    <revision>
      <id>1930</id>
      <parentid>1216</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="peceqfa0mrkkil0yotrmhujcwdgl27l" xml:space="preserve">Este usuario validou $1 páxinas.</text>
      <sha1>peceqfa0mrkkil0yotrmhujcwdgl27l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val validate article namespace only</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1217</id>
    <revision>
      <id>1931</id>
      <parentid>1217</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="6wat2qtq5pwfx3xrekv2tio1s9mv8wg" xml:space="preserve">Só poden ser validados artigos. Esta páxina &lt;i&gt;non&lt;/i&gt; está no espacio de nomes de artigos.</text>
      <sha1>6wat2qtq5pwfx3xrekv2tio1s9mv8wg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val validate version</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1218</id>
    <revision>
      <id>1929</id>
      <parentid>1218</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="38dijbb880btaqd6rczm1pw9qhsm06b" xml:space="preserve">Valida esta versión</text>
      <sha1>38dijbb880btaqd6rczm1pw9qhsm06b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val validated</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1219</id>
    <revision>
      <id>1927</id>
      <parentid>1219</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="tddljghbwm69eomr44ufihgzgrhhqds" xml:space="preserve">Feita validación.</text>
      <sha1>tddljghbwm69eomr44ufihgzgrhhqds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val validation of</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1220</id>
    <revision>
      <id>1928</id>
      <parentid>1220</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="b7d9t5ggrby15nc17t1gnypkvcwi8j8" xml:space="preserve">Validación de &quot;$1&quot;</text>
      <sha1>b7d9t5ggrby15nc17t1gnypkvcwi8j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val version</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1221</id>
    <revision>
      <id>1925</id>
      <parentid>1221</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="nc4gmxg2egw13bd8ge72lllhoutsb4j" xml:space="preserve">Versión</text>
      <sha1>nc4gmxg2egw13bd8ge72lllhoutsb4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val version of</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1222</id>
    <revision>
      <id>1926</id>
      <parentid>1222</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14" sha1="d9vdu5f6czcu5wus46awnaf2gelnhra" xml:space="preserve">Versión de $1</text>
      <sha1>d9vdu5f6czcu5wus46awnaf2gelnhra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val view version</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1223</id>
    <revision>
      <id>1924</id>
      <parentid>1223</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="1tscud9rom4fpsx0sgxpg8vqv9lj4wj" xml:space="preserve">Ver esta revisión</text>
      <sha1>1tscud9rom4fpsx0sgxpg8vqv9lj4wj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val votepage intro</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1224</id>
    <revision>
      <id>1923</id>
      <parentid>1224</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="2vd9iuec8ledbrvkg9kes3mwjfbeprz" xml:space="preserve">Cambia este texto &lt;a href=&quot;{{SERVER}}{{localurl:MediaWiki:Val_votepage_intro}}&quot;&gt;aquí&lt;/a&gt;!</text>
      <sha1>2vd9iuec8ledbrvkg9kes3mwjfbeprz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val warning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1225</id>
    <revision>
      <id>1922</id>
      <parentid>1225</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T15:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="93pt2r70xvfy44z010ht3fua1h6bfon" xml:space="preserve">&lt;b&gt;Nunca, &lt;i&gt;nunca&lt;/i&gt;, cambies nada aquí sen o consenso &lt;i&gt;explícito&lt;/i&gt; da comunidade!&lt;/b&gt;</text>
      <sha1>93pt2r70xvfy44z010ht3fua1h6bfon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Val yes</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1226</id>
    <revision>
      <id>1921</id>
      <parentid>1226</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2" sha1="e7no0w3mnus6ad86oesw2goeweng0xl" xml:space="preserve">Si</text>
      <sha1>e7no0w3mnus6ad86oesw2goeweng0xl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Validate</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1227</id>
    <revision>
      <id>1920</id>
      <parentid>1227</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="oj27iph9pwgc6718bk8rmitodnbtb02" xml:space="preserve">Valida a páxina</text>
      <sha1>oj27iph9pwgc6718bk8rmitodnbtb02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watchdetails</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1245</id>
    <revision>
      <id>1906</id>
      <parentid>1806</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:41:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="o09ftb3xzwqr3a39cvzjtw56oxx5dfl" xml:space="preserve">* $1 páxinas vixiadas, non contando as de discusión
* [[Special:Watchlist/edit|Amosa e edita a lista completa de vixiancia]]</text>
      <sha1>o09ftb3xzwqr3a39cvzjtw56oxx5dfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watcheditlist</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1246</id>
    <revision>
      <id>1905</id>
      <parentid>1246</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="cwnor9kiq6z98bxc5s1o5lczterg18t" xml:space="preserve">Aquí hai unha lista alfabética das páxinas de contido vixiadas. Revisa as caixas das páxinas que queres quitar da lista e pulsa o botón 'elimina vixiancia' no baixo da pantalla (eliminando unha páxina tamén se elimina da lista a páxina de discusión, e vice versa).</text>
      <sha1>cwnor9kiq6z98bxc5s1o5lczterg18t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watchlistall1</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1248</id>
    <revision>
      <id>1903</id>
      <parentid>1248</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4" sha1="0p02h01slk764oyr4ftu8l0uh2qnr3m" xml:space="preserve">todo</text>
      <sha1>0p02h01slk764oyr4ftu8l0uh2qnr3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watchlistcontains</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1250</id>
    <revision>
      <id>1901</id>
      <parentid>1250</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="n8vpholsvprqkff2odi4ewvogduspku" xml:space="preserve">A túa lisa de vixiancia contén $1 páxinas.</text>
      <sha1>n8vpholsvprqkff2odi4ewvogduspku</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watchlistsub</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1251</id>
    <revision>
      <id>1900</id>
      <parentid>1251</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="34g5jqv2h4lnkp93uaikyclpxsjp3bs" xml:space="preserve">(do usuario &quot;$1&quot;)</text>
      <sha1>34g5jqv2h4lnkp93uaikyclpxsjp3bs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watchmethod-list</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1252</id>
    <revision>
      <id>1899</id>
      <parentid>1252</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="t6qv3el3ynafatmmug0b0enl72fhyzt" xml:space="preserve">procurando edicións recentes das páxinas vixiadas</text>
      <sha1>t6qv3el3ynafatmmug0b0enl72fhyzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watchmethod-recent</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1253</id>
    <revision>
      <id>1898</id>
      <parentid>1253</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="8al0q4btlh924ed376c3r0me707p2t5" xml:space="preserve">procurando edicións recentes para as páxinas vixiadas</text>
      <sha1>8al0q4btlh924ed376c3r0me707p2t5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watchnochange</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1254</id>
    <revision>
      <id>1897</id>
      <parentid>1254</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="bp83dtlqyn02c1b2r6xjt9mkolq734z" xml:space="preserve">Ningún dos teus artigos vixiados foi editado no tempo amosado.</text>
      <sha1>bp83dtlqyn02c1b2r6xjt9mkolq734z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Watchnologintext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1256</id>
    <revision>
      <id>2074</id>
      <parentid>1894</parentid>
      <timestamp>2005-10-16T18:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="8pd05so0ib8yl0in6fknv9yftbuy8r6" xml:space="preserve">Debes estar [[Special:Userlogin|alcumado]] para modificar a túa lista de vixiancia.</text>
      <sha1>8pd05so0ib8yl0in6fknv9yftbuy8r6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Welcomecreation</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1260</id>
    <revision>
      <id>1891</id>
      <parentid>1260</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="t9hwom1uincta8vb1dd5oulmx037ood" xml:space="preserve">== Benvido/Benvida, $1! ==

A túa conta foi creada. Nos esquezas cambiar as túas preferencias en {{SITENAME}}.</text>
      <sha1>t9hwom1uincta8vb1dd5oulmx037ood</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Whitelistacctext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1262</id>
    <revision>
      <id>1889</id>
      <parentid>1262</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="khdef4rlwpiui2ocwc5etbkko9gnl85" xml:space="preserve">Para ter permiso para crear contas nesta Wiki necesitas un [[Special:Userlogin|alcume]] e ter permisos apropiados.</text>
      <sha1>khdef4rlwpiui2ocwc5etbkko9gnl85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Whitelistacctitle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1263</id>
    <revision>
      <id>1887</id>
      <parentid>1263</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="l43yukpby84mbym2ixyyk3mj04ymcmh" xml:space="preserve">Non se te permete crear unha conta</text>
      <sha1>l43yukpby84mbym2ixyyk3mj04ymcmh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Whitelistedittitle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1265</id>
    <revision>
      <id>1883</id>
      <parentid>1265</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="4qqwfmtjeorca6fncurludnv78nzhbd" xml:space="preserve">Requírese a entrada do alcume para edición</text>
      <sha1>4qqwfmtjeorca6fncurludnv78nzhbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Whitelistreadtext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1266</id>
    <revision>
      <id>1885</id>
      <parentid>1266</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="jj59vtjg09nqhvn56it6gcbqim49ti5" xml:space="preserve">Necesitas inscribirte co teu [[Special:Userlogin|alcume]] para ler páxinas.</text>
      <sha1>jj59vtjg09nqhvn56it6gcbqim49ti5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Whitelistreadtitle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1267</id>
    <revision>
      <id>1881</id>
      <parentid>1267</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="l51n7v6wluitus494fd9qkhiw11db1w" xml:space="preserve">Requírese a entrada do alcume para lectura</text>
      <sha1>l51n7v6wluitus494fd9qkhiw11db1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wikipediapage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1268</id>
    <revision>
      <id>1878</id>
      <parentid>1268</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="tv65dan7l9g7ryhb101puxcv6fnoapd" xml:space="preserve">Mira a páxina do proxecto</text>
      <sha1>tv65dan7l9g7ryhb101puxcv6fnoapd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wlhide</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1271</id>
    <revision>
      <id>1873</id>
      <parentid>1271</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6" sha1="7h4vasmhe46busu4iiwmrzm7r6vjyxn" xml:space="preserve">Oculta</text>
      <sha1>7h4vasmhe46busu4iiwmrzm7r6vjyxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wlhideshowown</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1272</id>
    <revision>
      <id>1871</id>
      <parentid>1272</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="8yl0db8ovnw7ofm9zz5t9p5lgojildn" xml:space="preserve">$1 edicións miñas.</text>
      <sha1>8yl0db8ovnw7ofm9zz5t9p5lgojildn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wlsaved</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1274</id>
    <revision>
      <id>1866</id>
      <parentid>1274</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="b1j89w12d8fml3filfigh8mbpc3ryol" xml:space="preserve">Esto é unha versión gardada da túa lista de vixiancia.</text>
      <sha1>b1j89w12d8fml3filfigh8mbpc3ryol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wlshow</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1275</id>
    <revision>
      <id>1857</id>
      <parentid>1275</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T13:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5" sha1="050edkkp98e88vr3qrcemvxwoq0gxfk" xml:space="preserve">Amosa</text>
      <sha1>050edkkp98e88vr3qrcemvxwoq0gxfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wrong wfQuery params</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1277</id>
    <revision>
      <id>1863</id>
      <parentid>1277</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="na1r1mdiz73lgwc3mx2cl1fduui61d0" xml:space="preserve">Parámetros incorrectos para wfQuery()&lt;br /&gt;
Función: $1&lt;br /&gt;
Procura: $2</text>
      <sha1>na1r1mdiz73lgwc3mx2cl1fduui61d0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1293</id>
    <revision>
      <id>20172</id>
      <parentid>19654</parentid>
      <timestamp>2020-03-10T21:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4266" sha1="btp55akndcvtpl7dem6qoomqcvwou10" xml:space="preserve">&lt;!--------------------------------
CABEZALLO  
----------------------------------&gt;
{{PortadaIntro}}
__NOTOC__
&lt;!--------------------------------
DESTAQUE
----------------------------------&gt;
{|  width=&quot;100%&quot;
|class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width: 55%; vertical-align: top;&quot; | 
{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;5&quot; style=&quot;vertical-align:top; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; color:#000; padding: 0px 10px 10px 0px; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;&quot;

&lt;!--------------------------------
Texto destacado
----------------------------------&gt;
! &lt;div style=&quot;text-align:left; position:relative; left:4px; top:2px; margin:0;&quot;&gt;
[[Ficheiro:Blue-bg rounded.svg|link=|alt=]]
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:5px; top:-6px;&quot;&gt;[[Ficheiro:HSUtvald.svg|38px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:40px; top:2px;&quot;&gt;&lt;h2 {{#if:{{{id|}}} | id=&quot;{{{id}}}Head&quot;| }} style=&quot;font-weight:bold; border-bottom:0; font-size:125%; padding:.15em .4em; margin-top: 0&quot;&gt;[[Wikisource:Texto destacado|Texto destacado no mes de {{CURRENTMONTHNAME}}]]&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 90%&quot; | 
{{Wikisource:Texto destacado/{{CURRENTMONTH1}}}}
|}

&lt;!--------------------------------
Columna da dereita 
----------------------------------&gt;
|class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;vertical-align:top;&quot;| &lt;div style=&quot;margin: 4px 4px 2px 4px; text-align: left;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;3&quot; style=&quot;vertical-align:top; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; color:#000; padding: 0px 10px 10px 0px; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;&quot;

|-

&lt;!--------------------------------
Sobre Galicia
----------------------------------&gt;
! &lt;div style=&quot;text-align:left; position:relative; left:4px; top:2px; margin:0;&quot;&gt;
[[Ficheiro:Blue-bg rounded.svg|link=|alt=]]
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:5px; top:-6px;&quot;&gt;[[Ficheiro:HSGalicia.png|38px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:40px; top:2px;&quot;&gt;&lt;h2 {{#if:{{{id|}}} | id=&quot;{{{id}}}Head&quot;| }} style=&quot;font-weight:bold; border-bottom:0; font-size:125%; padding:.15em .4em; margin-top: 0&quot;&gt;Sobre Galicia&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 90%&quot; | 
{{Wikisource:Sobre Galicia}}
|-

&lt;!--------------------------------
Outros textos
----------------------------------&gt;
! &lt;div style=&quot;text-align:left; position:relative; left:4px; top:2px; margin:0;&quot;&gt;
[[Ficheiro:Blue-bg rounded.svg|link=|alt=]]
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:5px; top:-6px;&quot;&gt;[[Ficheiro:HSBook.svg|38px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:40px; top:2px;&quot;&gt;&lt;h2 {{#if:{{{id|}}} | id=&quot;{{{id}}}Head&quot;| }} style=&quot;font-weight:bold; border-bottom:0; font-size:125%; padding:.15em .4em; margin-top: 0&quot;&gt;Outros textos&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| style=&quot;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 90%&quot; | 
{{Wikisource:Outros textos}}
|-

&lt;!--------------------------------
Índices
----------------------------------&gt;
! &lt;div style=&quot;text-align:left; position:relative; left:4px; top:2px; margin:0;&quot;&gt;
[[Ficheiro:Blue-bg rounded.svg|link=|alt=]]
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:5px; top:-6px;&quot;&gt;[[Ficheiro:Text-x-generic with pencil-2.svg|38px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:40px; top:2px;&quot;&gt;&lt;h2 {{#if:{{{id|}}} | id=&quot;{{{id}}}Head&quot;| }} style=&quot;font-weight:bold; border-bottom:0; font-size:125%; padding:.15em .4em; margin-top: 0&quot;&gt;Índices&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
|{{Índice}}
|-
&lt;!--  PARTICIPACIÓN  --&gt;
| {{PortadaCadro
| imaxe   = Text-x-generic with pencil-2.svg
| título   = Participación
| contido = {{PortadaParticipación}}
| ligazón = {{nowrap|[[:Categoría:COMOs|COMOs]]}}
}}
&lt;!--  COMUNIDADE  --&gt;
| {{PortadaCadro
| imaxe   = HSSamarbete.svg
| título   = Comunidade
| contido =  {{PortadaComunidade}}
| ligazón = {{nowrap|[[wikisource:Portal da comunidade|Portal da comunidade]] •}} {{nowrap|[[:Categoría:Wikisource:Políticas e normas|Políticas]]}}
}}
|}
|}&lt;!--------------------------------
PARTE INFERIOR
----------------------------------&gt;
{{Índice autores}}

&lt;!--------------------------------
Outros proxectos
----------------------------------&gt;
{{Wikisourceirmáns}}

[[Categoría:Índice]]</text>
      <sha1>btp55akndcvtpl7dem6qoomqcvwou10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Main Page</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1294</id>
    <redirect title="Portada" />
    <revision>
      <id>1297</id>
      <timestamp>2005-08-23T12:28:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Main Page moved to Portada: Título galego da páxina principal</comment>
      <origin>1297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="rwbx3bs59bck3643xpndbh337jqc8f5" xml:space="preserve">#redirect [[Portada]]</text>
      <sha1>rwbx3bs59bck3643xpndbh337jqc8f5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Actualidade</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1295</id>
    <revision>
      <id>5402</id>
      <parentid>4339</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T17:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>170 documentos</comment>
      <origin>5402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1365" sha1="nzvbqt9glvzuten4k3k16padt9ozk1z" xml:space="preserve">{|style=&quot;border:1px solid #aaaaaa;background-color:#f9f9f9;text-align:center&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;
|-
|'''[[w:Wikipedia:Actualidade|Galipedia Actualidade]]''' &amp;mdash;  '''[[wikt:Wiktionary:Actualidade|Galizionario Actualidade]]''' &amp;mdash;  '''[[Wikisource:Actualidade|Wikisource Actualidade]]''' - '''[[b:Wikibooks:Actualidade|Wikibooks Actualidade]]''' &amp;mdash; '''[[q:Wikiquote:Actualidade|Wikiquote Actualidade]]'''
|}


__NOTOC__
'''Wikisource en galego en:''' [[#2009|2009]] | [[#2007|2007]] | [[#2006|2006]] | [[#2005|2005]] | [[#2004|2004]]

==2009==
*30 de marzo de 2009
:*O Wikisource en galego conta con 170 documentos na súa base de datos. 

==2007==
*[[w:4 de novembro|4 de novembro]] de [[w:2007|2007]]
:*Acadanse as 100 entradas. A entrada número 100 é [[Mandad'ei comigo|Mandad'ei comigo]], unha cantiga de amigo de [[Martin Codax]].

==2006==
*[[w:30 de xaneiro|30 de xaneiro]] de [[w:2006|2006]]:
:*Acádanse as 50 entradas.

==2005==
*[[w:23 de agosto|23 de agosto]] de [[w:2005|2005]]: 
:*Nace oficialmente a versión en galego de wikisource.

==2004==
*[[w:26 de decembro|26 de decembro]] de [[w:2004|2004]]:
:*Xerme dun wikisource en galego cando todas as contribucións a wikisource aparecían baixo un dominio común. [[Main Page:Galego|Primeira portada da Wikisource en galego]]


[[Categoría:Wikisource|Actualidade, Wikisource:]]</text>
      <sha1>nzvbqt9glvzuten4k3k16padt9ozk1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Himno galego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1296</id>
    <revision>
      <id>17181</id>
      <parentid>16978</parentid>
      <timestamp>2017-12-10T14:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1890]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1210" sha1="33rbhj14qzht3fhkyqylgl28m3s3oie" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&quot;Os pinos&quot;
|autor=[[Eduardo Pondal]]
|datadía=22
|datames=maio
|dataano=[[1890]]
}}
&lt;div class=prose&gt;¿Qué din os rumorosos&lt;br /&gt;
na costa verdecente&lt;br /&gt;
ao raio transparente&lt;br /&gt;
do prácido luar?&lt;br /&gt;
¿Qué din as altas copas&lt;br /&gt;
de escuro arume arpado&lt;br /&gt;
co seu ben compasado&lt;br /&gt;
monótono fungar?


Do teu verdor cinguido&lt;br /&gt;
e de benignos astros&lt;br /&gt;
confín dos verdes castros&lt;br /&gt;
e valeroso chan,&lt;br /&gt;
non des a esquecemento&lt;br /&gt;
da inxuria o rudo encono;&lt;br /&gt;
desperta do teu sono&lt;br /&gt;
fogar de Breogán.


Os bos e xenerosos&lt;br /&gt;
a nosa voz entenden&lt;br /&gt;
e con arroubo atenden&lt;br /&gt;
o noso ronco son,&lt;br /&gt;    
mais só os iñorantes&lt;br /&gt;
e féridos e duros, &lt;br /&gt;
imbéciles e escuros&lt;br /&gt;
non nos entenden, non.


Os tempos son chegados &lt;br /&gt;
dos bardos das edades&lt;br /&gt;
que as vosas vaguedades&lt;br /&gt;
cumprido fin terán;&lt;br /&gt;
pois, donde quer, xigante&lt;br /&gt;
a nosa voz pregoa&lt;br /&gt;
a redenzón da boa&lt;br /&gt;
nazón de Breogán.
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
{{wikipedia|Himno galego}}

* [[Himno galego, 1890]]
* [[Lei de símbolos de Galicia]]

[[Categoría:GL-H]]
[[Categoría:Documentos de Galicia]]
[[Categoría:Eduardo Pondal]]
[[Categoría:1890]]</text>
      <sha1>33rbhj14qzht3fhkyqylgl28m3s3oie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Axuda</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1297</id>
    <revision>
      <id>14710</id>
      <parentid>14709</parentid>
      <timestamp>2016-05-12T21:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9671" sha1="ollhc0j0hlwxbpktxrl26asxsi3d7qx" xml:space="preserve">{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;width:100%; border:2px #a3b1bf solid; border-bottom:0px;&quot;
|-
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#cee0f2; text-align:center; border-bottom:1px #a3b1bf solid;&quot; | {{Atallo|WS:H|WS:SOS}}
&lt;h1 style=&quot;margin:.5em; margin-top:.1em; margin-bottom:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;&quot;&gt;CONTIDOS DE AXUDA DAS GALIFONTES&lt;/h1&gt;
{| align=&quot;center&quot;
| [[Ficheiro:Crystal Clear app help index.svg|40px|dereita|alt=|ligazón=]]
| &lt;div class=&quot;inputbox-hidecheckboxes&quot;&gt;
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
width=40
namespaces=Axuda**,Wikisource**
searchbuttonlabel=Procurar
bgcolor=#cee0f2
break=no
placeholder=Procurar nas páxinas de axuda.
&lt;/inputbox&gt;
&lt;/div&gt;
|}
|-
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f5faff; text-align:center; border-bottom:1px #a3b1bf solid;&quot; |
'''Galifontes''' é un repositorio libre que está escrito en colaboración cos seus lectores. Os seguintes artigos conteñen información e orientación para ler, editar ou participar dalgún xeito neste sitio.
|-
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f5faff; text-align:center; border-bottom:1px #cee0f2 solid;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:180%&quot;&gt;[[Ficheiro:Help-contents.svg|30px|Introdución|link=]] Introdución&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
|-
&lt;!-- COLUMNA DA ESQUERDA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:center;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:WikiLettreMini.svg|Benvidos|link=]] Benvidos===
''[[Wikisource:Benvidos|Benvidos]] {{·}} [[Wikisource:Advertencia xeral|Advertencia xeral]]''
&lt;!-- COLUMNA DA DEREITA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:center;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:Nuvola apps edu miscellaneous.svg|30px|Como podo facer...?|link=]] Como podo facer...?===
''[[Wikisource:COMOs|COMOs das Galifontes]]''
|-
&lt;!-- COLUMNA DA ESQUERDA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; text-align:center;&quot; valign=&quot;top&quot;|
===[[Ficheiro:Crystal Clear action info.svg|30px|Información xeral|link=]] Información xeral===
''[[Wikisource:Acerca de|Acerca de Wikisource]] {{·}} [[Wikisource:Wiki|Que é un wiki?]] {{·}} [[Wikisource:Galifontes|Que é Galifontes?]] &lt;br /&gt;
[[Wikisource:Wikifontistas|Que son os wikifontistas ou galifontistas?]] {{·}} [[Wikisource:Glosario|Glosario]] {{·}} [[Wikisource:Portal da comunidade|Portal da comunidade]]''
&lt;!-- COLUMNA DA DEREITA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:center;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:Gnome-globe.svg|30px|Navegar|link=]] Navegar===
[[Wikisource:Como navegar polo Galifontes|Como navegar polas Galifontes]] {{·}} [[Wikisource:Como procurar un artigo|Como procurar un texto]]
|-
&lt;!-- PÉ --&gt;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;width:100%; background:#f5faff; border-top:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:center;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:Nuvola_apps_important_yellow.svg|30px|Políticas e normas|link=]] Políticas e normas===
''[[Wikisource:Política e normas|Política e normas]] {{·}} [[Wikisource:Normas de conduta|Normas de conduta]] {{·}} [[Wikisource:Cinco piares|Os cinco piares]] {{·}} [[Wikisource:Cousas que non se deben facer|Cousas que non se deben facer]] {{·}} [[Wikisource:O que Wikisource non é|O que Wikisource non é]]'' &lt;br /&gt;
''[[Wikisource:Dominio público|Dominio público]] {{·}} [[Wikisource:Política e normas:Borrar|Eliminación de artigos]] e [[Wikisource:Eliminación rápida|eliminación rápida]] {{·}} [[meta:Privacy policy/gl|Política de protección de datos]] {{·}} [[Wikisource:Asine as súas mensaxes nas páxinas de conversa|Asine as súas mensaxes nas páxinas de conversa]]''
|}

{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;width:100%; border:2px #a3b1bf solid; border-bottom:0px;&quot;
|-
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f5faff; text-align:center; border-bottom:1px #cee0f2 solid;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:180%&quot;&gt;[[Ficheiro:Quill-Nuvola.svg|30px|Para contribuír|link=]] Para contribuír&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
|-
&lt;!-- COLUMNA DA ESQUERDA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:left;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:Crystal Clear app kedit green-pencil.svg|30px|link=|Colaborar]] Colaborar coas Galifontes===
*'''[[Wikisource:Como comezar a colaborar|Como comezar a colaborar]]'''
:''[[Axuda:Rexistro|Como rexistrarse]]''
:''[[Axuda:Preferencias|Como definir as súas preferencias]] e [[Axuda:Como mellora-la miña sinatura|mellorar a súa sinatura]]''
:''[[Wikisource:Caixas de usuario|Como personalizar a súa páxina de usuario]]''
:''[[Wikisource:Páxina de discusión|Como usar as páxinas de discusión]]''
&lt;!-- COLUMNA DA DEREITA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:left;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:Nuvola apps fonts.svg|30px|Usar as funcionalidades especiais|link=]] Usar as funcionalidades especiais===
:''[[Wikisource:Como facer táboas|Como deseñar táboas]]''
:''[[Wikisource:Ligazóns interlingüísticas|Como poñer ligazóns ao mesmo texto noutra lingua]]''
:''[[Wikisource:Etiquetas TeX|Como facer fórmulas matemáticas]]''
:''[[Wikisource:Categorías|Como organizar os artigos en categorías]]''
|-
&lt;!-- COLUMNA DA ESQUERDA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; padding:0.5em; text-align:left;&quot; valign=&quot;top&quot;|
===[[Ficheiro:Oxygen480-categories-applications-office.svg|30px|Crear e modificar páxinas|link=]] Crear e modificar páxinas===
*'''[[Wikisource:Guía de edición|Guía básica de edición]]'''
:''[[Wikisource:Como crear unha páxina|Como crear unha páxina]]''
:''[[Wikisource:Como editar unha páxina|Como editar unha páxina]]''
:''[[Wikisource:Como trocar o nome dunha páxina|Como trocar o nome dunha páxina]]''
:''[[Wikisource:Como redireccionar unha páxina|Como redireccionar unha páxina]]''

&lt;!-- COLUMNA DA DEREITA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:left;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:Nuvola apps bookcase.svg|30px|Seguimento das edicións nas páxinas|link=]] Seguimento das edicións nas páxinas===
:[[Axuda:Cambios recentes|Como usar a páxina de Cambios recentes]]
:[[Wikisource:Cambios relacionados|Como usar a páxina de Cambios relacionados]]
|}

{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;width:100%; border:2px #a3b1bf solid;&quot;
|-
|colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#f5faff; text-align:center; border-bottom:1px #cee0f2 solid;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:180%&quot;&gt;[[Ficheiro:Nuvola apps korganizer.svg|30px|Axuda avanzada|link=]] Axuda avanzada&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;
|-
&lt;!-- COLUMNA DA ESQUERDA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:left;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:Crystal Clear app ktip.svg|30px|Recursos e consellos|link=]] Recursos e consellos===

====Recursos lingüísticos====
*'''[[w:Normativa oficial do galego|Normativa do galego]]''' ''(na wikipedia)''
:''[[w:Wikipedia:Erros de ortografía|Erros comúns de ortografía]] (na wikipedia)''
*'''[[Wikisource:Libro de estilo|Libro de estilo]]'''
:''[[Wikisource:Como escribir un bo artigo|Como escribir un bo artigo]]''
*'''[[Wikisource:Convencións dos nomes dos artigos|Convencións dos títulos dos artigos]]'''
====Recursos técnicos====
:''[[Wikisource:Lista de mensaxes predefinidas|Lista de mensaxes predefinidas]] {{·}} [[Wikisource:Lista_de_modelos|Lista de modelos de artigos]] {{·}} [[Wikisource:Lista de moldes|Lista de moldes]]''
*'''[[Wikisource:Wikiproxecto|WikiProxectos]]'''
*'''[[Wikisource:Bots|Bots]]'''
*'''[[Wikisource:Recursos de dominio público|Recursos de dominio público]] [[Wikisource:Recursos útiles|Recursos útiles]]'''

====Imaxes====
*'''[[Wikisource:Política de uso de imaxes|Política de uso de imaxes]]'''
:''[[Wikisource:Copyrights#Emprego_de_imaxes|Dereitos de autoría e emprego de imaxes]] {{·}} [[Wikisource:Marcadores de licenza de imaxe|Marcadores de licenza]] {{·}} [[Wikisource:Lista visual de marcadores de imaxe|lista visual das licenzas]]''
*'''[[Wikisource:Guía de carga de imaxes|Guía de carga de imaxes]]'''
:''[[Wikisource:Como engadir imaxes|Como engadir imaxes a un artigo]]''
&lt;!-- COLUMNA DA DEREITA --&gt;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:50%; background:#f5faff; border-left:1px solid #cee0f2; padding:0.5em; text-align:left;&quot; valign=&quot;top&quot; |
===[[Ficheiro:Nuvola apps kuser.svg|30px|Contactar|link=]] Contactar===
*'''[[Wikisource:A Taberna|A Taberna]]'''
*'''[[Wikisource:Como contactar con outros usuarios|Como contactar con outros usuarios]]'''
*'''[[Wikisource:A Taberna|Contactar cos administradores]]'''
*'''[[Wikisource:Listas de correo|Listas de correo]]'''

===[[Ficheiro:Wikisource-logo.svg|30px|Galifontes|link=]] Galifontes===
*'''[[Wikisource:Votacións|Votacións]]'''

===[[Ficheiro:Wikimedia-logo.svg|30px|Coordinación dos proxectos|link=]] Coordinación dos proxectos===
*'''''[[wikimedia:Portada galega|Fundación Wikimedia]]'''''
:Páxina web oficial da Fundación Wikimedia, unha organización sen ánimo de lucro dedicada a alentar o crecemento, desenvolvemento e distribución de contido libre multilingüe para todos ofrecendo proxectos baseados no wiki.
*'''''[[meta:Portada/Gl|Meta-Wiki]]'''''
:Páxina web onde os usuarios poden debater e abrir conversas relacionadas cos proxectos da Wikimedia, ademais de ser o centro de coordinación destes.
|}
__NOEDITSECTION__
__NOTOC__

[[Categoría:Axuda| ]]</text>
      <sha1>ollhc0j0hlwxbpktxrl26asxsi3d7qx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nosopai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1299</id>
    <revision>
      <id>14185</id>
      <parentid>14184</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T12:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Noso Pai]]&quot; a &quot;[[Nosopai]]&quot;: DiRAG</comment>
      <origin>14185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1381" sha1="s6pm7qf0vb355390qqes6mm018hfb6d" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Noso Pai
|autor=Xesús Cristo
|dataano=Arredor do ano 30
}}

==Versión da Igrexa Católica==
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Noso Pai que estás no ceo:
santificado sexa o teu nome,
veña a nós o teu reino
e fágase a túa vontade
aquí na terra coma no ceo.
Dános hoxe o noso pan de cada día;
e perdóanos as nosas ofensas
como tamén perdoamos nós a quen nos ten ofendido;
e non nos deixes caer na tentación,
mais líbranos do mal.
Amén.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

==Versión da Igrexa Ortodoxa==
{{wikipedia|Noso Pai}}

[[Categoría:GL-N]]
[[Categoría:Relixión]]

[[az:Ey Atamız]]
[[be:Ойча наш]]
[[bg:Отче наш]]
[[ca:Pare nostre]]
[[cs:Otče náš]]
[[da:Fader vor]]
[[de:Vaterunser]]
[[en:The Lord's Prayer]]
[[eo:Patro Nia]]
[[es:Padre Nuestro]]
[[et:Meieisapalve]]
[[fi:Isä meidän]]
[[fo:Faðir vár]]
[[fr:Notre Père]]
[[hr:Oče naš]]
[[hu:Miatyánk]]
[[hy:Աղօթք տէրունականք]]
[[id:Doa Bapa Kami]]
[[is:Faðir vor]]
[[it:Padre Nostro]]
[[ja:主の祈り]]
[[ko:주님의 기도]]
[[la:Pater noster]]
[[lt:Tėve mūsų]]
[[mk:Оче наш]]
[[nl:Onzevader]]
[[no:Fader vår]]
[[pl:Ojcze nasz (modlitwa)]]
[[pt:Pai Nosso]]
[[ro:Rugăciunea Domnească]]
[[ru:Отче наш]]
[[sk:Otče náš]]
[[sl:Očenaš]]
[[sr:Оче наш]]
[[sv:Fader vår]]
[[uk:Отче наш]]
[[vec:Padre Nostro]]
[[vi:Kinh Lạy Cha]]
[[zh:主禱文]]</text>
      <sha1>s6pm7qf0vb355390qqes6mm018hfb6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Internacional</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1300</id>
    <revision>
      <id>15390</id>
      <parentid>13325</parentid>
      <timestamp>2016-08-27T23:06:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elisardojm</username>
        <id>699</id>
      </contributor>
      <comment>+ref</comment>
      <origin>15390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1743" sha1="4p67q33f2x9eiu9cmjrw7ctbwks5lt1" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=A Internacional
|autor=[[Eugène Pottier]]
|datames= xuño
|dataano=[[1871]]
}}

&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
En pé os escravos da terra, 
en pé os que non teñen pan;
a nosa razón forte berra, 
o triunfo chega en volcán.
Crebemos o xugo do pasado,
pobo de servos, ergue xa, 
que o mundo vai ser transformado
e unha orde nova vai reinar.

Axuntémonos todos,
é a loita final, 
o xénero humano
forma a Internacional.

Non hai salvadores supremos, 
nin rei, nin tribuno, nin deus, 
temos que salvarnos nós mesmos, 
o Pobo Traballador.
Para que nos devolvan o roubado, 
para derrubar esta prisión, 
batamos no lume sagrado, 
ferreiros dun mundo mellor.

Axuntémonos todos,
é a loita final, 
o xénero humano
forma a Internacional.&lt;ref&gt;[http://www.encontroirmandinho.org/pdf/DOSIER_ROLDA.pdf Rolda de Rebeldía] en encontroirmandiño.org&lt;/ref&gt;
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

==Notas==
{{Listaref}}

[[Categoría:GL-I|Internacional, A]]
[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:Traducións]]

[[br:Kanaouenn etrevroadel al labourerion]]
[[ca:La Internacional]]
[[cs:Internacionála]]
[[cy:Yr Internationale]]
[[da:Internationale]]
[[en:The Internationale (National Revolutionary Army)]]
[[eo:La Internacio]]
[[es:La Internacional]]
[[et:Internatsionaal]]
[[fr:L’Internationale]]
[[he:האינטרנציונל]]
[[hr:Internacionala]]
[[hu:Internacionálé]]
[[id:Internationale]]
[[it:Inno dell'Internazionale]]
[[ja:インターナショナル]]
[[ko:인터내셔널]]
[[li:De Internasjenaal]]
[[nl:De Internationale]]
[[pl:Międzynarodówka]]
[[pt:A Internacional]]
[[ro:Internaționala]]
[[ru:Интернационал]]
[[sr:Internacionala]]
[[sv:Internationalen]]
[[tr:Enternasyonal]]
[[vi:Quốc tế ca]]
[[zh:國際歌 (國民革命軍)]]</text>
      <sha1>4p67q33f2x9eiu9cmjrw7ctbwks5lt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Homónimos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1304</id>
    <revision>
      <id>5294</id>
      <parentid>4375</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T07:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+cat</comment>
      <origin>5294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="524" sha1="7b71vvj6imlrd7rsfuff8kjic2mn3j1" xml:space="preserve">{| style=&quot;background-color:#f9f9fc; border:thin dotted silver; padding:0.1em 0.5em; margin-top:1.5em;&quot;
| valign=&quot;middle&quot; |[[Imaxe:Disambig.svg|left|50px|Homónimos]]
|
''Esta é unha páxina de homónimos. Unha axuda de navegación que presenta unha lista doutras páxinas que compartirían o mesmo título porque se pronuncian ou escriben igual. Permite distinguir dous ou máis significados da mesma palabra ou expresión.''
|}
&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7b71vvj6imlrd7rsfuff8kjic2mn3j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Zona de probas</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1305</id>
    <revision>
      <id>5342</id>
      <parentid>4348</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T10:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>{{Zona de probas}}</comment>
      <origin>5342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="ayghk2he8g1nx641th36gpdts2952fz" xml:space="preserve">{{Zona de probas}}</text>
      <sha1>ayghk2he8g1nx641th36gpdts2952fz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1307</id>
    <revision>
      <id>15465</id>
      <parentid>14564</parentid>
      <timestamp>2017-01-08T13:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <comment>/* Outros textos */</comment>
      <origin>15465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="3hf53yrqoqbajcuoj7qyvmka92d653l" xml:space="preserve">{{Portadatexto
|nome=Estatuto de Autonomía de Galicia
|autor=Asemblea de Parlamentarios galegos
|índice=1. [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Preliminar|Título Preliminar]]&lt;br&gt;2. [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Primeiro|Título Primeiro]]&lt;br&gt;3. [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Segundo|Título Segundo]]&lt;br&gt;4. [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Terceiro|Título Terceiro]]&lt;br&gt;5. [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Cuarto|Título Cuarto]]&lt;br&gt;6. [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Quinto|Título Quinto]]&lt;br&gt;7. [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Disposicións Adicionais|Disposicións adicionais]]&lt;br&gt;8. [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Disposicións Transitorias|Disposicións transitorias]]
|dataano=[[1981]]
|datames=abril
|datadía=6
}}

== Véxase tamén ==
{{wikipedia|Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}
=== Outros textos ===
* [[Estatuto de Galicia de 1936]]

&lt;div class=&quot;noprint&quot;&gt;
&lt;br style=&quot;clear:both&quot; /&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:90%; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;&quot;
|-
|[[Imaxe:PD-icon.svg|50px]]
| &lt;center&gt;''Esta obra está publicada pola Xunta de Galicia na súa [http://www.xunta.es/estatuto páxina web] e atópase baixo dominio público.&lt;/center&gt;
|}
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Documentos legais galegos]]
[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:1981]]</text>
      <sha1>3hf53yrqoqbajcuoj7qyvmka92d653l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos legais</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1308</id>
    <revision>
      <id>11517</id>
      <parentid>11516</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="dmtot4tg1wjwxmbn1rh4s4h4ae4pw4z" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos]]</text>
      <sha1>dmtot4tg1wjwxmbn1rh4s4h4ae4pw4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1309</id>
    <revision>
      <id>6625</id>
      <parentid>4132</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T21:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Brox</username>
        <id>408</id>
      </contributor>
      <comment>[[ar:تصنيف:ويكي مصدر]] [[ca:Categoria:Viquitexts]] [[cs:Kategorie:Wikizdroje]] [[da:Kategori:Wikisource]] [[de:Kategorie:Wikisource]] [[en:Category:Wikisource]] [[es:Categoría:Wikisource]] [[fa:رده:س</comment>
      <origin>6625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="780" sha1="ea63ol0a83b1ls3sm6cmhebxq0gmokv" xml:space="preserve">Categoría para clasificar artigos relacionados co proxecto.

[[Category:Índice]]


[[ar:تصنيف:ويكي مصدر]]
[[ca:Categoria:Viquitexts]]
[[cs:Kategorie:Wikizdroje]]
[[da:Kategori:Wikisource]]
[[de:Kategorie:Wikisource]]
[[en:Category:Wikisource]]
[[es:Categoría:Wikisource]]
[[fa:رده:ساختار ویکی‌نبشته]]
[[fr:Catégorie:Wikisource]]
[[id:Kategori:Wikisource]]
[[ja:Category:ウィキソース]]
[[ko:분류:Wikisource 분류]]
[[lt:Kategorija:Vikišaltiniai]]
[[nl:Categorie:Wikisource]]
[[pt:Categoria:!Wikisource]]
[[ro:Categorie:Wikisource]]
[[ru:Категория:Викитека:Служебные]]
[[sv:Kategori:Wikisource]]
[[th:หมวดหมู่:วิกิซอร์ซ]]
[[tr:Kategori:VikiKaynak]]
[[zh:分类:维基文库]]</text>
      <sha1>ea63ol0a83b1ls3sm6cmhebxq0gmokv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:A Taberna</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1310</id>
    <revision>
      <id>21233</id>
      <parentid>20995</parentid>
      <timestamp>2024-02-07T17:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Superpes15</username>
        <id>2932</id>
      </contributor>
      <comment>Nova sección: /* IMPORTANT: Admin activity review */</comment>
      <origin>21233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15324" sha1="pv8lk41a2kq65ptm6pi11nj7bcd3waz" xml:space="preserve">{{Arquivos}}
[[Category:{{int:massmessage-optout-category/gl}}]]
__NEWSECTIONLINK__
A nosa taberna úsase para debater sobre cuestións técnicas, políticas e normas, e todo tipo de operacións e temas relacionados coa Wikisource. '''[http://gl.wikisource.org/w/wiki.phtml?title=Wikisource:A_Taberna&amp;action=edit&amp;section=new Cree unha nova conversa]'''

{|style=&quot;border:1px solid #aaaaaa;background-color:#f9f9f9;text-align:center&quot; width=&quot;80%&quot; align=&quot;center&quot;
|-
|'''A Taberna:''' '''[[w:Wikipedia:A Taberna|Galipedia]]''' - '''[[wikt:Wiktionary:Taberna|Galizionario]]''' - '''[[commons:Commons:A Taberna|Commons]]''' - '''Wikisource''' - '''[[b:Wikibooks:A Taberna|Galilibros]]''' - '''[[q:Wikiquote:A Taberna|Wikiquote]]'''
|}[[Categoría:Wikisource]]
&lt;!--Escriba as súas mensaxes a partir de aquí--&gt;

== Moving Wikimania 2021 to a Virtual Event ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Wikimania_logo_with_text_2.svg|right|alt=Wikimania's logo.|75px]]

''{{int:Hello}}. Apologies if you are not reading this message in your native language. {{Int:Please-translate}}. {{Int:Feedback-thanks-title}}''

[[:m:Wikimania 2021|Wikimania will be a virtual event this year]], and hosted by a wide group of community members. Whenever the next in-person large gathering is possible again, [[:m:ESEAP Hub|the ESEAP Core Organizing Team]] will be in charge of it. Stay tuned for more information about how ''you'' can get involved in the planning
process and other aspects of the event. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2021-January/096141.html Please read the longer version of this announcement on wikimedia-l]. 

''ESEAP Core Organizing Team, Wikimania Steering Committee, Wikimedia Foundation Events Team'', 27 de xaneiro de 2021 ás 15:16 (UTC) 
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Elitre (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Elitre_(WMF)/Wikimania21&amp;oldid=21014617 --&gt;

== Project Grant Open Call ==

This is the announcement for the [[m:Grants:Project|Project Grants program]] open call that started on January 11, with the submission deadline of February 10, 2021.&lt;br&gt; This first open call will be focussed on Community Organizing proposals. A second open call focused on research and software proposals is scheduled from February 15 with a submission deadline of March 16, 2021.&lt;br&gt;

For the Round 1 open call, we invite you to propose grant applications that fall under community development and organizing (offline and online) categories. Project Grant funds are available to support individuals, groups, and organizations to implement new experiments and proven ideas, from organizing a better process on your wiki, coordinating a campaign or editathon series to providing other support for community building.  We offer the following resources to help you plan your project and complete a grant proposal:&lt;br&gt;

* Weekly proposals clinics via Zoom during the Open Call. Join us for [[m:Grants:Project|#Upcoming_Proposal_Clinics|real-time discussions]] with Program Officers and select thematic experts and get live feedback about your Project Grants proposal. We’ll answer questions and help you make your proposal better. We also offer these support pages to help you build your proposal:
* [[m:Grants:Project/Tutorial|Video tutorials]] for writing a strong application&lt;br&gt;
* General [[m:Grants:Project/Plan|planning page]] for Project Grants &lt;br&gt;
* [[m:Grants:Project/Learn|Program guidelines and criteria]]&lt;br&gt;

Program officers are also available to offer individualized proposal support upon request. Contact us if you would like feedback or more information.&lt;br&gt;

We are excited to see your grant ideas that will support our community and make an impact on the future of Wikimedia projects. Put your idea into motion, and [[m:Grants:Project/Apply|submit your proposal]] by February 10, 2021!&lt;br&gt;

Please feel free to get in touch with questions about getting started with your grant application, or about serving on the Project Grants Committee. Contact us at projectgrants{{at}}wikimedia.org. Please help us translate this message to your local language. [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 28 de xaneiro de 2021 ás 08:01 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:RSharma (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=20808431 --&gt;

== Wiki Loves Folklore 2021 is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2021|Wiki Loves Folklore 2021]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the 1st till the 28th of February.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2021 submitting] them in this commons contest.

Please support us in translating the [[:c:Commons: Wiki Loves Folklore 2021|project page]] and a [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:Translate?group=Centralnotice-tgroup-wikiloveslove2020&amp;language=en&amp;filter=%21translated&amp;action=translate|one-line banner message] to help us spread the word in your native language.

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''

[[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 6 de febreiro de 2021 ás 13:25 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tiven2240@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wll&amp;oldid=21073884 --&gt;

== Vote nas eleições diretas para o Comitê de Redação da Carta do Movimento! De 12 a 24 de outubro  ==

''Peço desculpas antecipadamente por publicar em português! Agradeço pela compreensão, cara vizinhança! ;) Graciñas.
''

Encontra-se aberta a '''votação para a eleição direta''' de integrantes para o Comitê de Redação da [[m:Movement_Charter/pt-br|Carta do Movimento]]. 70 wikimedistas do mundo todo estão concorrendo a 7 cadeiras nestas eleições.

'''A votação ficará aberta de 12 a 24 de outubro de 2021''' (em qualquer lugar da Terra).

O comitê será constituído por um total de 15 integrantes: as comunidades online escolhem 7 pessoas, outras 6 são selecionadas pelos afiliados da Wikimedia através de um processo que ocorrerá em paralelo, e outras 2 são nomeadas pela Fundação Wikimedia. O objetivo é que o comitê esteja consolidado até 1º de novembro de 2021.

Informe-se sobre [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Candidates|todas as candidaturas para poder votar!]] (escolha a língua de preferência) 

Saiba mais sobre [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee|o Comitê de Redação da Carta do Movimento]].

Estamos testando um aplicativo de aconselhamento de voto para esta eleição. Responda algumas perguntas e poderá ver com quais candidaturas você tem mais afinidade. [https://mcdc-election-compass.toolforge.org/ Experimente]

'''VOTE agora''' [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Elections/pt-br|aqui (Secure Poll)]].

Abraços, 
--[[Usuario:TCappelletto (WMF)|TCappelletto (WMF)]] ([[Conversa usuario:TCappelletto (WMF)|conversa]]) 15 de outubro de 2021 ás 11:33 (UTC)
e toda a equipe de Estratégia do Movimento e Governança (''Movement Strategy and Governance Team'') da Fundação Wikimedia

== Resultados do processo eleitoral &gt; conheça o novo Comitê de Redação da Carta do Movimento ==

Os processos de eleição e seleção do Comitê de Redação da Carta do Movimento foram concluídos e os [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Elections/Results|resultados já foram publicados]]. 
* 1.018 pessoas votaram e elegeram sete integrantes para o comitê: '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Richard_Knipel_(Pharos)|Richard Knipel (Pharos)]]''','''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Anne_Clin_(Risker)|Anne Clin (Risker)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Alice_Wiegand_(lyzzy)|Alice Wiegand (Lyzzy)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Micha%C5%82_Buczy%C5%84ski_(Aegis_Maelstrom)|Michał Buczyński (Aegis Maelstrom)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Richard_(Nosebagbear)|Richard (Nosebagbear)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Ravan_J_Al-Taie_(Ravan)|Ravan J Al-Taie (Ravan)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Ciell_(Ciell)|Ciell (Ciell)]]'''.
* Seis integrantes foram selecionados através do [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Candidates#Affiliate-chosen_members|processo liderado pelos afiliados]]: '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Anass_Sedrati_(Anass_Sedrati)|Anass Sedrati (Anass Sedrati)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#%C3%89rica_Azzellini_(EricaAzzellini)|Érica Azzellini (EricaAzzellini)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Jamie_Li-Yun_Lin_(Li-Yun_Lin)|Jamie Li-Yun Lin (Li-Yun Lin)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Georges_Fodouop_(Geugeor)|Georges Fodouop (Geugeor)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Manavpreet_Kaur_(Manavpreet_Kaur)|Manavpreet Kaur (Manavpreet Kaur)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Candidates#Pepe_Flores_(Padaguan)|Pepe Flores (Padaguan)]]'''.
* A Fundação Wikimedia [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Candidates#Wikimedia_Foundation-chosen_members|nomeou]] duas pessoas para o comitê: '''[[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Candidates#Runa_Bhattacharjee_(Runab_WMF)|Runa Bhattacharjee (Runab WMF)]]''', '''[[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Drafting_Committee/Candidates#Jorge_Vargas_(JVargas_(WMF)|Jorge Vargas (JVargas WMF)]]'''.

O comitê se reunirá em breve para iniciar seus trabalhos, e poderá indicar até mais três pessoas para preencher as lacunas de diversidade e especialização.

Se você quer participar do processo de redação da [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Carta do Movimento]], siga as novidades [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|no Meta]], e junte-se ao [https://t.me/joinchat/U-4hhWtndBjhzmSf grupo no Telegram].

Agradecimentos de toda a equipe de Estratégia do Movimento e Governança. --[[Usuario:TCappelletto (WMF)|TCappelletto (WMF)]] ([[Conversa usuario:TCappelletto (WMF)|conversa]]) 5 de novembro de 2021 ás 10:32 (UTC)

== Atopar documentos para editar de literatura. ==

Eststame resultando moi complicada de manexar esta página. O que máis me interesa é saber onde están os libros nos que se poida traballar editándoos. Non quero propoñer novas libros para trabajar, só saber onde están os libros en galego nos que se pode editar. Interésanme máis cousas literarias (novelas, contos, poesía, teatro) en se mismos, non libros que falan ou explican autores, movementos literarios, etc. [[Usuario:BettaRho|BettaRho]] ([[Conversa usuario:BettaRho|conversa]]) 24 de decembro de 2022 ás 12:04 (UTC)

== IMPORTANTE: Revisión de actividade de administradores ==

Ola. En virtude dun [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|gran consenso comunitario]] global, aprobouse no ano 2013 unha política que ten por obxecto a retirada dos permisos avanzados (administrador, burócrata, etc.) de aquelas contas que se atopen inactivas. De acordo coa mesma, os ''[[:m:Stewards|stewards]]'' están revisando a actividade dos administradores en todos os proxectos da Fundación Wikimedia que non dispoñan dunha política de inactividade propia. Ata onde sabemos, esta wiki non conta cun proceso formal nin política relativa á revisión e retirada de permisos avanzados de contas inactivas. Isto significa que os ''stewards'' encargaranse delo de acordo coa política [[:m:Admin activity review|de revisión de actividade administrativa]].

Detectamos que os seguintes usuarios cumpren o criterio de inactividade (sen edicións nin accións rexistradas por máis de 2 anos consecutivos):
# Banjo (administrador, administrador da interface)

Estes usuarios recibirán unha notificación pronto, onde se lles informará que deben comezar unha conversa na comunidade se queren manter algúns ou todos os seus permisos. Se os usuarios non responden,  os seus permisos serán retirados polos ''stewards''.

Porén, se vostedes como comunidade desexan crear o seu propio proceso de revisión de actividade para substituír o proceso global, queren tomar outra decisión acerca dos usuarios inactivos ou teñen algunha outra política da que non nos decatamos, entón avisen ós [[:m:Stewards' noticeboard|''stewards'' en Meta-Wiki]] para que saibamos que non debemos proceder coa revisión de permisos nesta wiki. Grazas, [[Usuario:Stanglavine|Stanglavine]] ([[Conversa usuario:Stanglavine|conversa]]) 4 de xaneiro de 2023 ás 12:30 (UTC)

== IMPORTANT: Admin activity review ==

Hello. A policy regarding the removal of &quot;advanced rights&quot; (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing &quot;advanced rights&quot; from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]].

We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years):

# [[Special:Contributions/Agremon|Agremon]] (bureaucrat, administrator)

These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards.

However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki.

Thanks, [[Usuario:Superpes15|Superpes15]] ([[Conversa usuario:Superpes15|conversa]]) 7 de febreiro de 2024 ás 17:40 (UTC)</text>
      <sha1>pv8lk41a2kq65ptm6pi11nj7bcd3waz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de normalización lingüística</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1311</id>
    <revision>
      <id>19015</id>
      <parentid>18993</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:HombreDHojalata|HombreDHojalata]]</comment>
      <origin>18175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13392" sha1="kkye61c13bg54rardz6nyw8tm02am47" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Lei de normalización lingüística
|autor=[[Parlamento de Galicia]]
|dataano=[[1983]]
|datames=xuño
|datadía=15
}}
&lt;div class=prose&gt;

== Introducción ==

O proceso histórico centralista acentuado no decorrer dos séculos, tivo para Galicia dúas consecuencias profundamente negativas: anula-la posibilidade de constituír institucións propias e impedi-lo desenvolvemento da nosa cultura xenuína cando a imprenta ía promove-lo grande despegue das culturas modernas.

Sometido a esta despersonalización política e a esta marxinación cultural, o pobo galego padeceu unha progresiva depauperación interna que xa no século XVIII foi denunciada polos ilustrados e que desde mediados do XIX, foi constantemente combatida por tódolos galegos conscientes da necesidade de evita-la desintegración da nosa personalidade.

A Constitución de 1978, ó recoñece-los nosos dereitos autonómicos como nacionalidade histórica, fixo posible a posta en marcha dun esforzo constructivo encamiñado á plena recuperación da nosa personalidade colectiva e da súa potencialidade creadora.

Un dos factores fundamentais desa recuperación é a lingua, por se-lo núcleo vital da nosa identidade. A lingua é a maior e máis orixinal creación colectiva dos galegos, é a verdadeira forza espiritual que lle dá unidade interna á nosa comunidade. Únenos co pasado do noso pobo, porque del a recibimos como patrimonio vivo, e uniranos co seu futuro, porque a recibirá de nós como legado da identidade común. E na Galicia do presente serve de vínculo esencial entre os galegos afincados na terra nativa e os galegos emigrados polo mundo.

A presente Lei, de acordo co establecido no artigo 3 da Constitución e no 5 do Estatuto de Autonomía, garante a igualdade do galego e do castelán como linguas oficiais de Galicia e asegura a normalización do galego como lingua propia do noso pobo.

Polas devanditas razóns, o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13°, 2 do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 23 de febreiro, regulamentadora da Xunta e do seu Presidente, promulgo, en nome de El-Rei, a LEI DE NORMALIZACIÓN LINGÜÍSTICA

== Título I. Dos dereitos lingüísticos en Galicia ==

'''Artigo 1'''

O galego é a lingua propia de Galicia.

Tódolos galegos teñen o dereito de coñecelo e de usalo.

'''Artigo 2'''

Os poderes públicos de Galicia garantirán o uso normal do galego e do castelán, linguas oficiais da Comunidade Autónoma.

'''Artigo 3'''

Os poderes públicos de Galicia adoptarán as medidas oportunas para que ninguén sexa discriminado por razón de lingua.

Os cidadáns poderán dirixirse ós xuíces e tribunais para obte-la protección xudicial do dereito a emprega-la súa lingua.


== Título II. Do uso oficial do galego ==

'''Artigo 4'''

1. O galego, como lingua propia de Galicia, é lingua oficial das institucións da Comunidade Autónoma, da súa Administración, da Administración Local e das Entidades Públicas dependentes da Comunidade Autónoma.

2. Tamén o é o castelán como lingua oficial do Estado.

'''Artigo 5'''

As leis de Galicia, os Decretos lexislativos, as disposicións normativas e as resolucións oficiais da Administración Pública galega publicaranse en galego e castelán no Diario Oficial de Galicia.

'''Artigo 6'''

1. Os cidadáns teñen dereito ó uso do galego, oralmente e por escrito, nas súas relacións coa Administración Pública no ámbito territorial da Comunidade Autónoma.

2. As actuacións administrativas en Galicia serán válidas e producirán os seus efectos calquera que sexa a lingua oficial empregada.

3. Os poderes públicos de Galicia promoverán o uso normal da lingua galega, oralmente e por escrito, nas súas relacións cos cidadáns.

4. A Xunta dictará as disposicións necesarias para a normalización progresiva do uso do galego. As Corporacións Locais deberán facelo de acordo coas normas recollidas nesta Lei.

'''Artigo 7'''

1. No ámbito territorial de Galicia, os cidadáns poderán utilizar calquera das dúas linguas oficiais nas relacións coa Administración de Xustiza.

2. As actuacións xudiciais en Galicia serán válidas e producirán os seus efectos calquera que sexa a lingua oficial empregada. En todo caso, a parte ou interesado terá dereito a que se lle informe ou notifique na lingua oficial que elixa.

3. A Xunta de Galicia promoverá, de acordo cos órganos correspondentes, a progresiva normalización do uso do galego na Administración de Xustiza.

'''Artigo 8'''

Os documentos públicos outorgados en Galicia poderanse redactar en galego ou castelán. De non haber acordo entre as partes, empregaranse ámbalas dúas linguas.

'''Artigo 9'''

1. Nos Rexistros Públicos dependentes da Adminisitración autonómica, os asentamentos faranse na lingua oficial en que estea redactado o documento ou se faga a manifestación. Se o documento é bilingüe, inscribirase na lingua que indique quen o presenta no Rexistro. Nos Rexistros Públicos non dependentes da Comunidade Autónoma, a Xunta de Galicia promoverá, de acordo cos órganos competentes, o uso normal do galego.

2. As certificacións literais expediranse na lingua na que se efectuase a inscrición reproducida. Cando non sexa transcrición literal do asentamento, empregarase a lingua oficial interesada polo solicitante.

3. No caso de documentos inscritos en dobre versión lingüística pódense obter certificións en calquera das versións, a vontade do solicitante.

'''Artigo 10'''

1. Os topónimos de Galicia terán como única forma oficial a galega.

2. Correspóndelle á Xunta de Galicia a determinación dos nomes oficiais dos municipios, dos territorios, dos núcleos de poboación, das vías de comunicación interurbanas e dos topónimos de Galicia. O nome das vías urbanas será determinado polo Concello correspondente.

3. Estas denominacións son as legais a tódolos efectos e a rotulación terá que concordar con elas. A Xunta de Galicia regulamentará a normalización da rotulación pública respectando en tódolos casos as normas internacionais que subscriba o Estado.

'''Artigo 11'''

1. Co fin de facer efectivos os dereitos recoñecidos no presente Título, os poderes autonómicos promoverán a progresiva capacitación no uso do galego do persoal afecto á Administración Pública e ás empresas de carácter público en Galicia.

2. Nas probas selectivas que se realicen para o acceso ás prazas da Administración Autónoma e Local considerarase, entre outros méritos, o grao de coñecemento das linguas oficiais, que se ponderará para cada nivel profesional.

3. Na resolución dos concursos e oposicións para prove-los postos de Maxistrados, Xuíces, Secretarios Xudiciais, Fiscais e tódolos funcionarios ó servicio da Administración de Xustiza, así coma Notarios, Rexistradores da Propiedade e Mercantís, será mérito preferente o coñecemento do idioma galego.


== Título III. Do uso do galego no ensino ==

'''Artigo 12'''

1. O galego, como lingua propia de Galicia, é tamén lingua oficial no ensino en tódolos niveis educativos.

2. A Xunta de Galicia regulamentará a normalización do uso das linguas oficiais no ensino, de acordo coas disposicións da presente Lei.

'''Artigo 13'''

1. Os nenos teñen dereito a recibi-lo primeiro ensino na súa lingua materna.
O Goberno Galego arbitrará as medidas necesarias para facer efectivo este dereito.

2. As Autoridades educativas da Comunidade Autónoma arbitrarán as medidas encamiñadas a promove-lo uso progresivo do galego no ensino.

3. Os alumnos non poderán ser separados en centros diferentes por razón da lingua. Tamén se evitará, a non ser que con carácter excepcional as necesidades pedagóxicas así o aconsellaren, a separación en aulas diferentes.

'''Artigo 14'''

1. A lingua galega é materia de estudio obrigatorio en tódolos niveis educativos non universitarios.
Garantirase o uso efectivo deste dereito en tódolos centros públicos e privados.

2. O Goberno Galego regulamentará as circunstancias excepcionais en que un alumno pode ser dispensado do estudio obrigatorio da lingua galega. Ningún alumno poderá ser dispensado desta obriga se tivera cursado sen interrupción os seus estudios en Galicia.

3. As autoridades educativas da Comunidade Autónoma garantirán que ó remate dos ciclos en que o ensino do galego é obrigatorio, os alumnos coñezan este, nos seus niveis oral e escrito, en igualdade co castelán.

'''Artigo 15'''

1. Os profesores e os alumnos no nivel universitario teñen o dereito a empregar, oralmente e por escrito, a lingua oficial da súa preferencia.

2. O Goberno Galego e as autoridades universitarias arbitrarán as medidas oportunas para facer normal o uso do galego no ensino universitario.

3. As autoridades educativas adoptarán as medidas oportunas co fin de que a lingua non constitúa obstáculo para facer efectivo o dereito que teñen os alumnos a recibir coñecementos.

'''Artigo 16'''

1. Nos cursos especiais de educación de adultos e nos cursos de ensino especializado nos que se ensine a disciplina de lingua, é preceptivo o ensino do galego.

Nos centros de ensino especializado dependentes da Xunta de Galicia establecerase o ensino da lingua galega nos casos en que o seu estudio non teña carácter obrigatorio.

2. Nos centros de educación especial para alumnos con deficiencias físicas ou mentais para a aprendizaxe, empregarase como lingua instrumental aquela que, tendo en conta as circunstancias familiares e sociais de cada alumno, mellor contribúa ó seu desenvolvemento.

'''Artigo 17'''

1. Nas Escolas Universitarias e demais centros de Formación do Profesorado será obrigatorio o estudio da lingua galega. Os alumnos destes centros deberán adquiri-la capacitación necesaria para facer efectivos os dereitos que se amparan na presente Lei.

2. As autoridades educativas promoverán o coñecemento do galego por parte dos profesores dos niveis non incluídos no parágrafo anterior, a fin de garanti-la progresiva normalización do uso da lingua galega no ensino.


== Título IV. O uso do galego nos medios de comunicación ==

'''Artigo 18'''

O galego será a lingua usual nas emisoras de radio e televisión e nos demais medios de comunicación social sometidos a xestión ou competencia das institucións da Comunidade Autónoma.

'''Artigo 19'''

O Goberno Galego prestará apoio económico e material ós medios de comunicación non incluídos no artigo anterior que empreguen o galego dun xeito habitual e progresivo.

Artigo 20

Serán obrigas da Xunta de Galicia:

1. Fomenta-la producción, a dobraxe, a subtitulación e a exhibición de películas e outros medios audiovisuais en lingua galega.

2. Estimula-las manifestacións culturais, representacións teatrais e os espectáculos feitos en lingua galega.

3. Contribuír ó fomento do libro en galego, con medidas que potencien a producción editorial e a súa difusión.


== Título V. Do galego exterior ==

'''Artigo 21'''

1. O Goberno Galego fará uso dos recursos que lle confiren a Constitución Española e o Estatuto de Autonomía para que os emigrantes galegos poidan dispoñer de servicios culturais e lingüísticos en lingua galega.

2. Así mesmo fará uso do previsto no artigo 35 do Estatuto de Autonomía a fin de protexe-la lingua galega falada en territorios limítrofes coa Comunidade Autónoma.


== Título VI. Da administración autonómica e a función normalizadora ==

'''Artigo 22'''

O Goberno Galego asumirá a dirección técnica e o seguimento do proceso de normalización da lingua galega; asesorará á Administración e ós particulares, e coordinará os servicios encamiñados a consegui-los obxectivos da presente Lei.

'''Artigo 23'''

O Goberno Galego establecerá un plan destinado a resalta-la importancia da lingua como patrimonio histórico da comunidade e a poñer de manifesto a responsabilidade e os deberes que esta ten respecto da súa conservación, protección e transmisión.

'''Artigo 24'''

1. A Escola Galega de Administración Pública encargarase da formación dos funcionarios a fin de que poidan usa-lo galego nos termos establecidos pola presente Lei.

2. O dominio das linguas galega e castelá será condición necesaria para obte-lo diploma da Escola Galega da Administración Pública.

'''Artigo 25'''

O Goberno Galego e as Corporacións Locais dentro do seu ámbito fomentarán a normalización do uso do galego nas actividades mercantís, publicitarias, culturais, asociativas, deportivas e outras. Con esta finalidade e por actos singulares, poderanse outorgar reduccións ou exencións das obrigas fiscais.


== Disposicións adicional e final ==

=== Disposición adicional ===
Nas cuestións relativas á normativa, actualización e uso correcto da lingua galega, estimarase como criterio de autoridade o establecido pola Real Academia Galega.

Esta normativa será revisada en función do proceso de normalización do uso do galego.

=== Disposición final ===
A presente Lei entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.

Santiago de Compostela, 15 de xuño de 1983&lt;br&gt;
Gerardo Fernández Albor&lt;br&gt;
Presidente&lt;br&gt;
&lt;/div&gt;
{{Wikipedia}}
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1983]]</text>
      <sha1>kkye61c13bg54rardz6nyw8tm02am47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Acerca de</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1314</id>
    <revision>
      <id>11258</id>
      <parentid>4338</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T10:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1140" sha1="hld9hngi1r3pedkrexapbh69wcq6yre" xml:space="preserve">{{atallo|WS:AD}}
'''Wikisource''', ou tamén '''Galifontes''', é un repositorio de contido libre, onde se almacenan textos que poidan servir como fontes primarias. Está escrito en colaboración con moitos usuarios grazas a que esta páxina web é unha Wiki, isto significa que calquera pode editala, ti incluido/a.

O proxecto [[w:Wikisource|Wikisource]] comezou en 2001 cunha [http://wikisource.org versión multilingüe]. Galifontes, a versión en galego, comezou a funcionar de xeito independente o 25 de agosto de 2005, após de que un xerme na versión multilingüe xurdira o 26 de decembro de 2004. Agora mesmo hai {{NUMBEROFARTICLES}} páxinas de contido creadas e ti podes axudar a que este número medre.

Todo o contido de Galifontes está cuberto pola [[Texto da Licenza de documentación libre de GNU|Licenza de Documentación Libre GNU]], pola [[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0|Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]] ou atópase no [[w:dominio público|dominio público]].

==Proxectos Irmáns==
{{Wikisourceirmáns}}

[[Categoría:Wikisource|Acerca de, Wikisource:]]</text>
      <sha1>hld9hngi1r3pedkrexapbh69wcq6yre</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:About</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1315</id>
    <redirect title="Wikisource:Acerca de" />
    <revision>
      <id>1349</id>
      <timestamp>2005-08-25T19:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Wikisource:About moved to Wikisource:Acerca de: galego</comment>
      <origin>1349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="s94fm5zai66kbb92ybo6tfdlguytd89" xml:space="preserve">#redirect [[Wikisource:Acerca de]]</text>
      <sha1>s94fm5zai66kbb92ybo6tfdlguytd89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Axuda</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1316</id>
    <revision>
      <id>1352</id>
      <timestamp>2005-08-25T19:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>[[Category:Wikisource]]</comment>
      <origin>1352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ceiy74t7vjuyqnfaef7bnzl3buyb6al" xml:space="preserve">[[Category:Wikisource]]</text>
      <sha1>ceiy74t7vjuyqnfaef7bnzl3buyb6al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Axuda:Contents</title>
    <ns>12</ns>
    <id>1317</id>
    <redirect title="Wikisource:Axuda" />
    <revision>
      <id>1354</id>
      <timestamp>2005-08-25T19:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Help:Contents moved to Wikisource:Axuda: en galego</comment>
      <origin>1354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="gv2ew2qdlxq7947ml99e0pgxnwk40s2" xml:space="preserve">#redirect [[Wikisource:Axuda]]</text>
      <sha1>gv2ew2qdlxq7947ml99e0pgxnwk40s2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Portal da comunidade</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1318</id>
    <revision>
      <id>14651</id>
      <parentid>14631</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T17:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6192" sha1="0kl7jrzne8ia51ohir8pixdxyeo90nl" xml:space="preserve">{|
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border:2px solid #c6c9ff; padding: .5em 1em 1em; color: #000000; background: #eeeeff&quot; |
{{atallo|WS:PC}}
&lt;h1 style=&quot;font-size:190%; border:none; margin:0; padding:0;&quot;&gt; Dámosche a [[Wikisource:Benvidos|benvida]]!&lt;/h1&gt;

O portal da comunidade é o lugar onde atopar posibilidades de colaboración, tarefas, e novas sobre a Wikisource en galego.

&lt;center&gt;''É a túa primeira vez na Wikisource? Consulta a [[Wikisource:Axuda|páxina de axuda]] para aprender os conceptos máis básicos.''&lt;/center&gt;
|-
|valign=&quot;top&quot; style=&quot;border:1px solid #32CD32; padding: .5em 1em 1em; color: #000000; background: #EBFFEB;&quot;|

&lt;!-----------------------
    COMEZA A COLABORAR
-------------------------&gt;
== [[Ficheiro:Quill-Nuvola.svg|25px|Comeza a colaborar|link=]] Comeza a colaborar ==

Se queres colaborar e non sabes como, mira as ligazóns de axuda que atoparás embaixo. Se non sabes en que podes colaborar, podes facelo no que che propoñemos:

*[[:Categoría:Traducir|Traduce]] os artigos que atopes nalgunha outra lingua ou corrixe os erros que atopes en galego.
*Tamén podes crear algún dos [[#Artigos solicitados|artigos solicitados]].
|valign=&quot;top&quot; style=&quot;border:1px solid #32CD32; padding: .5em 1em 1em; color: #000000; background: #EBFFEB;&quot;|
&lt;!-----------------------
   ÍNDICE DESTA PÁXINA
-------------------------&gt;
{{datahora}}
== [[Imaxe:Nuvola mimetypes source.png|25px|Páxina]] Nesta páxina ==

O Portal da comunidade está orientado a coordinar os esforzos dos editores. Para axuda visita a [[Wikisource:Axuda|páxina de axuda]]; para consultas e debates visita [[Wikisource:A Taberna|A Taberna]].

* [[Wikisource:Portal da comunidade#Proxectos e ferramentas|Proxectos e ferramentas]]
* [[Wikisource:Portal da comunidade#Textos solicitados|Textos solicitados]]
* [[Wikisource:Portal da comunidade#Últimas páxinas creadas|Últimas páxinas creadas]]

|-  
|valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot; style=&quot;border:1px solid cornflowerblue; padding: .5em 1em 1em; color: #000000; background: #E8F1FF;&quot;|
&lt;!-----------------------
      COMUNIDADE
------------------------&gt;
== [[Imaxe:Nuvola apps kdmconfig.png|25px|Xente]] Comunidade ==

[[Especial:Listusers|Lista de '''usuarios rexistrados''']] (&lt;small&gt;véxase tamén: [[Wikisource:Administradores|administradores e burócratas]]&lt;/small&gt;)&lt;br&gt;
[[Wikisource:Babel|Babel]]
&lt;!-----------------------
    COMO COMUNICARSE
------------------------&gt;
=== [[Imaxe:Nuvola apps edu languages.png|25px|Conversa]] Como comunicarse ===

'''[[Wikisource:A Taberna|A Taberna]]'''

&lt;!-----------------------
    DECISIÓNS
------------------------&gt;
== [[Imaxe:Wikipedia-logo.png|25px|Wikilogo]] Decisións ==
{| style=&quot;width:90%; border:none; background: #E8F1FF;&quot;
|valign=&quot;top&quot; |
;Políticas e normas:
* [[:Categoría:Wikisource:Votacións en curso|Votacións en curso]]&lt;br /&gt;

;Outras:
* [[Wikisource:Votacións á administración|Votacións á administración]]&lt;br /&gt;
* [[Wikisource:Bots/Peticións de aprobación|Peticións de aprobación de bots]]
|}

&lt;!-----------------------
   Textos SOLICITADOS
------------------------&gt;
&lt;div style=&quot;float:right; clear:both; font-size:small;&quot;&gt;[{{fullurl:Wikisource:Textos solicitados|action=edit}} editar]&lt;/div&gt;
==[[Imaxe:Nuvola apps package wordprocessing.png|30px|Máquina de escribir]] Textos solicitados ==
{{Wikisource:Textos solicitados}}

| valign=&quot;top&quot; width=&quot;50%&quot; style=&quot;border:1px solid cornflowerblue; padding: .5em 1em 1em; color: #000000; background: #E8F1FF;&quot; |

&lt;!--------------------------
  PROXECTOS E FERRAMENTAS
---------------------------&gt;
== [[Imaxe:Applications-other.svg|30px|Proxectos e ferramentas]] Proxectos e ferramentas ==
* [[Wikisource:Wikiproxecto|Wikiproxectos]]
* [[:Categoría:Wikisource:Mantemento|Mantemento]]

===Artigos===
* [[Especial:Wantedpages|Páxinas buscadas]] - Talvez as máis necesarias agora?
* [[Especial:Longpages|Páxinas longas]] - Considerar se convén dividilas en textos máis curtos.
* [[Especial:Uncategorizedpages|Páxinas sen categorías]] - Hainas que incluír todas nunha categoría.
* [[Especial:Withoutinterwiki|Páxinas sen ligazóns interwiki]] - Hainas que procurar noutros wikisources.

=== Categorías ===
* [[:Categoría:Índice|Índice de categorías]] - Para ir organizando todo.
* [[Especial:CategoryTree|Árbore de categorías]] - Para ir organizando todo.
* [[Especial:Uncategorizedpages|Páxinas sen categorías]] - Hainas que incluír todas nunha categoría.
* [[Especial:Uncategorizedimages|Imaxes sen categorías]] - Hai que incluír todas as imaxes nunha categoría.
* [[Especial:Uncategorizedtemplates|Modelos sen categorizar]] - Hainos que incluír todos nunha categoría.

===Imaxes===
* [[Especial:Unusedimages|Imaxes sen uso]] - É necesario que existan? Teñen problemas de ''[[w:Wikipedia:Copyrights|copyright]]''? Poden ter que ser melloradas?
* [[Especial:Uncategorizedimages|Imaxes sen categorías]] - Hai que incluír todas as imaxes nunha categoría.
* [[Especial:Imagelist|Lista de imaxes]] - Permite listalas por data, nome e tamaño.

=== Redireccións ===
* [[Especial:DoubleRedirects|Redireccións dobres]] - Hainas que arranxar.
* [[Especial:BrokenRedirects|Redireccións crebadas]] - Hainas que arranxar.

===Modelos===
* [[Especial:Unusedtemplates|Modelos sen uso]] - É necesario que existan? Foron substituídos por outros?
* [[Especial:Uncategorizedtemplates|Modelos sen categorizar]] - Hainos que incluír todos nunha categoría.

|-
|valign=&quot;top&quot; colspan=&quot;2&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;border:1px solid cornflowerblue; padding: .5em 1em 1em; color: #000000; background: #E8F1FF;&quot;| 
&lt;!-------------------------------------
  LISTAXE DAS ÚLTIMAS PÁXINAS CREADAS
--------------------------------------&gt;
== [[Imaxe:Nuvola apps package editors.png|25px|Caderno]] Últimas páxinas creadas ==

A continuación amósanse as últimas 10 páxinas que foron creadas no Galifontes:
&lt;div class=&quot;rad&quot; style=&quot;padding:2px; border:2px solid #C6E4F2; background:#F1FAFF; margin-top:.5em; width:96%&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;margin-bottom:2px; margin-top:2px; padding:.5em; background:#FFF; border:1px solid #C6E4F2;&quot;&gt;{{Special:Newpages/10}}
&lt;/div&gt;
|}

__NOTOC__
__NOEDITSECTION__

[[Categoría:Wikisource|Portal da comunidade]]</text>
      <sha1>0kl7jrzne8ia51ohir8pixdxyeo90nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Community Portal</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1319</id>
    <redirect title="Wikisource:Portal da comunidade" />
    <revision>
      <id>1360</id>
      <timestamp>2005-08-25T20:01:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Wikisource:Community Portal moved to Wikisource:Portal da comunidade: en galego</comment>
      <origin>1360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="r2061cm9mdsqiavra08e4o9krvi5i9i" xml:space="preserve">#redirect [[Wikisource:Portal da comunidade]]</text>
      <sha1>r2061cm9mdsqiavra08e4o9krvi5i9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Categorías</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1320</id>
    <revision>
      <id>9717</id>
      <parentid>4345</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T12:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="250" sha1="nzz8hyh2yru4dol0d7llp9bo5tn48ix" xml:space="preserve">Un dos sistemas de organización dos contidos deste wikisource e a clasificación en '''categorías'''.

Estas son as categorías dispoñibles neste momento:

&lt;categorytree&gt;Índice&lt;/categorytree&gt;


[[Categoría:Wikisource|Categorías, Wikisource:]]</text>
      <sha1>nzz8hyh2yru4dol0d7llp9bo5tn48ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Site support</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1321</id>
    <revision>
      <id>1363</id>
      <timestamp>2005-08-25T20:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Enlace</comment>
      <origin>1363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="nzcoos1yi3cri8ais6tlz32n2g02uwp" xml:space="preserve">Vexa http://wikimediafoundation.org/wiki/Fundraising</text>
      <sha1>nzcoos1yi3cri8ais6tlz32n2g02uwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantigas de Santa María</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1325</id>
    <revision>
      <id>16226</id>
      <parentid>13427</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T18:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2511" sha1="9spevd9ezrfvnotcjng79a25fjdmnjy" xml:space="preserve">[[Ficheiro:CantigasDeSantaMariaPanPipes.jpg|thumb|220 px|Ilustración do Codex E das Cantigas de Santa María.]]
{{Portadatexto
|nome=Cantigas de Santa María
|autor=Afonso X o Sabio
|índice=
[[Prólogo :Porque trobar]] &lt;br /&gt;
[[Cantiga I : Des oge]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga II : Muito devemos varoes]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga III : Mais nos faz Santa Maria]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga IV : A Madre do que livrou]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga V : Quenas coitas deste mundo]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga VI : A que do bon rey Davi]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga VII : Santa Maria amar]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga VIII : A Virgen Santa Maria]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga IX : Por que nos ajamos]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga X : Rosa das rosas]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XI : Macar ome per folia]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XII : O que a Santa Maria mais despraz]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XIII : Assi como Jesu-Cristo]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XIV : Par Deus, muit'é gran razon]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XV : Todo-los Santos que son no Ceo]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XVI : Quen dona fremosa e bõa quiser amar]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XVII : Sempre seja beita e loada]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XVIII : Por nos de dulta tirar]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XIX : Gran sandece faz quen se por mal filla]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XX : Virga de Jesse]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXI : Santa Maria pod' enfermos guarir]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXII : Mui gran poder á a Madre de Deus]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXIII : Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXIV : Madre de Deus, non pod' errar]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXV : Pagar ben pod' o que dever]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXVI : Non é gran cousa se sabe]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXVII : Non devemos por maravilla ter]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXVIII : Todo logar mui ben pode]]&lt;br /&gt;
[[Cantiga XXIX : Nas mentes senpre ter]]
|dataano=Século XIII 
}}
{{Wikipedia}}
As '''Cantigas de Santa María''' son un conxunto de catrocentas vinte e sete composicións en galego-portugués, que durante dous seculos foi lingua  culta de boa parte do mundo romance por demáis de Galicia e norte de Portugal, na peninsula iberica, na Provenza e polo norte de Italia &lt;ref&gt;''L'aventure des langues en occident - leur origine, leur histoire, leur géographie'', Henriette Walter, Éditions Robert Lffont., Paris, 1994, ISBN 2-221-05918-2&lt;/ref&gt;. Atópanse repartidas en catro manuscritos, un deles na Biblioteca Nacional en Madrid (Codex To, por Toledo), dous en San Lorenzo del Escorial (Codex E e T) e o cuarto en Florencia, en Italia (Codex F).
==Notas==
&lt;references /&gt;
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[Categoría:GL-C]]
[[es:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria]]</text>
      <sha1>9spevd9ezrfvnotcjng79a25fjdmnjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de ordenación do sistema universitario de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1327</id>
    <revision>
      <id>20772</id>
      <parentid>20771</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T23:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Normativa derrogada]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16628" sha1="g18kgq2xyzhtt4uvm481j592ur0xipe" xml:space="preserve">{{aviso|&lt;big&gt;'''DERROGADA pola Lei 6/2013, de 13 de xuño.'''}}

Lei 11/89, do 20 de xullo 
== Exposición de Motivos ==

A presente Lei persegue dous obxectivos principais: supera-las actuais carencias universitaria de Galicia e reordena-lo sistema universitario de Galicia atendendo a criterios de desenvolvemento e renovación.

A universidade é un servicio público que debe estar aberto á sociedade que a sustenta e contén sobrados elementos para se revelar como unha instancia dinamizadora da sociedade na que se insire. Na medida en que sepoñan os medios para aproveita-las posibilidades de innovación que leva implícitas, esta institución pódese converter nun instrumento importante dos cambios sociais e culturais e garanti-la asunción dos avances científicos e técnicos.

Esta Lei pretende contribuír a que a Universidade galega cumpra adecuadamente o papel que a sociedade ten dereito a lle asignar. Na medida en que é un ben colectivo é necesario un esforzo permanente por achega-los seus servicios a tódolos cidadáns tratando de supera-las barreiras sociais e económicas que poidan impedilo.

Faise preciso afrontar con vontade superadora as tradicionais carencias e os actuais desaxustes que padece a Universidade en Galicia. A actual oferta universitaria galega caracterízase por unha deficiente escolarización universitaria, concretada nunha das máis baixas taxas de escolarización universitaria de Europa. Debe resaltarse o incompleto e deficiente abano de titulacións que poden cursarse en Galicia; a oferta é especialmente raquítica nas áreas tecnolóxicas e naquelas máis ligadas coas actuais e futuras demandas laborais. É de destaca-la saturación existente nun gran número de centros de ensino universítario así como gran número de centros de ensino universítario asi como as deficencias infraestructurais no tocante á docencia, ó estudio e á investigación, e tamén no que atinxe ós recursos humanos, especialmente de profesorado. Hai que sinala-las carencias naqueles servicios universitarios que poden favorecer un máis doado acceso das clases sociais máis desfavorecidas ó ensino universitario, contribuíndo a supera-las discriminacións económicas e territoriais, así como polo que atinxe a servicios da comunidade universitaria. Finalmente, e incidindo en todo o anterior, hai que salienta-lo raquítico financiamento do actual sistema universitario de Galicia, cun nivel de gastos por alumno moi por baixo da medida estatal, que é por outra banda, das máis deficientes de Europa.

A esta precaria situación súmase a crecente demanda de estudios universitarios en Galicia, que está a desbordar nos últimos anos tódalas posibilidades de oferta. De aí a necesidade de se formula-la expansión do actual sistema universitario, tratando á vez, cun obxectivo decididamente reformador, de amplia-la oferta e supera-las carencias sinaladas co obxecto de garantir uns estándares mínimos de calidade do ensino e da investigación. Trátase, pois, de garanti-la expansión se que esta supoña degradación do ensino universitario, senón, pola contra, renovación e superación.

Ante estas circunstancias, os poderes públicos da Comunidade Autónoma de Galicia teñen ineludiblemente que dar unha resposta axeitada, de modo que o sistema universitario de Galicia se convirta nun eficaz instrumento de transformación social.

Faise necesario, polo tanto, modifica-la actual estructura do sistema universitario de Galicia coa creación de dúas novas Universidades e unha axeitada regulación dos seus Campus e das súas titulacións. Esta medida ten a virtualidade de facilita-lo achegamento deste servicio público a un maior número de cidadáns galegos, ó tempo que se logra unha dimensión funcional de cada Universidade e dos seus Campus.

De acordo co previsto no artigo 13.2 do Estatuto de Autonomía de Galicia e 24 da Lei Reguladora da Xunta e do seu Presidente, sanciono e promulgo , no nome de El-Rei, a Lei de Ordenación do Sistema Universitario de Galicia.

== Artigo 1.- ==

1. A presente lei desenvolve o sistema universitario de Galicia.

2. É obxecto desta Lei establece-las bases de ordenación territorial, funcional e financeira do sistema universitario de Galicia, así como os criterios para a implantación de novas titulacións e a creación dos correspondentes centros, tendo en conta as características e esixencias demográficas, científico-educativas, socio-económicas e socio-culturais da sociedade galega.

== Artigo 2.- ==

Dentro dos obxectivos e finalidades propios do sistema universitario de Galicia, teranse especialmente en conta:

1) A formación e capacitación de cidadáns no plano científico-técnico e no correlativo plano profesional.

2) O favorecemento dunha mobilidade social ascendente no seo da sociedade galega.

3) A creación e difusión da innovación científica e técnica.

4) A irradiación da cultura e a promoción do desenvolvemento cultural de Galicia a través da dimensión universitaria.

5) A promoción do galego, lingua propia de Galicia como idioma vehicular no ensino superior, na investigación científica e na creatividade artística e cultural.

== Artigo 3.- ==

1. Creánse por esta Lei a Universidade de Vigo e a Universidade da Coruña.

2. O sistema universitario de Galicia estará constituído pola Universidade de Santiago de Compostela, a Universidade da Coruña e a Universidade de Vigo.

3. Encoméndaselles ás tres Universidades o servicio público do ensino superior en Galicia, mediante o exercicio da docencia, o estudio, a investigación e a creación de coñecemento.

== Artigo 4.- ==

Cada Universidade goza de personalidade xurídica e patrimonio de seu, rexéndose pola presente Lei, pola lexislación autonnómica e estatal aplicable e polos seus respectivos Estatutos.

== Artigo 5.- ==

A Universidade de Santiago de Compostela, cidade onde seguirá a radica-la súa sede, contará ademais co Campus de Lugo. A Universidade de Vigo terá a súa sede nesta cidade incluíndo os Campus de Pontevedra e de Ourense. A Universidade da Coruña terá a súa sede na cidade do mesmo nome, integrándose nela o Campus de Ferrol.

== Artigo 6.- ==

Cada Campus deberá ter ou, noutro caso, ser dotado dun mínimo de dous centros con rango de Facultade ou Escola Técnica Superior.

Estructurarase á súa vez internamente tendo en conta o criterio de complementariedade interdisciplinar dentro de cada grande área de coñecemento científico e técnico.

Cada Campus contará cuns mínimos cualitativos e cuantitativos en dotación docente, de administración e servicios, de infraestructura en edificios e de equipamentos en servicios complementarios á docencia e investigación e en servicios comunitarios.

== Artigo 7.- ==

Sen prexuízo dos novos centros que poidan crearse, as novas Universidades contarán inicialmente con aqueles onde se ubican na actualidade as Facultades, Escolas Técnicas Superiores, Colexios Universitarios, Escolas Universitarias, así como coas instalacións complementarias situadas nos Campus da Coruña, Ferrol, Vigo, Pontevedra e Ourense, pertencentes á Universidade de Santiago, segregándose da mesma.

== Artigo 8.- ==

O repertorio de titulacións do sistema universitario de Galicia atenderá ó principio de completude, en virtude do cal debe tender a abranguer e incorpora-la totalidade do repertorio de titulacións existente, por área de coñecemento, no estado actual da ciencia e da técnica.

Só excepcionalmente se poderá deixar de aplicar este principio, de xeito individualizado, en atención á desmesurada distorsión que implique na asignación dos recursos humanos e financeiros ou atrancos insolubles para a súa cobertura co nivel de calidade científico-docente razoablemente esixible.

== Artigo 9.- ==

A creación e localización de novas titulacións e centros e, en definitiva, a ordenación do sistema universitario de Galicia seguirán unha programación que atenda a demanda universitaria e maila disponibilidade dos recursos económicos e docentes necesarios , e axustaranse ós seguintes criterios:

a) Cubri-las necesidades de titulados para o desenvolvemento económico, cultural, científico e técnico de Galicia.

b) Achega-la oferta á demanda e ás previsións de postos de traballo.

c) Corrixi-los desequilibrios existentes nos actuais Campus.

d) Acada-la especialización dos Campus, aínda que mantendo a coexistencia de ensinanzas técnicas e de humanidades.

e) Evita-la multiplicidade de titulacións na Comunidade Autónoma, salvo cando coincidan a demanda real de estudiantes e a necesidade social de titulados.

f) Agrupa-las titulacións por grandes áreas científicas para favorece-la consolidación de unidades departamentais e lograr un máis doado aproveitamento dos recursos infraestructurais e a xeración de solidas liñas de investigación.

g) Transformar positivamente os actuais Colexios Universitarios, incardinando este proceso na expansión xeral da oferta.

== Artigo 10.- ==

Os estudiantes poderán acceder a calquera das universidades da comunidade Autónoma, sempre que reúnan os requisitos académicos necesarios, aplicandose o procedemento coñecido como distrito único.

== Artigo 11.- ==

1. A coordenación e planificación do sistema universitario de Galicia, constituído polas tres Universidades, corresponderalle á Consellería de Educación e Ordenación Universitaria.(2)

== DISPOSICIÓNS ADICIONALES ==

====DISPOSICIÓN ADICIONAL PRIMEIRA====

A Xunta de Galicia dictará as oportunas disposicións para a segregación dos centros da Universidade de Santiago ós que se refire o artigo 7 e a correspondente integración dos mesmos nas novas Universidades.

Esta segregación que se establecerá mediante un Decreto da Xunta de Galicia, logo dos trámites oportunos ante o Consello Social da Universidade de Santiago, terá lugar con tódolos seus medios materiais e humanos. En particular, o persoal a eles adscrito pasará a prestar servicio na Universidade na que tales centros se integren, respetándoselle os dereitos que posúan no momento da segregación.

O equipamento e pleno desenvolvemento das actividades docentes e de investigación dos centros segregados farase con cargo ó plan de financiamento das Universidades contemplado na Disposición Adicional cuarta desta Lei.

====DISPOSICIÓN ADICIONAL SEGUNDA====

As novas Universidades darán comenzo ás súas actividades académicas logo de producirse a integración efectiva dos centros segregados da Universidade de Santiago, ou a creación doutros novos se é o caso , e a constitución dos órganos de goberno previstos na Disposición Transitoria Primeira.

====DISPOSICIÓN ADICIONAL TERCEIRA====

A Xunta de Galicia, logo da aprobación do plan de financiamento das Universidades ó que se fai referencia na Disposición Adicional cuarta, adoptará as medidas oportunas para a extinción dos Colexios Universitarios, e a súa transformación en Facultades, Escolas Técnicas Superiores, Escolas Universitarias ou outros centros de ensinanza superior.

====DISPOSICIÓN ADICIONAL CUARTA====

1. A Xunta de Galicia deberá presentarlle ó Parlamento o plan de financiamento das Universidades de Galicia, no que figurarán, como mínimo os seguintes aspectos:

a) Transferencias correntes ás Universidades.

b) Investimentos reais previstos para a construcción de novos centros, Institutos de investigación, bibliotecas, residencias e outras instalacións e servicios.

c) Gastos correspondentes á dotación e formación do profesorado.

d) As transferencias de capital para gastos de investigación, de acordo co previsto na Lei 8/1988, do 18 de xullo, do plan seralde investigación científica e técnica de Galicia.

e) Gastos de bolsas para estudiantes.

2. Os Presupostos da Comunidade Autónoma para o período 1990/96 contemplarán os gastos previstos no plan.

3. Autorízase ó Goberno Galego a asumi-los créditos ou emitir Débeda Pública precisos para garanti-lo cumprimento do plan.

== DISPOSICIÓNS TRANSITORIAS ==

====DISPOSICIÓN TRANSITORIA PRIMEIRA====

Creánse os seguintes órganos nas novas Universidades para o desenvolvemento das funcións de goberno e administración necesarias para o comenzo das súas actividades:

a) A Comisión de Goberno, á que lle corresponderán as funcións organizativas de goberno no ámbito académico. Estará composta por cinco membros, nomeados pola Consellerís de Educación e Ordenación Universitaria, debendo ter catro deles acondición de profesor numerario da universidade, con destino actual nalgún dos centrosradicados na área territorial correspondente á nova Universidade. O quinto membro será o Xerente da Universidade, que deberá te-la condición de funcionario.

A Xunta de Galicia, por proposta do conselleiro de Educación e Ordenación Universitaria, nomeará o Rector da Universidade, que presidirá a Comisión de Goberno. A citada Comisión estructurarase funcionalmente en dous Vicerrectores, un Secretario Xeral e o Xerente.

b) o Consello Económico, que desempeñará as funcións de carácter económico e financeiro atribuídas pola lexislación vixente ó Consello Social. Estará composto por seis membros, sendo o seu Presidente e dous dos mesmos nomeados pola Xunta de Galicia, dous polo Parlamento de Galicia e un pola respectiva Comisión de Goberno.

====DISPOSICIÓN TRANSITORIA SEGUNDA====

No prazo máximo de tres meses, a partir da entrada en vigor da presente Lei, a Xunta de Galicia procederá á designación dos Rectores e dos membros das Comisións de Goberno das novas Universidades. No mesmo prazo adoptará as medidas necesarias para a constitución dos respectivos Consellos Económicos.

====DISPOSICIÓN TRANSITORIA TERCEIRA====

O Consello Universitario deberá constituísrse no prazo de seis meses, a partir da entrada en vigor da presente Lei. Os Presidentes dos Consellos Económicos ocuparán o lugar previsto na Lei 5/1987, do 27 de maio, para os Presidentes dos Consellos Sociais.

====DISPOSICIÓN TRANSITORIA CUARTA====

No prazo máximo de tres meses, desde a súa constitución, cada Comisión de Goberno eleborará e someterá á aprobación da Xunta de Galicia o seu Regulamento de rexime interno e as normas estatutarias provisorias, polas que se rexerán as novas Universidades en tanto non se aproben os seus Estatutos.

====DISPOSICIÓN TRANSITORIA QUINTA====

No prazo de dous anos , a partir da entrada en vigor desta Lei, as novas universidades procederán á elección do respectivo Claustro universitario Constituínte. Este Claustro elixirá o Rector e, no prazo máximo de seis meses, desde a súa constitución elaborará os Estatutos e someteraos á aprobación da Xunta de Galicia.

Se transcorrido o prazo fixado no parágrafo anterior non se sometesen os Estatutos á mencionada aprobación, a Xunta de Galicia determinará a normativa singular reguladora da actividade universitaria ata aprobación dos mesmos.

En tanto non se aproben os Estatutos das novas universidades, a Xunta de Galicia exercerá as competencias que a lexislación lles atribúe ás Universidades, sen prexuício das que lles correspondan ás respectivas Comisións de Goberno e ós Consellos Económicos, así como das que figuren nas normas estatutarias provisorias.

====DISPOSICIÓN TRANSITORIA SEXTA====

Inmediatamente despois da elección do Claustro procederase á constitución dos correspondentes Consellos Sociais, que se integrarán de acordo co previsto na Lei 5/1987, do 27 de maio, do Consello Social e do Consello Universitario de Galicia, de conformidade co establecido nesta Lei.

====DISPOSICIÓN TRANSITORIA SÉTIMA====

En tanto non se constitúa o Consello universitario de Galicia, o Goberno nomeará unha Comisión de titulacións, coi fin de lle dar cumprimento ó previsto no artigo da presente Lei.

====DISPOSICIÓN TRANSITORIA OITAVA====

O Goberno deberá aproba-lo plan de financiamento no prazo de vinte días desde a publicación desta Lei, para efectos de lle dar cumprimento ódisposto na Disposición Adicional cuarta.

== DISPOSICIÓNS DERRADEIRAS ==

====DISPOSICIÓN DERRADEIRA PRIMEIRA====

Autorízase á Xunta de Galicia a dictar cantas disposicións considere necesarias para aplicación e o desenvolvemento da presente Lei.

====DISPOSICIÓN DERRADEIRA SEGUNDA====

Esta Lei entrará en vigor a partir da súa publicación no Diario Oficial de Galicia. 

{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1989]]
[[Categoría:Normativa derrogada]]</text>
      <sha1>g18kgq2xyzhtt4uvm481j592ur0xipe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei do Consello Galego de Universidades</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1328</id>
    <revision>
      <id>20769</id>
      <parentid>20768</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T22:55:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Normativa derrogada]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22893" sha1="s2i88zqnwjweyso8tjz7dblp3dt5zfa" xml:space="preserve">{{aviso|&lt;big&gt;'''DERROGADA pola Lei 6/2013, do 13 de xuño, do Sistema universitario de Galicia.&lt;/big&gt;}}
Lei 2/2003, do 22 de maio.&lt;br&gt;

O artigo 27.10º da Constitución de 1978 consagrou, por vez primeira no noso dereito, a autonomía das universidades, desenvolvida, pola súa vez, pola Lei orgánica 11/1983, do 25 de agosto, de reforma universitaria, e pola Lei orgánica 6/2001, do 21 de decembro, de universidades.

Esta lei fundaméntase na competencia plena que, segundo o artigo 31 do Estatuto de autonomía, exerce a Comunidade Autónoma de Galicia para a regulación e administración do ensino en toda a súa extensión, niveis e graos, modalidades e especialidades, á vez que no disposto no artigo 2.5º da Lei orgánica 6/2001, que lles asigna ás comunidades autónomas as tarefas de coordinación das universidades da súa competencia, sen prexuízo das funcións atribuídas ó Consello de Coordinación Universitaria, conferíndolles, polo tanto, a potestade de establece-los órganos consultivos que estime oportunos.

 
A Lei orgánica 11/1983, do 25 de agosto, de reforma universitaria, deu lugar a que se crease un órgano de consulta e asesoramento, e así se fixo pola Lei 5/1987, do 27 de maio, do Consello Social da Universidade e do Consello Universitario de Galicia.

 
A nova regulación estatal e a experiencia acumulada durante estes anos aconsellan a aprobación

dunha nova norma, máis exhaustiva, dada a substantividade propia do Consello Universitario e do Consello Social como entidades independentes, logrando así unhas normas que permitan ter unha coordinación áxil e eficaz, en prol dunha política universitaria consensuada entre tódolos seus axentes no marco do sistema universitario de Galicia.

 
O capítulo preliminar establece as directrices mestras da coordinación universitaria. Deste xeito, acóutase a extensión da eficacia desta lei, asígnaselle seguidamente a competencia en materia de coordinación universitaria a un departamento da Administración autonómica e establécense os medios e fins da cooperación entre as universidades.

 
O capítulo I define e fixa os aspectos fundamentais do Consello Galego de Universidades, como a súa sede e a súa adscrición orgánica. A continuación, establécese un elenco de competencias consecuente coa natureza e finalidade do órgano, e finalmente faise referencia ás relacións do órgano coas instancias das universidades que o integran e co órgano de avaliación externa autonómico.

 
No capítulo II establécese a composición do Consello Galego de Universidades, con representantes da Administración autonómica, das universidades galegas e do Parlamento de Galicia, así como diversos aspectos do estatuto xurídico dos seus membros.

 
O capítulo III aborda os aspectos básicos da organización e do funcionamento do Consello Galego de Universidades, remitindo a un regulamento do que elaborará o propio órgano o seu desenvolvemento.

 
Por todo o exposto o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2º do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 23 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente, promulgo en nome de El-Rei a Lei do Consello Galego de Universidades.

 
== Capítulo preliminar ==


Coordinación universitaria e os seus fins

 
Artigo 1º.-Obxecto e marco normativo da lei.

Esta lei ten por obxecto o desenvolvemento das funcións de coordinación universitaria que lle corresponden á Comunidade Autónoma de Galicia respecto das universidades públicas e privadas da súa competencia, no marco establecido polo artigo 27.10º da Constitución, o artigo 31 do Estatuto de autonomía de Galicia, a Lei orgánica 6/2001, do 21 de decembro, de universidades, as súas disposicións de desenvolvemento e as competencias que lle corresponden ó Consello de Coordinación Universitaria, así como ós demais órganos da universidade, en virtude da autonomía desta.

 
Artigo 2º.-Coordinación e cooperación interuniversitaria.

1. As tarefas de coordinación das universidades, comprendidas no artigo anterior, correspóndenlle á consellería competente en materia universitaria, que contará, para o seu desenvolvemento, co asesoramento institucional do Consello Galego de Universidades.

2. Co fin de facilita-lo cumprimento das ditas tarefas, as institucións universitarias deberán facilitarse entre si canta información precisen para o desenvolvemento das súas respectivas competencias, así como proporcionárenlla tamén á consellería competente en materia universitaria no exercicio das súas propias.

 
Artigo 3º.-Fins da coordinación universitaria.

A coordinación universitaria persegue as finalidades seguintes:

a) A planificación universitaria na Comunidade Autónoma de Galicia, orientada á mellora da calidade da docencia, investigación e xestión universitarias, con pleno respecto á autonomía universitaria.

b) O coñecemento mutuo, as consultas recíprocas e o intercambio de información entre as universidades galegas en tódalas esferas da súa actividade, así como entre estas e a Xunta de Galicia a través da consellería competente en materia universitaria, en especial con relación a aquelas intervencións que deban acometerse conxuntamente ou que afecten máis dunha universidade.

c) A fixación de directrices e criterios comúns respecto de:

-A creación e o recoñecemento de novas uni-versidades,

-A creación, adscrición, desadscrición, modificación ou supresión de centros universitarios e institutos universitarios de investigación,

-A implantación e supresión de ensinanzas conducentes á obtención de títulos universitarios de carácter oficial e validez en todo o territorio estatal,

-O estatuto do seu persoal contratado e a asignación de retribucións adicionais ó seu persoal docente e investigador,

-Os prezos das ensinanzas propias e dos estudios oficiais,

-A política de bolsas, axudas e créditos para o estudio e a investigación,

-En xeral, cantas materias sexan de interese común das universidades.

d) A promoción e a realización de actividades e estudios conxuntos no ámbito da docencia, o estudio, a investigación, a xestión e a extensión universitarias.

e) O establecemento e o seguimento de programas conxuntos de actuación nalgún dos ámbitos sinalados na letra anterior.

f) A promoción da cooperación entre as universidades galegas, as restantes administracións públicas e outras institucións universitarias estatais ou estranxeiras para a execución de proxectos de interese xeral, intercambios de persoal e posta en común de recursos para emprender accións conxuntas nos ámbitos xa sinalados.

 
== Capítulo I ==


Definición, adscrición e competencias do Consello Galego de Universidades

 
Artigo 4º.-Definición e adscrición do Consello Galego de Universidades.

1. O Consello Galego de Universidades é o órgano colexiado de consulta e asesoramento da consellería competente en materia universitaria para o desenvolvemento da política de coordinación e planificación do sistema universitario de Galicia.

2. Este consello estará adscrito organicamente a esa consellería, que sufragará os custos derivados do seu funcionamento con cargo ós seus orzamentos.

 
Artigo 5º.-Competencias do Consello Galego de Universidades.

Correspóndenlle ó Consello Galego de Universidades as competencias seguintes:

a) Asesora-lo conselleiro competente en materia universitaria naquelas cuestións que decida someter á súa consideración, formulándolle cantas recomendacións considere oportunas para o desenvolvemento da política universitaria e do sistema universitario de Galicia.

b) Coñecer e emitir informe sobre os proxectos de disposicións normativas en materia universitaria, así como sobre a programación e o financiamento pola Xunta de Galicia das universidades de competencia autonómica.

c) Facilita-lo coñecemento mutuo, as consultas recíprocas e o intercambio de información entre as universidades galegas en tódalas súas esferas de actividade, así como entre estas e a Xunta de Galicia, en especial con relación a aquelas intervencións que deban acometerse conxuntamente ou que afecten máis dunha universidade.

d) Realizar estudios e programas conxuntos de actuación, estudios sobre materias da súa competencia e, en particular, sobre as necesidades e os problemas do sistema universitario de Galicia.

e) Emitir informe sobre as propostas de creación de universidades públicas e de recoñecemento de universidades privadas no territorio da Comunidade Autónoma de Galicia.

f) Emitir informe sobre as propostas de creación, modificación ou supresión de facultades, escolas técnicas ou politécnicas superiores e escolas universitarias ou escolas universitarias politécnicas.

g) Emitir informe sobre as propostas de convenios de adscrición ou convenios ou acordos de desadscrición á universidade de centros docentes para impartir estudios conducentes á obtención de títulos de carácter oficial e validez en todo o territorio estatal.

h) Emitir informe sobre as propostas de creación ou supresión de institutos universitarios de investigación.

i) Emitir informe sobre as propostas de convenios de adscrición ou convenios ou acordos de desadscrición ás universidades, tanto de institucións ou centros de investigación coma de institutos universitarios de investigación.

j) Emitir informe sobre as propostas de implantación e supresión de ensinanzas conducentes á obtención de títulos universitarios de carácter oficial e validez en todo o territorio nacional.

k) Coñece-los novos plans de estudios das ensinanzas impartidas polas universidades galegas así como as modificacións deles, unha vez homologados polo Consello de Coordinación Universitaria.

l) Emitir informe sobre as propostas de organización conxunta de estudios entre universidades.

m) Emitir informe sobre as propostas de creación, modificación ou supresión no estranxeiro de centros dependentes dunha universidade galega para a impartición de ensinanzas conducentes á obtención de títulos de carácter oficial e validez en todo o territorio estatal, así como sobre as de impartición en centros situados no territorio da Comunidade Autónoma de Galicia de ensinanzas conducentes á obtención de títulos estranxeiros de educación superior universitaria.

n) Emitir informe sobre os convenios de colaboración en materia universitaria con outras comunidades autónomas e con rexións ou países estranxeiros.

ñ) Promove-la cooperación entre as universidades galegas, as restantes administracións públicas e outras institucións universitarias estatais ou estranxeiras para a organización conxunta de actividades e ensinanzas, especialmente no ámbito do terceiro ciclo e doutoramento ou conducentes á obtención de diplomas e títulos propios das universidades.

o) Emitir informe sobre as propostas de avaliacións e mellora da calidade dos servicios universitarios.

p) Emitir informe sobre os procedementos para a admisión de estudiantes que establezan as universidades.

q) Emitir informe sobre as normas que regulen o progreso e a permanencia dos estudiantes nas universidades.

r) Emitir informe sobre a racionalización das ensinanzas, dos servicios e das actividades universitarias existentes en Galicia, especialmente mediante o intercambio de persoal, de instrumentos e infraestructuras de investigación existentes ou de futura adquisición, de fondos bibliográficos e de datos informáticos.

s) Emitir informe sobre os prezos públicos das ensinanzas propias e dos estudios oficiais.

t) Emitir informe sobre os criterios e as directrices de bolsas, axudas e créditos para o estudio e a investigación.

u) Emitir informe sobre o Plan galego de I+D.

v) Emitir informe sobre a memoria anual presentada polas universidades galegas.

 
Artigo 6.- Relacións de cooperación.

No desenvolvemento das súas competencias, o Consello Galego de Universidades, a través do seu presidente, poderá requiri-la colaboración de persoas físicas e xurídicas así como solicita-la información que precise de tódolos órganos da universidade e da Axencia para a Calidade do Sistema Universitario de Galicia.

 
== Capítulo II ==


Membros do Consello Galego de Universidades

 
Artigo 7º.-Composición do Consello Galego de Universidades.

1. O Consello Galego de Universidades está integrado polos seguintes membros:

a) O conselleiro competente en materia universitaria.

b) O director xeral competente en materia universitaria.

c) O secretario xeral, ou director xeral, competente en materia de investigación e desenvolvemento.

d) Os rectores das universidades, comprendidas no artigo 1º.

e) Os presidentes dos consellos sociais das universidades, comprendidas no artigo 1º.

f) Cinco membros designados pola comisión do Parlamento de Galicia competente en materia universitaria, en proporción á súa representación no Pleno do Parlamento.

g) A persoa que ocupe a dirección da Axencia para a Calidade do Sistema Universitario de Galicia.

2. O nomeamento e o cesamento nos cargos ós que se refiren as letras a), b), c), d) e e) do apartado anterior determinará automaticamente a adquisición e a perda da condición de membro do Consello Galego de Universidades.

Os acordos de designación dos membros elixidos polo Parlamento de Galicia seranlle comunicados inmediatamente ó conselleiro competente en materia universitaria, quen procederá a nomealos mediante orde da súa consellería, que se publicará no Diario Oficial de Galicia e producirá efectos a partir desta data.

 
Artigo 8º.-Estatuto xurídico dos seus membros.

1. A duración do mandato dos membros do Consello Galego de Universidades de designación parlamentaria será de catro anos, e permanecerán en funcións desde a expiración do dito período ata a toma de posesión dos novos membros.

2. Cesarán por renuncia, incapacidade declarada por resolución xudicial firme, morte ou declaración de falecemento ou condena xudicial firme que comporte a inhabilitación ou suspensión de emprego ou cargo público. A renuncia deberá presentárselle por escrito ó presidente da comisión parlamentaria competente en materia universitaria, quen lla comunicará inmediatamente ó conselleiro competente en materia universitaria para a súa publicación no Diario Oficial de Galicia, e producirá efectos a partir desta data.

As vacantes que se produzan entre os membros elixidos polo Parlamento antes da finalización do seu mandato deberán cubrirse polo mesmo procedemento empregado para a súa designación no prazo máximo de tres meses, e entenderase nomeado o membro substituto polo período que reste do anterior mandato, sen prexuízo do disposto no parágrafo anterior.

3. Os membros do Consello Galego de Universidades percibirán unicamente as indemnizacións

que, de acordo coa lexislación vixente, lles correspondan por razón do servicio.

 
== Capítulo III ==


Organización e funcionamento do Consello Galego de Universidades

 
Artigo 9º.-Estructura interna.

1. O Consello Galego de Universidades estructúrase en órganos colexiados e unipersoais.

2. Son órganos colexiados o Pleno, a Comisión de Titulacións e Centros, a Comisión de Financiamento e Investimentos e as demais comisións que o Pleno acorde constituír.

3. Son órganos unipersoais a presidencia, a vicepresidencia e a secretaría.

 
Artigo 10º.-Pleno.

1. O Pleno do Consello Galego de Universidades, integrado por tódolos seus membros, exerce as competencias que lle atribúe o regulamento interno e as restantes que teña recoñecidas o consello, en tanto no estean encomendadas a outros órganos deste.

2. Reunirase con carácter ordinario polo menos unha vez por trimestre, e poderá facelo con carácter extraordinario cando así o acorde o presidente ou o soliciten por escrito a maioría dos seus membros. No escrito de solicitude deberán consta-los motivos da sesión extraordinaria e os asuntos que se desexen incluír na orde do día, e o presidente deberá convoca-lo Pleno no prazo máximo de catorce días hábiles desde a recepción da solicitude.

3. Poderán ser incluídos puntos na orde do día das sesións ordinarias do Pleno do Consello logo de petición dunha cuarta parte dos seus membros.

 
Artigo 11º.-Comisións.

1. O Pleno designará de entre os seus membros ós integrantes da Comisión de Titulacións e Centros e da Comisión de Financiamento e Investimentos, nas que estarán representados adecuadamente os membros de designación administrativa, universitaria e parlamentaria. En todo caso, os rectores formarán parte da primeira delas e os presidentes dos

consellos sociais da segunda.

O regulamento interno poderá prever cantas comisións permanentes se xulguen necesarias para o desenvolvemento das competencias do órgano e determinará o procedemento para a constitución polo Pleno de comisións temporais.

2. A función das comisións consistirá en estudiar, deliberar e propoñerlle ó Pleno a adopción de acordos sobre materias que lles fosen atribuídas polo regulamento interno ou polo acordo de constitución.

 
Artigo 12º.-Presidencia.

1. O presidente do Consello Galego de Universidades é o conselleiro competente en materia universitaria.

2. Exerce, no Pleno e en tódalas comisións, as competencias propias da presidencia dun órgano colexiado, con voto de calidade no caso de empate, e aquelas que lle encomendan esta lei, o regulamento interno e a restante normativa vixente.

 
Artigo 13º.-Vicepresidencia.

O vicepresidente é o director xeral competente en materia universitaria, quen substituirá ó presidente por delegación expresa deste, así como no caso de vacante, ausencia, enfermidade ou outra causa legal.

 
Artigo 14º.-Secretaría.

1. O secretario do Consello Galego de Universidades será designado e cesado polo seu presidente entre funcionarios do grupo A. Se a designación recaese nunha persoa que non fose membro do Consello Galego de Universidades, actuará con voz e sen voto.

2. Exerce, no Pleno e en tódalas comisións, as competencias propias da secretaría dun órgano colexiado e aquelas que lle encomende o regulamento interno e a restante normativa vixente.

No exercicio das súas funcións, así como para a garda e custodia da documentación, a secretaría poderá contar cun órgano de apoio.

 
Artigo 15º.-Sesións.

1. As sesións do Pleno e das comisións non serán públicas, e poderán ser ordinarias e extraordinarias. De acordo co establecido nesta lei, o regulamento interno determinará o número e a periodicidade das sesións ordinarias e os requisitos e o procedemento para a convocatoria das extraordinarias.

2.O quórum para a válida constitución dos órganos colexiados do Consello Galego de Universidades, así como para a deliberación e adopción de decisións no seu seo, será da metade máis un do número de membros do órgano con dereito a voto, debendo atoparse entre eles o presidente e o secretario, ou quen os substitúa.

Non poderá ser obxecto de deliberación ou decisión ningún asunto que non figure incluído na orde do día, agás que estean presentes tódolos membros do órgano colexiado e sexa declarada a urxencia do asunto polo voto favorable da maioría absoluta.

3. As decisións adoptaranse por maioría simple de votos, agás naquelas materias para as que o regulamento interno a eleve. Os rectores das universidades privadas soamente terán dereito de voto nos asuntos que especificamente afecten estas.

O regulamento tamén establecerá os tipos e as formalidades das votacións.

4. A presidencia do Consello Galego de Universidades pode invitar a asistir ás sesións dos órganos colexiados, con voz e sen voto, a persoas expertas, membros das comunidades universitarias e representantes de calquera entidade ou institución pública ou privada, de acordo coa natureza dos asuntos que se tratarán.

 
Artigo 16º.-Carácter dos acordos.

Os acordos que adopten os órganos do Consello Galego de Universidades non terán carácter vinculante, dada a súa natureza consultiva e de asesoramento. O consello deberá ser informado das disposicións e resolucións relativas ós asuntos dos que tivese emitido informe ou que tivese coñecido previamente.

 
Artigo 17º.-Regulamento interno.

1. O Consello Galego de Universidades elaborará, con suxeición ó disposto nesta lei, e elevará para a súa aprobación pola Xunta de Galicia o seu regulamento interno.

O disposto no parágrafo anterior observarase tamén para as súas modificacións.

2. En todo aquilo que non estea específicamente regulado nesta lei e no regulamento interno será aplicable a normativa reguladora dos órganos colexiados das administracións públicas.

 
== Disposicións transitorias ==


Primeira.-Constitución do Consello Galego de Universidades.

1. No prazo máximo de tres meses desde a entrada en vigor desta lei, procederase á constitución do Consello Galego de Universidades conforme o establecido nesta lei.

2. O actual Consello Universitario de Galicia continuará nas súas funcións mentres non se cumpra o previsto no parágrafo anterior.  

Segunda.-Aprobación do regulamento interno.

O Consello Galego de Universidades, no prazo máximo de tres meses desde a súa constitución, elaborará e elevará para a súa aprobación o seu regulamento interno, de acordo co establecido no artigo 17º.

 
== Disposición derrogatoria ==


Única.-Derrogación normativa.

Queda derrogado o título segundo da Lei 5/1987, do 27 de maio, do Consello Social da Universidade e o Consello Universitario de Galicia, o Decreto 240/1992, do 30 de xullo, polo que se aproba o Regulamento do Consello Universitario de Galicia, así como cantas disposicións de igual ou inferior rango se opoñan ó establecido nesta lei.

 
== Disposicións derradeiras ==

Primeira.-Título competencial.

Esta lei apróbase no desenvolvemento da competencia plena que posúe a Comunidade Autónoma de Galicia para a regulación e administración do ensino en toda a súa extensión, niveis e graos, modalidades e especialidades, e do establecido no artigo 2.5º da Lei orgánica 6/2001, do 21 de decembro, de universidades, que lles asigna ás comunidades autónomas as tarefas de coordinación das universidades da súa competencia.

Segunda.-Habilitación normativa.

Autorízase a Xunta de Galicia para dicta-las disposicións que resulten necesarias para a aplicación, o desenvolvemento e a execución desta lei.

Santiago de Compostela, vintedous de maio de dous mil tres.

Manuel Fraga Iribarne

Presidente

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:2003]]
[[Categoría:Normativa derrogada]]</text>
      <sha1>s2i88zqnwjweyso8tjz7dblp3dt5zfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Main Page:Galego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1329</id>
    <revision>
      <id>12315</id>
      <parentid>9783</parentid>
      <timestamp>2016-01-22T14:04:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31544" sha1="dbxqoann0rakwe0anwls23ohb3840vw" xml:space="preserve">{{Arquivo}}
Benvido á '''Wikifontes''' (wikisource en galego, denominación provisional). Este é o lugar que vai ocupar a versión en galego deste proxecto. Este sitio é un repositorio de textos orixinais en calquera idioma que estean no [[en:Public_domain|dominio público]], ou estean publicados baixo a licencia [[en:Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License|GNU Free Documentation License]]. Este sitio é parte da Fundación [[en:Wikimedia|Wikimedia]] e é un proxecto irmán da [[en:Wikipedia|Wikipedia]], aun proxecto [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|multilingüe]] para crear unha enciclopedia completa e fiable de [[en:Wikipedia:Copyrights|contido libre e gratuito]].

''Galicia, 26 de decembro de 2004.''

Os textos en galego clasifícanse na [[:Category:Galego|categoría galego]].

''28 de decembro de 2004.'' 

&lt;!-- Give the welcome for the top 10 or so world languages: Chinese (ZH) (Mainland (ZH-CN) and Taiwan (ZH-CN)), Danish (DA), English (EN), French (FR), German (DE), Italian (IT), Russian (RU), Spanish (ES)
&lt;!-- DA --&gt;[[Main Page:Dansk|Velkommen til '''Wikisource''']]  -
&lt;!-- DE --&gt;[[Main Page:Deutsch|Herzlich Willkommen bei '''Wikisource''']] - 
&lt;!-- EN --&gt;[[Main Page:English|Welcome to '''Wikisource''']] - 
&lt;!-- ES --&gt;[[Main Page:Español|Bienvenido a '''Wikisource''']] - 
&lt;!-- FR --&gt;[[Main Page:Français|Bienvenue sur '''Wikisource''']] - 
&lt;!-- IT --&gt;[[Main Page:Italiano|Benvenuto su '''Wikisource''']] - 
&lt;!-- LB --&gt;[[Main Page:Lëtzebuergesch|Wëllkomm op '''Wikisource''']] -
&lt;!-- RU --&gt;[[Заглавная Страница|Добро пожаловать в Wikisource]] - 
&lt;!-- ZH-CN --&gt;[[Main Page:&amp;#20013;&amp;#25991;|&amp;#27426;&amp;#36814;&amp;#20809;&amp;#20020;'''&amp;#32500;&amp;#22522;&amp;#36164;&amp;#28304;''']] - 
&lt;!-- ZH-TW --&gt;[[Main Page:&amp;#20013;&amp;#25991;|&amp;#27489;&amp;#36814;&amp;#20809;&amp;#33256;'''&amp;#32173;&amp;#22522;&amp;#36039;&amp;#28304;''']]
----
__NOTOC__
&lt;div style=&quot;font-size: 90%&quot;&gt;

'''Languages:'''
[[Main Page:Български|Български]] |
[[Pàgina principal:Català|Català]] |
[[Main Page:Česky|Česky]] |
[[Main Page:Corsu|Corsu]] |
[[Main Page:Cymraeg|Cymraeg]] |
[[Main Page:Dansk|Dansk]] |
[[Main Page:Deutsch|Deutsch]] |
[[Main Page:Ελληνικά|Ελληνικά]] |
[[Main Page:English|English]] |
[[Ĉefpaĝo:Esperanto|Esperanto]] |
[[Main Page:Español|Español]] |
[[Main Page:Eesti|Eesti]] |
[[Main Page:Français|Français]] |
[[Main Page:Frysk|Frysk]] |
[[Main Page:Galego|Galego]] |
[[hewikisource:עמוד ראשי|Hebrew-עברית]] | 
[[मुख्य पृष्ठ:हिन्दी|Hindi - हिन्दी]] |
[[Main Page:Interlingua|Interlingua]] |
[[Pagina Prima|Latina]] |
[[Main Page:Italiano|Italiano]] |
[[Main Page:한국어|한국어]] |
[[Main Page:Lëtzebuergesch|Lëtzebuergesch]] |
[[Main Page:Magyar|Magyar]] |
[[Main Page:Malayalam|Malayalam]] |
[[Laman Utama:Bahasa Melayu|Bahasa Melayu]] |
[[Main Page:Nederlands|Nederlands]] |
[[Main Page:Polski|Polski]] |
[[Main Page:Português|Português]] |
[[Main Page:Română|Română]] |
[[Main Page:Romanica|Romanica]] |
[[Заглавная Страница|Русский]] |
[[Main Page:Suomi|Suomi]] |
[[Huvudsida|Svenska]] |
[[முதற் பக்கம்:தமிழ்|தமிழ்]] |
[[Main Page:Tiếng Việt|Tiếng Việt]] |
[[Main Page:Volap&amp;uuml;k|Volap&amp;uuml;k]] |
[[Main Page:日本語|日本語]] |
[[Main Page:中文|中文]]

'''Sister Projects:'''
[http://wikipedia.org/ Wikipedia] |
[http://meta.wikipedia.org/ Meta-Wikipedia] |
[http://wiktionary.org/ Wiktionary] |
[http://wikibooks.org/ Wikibooks] |
[http://wikiquote.org/ Wikiquote]

'''Communities:'''
[[Wikisource:Scriptorium|Scriptorium]]

&lt;/div&gt;
----
&lt;table border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;10&quot;&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:&amp;#1041;&amp;#1098;&amp;#1083;&amp;#1075;&amp;#1072;&amp;#1088;&amp;#1089;&amp;#1082;&amp;#1080;|BG]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
&amp;#1044;&amp;#1086;&amp;#1073;&amp;#1088;&amp;#1077;
&amp;#1076;&amp;#1086;&amp;#1096;&amp;#1083;&amp;#1080; &amp;#1087;&amp;#1088;&amp;#1080;
'''Wikisource''' - &amp;#1077;&amp;#1076;&amp;#1085;&amp;#1072;
&amp;#1089;&amp;#1073;&amp;#1080;&amp;#1088;&amp;#1082;&amp;#1072; &amp;#1086;&amp;#1090;
&amp;#1084;&amp;#1072;&amp;#1090;&amp;#1077;&amp;#1088;&amp;#1080;&amp;#1072;&amp;#1083;&amp;#1080;,
&amp;#1082;&amp;#1086;&amp;#1080;&amp;#1090;&amp;#1086; &amp;#1080;&amp;#1083;&amp;#1080;
&amp;#1089;&amp;#1072; &amp;#1073;&amp;#1077;&amp;#1079;
&amp;#1072;&amp;#1074;&amp;#1090;&amp;#1086;&amp;#1088;&amp;#1089;&amp;#1082;&amp;#1080;
&amp;#1087;&amp;#1088;&amp;#1072;&amp;#1074;&amp;#1072;, &amp;#1080;&amp;#1083;&amp;#1080;
&amp;#1089;&amp;#1072;
&amp;#1087;&amp;#1091;&amp;#1073;&amp;#1083;&amp;#1080;&amp;#1082;&amp;#1091;&amp;#1074;&amp;#1072;&amp;#1085;&amp;#1080;
&amp;#1087;&amp;#1088;&amp;#1080;
&amp;#1091;&amp;#1089;&amp;#1083;&amp;#1086;&amp;#1074;&amp;#1080;&amp;#1103;&amp;#1090;&amp;#1072;
&amp;#1085;&amp;#1072;
[http://bg.wikipedia.org/wiki/Лиценз_за_свободна_документация_на_ГНУ лиценза за свободна документация на ГНУ].
&amp;#1058;&amp;#1086;&amp;#1079;&amp;#1080; &amp;#1089;&amp;#1072;&amp;#1081;&amp;#1090;
&amp;#1077; &amp;#1095;&amp;#1072;&amp;#1089;&amp;#1090; &amp;#1086;&amp;#1090;
&amp;#1092;&amp;#1086;&amp;#1085;&amp;#1076;&amp;#1072;&amp;#1094;&amp;#1080;&amp;#1103;
[[en:Wikimedia|&amp;#1059;&amp;#1080;&amp;#1082;&amp;#1080;&amp;#1084;&amp;#1077;&amp;#1076;&amp;#1080;&amp;#1103;]]
&amp;#1080; &amp;#1089;&amp;#1088;&amp;#1086;&amp;#1076;&amp;#1077;&amp;#1085;
&amp;#1087;&amp;#1088;&amp;#1086;&amp;#1077;&amp;#1082;&amp;#1090; &amp;#1085;&amp;#1072;
[http://bg.wikipedia.org/wiki/&amp;#1059;&amp;#1080;&amp;#1082;&amp;#1080;&amp;#1087;&amp;#1077;&amp;#1076;&amp;#1080;&amp;#1103; &amp;#1059;&amp;#1080;&amp;#1082;&amp;#1080;&amp;#1087;&amp;#1077;&amp;#1076;&amp;#1080;&amp;#1103;]
- &amp;#1077;&amp;#1076;&amp;#1080;&amp;#1085;
[[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|&amp;#1084;&amp;#1085;&amp;#1086;&amp;#1075;&amp;#1086;&amp;#1077;&amp;#1079;&amp;#1080;&amp;#1095;&amp;#1077;&amp;#1085; &amp;#1087;&amp;#1088;&amp;#1086;&amp;#1077;&amp;#1082;&amp;#1090;]],
&amp;#1094;&amp;#1077;&amp;#1083;&amp;#1103;&amp;#1097;
&amp;#1089;&amp;#1098;&amp;#1079;&amp;#1076;&amp;#1072;&amp;#1074;&amp;#1072;&amp;#1085;&amp;#1077;&amp;#1090;&amp;#1086;
&amp;#1085;&amp;#1072; &amp;#1077;&amp;#1076;&amp;#1085;&amp;#1072;
&amp;#1087;&amp;#1098;&amp;#1083;&amp;#1085;&amp;#1072;
&amp;#1089;&amp;#1074;&amp;#1086;&amp;#1073;&amp;#1086;&amp;#1076;&amp;#1085;&amp;#1072;
&amp;#1077;&amp;#1085;&amp;#1094;&amp;#1080;&amp;#1082;&amp;#1083;&amp;#1086;&amp;#1087;&amp;#1077;&amp;#1076;&amp;#1080;&amp;#1103;
&amp;#1089;
&amp;#1086;&amp;#1090;&amp;#1074;&amp;#1086;&amp;#1088;&amp;#1077;&amp;#1085;&amp;#1086;
&amp;#1089;&amp;#1098;&amp;#1076;&amp;#1098;&amp;#1088;&amp;#1078;&amp;#1072;&amp;#1085;&amp;#1080;&amp;#1077;.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Pàgina principal:Català|CA]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Benvinguts a '''Wikisource'''. Aquest lloc és un dipòsit de textos originals escrits en qualsevol idioma i que siguin de [[ca:domini públic|domini públic]] o s'hagin publicat amb [[ca:Llicència de Documentació Lliure GNU|llicència GFDL]]. Aquest lloc forma part de la fundació[[ca:Wikimedia|Wikimedia]] i és un projecte germà [[en:Wikipedia:Multilingual coordination|multilingüe]] del projecte [[ca:Viquipèdia|Viquipèdia]] per crear una enciclopèdia de [[ca:Drets d'Autor|contingut lliure]] completa i exacta.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Česky|CS]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Vítejte ve '''Wikisource''', sbírce plných (zdrojových) textů v jakémkoli jazyce, které jsou buď ve [[en:Public domain|veřejné doméně]], nebo jsou zveřejněny pod [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License GFDL]. Wikisource spravuje nadace [[en:Wikimedia|Wikimedia]] a je sesterským projektem [[en:Wikipedia|Wikipedie]], [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|mnohojazyčného]] projektu, jehož cílem je vytvořit kompletní a přesnou [[en:Wikipedia:Copyrights|svobodnou]] encyklopedii.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Corsu|CO]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Benvinuta annantu à '''Wikisource'''. Issu situ hè un dipòsitu
di scritti originali in tutti i lingui chi sò in u
[[en:Public_domain|public domain]], o sò pubblicati sottu a
[http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License
Licenzia GFDL]. Issu situ hè una parti di a fundazioni
[[en:Wikimedia|Wikimedia]] e un prugettu suredda di
[[co:Wikipedia|Wikipedia]], un prugettu
[[en:Wikipedia:Multilingual coordination|multilingui]] di
creà una encyclopedia completa e precisa di
[[en:Wikipedia:Copyrights|cuntinutu lìbaru]].
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Cymraeg|CY]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Croeso i '''Wikisource'''. Y safle 'ma yw ystorfa testunau gwreiddiol sy'n [[cy:eiddo cyhoeddus|eiddo cyhoeddus]] neu o dan termau'r [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License Drwydded Dogfennaeth Rhydd GNU] (&quot;GFDL&quot;). Mae'r safle yn rhan o'r Sylfaen [[en:Wikimedia|Wikimedia]].
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Dansk|DA]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Velkommen til '''Wikisource''', et arkiv for tekster, der ikke er beskyttet af [[da:Ophavsret|Ophavsret]], eller er blevet udgivet under [[da:GNU FDL|GNU FDL]]. Wikisource er en del af [[da:Wikimedia|Wikimedia-familien]] og et søsterprojekt til [[da:Wikipedia|Wikipedia]], der arbejder på at skabe en komplet og fri encyklopædi med [[da:Åbent indhold|åbent indhold]].
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Deutsch|DE]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Herzlich Willkommen bei '''Wikisource''', einer Sammlung von
Texten, die entweder urheberrechtslos sind oder unter der
[[GNU Freie Dokumentationslizenz|GFDL]] stehen. Diese Site
ist Teil der [http://de.wikipedia.org/wiki/Wikimedia_Stiftung Wikimedia-Stiftung]
und ein Schwesterprojekt der [http://de.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Liste_der_Wikipedias_in_anderen_Sprachen internationalen Wikipedia], einem [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Multilingual_coordination mehrsprachigen] Projekt zum Erstellen einer freien Enzyklopädie.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Ελληνικά|EL]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Καλώς ήρθατε στο '''Wikisource'''. Η ιστοσελίδα αυτή είναι μια αρχειοθήκη για κείμενα-πηγές σε οποιαδήποτε γλώσσα που είτε είναι [[el:Δημόσια κυριότητα|δημόσιας κυριότητας]]
(χωρίς κανένα πνευματικό δικαίωμα) ή που είναι διαθέσιμα υπό την άδεια [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License
GFDL] (Άδεια Ελεύθερης Τεκμηρίωσης του GNU). Ο ιστοτόπος αυτός είναι μέρος του ιδρύματος [[el:Wikimedia|Wikimedia]], και είναι ένα αδελφικό έργο (πρότζεκτ) της [[el:Wikipedia|Wikipedia]],
που είναι ένα [[el:Wikipedia:Πολύγλωσσος συντονισμός|πολύγλωσσο]]
έργο με σκοπό τη δημιουργία μιας ακριβούς και πλήρους εγκυκλοπαίδειας [[el:Wikipedia:Πνευματικά δικαιώματα|ελεύθερου περιεχομένου]].
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:English|EN]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Welcome to '''Wikisource'''. This site is a repository of source texts in any language which are either in the [[en:Public_domain|public domain]], or are released under the [[en:Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License|GNU Free Documentation License]]. The site is part of the [[en:Wikimedia|Wikimedia]] foundation and is a sister project of [[en:Wikipedia|Wikipedia]], a [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|multilingual]] project to create a complete and accurate, [[en:Wikipedia:Copyrights|free content]] encyclopedia.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;

=[[Main Page:Esperanto|EO]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Bonvenon al '''Vikifonto''', pa&amp;#285;aro akceptanta tekstojn
en publika domajno a&amp;#365; sub [[GFDL permesilo]]. &amp;#264;i
tiu ttt-ejo estas projekto de la fonda&amp;#309;o
[http://www.wikimedia.org Wikimedia] same kiel la projekto
[http://eo.wikipedia.org Vikipedio], multlingva projekto por
krei liberan enciklopedion.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Español|ES]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Bienvenido a '''Wikisource'''.
Este sitio es un depósito de textos originales escritos en cualquier idioma y que sean de
[[es:dominio público|dominio público]]
o se hayan publicado bajo la
[[es:Licencia_de_Documentación_Libre_GNU|licencia GFDL]].
Este sitio forma parte de la fundación
[[es:Wikimedia|Wikimedia]]
y es un proyecto hermano
[[en:Wikipedia:Multilingual coordination|multilingüe]]
del proyecto
[[es:Wikipedia|Wikipedia]]
para crear una enciclopedia de
[[es:Derechos_de_Autor|contenido libre]]
completa y exacta.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;

=[[Main Page:Eesti|ET]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Teretulemast '''Wikisource''' lehele. See on arhiiv tekstide jaoks, mis ei ole autoriõigusega kaitstud või mis on publitseeritud GNU FDL litsentsi alusel. Wikisource on osa Wikimedia süsteemist ja paralleelne projekt Wikipedia'le, mille eesmärk on luua tasuta ja vabalt kasutatav entsüklopeedia.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;

=[[Main Page:Suomi|FI]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Tervetuloa! Tämä on '''Wikisource''', arkisto teksteille jotka eivät ole [[fi:Tekijänoikeus|tekijänoikeuksien]] suojaamia tai jotka on julkaistu [[fi:Wikipedia:Wikipedia ja tekijänoikeudet|GNU FDL]] -lisenssin mukaisesti. Wikisource on osa [[fi:Wikimedia|Wikimedia-säätiötä]] ja sisarprojekti [[fi:Wikipedia|Wikipedialle]], jonka tarkoitus on luoda [[fi:Wikipedia:Wikipedia ja tekijänoikeudet|ilmainen ja vapaasisältöinen]] tietosanakirja. 
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Français|FR]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Bienvenue sur '''Wikisource''', un site hébergeant des
textes dans le domaine public ou sous [[Wikisource:Licence GFDL|licence GFDL]]. Ce
site est un projet de la fondation [http://www.wikimedia.org
Wikimedia], tout comme le projet [http://fr.wikipedia.org
Wikipedia], un projet multilingue pour créer une encyclopédie
libre.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Frysk|FY]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Wolkom by '''Wikisource''' (''Wikiboarne''). Dit is in sammelplak foar
boarneteksten dy't út it publyk domyn komme óf
frij jûn binne ûnder [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License
GFDL]. Wikisource, ûnderdiel fan de stifting [[en:Wikimedia|Wikimedia]], is in susterprojekt fan
Wikipedia, in [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|meartalich]] projekt om in folsleine en brûkbere ensyklopedy te meitsjen en te ûnderhâlden.&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;


&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Galego|GL]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Benvido ao '''Wikisource'''. Este sitio é un repositorio de textos orixinais en calquera idioma que estean no [[en:Public_domain|dominio público]], ou estean publicados baixo a licencia [[en:Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License|GNU Free Documentation License]]. Este sitio é parte da Fundación [[en:Wikimedia|Wikimedia]] e é un proxecto irmán da [[en:Wikipedia|Wikipedia]], aun proxecto [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|multilingüe]] para crear unha enciclopedia completa e fiable de [[en:Wikipedia:Copyrights|contido libre e gratuito]].
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[hewikisource:עמוד ראשי|HE]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
&lt;div dir=&quot;rtl&quot;&gt;
ברוכים הבאים ל'''ויקיטקסט''', מאגר עבור טקסטים בעברית (כולל גם תרגומים לעברית) העומדים לרשות הצבור או מוגשים לפי תנאי ה-GFDL.  האתר הוא פרוייקט של קרן '''ויקימדיה''' וגם פרוייקט אחות ל'''ויקיפדיה''' (האנציקלופדיה החופשית).
&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[मुख्य पृष्ठ:हिन्दी|HI]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
विकिसोर्स में आपका स्वागत है  ।  This site is a repository of
source texts in any language which are either in the
[[hi:Public_domain|public domain]], or are released under
the
[http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License
GFDL]. The site is part of the [[en:Wikimedia|Wikimedia]]
foundation and is a sister project of
[[hi:Wikipedia|Wikipedia]], a [[hi:Wikipedia:Multilingual_coordination|multilingual]] project to create a complete and
accurate [[hi:Wikipedia:Copyrights|free content]]
encyclopedia.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Magyar|HU]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Üdvözlünk a '''Wikisource'''-ban, a szövegek forrásában.
Ez a hely olyan szövegforrások gy&amp;#369;jteménye, melyek
vagy [[hu:Közkincs|közkincsek]] vagy a [[hu:GFDL|GNU
Szabad Dokumentum Licenc]] alapján publikálhatóak. Ez a
hely része a [[hu:Wikipédia:Wikimédia alapítvány|Wikimédia
alapítványnak]] és annak [[hu:Wikipédia|Wikipédia]]
projektjének, mely egy többnyelv&amp;#369;, teljes, pontos és
[[hu:Wikipédia:Copyright|szabad forrású]] lexikont készít.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Interlingua|IA]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Benvenite a '''Wikisource'''. Iste sito es un repositorio de
textos de fonte in qualcunque lingua que o es de
[[ia:dominio_public|dominio public]] o es editate sub le
[[ia:Licentia_GNU_pro_Documentation_Libere|licentia GNU pro
documentation libere]]. Le sito es parte del fundation
[[ia:Wikimedia|Wikimedia]] e es un projecto fratre de
[[ia:Wikipedia|Wikipedia]], un projecto multilingue pro
crear un encyclopedia de contento libere complete e
accurate.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Bahasa_Indonesia|ID]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Selamat datang ke '''Wikisource'''. Situs ini adalah sumber bahan bacaan dalam berbagai bahasa, baik yang berada di bawah [[en:Public_domain|domain publik]] yaitu tanpa hak cipta maupun berada dibawah hak cipta [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License 
GFDL]. Situs ini adalah bagian dari yayasan [[en:Wikimedia|Wikimedia]]
dan merupakan salah satu sister project [[en:Wikipedia|Wikipedia]], sebuah proyek yang bertujuan untuk menciptakan ensiklopedia [[en:Wikipedia:Copyrights|secara gratis]], lengkap, dan akurat dalam [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|berbagai bahasa ]]. 
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Italiano|IT]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Benvenuto su '''Wikisource'''. Questo sito è un deposito di testi scritti in ogni lingua che sono o di [[it:Pubblico_dominio|Pubblico_dominio]], o rilasciati sotto la [http://it.wikipedia.org/wiki/GNU_Free_Documentation_License GNU_Free_Documentation_License]. Questo sito è parte della fondazione [[en:Wikimedia|Wikimedia]], ed è un progetto collaterale di [[it:Wikipedia|Wikipedia]], un progetto [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|multilingue]] per creare una enciclopedia a [[it:Wikipedia:Copyrights|contenuto libero]] completa ed accurata.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Korean|KO]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
'''위키자료집'''에 오신 것을 반깁니다. 이 자료집에서는 [[:ko:위키백과:저작권|저작권]]에 저해되지 않거나 혹은 [[:ko:GNU|GNU-GFDL]] 규정에 따라 [[:ko:자유문서|자유로이 쓸]] 수 있는 온갖 글을 모아 담고 있습니다. 이 일은 [[:ko:위키백과:위키미디아|위키미디아재단]]이 추구하는 온갖 언어로 꾸며지는 [[:ko:|자유백과사전]]을 편찬하기 위한 프로젝트 가운데 하나입니다.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Pagina prima|LA]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Ave de la '''Wikisource''' cooperandi opus est ut creatur
Libera Bibliotheca. Omnes ad participandum invitati sunt
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 1em; padding-left: 1em&quot;&gt;
=[[Main Page:Lëtzebuergesch|LB]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Wëllkomm op '''Wikisource''', e Site op deem dir Dokumenter soit aus dem Domaine public, soit ënnert der [[Wikisource:Licence GFDL|GFDL]] fannt. Dëse Site ass e Projet vun der [http://www.wikimedia.org Wikimedia] Fondatioun, genee esou wéi [http://lb.wikipedia.org Wikipedia], et ass e multisproochege Projet fir eng [http://lb.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Copyright fräi] Enzyklopädie ze grënnen.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Bahasa Melayu|MY]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Selamat datang ke '''Wikisource'''. Di sini, bahan bacaan  dalam pelbagai bahasa yang tertakluk di bawah rang [[en:Public_domain|bacaan umum]], tanpa hakcipta atau tertakluk dibawah hakcipta [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License 
GFDL]. Tapak laman ini adalah sebahagian daripada yayasan [[en:Wikimedia|Wikimedia]]
dan merupakan salah satu projek [[en:Wikipedia|Wikipedia]] dalam [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|pelbagai bahasa ]]. Wikipedia diasaskan untuk membina ensiklopedia yang merangkumi pelbagai [[en:Wikipedia:Copyrights|topik nyah hakcipta]] yang keseluruhannya tepat and betul.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Nederlands|NL]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Welkom bij '''Wikisource'''. Dit is een verzamelplaats voor
bronteksten in verschillende talen die ofwel tot het
[[nl:Publiek_domein|publieke domein]] behoren, ofwel werden
vrijgegeven onder
[http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License
GFDL]. Wikisource, onderdeel van de stichting
[[en:Wikimedia|Wikimedia]], is een zusterproject van
[[nl:Wikipedia|Wikipedia]], een [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|meertalig]] project waarmee de totstandkoming
van een volledige en bruikbare encyclopedie wordt beoogd. Artikelen in Wikipedia mogen door iedereen
[[en:Wikipedia:Copyrights|zonder auteursrechterlijke
belemmeringen]] geraadpleegd, geciteerd en vermenigvuldigd worden.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Polski|PL]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Witamy w serwisie '''Wikisource''', który udost&amp;#281;pnia
dokumenty tekstowe [[en:Public_domain|public domain]] lub
opublikowane na licencji
[http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License
GFDL], w dowolnym j&amp;#281;zyku &amp;#347;wiata. Serwis ten jest
cz&amp;#281;&amp;#347;ci&amp;#261; fundacji [[en:Wikimedia|Wikimedia]] i
jest spokrewniony z [[en:Wikipedia|Wikipedi&amp;#261;]],
[[en:Wikipedia:Multilingual coordination|wieloj&amp;#281;zycznym]]
projektem tworzenia [[en:Wikipedia:Copyrights|wolnej]]
encyklopedii.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Português|PT]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Bem-vindo ao '''Wikisource'''. Este ''site'' é um repositório de textos em qualquer idioma que estão em [[pt:domínio_público|domínio público]], ou foram lançados
sobre a [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License
GFDL]. Este ''site'' faz parte da fundação [[en:Wikimedia|Wikimedia]] e é projecto-irmão da [[en:Wikipedia|Wikipedia]], um projecto [[en:Wikipedia:Multilingual coordination|multilinguístico]]
que visa criar uma enciclopédia de [[en:Wikipedia:Copyrights|conteúdo livre]], completa e rigorosa.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Romanica|RA]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Benvenito a '''Wikisource'''. Iste sito est un repositorio de
textos de fonte in qualcunque lingua que aut est de
[[ra:dominio_public|dominio public]] aut est editato sub la
[[ra:Licentia_GNU_pro_Documentation_Libere|licentia GNU pro
documentation libere]]. Le sito est parte de la fundation
[[ra:Wikimedia|Wikimedia]] et est un projecto fratre de
[[ra:Wikipedia|Wikipedia]], un projecto multilingue pro
crear una encyclopedia de contento libere completa et
accurata.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Român&amp;#259;|RO]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Bunvenit la '''Wikisource'''. Acest sit este un depozit de
texte originale scrise în orice limb&amp;#259;, care fac parte
din [[ro:Domeniu_public|domeniul public]], sau au fost
publicate sub termenii [http://ro.wikipedia.org/wiki/GNU_FDL
licen&amp;#355;ei GFDL]. Situl web este parte a funda&amp;#355;iei
[[ro:Wikimedia|Wikimedia]] &amp;#351;i este frate a
[[ro:Wikipedia:Despre|Wikipediei]], un proiect în mai multe
limbi, ce î&amp;#351;i propune s&amp;#259; creeze o enciclopedie
[[ro:Drepturi de autor|liber&amp;#259;]], complet&amp;#259; &amp;#351;i
exact&amp;#259;.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Заглавная Страница|RU]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Добро пожаловать в Wikisource, место для хранения оригинальных текстов и справочной информации на любом языке. Весь материал, представленный здесь, является всеобщим достоянием, либо распространяется на условиях [[:w:ru:GNU_Free_Documentation_License|GNU Free Documentation License]]. Wikisource является частью [[:w:ru:Wikimedia|фонда Wikimedia]] и братским проектом [[:w:|Wikipedia]] - проекта по созданию открытой многоязычной энциклопедии.
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;

=[[Huvudsida|SV]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Välkommen till '''Wikisource''', ett arkiv för texter vilka ej skyddas av [[sv:Upphovsrätt|upphovsrätt]], eller har publicerats under [[sv:GNU FDL|GNU FDL]]. Wikisource är en del av [[sv:Wikimedia|Wikimedia-stiftelsen]] och ett systerprojekt till [[sv:Wikipedia|Wikipedia]], vilket syftar till att skapa ett komplett och fritt tillgängligt uppslagsverk med [[sv:Öppet innehåll|öppet innehåll]].
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[முதற் பக்கம்:தமிழ்|TA]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
வருக, '''விக்கிசோர்ஸ்''' பகுதிக்கு. இந்தத் தளம் எந்த மொழியிலுமுள்ள, [[en:Public_domain|பொதுக் கள]] அல்லது [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License
GFDL] அடிப்படையில் வெளியிடப்பட்ட, மூல எழுத்தாக்கங்களைச் சேகரிக்கும் இடமாகும். இத் தளம், [[en:Wikimedia|விக்கிமீடியா]] பவுண்டேஷனின் ஒரு பகுதியாகவும், [[en:Wikipedia:Copyrights|கட்டற்ற உள்ளீடு]]களைக் கொண்ட முழுமையானதும், துல்லியமானதுமான [[en:Wikipedia:Multilingual_coordination|பன்மொழி]]க் கலைக்களஞ்சியத்தை உருவாக்கும் [[en:Wikipedia|விக்கிபீடியா]]வின் உடன் பிறப்புத் திட்டமுமாகும். 
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:ภาษาไทย|TH]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
ยินดีต้อนรับสู '''วิกิซอร์ส'''. เว็บไซต์นี้ เป็นที่รวบรวมแหล่งข้อมูล ในทุกๆ ภาษา ที่เป็น[[th:สมบัติสาธารณะ|สมบัติสาธารณะ]] หรืออนุญาตให้ใช้ได้ ภายใต้สัญญาแบบ [http://en2.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Text_of_the_GNU_Free_Documentation_License GFDL]. เว็บไซต์นี้เป็นส่วนหนึ่งของ มูลนิธิ[[th:วิกิมีเดีย|วิกิมีเดีย]] และเป็นโครงการพี่น้องกับ [[th:วิกิพีเดีย|วิกิพีเดีย]] ซึ่งเป็นโครงการสร้างสารานุกรม[[th:วิกิพีเดีย:นานาภาษา|หลายภาษา]] ที่สมบูรณ์ และ[[th:วิกิพีเดีย:ลิขสิทธิ์|เปิดเสรี]]
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:Tiếng Việt|VI]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
Chào mừng các bạn đến với '''Wikisource''', kho lưu trữ nguồn tư liệu bằng mọi ngôn ngữ [[w:Public domain|có phạm vi công cộng]], hoặc xuất bản theo [[vi:Wikipedia:Text of the GNU Free Documentation License|GNU FDL]]. Website này là một phần của [[en:Wikimedia|Hội Wikimedia]], có mục đích tương tự như [[en:Wikipedia|Wikipedia]], một dự án nhằm xây dựng bộ bách khoa toàn thư đầy đủ, chính xác và [[vi:Wikipedia:bằng nhiều ngôn ngữ|bằng nhiều ngôn ngữ]], với [[vi:Wikipedia:Quyền tác giả|nội dung miễn phí]].
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;
=[[Main Page:&amp;#26085;&amp;#26412;&amp;#35486;|JA]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
'''&amp;#12454;&amp;#12451;&amp;#12461;&amp;#12477;&amp;#12540;&amp;#12473;'''&amp;#12408;&amp;#12424;&amp;#12358;&amp;#12371;&amp;#12381;&amp;#12290;&amp;#12371;&amp;#12398;&amp;#12469;&amp;#12452;&amp;#12488;&amp;#12399;&amp;#12289;[[ja:&amp;#12497;&amp;#12502;&amp;#12522;&amp;#12483;&amp;#12463;&amp;#12489;&amp;#12513;&amp;#12452;&amp;#12531;|&amp;#12497;&amp;#12502;&amp;#12522;&amp;#12483;&amp;#12463;&amp;#12489;&amp;#12513;&amp;#12452;&amp;#12531;]]&amp;#12354;&amp;#12427;&amp;#12356;&amp;#12399; [[ja:Wikipedia:Text of GNU Free Documentation License|GFDL]] &amp;#19979;&amp;#12391;&amp;#20844;&amp;#38283;&amp;#12373;&amp;#12428;&amp;#12390;&amp;#12356;&amp;#12427;&amp;#12289;&amp;#12354;&amp;#12425;&amp;#12422;&amp;#12427;&amp;#35328;&amp;#35486;&amp;#12398;&amp;#21407;&amp;#25991;&amp;#12434;&amp;#21454;&amp;#37682;&amp;#12377;&amp;#12427;&amp;#22580;&amp;#25152;&amp;#12391;&amp;#12377;&amp;#12290;&amp;#12371;&amp;#12398;&amp;#12469;&amp;#12452;&amp;#12488;&amp;#12399;[[ja:&amp;#12454;&amp;#12451;&amp;#12461;&amp;#12513;&amp;#12487;&amp;#12451;&amp;#12450;&amp;#36001;&amp;#22243;|&amp;#12454;&amp;#12451;&amp;#12461;&amp;#12513;&amp;#12487;&amp;#12451;&amp;#12450;&amp;#36001;&amp;#22243;]]&amp;#12398;&amp;#19968;&amp;#37096;&amp;#12391;&amp;#12354;&amp;#12426;&amp;#12289;&amp;#23436;&amp;#20840;&amp;#12363;&amp;#12388;&amp;#27491;&amp;#30906;&amp;#12394;[[ja:&amp;#12458;&amp;#12540;&amp;#12503;&amp;#12531;&amp;#12467;&amp;#12531;&amp;#12486;&amp;#12531;&amp;#12488;|&amp;#12458;&amp;#12540;&amp;#12503;&amp;#12531;&amp;#12467;&amp;#12531;&amp;#12486;&amp;#12531;&amp;#12488;]]&amp;#26041;&amp;#24335;&amp;#12398;[[ja:Wikipedia:&amp;#22810;&amp;#35328;&amp;#35486;&amp;#12503;&amp;#12525;&amp;#12472;&amp;#12455;&amp;#12463;&amp;#12488;&amp;#12392;&amp;#12375;&amp;#12390;&amp;#12398;&amp;#12454;&amp;#12451;&amp;#12461;&amp;#12506;&amp;#12487;&amp;#12451;&amp;#12450;|&amp;#22810;&amp;#35328;&amp;#35486;]]&amp;#30334;&amp;#31185;&amp;#20107;&amp;#20856;[[ja:&amp;#12454;&amp;#12451;&amp;#12461;&amp;#12506;&amp;#12487;&amp;#12451;&amp;#12450;|&amp;#12454;&amp;#12451;&amp;#12461;&amp;#12506;&amp;#12487;&amp;#12451;&amp;#12450;]]&amp;#12398;&amp;#22985;&amp;#22969;&amp;#12503;&amp;#12525;&amp;#12472;&amp;#12455;&amp;#12463;&amp;#12488;&amp;#12391;&amp;#12377;&amp;#12290;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 1em; padding-left: 1em&quot;&gt;
=[[Main Page:&amp;#20013;&amp;#25991;|ZH-CN]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
&amp;#27426;&amp;#36814;&amp;#20809;&amp;#20020;'''&amp;#32500;&amp;#22522;&amp;#36164;&amp;#28304;'''&amp;#12290;&amp;#36825;&amp;#20010;&amp;#31449;&amp;#28857;&amp;#23558;&amp;#23384;&amp;#25918;&amp;#25152;&amp;#26377;&amp;#22312;&amp;#20844;&amp;#20849;&amp;#36164;&amp;#28304;&amp;#25110;GFDL&amp;#19979;&amp;#21457;&amp;#24067;&amp;#30340;&amp;#20219;&amp;#20309;&amp;#35821;&amp;#35328;&amp;#30340;&amp;#36164;&amp;#28304;&amp;#25991;&amp;#26412;&amp;#12290;&amp;#36825;&amp;#20010;&amp;#31449;&amp;#28857;&amp;#26159;[[zh:Wikimedia|Wikimedia]]&amp;#36164;&amp;#28304;&amp;#30340;&amp;#19968;&amp;#37096;&amp;#20998;&amp;#65292;&amp;#24182;&amp;#19988;&amp;#26159;[[zh:Wikipedia|&amp;#32500;&amp;#22522;&amp;#30334;&amp;#31185;]]&amp;#30340;&amp;#22986;&amp;#22969;&amp;#24037;&amp;#31243;&amp;#65292;&amp;#22905;&amp;#26159;&amp;#19968;&amp;#20010;[[en:Wikipedia:Multilingual coordination|&amp;#22810;&amp;#35821;&amp;#35328;]]&amp;#25972;&amp;#21512;&amp;#24037;&amp;#31243;&amp;#65292;&amp;#30446;&amp;#26631;&amp;#26159;&amp;#24314;&amp;#31435;&amp;#19968;&amp;#20010;&amp;#23436;&amp;#25972;&amp;#21644;&amp;#20934;&amp;#30830;&amp;#30340;[[zh:Wikipedia:&amp;#29256;&amp;#26435;&amp;#20449;&amp;#24687;|&amp;#33258;&amp;#30001;&amp;#24320;&amp;#25918;]]&amp;#30340;&amp;#30334;&amp;#31185;&amp;#20840;&amp;#20070;&amp;#12290;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; style=&quot;white-space: nowrap; padding-right: 1em; padding-left: 1em&quot;&gt;
=[[Main Page:&amp;#20013;&amp;#25991;|ZH-TW]]=
&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;
&amp;#27489;&amp;#36814;&amp;#20809;&amp;#33256;'''&amp;#32173;&amp;#22522;&amp;#36039;&amp;#28304;'''&amp;#12290;&amp;#36889;&amp;#20491;網&amp;#31449;&amp;#23559;&amp;#23384;&amp;#25918;&amp;#25152;&amp;#26377;&amp;#22312;&amp;#20844;&amp;#20849;&amp;#36039;&amp;#28304;&amp;#25110;GFDL&amp;#19979;&amp;#30332;&amp;#20296;&amp;#30340;&amp;#20219;&amp;#20309;&amp;#35486;&amp;#35328;&amp;#30340;&amp;#36039;料原文&amp;#12290;&amp;#36889;&amp;#20491;網&amp;#31449;&amp;#26159;[[zh:Wikimedia|Wikimedia]]基金會&amp;#30340;&amp;#19968;&amp;#37096;&amp;#20998;&amp;#65292;
&amp;#20006;&amp;#19988;&amp;#26159;[[zh:Wikipedia:&amp;#29256;&amp;#27402;&amp;#20449;&amp;#24687;|自由開放]]與[[en:Wikipedia:Multilingual coordination|多語言]]
、目標為建立一個完整和準確的百科全書[[zh:Wikipedia|&amp;#32173;&amp;#22522;&amp;#30334;&amp;#31185;]]&amp;#30340;&amp;#22986;&amp;#22969;&amp;#24037;&amp;#31243;。

&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;

&lt;/table&gt;

{{Wikisourceirmáns}}</text>
      <sha1>dbxqoann0rakwe0anwls23ohb3840vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sedia-m'eu na ermida de San Simión</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1330</id>
    <revision>
      <id>18530</id>
      <parentid>18523</parentid>
      <timestamp>2018-12-04T23:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1327" sha1="1og4cyjt6vpozbils65rd2mbtm7uxve" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} (B 852 / V 438)
|autor=[[Mendinho]]
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
|-style=&quot;line-height:2em;&quot;
|style=&quot;font-size:95%; line-height:150%;&quot; |[[Ficheiro:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf |215px |page=389 ]]&amp;nbsp;[[Ficheiro:Cancioneiro da Vaticana - V 438.jpg|225px]]
''Cancioneiro da Biblioteca Nacional'': B&amp;nbsp;852 e ''Cancioneiro da Vaticana'': V&amp;nbsp;438.
|}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Sedia-m'eu na ermida de San Simión
e cercaron-mi as ondas, que grandes son.
Eu atendend'o meu amigo. E verrá?

Estando na ermida ant'o altar,
cercaron-mi as ondas grandes do mar.
Eu atendend'o meu amigo. E verrá?

E cercaron-mi as ondas, que grandes son:
non hei i barqueiro, nen remador.
Eu atendend'o meu amigo. E verrá?

E cercaron-mi as ondas do alto mar:
non hei i barqueiro, nen sei remar.
Eu atendend'o meu amigo. E verrá?

Non hei i barqueiro, nen remador:
morrerei eu fremosa no mar maior.
Eu atendend'o meu amigo. E verrá?

Non hei i barqueiro, nen sei remar:
morrerei fremosa no alto mar.
Eu atendend'o meu amigo. E verrá?
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
==Véxase tamén==
* Máis grafías semellantes son:  [[Sediame eu na ermida de San Simon ...]]

[[Categoría:GL-S]]
[[Categoría:Cantigas de amigo]]

[[pt:Sedia-m'eu na ermida de San Simón]]</text>
      <sha1>1og4cyjt6vpozbils65rd2mbtm7uxve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei 4/1995, do 24 de maio, de dereito civil de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1332</id>
    <revision>
      <id>20759</id>
      <parentid>19846</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T22:25:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Normativa derrogada]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80400" sha1="mk84iqrkg7rq0gjlim3jpnj5d78dhw5" xml:space="preserve">{{Aviso|&lt;big&gt;'''Foi derrogada pola [[Lei 2/2006, do 14 de xuño, de dereito civil de Galicia]]'''&lt;/big&gt;}}

'''Lei 4/1995, do 24 de maio, de dereito civil de Galicia'''

== Exposición de motivos ==
O dereito civil de Galicia é unha creación xenuína do pobo galego. Como dereito regulador de relación entre suxeitos privados, xorde ó longo dos séculos na medida en que a súa necesidade se fai patente fronte a un dereito que, por ser común, negaba as nosas peculiaridades xurídicas emanadas do mais fondo sentir do noso pobo. É por iso un froito da realidade social e, como tal, cambiante ó longo do tempo, de xeito que mentres unhas institucións perden vixencia aparecen outras que tratan de acomodarse á nova situación. Esta tensión entre a realidade e a supervivencia de formas xurídicas que van sendo superadas foi dando, así mesmo, novo sentido a novas institucións, xa que poucas veces poderá atoparse unha relación funcional tan estreita entre esas necesidades que as institucións xurídicas tentan acadar e a realidades de cada momento histórico.


Este proceso de creación consuetudinario e do dereito civil, como froito dunha realidade concreta no tempo e no espacio, viuse, certamente, interrompido polo movemento codificador uniformador xurdido no século XIX. É, precisamente, o Código civil de 1889 o que coloca á marxe da legalidade vixente unha boa parte do noso dereito civil propio, sen que esta situación fose, nin moito menos, resolta co promulgación, en 1963, da Compilación do dereito civil de Galicia, fragmentaria, incompleta, falta de entidade propia dun sistema xurídico e, en consecuencia, en boa parte, de costas á realidade social O Estatuto de autonomía de Galicia de 1981 creou un novo marco, dentro do que pode conservarse modificarse e desenvolverse o dereito civil galego, tal como determina no artigo 27.4, ó fixa-la competencia exclusiva da Comunidade Autónoma, ó abeiro do previsto no artigo 149.1.8º da Constitución española de 1978. Sen prexuízo da competencia estatal en materia de lexislación civil, de acordo co previsto na Constitución e nos estatutos de autonomía, as comunidades autónomas poderán conservar, modificar e desenvolve-los seus propios dereitos civís, forais ou especiais, alí onde existan. marco estatutario completouse ademais coas súas previsións específicas sobre a parroquia rural, de acordo cos artigos 27.2 e 40 do Estatuto, que asoma nas disposicións desta lei sobre a comunidade veciñal, sobre as comunidades de augas ou sobre o réxime xurídico dos montes veciñais en mancomún, incorporados ó dereito autonómico por mor do previsto no devandito artigo 27 do propio Estatuto, entre outra competencias que inciden, naturalmente, sobre os máis diversos aspectos das relacións xurídico-privadas De singular transcendencia para o dereito civil galego é o artigo 38 do Estatuto de autonomía, expresivo das fontes do dereito propio de Galicia. No seu parágrafo terceiro di que &quot;na determinación das fontes do dereito civil o Estado respectará as normas do dereito civil galego&quot;. Esta lei, no seu título preliminar, fa uso desta facultade e especifica nitidamente que o dereito civil de Galicia estará integrado polos usos costumes propios e polas normas contidas na presente lei, así como polas demais leis galegas que conserven, desenvolvan ou modifiquen. Nos demais artigos do título preliminar complétase o marco da normas do dereito civil de Galicia dentro das máis estrictas previsións constitucionais e estatutarias A Sentencia do Tribunal Constitucional número 182/1992, sobre a Lei 2/1986, do 10 de decembro, do Parlamento de Galicia, de prórroga no réxime de arrendamentos rústicos para Galicia, interpretou, mo axeitadamente, as expresións constitucionais e estatutarias sobre o ámbito material no que debía conservarse, modificarse ou desenvolverse o dereito civil galego. Dixo expresa e nitidamente que, sendo certo que a vixente Compilación do dereito civil de Galicia non contén ningunha regra, directa e expresa sobre o arrendamento rústico, non o é menos -como consideración de principio que a competencia autonómica para a conservación, modificación e desenvolvemento do propio dereito civil pode dar lugar segundo xa dixera na recente STC 121/1992 (fund. xurídico 2º), a unha recepción e formalización lexislativa de costumes e usos efectivamente vixentes no respectivo territorio autonómico, eventualidade esta última, que resulta aínda máis clara visto o enunciado do referido artigo 27.4 do Estatuto de autonomía de Galicia, pois na idea de &quot;institución&quot; xurídica, presente en tal precepto, intégranse o pódense integrar, con naturalidade, posibles normas consuetudinarias. En similar sentido pronunciáronse os distintos congresos de dereito galego, cando proclaman que a Compilación de 1963 non era expresión completa do noso dereito civil e, pola contra, fóra dela pervivían moitas institucións que agardaban a súa incorporación ó dereito vixente.


A presente Lei de dereito civil de Galicia tenta, pois, desenvolver, en tódolos seus aspectos, aquela institucións xurídico-privadas que realmente estivesen vivas no dereito propio de Galicia. De seguro que existen institucións que a lei non regula e que teñen méritos propios para ser incorporadas ó dereito escrito de Galicia. Por iso, en previsión da existencia de tales institucións, pero tamén das dúbidas e do problemas que a aplicación da presente lei puidese suscitar na práctica, establécese unha fórmula co fin de que se someta, cando se estime oportuno, como máximo no prazo de cinco anos, a unha avaliación presente texto mediante o informe dunha Ponencia especial, sen prexuízo da iniciativa parlamentaria que pode existir en calquera momento, de xeito que os grupos parlamentarios ou a Xunta de Galicia puidese facer no seu día uso de oportunas iniciativas lexislativas que permitan a conservación, a modificación ou o desenvolvemento propio do dereito de Galicia.


Estamos ante un dereito vivo de Galicia. Nado nos campos galegos, como emanación singular dun rico dereito agrario, desbordado hoxe, incluso na vida cotiá das súas urbes. Lonxe da preocupación de calquera tentación arqueolóxico-xurídica, a lei pretende regular institucións válidas para os intereses e a necesidades do pobo galego. As comunidades de montes veciñais en mancomún, as de augas, as agras os vilares teñen unha regulación específica. A dúbida sobre a posible incorporación dunha regulación do muíños de herdeiros como unha institución viva do dereito galego levou á Ponencia ó convencemento da oportunidade da súa inclusión, por canto pode ter de interese como elemento de interpretación integración dun sistema xurídico-civil propio de Galicia. O título dedicado ás serventías ocupa un ancho longo espacio, xa que as relacións de veciñanza e a propia configuración do sistema agrario galego así aconsellan. En canto ós contratos, a parcería, o arrendamento rústico e o lugar acasarado teñen hoxe unha excelente vitalidade, o que aconsella a súa regulación por medio da presente lei.


Se vivo e expresivo dun dereito propio é o sinalado no parágrafo anterior, complétase a súa riqueza co aquelas institucións constitutivas dun réxime económico familiar con fórmulas específicas de dereito sucesorio, integradoras dunhas relacións xurídico-privadas de gran alcance, pois definen as forma familiares e o papel da casa no desenvolvemento non só do dereito galego, senón tamén de grande elementos explicativos da cultura galega. Institucións como o vitalicio, tan vivo na realidade socia galega, acadan agora un estatuto xurídico que as circunstancias do noso tempo reclaman Por todo o exposto, o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2º do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 23 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente promulgo en nome de El-rei, a Lei de dereito civil de Galicia.

==Título Preliminar ==


'''Artigo''' 1&lt;br&gt;
O dereito civil de Galicia está integrado polos usos e costumes propios e polas normas contidas na presente lei, así como polas demais leis galegas que o conserven, desenvolvan ou modifiquen.

'''Artigo''' 2&lt;br&gt;
Os usos e costumes notorios non requirirán proba. Son notorios, ademais dos usos e costume compilados, os aplicados polo Tribunal Supremo, polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ou pola antiga Audiencia Territorial de Galicia.

'''Artigo''' 3&lt;br&gt;
1. Aplicaranse o Código civil e as demais leis civís comúns cando, ó faltar costumes e leis civís galegos esas normas non se opoñan ós principios do ordenamento xurídico galego 2. Non serán aplicables os usos e costumes cando fosen contrarios a leis imperativas.

'''Artigo''' 4&lt;br&gt;
O dereito civil galego terá eficacia no territorio da Comunidade Autónoma. Exceptúanse os casos no que, conforme o dereito interrexional ou internacional privado, deban aplicarse outras normas.

'''Artigo''' 5&lt;br&gt;
1. A suxeición ó dereito civil de Galicia determinarase pola veciñanza civil , consonte o disposto no dereito civil común.
2. Os galegos que residan fóra de Galicia terán dereito a mante-la veciñanza civil galega consonte disposto no dereito civil común e, en consecuencia, poderán seguir suxeitos ó dereito civil de Galicia.

==Título I: Da situación de ausencia non declarada==
'''Artigo''' 6&lt;br&gt;
Na situación de ausencia non declarada xudicialmente, para os actos e negocios de administración que non admitan demora, o cónxuxe non separado legalmente, os descendentes e mailos ascendentes, por esta orde, con capacidade xurídica plena, maio res en idade en relación cos do seu grao, representarán ó ausente mentres a citada situación permaneza.

'''Artigo''' 7&lt;br&gt;
Os bens do ausente a que se refire o artigo anterior serán aproveitados polo cónxuxe e, no seu defecto polas persoas referidas nese artigo, de acordo coa mesma prelación e coa obriga de render contas.

'''Artigo''' 8&lt;br&gt;
Nos casos referidos anteriormente, o representante do ausente percibirá, como mínimo, o vintecinco po cento dos froitos netos dos bens que goberne.

==Título II: Da casa e da veciña==
'''Artigo''' 9&lt;br&gt;
A casa patrucial e os seus anexos constitúen un patrimonio indivisible.

'''Artigo''' 10&lt;br&gt;
Os patrucios dunha parroquia constitúen a veciña, que administra os bens en mancomún, segundo costume ou consonte o acordado pola maioría. Quedarán excluídos deste réxime os montes veciñais e mancomún, que se rexerán pola súa propia lexislación.

'''Artigo''' 11&lt;br&gt;
A veciña reunirase polo menos unha vez ó ano, cando, como e onde o acorde, e estará presidida polo vigairo ou patrucio de máis idade ou pola persoa escollida pola maioría dos patrucios. O presidente te voto de calidade en caso de empate.

'''Artigo''' 12&lt;br&gt;
O presidente chamará ós patrucios con tres días de antelación. De non o facer así, a veciña reunirase o 3 de decembro de cada ano, agás que houbese costume de xuntarse outro día.

'''Artigo''' 13&lt;br&gt;
Na reunión anual da veciña, polo menos someteranse a aprobación as contas do ano anterior e fixaranse os plans ou obxectivos de actuación para o ano seguinte. Os acordos inusitados serán documentados.

==Título III: Dereitos reais==
=== Capítulo I: Comunidades===
====Sección 1ª: Dos montes veciñais en mancomún ====
'''Artigo''' 14&lt;br&gt;
Son montes veciñais en mancomún, e rexeranse pola súa lexislación específica, os que, co independencia da súa orixe, das súas posibilidades productivas, do seu aproveitamento actual e da súa vocación agraria, pertenzan a agrupacións veciñais na súa calidade de grupos sociais, e non como entidades administrativas, e veñan aproveitándose consuetudinariamente en réxime de comunidade se asignación de cotas polos membros daquelas na súa condición de veciños con casa aberta e con fume.

==== Sección 2ª: Da comunidade en materia de augas ====
'''Artigo''' 15&lt;br&gt;
1. O propietario dunha leira pode aproveita-las augas da chuvia, estancadas ou non, facendo saí-la sobrantes polo lugar acostumado.
2. Tamén pode aproveita-las subterráneas que nazan ou abrollen na súa leira, sempre sen prexuízo do dereitos preexistentes.
3. As augas nacidas en montes en mancomún aproveitaranse segundo o costume, e as que alí abrolle segundo o que acorde o organismo representativo da comunidade veciñal de montes en mancomún.

'''Artigo''' 16&lt;br&gt;
1. As augas de torna a torna ou pilla pillota aproveitaranse segundo o uso e, a pedimento dalgún do usuarios ou partícipes, partiranse por horas, días ou semanas, en proporción á extensión que se viñese regando.
2. Os aproveitamentos existentes presúmense inmemoriais e por acta notarial de presencia poderán ser inscritos no Rexistro da Propiedade.

'''Artigo''' 17&lt;br&gt;
O disposto neste capítulo deixará a salvo o establecido na vixente lexislación de augas.

==== Sección 3ª: Dos muíños de herdeiros ====
'''Artigo''' 18&lt;br&gt;
Son muíños de herdeiros os de propiedade común indivisible dedicados a moer grans para consumo familiar e alimentación do gando dos seus copropietarios.

'''Artigo''' 19&lt;br&gt;
1. O aproveitamento da cota indivisa na propiedade farase por pezas ou grupos de horas que acorden o copartícipes e nos días que establezan, e, no seu defecto, polo que fose costume, sendo exclusiva de cada herdeiro a cota asignada e, polo tanto, susceptible de permuta, alleamento ou arrendo, facendo seus o froitos ou utilidades que produza.
2. Os copropietarios contribuirán proporcionalmente ós custos de conservación e reparación do edificio da maquinaria e do aproveitamento da auga, sen que entre eles haxa que pagar maquía.
3. Os copropietarios poderán exercita-lo dereito de retracto, no caso de transmisión inter vivos, da peza o parte da peza da que outro partícipe dispuxese

'''Artigo''' 20&lt;br&gt;
1. Calquera modificación no uso e aproveitamento respectará o dereito de cada partícipe e requirirá o voto favorable da maioría que posúa a meirande parte do uso e aproveitamento.
2. Os acordos da maioría que modifiquen o uso e aproveitamento serán executivos, pero impugnables no trinta días seguintes ó acordo ou á notificación.

====Sección 4ª: Das agras e dos vilares====
'''Artigo''' 21&lt;br&gt;
1. A propiedade sobre as leiras integrantes da agra ou vilar levará inherente un dereito de copropiedade sobre os seus valos e cercados.
2. As partes en copropiedade non poderán ser alleadas ou gravadas con independencia das terras das que se reputan elementos anexos e inseparables, e na transmisión, por calquera título, do dominio dalgunh delas entenderase comprendida a cota de participación en tales elementos.

'''Artigo''' 22&lt;br&gt;
De non haber pacto ou normas específicas de concentración parcelaria, o uso rexerá o aproveitamento e en xeral, as relacións xurídicas dos propietarios das leiras que integren a agra ou o vilar.

'''Artigo''' 23&lt;br&gt;
O propietario ou a persoa que utilice a agra, no seu nome ou por título distinto, e use a parcela ou parcela sen respecta-los usos indemnizará polos danos e perdas ocasionados.

'''Artigo''' 24&lt;br&gt;
Ningún propietario ou persoa que a título distinto utilice a leira ou leiras da agra estará obrigado a paga melloras, novos servicios ou instalacións, pero non as poderá aproveitar sen antes paga-lo que ll corresponda á súa leira ou leiras.

===Capítulo II: Servidumes e serventías===
====Sección 1ª: Da servidume de paso====
'''Artigo''' 25&lt;br&gt;
A servidume de paso adquírese por lei, por dedicación do dono do predio servente ou por negoci xurídico bilateral, calquera que sexa a forma na que aquel se expresase. Igualmente, pódese adquirir pol súa poses ión pública, pacífica e ininterrompida durante o prazo de vinte anos, que comezará a contars desde o momento en que empezase a exercitarse.


'''Artigo''' 26&lt;br&gt;
1. Os dereitos e as obrigas dos titulares dos predios dominante e servente virán determinados pol disposto no título constitutivo e, na servidume adquirida por usucapión, pola posesión.
2. No caso de dúbida, a servidume entenderase constituída de maneira que satisfaga as necesidades do predio dominante co menor prexuízo para o fundo servente.

'''Artigo''' 27&lt;br&gt;
1. Non poderá o titular do predio dominante agravar de ningún xeito a servidume nin o do predio servent realizar ningún acto que supoña menoscabo do seu exercicio. Sen embargo, non se considerará agravación a adecuación dos medios de transporte ós avances técnicos, sempre e cando non se caus prexuízo apreciable na condición do fundo gravado.
2. Cando unha servidume de paso chegase a ser insuficiente para as necesidades do predio dominante, dono deste poderá pedi-la súa ampliación na medida en que tales circunstancias o esixisen, sempre que estado do predio servente o permita sen grave prexuízo e logo de indemnización. O aumento de necesidades poderá ser debido ás modificacións introducidas no fundo dominante de acordo co se destino e mellor uso e explotación.

'''Artigo''' 28&lt;br&gt;
A servidume de paso extinguirase:
a) Por se reunir nunha mesma persoa a propiedade dos fundos dominante e servente. Para estes efecto será suficiente a adquisición da porción de terreo afectado polo paso, quedando liberado da servidume resto do predio gravado.
b) Por non uso durante o prazo de vinte anos. c) Por renuncia do titular do predio dominante.

'''Artigo''' 29&lt;br&gt;
1. A imposibilidade de usa-la servidume non produce a súa extinción en canto non transcorra o prazo de vinte anos.
2. Ata o transcurso do devandito prazo tampouco se extinguirá por falta de utilidade no exercicio. Se embargo, se a servidume deviñese inútil por non lle reportar vantaxe ningunha ó predio dominante, titular do predio servente poderá solicita-la suspensión do exercicio en tanto a servidume non recobre utilidade ou non transcorra o prazo legal de extinción.

==== Sección 2ª: Das serventías ====
'''Artigo''' 30&lt;br&gt;
O paso que se efectúa sobre un terreo que non teña carácter público e do que non conste o dominio ou identidade individualizada dos que o utilizan será considerado serventía ou servicio, calquera que fose que cada un dos usuarios ou causantes cedese para a súa constitución ou establecemento.

'''Artigo''' 31&lt;br&gt;
Presúmese serventía ou servicio se as leiras forman ou formaron parte do agro, agra ou vilar, e se se prob o uso continuo.

'''Artigo''' 32&lt;br&gt;
O exercicio de paso para a realización das faenas agrícolas en leiras ou parcelas dentro da agra ou vila practicarase do modo e da forma que se derivase do costume do cultivo á mesma man ou folla, arró cómaro ou ribazo. Quen cambiase o cultivo respecto da xeneralidade non poderá realizar, en tant estivesen pendentes as colleitas, outro paso que o de a pé polo lugar por onde non cause prexuízo para o outros.

===Capítulo III: Do cómaro, ribazo ou arró===
'''Artigo''' 33&lt;br&gt;
O cómaro, ribazo ou arró e os muros de contención de leiras estremeiras sitas a distinto nivel ou socalco suponse que forman parte do predio sito no plano superior.

==Título IV: O retracto de graciosa==
'''Artigo''' 34&lt;br&gt;
En tódolos casos de execución patrimonial sobre bens de natureza agraria, o debedor executado que tives a condición de profesional da agricultura poderá retraer definitivamente os bens adxudicados no prazo de trinta días a partir da data de notificación da adxudicación, mediante o pagamento do prezo e gastos de lexítimo aboamento. O organismo que fixo a adxudicación notificaralla ó debedor dentro do terceiro día e desde este intre iniciarase o cómputo do prazo para o exercicio da acción retractual.

==Título V: Contratos==
===Capítulo I: Dos arrendamentos rústicos===
====Sección 1ª: Normas xerais====
'''Artigo''' 35&lt;br&gt;
Os arrendamentos de predios rústicos rexeranse polos pactos libremente establecidos entre as partes polas normas deste capítulo e, no seu defecto, polos usos e costumes que lles sexan aplicables.

'''Artigo''' 36&lt;br&gt;
1. O obxecto do contrato será o uso e aproveitamento dos predios rústicos e os bens inmobles vinculado a eles, no seu destino agrícola, pecuario ou forestal.&lt;br&gt;
2. Convido un tipo de cultivo ou aproveitamento, o arrendatario non poderá modificalo pola súa so vontade. En defecto de pacto, será o que se infira do destino do predio arrendado no momento do arrendamento.&lt;br&gt;
3. Os aproveitamentos secundarios do predio pertenceranlle ó arrendatario, agás pacto ou costume e contrario.&lt;br&gt;

'''Artigo''' 37&lt;br&gt;
1. A renda será a que libremente estipulen as partes, que poderán acorda-lo correspondente sistema de actualización.&lt;br&gt;
2. O pagamento efectuarase na forma, tempo e lugar pactados. En defecto de pacto ou costume aboaras en metálico, por anos vencidos e no domicilio do arrendador.&lt;br&gt;
3. As partes poderán convir que a renda consista, en todo ou en parte, na mellora do predio arrendado.&lt;br&gt;

'''Artigo''' 38&lt;br&gt;
O contrato de arrendamento será obrigatorio calquera que sexa a forma na que se celebre. Sen embargo as partes poderanse compeler reciprocamente á súa formalización en documento privado ou público, po conta de quen o solicite.

'''Artigo''' 39&lt;br&gt;
A duración do arrendamento será a que libremente e de común acordo estipulen as partes contratantes ou no seu defecto, polo tempo de dous anos agrícolas.

'''Artigo''' 40&lt;br&gt;
1. O prazo de duración fixado no contrato só é prorrogable por acordo expreso das partes.&lt;br&gt;
2. Non obstante, entenderase prorrogado tacitamente o contrato se polo menos con seis meses de antelación ó remate deste, ou ó de calquera das súas prórrogas, ningunha das partes contratantes ll manifestase á outra, mediante a correspondente notificación, a súa vontade de que o arrendament conclúa.&lt;br&gt;
Estes períodos de prórroga terán unha duración de dous anos agrícolas.

'''Artigo''' 41&lt;br&gt;
O arrendatario non poderá subarrendar ou ceder en todo ou en parte o predio arrendado sen consentimento expreso do arrendador.

'''Artigo''' 42&lt;br&gt;
1. O arrendador debe realiza-las obras e reparacións necesarias co fin de mante-lo predio en estado de servicio, aproveitamento ou explotación ó que foi destinado, sendo a cargo do arrendatario aquelas que deriven do uso e desfrute ordinario del.&lt;br&gt;
2. As reparacións extraordinarias serán sempre a cargo do arrendador, quen deberá ser advertido da súa necesidade polo arrendatario.

'''Artigo''' 43&lt;br&gt;
1. Calquera dos contratantes poderá realiza-las melloras útiles de que sexa susceptible o predio segundo seu destino. Para isto deberalle comunicar previamente á outra parte este propósito, e non poderá efectualas se constase a súa oposición expresa no prazo de quince días 2. As devanditas melloras poderán ser compensadas economicamente ou mediante prórroga de arrendamento, segundo acordo das partes, tendo en conta o valor actualizado ó momento en que contrato finalice

'''Artigo''' 44&lt;br&gt;
Serán de cargo do arrendador as contribucións e os impostos de carácter real que recaian sobre o predio, poderán repercutir sobre o arrendatario a metade dos incrementos que se poidan producir co posterioridade á celebración do contrato.

'''Artigo''' 45&lt;br&gt;
O arrendatario saínte débelles permitir ó entrante ou ó propietario, se é o caso, os actos necesarios para realización dos labores preparatorios do ano agrícola seguinte e, reciprocamente, o entrante ou propietario teñen a obriga de lle permitir ó saínte o necesario para a recolección e o aproveitamento de froitos, aténdose en todo caso ó costume do lugar.

'''Artigo''' 46&lt;br&gt;
O arrendamento extinguirase:

1) Polo vencemento do prazo estipulado e o das súas prórrogas.&lt;br&gt;
2) Por perda ou expropiación da leira arrendada.&lt;br&gt;
3) Por morte ou invalidez do arrendatario, quedando a salvo o dereito dos seus sucesores lexítimos ou, no seu defecto, familiares que convivisen con el e o auxiliasen na explotación da leira ou leiras arrendadas.&lt;br&gt;


Os sucesores ou familiares terán que escoller entre eles, por maioría, o que se subrogará nas condicións nos dereitos do arrendatario falecido ou que caese en eiva. O viúvo ou a viúva con fillos menores terá mellor dereito.&lt;br&gt;

'''Artigo''' 47&lt;br&gt;
1. A instancia do arrendador poderase resolve-lo arrendamento polas seguintes causas:&lt;br&gt;

a) Falta de pagamento da renda.&lt;br&gt;
b) Non respecta-lo destino ou tipo de cultivo pactado.&lt;br&gt;
c) Non explota-la leira durante o período de polo menos dous anos consecutivos.&lt;br&gt;
d) Grave incumprimento das obrigas pactadas.&lt;br&gt;
e) Causar dolosa ou culposamente danos graves na leira.&lt;br&gt;
f) Subarrendo ou cesión inconsentida.&lt;br&gt;


2. A instancia do arrendador non propietario: Ó extinguirse o dereito que o arrendador tiña sobre a leira Sen embargo, subsistirá o arrendamento ata o remate do ano agrícola en curso.

'''Artigo''' 48&lt;br&gt;
O alleamento da leira non será causa de resolución do contrato, subrogándose o adquirente en tódalas obrigas do arrendador.

'''Artigo''' 49&lt;br&gt;
1. No caso de transmisión a título oneroso do predio rústico arrendado, poderá o arrendatario que estea cultivalo de modo persoal exercita-lo dereito de tenteo dentro dos trinta días seguintes á notificación fidedigna que, para tal efecto, lle realice o arrendador, indicándolle o prezo ofrecido e as demais condicións da transmisión.&lt;br&gt;
2. En defecto de notificación terá o arrendatario un dereito de retracto durante outros trinta días a partir da data na que, por calquera medio, tivese coñecemento da transmisión e das condicións reais en que se fixo&lt;br&gt;
3. Estes dereitos serán preferentes a calquera outro de adquisición, agás o retracto de lindantes par predios de cabida non superior a unha hectárea e o dos coherdeiros e comuneiros.&lt;br&gt;
4. Exercitados estes dereitos, non poderá o arrendatario ou o seu causante allear total ou parcialmente predio ata que transcorran tres anos polo menos desde a súa adquisición, nos que deberá ser cultivado de modo persoal, con facultade de reverter para o comprador retractado se se dese incumprimento do disposto.&lt;br&gt;
5. Cando se transmitan conxuntamente leiras arrendadas con outras que non o estivesen, faranse consta separadamente os prezos dunhas e doutras para os efectos do exercicio do dereito de retracto.&lt;br&gt;
6. Só cabe renunciar a estes dereitos desde o momento en que poidan ser exercitados.&lt;br&gt;
7. Exclúese o seu exercicio nos arrendamentos que teñan por obxecto terreos a pasto, prado e, en xeral calquera aproveitamento secundario ou que sexan de duración inferior ó ano agrícola

====Sección 2ª: Do arrendamento do lugar acasarado====
'''Artigo''' 50&lt;br&gt;
Con carácter xeral, e sen prexuízo das aplicacións concretas que se especifican nesta lei, entenderase po lugar acasarado o conxunto que, formando unha unidade, comprende a casa de labor, as edificacións, a dependencias e os terreos, aínda que non sexan lindantes. Inclúe, así mesmo, toda clase de gando maquinaria, apeiros de labranza e instalacións que constitúan unha unidade orgánica de explotación agraria, forestal ou mixta.&lt;br&gt;

'''Artigo''' 51&lt;br&gt;
1. Este arrendamento terá unha duración mínima de cinco anos, agás denuncia do contrato polo arrendatario, notificada de maneira que lle faga fe ó arrendador con máis de seis meses de antelación á data na que desexe dalo por rematado.&lt;br&gt;
2. O prazo de duración fixado no contrato só é prorrogable por acordo expreso das partes ou, tacitamente por anos agrícolas de non mediar notificación na forma e no prazo previstos no apartado anterior.

'''Artigo''' 52&lt;br&gt;
Durante a vixencia do contrato non poderá excluírse do lugar acasarado, por vontade do arrendador ningunha das leiras ou dos elementos que o constitúan.

'''Artigo''' 53&lt;br&gt;
1. O arrendatario terá dereito de tenteo e de retracto, nos termos do artigo 49 da presente lei, que recaerá sobre tódalas leiras arrendadas ou as que o arrendador allease.&lt;br&gt;
2. Os dereitos de tenteo e retracto do lugar acasarado que puidese exercita-lo arrendatario, en caso de transmisión onerosa do lugar, recaerán sobre a súa totalidade. Estes dereitos do arrendatario sobre o lugar acasarado serán preferentes con respecto a calquera outro de adquisición, agás o do coherdeiro e o do copropietario.&lt;br&gt;
3. Se se allease separadamente algunha das leiras ou elementos integrantes do lugar, o arrendatario poderá exercitar tales dereitos segundo a orde preferente establecida.

'''Artigo''' 54&lt;br&gt;
1. Exercitados estes dereitos, o arrendatario quedará suxeito en tódolos seus termos ó establecido no apartado 4 do artigo 49, tanto respecto do lugar no seu conxunto coma das súas partes individuais.
2. No tocante á súa renuncia, aplicarase tamén o sinalado no apartado 6 do mesmo artigo.&lt;br&gt;

'''Artigo''' 55&lt;br&gt;
1. O caseiro que por si ou polos seus causantes usase e aproveitas e o lugar durante trinta anos ou máis terá dereito a adquirilo polo prezo do mercado e, no caso de non existir acordo, este será fixado xudicialmente.&lt;br&gt;
2. Exercitado este dereito, non poderá o arrendatario ou o seu causante allear total ou parcialmente o lugar acasarado ou calquera dos inmobles que o constitúan ata que transcorran seis anos desde a súa adquisición, nos que deberá ser cultivado de modo persoal, con facultade de reverter ó arrendador se s dese incumprimento do disposto.&lt;br&gt;

'''Artigo''' 56.&lt;br&gt;
Cando o arrendamento teña por obxecto exclusivamente unha explotación gandeira xa preexistente ou u aproveitamento forestal, sexa nun monte veciñal en mancomún ou noutro monte calquera, rexerase polo pactos libremente acordados entre as partes, polas súas normas específicas, se as houbese, e, no se defecto, polas normas deste capítulo ou, subsidiariamente, polas normas do dereito civil estatal.


===Capítulo II: Das parcerías===
====Sección 1ª: Disposicións xerais====


'''Artigo''' 57&lt;br&gt;
A cesión por un contratante a outro do desfrute de certos bens, convindo en repartirse en partes alícuota os froitos ou rendementos, rexerase polo título constitutivo e, no non previsto por el, polos usos costumes locais e, no seu defecto, polas normas deste capítulo.

'''Artigo''' 58&lt;br&gt;
1. O contrato de parcería será obrigatorio calquera que sexa a súa forma&lt;br&gt;
2. Se fose verbal, calquera das partes poderá pedir que se formalice por escrito, facéndose cargo do custos a parte solicitante.&lt;br&gt;
3. Practicaranse nos enderezos contractuais cantas comunicacións se lles deban facer ás partes.

'''Artigo''' 59&lt;br&gt;
1. A duración da parcería será a que libremente e de común acordo estipulen as partes contratantes. 2. parcería acordada sen fixación de prazo entenderase concertada polo ciclo das follas do ano agrícola equivalente a dous anos naturais, e rematará, segundo os lugares ou as comarcas, o día que determine costume do lugar&lt;br&gt;

'''Artigo''' 60&lt;br&gt;
Son obrigas do cedente:

a) Entregar leiras, gando e canto constitúa a súa contribución&lt;br&gt;
b) Garantirlle ó colono o desfrute pacífico e útil do contribuído&lt;br&gt;
c) Satisface-la parte que lle corresponda, segundo pacto, uso ou costume, de contribucións, seguros sementes, adubos e outros elementos necesarios para obte-los productos propios do destino da leira.

'''Artigo''' 61&lt;br&gt;
Son obrigas do parceiro&lt;br&gt;

1) Entrega-la parte alícuota dos productos que lle corresponda no lugar, prazo e forma convidos Para tal efecto comunicaralle ó cedente ou ó seu representante, coa suficiente anticipación, a data sinalada para a recolección dos productos obtidos. Se, dado o aviso, non comparecese o cedente ou u representante na data sinalada, o parceiro poderá levanta-la colleita e adxudicarse a parte que ll corresponda.&lt;br&gt;
2) Usa-las terras de acordo co previsto no contrato, destinándoas ó cultivo ou á explotación convidos ou no seu defecto, ó máis conforme coa súa natureza, e obte-los rendementos correspondentes á dilixencia dun bo labrador&lt;br&gt;
3) Devolve-las terras, ó concluí-la parcería, tal e como se recibiron, coas súas accesións e salvo o menoscabos que se producisen pola súa utilización ó uso de bo labrador&lt;br&gt;
A falta de expresión do estado das terras ó tempo de concertarse a parcería, presúmese que se recibiron e bo estado, agás proba en contra 

'''Artigo''' 62&lt;br&gt;
1. O prazo de duración fixado no contrato só é prorrogable por acordo expreso das partes.&lt;br&gt;
2. Reconducirase tacitamente e por dous anos se con seis meses de antelación ó remate do prazo fixado o da súa prórroga non se denunciase o contrato ou a devandita prórroga.&lt;br&gt;
3. Na parcería pecuaria este prazo será de tres meses

'''Artigo''' 63&lt;br&gt;
A parcería extínguese:
1) Por cumprimento do prazo estipulado ou das súas prórrogas.
2) Pola perda da leira cedida.

'''Artigo''' 64&lt;br&gt;
1. Son causas de resolución do contrato de parcería

a) Non destina-lo parceiro a leira ó cultivo ou á explotación convidos.&lt;br&gt;
b) Incumprimento grave das obrigas a cargo de calquera das partes.&lt;br&gt;
c) Deslealdade ou fraude por parte do parceiro na valoración ou entrega ó cedente da parte de froitos que lle corresponda.&lt;br&gt;
d) Dano grave causado dolosa ou culposamente polo parceiro nas terras ou nas colleitas.&lt;br&gt;
e) Extinción do dereito que o cedente tiña sobre a leira, se ben subsistirán os efectos da parcería ata remate do ano agrícola en curso.


2. O alleamento non resolverá o contrato de parcería.&lt;br&gt;
3. Se a explotación constituíse o único medio de vida do parceiro e os eventos sinalados no punto 1 deste artigo se producisen no último semestre do ano agrícola, o parceiro terá dereito a que lle prorroguen parcería por todo o ano agrícola seguinte.

'''Artigo''' 65&lt;br&gt;
A morte ou a inutilidade permanente do parceiro para o traballo non serán causa de extinción da parcería que poderá ser continuada por aquelas persoas e nas mesmas condicións que se relacionan no '''Artigo''' 46 da presente lei. En todo caso, a parcería subsistirá ata o remate do correspondente ano agrícola.

'''Artigo''' 66&lt;br&gt;
O cedente e o parceiro están obrigados a realizar nos predios as obras e reparacións que para arrendador arrendatario establece o artigo 42 desta lei.

'''Artigo''' 67&lt;br&gt;
O cedente e os parceiros entrantes e saíntes deberanse ater, en canto á preparación de labores nos predio e utilización das súas dependencias, ó previsto para arrendador e arrendatario no artigo 45 da presente lei

====Sección 2ª: Da parcería agrícola====
'''Artigo''' 68&lt;br&gt;
Poden ser obxecto de parcería agrícola os predios rústicos de calquera clase, sen que perda tal carácter polo feito de comprende-la casa de labor e as súas dependencias.

'''Artigo''' 69&lt;br&gt;
Non se altera a natureza do contrato se varios titulares de predios rústicos concertan entre si ou co terceiros o uso ou desfrute daqueles convindo repartirse os productos por partes alícuotas

'''Artigo''' 70&lt;br&gt;
No caso de transmisión a título oneroso dun predio cedido en parcería, o parceiro que estea a cultivalo persoalmente poderá exercita-lo dereito de tenteo e, se é o caso, o de retracto cos mesmos requisitos condicións e efectos que para os arrendatarios se establecen no artigo 49 desta lei.

====Sección 3ª: Da parcería do lugar acasarado====
'''Artigo''' 71&lt;br&gt;
1. O obxecto da parcería do lugar acasarado é o conxunto de elementos que constitúen unha unidade orgánica de explotación, segundo o establecido no artigo 50 da presente lei.&lt;br&gt;
2. Respecto da súa integridade aplicarase o disposto no artigo 52 da presente lei.

'''Artigo''' 72&lt;br&gt;
O dono ou cedente poderalle proporcionar ó parceiro do lugar acasarado apeiros, maquinaria e gando. De non o facer, poderase fixa -la cantidade de froitos que o parceiro debe como mercé pola casa dependencias, prados e montes.

'''Artigo''' 73&lt;br&gt;
Corresponderanlle ó dono, ademais da parte acordada en productos agrícolas, pecuarios e forestais, a árbores secas ou derrubadas por forza maior que fosen madeirables, cando non se precisasen para reparación ordinaria dos elementos constitutivos desta parcería, así como o toxo e demais arbustos que.non fosen precisos para o cultivo do lugar, e os productos das demoucas e das entresacas que teñan valo madeirable, se non fosen necesarios para a conservación da casa e das súas dependencias.

'''Artigo''' 74&lt;br&gt;
O cedente contribuirá coas árbores, vides e o demais que sexa usual para as primeiras plantacións, de s faceren co seu consentimento, e pagará os gastos das demoucas e fornecerá as máquinas, os instrumento e os apeiros maiores.

'''Artigo''' 75&lt;br&gt;
1. Os gastos de corta de árbores que se vendan como madeirables serán a cargo do cedente.&lt;br&gt;
2. Cando o parceiro, por si mesmo ou polos seus ascendentes, fixese a plantación e siga desde entón na explotación do lugar acasarado, terá dereito á metade do producto neto da venda, a non ser que exista pacto distinto entre as partes. Se cesase nela, terao sobre o valor estimado das árbores en condicións de ser vendidas existentes no tempo de extinción da parcería.

'''Artigo''' 76&lt;br&gt;
Serán de conta exclusiva do parceiro, ademais dos traballos ordinarios que requira a eficaz explotación do lugar acasarado:

1) Efectua-las cortas de árbores secas ou derrubadas. O parceiro aproveitará os montes na cantidade necesaria para a explotación do lugar.

2) Os transportes para as reparacións ordinarias dos predios e edificios do lugar acasarado, ou dos froito ó lugar fixado polo propietario, sempre que o sexa dentro do mesmo termo municipal.

3) Limpa-las foxas, gabias e canles e repara-los cercados.

'''Artigo''' 77&lt;br&gt;
1. O cedente e o adquirente achegarán a parte correspondente das sementes proporcionalmente ó que cada un represente nos froitos.

2. Tamén pagarán, na mesma proporción, os seguros das colleitas e os gastos que se orixinen par combate-las enfermidades das plantas e dos froitos.

3. Serán por conta exclusiva do cedente as contribucións e os impostos de carácter xeral que graven o predios do lugar acasarado

'''Artigo''' 78&lt;br&gt;
No caso de transmisión a título oneroso da totalidade ou partes individualizadas dun lugar acasarado, parceiro poderá exercita-los dereitos de tenteo e, se é o caso, de retracto, cos mesmos requisitos condicións e efectos que para os arrendatarios dun lugar se establecen no artigo 49 da presente lei .

====Sección 4ª: Da parcería pecuaria====
'''Artigo''' 79&lt;br&gt;
1. Poden ser obxecto da parcería pecuaria os animais susceptibles de aproveitamento na agricultura industria e comercio.

2. Sen prexuízo doutros medios de proba admitidos en dereito, para a súa formalización abondará co que cada parte leve unha libreta, na que a contraparte anotará as partidas de crédito e débeda, co expresión da data e da causa.

'''Artigo''' 80&lt;br&gt;
Non poderá poñerse a cargo do mantedor ou parceiro adquirente a totalidade do risco de perda do gando nin pactar unha meirande parte nas ganancias do poñedor ou cedente, nin que reciba ó liquida-la parcería ademais da parte que lle corresponda, máis do que achegou, nin que o releven de evicción e saneamento

'''Artigo''' 81&lt;br&gt;
1. A valoración do gando proporcionado ó comeza -la parcería farase por mutuo acordo das partes e, falta deste, realizarase polo valor máis alto que se ofreza por el, acudindo á feira ou ó mercado gandeiro máis próximo ó lugar e á data na que a parcería quedou constituída ou, no seu defecto, polo prezo de referencia do mercado na mesma data.

2. Ó se extingui-lo contrato repetirase cos mesmos criterios a devandita valoración e repartirase por igual entrámbalas partes o beneficio obtido ou a perda sufrida..

'''Artigo''' 82

De non haber pacto sobre o prazo, entenderase acordado por un ano, que se prorrogará polo mesmo tempo, e así sucesivamente ata que calquera das partes denuncie o contrato, notificándoo de maneira que faga fe con máis de tres meses de antelación.

'''Artigo''' 83

O cedente está na obriga de entregar san o gando obxecto de contrato no lugar e tempo acordados

'''Artigo''' 84

O adquirente ou mantedor está obrigado a lle dar ó gando os coidados acostumados que requira e responder da perda dos animais. Cando a perda sexa total e non fose debida a caso fortuíto ou forza maior, o parceiro poñerá inmediatamente a disposición do cedente a pel e os restos e aboaralle a metade da perda do valor do gando ó tempo de se liquida-la parcería.

'''Artigo''' 85

A falta de pacto en contrario, correspóndenlle ó parceiro:

1) Os productos de cabana, esterco e traballo dos animais; pero se estes estivesen adscritos ó cultivo do lugar acasarado ou dun grupo de leiras que constitúan un só labor, o traballo e esterco deben se destinados exclusivamente ó cultivo de tales leiras.


2) A metade da la, cera e mel, así como tamén a do valor das crías vendidas e a do aumento que acaden o animais. A outra metade perténcelle ó propietario.

'''Artigo''' 86

O parceiro deberalle dar aviso ó cedente con quince días de antelación ó fixado para o tosquío ou extracción do mel. Se, malia ese aviso, na data fixada este non comparecese, o parceiro poderá proceder realizalos, retendo en depósito a parte correspondente ó propietario.

'''Artigo''' 87

O parceiro poderá proceder ó alleamento dos animais da parcería e ó das súas crías, logo de lle dar conta ó cedente das condicións daquel.

'''Artigo''' 88

O parceiro non poderá, sen consentimento do cedente, servirse dos animais de ceba en ningún traballo ni alugar ou ocupa-los animais cedidos para lles facer carrexos a estraños, agás servicios benévolos e de bo veciñanza.


====Sección 5ª: Da parcería forestal====
'''Artigo''' 89

Na parcería forestal, o dono de certas leiras de vocación forestal, sen cede-la súa directa posesión e o se aproveitamento, concerta o coidado e a vixilancia delas cunha ou varias persoas para que estas atendan vixíen as plantacións arbóreas existentes ou que se poidan crear, outorgándolle en troques ó parceiro o aproveitamentos secundarios que se determinen e a parte alícuota que se especifique cando se proceda á venda das árbores que coidase ou que axudase a plantar.

'''Artigo''' 90

1. A parcería de novas plantacións ten por obxecto a creación, o mantemento e a posterior participación en plantacións de arboredo.

2. Terá a duración que as partes libremente conveñan. Se non se tivese prazo sinalado, entenderas concertada por un período de vinte anos.

3. Non obstante, o parceiro poderá dala por rematada cando lle conveña, avisando á outra parte, polo menos, con seis meses de antelación.

'''Artigo''' 91

Son obrigas do parceiro:

1) Coidar e vixia-la plantación coa dilixencia dun bo labrego.

2) Face-las reparacións usuais e as limpezas precisas nos cercados e valados.

3) Realiza-las demoucas ordinarias nas árbores, como tamén as entresacas precisas que o dono ordenase.


'''Artigo''' 92

Son obrigas do dono:

1) Permitirlle ó parceiro a entrada nas leiras para a utilización dos aproveitamentos secundarios que s acordasen.

2) Paga-las contribucións e os impostos que graven as leiras.

3) Paga-la parte proporcional dos seguros que amparen o arboredo.

4) Satisface-la totalidade dos gastos que orixinen as plantacións e o seu valado ou a parte proporciona correspondente, segundo os casos.


'''Artigo''' 93

O parceiro, de non existir pacto en contra, terá dereito ós seguintes aproveitamentos secundarios:

1) Recoller e utiliza -la folla que caia das árbores, como tamén as pólas tronzadas por mor de accidente atmosféricos, sempre que non teñan valor madeirable.

2) Aproveita-los esquilmos, como tamén as leñas que se obteñan de entresacas e demoucas ordenada polo dono, sempre que non teñan valor madeirable, así como os fungos e cogomelos.

3) Leva-lo seu gando a pacer nos predios, cando iso non redunde en prexuízo das plantacións.

'''Artigo''' 94

1. Ó se extingui-la parcería, procederase a facer unha liquidación do que poida corresponderlle ó parceiro pola súa participación no arboredo, para o que se determinará o valor deste, con independencia do que teña o solo, ben sexa por mutuo acordo ou de xeito contradictorio, e satisfaráselle a parte correspondente 2. Se ó cumprirse o prazo dos vinte anos non lle conviñese ó cedente acceder á venda das árbores procederase a determina-lo seu valor de acordo co sinalado no apartado anterior e a realiza -l correspondente aboamento ó parceiro, co que quedará liquidada a parcería

=== Capítulo III: O vitalicio ===
'''Artigo''' 95

1. Polo contrato de vitalicio unha ou varias persoas obríganse, verbo doutra ou outras, a prestar alimento na extensión, amplitude e termos que conveñan en troques da cesión ou entrega de bens polo alimentista.

2. En todo caso, a prestación alimenticia abranguerá o sustento, a habitación, a vestimenta e a asistencia médica do alimentista, así como as axudas e os coidados, mesmo os afectivos, axeitados ás circunstancia das partes.

'''Artigo''' 96

1. As normas deste capítulo serán aplicables calquera que fose a cualificación xurídica que as partes ll atribuísen ó contrato.

2. Este contrato formalizarase en documento público.

'''Artigo''' 97

A obriga de prestar alimentos subsistirá ata o falecemento do alimentista, agás que se acorde outra cousa e será transmisible ós herdeiros ou legatarios do obrigado a satisfacelos.

'''Artigo''' 98

1. A instancia do cesionario, o contrato poderase resolver en calquera tempo, logo de notificación con sei meses de antelación.

2. Cando, segundo o disposto no número anterior, se resolva o contrato, o cesionario terá dereito á metade das ganancias obtidas co seu traballo.

'''Artigo''' 99

1. O alimentista poderá rescindi-lo contrato nos seguintes casos:

a) Conducta gravemente inxuriosa ou vexatoria do obrigado a prestar alimentos.

b) Incumprimento total ou parcial da prestación alimenticia, sempre que non sexa imputable ó se perceptor.

c) Cando o cesionario non coidase ou non atendese no necesario ó cedente, segundo a posición social económica das partes e en todo canto faga posible o capital cedido, na procura do mantemento da súa calidade de vida

d) Polo non cumprimento do demais pactado.

2. Nos casos ós que se refiren os apartados do número anterior, a rescisión levará consigo, en defecto de pacto contrario, a obriga de indemniza-los gastos ocasionados, que poderán ser obxecto de compensación total ou parcial cos froitos percibidos dos ben obxecto de cesión. En todo caso, e a falta de acordo entre as partes, haberá que aterse ó que determine correspondente resolución xudicial

==Título VI: Da compañía familiar galega ==
===Capítulo I: Constitución da compañía===
'''Artigo''' 100

1. A compañía familiar galega constitúese entre labregos con vínculos de parentesco, para viviren xunto e explotaren en común terras, lugar acasarado ou explotacións pecuarias de calquera natureza pertencentes a todos ou a algún dos reunidos.

2. A compañía familiar galega constitúese de calquera dos xeitos ou das formas admitidas en dereito. dita constitución deberá necesariamente documentarse no momento en que calquera dos contratantes así solicite.

3. Rexerase polo título constitutivo, polo uso ou costume do lugar e polas normas desta lei.

'''Artigo''' 101

1. Cando un labrego case para a casa un parente, entenderase, agás pacto en contra, constituída compañía familiar galega.

2. Por casar para a casa enténdese o feito de se integrar un novo matrimonio na vida comunitaria dun grupo familiar xa constituído.

3. A dita integración deberá necesariamente documentarse no momento en que o solicite calquera da partes.

'''Artigo''' 102

Son bens sociais da compañía:

1) Os achegados polos socios e os adquiridos a título oneroso por conta do capital común, mentres dure compañía.

2) Os froitos, as rendas, as ganancias e os intereses percibidos ou debidos durante o mesmo tempo procedentes dos bens sociais.

3) As edificacións, reconstruccións, plantacións e calquera tipo de mellora feita nos bens sociais.

4) Calquera outro que as partes acorden.

'''Artigo''' 103

Son cargas da compañía:

1) Os gastos de mantenza, vestimenta, instrucción, asistencia médica e enterro, tanto dos asociados coma das persoas constituídas na súa potestade.

2) Os gastos de administración, cultivo, contribucións e impostos, seguros, rendas e cargas reais dos ben sociais.

3) As débedas contraídas polos administradores ou por calquera dos socios, se o importe delas se investiu en beneficio da compañía, e os réditos das devanditas débedas.

4) As reparacións e os custos das melloras de calquera especie que se fagan nos bens sociais.

5) Os gastos e as custas dos preitos seguidos para defende-los bens sociais

6) Os gastos que fagan os socios en beneficio común, así como as obrigas que de boa fe contraesen par os negocios.

7) Calquera outra que as partes acorden e conste documentalmente.

===Capítulo II: Da administración da compañía===
'''Artigo''' 104

Correspóndelle a administración da compañía á persoa que determine o contrato de constitución. En todo o non previsto nel, así como nas compañías constituídas tacitamente, corresponderalle sucesivamente ó petrucio, á súa viúva ou a quen de modo notorio a exerza.

'''Artigo''' 105

Son facultades do patrucio ou, se é o caso, do socio administrador:

1) A dirección e representación da sociedade.

2) Adquirir para ela e obrigarse no seu nome.

3) Dispoñer dos semoventes e bens mobles sociais.

'''Artigo''' 106

Son causas de modificación da compañía:

a) O pasamento dalgún dos socios, aínda cando os seus herdeiros convivan e opten por permanecer na sociedade.

b) A declaración de incapacidade, prodigalidade, concurso ou creba e a ausencia, por máis de un ano, no motivada pola xestión social.

c) A renuncia ou cesión de dereitos en favor doutro membro da compañía, como tamén a retirada de capital ou o feito de o allear, sen causa xustificada.

d) O ingreso dun socio noutra compañía ou o casamento con desvinculación dela.

e) A incorporación ou a separación dalgún socio.

'''Artigo''' 107

1. En tódolos supostos de modificación da compañía, agás pacto en contra, o socio separado ou os que de traian dereito non poderán retira-los seus bens propios nin a parte que lles correspondese nos sociais at que rematen as operacións pendentes e a recolleita dos froitos, sempre que a realización destas non supere o ano.

2. Neste suposto os demais socios terán o dereito de retracto, polo mesmo prezo e condición, que caducará ós trinta días da notificación do acto dispositivo e do seu prezo e condicións.

'''Artigo''' 108

No caso de cesión ou alleamento a título oneroso da participación da compañía a un terceiro, antes de liquidala e de realiza-las adxudicacións, poderá calquera socio subrogarse no lugar do comprador o cesionario, reembolsándolle o prezo e os gastos de lexítimo aboamento. Este dereito poderá exercitarse no prazo dos trinta días seguintes á notificación da transmisión e das súas condicións.

'''Artigo''' 109

A compañía familiar galega extinguirase:

1) Por acordo de tódolos socios.

2) Polo pasamento ou pola renuncia dos socios, cando non queden, polo menos, dous que non constitúa matrimonio.

3) Polo matrimonio entre si de dous socios únicos ou pola refundición de tódolos dereitos sociais no dous cónxuxes.

4) Pola declaración de concurso ou creba que afecte a todos.

===Capítulo III: Da liquidación da compañía===
'''Artigo''' 110

1. Modificada a compañía, practicarase a liquidación parcial para fixa-lo haber de cada un no momento da modificación, co fin de determinar e adxudica-la súa participación ó que cause baixa ou ós que del traia dereito.

2. Faltando estas liquidacións parciais, cando se faga a liquidación final da compañía e non se probe que bens eran propios dela antes da súa modificación, reputaranse sociais os indeterminados e dividiranse proporcionalmente ó número de socios que formasen cada compañía modificada e ó tempo da súa respectiva duración.

'''Artigo''' 111

En tódolos casos de extinción da compañía, a liquidación e a división dos bens sociais faranse consonte a seguintes regras:

1ª) Pagaranse as débedas contraídas en interese da sociedade cos bens sociais e, de non seren abondos cos bens propios dos socios en proporción ás súas cotas. O déficit que resulte da insolvencia dalgún socio dividirase proporcionalmente entre os restantes, se prexuízo do dereito a se reintegrar se o insolvente mellorase de fortuna.

2ª) Cada socio recibirá os bens que subsistan dos que achegase, o equivalente dos que lle transmitise e propiedade á compañía ou allease en beneficio dela e o importe dos desperfectos que os seus ben sufrisen en proveito común.

3ª) O remanente líquido do capital constituirá o haber da compañía e repartirase entre os socios ou entre os que deles trouxesen dereito, do xeito establecido na regra primeira.

== Título VII: Do réxime económico familiar==
===Capítulo I: Disposición xeral===

'''Artigo''' 112

O réxime económico matrimonial será o convido polos cónxuxes en capitulacións matrimoniais. E defecto de convenio ou ineficacia deste, o réxime será o da sociedade de gananciais

===Capítulo II: Capitulacións matrimoniais===

'''Artigo''' 113

1. As capitulacións matrimoniais pódense outorgar ou modificar antes ou durante o matrimonio, per necesariamente en escritura pública ou en transacción xudicial que poña fin a calquera procedemento de separación, divorcio ou nulidade.

2. Poderán conter calquera estipulación relativa ó réxime económico, familiar e sucesorio, sen mai limitacións cás derivadas do establecido nesta lei.

===Capítulo III: Doazóns por mor do matrimonio===
'''Artigo''' 114

1. Son doazóns por razón do matrimonio as que se fan por mor deste, antes ou despois de celebrado, entre noivos ou cónxuxes ou por terceiras persoas a prol de calquera daqueles.

2. As doazóns por mor do matrimonio poderán abranguer bens presentes ou futuros, e mesmo tamén par caso de morte, en igual medida cá fixada para a sucesión testada.

'''Artigo''' 115

As doazóns por mor do matrimonio son irrevogables, agás pacto en contrario ou incumprimento de carga impostas ó donatario con carácter esencial e expreso.

'''Artigo''' 116

1. Estas doazóns quedarán sen efecto se o matrimonio non se contrae no prazo de un ano ou desde que sexa declarado nulo.

2. A separación, divorcio ou nulidade só determinan a ineficacia da doazón respecto do donatario que obrase de mala fe ou ó que lle sexan imputables os feitos que motivaron a devandita separación, divorcio ou nulidade.

==Título VIII: Sucesións ==
===Capítulo I: Disposición xeral===
'''Artigo''' 117

1. A delación sucesoria pode ter lugar por testamento, por lei e polos pactos sucesorios regulados nesta lei.

2. Poderá tamén deferirse en parte por calquera dos modos expresados no parágrafo anterior.

===Capítulo II: Dos pactos sucesorios===
====Sección 1ª: Do usufructo voluntario de viuvez====

'''Artigo''' 118

1. Os cónxuxes poderanse conceder, recíproca ou unilateralmente, o usufructo universal de viuvez. Co carácter recíproco poderanse constituír en testamento mancomunado, en capitulacións matrimoniais ou e calquera outra escritura pública, e con carácter unilateral en calquera clase de testamento, en capitulación matrimoniais ou en escritura pública.

2. Tal asignación será revogable, pero, se se fixo reciprocamente, a revogación por un só deles deberalle ser notificada fidedignamente ó outro no prazo dos dez días seguintes á data de revogación.

'''Artigo''' 119

1. O usufructo voluntario de viuvez é inalienable. Non obstante, poderase allea-la plena propiedade de bens determinados co concurso do usufructuario e o nu propietario, subsistindo o usufructo sobre os ben subrogados ou sobre o prezo do alleamento.

2. Este usufructo é renunciable en todo ou en parte e só redimible por acordo do usufructuario e os nu propietarios.

'''Artigo''' 120

O devandito usufructo será revogable utilizando a forma establecida polo ordenamento xurídico para revogación ou modificación do título constitutivo, e o de carácter recíproco en vida dos dous cónxuxes

'''Artigo''' 121

1. O viúvo deberá facer inventario, pero non está na obriga de prestar fianza de tódolos bens da herdanza Con todo, o título constitutivo do usufructo poderá tanto libera-lo viúvo da obriga de facer inventario como establece-la obriga de prestar fianza.

2. Os herdeiros nus propietarios poderanlle pedir ó xuíz que obrigue ó viúvo a prestar fianza co fin de salvagardaren as súas lexítimas.

3. O prazo para face-lo inventario é o de seis meses, contados desde o pasamento do cónxuxe

'''Artigo''' 122

O usufructo de viuvez sobre a totalidade da herdanza atribúelle ó seu titular, ademais das facultades obrigas propias de todo usufructuario, as seguintes:

1ª) Paga-los gastos da última enfermidade, enterro, funerais e sufraxios do cónxuxe premorto con cargo á herdanza.

2ª) Paga-las débedas esixibles do causante con metálico da herdanza. Se non houbese diñeiro ou este no fose abondo, poderá, con tal finalidade, allear semoventes, arboredo ou mobiliario ordinario na contía precisa. O alleamento de calquera outro ben coa finalidade do pagamento de débedas necesita consentimento dos nus propietarios ou, noutro caso, a autorización xudicial.

3ª) Allea-lo mobiliario e os semoventes que coide necesarios, de acordo cunha boa administración debendo repoñelos en canto fose posible.

4ª) Realiza-las cortas de árbores madeirables, aínda polo pé, e facer de seu o producto delas, sempre que sexan axeitadas a unha normal explotación forestal.

5ª) Explota-las minas segundo o seu regulamento xurídico.

6ª) Realizar melloras non suntuarias 

'''Artigo''' 123

O usufructuario referido nos artigos anteriores deberá:

1º) Cumpri-las obrigas que expresamente lle impuxese o causante.

2º) Administra-los bens obxecto do usufructo coa dilixencia propia dun bo pai de familia.

3º) Prestar alimento, con cargo ó usufructo, ós fillos e descendentes comúns que o precisen.

4º) Defender, á súa custa, a posesión dos bens.

'''Artigo''' 124

O pagamento das expensas e melloras realizadas polo viúvo rexerase polo disposto no Código civil respecto do posuidor de boa fe.

'''Artigo''' 125

1. Cando os nus propietarios sexan descendentes do viúvo, as reparacións, tanto as ordinarias coma a extraordinarias, serán a cargo e por conta deste, a non ser que pola súa entidade, e atendida rendibilidade do patrimonio usufructuado, non puidese atendelas o viúvo. Neste caso realizaranse consonte os nus propietarios ou, de non haber acordo, por determinación xudicial.

2. En calquera outro suposto e no tocante ó pagamento das reparacións ordinarias e extraordinarias atenderase ó disposto no Código civil respecto do usufructo.

'''Artigo''' 126

O usufructuario poderá renunciar a todo o usufructo ou ó que afecte a determinados bens, debendo constar esta renuncia en escritura pública.

'''Artigo''' 127

Ademais das causas previstas no Código civil, o usufructo de viuvez extínguese:

a) Polo pasamento do usufructuario.

b) Por novo matrimonio do usufructuario, agás pacto ou disposición en contrario.

c) Por incumprimento das cargas expresamente impostas polo causante.

d) Por grave e reiterado incumprimento dos deberes familiares.

====Sección 2ª: Do pacto de mellora====
'''Artigo''' 128

Será válido o pacto ou contrato sucesorio no que se conveña a mellora a prol de calquera dos fillos o descendentes, sen máis limitacións có respecto ós dereitos dos lexitimarios.

'''Artigo''' 129

O pacto de mellora ten carácter persoalísimo e só poderá celebrarse entre maiores de idade, pero será válida a delegación da facultade de mellorar pactada polos cónxuxes en capitulacións matrimoniais

Sección 3ª. Do dereito de labrar e posuír

'''Artigo''' 130

1. O ascendente que quixese conservar indiviso un lugar ou unha explotación agrícola poderá pacta-la súa adxudicación íntegra a calquera dos seus fillos ou descendentes por actos inter vivos, con carácter irrevogable, ou mortis causa, e aínda que as sortes de terras estean separadas.

2. O mesmo pacto poderase facer respecto dunha explotación ou establecemento fabril, industrial o comercial.

3. Se o testamento non dispuxese outra cousa, enténdese que a adxudicación implica unha mellora tácita que abrangue o tercio e quinto, ou sexa, as sete quinceavas partes da facenda hereditaria, e non quita que o ascendente dispoña, a favor do descendente preferido, do resto das porcións de libre disposición.

4. Cando o ascendente fixese uso desta facultade, aboaránselles ós demais herdeiros forzosos as súa lexítimas ou as porcións da maior entidade en que as constitúa, con metálico ou outros bens se os tivese.

5. En tódolos supostos a que se refire este artigo, o adxudicatario, unha vez causada a sucesión, poderá inscribir como un só predio o lugar ou explotación adxudicado, aínda que as sortes de terra sexa descontinuas..

6. Os mobles, froitos, apeiros de labranza e gando que lles correspondan ás lexítimas dos que no desfrutan do dereito de labrar e posuír seranlles entregados ós seus donos ou pagados en metálico.

'''Artigo''' 131

Nos casos a que se refire o artigo anterior, a casa patrucial e a súa eira, currais e horta unidos reputaranse indivisibles, tanto na sucesión mortis causa, testada ou intestada, coma nas particións que o ascendente fixese en vida.

'''Artigo''' 132

1. A mellora pactada só quedará sen efecto:

a) Por mutuo disenso.

b) Por incumprimento das condicións impostas no título constitutivo.

c) Cando o mellorado abandone totalmente, sen xusta causa, a explotación dos bens que a compoñen polo menos durante dous anos agrícolas.

d) Por incorre -lo mellorado en causa de indignidade para suceder ou de desherdamento.

2. Non sendo o establecido no pacto de mellora, o favorecido por un ascendente que premorra a este transmítelle-lo seu dereito ós descendentes que deixe. Se os descendentes fosen varios e o favorecido no designase ningún deles sucesor na mellora, o mellorante poderá elixir un como mellorado en escritura pública ou en testamento.

'''Artigo''' 133

As estipulacións contidas no pacto de mellora que fagan referencia explícita a institución consuetudinarias galegas, como a casa, o casamento para a casa, a mellora de labrar e posuír, a compañía familiar ou calquera outra, deberán ser interpretadas, e mesmo tamén complementadas as omisións que nelas se advirtan, de acordo co establecido nesta lei ou, no seu defecto, cos usos e costume do lugar.

====Sección 4ª: Das apartacións====

'''Artigo''' 134

1. Poderáselle adxudicar en vida a plena titularidade de determinados bens de calquera clase, se ningunha excepción, a quen teña a condición de lexitimario do adxudicante no tempo da adxudicación quedando este totalmente excluído de tal condición de lexitimario con carácter definitivo, calquera que sexa o valor da herdanza ó tempo de se deferir.

2. A apartación vincula ó apartado e ós seus sucesores e lexitimarios

'''Artigo''' 135

A apartación precisa plena capacidade de disposición dos intervenientes e farase en escritura pública

===Capítulo III: Da sucesión testada===
====Sección 1ª: Do testamento aberto notarial====

'''Artigo''' 136

O testamento aberto poderá ser individual, mancomunado ou por comisario.

O testamento aberto outorgarase perante notario, sen que sexa necesaria a presencia de testemuñas, agás nos seguintes supostos:

a) Cando o solicite o notario ou o propio testador.

b) Cando o testador sexa cego, demente en intervalo lúcido ou non saiba ou non poida ler ou escribir.

Nos supostos indicados requírese para ser testemuña unicamente ter plena capacidade xurídica, e deberán ser dúas polo menos

====Sección 2ª: Do testamento mancomunado====

'''Artigo''' 137

Os cónxuxes galegos poderán outorgar testamento mancomunado, aínda fóra de Galicia.

'''Artigo''' 138

A revogación ou modificación do testamento mancomunado poderana facer ámbolos dous cónxuxes de forma mancomunada ou só un deles unilateralmente.

'''Artigo''' 139.

1. A revogación ou modificación unilateral só poderá facela un cónxuxe en vida do outro e producirá ineficacia total das disposicións reciprocamente condicionadas.

2. Esta revogación ou modificación terase que facer en testamento aberto notarial, e o notario autorizante deberá notificarlle ó outro cónxuxe a revogación ou modificación nos dez días seguintes no domicilio determinado polos cónxuxes ó outorgaren o testamento mancomunado ou no que especialmente sinale revogante. En ámbolos dous supostos non terá efecto a revogación se, por non cadra-lo enderezo sinalado co real, non se puidese face-la notificación. De non ser coñecido o domicilio poderá facerse a notificación por medio de edictos.

'''Artigo''' 140

Falecido un cónxuxe, o testamento convértese en irrevogable verbo daquelas disposicións que tivesen carácter de reciprocamente condicionadas ou que se outorgasen en favor de persoa incapaz de herdar. A mesma irrevogación producirase con respecto daqueles que morresen antes e deixasen fillo sobreviventes, todo isto sen prexuízo dos dereitos de representación ou acrecentamento

====Sección 3ª: Do testamento por comisario====
'''Artigo''' 141

Mediante testamento ou mesmo en capitulacións matrimoniais, poderase nomear comisario ó cónxuxe non testador, co obxecto de que poida distribuír, ó seu prudente arbitrio, os bens do defunto e mellora neles ós fillos comúns sen prexuízo das lexítimas e das melloras que instituíse xa o causante

'''Artigo''' 142

O comisario non poderá delega-la función encomendada e perderá esta ó contraer novas nupcias

'''Artigo''' 143

Se non se sinalase prazo, o viúvo ou a viúva terán o de un ano contado desde a apertura da sucesión ou no caso de existiren fillos comúns menores de idade, desde a emancipación do último deles Sección 4ª. Das melloras testamentarias e dos legado

'''Artigo''' 144

1. O testador poderá establecer por vía de legado o usufructo voluntario de viuvez regulado nos artigos 118 a 127, a mellora de labrar e posuír regulada nos artigos 130 a 133 deste corpo legal e calquera outra.

2. A mellora de tercio e quinto, que abrangue a totalidade do tercio de mellora e dúas quintas partes do de libre disposición, equivale a sete quinceavas partes do capital líquido da herdanza.

'''Artigo''' 145

As normas de interpretación e integración contidas no Artigo 133 seranlles aplicables ás disposición testamentarias.

=== Capítulo IV: Das lexítimas ===
'''Artigo''' 146

1. Lexítima é a cota de activo líquido que necesariamente lles corresponde a determinados parentes do causante dunha sucesión e ó cónxuxe viúvo deste, agás nos casos de apartación regulados nesta lei.

2. Son lexitimarios os herdeiros forzosos determinados no Código civil e na contía e proporción que, no distintos supostos, establece o dito corpo legal.

3. Toda renuncia ou transacción sobre a lexítima non deferida é nula, exceptuando o suposto previsto no número 1 deste artigo.

'''Artigo''' 147

A fixación da lexítima global farase de acordo coas seguintes regras:

1ª) Atenderase ó valor que tivesen os bens da herdanza ó tempo do falecemento do causante.

2ª) Do dito valor deduciranse:

a) As débedas do causante.

b) Os gastos da súa última enfermidade, enterro e funeral.

c) O importe das melloras útiles e gastos extraordinarios de conservación e reparación custeados polo mellorado por pacto nos bens obxecto da mellora. 

3ª) O valor líquido obtido engadiráselle ó que tivesen os bens doados polo causante ó tempo da doazón exceptuando as liberalidades ou os agasallos de costume.

'''Artigo''' 148

A determinación da lexítima individual entre varios lexitimarios está sometida ás normas do Código civil, coa particularidade de que o apartado ó que se refire a sección 4ª do capítulo II deste título non fa número.

'''Artigo''' 149

1. A lexítima poderá ser atribuída a título de herdanza, legado, doazón ou de calquera outro xeito. Deberá ser satisfeita necesariamente con bens da herdanza, agás nos casos seguintes:

a) Cando o causante dispuxese expresamente que se satisfaga en metálico e non o houbese na herdanza.

b) Cando o conviñesen así o lexitimario e o obrigado ó pagamento da lexítima.

c) Cando se conviñese no pacto de mellora.

2. Non obstante, no caso previsto na alínea a) do número anterior, o herdeiro ou os herdeiros obrigados ó pagamento poderán optar por satisface-la lexítima con bens da herdanza que non fosen especificamente legados ou asignados polo causante a persoa ou persoas determinadas.

3. Comezado o pagamento en diñeiro ou en bens, o lexitimario poderá esixi-lo resto na mesma forma inicial.

'''Artigo''' 150

1. A decisión de pagamento en metálico seralle comunicada ó lexitimario no prazo de un ano desde apertura da sucesión.

2. Para fixa-la suma que se deba pagar atenderase ó valor que tivesen os bens da herdanza ó tempo de face-la liquidación, e aplicaranse no demais as regras 2ª e 3ª do artigo 147 así coma o artigo 148 desta lei. Feita a suma, o crédito metálico producirá o xuro legal.

3. O pagamento farase no prazo doutro ano máis, agás pacto en contrario. Se o lexitimario non amosas conformidade coa cantidade fixada, esta será consignada xudicialmente, sen prexuízo das accións que ll competan.

'''Artigo''' 151

1. Tódolos bens da herdanza están afectos ó pagamento da lexítima, correspondéndolle ó lexitimario acción real para reclamala.

2. A acción de suplemento ten carácter persoal. 3. O lexitimario poderá pedi-la anotación preventiva no Rexistro da Propiedade da demanda na que se reclame a lexítima ou o seu suplemento.

===Capítulo V: Da sucesión intestada===
====Sección 1ª: Disposicións xerais====
'''Artigo''' 152

1. A sucesión intestada rexerase polo disposto no Código civil, non sendo o establecido no parágrafo seguinte.

2. O viúvo ou viúva ó que o cónxuxe premorto non outorgase disposición ó seu favor poderá optar po facer efectiva a súa cota usufructuaria sobre os bens gananciais cando concorra na herdanza co descendentes ou ascendentes do causante. No caso de non abonda-lo dito usufructo para cubri-la cota esta completarase sobre os bens privativos do causante sen necesidade de prestar fianza.

====Sección 2ª: Da sucesión da Comunidade Autónoma de Galicia====
'''Artigo''' 153

1. A falta de persoas que teñan dereito a herdar, de acordo co disposto nas seccións 1ª, 2ª e 3ª do capítulo IV do título III, libro III, do Código civil, ou neste corpo legal, se é o caso, herdará a Comunidade Autónoma de Galicia.

2. Os bens herdados serán destinados a establecementos de asistencia social ou a institucións de cultura preferentemente radicados na última residencia habitual do causante e, en todo caso, en territorio galego.

'''Artigo''' 154.

Se lle correspondese herdar á Comunidade Autónoma de Galicia, a herdanza entenderase aceptada beneficio de inventario, logo da declaración legal de herdeiros

===Capítulo VI: Das partillas===

'''Artigo''' 155

1. Poderáselle adxudicar en vida a plena titularidade de determinados bens de calquera clase, se ningunha excepción, a quen teña a condición de lexitimario do adxudicante no tempo da adxudicación quedando este totalmente excluído de tal condición de lexitimario con carácter definitivo, calquera que sexa o valor da herdanza ó tempo de se deferir.

2. A apartación vincula ó apartado e ós seus sucesores e lexitimarios

'''Artigo''' 156

A apartación precisa plena capacidade de disposición dos intervenientes e farase en escritura pública

'''Artigo''' 157

1. O testador pode face-la partilla da herdanza no propio testamento ou noutro documento.

2. Os cónxuxes poden partir conxuntamente nun só documento, aínda que testasen por separado.

3. Cando a fixesen en documento non testamentario e existise algunha contradicción co testamento aberto, prevalecerá a partilla realizada naquel, sempre que se outorgase en documento público de data posterior ó testamento.

'''Artigo''' 15

1. A partilla feita polo testador ou polos cónxuxes testadores será válida aínda que o valor do adxudicado a calquera dos partícipes na comunidade hereditaria non corresponda coa cota ou participación atribuída no testamento, sen prexuízo do dereito dos lexitimarios a reclamaren, se é o caso, o suplemento da lexítima.

2. Na partilla conxunta por ámbolos dous cónxuxes, o haber correspondente a calquera herdeiro o partícipe nas dúas herdanzas, aínda que sexa lexitimario, poderá ser satisfeito con bens dun só causante

'''Artigo''' 159

1. O testador poderalle encomendar, no propio testamento ou noutro documento público, a facultade de face-la partilla de herdanza a quen non sexa partícipe nesta.

2. Non obstante, poderá nomear contador-partidor, tanto en capitulacións coma en testamento mancomunado ou non, ó cónxuxe sobrevivente ó que lle asignase o usufructo total de viuvez e delega ademais nel a facultade de mellora-los fillos ou descendentes comúns, sen prexuízo das disposicións do causante.

3. Estas facultades só poderán ser exercitadas mentres permaneza en estado de viuvez e dentro do prazo fixado polo causante. Se non o fixase, o prazo será de un ano, contado desde a apertura da sucesión ou, de existiren fillos comúns menores de idade, desde a emancipación do último destes

'''Artigo''' 160

1. A designación de contadores-partidores pódese efectuar mancomunada, sucesiva ou solidariamente. 2 Se non se establece expresamente a solidariedade nin se fixa unha orde sucesiva entre eles, entenderanse nomeados mancomunadamente.

'''Artigo''' 161

1. Cando os contadores fosen mancomunados, valerá a partilla feita por todos, ou a que faga un só deles legalmente autorizado polos demais. En caso de disidencia, será válida a que faga a maioría deles.

2. En caso de renuncia, falecemento ou incapacitación dun ou varios partidores mancomunados, valerá partilla feita polos demais, sempre que sexan máis de un.

'''Artigo''' 162

Será válida a partilla feita por un só dos partidores solidarios:

1º) Cando acredite fidedignamente que lles notificou previamente ós demais a aceptación do cargo e propósito de partir, sen que ningún deles, dentro dos quince días hábiles seguintes á data da notificación manifestase nada en contra.

2º) Cando por morte, renuncia expresa ou incapacitación dos demais quedase como partidor único.

'''Artigo''' 163&lt;br&gt;

Os contadores-partidores, ademais das facultades propias do cargo e das outras encomendadas polo causante, terán que face-la entrega dos legados.

'''Artigo''' 164&lt;br&gt;

Cando o testador non fixese a partilla, se os herdeiros son maiores de idade ou menores emancipados poderán, por acordo unánime, distribuí-la herdanza da maneira que conveñan, aínda que houbese partido nomeado polo causante.

'''Artigo''' 165&lt;br&gt;

Os herdeiros maiores en idade que representen máis do cincuenta por cento do haber hereditario e sexa dous cando menos poderán por si sós face-las partillas, sempre que non exista contador-partidor ni herdeiros menores non emancipados ou incapacitados.

'''Artigo''' 166&lt;br&gt;

A partilla referida nos artigos anteriores deberase axustar estrictamente ás disposicións do causante ou, s é o caso, ás normas de sucesión legal, e estará sometida ás seguintes formalidades:

1ª) Formación de inventario e avaliación por perito, logo de citación fidedigna, con trinta días de antelación como mínimo, ós demais interesados, se o seu domicilio fose coñecido.&lt;br&gt;

2ª) Sorteo perante notario de tódolos lotes formados ou, se é o caso, dos lotes do remanente, despois de fixa-los correspondentes a legados de cousa específica e ás melloras e ós legados de cota.&lt;br&gt;

3ª) Protocolización notarial da partilla.&lt;br&gt;

4ª) Notificación da protocolización, dentro dos noventa días hábiles seguintes, ós non concorrentes que teñan domicilio coñecido.

'''Artigo''' 167&lt;br&gt;

O lote adxudicado ó herdeiro que, por ausencia de feito, non tivese domicilio coñecido e, por conseguinte non lle fose notificada a protocolización será administrado polo viúvo do causante que concorrese á partilla e sexa ascendente do adxudicatario. No seu defecto ou pola súa renuncia, os herdeiro concorrentes deberán designar de entre eles un administrador, que, a falta de acordo, determinarán ó chou.

'''Artigo''' 168&lt;br&gt;

O administrador a que se refire o artigo anterior terá, en tanto dure a administración, os dereitos e a obrigas propias de todo usufructuario, agás as de inventario e prestación de fianza. Ademais, estará lexitimado para o exercicio e a defensa de cantas accións e dereitos lle correspondan ó propietario exceptuando os de disposición dos bens obxecto da administración.

'''Artigo''' 169&lt;br&gt;

A partilla entre coherdeiros, cando entre eles exista algún incapacitado ou menor non emancipado legalmente representado, non precisa aprobación xudicial, pero si o acordo unánime entre o representantes legais e os herdeiros maiores ou emancipados. Esta partilla deberase axustar estrictamente ás disposicións do causante ou, se é o caso, ás da sucesión legal.

'''Artigo''' 170

O cesionario dun coherdeiro subrógase no lugar deste na partilla da herdanza.

==Disposicións Adicionais==
=== Primeira ===
1. As doazóns de inmobles por mor de matrimonio e de pactos sucesorios deberán constar necesariamente en capitulacións matrimoniais ou noutra escritura pública.

2. A modificación ou a extinción dos pactos sucesorios por acordo das partes suxeitaranse ás mesma formalidades có pacto que se modifica ou extingue; sen embargo, o usufructo de viuvez pactado entre o cónxuxes poderase modificar ou extinguir por eles en testamento mancomunado.

=== Segunda ===
Cada cinco anos, como máximo, sen prexuízo da iniciativa parlamentaria correspondente, a Mesa do Parlamento de Galicia designará unha Ponencia, integrada por membros dos diversos grupos parlamentarios da Cámara, co fin de elaborar un informe comprensivo das dificultades e dúbidas que se advirtan na aplicación dos preceptos da presente lei e daquelas normas que se estimen necesarias para conservación, modificación e desenvolvemento das institucións do dereito civil propio de Galicia.

==Disposicións Transitorias==
1. Os contratos de arrendamentos rústicos celebrados con anterioridade á entrada en vigor da presente lei vixentes en virtude de prórrogas legais ou pola tácita reconducción, rematarán ó termo daquelas, agás pacto expreso das partes en cada caso.

2. Os arrendamentos rústicos denominados históricos que se atopen vixentes prorrogaranse polos prazos nas condicións sinaladas pola súa propia normativa.

3. As parcerías en vigor quedan sometidas ás normas desta lei.

4. Os demais problemas de dereito intertemporal que se susciten por mor da entrada en vigor desta le resolveranse de conformidade cos principios que informan as disposicións transitorias do Código civil.

== Disposicións Derrogatorias==
Queda derrogada a Lei do Parlamento de Galicia 7/1987, do 10 de novembro, sobre a compilación do dereito civil de Galicia, así como todas aquelas disposicións que se opoñan ó previsto na presente lei.

== Disposicións Derradeiras==
Esta lei entrará en vigor ós tres meses da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1995]]
[[Categoría:Normativa derrogada]]</text>
      <sha1>mk84iqrkg7rq0gjlim3jpnj5d78dhw5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Wikipedia</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1333</id>
    <revision>
      <id>17937</id>
      <parentid>14167</parentid>
      <timestamp>2018-07-18T09:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="6v0y37fzsbphvhdaltpbsqx26gnvu7n" xml:space="preserve">{{Irmáns
|proxecto=Wikipedia
|texto=Vexa o artigo da Galipedia acerca de 
|ligazón=[[w:{{{1|{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{PAGENAME}}}}}]]
}}</text>
      <sha1>6v0y37fzsbphvhdaltpbsqx26gnvu7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei do uso do galego como lingua oficial polas entidades locais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1336</id>
    <revision>
      <id>21109</id>
      <parentid>17972</parentid>
      <timestamp>2023-10-13T10:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3082" sha1="3vcvrb2x9gwxjlbyf4b7k8a6suhu758" xml:space="preserve">Lei 5/1988, do 30 de xuño


== Exposición de motivos ==


A lingua galega constitúe o principal patrimonio cultural da nosa Comunidade, como sinal de identificación e diferenciación de Galicia. O Estatuto de Autonomía, no artigo 5º, recoñécea como lingua propia dos galegos, e o artigo 4.1 da Lei de Normalización Lingüística declara o galego como lingua oficial da Administración local.

Polas razóns expostas, e en coherencia cos mandatos estatutarios e legais, é preciso impulsa-la normalización lingüística na Administración local, e para este efecto a Xunta de Galicia, no marco da súa política de promoción da normalización lingüística, debe colaborar na medida do necesario cos esforzos das entidades locais a prol do uso normalizado da lingua galega na súa documentación ofical, sen prexuízo de empregar ademais a outra lingua oficial, se así o decide, neste caso, a respectiva entidade.

A finalidade da presente Lei é a de establecer un criterio normativo impulsor do progresivo proceso de normalización do galego na Administración local, na procura dun clima social e político que multiplique os esforzos que se veñen realizando para a recuperación do uso normal da nosa lingua.

Por todo o exposto, o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13° 2 do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 23 de febreiro, regulamentadora da Xunta e do seu Presidente, promulgo, en nome de El-Rei, a Lei do uso do galego como lingua oficial de Galicia polas entidades locais.

== Artigo 1 ==

1. As convocatorias de sesións, ordes do día, mocións, votos particulares, propostas de acordo, dictames das Comisións informativas e actas das entidades locais de Galicia redactaranse en lingua galega.

2. Sen prexuízo do disposto no apartado anterior, as devanditas entidades poden facelo, ademais, na outra lingua oficial.

== Artigo 2 ==

1. Correspóndelle á Xunta de Galicia o impulso do proceso de incorporación da lingua galega na Administración local, moi especialmente a través de programas de formación de funcionarios en lingua galega.

2. Sen prexuízo do anterior, a Xunta de Galicia adoptará as medidas oportunas para que nos concursos de acceso de funcionarios á Administración local se garanta o coñecemento da lingua galega.

== Disposición transitoria ==

1. As entidades locais que non estean en condicións de incorporar de contado o galego como lingua normal nos actos escritos da Administración dispoñerán dun prazo de dous anos a partir da publicación desta Lei para adoptar acordo sobre a realización material do disposto nela e darlle cumprimento.

2. A Xunta de Galicia elaborará un programa de actuacións co obxecto de garantir que, ó cabo do prazo sinalado no parágrafo anterior, tódalas entidades locais de Galicia estean en condicións de cumpri-lo preceptuado nesta Lei.

Santiago de Compostela, 21 de xuño de 1988.

Fernando Ignacio González Laxe

Presidente

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1988]]</text>
      <sha1>3vcvrb2x9gwxjlbyf4b7k8a6suhu758</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de creación do Colexio Oficial de Xornalistas de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1337</id>
    <revision>
      <id>17861</id>
      <parentid>14494</parentid>
      <timestamp>2018-06-26T17:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Documentos legais galegos]]; engado a [[Categoría:Diario Oficial de Galicia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6293" sha1="4v1755iqhlu76d850re5hznjdwxmajx" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Calidade do texto|50%}}
{{encabezar
|nome=Lei 2/1999
|autor=[[Parlamento de Galicia]]
|datadía=24 
|datames=febreiro
|dataano=1999
}}
&lt;div class=prose&gt;
== I.Disposicións xerais ==
PRESIDENCIA.-

O artigo 20 da Constitución española afirma que todo cidadán ten dereito a comunicar ou recibir libremente información veraz por calquera medio de difusión; ese dereito fundamental non estará realmente protexido se non existen sistemas de autocontrol no exercicio profesional do informador e organismos que garanten o exercicio digno da profesión fronte ós poderes públicos e empresariais. A indefinición da lexislación sobre xornalismo da información, e por isto que a profesión xornalística precisa de vetebraciones profesional nuha estructuro social.

A creación dun Colexio Profesional Xornalistas de Galicia como entidade de dereito público deberá servir para ampliar e consolida-la tarefa dos xornalistas desde as súas asociacións, tendo como obxectivos fundamentales do dereito á información e autoesixencia profesional. Trátase dun paso máis na defensa do dereito á información e a autoesixencia profesional. Trátase dun paso máis na defensa do dereitos dos cidadáns a unha información.

De acordo co establecido no artigo 36 da Constitución española, ó abeiro do previsto no artigo 27.29 do Estatuto de autonomía de Galicia, na Lei orgánica 16/1995, do 27 de decembro, de transferencias de competencias á Comunidade Autónoma de Galicia, no real decreto 1643/1996, do 5 de xullo, de traspaso de funcións e servicios da Administración do Estado en materia de colexios profesionais, e no Decreto 337/1996, do 13 de setembro, da Xunta de Galicia, sobre asunción de funcións e competencias a que se refire o real decreto citado, todo isto en relación co disposto no artigo 4.1 e demais concordantes da Lei 2/1974, do 13 de febreiro, de colexios profesionais, modificada pola Lei 74/1997, do 14 de abril, de medidas liberalizadoras en materia de solo e de colexios profesionais, prevese con esta lei a creación do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia, tendo en conta a solicitude formulada polas asociacións representantes do profesionais do xornalismo galego, asistentes ó IV Congreso de Xornalistas de Galicia, que tivo lugar en Santiago de Compostela.

Por todo o exposto o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2º do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da lei 1/1983, do 23 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente, promulgo en nome de EL-Rei a Lei de creación do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia.

== Artigo 1 ==

Créase o Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia, como corporación de dereito público, con personalidade xurídica propia e con plena capacidade para o cumprimento dos seus fins.

== Artigo 2 ==

O ámbito de actuación do colexio será o territorio de Galicia.

== Artigo 3 ==
1. Poderá ser membro do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia quen estea en posesión do título de licenciado en xornalismo, para o que habilitan as titulacións correspondentes das facultades de Ciencias da Información, Ciencias da Comunicación ou Ciencias Sociais. Tamén poderán ser membros os licenciados en imaxe ou comunicación audiovisual, sempre que acrediten que están a desenvolver labores informativos.

2. Quen teña superado o primeiro ciclo de xornalismo poderá inscribirse no colexio, pero non adquirirá plenos dereitos de colexiado ata que non termine os seus estudios.

==Disposición adicional única==

Os xornalistas inscritos no rexistro Oficial de Periodistas da Federación de Asociacións da Prensa de España (FAPE) con anterioridade á creación do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia poderán formar parte do dito colexio, sempre que o soliciten.

==Disposición transitoria primeira==

Así mesmo, poderán formar parte do colexio Profesional de Xornalistas de Galicia os profesionais que proben o exercicio da actividade xornalística de xeito principal, habitual e retribuído na data de publicación no Boletín Oficial do Parlamento de Galicia do Proxecto de lei de creación do Colexio Profesional de Xornalistas de Galicia.

Unha comisión creada para o efecto estudará, de xeito individual. O cumprimento dos requisitos de ingreso. Logo da súa publicidade, a comisión abrirá un prazo de seis meses para a recepción das solicitudes de ingreso, a partir do memento da aprobación da Lei. Transcorrido o dito prazo sen presenta-la pertinente solicitude, quedará pechada esta vía de colexiación.

Os acordos da comisión poderán ser obxecto de recurso ante a comisión xestora.


==Disposición transitoria segunda==

1. As asociacións profesionais representantes do xornalismo de Galicia participantes no IV Congreso de Xornalistas de Galicia, que tivo lugar en Santiago de Compostela, designarán unha comisión xestora que terá como misión

a) Nomea-la comisión á que se refire a disposición transitoria primeira.:

b) Resolve-los recursos que se presenten contra os acordos da mencionada comisión.

c) Elaborar e aproba-los estatutos provisionais do Colexio Profesional de Xornalistas, nos que se regulará a asemblea constituínte, tendo en conta o censo de profesionais aprobado para o efecto, así como o procedemento de desenvolvemento dela.

A convocatoria da asemblea constituínte deberá anunciarse, como mínimo, con viente días de antelación no Diario Oficial de Galicia e nos periódicos de maior difusión de Galicia.

2. A asemblea constituínte deberá

a. Elaborar e aproba-los estatutos definitivos do colexio.

b. Elixi-los membros dos seus órganos colexiados de goberno.

1. Os estatutos definitivos, logo de seren aprobados xunto coa acta da asemblea constituínte, remitiránselle á consellería competente en materia de colexios profesionais para a cualificación da súa legalidade e, se é o caso, para a súa publicación no Diario Oficial de Galicia.

==Disposición derradeira==

Esta lei entrará en vigor o día seguinte ó da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.

&lt;div align=right&gt;''Manuel Fraga Iribarne&lt;br&gt;Santiago de Compostela''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1999]]</text>
      <sha1>4v1755iqhlu76d850re5hznjdwxmajx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quantas sabedes amar amigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1338</id>
    <revision>
      <id>17547</id>
      <parentid>17545</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:05:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Martín Codax]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="h1texlxzshk9217y46qswvls7pcmi23" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Quantas sabedes amar amigo
|autor=[[Martín Codax]] ([[Pergamiño Vindel]])
|data=Finais do século XIII ou comezos do XIV
}}


&lt;div align=center&gt;
:Quantas sabedes amar amigo
:treydes comig’ a lo mar de Vigo
:e banhar-nos-emos nas ondas.&lt;br&gt;&lt;br&gt;
:Quantas sabedes amar amado
:treydes comig’ a lo mar levado:
:e banhar-nos-emos nas ondas.&lt;br&gt;&lt;br&gt;
:Treydes comig’ a lo mar de Vigo
:e veeremo’ lo meu amigo:
:e banhar-nos-emos nas ondas.&lt;br&gt;&lt;br&gt;
:Treydes comig’ a lo mar levado
:e veeremo’ lo meu amado:
:e banhar-nos-emos nas ondas.
&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-Q]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Vigo]]
[[Categoría:Martín Codax]]

[[es:Cuantas sabéis amar a un amigo]]
[[pt:Quantas sabedes amar amigo]]</text>
      <sha1>h1texlxzshk9217y46qswvls7pcmi23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Martín Codax</title>
    <ns>102</ns>
    <id>1340</id>
    <revision>
      <id>17556</id>
      <parentid>17466</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1007" sha1="5oq4tegh92n7dw89536vlor3tkvpa8l" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Martim Codax Cantigas de Amigo.jpg|miniatura|300px|O [[pergamiño Vindel]] (Pierpont Morgan Library, New York, Vindel MS M979).]]
'''Martín Codax''' (ou Martim Codaz, como aparece transcrito no Cancioneiro da Vaticana) foi un trobador galego medieval (do século XIII - ao XIV). A súa orixe non está clara, o xograr procede probabelmente de Vigo, xa que hai numerosas referencias a esta cidade nas súas composicións. Viviu entre a segunda metade do século XIII e comezos do século XIV. Non hai moitos datos sobre a identidade deste xograr.

== Obras ==
*[[Quantas sabedes amar amigo]]
*[[Ondas do mar de Vigo]]
*[[Ay Deus, se sab' ora meu amigo]]
*[[Ay ondas que eu vin veer]]
*[[Eno sagrado, en Vigo]]
*[[Mia irmana fremosa]]
*[[Mandad'ei comigo]]

{{Wikipedia}}
{{Control de autoridades}}
{{Día das Letras Galegas}}
[[Categoría:Trobadores]]
[[Categoría:Autores-M]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>5oq4tegh92n7dw89536vlor3tkvpa8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ondas do mar de Vigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1342</id>
    <revision>
      <id>18534</id>
      <parentid>18529</parentid>
      <timestamp>2018-12-05T09:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="sh36enp78osil574mnx1gxsxkk7uipe" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Ondas do mar de Vigo
|autor=[[Martín Codax]]
|data=Finais do século XIII ou comezos do XIV
}}
[[Ficheiro:Martim Codax Cantigas de Amigo.jpg|miniatura]]
[[Ficheiro:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf |miniatura |page=573 |Cancioneiro da Biblioteca Nacional ou Cancioneiro Colocci-Brancuti: B&amp;nbsp;1278.]]


&lt;div class=prose&gt;
:Ondas do mar de Vigo,
:se vistes meu amigo?
:E ai Deus, se verrá cedo!

:Ondas do mar levado,
:se vistes meu amado?
:E ai Deus, se verrá cedo!

:Se vistes meu amigo,
:o por que eu sospiro?
:E ai Deus, se verrá cedo!

:Se vistes meu amado,
:por que ei gran coidado?
:E ai Deus, se verrá cedo!
&lt;/div&gt;

{{Clear}}
== Véxase tamén ==
{{wikipedia|Ondas do mar de Vigo}}

[[Categoría:GL-O]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Vigo]]
[[Categoría:Martín Codax]]

[[es:Olas del mar de Vigo]]
[[pt:Ondas do mar de Vigo]]</text>
      <sha1>sh36enp78osil574mnx1gxsxkk7uipe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de creación do Colexio de Educadores Sociais de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1345</id>
    <revision>
      <id>17848</id>
      <parentid>14493</parentid>
      <timestamp>2018-06-26T17:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Documentos legais galegos]]; engado a [[Categoría:Diario Oficial de Galicia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6379" sha1="pfhha6mmftgj8cf1dcqsaasy7qcdsdc" xml:space="preserve">Lei 1/2001, do 22 de xaneiro
----
O Real Decreto 1420/1991, do 30 de Agosto, establece o título universitario oficial de diplomado en Educación Social. As ensinanzas conducentes á obtención do título oficial de diplomado en Educación Social oriéntanse á formación dun educador nos campos da educación non formal, educación de adultos, inserción social de persoas desadaptadas e minusválidas, así como na acción socioeducativa.

A creación do Colexio Profesional de Educadores Sociais de Galicia, que permitirá dotar a estes profesionais dunha organización capaz de velar polos intereses e ordena-lo exercicio da profesión, enténdese como unha garantía para os sectores sociais máis desfavorecidos, ós que se dirixe a acción daqueles.

Dacordo co establecido no artigo 36 da Constitución Española, ó abeiro do previsto no artigo 27.29º do Estatuto de Autonomía de Galicia, na Lei Orgánica 16/1995, do 27 de decembro, de transferencias de competencias á Comunidade Autónoma de Galicia, no Real Decreto 16453/1996, do 5 de Xullo, de traspaso de funcións e servicios da Administración do Estado en materia de colexios oficiais ou profesionais, e no Decreto 337/ 1996, do 13 de setembro, da Xunta de Galicia, sobre asunción de funcións e competencias a que se refire o real decreto citado, todo isto en relación co disposto no artigo 4.1º e demais concordantes da Lei 2/1947, do 13 de febreiro, de colexios profesionais, modificada pola 74/1978, do 26 de decembro, modificado tamén pola Lei 7/1997, do 14 de abril, de medidas liberalizadoras en materia de solo e de colexios profesionais, prevese con esta Lei a creación do Colexio de Educadores Sociais de Galicia.

Por todo o exposto o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2º do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 23 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente, promulgo en nome de O-Rei a Lei de creación do Colexio de Educadores Sociais de Galicia.

== Artigo 1º ==

Créase o Colexio de Educadores Sociais de Galicia, como corporación de dereito publico, con personalidade xurídica propia e plena capacidade de obrar para o cumprimento dos seus fins.

== Artigo 2º ==

O ámbito de actuación do colexio será o territorio de Galicia .

== Artigo 3º ==

1. Poderán integrarse no Colexio de Educadores Sociais de Galicia os profesionais que estean en posesión do título de diplomado universitario en Educación Social, así como aqueles que se atopen nalgún dos supostos previstos na disposición transitoria segunda, logo da correspondente habilitación.

2. Será requisito para exerce-la profesión de Educador Social no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia a incorporación ó Colexio de Educadores Sociais de Galicia cando o domicilio profesional único ou principal radique nesta comunidade.

== Disposicións transitorias ==

Primeira

1. Seis membros da Asociación de Educadores Sociais de Galicia e un número igual de representantes dos/as diplomados/as universitarios/as en Educación Social, designados éstes pola Consellería de Xustiza, Interior e Relacións Laborais, dacordo con criterios de representación territorial, actuando como comisión xestora, deberán aprobar no prazo de seis meses a partir da entrada en vigor desta Lei uns estatutos provisionais do Colexio de Educadores Sociais de Galicia. Nos citados estatutos deberá regularse a asemblea colexial constituínte, coa previsión da forma de convocatoria e do procedemento de desenvolvemento dela.

A convocatoria da asamblea constituínte deberá realizarse no prazo máximo dun mes, contado dende a finalización do procedemento de habilitación, e deberá anunciarse, como mínimo, con vinte días de antelación no Diario Oficial de Galicia e en dous xornais dos de maior difusión de Galicia.

2. A Asemblea Constituínte deberá:

a) Elaborar e aproba-los estatutos definitivos do colexio

b) Elixi-los membros dos seus organos colexiais de goberno

Segunda

1. A comisión xestora á que se refire a disposición transitoria primeira, constituída en comisión de habilitación, coa incorporación de tres representantes das universidades que imparten en Galicia os estudios de Educación Social e tres expertos designados por maioría dos anteriores, deberá habilitar, se procede, ós profesionais que soliciten a súa incorporación ó colexio.

2. Poderán integrarse no Colexio de Educadores Sociais de Galicia aquelas persoas que, logo de solicitude da súa habilitación dentros dos dezaoito meses seguintes á data da publicación desta Lei se atopen nalgún destes supostos:

a) Primeiro suposto

Aquelas persoas que cursasen estudios específicos dun mínimo de tres anos académicos, iniciados antes do curso 1994/1995, e xustifiquen documentalmente tres anos de dedicación plena ou principal nas tarefas propias do educador social, dentro dos doce anos anteriores á entrada en vigor desta Lei.

Considéranse estudios profesionais específicos os realizados, no ámbito de Galicia, na Escola de Educadores Especializados en Marxinación Social, e no ámbito do resto do estado, os debidamente xustificados.

b) Segundo suposto.

Todas aquelas persoas que acrediten titulación universitaria, licenciatura e/ou diplomatura, en estudios iniciados antes do curso 1994/1995, con tres anos de experiencia na profesión, con carácter de dedicación plena ou principal, acreditada documentalmente, dentro dos quince anos anteriores á entrada en vigor desta Lei.

c) Terceiro suposto

Todas aquelas persoas que acrediten documentalmente oito anos de exercicio e dedicación plena ou principal nas tarefas propias do/a educador/a social desenvolvidas nos vinte anos anteriores á entrada en vigor desta Lei.

Terceira

Os estatutos definitivos, logo de seren aprobados, xunto coa acta de asemblea constituínte, remitiránselle á consellería competente en materia de colexios profesionais para a cualificación da súa legalidade e, se e o caso, publicación no Diario Oficial de Galicia .

== Disposición derradeira ==

Esta Lei entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no Diario Oficial de Galicia

Santiago de Compostela, vintedous de xaneiro de dous mil un.

Manuel Fraga Iribarne&lt;br&gt;
Presidente

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:2001]]</text>
      <sha1>pfhha6mmftgj8cf1dcqsaasy7qcdsdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Babel</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1347</id>
    <revision>
      <id>4349</id>
      <parentid>4342</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4454" sha1="irczcgxw2myrk762csv8azloncd00kx" xml:space="preserve">O proxecto '''Babel''' é un proxecto internacional que permite informar a un wikipedista das capacidades lingüísticas doutros.

Non todos os usuarios e colaboradores desta wikipedia falan e/ou escriben na mesma lingua. Para axudar a comunicarse, por favor clasifíquese  a si mesmo segundo o coñecemento que teña das distintas linguas, engadindo a súa páxina usuario as categorías correspondentes. Por exemplo para a lingua galega: '''gl''', para o inglés '''en''', '''de''' para ao alemán, '''pt''' para o portugués, '''es''' para o castelán e así sucesivamente. Como información adicional os colaboradores poden especificar o nivel de coñecemento da lingua:
* '''1''' significa coñecemento básico: a habilidade de entender e respostar cuestións sinxelas nunha lingua.
* '''2''' significa coñecemento intermedio.
* '''3''' significa coñecemento avanzado: a habilidade de corrixir ortografía e erros gramaticais nunha lingua. 
* A ausencia de código numérico indica que se trata da lingua materna do usuario.

Así '''de-1''' identifica a un colaborador con un coñecemento básico de alemán, e '''gl-3''' identifica a un usuario cun nivel avanzado de galego. As duas letras do código da lingua son os mesmos códigos cos descritos en [[:en:ISO 639|ISO 639]] ''(en inglés)''. (Vexa [[m:Complete list of language Wikipedias available|a lista completa de linguas coa súa propia Wikipedia]]).


==Como engadir o seu nivel de coñecemento dunha lingua a súa páxina de usuario==
Segundo o número de linguas que coñeza debe usar o modelo de marcador chamado '''Babel''' seguido do número de linguas que coñeza e os seus códigos correspondentes:

* Comezase escribindo '''&lt;nowiki&gt;{{subst:Babel-&lt;/nowiki&gt;''' (onde o signo - debe sustituirse por un número)
* Logo engada o número de linguas que queira asignar ao seu modelo para logo visualizar, seguido do signo '''|''' (ata agora o sistema que deseñamos admite como máximo dez linguas pero se vostede coñece máis poden crearse novos marcadores para incluílas).
** ex. '''&lt;nowiki&gt;{{subst:Babel-3|&lt;/nowiki&gt;''' para tres linguas
* A continuación hai que escribir os códigos das linguas que vostede fala, separados por '''|''', onde '''xx''' é o código da Wikipedia para a lingua:
** '''&lt;nowiki&gt;xx-1&lt;/nowiki&gt;''' para nivel básico
** '''&lt;nowiki&gt;xx-2&lt;/nowiki&gt;''' para nivel intermedio
** '''&lt;nowiki&gt;xx-3&lt;/nowiki&gt;''' para nivel avanzado
** '''&lt;nowiki&gt;xx&lt;/nowiki&gt;''' lembre se se trata da súa lingua materna ou ten un coñecemento comparable non necesita engadir ningún número.
* Remate pechando as chaves: '''&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;'''

Dese xeito, por exemplo, '''&lt;nowiki&gt;{{subst:Babel-2|gl|de-1}}&lt;/nowiki&gt;''' indica un galegofalante con coñecementos básicos de alemán.
'''&lt;nowiki&gt;{{subst:Babel-4|gl|en-3|fr-2|es-1}}&lt;/nowiki&gt;''' indica galegofalante cun nivel de inglés avanzado, nivel intermedio de francés, e coñecemento básico de castelán.

(Nota a parte '''subst:''' non é estrictamente necesaria, pero facilita o traballo aos servidores evitando que teña que buscar un modelo dentro doutro modelo.)

Vostede tamén pode engadir outros modelos de linguas seguindo o formato '''&lt;nowiki&gt;{{User xx-1}}&lt;/nowiki&gt;'''.

Vostede tamén pode clasificarse como galegofalante mediante '''&lt;nowiki&gt;{{User gl}}&lt;/nowiki&gt;''', que inclúe automaticamente a páxina na categoría [[:Category:Usuario gl-N|Usuario gl-N]].

Os modelos que temos segundo o número de linguas (ata dez) son:

*{{[[Modelo:Babel-1|Babel-1]]}} : unha lingua
*{{[[Modelo:Babel-2|Babel-2]]}} : duas linguas
*{{[[Modelo:Babel-3|Babel-3]]}} : tres linguas
*{{[[Modelo:Babel-4|Babel-4]]}} : catro linguas
*{{[[Modelo:Babel-5|Babel-5]]}} : cinco linguas
*{{[[Modelo:Babel-6|Babel-6]]}} : seis linguas
*{{[[Modelo:Babel-7|Babel-7]]}} : sete linguas
*{{[[Modelo:Babel-8|Babel-8]]}} : oito linguas
*{{[[Modelo:Babel-9|Babel-9]]}} : nove linguas
*{{[[Modelo:Babel-10|Babel-10]]}} : dez linguas


==Categorías e modelos de marcador==
Exemplos das categorías e modelos necesarios, é importante seguir a orde de creación '':
# Crear a categoría principal.
# Crear as subcategorías.
# Crear os modelos.

Engada a súa lingua ''(Add your language)'' [http://gl.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Template:Babel_lista_de_linguas&amp;action=edit aquí ''(here)''] se non está na lista ''(if it isn't in the next list)''.
__TOC__
{{Babel lista de linguas}}

[[Categoría:Wikisource:Coordinación multilingüe|Babel]]</text>
      <sha1>irczcgxw2myrk762csv8azloncd00kx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel lista de linguas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1348</id>
    <revision>
      <id>1551</id>
      <timestamp>2005-08-31T13:10:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>lista de linguas</comment>
      <origin>1551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="oewlmesn1klmy8bas8yduaubuxfqtxp" xml:space="preserve">{{Babel de}}

{{Babel en}}

{{Babel fr}}

{{Babel gl}}

{{Babel mi}}

{{Babel pt}}</text>
      <sha1>oewlmesn1klmy8bas8yduaubuxfqtxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel gl</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1349</id>
    <revision>
      <id>4354</id>
      <parentid>1552</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="hfp247y5om3lifil7ew1p4ugvjpgfrz" xml:space="preserve">==gl - Galego==
[[:Category:Usuario gl]], coas subcategorías [[:Category:Usuario gl-1]], [[:Category:Usuario gl-2]], [[:Category:Usuario gl-3]], [[:Category:Usuario gl-N]]

Use os seguintes modelos de marcador na súa páxina de usuario:
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User gl|User gl]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp; Este usuario é galegofalante.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User gl-1|User gl-1]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuario pode contribuir cun nivel básico de galego.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User gl-2|User gl-2]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuario pode contribuir cun nivel intermedio de galego.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User gl-3|User gl-3]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuario pode contribuir cun nivel avanzado de galego.


O modelo &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User gl-0|User gl-0]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; está reservado para os usuarios que descoñezan o galego ou teñan grandes dificultades para comprendelo.</text>
      <sha1>hfp247y5om3lifil7ew1p4ugvjpgfrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User gl</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1350</id>
    <revision>
      <id>4328</id>
      <parentid>1553</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423" sha1="r57kzgkysp6cdkwemg0xbfjnqr31k05" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #6EF7A7 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#C5FCDC&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#6EF7A7;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''gl'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuario é '''[[:Category:Usuario gl-N|galegofalante]]'''.[[Categoría:Usuario gl|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario gl-N|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>r57kzgkysp6cdkwemg0xbfjnqr31k05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Coordinación multilingüe</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1351</id>
    <revision>
      <id>1555</id>
      <timestamp>2005-08-31T13:15:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Wikisource]]</comment>
      <origin>1555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="7bm38vgee0a91hv4mw4ypnoqbm4jr01" xml:space="preserve">[[Category:Wikisource|Coordinación multilingüe]]</text>
      <sha1>7bm38vgee0a91hv4mw4ypnoqbm4jr01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario gl</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1352</id>
    <revision>
      <id>9879</id>
      <parentid>9095</parentid>
      <timestamp>2013-09-05T18:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.3) (Bot: Engado: [[uk:Категорія:Користувачі gl]]</comment>
      <origin>9879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="312" sha1="fgk572guwuny485llwxy376ps0zo0ax" xml:space="preserve">[[Category:Usuarios por lingua|Gl]]

[[br:Rummad:Implijerien gl]]
[[de:Kategorie:User gl]]
[[en:Category:User gl]]
[[fr:Catégorie:Utilisateurs gl]]
[[it:Categoria:Utenti gl]]
[[pl:Kategoria:User gl]]
[[pt:Categoria:Utilizador gl]]
[[uk:Категорія:Користувачі gl]]
[[zh:Category:Gl 使用者]]</text>
      <sha1>fgk572guwuny485llwxy376ps0zo0ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario gl-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1354</id>
    <revision>
      <id>5223</id>
      <parentid>1558</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="52cqmbxymzcylclmv9bfm5vo6fzq7t6" xml:space="preserve">[[Category:Usuario gl|N]]</text>
      <sha1>52cqmbxymzcylclmv9bfm5vo6fzq7t6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User gl-0</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1355</id>
    <revision>
      <id>4329</id>
      <parentid>1559</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="468" sha1="q9kx0emze0bvms4035510ftj0fejrg6" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #FFB3B3 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFE0E8&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFB3B3;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''gl-0'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Esta persoa [[:Category:Usuario gl-0|'''non comprende''']] o '''[[:Category:Usuario gl|galego]]''', ou ten grandes dificultades para entendelo. [[Categoría:Usuario gl-0|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>q9kx0emze0bvms4035510ftj0fejrg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Lixo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1356</id>
    <revision>
      <id>14656</id>
      <parentid>11248</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T17:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2872" sha1="fgcxw69glbsipd7aabvndyeeqlxqe9w" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = borrado rápido
| imaxe = [[Ficheiro:Icono_consulta_borrar.png|60px|Este artigo será borrado en breve.]]
| texto = {{#if:{{{1|}}}|&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;color:black;border-bottom:2px solid #c00000&quot;&gt;'''Lixo:&lt;/span&gt; Esta páxina está clasificada para a súa [[Wikipedia:Eliminación rápida|eliminación rápida]],''' porque:&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
::&lt;span style=&quot;background-color:#fee; color:red; font-size:120%&quot;&gt;'''{{{1}}}'''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;Se vostede non está de acordo coa súa eliminación inmediata, por favor, expoña os seus motivos na [[Conversa {{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|páxina de conversa deste artigo]]. Se esta páxina non cumpre os criterios de eliminación rápida, ou se vostede corrixe os problemas, por favor, elimine esta mensaxe de aviso, pero '''nunca elimine o aviso de artigos creados por vostede''' mesmo. A &lt;span class=plainlinks&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=cur}}&lt;/span&gt; última edición] nesta páxina foi feita por {{Usuario|{{REVISIONUSER}}}} [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} &lt;span class=plainlinks&gt;{{Idade en tempo|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}].&lt;br /&gt;&lt;small&gt;'''Administradores:''' Asegurádevos de que outras páxinas [[Especial:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|non ligan con esta]], comprobade o &lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} historial da páxina]&lt;/span&gt; antes de borrar e que foron cambiadas as [[Wikipedia:Ligazóns interlingüísticas|ligazóns interlingüísticas]] no [[Wikidata]].&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;&lt;!--SEN O PARÁMETRO 1--&gt;|&lt;!--SEN O PARÁMETRO 1--&gt;&lt;big&gt;&lt;span style=&quot;color:black;border-bottom:2px solid #c00000&quot;&gt;'''Lixo:&lt;/span&gt; Esta páxina está clasificada para a súa [[Wikipedia:Eliminación rápida|eliminación rápida]].'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;Se vostede non está de acordo coa súa eliminación inmediata, por favor, expoña os seus motivos na [[Conversa {{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|páxina de conversa deste artigo]]. Se esta páxina non cumpre os criterios de eliminación rápida, ou se vostede corrixe os problemas, por favor, elimine esta mensaxe de aviso, pero '''nunca elimine o aviso de artigos creados por vostede''' mesmo. A &lt;span class=plainlinks&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=cur}}&lt;/span&gt; última edición] nesta páxina foi feita por {{Usuario|{{REVISIONUSER}}}} [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} &lt;span class=plainlinks&gt;{{Idade en tempo|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}].&lt;br /&gt;&lt;small&gt;'''Administradores:''' Asegurádevos de que outras páxinas [[Especial:Whatlinkshere/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|non ligan con esta]] e comprobade o &lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} historial da páxina]&lt;/span&gt; antes de borrar.&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
}}
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource:Limpar]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fgcxw69glbsipd7aabvndyeeqlxqe9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario gl-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1357</id>
    <revision>
      <id>5212</id>
      <parentid>1561</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>5212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="3tizad0u49lmgd74knp7gbswjpytt83" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuario gl|0]]</text>
      <sha1>3tizad0u49lmgd74knp7gbswjpytt83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Limpar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1358</id>
    <revision>
      <id>14657</id>
      <parentid>14653</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T17:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Categoría:Limpar]]&quot; a &quot;[[Categoría:Wikisource:Limpar]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>14657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="l8r7sy21a3te7mq3t6j6r6hjbqzgl9g" xml:space="preserve">{{Categoría baleira}}
[[Category:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>l8r7sy21a3te7mq3t6j6r6hjbqzgl9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Mantemento</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1359</id>
    <revision>
      <id>14663</id>
      <parentid>1563</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T18:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="f4xa3hmsw2l0ezk791oqmhixnba6d0b" xml:space="preserve">{{Mantemento}}

[[Category:Wikisource]]</text>
      <sha1>f4xa3hmsw2l0ezk791oqmhixnba6d0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuarios por lingua</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1360</id>
    <revision>
      <id>10038</id>
      <parentid>9864</parentid>
      <timestamp>2014-01-06T18:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.3) (Bot: Engado: [[eo:Kategorio:Uzantoj laŭ lingvo]]</comment>
      <origin>10038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1269" sha1="a426ije7zpenhn4nkittcwizn3no87d" xml:space="preserve">[[Category:Wikisource:Coordinación multilingüe]]

[[ar:تصنيف:مستخدمون حسب اللغة]]
[[az:Kateqoriya:Dillərinə görə vikimənbəçilər]]
[[be:Катэгорыя:Вавілонская вежа — удзельнікі паводле моў]]
[[br:Rummad:Kenlabourerien hervez o yezh]]
[[ca:Categoria:Usuaris per idioma]]
[[da:Kategori:Wikisource brugere efter sprogkundskaber]]
[[de:Kategorie:Benutzer nach Sprache]]
[[el:Κατηγορία:Γλώσσες χρηστών]]
[[en:Category:User languages]]
[[eo:Kategorio:Uzantoj laŭ lingvo]]
[[fi:Luokka:Käyttäjien kielet]]
[[fr:Catégorie:Utilisateurs par langue]]
[[he:קטגוריה:משתמשי כישורי שפה]]
[[hu:Kategória:Felhasználók nyelvei]]
[[id:Kategori:Pengguna menurut bahasa]]
[[it:Categoria:Utenti per lingua]]
[[ja:カテゴリ:言語別の利用者]]
[[li:Categorie:Gebroekersbehieër]]
[[mk:Категорија:Корисници по јазици]]
[[no:Kategori:Wikikilden-brukere etter språk]]
[[pl:Kategoria:Babel]]
[[pt:Categoria:Utilizadores línguas]]
[[ru:Категория:Викитека:Участники по языкам]]
[[sr:Категорија:Језичке кутијице]]
[[uk:Категорія:Користувачі за мовою]]</text>
      <sha1>a426ije7zpenhn4nkittcwizn3no87d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User gl-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1361</id>
    <revision>
      <id>4330</id>
      <parentid>1568</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="484" sha1="t2jyk5xwo07to9em80dgespv52hpdtj" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''gl-1'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuario pode contribuir cun nivel '''[[:Category:Usuario gl-1|básico]]''' de '''[[:Category:Usuario gl|galego]]'''.[[Categoría:Usuario gl|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario gl-1|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>t2jyk5xwo07to9em80dgespv52hpdtj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User gl-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1362</id>
    <revision>
      <id>4331</id>
      <parentid>1569</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="490" sha1="lklchvdrjy0nmctefgac322tvyi8wk7" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''gl-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuario pode contribuir cun nivel '''[[:Category:Usuario gl-2|intermedio]]''' de '''[[:Category:Usuario  gl|galego]]'''. [[Categoría:Usuario  gl|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario  gl-2|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>lklchvdrjy0nmctefgac322tvyi8wk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User gl-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1363</id>
    <revision>
      <id>4332</id>
      <parentid>1570</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="483" sha1="q1cfwc371spj1so2l42fdlxoythnlz0" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''gl-3'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuario pode contribuir cun nivel '''[[:Category:Usuario gl-3|avanzado]]''' de '''[[:Category:Usuario gl|galego]]'''.[[Categoría:Usuario gl|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario gl-3|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>q1cfwc371spj1so2l42fdlxoythnlz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario gl-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1364</id>
    <revision>
      <id>5220</id>
      <parentid>1571</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="inx53rq8shuo27nf5tou0l798drsvdl" xml:space="preserve">[[Category:Usuario gl|1]]</text>
      <sha1>inx53rq8shuo27nf5tou0l798drsvdl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario gl-3</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1365</id>
    <revision>
      <id>5222</id>
      <parentid>1572</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="5yaxnj7p8mhjj9g0g3ibuecrl1qd1b2" xml:space="preserve">[[Category:Usuario gl|3]]</text>
      <sha1>5yaxnj7p8mhjj9g0g3ibuecrl1qd1b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario gl-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1366</id>
    <revision>
      <id>5221</id>
      <parentid>1573</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="6fe8vslbb3ey98m8wqb2ldl2bqwqmpb" xml:space="preserve">[[Category:Usuario gl|2]]</text>
      <sha1>6fe8vslbb3ey98m8wqb2ldl2bqwqmpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-5</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1367</id>
    <revision>
      <id>1578</id>
      <parentid>1575</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="380" sha1="81k53xaxcltwo36m1bk7qqguxtcev5y" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|- 
| {{User {{{1}}}}}
|- 
| {{User {{{2}}}}}
|- 
| {{User {{{3}}}}}
|- 
| {{User {{{4}}}}}
|- 
| {{User {{{5}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>81k53xaxcltwo36m1bk7qqguxtcev5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1368</id>
    <revision>
      <id>1577</id>
      <parentid>1576</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="9mt4id54s8acvkt39zzkrce7nmzu6t4" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|-
| {{User {{{1}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>9mt4id54s8acvkt39zzkrce7nmzu6t4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1369</id>
    <revision>
      <id>1579</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Modelo de Babel para duas linguas</comment>
      <origin>1579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="ql139jprp3lhdoeusu9dmfsov9kyaqq" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|-
| {{User {{{1}}}}}
|-
| {{User {{{2}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>ql139jprp3lhdoeusu9dmfsov9kyaqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1370</id>
    <revision>
      <id>1580</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Modelo de Babel para tres linguas</comment>
      <origin>1580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="334" sha1="bf50jc4af6bofnwb4ge641fhiwy2z6m" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|- 
| {{User {{{1}}}}}
|- 
| {{User {{{2}}}}}
|- 
| {{User {{{3}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>bf50jc4af6bofnwb4ge641fhiwy2z6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-4</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1371</id>
    <revision>
      <id>1581</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Modelo de Babel para catro linguas</comment>
      <origin>1581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="357" sha1="7598zatd1gt5djhrhf9apxz57rdslyc" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|- 
| {{User {{{1}}}}}
|- 
| {{User {{{2}}}}}
|- 
| {{User {{{3}}}}}
|- 
| {{User {{{4}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>7598zatd1gt5djhrhf9apxz57rdslyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-6</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1372</id>
    <revision>
      <id>1582</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Modelo de Babel para seis linguas</comment>
      <origin>1582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="jajqo9vu9sb3wcfgpp54antdbu8b9qp" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|- 
| {{User {{{1}}}}}
|- 
| {{User {{{2}}}}}
|- 
| {{User {{{3}}}}}
|- 
| {{User {{{4}}}}}
|- 
| {{User {{{5}}}}}
|- 
| {{User {{{6}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>jajqo9vu9sb3wcfgpp54antdbu8b9qp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-7</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1373</id>
    <revision>
      <id>1583</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Modelo de Babel para sete linguas</comment>
      <origin>1583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="426" sha1="5g6kifw0dn3u6g4ns9xh4awec3f2as3" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|- 
| {{User {{{1}}}}}
|- 
| {{User {{{2}}}}}
|- 
| {{User {{{3}}}}}
|- 
| {{User {{{4}}}}}
|- 
| {{User {{{5}}}}}
|- 
| {{User {{{6}}}}}
|- 
| {{User {{{7}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>5g6kifw0dn3u6g4ns9xh4awec3f2as3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-8</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1374</id>
    <revision>
      <id>1584</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Modelo de Babel para oito linguas</comment>
      <origin>1584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="449" sha1="oluuk4ufby30r70amredrplrz5wukpk" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|- 
| {{User {{{1}}}}}
|- 
| {{User {{{2}}}}}
|- 
| {{User {{{3}}}}}
|- 
| {{User {{{4}}}}}
|- 
| {{User {{{5}}}}}
|- 
| {{User {{{6}}}}}
|- 
| {{User {{{7}}}}}
|- 
| {{User {{{8}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>oluuk4ufby30r70amredrplrz5wukpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-9</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1375</id>
    <revision>
      <id>1585</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Modelo de Babel para nove linguas</comment>
      <origin>1585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="0j54p9k48m6zqups7jjn1124c8pyfhz" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|- 
| {{User {{{1}}}}}
|- 
| {{User {{{2}}}}}
|- 
| {{User {{{3}}}}}
|- 
| {{User {{{4}}}}}
|- 
| {{User {{{5}}}}}
|- 
| {{User {{{6}}}}}
|- 
| {{User {{{7}}}}}
|- 
| {{User {{{8}}}}}
|- 
| {{User {{{9}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>0j54p9k48m6zqups7jjn1124c8pyfhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel-10</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1376</id>
    <revision>
      <id>1586</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>Modelo de Babel para dez linguas</comment>
      <origin>1586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="n0kn4g3o5orb0wyy9srci9m2kg76s6j" xml:space="preserve">{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | '''[[Wikisource:Babel]]'''
|- 
| {{User {{{1}}}}}
|- 
| {{User {{{2}}}}}
|- 
| {{User {{{3}}}}}
|- 
| {{User {{{4}}}}}
|- 
| {{User {{{5}}}}}
|- 
| {{User {{{6}}}}}
|- 
| {{User {{{7}}}}}
|- 
| {{User {{{8}}}}}
|- 
| {{User {{{9}}}}}
|- 
| {{User {{{10}}}}}
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | [[:Category:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]
|}</text>
      <sha1>n0kn4g3o5orb0wyy9srci9m2kg76s6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User en</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1377</id>
    <revision>
      <id>4434</id>
      <parentid>4320</parentid>
      <timestamp>2008-03-17T04:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EVula</username>
        <id>94</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ [[ar:قالب:User en]], [[az:Şablon:User en]], [[ca:Plantilla:Babel en]], [[de:Vorlage:User en]], [[el:Πρότυπο:Χρήστης en]]...</comment>
      <origin>4434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="907" sha1="7d1gwah2wlp66yhh5w37ep699qh2c9t" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #6EF7A7 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#C5FCDC&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#6EF7A7;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''en'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | This user is a '''[[:Category:Usuario en-N|native]] [[:Category:Usuario en|English speaker]]'''. [[Categoría:Usuario en|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario en-N|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[ar:قالب:User en]]
[[az:Şablon:User en]]
[[ca:Plantilla:Babel en]]
[[de:Vorlage:User en]]
[[el:Πρότυπο:Χρήστης en]]
[[en:Template:User en]]
[[es:Plantilla:Usuario en]]
[[hu:Sablon:User en]]
[[id:Templat:User en]]
[[it:Template:Utente en]]
[[la:Formula:User en]]
[[no:Mal:Bruker en]]
[[pl:Szablon:User en]]
[[ru:Шаблон:User en]]
[[sl:Predloga:User en]]
[[ta:வார்ப்புரு:User en]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7d1gwah2wlp66yhh5w37ep699qh2c9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario en</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1378</id>
    <revision>
      <id>5215</id>
      <parentid>1588</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:23:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="62wbvp92rjfoin11tdvsvhq0rdy2e3u" xml:space="preserve">[[Category:Usuarios por lingua|En]]</text>
      <sha1>62wbvp92rjfoin11tdvsvhq0rdy2e3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario en-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1379</id>
    <revision>
      <id>1589</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario en]]</comment>
      <origin>1589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="lnl0f1easx072c8i9u2mlcnycgu5uxl" xml:space="preserve">[[Category:Usuario en]]</text>
      <sha1>lnl0f1easx072c8i9u2mlcnycgu5uxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User en-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1380</id>
    <revision>
      <id>4321</id>
      <parentid>1590</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:45:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="490" sha1="sypifr9g06efy95t11ww95l06fid7qo" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''en-1'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | This user is able to contribute with a '''[[:Category:Usuario en-1|basic]]''' level of '''[[:Category:Usuario en|English]]'''. [[Categoría:Usuario en|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario en-1|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>sypifr9g06efy95t11ww95l06fid7qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario en-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1381</id>
    <revision>
      <id>9878</id>
      <parentid>9055</parentid>
      <timestamp>2013-09-05T18:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.3) (Bot: Engado: [[uk:Категорія:Користувачі en-1]]</comment>
      <origin>9878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="543" sha1="i3rl2n4ts0ybnqhek3pak362pxlff75" xml:space="preserve">[[Category:Usuario en]]

[[ar:تصنيف:مستخدم en-1]]
[[cs:Kategorie:User en-1]]
[[da:Kategori:Brugere en-1]]
[[de:Kategorie:User en-1]]
[[el:Κατηγορία:Χρήστης en-1]]
[[en:Category:User en-1]]
[[es:Categoría:Usuario en-1]]
[[fi:Luokka:User en-1]]
[[fr:Catégorie:Utilisateurs en-1]]
[[it:Categoria:Utenti en-1]]
[[ja:カテゴリ:User en-1]]
[[ko:분류:사용자 en-1]]
[[li:Categorie:Gebroeker en-1]]
[[pl:Kategoria:User en-1]]
[[ru:Категория:User en-1]]
[[uk:Категорія:Користувачі en-1]]</text>
      <sha1>i3rl2n4ts0ybnqhek3pak362pxlff75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User en-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1382</id>
    <revision>
      <id>4322</id>
      <parentid>1592</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="498" sha1="11lfzdmb5dcl2up2u2x8006eb9nth57" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''en-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | This user is able to contribute with an '''[[:Category:Usuario en-2|intermediate]]''' level of '''[[:Category:Usuario en|English]]'''. [[Categoría:Usuario en|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario en-2|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>11lfzdmb5dcl2up2u2x8006eb9nth57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario en-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1383</id>
    <revision>
      <id>1593</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario en]]</comment>
      <origin>1593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="lnl0f1easx072c8i9u2mlcnycgu5uxl" xml:space="preserve">[[Category:Usuario en]]</text>
      <sha1>lnl0f1easx072c8i9u2mlcnycgu5uxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User en-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1384</id>
    <revision>
      <id>4323</id>
      <parentid>1594</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="acu5vrkhsw0isf5trwp41iy3swkpmgq" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''en-3'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | This user is able to contribute with an '''[[:Category:Usuario en-3|advanced]]''' level of '''[[:Category:Usuario en|English]]'''.
[[Categoría:Usuario en|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario en-3|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>acu5vrkhsw0isf5trwp41iy3swkpmgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario en-3</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1385</id>
    <revision>
      <id>9877</id>
      <parentid>9056</parentid>
      <timestamp>2013-09-05T18:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.3) (Bot: Engado: [[uk:Категорія:Користувачі en-3]]</comment>
      <origin>9877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="657" sha1="ot17ikftpryqus3jn8gwujaefw83flt" xml:space="preserve">[[Category:Usuario en]]

[[ar:تصنيف:مستخدم en-3]]
[[br:Rummad:Implijerien en-3]]
[[cs:Kategorie:User en-3]]
[[da:Kategori:Brugere en-3]]
[[de:Kategorie:User en-3]]
[[el:Κατηγορία:Χρήστης en-3]]
[[en:Category:User en-3]]
[[eo:Kategorio:Uzanto en-3]]
[[es:Categoría:Usuario en-3]]
[[fi:Luokka:User en-3]]
[[fr:Catégorie:Utilisateurs en-3]]
[[id:Kategori:User en-3]]
[[it:Categoria:Utenti en-3]]
[[ja:カテゴリ:User en-3]]
[[ko:분류:사용자 en-3]]
[[li:Categorie:Gebroeker en-3]]
[[no:Kategori:Bruker en-3]]
[[pl:Kategoria:User en-3]]
[[ru:Категория:User en-3]]
[[uk:Категорія:Користувачі en-3]]</text>
      <sha1>ot17ikftpryqus3jn8gwujaefw83flt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User pt</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1386</id>
    <revision>
      <id>4333</id>
      <parentid>1596</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="437" sha1="dif8p5fb2olxmjyylsjgkbyhhvweeog" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #6EF7A7 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#C5FCDC&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#6EF7A7;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''pt'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | O idioma nativo deste usuário é o '''[[:Category:Usuario pt|Português]]'''.[[Categoría:Usuario pt|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario pt-N|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>dif8p5fb2olxmjyylsjgkbyhhvweeog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pt</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1387</id>
    <revision>
      <id>5218</id>
      <parentid>1597</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="49uwyt4fnzsek2dj2og0q21dh4yci60" xml:space="preserve">[[Category:Usuarios por lingua|Pt]]</text>
      <sha1>49uwyt4fnzsek2dj2og0q21dh4yci60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User pt-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1388</id>
    <revision>
      <id>4334</id>
      <parentid>1598</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="d5k70tbm26xxopkeuvglmjdc3ojo0w4" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''pt-1'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuário pode contribuir com um nível '''[[:Category:Usuario pt-1|básico]]''' de '''[[:Category:Usuario pt|Português]]'''.[[Categoría:Usuario pt|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario pt-1|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>d5k70tbm26xxopkeuvglmjdc3ojo0w4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User pt-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1389</id>
    <revision>
      <id>4335</id>
      <parentid>1599</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="490" sha1="75jjzou6k01ksq58mnk8c25tvt2hpv6" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''pt-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuário pode contribuir com um nível '''[[:Category:Usuario pt-2|médio]]''' de '''[[:Category:Usuario pt|Português]]'''.[[Categoría:Usuario pt|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario pt-2|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>75jjzou6k01ksq58mnk8c25tvt2hpv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User pt-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1390</id>
    <revision>
      <id>4336</id>
      <parentid>1600</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="69hetjsogumm7iujsq3tz2uoiq0l46l" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''pt-3'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuário pode contribuir com um nível '''[[:Category:Usuario pt-3|avançado]]''' de '''[[:Category:Usuario pt|Português]]'''.[[Categoría:Usuario pt|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario pt-3|{{PAGENAME}}]]
|}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>69hetjsogumm7iujsq3tz2uoiq0l46l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pt-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1391</id>
    <revision>
      <id>1601</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <comment>[[Category:Usuario pt]]</comment>
      <origin>1601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="k5vhovhbup43eixe6q27zkjde0pfnb1" xml:space="preserve">[[Category:Usuario pt]]</text>
      <sha1>k5vhovhbup43eixe6q27zkjde0pfnb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pt-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1392</id>
    <revision>
      <id>1602</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario pt]]</comment>
      <origin>1602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="k5vhovhbup43eixe6q27zkjde0pfnb1" xml:space="preserve">[[Category:Usuario pt]]</text>
      <sha1>k5vhovhbup43eixe6q27zkjde0pfnb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pt-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1393</id>
    <revision>
      <id>1603</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario pt]]</comment>
      <origin>1603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="k5vhovhbup43eixe6q27zkjde0pfnb1" xml:space="preserve">[[Category:Usuario pt]]</text>
      <sha1>k5vhovhbup43eixe6q27zkjde0pfnb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pt-3</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1394</id>
    <revision>
      <id>1604</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario pt]]</comment>
      <origin>1604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="k5vhovhbup43eixe6q27zkjde0pfnb1" xml:space="preserve">[[Category:Usuario pt]]</text>
      <sha1>k5vhovhbup43eixe6q27zkjde0pfnb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User es</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1395</id>
    <revision>
      <id>4324</id>
      <parentid>1605</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="rqanbkjo5g2v4q4vjbuvww15oh76mtj" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #6ef7a7 1px;margin:1px;&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#c5fcdc;&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#6ef7a7;text-align:center;font-size:14pt;&quot; | '''es'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em;&quot; | Este usuario es un hablante  '''[[:Category:Usuario es-N|nativo]]''' de '''[[:Category:Usuario es|español]]'''.[[Categoría:Usuario es|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario es-N|{{PAGENAME}}]] 
|}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>rqanbkjo5g2v4q4vjbuvww15oh76mtj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User es-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396</id>
    <revision>
      <id>4325</id>
      <parentid>1606</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="5xyniibsyjg6aiyxgnh2u9urybdaxha" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt; 
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''es-1'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuario puede contribuir con un nivel '''[[:Category:Usuario es-1|básico]]''' de '''[[:Category:Usuario es|español]]'''.[[Categoría:Usuario es|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario es-1|{{PAGENAME}}]] 
|} 
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>5xyniibsyjg6aiyxgnh2u9urybdaxha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User es-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1397</id>
    <revision>
      <id>4326</id>
      <parentid>1607</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="497" sha1="tb2l6knj9f1aueztjzygqlqmznfkt01" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt; 
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''es-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuario puede contribuir con un nivel '''[[:Category:Usuario es-2|intermedio]]''' de '''[[:Category:Usuario es|español]]'''. [[Categoría:Usuario es|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario es-2|{{PAGENAME}}]] 
|} 
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>tb2l6knj9f1aueztjzygqlqmznfkt01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User es-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1398</id>
    <revision>
      <id>4327</id>
      <parentid>1608</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="pzpvtn47y360zo75wl3k6mrkglwv8f1" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''es-3'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuario puede contribuir con un nivel '''[[:Category:Usuario es-3|avanzado]]''' de '''[[:Category:Usuario es|español]]'''.[[Categoría:Usuario es|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario es-3|{{PAGENAME}}]] 
|}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>pzpvtn47y360zo75wl3k6mrkglwv8f1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario es-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1399</id>
    <revision>
      <id>1609</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario es]]</comment>
      <origin>1609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ezdzzixytujs176phbhr19f7dd71k75" xml:space="preserve">[[Category:Usuario es]]</text>
      <sha1>ezdzzixytujs176phbhr19f7dd71k75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario es-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1400</id>
    <revision>
      <id>1610</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario es]]</comment>
      <origin>1610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ezdzzixytujs176phbhr19f7dd71k75" xml:space="preserve">[[Category:Usuario es]]</text>
      <sha1>ezdzzixytujs176phbhr19f7dd71k75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario es-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1401</id>
    <revision>
      <id>1611</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario es]]</comment>
      <origin>1611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ezdzzixytujs176phbhr19f7dd71k75" xml:space="preserve">[[Category:Usuario es]]</text>
      <sha1>ezdzzixytujs176phbhr19f7dd71k75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario es-3</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1402</id>
    <revision>
      <id>1612</id>
      <timestamp>2005-08-31T14:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Category:Usuario es]]</comment>
      <origin>1612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ezdzzixytujs176phbhr19f7dd71k75" xml:space="preserve">[[Category:Usuario es]]</text>
      <sha1>ezdzzixytujs176phbhr19f7dd71k75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario es</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1403</id>
    <revision>
      <id>5213</id>
      <parentid>1613</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="q6uij8l6w95aeg0el2z284ygupi1ypx" xml:space="preserve">[[Category:Usuarios por lingua|Es]]</text>
      <sha1>q6uij8l6w95aeg0el2z284ygupi1ypx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel es</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1404</id>
    <revision>
      <id>4352</id>
      <parentid>1614</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="761" sha1="313202s7q70j94w6r31qj1gflmtdj0o" xml:space="preserve">==es - Español==
[[:Category:Usuario es]], y las subcategorías [[:Category:Usuario es-1]], [[:Category:Usuario es-2]], [[:Category:Usuario es-3]], [[:Category:Usuario es-N]]

Use los siguientes modelos de marcador en su página de usuario:
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user es|user es]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuario es un hablante nativo de español.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user es-1|user es-1]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuario puede contribuir con un nivel básico de español.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user es-2|user es-2]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuario puede contribuir con un nivel intermedio de español.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user es-3|user es-3]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuario puede contribuir con un nivel avanzado de español.</text>
      <sha1>313202s7q70j94w6r31qj1gflmtdj0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel en</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1405</id>
    <revision>
      <id>4351</id>
      <parentid>1615</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="br3n7o95czu0p9au2d70prybrjkje1x" xml:space="preserve">==en - English==
[[:Category:Usuario en]], with subcategories [[:Category:Usuario en-1]], [[:Category:Usuario en-2]], [[:Category:Usuario en-3]], [[:Category:Usuario en-N]]

Use the following templates on your user page:
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user en|user en]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; This user is a native English speaker.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user en-1|user en-1]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; This user is able to contribute with a basic level of English.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user en-2|user en-2]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; This user is able to contribute with an intermediate level of English.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user en-3|user en-3]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; This user is able to contribute with an advanced level of English.</text>
      <sha1>br3n7o95czu0p9au2d70prybrjkje1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel de</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1406</id>
    <revision>
      <id>4350</id>
      <parentid>1616</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="77nly61m8pph63ncofzq6l9e0ghr1s6" xml:space="preserve">==de - Deutsch==
[[:Category:Usuario de]], mit den Unterkategorien [[:Category:Usuario de-1]], [[:Category:Usuario de-2]], [[:Category:Usuario de-3]], [[:Category:Usuario de-N]]

Füge einen der folgende Bausteine auf deiner Benutzerseite ein:
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user de|user de]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Benutzer mit Kenntnissen als Muttersprache in Deutsch.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user de-1|user de-1]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Benutzer mit Grundkenntnissen in Deutsch.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user de-2|user de-2]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Benutzer mit erweiterten Kenntnissen in Deutsch.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user de-3|user de-3]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Benutzer mit fließenden Kenntnissen in Deutsch.</text>
      <sha1>77nly61m8pph63ncofzq6l9e0ghr1s6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel fr</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1407</id>
    <revision>
      <id>4353</id>
      <parentid>1617</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="99f63c2nswfrlo6zn2xi7huhfjnl0eq" xml:space="preserve">==fr - Français==
[[:Category:Usuario fr]], avec les sous-catégories [[:Category:Usuario fr-1]], [[:Category:Usuario fr-2]], [[:Category:Usuario fr-3]], [[:Category:Usuario fr-N]]

Utilisez l'un des modèles suivants sur votre page utilisateur :
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user fr|user fr]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Cet utilisateur a pour langue maternelle le français.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user fr-1|user fr-1]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Cet utilisateur peut contribuer avec un niveau élémentaire de français.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user fr-2|user fr-2]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Cet utilisateur peut contribuer avec un niveau moyen de français.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user fr-3|user fr-3]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Cet utilisateur peut contribuer avec un niveau avancé de français.</text>
      <sha1>99f63c2nswfrlo6zn2xi7huhfjnl0eq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel it</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1408</id>
    <revision>
      <id>4355</id>
      <parentid>1618</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="769" sha1="5zo8jay2gioanxhh4803n8n97iri4fx" xml:space="preserve">==it - Italiano==
[[:Category:Usuario it]], e le sub-categorie [[:Category:Usuario it-1]], [[:Category:Usuario it-2]], [[:Category:Usuario it-3]], [[:Category:Usuario it-N]]

Ognuno dei template linguistici a mostrare sulla tua pagina utente:
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user it|user it]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Questo utente parla italiano come lingua madre.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user it-1|user it-1]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Quest'utente può contribuire con un Italiano di livello semplice.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user it-2|user it-2]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Quest'utente può contribuire con un Italiano di livello intermedio.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:user it-3|user it-3]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Quest'utente può contribuire con un Italiano di livello avanzato.</text>
      <sha1>5zo8jay2gioanxhh4803n8n97iri4fx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel mi</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1409</id>
    <revision>
      <id>4356</id>
      <parentid>1619</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="mylvvik8aqlv0vx12vpufd9pegs2hsx" xml:space="preserve">==mi - M&amp;#257;ori==
[[:Category:Usuario mi]], with subcategories [[:Category:Usuario mi-1]], [[:Category:Usuario mi-2]], [[:Category:Usuario mi-3]], [[:Category:Usuario mi-N]]

* &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User mi|user mi]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; &amp;mdash; [[:Category:Usuario mi-N|reo tupu (native speaker)]]
* &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User mi-1|user mi-1]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; &amp;mdash; [[:Category:Usuario mi-1|basic]]
* &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User mi-2|user mi-2]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; &amp;mdash; [[:Category:Usuario mi-2|intermediate]]
* &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User mi-3|user mi-3]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; &amp;mdash; [[:Category:Usuario mi-3|advanced]]</text>
      <sha1>mylvvik8aqlv0vx12vpufd9pegs2hsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel pt</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1410</id>
    <revision>
      <id>4357</id>
      <parentid>1620</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Template -&gt; Modelo</comment>
      <origin>4357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="762" sha1="kp8ds4whbgwhal8cvpomns18acnlksj" xml:space="preserve">==pt - Português==
[[:Category:Usuario pt]], com subcategorias [[:Category:Usuario pt-1]], [[:Category:Usuario pt-2]], [[:Category:Usuario pt-3]], [[:Category:Usuario pt-N]]

Use os seguintes moldes em sua página do usuário:
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User pt|User pt]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuário fala o português como seu idioma natural.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User pt-1|User pt-1]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuário pode contribuir com um nível básico de Português.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User pt-2|User pt-2]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuário pode contribuir com um nível médio de Português.
*&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Modelo:User pt-3|User pt-3]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; Este usuário pode contribuir com um nível avançado de Português.</text>
      <sha1>kp8ds4whbgwhal8cvpomns18acnlksj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario de</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1411</id>
    <revision>
      <id>9876</id>
      <parentid>9093</parentid>
      <timestamp>2013-09-05T18:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.3) (Bot: Engado: [[uk:Категорія:Користувачі de]]</comment>
      <origin>9876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="c6oay6kjk4443lsz7t9pif838luca0a" xml:space="preserve">[[Category:Usuarios por lingua|De]]

[[ar:تصنيف:مستخدم de]]
[[br:Rummad:Implijerien de]]
[[da:Kategori:Brugere de]]
[[de:Kategorie:User de]]
[[el:Κατηγορία:Χρήστης de]]
[[en:Category:User de]]
[[es:Categoría:Usuario de]]
[[fa:رده:User de]]
[[fi:Luokka:User de]]
[[fr:Catégorie:Utilisateurs de]]
[[hu:Kategória:User de]]
[[it:Categoria:Utenti de]]
[[ja:カテゴリ:User de]]
[[li:Categorie:Gebroeker de]]
[[no:Kategori:Bruker de]]
[[pl:Kategoria:User de]]
[[ru:Категория:User de]]
[[sr:Категорија:Корисник de]]
[[uk:Категорія:Користувачі de]]
[[zh:Category:De 使用者]]</text>
      <sha1>c6oay6kjk4443lsz7t9pif838luca0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario fr</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1412</id>
    <revision>
      <id>5216</id>
      <parentid>1622</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="np05jc6ccrovt1c6x1uhc9hmdti8ao2" xml:space="preserve">[[Category:Usuarios por lingua|Fr]]</text>
      <sha1>np05jc6ccrovt1c6x1uhc9hmdti8ao2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario mi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1413</id>
    <revision>
      <id>5217</id>
      <parentid>1623</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:23:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="t41pij7461u2fo2beycd82x25wvx526" xml:space="preserve">[[Category:Usuarios por lingua|Mi]]</text>
      <sha1>t41pij7461u2fo2beycd82x25wvx526</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario de-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1414</id>
    <revision>
      <id>1647</id>
      <parentid>1624</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:55:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ggsom54oc16s5va58d8vgfl9ws3c5kg" xml:space="preserve">[[Category:Usuario de]]</text>
      <sha1>ggsom54oc16s5va58d8vgfl9ws3c5kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario de-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1415</id>
    <revision>
      <id>1636</id>
      <parentid>1625</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:54:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ggsom54oc16s5va58d8vgfl9ws3c5kg" xml:space="preserve">[[Category:Usuario de]]</text>
      <sha1>ggsom54oc16s5va58d8vgfl9ws3c5kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario de-3</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1416</id>
    <revision>
      <id>1637</id>
      <parentid>1626</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ggsom54oc16s5va58d8vgfl9ws3c5kg" xml:space="preserve">[[Category:Usuario de]]</text>
      <sha1>ggsom54oc16s5va58d8vgfl9ws3c5kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario de-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1417</id>
    <revision>
      <id>1638</id>
      <parentid>1627</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ggsom54oc16s5va58d8vgfl9ws3c5kg" xml:space="preserve">[[Category:Usuario de]]</text>
      <sha1>ggsom54oc16s5va58d8vgfl9ws3c5kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario fr-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1418</id>
    <revision>
      <id>5359</id>
      <parentid>1639</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T14:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="o1tnxz1oq374byfyj40djlcfuybfo2f" xml:space="preserve">[[Category:Usuario fr|1]]</text>
      <sha1>o1tnxz1oq374byfyj40djlcfuybfo2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario fr-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1419</id>
    <revision>
      <id>5358</id>
      <parentid>1640</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T14:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="eijs0h3z81zk431uws8r6pj27ervwa9" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuario fr|2]]</text>
      <sha1>eijs0h3z81zk431uws8r6pj27ervwa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario fr-3</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1420</id>
    <revision>
      <id>5361</id>
      <parentid>1642</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T14:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="qlis0ib6n9kdsnvbpwnbixjzpfyqc0t" xml:space="preserve">[[Category:Usuario fr|3]]</text>
      <sha1>qlis0ib6n9kdsnvbpwnbixjzpfyqc0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario fr-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1421</id>
    <revision>
      <id>5362</id>
      <parentid>1641</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T14:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="esg4tz9tvbqvf7m561htffknuhfpjw3" xml:space="preserve">[[Category:Usuario fr|N]]</text>
      <sha1>esg4tz9tvbqvf7m561htffknuhfpjw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario mi-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1422</id>
    <revision>
      <id>1643</id>
      <parentid>1632</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="sn478px7nf5q4359c9w138rfhw7yu7u" xml:space="preserve">[[Category:Usuario mi]]</text>
      <sha1>sn478px7nf5q4359c9w138rfhw7yu7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario mi-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1423</id>
    <revision>
      <id>1644</id>
      <parentid>1633</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:54:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="sn478px7nf5q4359c9w138rfhw7yu7u" xml:space="preserve">[[Category:Usuario mi]]</text>
      <sha1>sn478px7nf5q4359c9w138rfhw7yu7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario mi-3</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1424</id>
    <revision>
      <id>1645</id>
      <parentid>1634</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="sn478px7nf5q4359c9w138rfhw7yu7u" xml:space="preserve">[[Category:Usuario mi]]</text>
      <sha1>sn478px7nf5q4359c9w138rfhw7yu7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario mi-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1425</id>
    <revision>
      <id>1646</id>
      <parentid>1635</parentid>
      <timestamp>2005-08-31T14:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="sn478px7nf5q4359c9w138rfhw7yu7u" xml:space="preserve">[[Category:Usuario mi]]</text>
      <sha1>sn478px7nf5q4359c9w138rfhw7yu7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei reguladora do recurso de casación de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1426</id>
    <revision>
      <id>17851</id>
      <parentid>14503</parentid>
      <timestamp>2018-06-26T17:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Documentos legais galegos]]; engado a [[Categoría:Diario Oficial de Galicia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2868" sha1="nv1prqw1d6osrbu07jvbh9h6uh19lyy" xml:space="preserve">Lei 5/2005, do 25 de abril

== Exposición de motivos ==

A competencia do Parlamento para regular o recurso de casación en materia de dereito civil galego vénlle atribuída nos artigos 22 e 27.5 do Estatuto de autonomía de Galicia, que en concordancia co disposto no artigo 149.1.6.º da Constitución determinan as atribucións da nosa Comunidade Autónoma en materia de normas procesuais que deriven do dereito galego.

O Tribunal Constitucional delimitou na súa sentenza do 25 de marzo de 2004 o ámbito constitucionalmente correcto de actuación do Lexislativo autonómico nesta materia, ao pronunciarse sobre o contido da Lei 11/1993, do 15 de xullo, reguladora do recurso de casación en materia de dereito civil especial. Por todo iso, e para posibilitar a existencia dun recurso de casación ante o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia que faga efectivas as previsións do artigo 21 do Estatuto de autonomía para Galicia e a creación dunha doutrina xurisprudencial sobre o dereito civil galego, faise precisa a aprobación desta lei. Por todo o exposto o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2 do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 23 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente, promulgo en nome de El-Rei a Lei de reguladora do recurso de casación en materia de dereito civil de Galicia.

== Artigo 1 ==
O obxecto desta lei é a regulación do recurso de casación en materia de dereito civil de Galicia, de conformidade coa competencia prevista no artigo 27.5 do Estatuto de autonomía para Galicia.

== Artigo 2 ==
En desenvolvemento da competencia exclusiva da Comunidade Autónoma para a regulación das normas procesuais derivadas do dereito galego, establécense as seguintes especialidades na regulación do recurso de casación en materia de dereito civil de Galicia:

1. Considerarase motivo casacional o erro na apreciación da proba que demostre descoñecemento por parte do xulgador de feitos notorios que supoñan infracción do uso ou costume.

2. As sentenzas obxecto de casación non estarán sometidas a ningunha limitación por causa da súa contía litixiosa.

== Disposición transitoria ==
Serán recorribles en casación, conforme o disposto nesta lei, as resolucións xudiciais que, ditadas antes da súa entrada en vigor, se encontren en tempo hábil de seren obxecto de recurso.

== Disposición derrogatoria ==
Queda derrogada a Lei 11/1993, do 15 de xullo, sobre o recurso de casación en materia de dereito civil especial de Galicia.

== Disposición derradeira ==
Esta lei entrará en vigor o día seguinte da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.

Santiago de Compostela, vinte e cinco de abril de dous mil cinco.

Manuel Fraga Iribarne

Presidente

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:2005]]</text>
      <sha1>nv1prqw1d6osrbu07jvbh9h6uh19lyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de Seguridade Industrial de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1427</id>
    <revision>
      <id>20758</id>
      <parentid>20752</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T22:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63642" sha1="8cz6ih4x46dsweoknjtekf5cxlhne6j" xml:space="preserve">{{Aviso|&lt;big&gt;'''DERROGADA por Decreto Lexislativo 1/2015, de 12 de febreiro.'''&lt;/big&gt;}}
{{Calidade do texto|50%}}
Lei 9/2004, do 10 de agosto
----
== Exposición de motivos ==

O artigo 38º da Constitución española recoñece a liberdade de empresa no marco da economía de mercado e obriga aos poderes públicos a garantiren e protexeren o exercicio da devandita liberdade e a defensa da produtividade, de acordo coas exixencias da economía xeral e, se é o caso, da planificación.

Por outra parte, a normativa xeral comunitaria no ámbito da seguridade industrial relativa ás instalacións, máquinas e produtos, e aqueloutra específica referida ao control dos riscos inherentes aos accidentes graves nos que interveñen substancias perigosas establecen os requisitos mínimos exixibles de seguridade, que constitúen o punto de partida da correspondente transposición normativa estatal e do desenvolvemento lexislativo autonómico.

Ademais, a crecente complexidade das instalacións industriais como consecuencia dos avances tecnolóxicos e da fabricación de novos produtos e materiais, xunto coa posibilidade de xurdimento de novos riscos, implican un incremento da complexidade da inspección e control, que debe ser realizada por persoal especializado dotado de equipos e medios materiais específicos. Por outra parte, a competencia entre as empresas e a nova organización do traballo poden incrementar aínda máis as dificultades para un efectivo control dos riscos. Con base nestas consideracións, é necesario que a Administración dispoña dos medios de inspección e control necesarios para garantir de xeito efectivo a seguridade das instalacións industriais e a diminución do risco de accidentes. a Lei 21/1992, do 16 de xullo, de industria, estableceu as normas básicas reguladoras da ordenación das actividades e instalacións industriais, e incorporou no ámbito da seguridade e calidade industriais os principios de liberalización industrial existentes na normativa comunitaria, especialmente no referente aos procedementos de acreditación do cumprimento dos requisitos regulamentarios de seguridade, ao réxime de responsabilidades-tanto dos titulares das industrias e instalacións coma de todos os axentes que incorran nelas-e mais ao control administrativo.

Esta norma marco complementouse cunha pluralidade de regulamentos de seguridade industrial e as súas instrucións técnicas complementarias, dos que a complexidade fai necesaria unha adaptación das funcións dos distintos órganos competentes en materia de industria nas comunidades autónomas, conxugando os recursos humanos e técnicos dos que dispoñen as distintas administracións cos das entidades e organismos que conforman a infraestrutura para a calidade e seguridade industriais, e, de xeito especial, coas entidades legalmente habilitadas, de forma que o cumprimento dos regulamentos de seguridade industrial poida realizarse da maneira máis eficaz, garantindo en todo caso un rigoroso control das condicións de seguridade, posta en servizo e inspección de instalacións suxeitas á seguridade industrial.

Deste xeito, razóns de eficacia e coherencia aconsellan evitar unha excesiva dispersión normativa e fan necesario deseñar, sobre a base dos principios de liberdade de establecemento e de simplificación dos procedementos administrativos, un marco xurídico axeitado para a elaboración dunha regulación homoxénea e actualizada dos sistemas de control da seguridade industrial na Comunidade Autónoma de Galicia, coa adopción de criterios de eficacia na xestión e de colaboración e coordinación entre as administracións públicas implicadas. Así, para acadar este obxectivo e como expresión xurídica positiva da política industrial autonómica, nace a Lei de seguridade industrial de Galicia.

En definitiva, esta lei - dentro do marco da lexislación básica estatal e coa base que achegan as experiencias de dereito comparado, tanto autonómico coma doutros estados membros da Unión Europeaten por obxecto compatibilizar os instrumentos da política industrial cos da libre competencia e circulación de mercadorías, co fin de eliminar barreiras técnicas a través do axeitado artellamento dos instrumentos de control e vixilancia que garantan a correcta aplicación da regulamentación de seguridade industrial. a necesidade dun cambio cualitativo e cuantitativo do traballo relativo ao control administrativo obriga a formular a utilización de novas ferramentas que coadxuven a cumprir eficazmente o servizo de vixilancia e inspección referente á seguridade dos establecementos, das instalacións e dos produtos industriais; entre estas atópanse os plans de inspección, como fórmula idónea para garantir o cumprimento dos regulamentos de seguridade industrial e a normativa que lles resulte aplicable. para tal efecto, esta lei ordena a seguridade industrial en Galicia harmonizando os sistemas de control e vixilancia e definindo os instrumentos deste sistema; todo isto para o obxecto de comprobar que todos os axentes que interveñen no deseño, construción, posta en servizo e mantemento dos establecementos, das instalacións e dos produtos industriais cumpren coas disposicións e condicións técnicas de seguridade industrial, evitando así as incidencias que poidan provocar a aparición de riscos que produzan lesións ou danos ás persoas, bens e medio ambiente. para o cumprimento dos obxectivos sinalados, esta lei estrutúrase nunha exposición de motivos, na que se xustifica a oportunidade e conveniencia da súa aprobación, en catro títulos-divididos, nalgúns casos, en capítulos e estes, pola súa vez, en secciónsque comprenden un total de 44 artigos, así como en catro disposicións adicionais, dúas disposicións transitorias, unha disposición derrogatoria, catro disposicións derradeiras e mais dous anexos.

O título preliminar establece as disposicións xerais que permiten a correcta interpretación da lei, regulando o seu obxecto, o ámbito de aplicación e mais as finalidades dela. De igual modo, e seguindo a técnica lexislativa habitual das disposicións comunitarias, incorpóranse definicións que aclaran o sentido dos preceptos incluídos nela.

O título I aborda a regulación dos instrumentos necesarios para a ordenación da seguridade industrial en Galicia, entre os que se atopan os plans de inspección, que se configuran como unha ferramenta básica do sistema de control da seguridade industrial. Así mesmo desenvolve o réxime xurídico, en particular a intervención administrativa e as obrigas dos titulares de instalacións e establecementos industriais.

O título II aborda a coordinación e cooperación entre as administracións públicas competentes na materia de acordo coas regras xerais das relacións interadministrativas. A este respecto créase o Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial como órgano encargado de impulsar e posibilitar a coordinación e cooperación.

O título III, relativo ao réxime sancionador, establece un catálogo de infraccións e sancións, fixa ademais a obriga de repoñer os bens ao seu estado anterior e de pagar a correspondente indemnización polos danos e perdas ocasionados e tamén concreta a responsabilidade dos axentes económicos. Igualmente, delimítanse neste título as responsabilidades polas infraccións cometidas, as medidas cautelares e osórganos competentes para a imposición de sancións.

Así pois e ao abeiro do artigo 30º. 2 do Estatuto de autonomía de Galicia, que lle recoñece a esta Comunidade Autónoma a competencia exclusiva en materia de industria sen prexuízo do que determinen as normas do Estado en materia de seguridade industrial, cómpre ditar nesta comunidade unha norma que ordene e harmonice os sistemas de control da seguridade industrial en Galicia.

En particular, é competencia exclusiva da Xunta de Galicia a inspección das instalacións industriais, así como o establecemento dos requisitos e das condicións adicionais que deben cumprir as entidades legalmente habilitadas no ámbito da inspección; entidades nas que as funcións que integran tal competencia poderán ser delegadas para lles dar así validez oficial aos informes elaborados por estas para os efectos de autorizar a posta en funcionamento das instalacións industriais ou a revisión periódica delas.

Por todo o exposto, o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13º. 2 (do Estatuto de Galicia e co artigo 24º da Lei 1/1983, do 23 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente, promulgo en nome de El-Rei a Lei de seguridade industrial.


== TÍTULO PRELIMINAR ==
 

Disposicións xerais

Artigo 1º.-Obxecto e ámbito de aplicación.

1. Esta lei ten por obxecto ordenar a seguridade industrial mediante o establecemento dun sistema de control que, atendendo a criterios de eficacia e eficiencia, garanta a seguridade dos establecementos, das instalacións e dos produtos industriais dentro do ámbito de competencia da Comunidade Autónoma de Galicia, sen prexuízo das que lles correspondan a outras administracións.

2. O ámbito de aplicación desta lei esténdese a:

a) As actividades dirixidas á obtención, a reparación, o mantemento, a transformación, a reutilización ou o almacenamento de produtos industriais.

b) As actividades dirixidas a xerar, transportar, transformar, almacenar e utilizar a enerxía en todas as súas formas.

c) O envasado e a embalaxe, así como o aproveitamento, a recuperación e mais a eliminación de refugallos ou subprodutos, calquera que sexa a natureza dos recursos e procesos técnicos utilizados.

d) As instalacións, os equipos, as actividades, os procesos e os produtos industriais que utilicen ou incorporen elementos, mecanismos ou técnicas susceptibles de produciren danos, estean ou non asociados a unha actividade industrial.

e) Os establecementos industriais especialmente perigosos por telo así establecido unha norma específica ou por producir, manipular ou almacenar substancias e produtos perigosos.

Artigo 2º.-Definicións. Para os efectos desta lei, enténdese por:

a) Seguridade industrial: actividades de prevención e limitación de riscos, así como de protección contra accidentes e sinistros capaces de lles produciren danos ou perdas ás persoas, bens e medio ambiente, derivados da actividade industrial ou da utilización, funcionamento e mantemento das instalacións ou dos equipos e da produción, uso ou consumo, almacenamento ou refugallo dos produtos industriais.

b) Instalación industrial: conxunto de aparellos, equipos, elementos e compoñentes asociados ás actividades dirixidas á obtención, reparación, mantemento, transformación ou reutilización de produtos industriais, o envasado e a embalaxe, así como o aproveitamento, a recuperación e mais a eliminación de refugallos ou subprodutos, calquera que sexa a natureza dos recursos e procesos técnicos utilizados.

Tamén terán a consideración de instalacións industriais o conxunto de elementos e equipos que teñan por obxecto xerar, transportar, almacenar, distribuír e utilizar a enerxía en todas as súas formas.

Así mesmo, para os efectos desta lei, terán a consideración de instalacións industriais aquelas que, incorporando elementos, mecanismos ou técnicas susceptibles de produciren os danos sinalados no apartado anterior, non estean asociadas a actividades industriais.

c) Instalación existente: calquera instalación en funcionamento que-suxeita á seguridade industrialfose autorizada, comunicada ou executada de acordo coa súa normativa correspondente.

d) Establecemento: a totalidade da zona baixo o control do seu titular, incluídas as infraestruturas ou actividades comúns ou conexas.

e) Produto industrial: calquera manufactura ou produto transformado ou semitransformado de carácter moble-aínda estando incorporado a outro ben moble ou a un inmoble-e toda a parte que o constitúa, como materias primas, substancias, compoñentes e produtos semiacabados.

f) Substancia ou produto perigoso: a substancia ou produto con capacidade intrínseca ou potencialidade de ocasionar danos ás persoas, aos bens e ao medio ambiente.

g) Cambio substancial: calquera modificación da actividade suxeita a control que poida ter repercusións prexudiciais ou importantes na seguridade, a saúde das persoas ou o medio ambiente.

h) Titular da instalación ou do establecemento: a persoa física ou xurídica que explote ou posúa o establecemento ou a instalación ou calquera outra na que se tivese delegado un poder económico determinante en relación co funcionamento técnico daqueles.

i) Entidades legalmente habilitadas: entidades públicas ou privadas, con personalidade xurídica, que se constitúen coa finalidade de verificar-mediante actividades de certificación, ensaio, inspección ou auditoría-o cumprimento de carácter obrigatorio das condicións de seguridade de produtos e instalacións industriais establecidas nos regulamentos de seguridade industrial.

j) Regulamento técnico: a especificación técnica, establecida con carácter obrigatorio a través dunha disposición, relativa a produtos, procesos ou instalacións industriais no tocante á súa fabricación, comercialización ou utilización.

k) Plans de inspección: instrumentos a través dos cales a consellaría competente en materia de industria, cos seus propios medios ou coa colaboración de entidades legalmente habilitadas, realizará a supervisión, a inspección e o control das distintas actividades, dos produtos e das instalacións industriais.

Artigo 3º.-Obxectivos. Os obxectivos desta lei son:

a) Adecuar e ordenar o sistema de control da seguridade industrial en Galicia, integrando e definindo os mecanismos que forman parte del.

b) Previr e limitar os riscos e asegurar a protección contra accidentes e incidentes capaces de lles producir danos ou perdas ás persoas, bens e medio ambiente derivados da actividade industrial ou da utilización, funcionamento e mantemento dos establecementos e das instalacións industriais e da produción, uso ou consumo, almacenamento ou refugallo dos produtos industriais.

c) Simplificar e racionalizar a actuación administrativa en materia de instalación, ampliación e traslado de industrias, reducindo os trámites e axilizando os procedementos de autorización e control das actividades, garantindo en todo momento a colaboración e coordinación das administracións que deban intervir neles.

d) Delimitar as obrigas que deben asumir os titulares de establecementos ou instalacións industriais.

e) Establecer os contidos mínimos da inspección industrial en Galicia.

f) Promover a seguridade industrial a través da actuación preventiva e mediante a formulación e execución de plans e programas de inspección.

g) Garantir a seguridade industrial dos establecementos, das instalacións e dos produtos industriais, utilizando os instrumentos necesarios para previr, minimizar, corrixir e controlar os riscos asociados ás actividades industriais sometidas a esta lei.

h) Protexer o exercicio da liberdade de empresa mediante o deseño de mecanismos máis áxiles de intervención administrativa no desenvolvemento das actividades industriais.

i) Delimitar as responsabilidades dos axentes intervenientes.

j) Promover a participación dos axentes económicos e sociais en materia de seguridade industrial a través dos seus representantes.

Artigo 4º.-Principios da ordenación da seguridade industrial. para a aplicación desta lei, de cara ao logro dos obxectivos definidos no artigo 3º, as administracións públicas axustarán as súas actuacións aos seguintes principios:

a) Principio de liberalización industrial.

b) Principio de intervención mínima da administración.

c) Principio de simplificación administrativa.

d) Principio de coordinación, cooperación e colaboración interadministrativas.


== TÍTULO I ==
Do sistema de control da seguridade industrial

Artigo 5º.-Sistema de control da seguridade industrial en Galicia.

1. Constitúe o sistema de control da seguridade industrial en Galicia o conxunto de instrumentos legais que contribúan a garantir o axeitado cumprimento da normativa e regulamentación aplicable aos establecementos, ás instalacións e aos produtos industriais co obxecto de evitar os accidentes e incidentes en materia de seguridade industrial.

2. Os instrumentos integrantes do sistema de control da seguridade industrial en Galicia son os seguintes:

a) Intervención administrativa na instalación, a ampliación e o traslado de establecementos e instalacións industriais nos termos descritos no capítulo I deste título.

b) Rexistro de Establecementos Industriais de Galicia.

c) Rexistros industriais especiais.

d) Inspección industrial: plans e programas de inspección.

e) Entidades legalmente habilitadas. Capítulo I Da instalación, a ampliación e o traslado de establecementos e instalacións industriais

Artigo 6º.-Clasificación dos establecementos e das instalacións industriais. para os efectos previstos nesta lei, os establecementos e as instalacións industriais clasifícanse en tres grupos:

a) Grupo I: establecementos e instalacións sometidos a autorización administrativa previa.

Este grupo inclúe aqueles establecementos e instalacións industriais que, de acordo coa súa normativa específica, requiren-con carácter previo á súa posta en funcionamento-a obtención de autorización administrativa dos órganos competentes en cada caso.

b) Grupo II: establecementos e instalacións sometidos a comunicación aoórgano competente en materia de industria que se relacionan no anexo I desta lei.

Este grupo inclúe os establecementos e as instalacións industriais que teñan recoñecida liberdade para a súa instalación, ampliación ou traslado e que requiran dunha comunicación previa á súa posta en funcionamento ao órgano competente en materia de industria, que dispón dun prazo para fiscalizar a actividade pretendida polo particular e opoñerse, se é o caso, ao seu exercicio.

c) Grupo III: establecementos e instalacións sometidos a comunicación aoórgano competente en materia de industria que se relacionan no anexo II desta lei.

Neste grupo inclúense aqueles establecementos e instalacións industriais que teñan recoñecida plena liberdade para a súa instalación, ampliación ou tras lado e que requiran para a súa posta en funcionamento dunha simple comunicación aoórgano competente en materia de industria.

Artigo 7º.-Intervención da administración nos establecementos e nas instalacións industriais.

1. Para a instalación, a ampliación, o traslado e a posta en funcionamento dos establecementos e das instalacións industriais do grupo I, seguirase o procedemento previsto na normativa específica que resulte aplicable para cada tipo de actividade industrial e as prescricións que resulten do desenvolvemento regulamentario desta lei.

2. Para a instalación, a ampliación, o traslado e a posta en funcionamento dos establecementos e das instalacións industriais incluídos no grupo II desta lei, determinarase regulamentariamente un procedemento xeral no cal a consellaría competente en materia de industria realizará, no prazo que se estableza, unha comprobación formal da documentación presentada polo interesado, acreditativa da plena adecuación das actividades industriais relacionadas no anexo I desta lei á normativa que lle resulte aplicable. se ao realizar a comprobación da documentación achegada, esta é considerada completa conforme o regulamentariamente exixido para o devandito establecemento ou instalación, estenderase un documento acreditativo da antedita circunstancia, e neste caso non existirá ningunha obxección por parte da consellaría competente en materia de industria para a súa posta en funcionamento.

Se, logo de transcorrer o prazo que se estableza regulamentariamente, a consellaría competente en materia de industria non lle notifica o resultado da comprobación formal ao interesado, entenderase que non existe ningunha obxección para a posta en funcionamento da instalación, sen prexuízo das responsabilidades dos autores da documentación técnica e das certificacións expedidas.

3. Para a instalación, a ampliación, o traslado e a posta en funcionamento dos establecementos e das instalacións industriais incluídos no grupo III desta lei, a consellaría competente en materia de industria entregaralle ao interesado un xustificante da presentación da documentación achegada, que lle servirá como acreditación do cumprimento das obrigas administrativas, sen prexuízo das responsabilidades dos autores da documentación técnica e das certificacións expedidas.

4. Regulamentariamente establecerase a forma e o contido do xustificante da presentación da documentación á que se refiren os apartados 2 e 3deste artigo.

5. En ningún dos supostos previstos nos apartados 2 e 3 deste artigo, a presentación da documentación supoñerá a aprobación técnica da execución da instalación por parte da administración.

Artigo 8º.- Obrigas xerais dos titulares dos establecementos e das instalacións.

1. Os titulares dos establecementos e das instalacións regulados nesta lei deberán:

a) Tomar cantas medidas sexan necesarias para previr accidentes e limitar as súas consecuencias para as persoas e o medio ambiente.

b) Ter á disposición da inspección ou do persoal que se acredite debidamente o documento no que se defina a súa política de prevención de accidentes graves e asegurarse da súa correcta aplicación.

c) Cumprir calquera outra obriga establecida nesta lei, na normativa que resulte aplicable para cada tipo de instalación industrial e nas súas disposicións de desenvolvemento.

d) Permitir e facilitar as comprobacións e inspeccións que o persoal debidamente acreditado realice en cumprimento da función de control da administración, así como achegar calquera información ou documentación que se lle solicite en relación coa inspección que se realiza.

2. Así mesmo, os titulares dos establecementos e das instalacións quedarán obrigados a lle comunicaren á consellaría competente en materia de industria as seguintes circunstancias:

a) Calquera modificación substancial que se propoñan realizar na explotación da instalación.

b) Calquera modificación que se produza no proceso produtivo que poida entrañar un risco non previsto na autorización inicial da actividade.

c) As denuncias sobre riscos nas instalacións ou na produción que os representantes dos traballadores lle fagan chegar á empresa.

d) Calquera accidente ou incidente que afecte de forma significativa as persoas, os bens ou o medio ambiente.

e) Calquera outra modificación que altere significativamente o estado inicial da instalación.

Artigo 9º.-Condicións dos establecementos e instalacións.

1. As instalacións industriais deberán ser proxectadas, executadas, utilizadas e mantidas de xeito que se garanta a seguridade das persoas, os bens e o medio ambiente. Entre os riscos que hai que controlar, consideraranse os derivados de procesos térmicos, da enerxía cinética, da enerxía potencial, de explosión, de incendio, de reactividade química, de toxicidade química, eléctricos, radiolóxicos, ópticos, acústicos ou calquera outro non contemplado por regulamentacións específicas.

2. O proxecto, execución, utilización e mantemento das instalacións industriais deberán realizarse conforme á normativa vixente que lles sexa de aplicación.

3. As instalacións industriais deberán ser utilizadas para os fins para os que foron executadas ou aqueles que lles sexan propios.

4. Para a posta en marcha das instalacións industriais será exixible ter obtidas as autorizacións administrativas pertinentes que se lles impuxesen ou exixa a normativa vixente.

5. No caso de non existir unha regulamentación específica que lles sexa aplicable, adoptaranse as normas de seguridade xeralmente recoñecidas e xustificarase no proxecto técnico que a seguridade da instalación queda garantida.

Artigo 10º.- Rexistro de Establecementos Industriais de Galicia.

Os titulares das actividades industriais previstas nesta lei deberanlle comunicar ao Rexistro de Establecementos Industriais de Galicia-nos casos nos que resulte obrigatorio e antes do inicio da actividade-os datos básicos e complementarios que se establecen na normativa reguladora do devandito rexistro.

Artigo 11º.- Rexistros industriais especiais. Sen prexuízo do establecido no artigo anterior, os titulares de instalacións que por razón da normativa aplicable deban estar inscritos en rexistros industriais especiais deberanlles comunicar a estes, con carácter previo á posta en funcionamento da súa actividade, os datos básicos e complementarios para os efectos da súa inscrición.

Capítulo II Da inspección de industria

Sección primeira Réxime da inspección industrial

Artigo 12º.-Obxecto e ámbito de aplicación.

1. A inspección de industria é a actividade pola que a consellaría competente en materia de industria, cos medios de seu ou a través da colaboración de entidades legalmente habilitadas, realizará a supervisión, o control e a vixilancia dos distintos establecementos, instalacións e produtos industriais, co obxecto de comprobar a adecuación da súa posta en funcionamento, condicións de servizo e fabricación aos requisitos legais e técnicos previstos na normativa aplicable e exixir, se é o caso, as responsabilidades que correspondan nos supostos de incumprimentos legais ou defectos técnicos.

2. O ámbito de actuación da actividade inspectora de industria regulada nesta lei abranguerá a todos os establecementos e instalacións industriais situados dentro do territorio da Comunidade Autónoma de Galicia, con independencia da localización do domicilio social do seu titular.

Artigo 13º.-Alcance da inspección. O alcance da inspección estenderase a todas as determinacións fixadas nas regulamentacións técnicas e nas súas instrucións complementarias correspondentes, así como ás prescricións da normativa comunitaria que resulten de aplicación directa e mais ao resto das disposicións que resulten aplicables en materia de seguridade industrial.

Artigo 14º.-Principios da actuación inspectora. As actividades de control e inspección industrial realizaranse con observancia dos principios de legalidade, obxectividade, proporcionalidade, coordinación e eficacia.

Artigo 15º.-Persoal inspector. O desenvolvemento das funcións de inspección realizarano:

a) Funcionarios facultativos competentes en materia de seguridade industrial que ocupen postos de traballo que teñan atribuído o exercicio das funcións de inspección e que estean adscritos a órganos administrativos con competencia para o control e a inspección na citada materia.

b) Persoal das entidades legalmente habilitadas e debidamente acreditadas polo órgano competente en materia de industria para a realización de actividades de ensaio, certificación, inspección ou auditoría.

Artigo 16º.-Facultades do persoal inspector. O persoal que realice as actividades de inspección de industria estará facultado para:

1. Acceder aos establecementos e ás instalacións suxeitas á regulamentación de seguridade industrial, despois de se identificar e co obxecto de realizar as comprobacións e actuacións que coide pertinentes.

2. Requirir a comparecencia do titular do establecemento ou instalación ou da persoa que o represente os días que resulten precisos para o desenvolvemento das súas actuacións, no lugar e na hora que coide necesarios.

3. Proceder a practicar calquera dilixencia de investigación, exame ou proba que sexan necesarios para a comprobación do cumprimento dos requisitos legais e técnicos aplicables.

4. Facerse acompañar nas visitas de inspección polos peritos e técnicos do titular do establecemento ou da instalación, así como das persoas que participan na instalación, mantemento, utilización ou inspección de equipos ou aparellos, de o estimar necesario para o mellor desenvolvemento da función inspectora.

5. Requirirlles información ao titular ou aos responsables do establecemento ou da instalación sobre calquera asunto relativo ao cumprimento da normativa que resulte aplicable. Así mesmo, poderá entrevistar a calquera membro do persoal da instalación en presenza de representantes dela e solicitar, unicamente, a información e os datos que sexan necesarios para a realización da inspección.

6. Inspeccionar os documentos, expedientes e rexistros que considere pertinentes para os efectos do disposto nesta lei e nos termos e condicións previstos nela e na demais lexislación que resulte aplicable.

7. Realizar as avaliacións, os ensaios, as mostraxes e as fotografías que resulten necesarios.

8. Solicitar dos responsables do establecemento ou da instalación, no caso de que sexa estritamente necesario para o cumprimento da inspección, a realización de determinadas operacións de funcionamento daquel.

9. O persoal técnico da consellaría competente en materia de industria poderá estar presente en calquera actuación dunha entidade legalmente habilitada.

Artigo 17º.-Clases de inspección. As actuacións inspectoras poderán clasificarse en dous grupos atendendo á posibilidade da súa planificación:

1. Inspeccións ordinarias.

a) Inspeccións de oficio. Realizadas para a comprobación de calquera actividade-en funcionamento ou abandonada-ou por ter coñecemento ou indicios da existencia de feitos que puidesen ser constitutivos de delito ou infracción administrativa.

b) Inspeccións con carácter previo á posta en funcionamento da actividade. Realizadas para o obxecto de comprobar a realidade dos extremos facilitados nos estudos ou proxectos e a súa adecuación aos requisitos legais aplicables.

c) Inspeccións con posterioridade á posta en funcionamento da actividade. Realizadas para o obxecto de comprobar que se cumpren decontino as condicións fixadas nas regulamentacións legais e técnicas.

d) Inspeccións regulamentarias periódicas. Realizadas cando exista unha norma que prevexa con carácter obrigatorio a referida intervención.

2. Inspeccións extraordinarias.

a) Inspeccións en virtude de denuncia. Levaranse a cabo sempre que exista unha denuncia relacionada coa execución ou co funcionamento dunha instalación suxeita á regulamentación industrial, que apareza inicialmente como fundada e que para o seu esclarecemento sexa necesaria a realización dunha inspección.

b) Inspeccións en caso de accidentes. Levaranse a cabo no caso de accidente derivado directa ou indirectamente do proceso de execución ou do funcionamento dunha instalación suxeita á regulamentación industrial. Esta efectuarase sempre que sexa necesaria para o esclarecemento dos feitos ou para a determinación de responsabilidades, así como para lles dar cumprimento ás peticións de colaboración.

3. En todas as inspeccións, tanto nas ordinarias coma nas extraordinarias, os inspectores poderán requirir a presenza das persoas e os informes que consideren oportunos.

Artigo 18º.-Periodicidade das inspeccións industriais.

1. Os titulares de actividades ou instalacións industriais suxeitas a inspeccións periódicas son os responsables de que estas se realicen dentro dos prazos establecidos regulamentariamente, e para iso deberán solicitar a intervención doórgano competente en materia de industria ou, se é o caso, dunha entidade legalmente habilitada.

2. Non recaerá responsabilidade sobre os titulares se unha vez solicitada e aceptada en prazo a intervención doórgano competente en materia de industria ou, se é o caso, dunha entidade legalmente habilitada se comproba que a inspección non se realizou por causas imputables a estes.

3. Con independencia do anterior, a administración establecerá un sistema de información para os titulares dos establecementos ou das instalacións sobre os prazos establecidos para realizar as inspeccións periódicas, indicándolles ao tempo a relación das entidades legalmente habilitadas autorizadas na Comunidade Autónoma de Galicia para as realizar.

Artigo 19º.-Actuacións inspectoras.

1. O persoal ao servizo da consellaría competente en materia de seguridade industrial que desempeñe actuacións de inspección na citada materia terá a consideración de axente da autoridade no exercicio das súas funcións.

2. Sen prexuízo da normativa específica que regule as actuacións de inspección de seguridade industrial realizadas polas entidades legalmente habilitadas, as actuacións inspectoras documentaranse por medio das correspondentes actas de inspección, nas que se recollerán os resultados das actuacións de investigación e comprobación.

As actas de inspección que se redacten gozarán de valor probatorio e presunción de veracidade, sen prexuízo das probas que en defensa dos respectivos dereitos ou intereses poidan achegar os propios interesados.

3. O procedemento, o contido e os efectos da actuación inspectora estableceranse regulamentariamente.

Artigo 20º.-Consecuencias derivadas da actividade inspectora industrial.

1. Como consecuencia da actividade inspectora, o persoal inspector poderá:

a) Paralizar temporalmente, ben sexa de forma total ou parcial, a actividade do establecemento ou da instalación nos supostos de perigo inminente e certo, o que lle comunicará con carácter inmediato ao órgano competente en materia de seguridade industrial, que deberá confirmar, modificar ou levantar a paralización na maior brevidade posible.

b) Propoñer a prohibición ou limitación da comercialización dun produto industrial nos casos de peri go certo para as persoas ou de prexuízos graves de difícil reparación.

c) Realizar propostas de incoación de expedientes sancionadores como consecuencia do resultado final da inspección, cando esta se desenvolva por persoal funcionario.

2. O persoal inspector comunicaralle o resultado da inspección á autoridade competente en materia de seguridade e saúde laborais nos casos de especial relevancia ou de perigo inminente.

3. O persoal inspector deberá propoñer o traslado da denuncia á autoridade xudicial cando se aprecie a posible comisión dun delito contra as persoas, os bens ou o medio ambiente e solicitar a intervención da fiscalía.

Sección segunda Plans e programas de inspección industrial

Artigo 21º.-Plans e programas de inspección.

1. A consellaría competente en materia de industria elaborará e aprobará plans de inspección das actividades reguladas nesta lei, que serán levados a cabo directamente polos funcionarios da citada consellaría ou, baixo a supervisión desta, a través das entidades legalmente habilitadas que para o efecto sexan requiridas.

2. As inspeccións obxecto de programación mediante plans e programas de inspección atinxirán as inspeccións ordinarias previstas no apartado 1 do artigo 17º.

3. Os plans e os programas de inspección industrial serán os instrumentos directores para conseguir un coñecemento exhaustivo dos establecementos, das instalacións e dos produtos industriais en canto á súa posta en funcionamento e condicións de servizo, así como no referente á fabricación, a comercialización e o cumprimento dos requisitos regulamentarios e de seguridade industrial.

Artigo 22º.-Contido dos plans de inspección.

1. Os plans de inspección da seguridade industrial estruturaranse en programas específicos, definidos por sectores industriais, por instancia do centro directivo competente en materia de seguridade industrial e en función das necesidades que se formulen. A través deles comprobarase a adecuación da posta en funcionamento e as condicións de servizo dos establecementos e das instalacións, así como da fabricación e comercialización dos produtos industriais aos requisitos regulamentarios de seguridade e normativa que lles sexan aplicables.

2. Os plans de inspección da seguridade industrial recollerán, como mínimo, os seguintes contidos:

a) O obxecto do plan de inspección e os obxectivos que se pretenden con cada programa.

b) Establecementos, instalacións ou equipos que se deben incluír en cada programa de inspección.

c) Dotación de medios persoais e materiais que se destinarán ao desenvolvemento de cada programa de inspección.

d) Indicadores de resultados.

e) Vixencia.

3. Os programas específicos de inspección recollerán, como mínimo, os seguintes contidos:

a) Tipoloxía das instalacións suxeitas á inspección.

b) Establecementos que deberán ser inspeccionados.

c) Equipos que serán obxecto de inspección.

d) Duración temporal e ámbito xeográfico.

e) Actuacións de inspección que poderán realizar as entidades legalmente habilitadas.

Artigo 23º.-Metodoloxía.

1. O artellamento da xestión, do desenvolvemento e da execución dos programas de inspección de seguridade industrial realizarase consonte os principios que establece esta lei.

2. En calquera caso, as inspeccións ou as medidas de control non dependerán da recepción do informe de seguridade nin de ningún outro informe presentado, e deberán posibilitar un exame planificado e sistemático dos sistemas técnicos, de organización e de xestión aplicados no establecemento para previr os accidentes.

3. Sen prexuízo das funcións de inspección do persoal técnico da consellaría competente en materia de industria, a execución material dos programas poderán levala a cabo entidades legalmente habilitadas, para o que se utilizará, como instrumento de xestión, a subscrición de convenios de colaboración cos sectores afectados por el, se así se determina no correspondente plan de inspección.

Artigo 24º.-Execución e desenvolvemento.

1. A consellaría competente en materia de industria efectuará a selección dos establecementos, das instalacións e dos produtos obxecto dos plans e programas de inspección.

2. Como consecuencia do anterior, os órganos competentes da citada consellaría ordenarán as actuacións de supervisión e control das inspeccións realizadas e incoarán os expedientes sancionadores que procedan nos supostos de incumprimento de requisitos regulamentarios exixidos aos establecementos, ás instalacións e aos produtos industriais inspeccionados. Artigo 25º.-Periodicidade.

1. A consellaría competente en materia de industria determinará a periodicidade dos plans e programas de inspección en función das necesidades que se formulen.

2. En calquera caso, a consellaría competente en materia de industria deberá, como mínimo cada dous anos, aprobar novos plans de inspección ou prorrogar a vixencia dos xa aprobados tras un procedemento previo de revisión e actualización dos seus contidos.

Artigo 26º.-Informes finais.

1. Logo de finalizar cada programa de inspección, a consellaría competente en materia de industria elaborará un informe final onde se recollerán os datos, os resultados e as incidencias máis significativas para cada programa.

2. A consellaría competente en materia de industria dará conta bianualmente no Parlamento de Galicia, por medio da Comisión de Industria, dos resultados dos plans de inspección e das conclusións derivadas da súa execución.

Capítulo III Sobre a colaboración das entidades legalmente

habilitadas Artigo 27º.-Actuación das entidades legalmente habilitadas.

As entidades legalmente habilitadas que se constitúan coa finalidade de verificar o cumprimento de carácter obrigatorio das condicións de seguridade dos establecementos, das instalacións e dos produtos industriais, establecidas polos regulamentos de seguridade industrial, mediante actividades de certificación, ensaio, inspección ou auditoría, axustarán a súa actuación á normativa específica que lles resulte aplicable. En canto aos procedementos de autorización, duración do procedemento, competencia, funcionamento, suspensión da actividade e calquera outra que poida suscitarse, haberá que aterse ao disposto na citada normativa.

As actuacións administrativas de autorización e control das entidades legalmente habilitadas que actúen no territorio da Comunidade Autónoma de Galicia correspóndenlle á consellaría competente en materia de industria. para facilitar a devandita supervisión, as entidades legalmente habilitadas levarán un rexistro xeral de actuacións no que quedarán reflectidas todas as que realicen nos distintos campos.

Artigo 28º.-Intercambios de información entre entidades legalmente habilitadas e a administración. a consellaría competente en materia de industria arbitrará os mecanismos necesarios para que os intercambios de información entre aquela e as entidades legalmente habilitadas, e, en particular, os relativos aos resultados das actuacións inspectoras, teñan o carácter máis inmediato posible e garantan a súa transmisión con seguridade e rapidez.

As entidades legalmente habilitadas presentarán na consellaría competente en materia de industria unha memoria anual relativa ás actividades realizadas na Comunidade Autónoma de Galicia nos distintos campos de actuación.


== TÍTULO II ==
Sobre a coordinación e cooperación administrativas

Artigo 29º.-Coordinación administrativa. Correspóndelle á consellaría competente en materia de industria velar polo cumprimento do que establece esta lei.

Co fin de garantir a seguridade e a saúde das persoas, os bens e o medio ambiente que poidan verse afectados polo desenvolvemento das actividades industriais previstas nesta lei, as consellarías competentes en materia laboral, medioambiental, de ordenación do territorio, sanitaria e de industria axustarán a súa actuación ao principio de coordinación, de acordo coas regras xerais das relacións interadministrativas.

Artigo 30º.-Cooperación administrativa. Para a efectiva aplicación desta lei, as administracións implicadas axustarán as súas actuacións aos principios de información mutua, cooperación e colaboración. En particular, deberase prestar a debida asistencia para aseguraren a eficacia e coherencia das súas actuacións.

Artigo 31º.-Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial.

1. Créase o Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial para o obxecto de impulsar e posibilitar a coordinación e cooperación en relación cos criterios e coas actuacións en materia de seguridade industrial dos órganos da Administración autonómica competentes en materia de industria, traballo, sanidade, medio ambiente, protección civil e ordenación do territorio.

2. O Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial, adscrito á consellaría competente en materia de industria, estará presidido polo seu titular ou pola persoa en quen delegue.

3. A composición do Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial establecerase por regulamento, o cal debe garantir que estean representados nel os departamentos da Administración autonómica que teñan atribuídas as competencias nas materias sinaladas no apartado 1 deste artigo.

4. O Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial elaborará as normas de organización e réxime interno polas que deberá rexerse e remitirallas á consellaría competente en materia de seguridade industrial, que llas elevará ao Consello da Xunta de Galicia para a súa aprobación.


== TÍTULO III ==

Réxime sancionador

Artigo 32º.-Infraccións.

1. Constitúen infraccións administrativas, no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, as accións e omisións que contraveñan as obrigas establecidas nesta lei.

2. Sen prexuízo do anterior, as accións ou omisións que poidan constituír infracción á normativa de prevención de riscos laborais sancionaranse segundo esta.

Artigo 33º.-Clasificación das infraccións.

1. Sen prexuízo das infraccións que, se é o caso, estableza a normativa estatal, estas clasifícanse en moi graves, graves e leves de conformidade coa tipificación establecida nos apartados seguintes.

2. Son infraccións moi graves as tipificadas no apartado seguinte como graves cando delas resulten danos moi graves ou derive un perigo moi grave e inminente para as persoas, os bens ou o medio ambiente.

3. Son infraccións graves as seguintes:

a) A fabricación, a importación, a venda, o transporte, a instalación ou a utilización de produtos, aparellos ou elementos suxeitos á seguridade industrial sen cumprir coas normas regulamentarias, cando comporte perigo ou dano grave para as persoas, os bens ou o medio ambiente.

b) A posta en funcionamento de instalacións que carecen da correspondente autorización cando esta sexa preceptiva, de acordo coa correspondente disposición legal ou regulamentaria.

c) A ocultación ou a alteración dolosa dos datos exixibles pola normativa aplicable, así como a resistencia ou a reiterada demora en proporcionalos sempre que estas non se xustifiquen debidamente.

d) A negativa a admitir verificacións ou inspeccións regulamentarias acordadas en cada caso pola administración ou a obstrución á súa práctica.

e) A resistencia dos titulares de actividades e instalacións industriais a permitiren o acceso ou facilitaren a información requirida polas administracións públicas, cando houbese obriga legal ou regulamentaria de atender tal petición de acceso ou información.

f) Os incumprimentos reiterados nas obrigas de remisión de información e documentación.

g) A expedición de certificados ou informes dos que o seu contido non se axuste á realidade dos feitos.

h) As inspeccións, os ensaios ou as probas efectuadas polas entidades legalmente habilitadas de forma incompleta ou con resultados inexactos por unha insuficiente constatación dos feitos ou pola deficiente aplicación de normas técnicas.

i) O incumprimento das prescricións ditadas pola autoridade competente en cuestións de seguridade relacionadas con esta lei e coas normas que a desenvolvan.

j) A inadecuada conservación e mantemento de instalacións se de isto pode resultar un perigo para as persoas, os bens ou o medio ambiente.

4. Son infraccións leves as seguintes:

a) Non lle comunicar á consellaría competente en materia de industria os cambios que puidesen afectar a seguridade dos establecementos, das instalacións e dos produtos industriais.

b) A posta en funcionamento de instalacións sen llo ter comunicado con carácter previo ao órgano competente en materia de industria cando a citada comunicación sexa preceptiva.

c) Incorrer en demora non xustificada na achega de documentos solicitados polo órgano competente.

d) A inadecuada conservación e mantemento das instalacións.

e) A falta de colaboración coas administracións públicas no exercicio por estas das funcións regulamentarias derivadas desta lei.

f) Cando algunha das infraccións cualificadas como graves nesta lei xerase un dano de escasa entidade.

g) O incumprimento de calquera outra prescrición regulamentaria non incluída nos apartados anteriores.

Artigo 34º.-Sancións.

1. As infraccións previstas nesta lei serán sancionadas de acordo coa normativa estatal.

2. Nos casos de infraccións graves, as multas poderán comportar o pechamento do establecemento ou a suspensión da actividade por un prazo non superior a un ano e a retirada dos carnés de instalador e/ou mantedor.

3. Nos casos de infraccións moi graves, as multas poderán comportar:

a) O pechamento ou a suspensión da actividade do establecemento por un prazo non superior a cinco anos.

b) A clausura definitiva, total ou parcial, do establecemento ou da actividade.

4. Nos supostos de infraccións graves ou moi graves, poderase impoñer ademais, se é o caso, a sanción consistente na devolución das subvencións ou axudas outorgadas pola Comunidade Autónoma de Galicia, así como a imposibilidade da obtención de préstamos, subvencións ou axudas públicas na materia durante os seguintes prazos:

a) Infraccións moi graves: cinco anos.

b) Infraccións graves: dous anos. Artigo 35º.-Procedemento sancionador.

1. O procedemento para a imposición de sancións axustarase aos principios regulados na Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común, e ao disposto no Regulamento do procedemento para o exercicio da potestade sancionadora, aprobado polo Real decreto 1398/1993, do 4 de agosto, sen prexuízo de que regulamentariamente se establezan especialidades de procedemento.

2. O prazo para resolver o procedemento sancionador será dun ano, que se contará desde a data da súa iniciación. Ao transcorrer o prazo máximo para resolver sen que se ditase resolución, producirase a caducidade do procedemento. No caso de que a infracción non prescribise, deberase iniciar un novo procedemento sancionador.

Artigo 36º.-Reparación de danos. Sen prexuízo da sanción administrativa que se impoña, o infractor estará obrigado a reparar os danos e perdas causados co obxecto de restaurar e repoñer os bens alterados ao seu estado anterior.

Artigo 37º.-Multas coercitivas.

1. Cando o infractor non cumpra coa obriga imposta no artigo anterior ou o faga de xeito incompleto, poderán serlle impostas multas coercitivas. A contía de cada unha das devanditas multas non superará o 20% da sanción fixada para a infracción correspondente, sen prexuízo da posible execución subsidiaria pola propia administración a cargo daquel.

2. As multas coercitivas serán independentes e compatibles coas que se impuxesen ou puidesen impoñerse como sanción pola infracción cometida.

Artigo 38º.-Prescrición.

1. As infraccións ás que se refire esta lei prescribirán nos seguintes prazos:

a) Cinco anos, no caso de infraccións moi graves.

b) Tres anos, no caso de infraccións graves.

c) Un ano, no caso de infraccións leves.

2. O cómputo do prazo de prescrición das infraccións iniciarase na data na que se cometese a infracción ou, de se tratar dunha actividade continuada, na data do seu cesamento.

3. As sancións ás que se refire esta lei prescribirán nos seguintes prazos:

a) Cinco anos, no caso de sancións por infraccións moi graves.

b) Tres anos, no caso de sancións por infraccións graves.

c) Un ano, no caso de sancións por infraccións leves.

Artigo 39º.-Concorrencia de sancións.

1. Cando as infraccións puidesen ser constitutivas de delito ou falta, o órgano administrativo daralle traslado ao Ministerio Fiscal e absterase de proseguir o procedemento sancionador mentres a autoridade xudicial, se é o caso, non se pronunciase. A sanción penal excluirá a imposición de sanción administrativa. De non se estimar a existencia de delito ou falta, a administración poderá continuar o expediente sancionador con fundamento, de ser o caso, nos feitos que o órgano xudicial competente considerase probados.

2. Nos mesmos termos, a instrución de causa penal perante os tribunais de xustiza suspenderá a tramitación do expediente administrativo sancionador que se tivese incoado polos mesmos feitos e, se é o caso, a execución dos actos administrativos de imposición de sanción. As medidas administrativas que se adoptasen para salvagardar a saúde e seguridade das persoas manteranse ata que a autoridade xudicial se pronuncie sobre elas no procedemento correspondente.

Artigo 40º.-Medidas cautelares.

1. Nos supostos nos que exista un risco grave ou inminente para as persoas, os bens ou o medio ambiente, o órgano competente para a incoación do expediente poderá ordenar motivadamente, ao tempo que acorda a apertura do expediente, a adopción de cantas medidas cautelares resulten necesarias. En particular, poderán acordarse as seguintes:

a) Medidas de corrección, seguridade ou control que impidan a continuidade na produción do dano.

b) Precintado de aparellos, equipos ou vehículos.

c) Clausura temporal, parcial ou total, da instalación.

d) De ser o caso, suspensión temporal da autorización para o exercicio da actividade.

e) Limitación e prohibición da comercialización de produtos.

2. A adopción das devanditas medidas cautelares levarase a cabo, logo de audiencia do interesado, nun prazo de cinco días, agás nos casos que exixan unha actuación inmediata.

3. As medidas sinaladas no apartado 1 deste artigo poderán ser acordadas antes da iniciación do procedemento administrativo sancionador, nas condicións establecidas na Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común.

Artigo 41º.-Responsables. Serán suxeitos responsables das infraccións as persoas físicas ou xurídicas que incorran nelas e, en particular:

a) O titular do establecemento ou da instalación ou, se é o caso, o director ou xerente da industria será o responsable de que o seu funcionamento se realice en todo momento de acordo co disposto na regulamentación que lle sexa aplicable, e, especialmente, coas normas de seguridade, sanidade e protección do medio ambiente, sen prexuízo das responsabilidades que contraian tanto os autores dos proxectos, da documentación técnica e dos certificados expedidos coma as empresas e persoas que interviñesen ou interveñan na instalación, funcionamento, reparación, mantemento, inspección e control.

b) O autor do proxecto é responsable de que este cumpra coa normativa vixente. O técnico competente que emitise o certificado é responsable da adaptación da obra ao proxecto e de que na execución dela se adoptasen as medidas e se cumprisen as condicións técnicas regulamentarias que sexan aplicables, sen prexuízo das sancións penais que, se é o caso, correspondan. Todo isto con independencia da responsabilidade dos técnicos, das empresas ou das entidades legalmente habilitadas sobre a veracidade das certificacións acreditativas do cumprimento regulamentario que emitan.

c) O director de obra, se é o caso, e as persoas que participan na instalación, reparación, mantemento, utilización ou inspección das industrias, dos equipos e dos aparellos, cando a infracción sexa consecuencia directa da súa intervención.

d) Os fabricantes, vendedores ou importadores dos produtos, aparellos, equipos ou elementos que non se axusten ás esixencias regulamentarias.

Artigo 42º.-Competencia sancionadora.

1. A potestade sancionadora en relación coas infraccións tipificadas nesta lei correspóndelle á Comunidade Autónoma de Galicia.

2. A competencia para iniciar os procedementos sancionadores derivados das infraccións administrativas previstas nesta lei correspóndelles aos delegados provinciais da consellaría competente en materia de industria.

Non obstante, esta competencia corresponderalles aos directores xerais competentes por razón da materia no caso de infraccións administrativas que afecten o ámbito territorial de dúas ou máis provincias da Comunidade Autónoma de Galicia. Para tal efecto, poderá tramitarse un único expediente como consecuencia de infraccións cometidas por unha persoa física ou xurídica en dúas ou máis provincias.

3. Pola súa banda, a competencia para a resolución dos expedientes sancionadores aos que fai referencia o apartado anterior corresponderalles:

a) Nas infraccións moi graves: ao Consello da Xunta de Galicia.

b) Nas infraccións graves: ao conselleiro competente en materia de industria.

c) Nas infraccións leves: aos delegados provinciais da consellaría competente en materia de industria cando afecten unicamente o seu respectivo ámbito territorial e aos directores xerais competentes por razón da materia nos casos previstos no último parágrafo do apartado anterior.

4. No exercicio da potestade sancionadora derivada desta lei, o órgano competente para a resolución do expediente poderá solicitar informes daqueloutros órganos dos que as súas competencias resulten afectadas pola actividade de que se trate.

Artigo 43º.-Publicidade. O órgano que exerza a potestade sancionadora poderá facer constar na resolución correspondente a necesidade de proceder á publicación no Diario Oficial de Galicia e a través dos medios de comunicación social que considere oportunos as infraccións cometidas así como as sancións impostas, coa inclusión dos nomes e apelidos ou da razón social das persoas físicas ou xurídicas responsables, sempre que adquirisen xa o carácter de firmes. O criterio de proceder á publicación deberá estar baseado en feitos obxectivos, igualitarios e homoxéneos.

Artigo 44º.-Información. Cada dous anos, remitiráselle ao Parlamento de Galicia unha memoria que conteña as actuacións realizadas polo persoal inspector e polas entidades legalmente habilitadas.


== Disposicións adicionais ==


Primeira.-Coordinación de actuacións. O Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial coordinará as súas actuacións coa Comisión de Coordinación de Seguridade Industrial para o desenvolvemento das funcións que regulamentariamente lle sexan encomendadas.

Segunda.-Medios persoais do servizo de inspección. Para o desenvolvemento das funcións de inspección previstas nesta lei, a consellaría competente en materia de seguridade industrial indicará, na súa relación de postos de traballo, a necesaria dotación de medios persoais que afecte a prestación do servizo de inspección, vixilancia e control dos establecementos, das instalacións e dos produtos industriais.

Terceira.-Regulamento de inspección de industria. Nun prazo máximo de seis meses desde a entrada en vigor desta lei, o Goberno publicará o Regulamento de inspección de industria.

Cuarta.-Prevención de accidentes graves. A Xunta de Galicia velará por que se teñan en conta os obxectivos de prevención de accidentes graves e delimitación das súas consecuencias nas súas políticas de asignación ou utilización do solo, así como nas de ordenación territorial.

Farao mediante o control de:

-A implantación de novos establecementos.

-A modificación dos establecementos existentes.

-As novas obras realizadas nas proximidades de establecementos existentes, tales como vías de comunicación, lugares frecuentados por público ou zonas de vivendas, cando a localización ou as obras poidan aumentar o risco ou as consecuencias de accidente grave.

== Disposicións transitorias ==


Primeira.- Vixencia das normas. En tanto non se diten as normas de desenvolvemento desta lei, continuarán aplicándose as corres pondentes disposicións en vigor en materia de seguridade industrial.

Segunda.- Persoal inspector. O persoal da consellaría competente en materia de seguridade industrial que con anterioridade á entrada en vigor desta lei estivese prestando servizos atribuídos ao persoal inspector sen ter a condición de funcionario facultativo continuará realizando funcións de inspección nos mesmos termos nos que estaba a exercelas. En tal suposto, os postos de traballo desempeñados polo devandito persoal terán a consideración de a extinguir.


== Disposición derrogatoria ==


Única.-Derrogación normativa. Quedan derrogadas todas as normas de igual ou inferior rango no que contradigan ou se opoñan ao disposto nesta lei.

== Disposicións derradeiras ==


Primeira.-Adaptación, revisión e ampliación da normativa afectada. a consellaría competente en materia de seguridade industrial procederá áadaptación, revisión e ampliación da normativa que poida verse afectada polas prescricións desta lei.

Segunda.-Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial.

No prazo de seis meses desde a publicación desta lei, determinaranse regulamentariamente a organización, a composición, as funcións e o réxime xurídico interno do Consello Interdepartamental de Seguridade Industrial.

Terceira.-Facultade de desenvolvemento. Facúltase o Consello da Xunta de Galicia para o desenvolvemento regulamentario das prescricións desta lei, así como para adaptar, ampliar ou modificar a lista de actividades incluídas nos seus anexos, en función das determinacións que resulten da normativa básica estatal ou da Unión Europea, e mais os requirimentos de carácter técnico que se aproben no futuro.

Cuarta.-Entrada en vigor. Esta lei entrará en vigor no prazo de tres meses desde o día seguinte ao da súa publicación no Diario Oficial de Galicia. 


== ANEXO I ==


Establecementos e instalacións industriais liberalizadas sometidas a comunicación

1. Instalacións eléctricas de baixa tensión.

1.1. Instalacións eléctricas de baixa tensión en edificios destinados principalmente a vivendas.

1.2. Instalacións eléctricas de baixa tensión en locais de reunión de potencia instalada ´100 kW e capacidade ´300 persoas, adaptadas ao Regulamento de baixa tensión.

1.3. Instalacións eléctricas de baixa tensión en establecementos industriais de potencia ´500 kW, adaptadas ao Regulamento de baixa tensión.

2. Instalacións eléctricas de alta tensión. Centros de transformación non pertencentes a empresas de produción, transporte ou distribución de enerxía eléctrica.

3. Instalacións de gas.

3.1. Instalacións individuais, para calquera clase de usos, con potencia nominal de utilización simultánea superior a 70 kW (60,2 te/h) .

3.2. Instalacións comúns para calquera clase de usos, sempre que a potencia nominal de utilización simultánea das instalacións individuais ás que se alimenta sexa superior a 700 kW (602 te/h) .

3.3. Acometidas interiores para calquera clase de usos, sempre que a potencia nominal de utilización simultánea das instalacións ás que se alimenta sexa superior a 700 kW.

3.4. Almacenamento e instalacións receptoras alimentadas a partir de botellas ou envases de GLP, con capacidade unitaria superior a 15 kg de gas e con capacidade total superior a 350 kg de gas, incluídas tanto as botellas en servizo coma as de reserva.

3.5. Almacenamento e instalacións receptoras con botellas de capacidade unitaria inferior a 15 kg de gas e con capacidade total dos envases conectados (en servizo e en reserva) superior a 200 kg de gas.

4. Aparellos elevadores (instalacións) .

4.1. Ascensores e montacargas.

4.2. Guindastres torre.

5. Máquinas (instalacións) . Todas as incluídas no vixente Regulamento de seguridade de máquinas.

6. Aparellos a presión. Todos os de P× V´50 e que non estean incluídos nas ITCMIE-AP 6, 8, 12 e 16.

7. Instalacións interiores de auga. Todas, con independencia da súa capacidade.

8. Instalacións de calefacción, climatización e auga quente sanitaria.

Todas, con independencia da súa capacidade.

9. Instalacións de almacenamento de produtos derivados do petróleo.

Todos os non sometidos ao procedemento de autorización administrativa.

== ANEXO II ==


Establecementos e instalacións industriais totalmente liberalizadas

1. Instalacións en ascensores.

2. Instalacións interiores de auga (carpetas, boletíns) .

3. Instalacións eléctricas de baixa tensión tipo A.

4. Instalacións eléctricas de baixa tensión tipos B e C (carpetas, boletíns) .

5. Calquera outra actividade non prevista no anexo I desta lei.

Santiago de Compostela, dez de agosto de dous mil catro.&lt;br&gt;

Manuel Fraga Iribarne Presidente&lt;br&gt;

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:2004]]
[[Categoría:Normativa derrogada]]</text>
      <sha1>8cz6ih4x46dsweoknjtekf5cxlhne6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1428</id>
    <revision>
      <id>19899</id>
      <parentid>19898</parentid>
      <timestamp>2019-10-23T16:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Traducións do castelán]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1011" sha1="d80yqy6eyz0k7cb02brqxkyqy4wse7a" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}


&lt;center&gt;
Don Juan Carlos I, rei de España, a tódolos que a presente viren e entenderen.
     
Sabede: Que as Cortes aprobaron e o pobo español ratificou a seguinte Constitución.
&lt;/center&gt;
&lt;div class=&quot;noprint&quot;&gt;
&lt;br style=&quot;clear:both&quot; /&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:90%; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;&quot;
|-
|[[Imaxe:PD-icon.svg|50px]]
| &lt;center&gt;''Esta obra foi publicada polo Congreso dos Deputados de España [http://www.congreso.es/constitucion/ficheros/c78/cons_gall.pdf].&lt;/center&gt;
|}
{{PD-disposicións}}

== Véxase tamén ==
{{wikipedia|Constitución española de 1978}}
=== Outros artigos ===
* [[Constitución española de 1812]]
* [[Constitución española de 1837]]
* [[Constitución española de 1845]]
* [[Constitución española de 1869]]
* [[Constitución española de 1876]]
* [[Constitución española de 1931]]
[[Categoría:Constitucións españolas]]
[[Categoría:1978]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>d80yqy6eyz0k7cb02brqxkyqy4wse7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Nolicense</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1434</id>
    <revision>
      <id>11157</id>
      <parentid>1994</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T10:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="esz52dfgn1qt0ouu0wap8ih0onhrkza" xml:space="preserve">Ningunha (os ficheiros sen licenza serán eliminados)</text>
      <sha1>esz52dfgn1qt0ouu0wap8ih0onhrkza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wlhideshowbots</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1437</id>
    <revision>
      <id>1870</id>
      <parentid>1735</parentid>
      <timestamp>2005-09-24T14:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>1870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="3r1lsttl7cxj4f95todfjco9cj47e49" xml:space="preserve">$1 edicións de bot.</text>
      <sha1>3r1lsttl7cxj4f95todfjco9cj47e49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de ordenación sanitaria de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1438</id>
    <revision>
      <id>20757</id>
      <parentid>20754</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T22:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187423" sha1="930peu3hn37dc3loe1wgtbpe98b1fcw" xml:space="preserve">{{aviso|&lt;big&gt;'''DERROGADA pola Lei 8/2008, de 10 de xullo'''.&lt;/big&gt;}}
Lei 7/[[2003]], do 9 de decembro
 
==Exposición de motivos==
A Constitución española recoñece, no seu artigo 43, o dereito dos cidadáns á protección da saúde, e responsabiliza os poderes públicos da organización e tutela da saúde pública a través de medidas preventivas e das prestacións e servicios necesarios, establecendo no mesmo precepto que a lei determinará os dereitos e deberes de todos ó respecto. En desenvolvemento das devanditas previsións, as Cortes Xerais dictaron a Lei orgánica 3/1986, do 14 de abril, de medidas especiais en materia de saúde pública; a Lei 14/1986, do 25 de abril, xeral de sanidade; a Lei 25/1990, do 20 de decembro, do medicamento, e a Lei 15/1997, do 25 de abril, sobre habilitación de novas formas de xestión do sistema nacional de saúde, que xunto coa Lei 7/1985, do 2 de abril, reguladora das bases do réxime local, constitúen o marco legal básico ó que debe axustarse o sistema sanitario no ámbito do Estado español.

 
Pola súa parte, o Estatuto de autonomía de Galicia, dentro do marco que prevé a Constitución nos artigos 148 e 149 no tocante á distribución de competencias entre o Estado e as comunidades autónomas, confírelle a esta Comunidade plena capacidade para o desenvolvemento lexislativo e a execución da lexislación básica do Estado en materia de sanidade interior.

 
No exercicio destas competencias, promúlgase esta lei, que ten por obxecto a ordenación do sistema sanitario de Galicia -configurado polo conxunto dos recursos, actividades, servicios e prestacións que teñen por finalidade a promoción da saúde, a prevención da enfermidade, a asistencia sanitaria e a rehabilitación, todo iso nun marco integral-, así como a regulación de cantas actuacións permitan facer efectivo o dereito dos cidadáns á protección da saúde no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia.

 
Para estes efectos, a lei vertebra o sistema sanitario de Galicia -que se sitúa baixo a dirección da Consellería de Sanidade da Xunta- ó abeiro dos principios de orientación ós cidadáns e participación social, concepción integral da saúde, universalidade do dereito ás prestacións de cobertura pública, promoción da equidade e do equilibrio territorial no acceso ás prestacións e servicios sanitarios, calidade dos servicios -tanto na vertente clínica e organizativa coma na atención ós cidadáns-, cooperación entre tódolos axentes que integran o sistema e mais seguridade, efectividade e eficiencia no desenvolvemento das súas actuacións, entre outros.

 
Nesa vertebración recoñécese a importancia da actividade sanitaria privada para a universalidade do exercicio dos dereitos á prestación dos servicios de saúde, a promoción e o exercicio da equidade e o seu necesario equilibrio territorial.

 
Configúrase así o sistema como mixto, de tal forma que a lei establece e regula a rede galega de atención sanitaria de utilización pública, configurada polos recursos, actividades, servicios e prestacións, de natureza pública ou privada, financiados publicamente, como instrumento ordenado para facer efectivo o dereito constitucional á protección da saúde e á atención sanitaria no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia.

 
Igualmente, a lei determina as competencias sanitarias das diferentes administracións públicas de Galicia, así como as actuacións da Xunta en relación coa Comunidade Europea, as relacións de cooperación co Estado e con outras comunidades autónomas e coas comunidades galegas no exterior, todo iso en materia sanitaria.

 
Do mesmo xeito, esta lei establece a ordenación e regulación do Servicio Galego de Saúde, a planificación sanitaria e as actuacións en materia de saúde pública e saúde laboral, a ordenación das prestacións e servicios sanitarios que configuran o dereito á protección da saúde e á atención sanitaria no ámbito territorial de Galicia, a participación comunitaria nas actividades sanitarias, a fixación dos dereitos e obrigas dos cidadáns respecto dos servicios sanitarios -que inclúe o establecemento e a regulación da figura do Vedor do Paciente- e as infraccións e sancións, así como a formación e investigación sanitarias.

 
Neste contexto, o título I da lei, relativo ás disposicións preliminares, define o seu obxecto e alcance, así como o papel institucional atribuído á Xunta de Galicia e, máis en concreto, á Consellería de Sanidade, dentro do marco das obrigas que corresponden ós poderes públicos en materia sanitaria, e na súa necesaria cooperación coas institucións responsables en materia de servicios sociais para dar adecuada cobertura ás crecentes necesidades sociosanitarias da poboación.

 
O título II define o sistema sanitario de Galicia, que engloba, consonte se dixo, toda a sanidade galega, pública e privada; enumera as funcións que neste ámbito xeral competen á Xunta de Galicia, e establece os principios que inspiran o sistema sanitario da Comunidade -ós que se fixo referencia xenérica con anterioridade- e a fixación do cal responde a unha clara vontade de situa-los cidadáns no epicentro do sistema, enfatizando na cooperación de tódolos axentes que o integran -fronte á idea de competencia entre estes, cada vez máis deostada e promovendo a garantía de calidade dos servicios, todo iso nun esforzo decidido de evitar que se produzan desigualdades en saúde e asegurar un sistema sanitario eficaz, equitativo e solidario. Neste contexto, un elemento esencial para a configuración do sistema sanitario de Galicia constitúeo, como non pode ser doutro modo, a súa ordenación territorial, que tamén se aborda neste título.

 
A ordenación territorial da sanidade, organizada en áreas sanitarias e, dentro do seu ámbito, en distritos hospitalarios e zonas de atención primaria, é coherente coa realidade sanitaria de Galicia, e permite desenvolvementos flexibles para a adecuada atención sanitaria da poboación en termos de equidade no acceso e equilibrio territorial consonte as necesidades dos cidadáns da Comunidade, tanto no ámbito da atención primaria coma no ámbito da atención especializada e das restantes modalidades da atención sanitaria. Ademais, neste título II introdúcese o concepto de rede galega de atención sanitaria de utilización pública como instrumento, no marco do sistema sanitario de Galicia, para garanti-los servicios e as prestacións que configuran o dereito constitucional á protección da saúde e á atención sanitaria dos cidadáns, conforme as premisas de financiamento público e aseguramento único e público, con especial referencia ós hospitais integrados na rede para unha óptima ordenación da atención especializada de cobertura pública.

 
O título III establece as competencias sanitarias das distintas administracións públicas, tanto polo que se refire á Xunta de Galicia -e dentro desta, en concreto, ó Consello da Xunta e á Consellería de Sanidade- coma ás entidades locais, respectando para o efecto o ámbito funcional que lles confiren respectivamente o bloque da constitucionalidade e a lexislación básica a que se fixo referencia con anterioridade. Ademais, este título regula, segundo se dixo, as actuacións da Xunta en relación coa Unión Europea, as relacións de cooperación co Estado e con outras comunidades autónomas e coas comunidades galegas no exterior en materia sanitaria, todo iso con estricta suxeición ó prevido na Constitución e no Estatuto de autonomía de Galicia e na interpretación que dos preceptos constitucionais e estatutarios relativos ós ámbitos de referencia dictou o Tribunal Constitucional. Preténdese con iso articular un sistema sanitario no marco da Comunidade Autónoma de Galicia axustado ás directrices establecidas polos poderes públicos supracomunitarios ás que este sistema debe cinguirse por imperativo das leis e das convencións internacionais, e de cooperar estreitamente co Estado e coas outras comunidades autónomas na configuración dun sistema nacional de saúde autenticamente coherente, harmónico e solidario, todo iso sen abandonar nin un chisco o exercicio das responsabilidades institucionais que o ordenamento xurídico lle confire á nosa Comunidade. Cómpre sinalar, polo demais, que esta regulación non ten precedente na lexislación sanitaria autonómica dictada ata o de agora e constitúe, por iso, unha das principais novidades e achegas desta lei á construcción do novo escenario no que se inscribe o sistema nacional de saúde unha vez transferidos os servicios de asistencia sanitaria da Seguridade Social a tódalas comunidades autónomas.

 
Para o adecuado desenvolvemento das competencias que no ámbito sanitario lle corresponden á

 
Comunidade Autónoma de Galicia, establécese o Servicio Galego de Saúde, á regulación do cal se ordena o título IV desta lei. O Servicio Galego de Saúde -seguindo a positiva experiencia alcanzada en Galicia nos últimos anos baixo tal fórmula e de acordo co modelo organizativo máis xeneralizado entre as comunidades autónomas- configúrase como un organismo autónomo de natureza administrativa, dotado de personalidade xurídica propia e plena capacidade para o cumprimento dos seus fins, adscrito á Consellería de Sanidade -que exerce sobre aquel as funcións de dirección, vixilancia e tutela e integrado por tódolos centros, servicios e establecementos sanitarios de titularidade da Administración autonómica galega, ó que corresponde a dobre función de compra e provisión de servicios sanitarios, que se exercerán de forma separada. Ademais, as previsións deste título complétanse coa regulación do réxime patrimonial, financeiro, orzamentario, contable e de recursos humanos aplicable ó servicio, coa regulación básica dos órganos de dirección técnicos e colexiados dos centros asistenciais e das distintas formas de xestión de servicios sanitarios con personalidade xurídica propia -fundacións públicas sanitarias e outras- que recollen a positiva experiencia que ó respecto se produciu en Galicia nos últimos anos, así como os avances que nesta materia introduciron tanto a Lei estatal 15/1997, do 25 de abril, sobre habilitación de novas formas de xestión do sistema nacional de saúde, coma diversas leis autonómicas con resultados satisfactorios, todo iso co obxectivo de conseguir unha xestión máis eficiente dos recursos públicos e un maior grao de eficacia e calidade na prestación dos servicios sanitarios de titularidade pública.

 
A convicción de que non pode haber xestión adecuada dos recursos sanitarios públicos sen que previamente se identificasen as principais necesidades sanitarias da poboación levou a dedicarlle un capítulo completo dentro do título V ó Plan de saúde de Galicia, que se configura como o instrumento superior de planificación e dirección do sistema sanitario de Galicia no que se integran as actuacións intersectoriais que teñen relación cos factores determinantes da saúde da poboación. Por primeira vez fíxanse os contidos mínimos que debe te-lo Plan de saúde, que culmina coa determinación de obxectivos de saúde programados no tempo. Este instrumento, cunha vixencia ordinaria de catro anos, será aprobado polo Consello da Xunta, e establécense ademais os mecanismos adecuados para a súa avaliación e seguimento. Neste mesmo título abórdanse as actuacións en materia de saúde que efectúan as administracións sanitarias de Galicia, ordenándose a coordinación dos programas intersectoriais en materia de saúde pública que poidan desenvolverse e fixándose unha serie de actividades no campo da saúde pública que van desde a identificación dos principais problemas de saúde ata o establecemento de programas e actuacións específicos para minimizalos ou eliminalos. Polo que se refire á saúde laboral, recóllese o marco legal que é de aplicación

 
e as funcións que especificamente lle corresponden á Xunta de Galicia nesta materia. Finalmente, regúlanse as medidas de intervención administrativa en materia de protección da saúde e prevención da enfermidade, que adquiren nesta lei unha relevancia moi especial, así como o exercicio das funcións de autoridade sanitaria e inspección.

 
Os obxectivos de garantía e seguridade xurídica que inspiran esta lei esixen que se determinen as prestacións sanitarias financiadas pola Xunta de Galicia nas súas modalidades asistenciais, ámbito ó que se dedica o título VI desta lei. Dentro deste ámbito inclúense a atención primaria, a atención especializada e as prestacións farmacéuticas e complementarias, así como os servicios de información e documentación sanitaria, respecto dos que se salienta especialmente a necesidade de preserva-la confidencialidade dos datos de saúde dos cidadáns. A atención pediátrica, a fisioterapia e a atención á saúde bucodental aparecen especificamente recollidas como modalidades prestacionais da atención primaria. Noutra orde de cousas, regúlanse tamén neste título a atención sociosanitaria, a atención en materia de drogodependencias e a atención continuada e de emerxencias.

 
Non se pode abeira-la esixencia constitucional que entraña a participación do cidadán no sistema sanitario, polo que se fai necesario dar camiños para esa participación a través dos distintos mecanismos que se establecen no título VII, que prevé a existencia do Consello Galego de Saúde e as comisións de participación cidadá no ámbito das áreas sanitarias, cunhas normas de organización e de funcionamento que se establecerán regulamentariamente, sen prexuízo de que tamén se poidan establecer órganos de participación comunitaria a outros niveis territoriais ou funcionais do sistema sanitario de Galicia. Verbo da participación dos profesionais, créase o Consello Asesor do Sistema Sanitario de Galicia, que se verá complementado, se é o caso, mediante a designación de asesores sectoriais en materias específicas relacionadas coa asistencia e organización sanitarias, a saúde pública, a docencia e investigación e as ciencias da saúde e, en xeral, en calquera outra materia de interese sanitario, a criterio do conselleiro de Sanidade.

 
O título VIII está dedicado en toda a súa extensión ó establecemento e regulación dos dereitos e deberes dos cidadáns no ámbito do sistema sanitario de Galicia. Trátase dunha exhaustiva relación de dereitos que afectan tanto ó ámbito da promoción da saúde e a protección da enfermidade coma ó ámbito das prestacións asistenciais. Algúns deles, enunciados na lexislación básica á que nos referimos con anterioridade, son agora obxecto de desenvolvemento, mentres que outros son recoñecidos ex novo por esta disposición legal, como é o caso dos dereitos á educación sanitaria e á información adecuada que propicien a adopción de hábitos e estilos de vida saudables, ou o dereito á protección da saúde fronte a riscos ambientais e laborais, xerais e específicos, ou a medidas de prevención da enfermidade de probada eficacia e seguridade, así como o dereito a unha segunda opinión médica -nos termos que se establezan regulamentariamente- e o dereito a que determinadas prestacións sanitarias lles sexan dispensadas ós cidadáns nuns prazos previamente definidos e coñecidos, tamén establecidos regulamentariamente, dereitos todos eles dun indubidable interese, cun recoñecemento que supón un fito importante na liña da profundación e mellora da calidade da atención sanitaria. Ademais, esta relación de dereitos predicables de tódolos cidadáns en xeral complétase con algúns dereitos especificamente recoñecidos a determinados colectivos dignos de especial protección como son os enfermos mentais ou os pacientes drogodependentes, entre outros. Como contrapunto ós dereitos que se establecen nesta lei, que sitúan o sistema sanitario de Galicia entre os sistemas sanitarios máis garantistas do noso contorno socioeconómico, fíxanse tamén as obrigas dos cidadáns en relación coas institucións e cos servicios sanitarios. Finalmente, créase a figura do Vedor do Paciente, encargada de velar polo cumprimento dos dereitos recoñecidos ós cidadáns nesta lei e mediar activamente nos conflictos que en relación co exercicio efectivo destes se poidan presentar.

 
Ademais, o título IX regula de forma exhaustiva as infraccións e sancións, a súa tipificación, cualificación e gradación, a competencia para a imposición destas e as medidas cautelares para asegura-lo cumprimento das sancións, así como a súa prescrición e caducidade.

 
Finalmente, o título X, dedicado á docencia, formación e investigación sanitarias, precisa o papel dos distintos axentes que interveñen nestes ámbitos e regula a colaboración entre os centros sanitarios e as universidades como eixe central e premisa indispensable para o desenvolvemento destas actividades, que son inseparables das estrictamente asistenciais para o adecuado funcionamento do sistema sanitario. Dentro deste título regúlase a Escola Galega de Administración Sanitaria, fundación pública adscrita á Consellería de Sanidade da Xunta de Galicia, á que lle competen labores tan importantes como a docencia e a investigación en administración e xestión sanitaria, sociosanitaria e de saúde pública.

 
En definitiva, a implantación do modelo que esta lei configura -que recolle en boa medida as liñas directrices da política sanitaria da Xunta de Galicia desde o seu establecemento- axudaranos a avanzar na adecuada distribución dos recursos sanitarios, na optimización dos medios económicos que se destinan ó seu sostemento, na coordinación de tódolos dispositivos sanitarios, calquera que sexa a súa titularidade, no achegamento e a participación dos cidadáns -que se constitúen no eixe central do sistema sanitario- e na mellora da calidade dos servicios, co obxectivo último de protexer e mellora-la saúde de todos no ámbito da nosa Comunidade.

 
Por todo o exposto, o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2º do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 23 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente, promulgo en nome de El-Rei, a Lei de ordenación sanitaria de Galicia.

 
==Título I==

Disposicións preliminares

Artigo 1. Obxecto.

Esta lei ten por obxecto a ordenación sanitaria na Comunidade Autónoma de Galicia, a través da delimitación xeral das actuacións que permitan facer efectivo no seu ámbito territorial o dereito dos cidadáns á protección da saúde previsto no artigo 43 e concordantes da Constitución española, no marco das competencias que lle atribúe o Estatuto de autonomía.

 
Artigo 2. Alcance da lei.

Esta lei comprende os ámbitos seguintes:

1. O establecemento e a ordenación do sistema sanitario de Galicia, no que se integra e articula funcionalmente o conxunto de recursos, actividades, servicios e prestacións que teñen por finalidade a promoción e a protección da saúde, a prevención da enfermidade, a asistencia sanitaria e a rehabilitación, todo iso nun marco integral.

2. O establecemento e a regulación da rede galega de atención sanitaria de utilización pública, configurada por cantos recursos, actividades, servicios e prestacións, de natureza pública ou privada, financiados publicamente, contribúen a facer efectivo o dereito constitucional á protección da saúde e á atención sanitaria no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia.

3. A regulación xeral das competencias sanitarias das diferentes administracións públicas de Galicia, das actuacións da Xunta de Galicia en relación coa Unión Europea e das relacións de cooperación co Estado, con outras comunidades autónomas e coas comunidades galegas no exterior en materia sanitaria.

4. A ordenación e a regulación do Servicio Galego de Saúde.

5. A planificación sanitaria, as actuacións en materia de saúde pública e saúde laboral e a intervención pública en materia de saúde.

6. A ordenación das prestacións e servicios sanitarios que configuran o dereito á protección da saúde e á atención sanitaria no ámbito territorial de Galicia.

7. A participación comunitaria nas actividades sanitarias.

8. A fixación dos dereitos e obrigas dos cidadáns respecto dos servicios sanitarios en Galicia.

9. As infraccións e sancións.

10. A formación e a investigación sanitarias.

 
Artigo 3. Marco institucional.

1. Correspóndelle á Xunta de Galicia vixia-la evolución dos factores determinantes da saúde e da enfermidade e fixa-las medidas que aseguren, no conxunto das actuacións sectoriais da Administración autonómica, a adecuada atención que demandan a protección e o fomento da saúde dos cidadáns.

2. A Consellería de Sanidade promoverá a cooperación necesaria coas institucións responsables en materia de servicios sociais para que a atención ós problemas e necesidades sociais e as accións de prevención e asistencia sanitaria se complementen de forma adecuada. Igualmente, fomentará actuacións integrais sociais e sanitarias ante aqueles problemas de dependencia, cronicidade ou outros nos que a cooperación de ámbolos sistemas comporte vantaxes sociais e asistenciais.

 
==Título II==

Sistema sanitario de Galicia

Capítulo I

Disposicións xerais

Artigo 4. Definición.

O sistema sanitario de Galicia é o conxunto de tódolos recursos, funcións, actividades, actuacións, servicios e prestacións de persoas físicas ou xurídicas, públicas ou privadas, no territorio de Galicia, que teñen por finalidade o coidado da saúde e a realización plena deste ben individual e colectivo mediante actuacións de promoción e protección da saúde, prevención da enfermidade, asistencia sanitaria e rehabilitación, todo iso nun marco integral.

 
Artigo 5. Dirección.

A dirección do sistema sanitario de Galicia é competencia da Xunta de Galicia a través da Consellería de Sanidade, e ten como principais funcións de carácter estratéxico as seguintes:

1. As intervencións que supoñan exercicio de autoridade necesarias para garanti-la tutela xeral da saúde pública.

2. A ordenación das relacións coas persoas que gozan do dereito ás prestacións sanitarias de cobertura pública.

3. A fixación de obxectivos de mellora da saúde.

4. A delimitación do dispositivo de medios de titularidade pública ou adscritos ó sistema, segundo as necesidades de saúde da poboación.

 
Artigo 6. Principios.

Informan o sistema sanitario de Galicia os principios seguintes:

1. Orientación cara ós cidadáns e a participación social.

2. A súa concepción integral, que inclúe a promoción da saúde, a protección fronte a situacións e circunstancias que supoñen risco para a saúde e en particular a protección fronte a riscos ambientais, a prevención da enfermidade e a asistencia sanitaria, así como a rehabilitación.

3. Universalidade do dereito ós servicios e prestacións de cobertura pública, na forma e condicións previstas na lexislación vixente.

4. Promoción, con carácter xeral, da saúde dos traballadores.

5. Promoción da equidade e do equilibrio territorial no acceso ós servicios e prestacións sanitarios.

6. Calidade dos servicios, cunha énfase especial na calidade da atención clínica e da organización dos servicios e nunha atención personalizada e humanizada.

7. Cooperación intersectorial como elemento de cohesión das políticas de tódolos sectores con responsabilidades sobre a saúde.

8. Seguridade, efectividade e eficiencia no desenvolvemento das actuacións, que deberán basearse na evidencia científica dispoñible e nos valores éticos, sociais e culturais.

9. Promoción do interese e corresponsabilidade individual, familiar e social pola saúde mediante unha axeitada educación e unha correcta información, sobre as formas de vida saudables, os recursos e os servicios existentes.

10. Promoción da investigación básica e clínica no ámbito das ciencias da saúde.

11. Respecto á intimidade dos cidadáns en relación con todo o seu proceso asistencial, así como á confidencialidade dos seus datos persoais de saúde.

12. Promoción da superación das desigualdades sociais en saúde.

13. Defensa da cultura da excelencia, da ética profesional, da ética do servicio público e do compromiso social.

 
Capítulo II

Ordenación territorial da sanidade

Artigo 7. Ordenación territorial.

1. No ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, a sanidade estructúrase territorialmente en áreas sanitarias.

2. As áreas sanitarias constitúen a demarcación territorial equivalente ás áreas de saúde previstas no artigo 56 da Lei 14/1986, do 25 de abril, xeral de sanidade.

3. O ámbito xeográfico de cada unha das áreas sanitarias determinarase por decreto do Consello da Xunta, por proposta da Consellería de Sanidade, en función das necesidades sanitarias da Comunidade Autónoma e tendo en conta factores xeográficos, socioeconómicos, demográficos, laborais, meteorolóxicos e de dotación de vías e medios de comunicación.

4. Correspóndelles ás áreas sanitarias a xestión unitaria dos recursos sanitarios públicos do seu ámbito territorial, así como das prestacións e programas sanitarios que estas desenvolvan.

5. Para os efectos previstos no apartado anterior, a totalidade dos dispositivos e recursos sanitarios de utilización pública de cada ámbito xeográfico estarán adscritos á área sanitaria correspondente.

6. En función das súas características xeográficas e socioeconómicas, así como das necesidades sanitarias e dos recursos sanitarios públicos existentes en cada ámbito xeográfico, as áreas sanitarias poderán organizarse á súa vez en dispositivos sanitarios ós que, dependendo destas, se lles encomende a xestión unitaria de hospitais ou complexos hospitalarios e/ou a xestión integral dos recursos asistenciais de atención primaria do ámbito correspondente.

7. A estructura e as funcións dos órganos de dirección e xestión das áreas sanitarias e dos dispositivos sanitarios dependentes destas, se é o caso, determinaranse regulamentariamente.

8. As áreas sanitarias contarán cos órganos de participación comunitaria a que se refire o capítulo III do título VII desta lei.

 
Artigo 8. Distritos hospitalarios.

Os distritos hospitalarios son divisións funcionais das áreas sanitarias e constitúen o marco territorial para a prestación da atención especializada.

A delimitación dos distritos hospitalarios terá carácter funcional e realizaraa o Servicio Galego de Saúde, atendendo criterios de demarcación territorial que permitan o adecuado desenvolvemento das súas funcións.

 
Artigo 9. Zonas de atención primaria.

As zonas de atención primaria son divisións funcionais das áreas sanitarias e constitúen as unidades elementais onde se presta a atención primaria de saúde de acceso directo ós usuarios. Unha ou varias zonas de atención primaria poderán estar agrupadas ou interrelacionadas para a prestación de servicios de apoio, incluíndo a atención continuada.

A delimitación das zonas de atención primaria terá carácter funcional e efectuaraa o Servicio Galego de Saúde, conforme criterios funcionais de índole xeográfica, demográfica, epidemiolóxica e de accesibilidade, tendo en conta, en todo caso, as necesidades sanitarias da poboación.

 
Capítulo III

Actividade sanitaria privada

Artigo 10. Principios.

1. Dentro do sistema sanitario de Galicia e para a súa concepción integrada recoñécese a importancia da actividade sanitaria privada para o exercicio da universalidade dos dereitos á prestación dos servicios de saúde, a promoción e exercicio da equidade e o seu necesario equilibrio territorial na Comunidade Autónoma.

2. Para a cooperación da actividade sanitaria privada coa rede galega de atención sanitaria de utilidade pública, e sen prexuízo do disposto expresamente nesta lei, o Plan de saúde de Galicia ademais determinará as accións que durante a súa vixencia sexan susceptibles dunha acción conxunta.

3. Regulamentariamente, determinaranse os centros, servicios e establecementos sanitarios de titularidade privada que haberán de ser acreditados.

 
Capítulo IV

A rede galega de atención sanitaria de

utilización pública

Sección 1.ª

Concepto e caracterización

Artigo 11. Concepto.

A rede galega de atención sanitaria de utilización pública está configurada polo conxunto de recursos, actividades, servicios e prestacións, de natureza pública ou privada, financiados publicamente, que contribúen a facer efectivo o dereito á protección da saúde e á atención sanitaria con suxeición ós principios do sistema sanitario de Galicia.

 
Artigo 12. Funcións.

A rede galega de atención sanitaria de utilización pública desenvolve as funcións seguintes:

1. Promoción e protección da saúde, prevención da enfermidade e educación sanitaria, nos termos que fixe a autoridade sanitaria no seu ámbito de actuación.

2. Asistencia sanitaria, con criterios de efectividade, eficiencia, seguridade e calidade.

3. Participación nos sistemas de información sanitaria e de vixilancia epidemiolóxica.

4. Docencia, formación continuada e investigación no campo das ciencias da saúde.

5. Aqueloutras funcións que lle sexan encomendadas.

 
Artigo 13. Dirección.

A dirección da rede galega de atención sanitaria de utilización pública correspóndelle á Xunta de Galicia, a través da Consellería de Sanidade, á que lle compete promove-la equidade no acceso ás prestacións e servicios sanitarios e asegurar uns niveis de calidade homoxéneos en tódolos dispositivos da rede, todo iso sen prexuízo da responsabilidade das persoas físicas ou xurídicas que desempeñan a titularidade e a xestión dos recursos, actividades, servicios e prestacións que integran a rede.

 
Artigo 14. Centros e servicios.

1. A rede galega de atención sanitaria de utilización pública está composta por:

a) Os centros, servicios e establecementos sanitarios públicos do Servicio Galego de Saúde ou adscritos a este.

b) Os centros, servicios e establecementos sanitarios con personalidade xurídica propia adscritos ou vinculados á Consellería de Sanidade.

c) Os centros, servicios e establecementos sanitarios doutras administracións públicas galegas, nos termos previstos nos respectivos convenios ou acordos subscritos para o efecto.

d) Aqueloutros centros, servicios e establecementos sanitarios ós que o Servicio Galego de Saúde lles contrate a prestación de servicios de asistencia sanitaria de cobertura pública.

2. Tódolos centros, servicios e establecementos integrados na rede galega de atención sanitaria de utilización pública terán que ser acreditados, atendendo a súa tipoloxía, consonte as normas que se establezan para tal efecto por decreto do Consello da Xunta, co fin de asegurar uns niveis de calidade homoxéneos.

3. A inclusión na rede galega de atención sanitaria de utilización pública implica o sometemento dos centros, servicios e establecementos correspondentes ós plans, programas, directrices e criterios de actuación, así como á supervisión, inspección e control que estableza a Consellería de Sanidade, sen prexuízo da súa titularidade e xestión pública ou privada polas entidades e organismos que a desempeñen e da titularidade das relacións laborais do persoal que neles preste os seus servicios.

 
Sección 2.ª

Aseguramento

Artigo 15. Aseguramento.

O aseguramento único e público constitúe unha característica da rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

 
Sección 3.ª

Hospitais de utilización pública

Artigo 16. Concepto.

Os hospitais de utilización pública son o instrumento funcional da rede galega de atención sanitaria de utilización pública para conseguir unha ordenación óptima da atención especializada que permita o acceso e desfrute polos cidadáns dos servicios máis adecuados para o diagnóstico e tratamento dos procesos patolóxicos.

 
Artigo 17. Hospitais privados integrados na rede.

1. Integran a rede galega de atención sanitaria de utilización pública os centros e establecementos hospitalarios de entidades privadas, debidamente acreditados, que subscriban un contrato de servicios sanitarios a que se refire o artigo 40 desta lei co Servicio Galego de Saúde para a provisión de servicios de atención especializada de cobertura pública.

2. En cada contrato de servicios sanitarios que se subscriba quedará establecido que a atención sanitaria prestada polos hospitais privados ós titulares do dereito á protección da saúde e á atención sanitaria financiadas publicamente se imparte en condicións de gratuidade.

3. Son causas de denuncia do contrato de servicios sanitarios as seguintes:

a) Presta-la atención sanitaria que constitúe o seu obxecto transgredindo o principio de gratuidade.

b) Infrinxir con carácter grave a lexislación laboral, da Seguridade Social ou fiscal.

c) Lesiona-los dereitos establecidos nos artigos 16, 18, 20 e 22 da Constitución cando así se determine por sentencia.

d) Deixar de adopta-las medidas legais, de carácter técnico ou organizativo, en materia de protección e confidencialidade dos datos persoais de saúde dos pacientes, permitindo con iso a vulneración da súa intimidade.

e) Calquera outra que derive das obrigas establecidas nesta lei.

4. Os hospitais privados que se integren na rede galega de atención sanitaria de utilización pública estarán sometidos ás mesmas inspeccións e controis sanitarios, administrativos e económicos cós hospitais públicos, aplicándose criterios homoxéneos e previamente regulados.

 
Artigo 18. Incompatibilidades.

Non poderán ser incluídos na rede galega de atención sanitaria de utilización pública, nin ser obxecto de contrato de servicios sanitarios ou autorización de uso, os hospitais e establecementos do sector privado cando nalgún dos seus propietarios ou dos seus traballadores concorran as causas de incompatibilidade que establece a lexislación sobre incompatibilidades do persoal ó servicio das administracións públicas.

 
Artigo 19. Utilización de centros e servicios que non pertencen á rede.

Con carácter excepcional, e por tempo limitado, o Servicio Galego de Saúde poderá autoriza-lo uso dos centros e servicios que non pertencen á rede galega de atención sanitaria de utilización pública co obxecto de atender necesidades asistenciais que non poidan ser satisfeitas cos recursos propios desta. A estes centros e servicios seralles de aplicación o establecido no artigo 14.3 desta lei, durante o tempo de vixencia da súa autorización de uso.

 
==Título III==

Das competencias sanitarias das administracións

públicas de Galicia, das actuacións da Xunta

en relación coa Unión Europea e das relacións

de cooperación co Estado, con outras comunidades

autónomas e coas comunidades galegas no exterior

Capítulo I

Competencias da Administración autonómica

 
Artigo 20. Competencias do Consello da Xunta de Galicia.

Correspóndelle ó Consello da Xunta de Galicia o exercicio das competencias seguintes:

1. O establecemento das directrices da política sanitaria e sociosanitaria da Comunidade Autónoma de Galicia.

2. O establecemento e a delimitación das áreas sanitarias a que se refire o artigo 7 desta lei.

3. A aprobación do Plan de saúde de Galicia.

4. A aprobación da estructura orgánica da Consellería de Sanidade.

5. A aprobación da estructura orgánica do Servicio Galego de Saúde.

6. A aprobación do proxecto de orzamento do Servicio Galego de Saúde.

7. O nomeamento e cesamento dos altos cargos da Administración pública sanitaria da Xunta de Galicia.

8. Os acordos de creación de hospitais públicos en Galicia.

9. A autorización para a constitución ou participación da Xunta de Galicia ou do Servicio Galego de Saúde en entidades de nova creación ou xa existentes que actúen no ámbito sanitario ou sociosanitario.

10. A aprobación das normas de acreditación que deben cumpri-los centros, servicios e establecementos para os efectos da súa inclusión na rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

11. As restantes competencias que lle atribúe a normativa vixente.

 
Artigo 21. Competencias da Consellería de Sanidade.

Correspóndelle á Consellería de Sanidade o exercicio das competencias seguintes:

1. O desenvolvemento e a coordinación da política sanitaria e sociosanitaria da Comunidade Autónoma de Galicia.

2. A determinación dos criterios xerais da planificación sanitaria e sociosanitaria.

3. A elaboración do proxecto de Plan de saúde de Galicia e a súa remisión ó Consello da Xunta de Galicia.

4. A elaboración, o desenvolvemento e a avaliación dos programas de saúde pública.

5. O nomeamento e cesamento dos vocais do Consello Galego de Saúde.

6. A aprobación do regulamento de funcionamento interno do Consello Galego de Saúde.

7. O nomeamento e cesamento do persoal directivo da Consellería de Sanidade e do Servicio Galego de Saúde.

8. Formula-lo anteproxecto de orzamento do Servicio Galego de Saúde e das outras entidades con personalidade xurídica propia a el adscritas.

9. Aproba-los módulos económicos para a prestación de servicios propios, conveniados ou contratados do Servicio Galego de Saúde, así como a súa modificación.

10. Aproba-la Memoria anual do Servicio Galego de Saúde.

11. A aprobación da estructura da información sanitaria básica de Galicia.

12. A autorización para a creación, modificación, traslado e supresión ou peche de centros, servicios e establecementos sanitarios e sociosanitarios.

13. O rexistro e catalogación dos centros, servicios e establecementos sanitarios e sociosanitarios.

14. A confección dos estándares de calidade e a determinación dos criterios e dos mecanismos de acreditación dos centros, servicios e establecementos sanitarios e sociosanitarios, e a súa remisión ó Consello da Xunta para a súa aprobación.

15. A determinación dos plans, programas, directrices e criterios de actuación a que deben someterse os centros, servicios e establecementos incluídos na rede galega de atención sanitaria de utilización pública, así como o exercicio da supervisión, inspección e control respecto destes.

16. Os rexistros e as autorizacións sanitarias obrigatorias de calquera tipo de instalacións, establecementos, servicios, actividades e productos directa ou indirectamente relacionados co uso ou consumo humanos.

17. A inspección sanitaria no ámbito das competencias da Comunidade Autónoma.

18. O exercicio da potestade disciplinaria en relación co persoal con destino na Consellería de Sanidade e no Servicio Galego de Saúde, con excepción da sanción de separación do servicio, e sen prexuízo das competencias que nesta materia ten atribuídas o conselleiro da Presidencia, Relacións Institucionais e Administración Pública.

De acordo coas prescricións do artigo 42.2 da Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común, estes procedementos disciplinarios deberán resolverse no prazo máximo de seis meses, entendéndose caducados polo transcurso deste prazo sen que se dictase resolución expresa.

19. O exercicio da potestade sancionadora sobre os centros, servicios e establecementos sanitarios e sociosanitarios, agás a imposición de sancións pecuniarias atribuídas ó Consello da Xunta consonte o establecido no artigo 148 desta lei.

20. A vixilancia e control da publicidade susceptible de repercutir positiva ou negativamente sobre a saúde das persoas.

 
21. A promoción, ordenación, coordinación e avaliación das actividades de formación e investigación en materia sanitaria.

22. As restantes competencias que lle atribúe a normativa vixente.

 
Artigo 22. Instrumentos de actuación.

1. Para o exercicio das súas competencias, a Consellería de Sanidade poderá:

a) Desenvolvelas directamente, ou a través de organismos autónomos, entes públicos de carácter institucional, consorcios públicos e outros organismos ou entidades de titularidade ou natureza pública dotados de personalidade xurídica propia, existentes ou que poidan crearse para tal efecto. No exercicio das devanditas funcións, os organismos ou entidades referenciados, que se adscribirán á Consellería de Sanidade, gozarán da reserva de nomes e dos beneficios, exencións e franquías de calquera natureza que a lexislación lles atribúa á Xunta de Galicia e ós entes encargados da xestión do sistema de Seguridade Social.

b) Delegar funcións no Servicio Galego de Saúde ou noutros organismos ou entidades adscritos á Consellería de Sanidade ou a este organismo.

c) Establecer encomendas de xestión, acordos, convenios ou contratos -calquera que sexa a súa tipoloxía e modalidade- con entidades públicas ou privadas.

d) Participar en calquera outra entidade pública ou privada, cando así conveña á xestión e execución das competencias asignadas.

2. Correspóndelle ó Consello da Xunta autoriza-la constitución ou participación da Comunidade Autónoma nos organismos e entidades de nova creación ou xa existentes a que se refire o apartado anterior.

 
Capítulo II

Competencias da Administración local

Artigo 23. Marco legal.

As entidades locais participarán no sistema sanitario de Galicia nos termos previstos nesta lei e nas disposicións que a desenvolvan, na Lei xeral de sanidade e na demais lexislación específica.

 
Artigo 24. Competencias.

1. As entidades locais exercerán as competencias que en materia sanitaria lles atribúe a lexislación de réxime local e as restantes que lles confire o ordenamento xurídico. Consonte iso, as corporacións locais participarán nos órganos de dirección das áreas sanitarias nos termos establecidos nesta lei e nas súas disposicións de desenvolvemento.

2. Os concellos, sen prexuízo das competencias das demais administracións públicas, terán en relación co obrigado cumprimento das normas e plans sanitarios as seguintes obrigacións derivadas das súas competencias:

a) Presta-los servicios mínimos obrigatorios determinados na lexislación de réxime local no referente ós servicios de saúde e ós regulados nesta lei.

b) Control sanitario do medio natural e, en especial, a contaminación atmosférica, ruídos e vibracións, abastecemento e saneamento de augas, residuos urbanos e industriais.

c) Control sanitario de industrias, actividades, servicios e transportes.

d) Control sanitario de edificios e lugares de vivenda e convivencia humana, especialmente dos centros de alimentación, perruquerías, saunas e centros de hixiene persoal, hoteis e centros residenciais, escolas, campamentos turísticos e áreas de actividade física, deportiva e de recreo.

e) Control sanitario da distribución e subministración de alimentos, bebidas e demais productos relacionados co uso ou consumo humano, así como dos medios para o seu transporte.

f) Control sanitario dos cemiterios e policía sanitaria mortuoria.

g) Desenvolvemento de programas de promoción da saúde, educación sanitaria e protección de grupos sociais con riscos específicos que se prevexan nos plans de saúde.

3. Ademais, os concellos poderán realizar actividades complementarias das que sexan propias doutras administracións públicas nas materias obxecto desta lei, nos termos establecidos na lexislación reguladora do réxime local.

4. Igualmente, os concellos poderán presta-los servicios relacionados coas materias obxecto desta lei que deriven das competencias que neles delegue a Xunta de Galicia ó abeiro da lexislación de réxime local e por aplicación do Plan de acción local de Galicia.

5. Para o desenvolvemento das funcións relacionadas nos apartados anteriores, os concellos solicitarán o apoio técnico do persoal e medios das áreas sanitarias en que se encontren comprendidos. O persoal sanitario da Consellería de Sanidade e do Servicio Galego de Saúde que presta apoio ós municipios terá, para estes efectos, a consideración de persoal ó servicio destes, coas súas obrigadas consecuencias en canto ó réxime de recursos e responsabilidades persoais e patrimoniais.

6. A elaboración e desenvolvemento da normativa municipal nas materias obxecto desta lei incluirá o seu coñecemento previo por parte da Consellería de Sanidade, a prol da efectiva coordinación e da eficacia administrativa.

7. Os plans sanitarios xerais de Galicia poñeranse en coñecemento das entidades locais de Galicia, a través das súas organizacións representativas. Os

 
plans especiais remitiránselles ós municipios ós que afecten os devanditos plans.

 
Artigo 25. Participación.

1. Os concellos participarán nos órganos do sistema sanitario de Galicia nos termos establecidos nesta lei.

2. En materia de participación e xestión sanitaria, os concellos:

a) Estarán representados nos órganos de dirección das áreas sanitarias na forma que regulamentariamente se determine.

b) Poderán colaborar, nos termos en que se acorde en cada caso, na construcción, remodelación e equipamento de centros e servicios sanitarios ou sociosanitarios, así como na súa conservación e mantemento. En ningún caso a falta de colaboración dos municipios poderá implicar desequilibrios territoriais ou desigualdade na dotación e acceso ós servicios sanitarios e sociosanitarios.

c) Poderán establecer coa Administración sanitaria autonómica convenios para o mellor cumprimento dos fins desta lei.

 
Artigo 26. Delegación de competencias nas entidades locais.

Sen prexuízo do establecido nos artigos anteriores, as entidades locais poderán asumir competencias delegadas pola Consellería de Sanidade, sempre que acrediten poder executar plenamente as funcións que en materia de saúde lles asigne como competencia propia a lexislación vixente e obteñan a pertinente acreditación para a delegación de tales competencias na forma que regulamentariamente se determine.

 
Artigo 27. Condicións para a delegación de competencias.

As competencias ás que se refire o artigo anterior só poderán ser delegadas, de acordo cos principios de autonomía municipal e responsabilidade financeira, cando as entidades locais asuman os resultados económicos da súa xestión.

 
Capítulo III

Da Unión Europea

Artigo 28. Das actuacións da Xunta en relación coa Unión Europea.

1. Nas materias obxecto desta lei, correspóndelle á Xunta de Galicia a transposición, o desenvolvemento e a execución da normativa comunitaria naqueles ámbitos que sexan propios da súa competencia ó abeiro do previsto na Constitución e no Estatuto de autonomía de Galicia.

2. A Xunta de Galicia participará de modo efectivo no proceso de formación da vontade do Estado español no tocante á adopción de decisións e á emisión de actos normativos polos órganos da Comunidade Europea que afecten as materias obxecto desta lei, nos termos previstos nas leis e nos convenios que se establezan coa Administración do Estado.

 
Capítulo IV

Das relacións de cooperación coa Administración

do Estado, con outras comunidades autónomas e

coas comunidades galegas no exterior en materia

sanitaria

 
Artigo 29. Das relacións de cooperación coa Administración do Estado.

1. Nas materias obxecto desta lei, a Xunta de Galicia participará de modo efectivo no exercicio das competencias que de acordo co bloque da constitucionalidade corresponden ó Estado, nos termos que establecen as leis e os convenios que se subscriban con este, e, en particular, polo que se refire ó establecemento das bases, a coordinación xeral da sanidade e a alta inspección, todo iso sen prexuízo do previsto no apartado 4 deste artigo.

2. En defecto de leis estatais que garantan a efectiva participación a que se refire o apartado anterior, ou co obxecto de completa-las previsións que ó respecto se conteñen nelas, o Consello de Goberno da Xunta de Galicia promoverá coa indicada finalidade a formalización dos oportunos convenios coa Administración do Estado consonte o previsto na Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común, e disposicións concordantes.

3. Igualmente, en defecto de leis estatais que así o establezan, a Xunta de Galicia promoverá a formalización dos oportunos convenios coa Administración do Estado, así como a adopción de cantas medidas sexan precisas para facer efectiva a participación daquela nos órganos de goberno dos organismos e entidades dependentes da Administración xeral do Estado, calquera que sexa a súa natureza xurídica, que desenvolvan a súa actividade nas materias obxecto desta lei.

4. Por razóns de eficacia, a Xunta de Galicia promoverá a formalización dos oportunos convenios coa Administración xeral do Estado co fin de encomendarlles ós órganos da Comunidade, ou ós organismos ou entidades dela dependentes, no ámbito territorial de Galicia, a prestación dos servicios e o desempeño das competencias executivas e de inspección e control que en materia sanitaria lle corresponden ó Estado de acordo co bloque da constitucionalidade, todo iso sen prexuízo da súa eventual transferencia ou delegación a esta Comunidade, se é o caso.

5. A Xunta de Galicia poderá acorda-la realización de plans e programas conxuntos de actuación coa Administración xeral do Estado para o logro de obxectivos comúns nas materias obxecto desta lei, consonte o previsto na Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común, e disposicións concordantes.

 
Artigo 30. Das relacións de cooperación con outras comunidades autónomas.

1. A Xunta de Galicia poderá establecer relacións de cooperación con outras comunidades autónomas para a consecución de obxectivos comúns nas materias obxecto desta lei mediante calquera das fórmulas admitidas en dereito e, se é o caso, mediante a formalización dos oportunos convenios de colaboración e acordos de cooperación, que se tramitarán consonte o establecido nos artigos 145.2 da Constitución, 35 do Estatuto de autonomía de Galicia e 4.8 da Lei 1/1983, do 22 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente.

2. Ademais, poderá acorda-la realización de plans e programas conxuntos de actuación con outras comunidades autónomas para o logro de obxectivos de interese común, en especial de carácter territorial en relación coa protección da saúde e a provisión dos servicios sanitarios e sociosanitarios en áreas limítrofes e de carácter sectorial en relación coa atención de determinadas patoloxías ou ámbitos da asistencia en concreto e/ou colectivos necesitados de especial protección.

 
Artigo 31. Das relacións coas comunidades galegas no exterior.

1. A Xunta de Galicia poderá asinar acordos de colaboración e cooperación coas comunidades galegas asentadas no exterior no marco previsto no artigo 7 do Estatuto de autonomía.

2. Os convenios e acordos de colaboración e cooperación poderán consistir na adopción de fórmulas de xestión directa ou indirecta dos centros asistenciais pertencentes ás comunidades galegas e no recoñecemento, de acordo co principio de reciprocidade, á prestación de asistencia sanitaria ós seus membros en desprazamentos temporais á Comunidade Autónoma.

 
==Título IV==

Servicio Galego de Saúde

Capítulo I

Principios xerais

Artigo 32. Natureza.

1. Para o adecuado desenvolvemento das competencias que no ámbito sanitario lle corresponden á Comunidade Autónoma de Galicia, configúrase o Servicio Galego de Saúde, creado pola Lei 1/1989, como un organismo autónomo de natureza administrativa, dotado de personalidade xurídica propia e plena capacidade para o cumprimento dos seus fins.

2. O Servicio Galego de Saúde está adscrito á Consellería de Sanidade, que exercerá sobre el as facultades de dirección, vixilancia e tutela, e en particular o exercicio das potestades regulamentarias e de organización que lle atribúen esta lei e as restantes disposicións que sexan de aplicación.

3. O Servicio Galego de Saúde rexerase polo establecido nesta lei e nas normas dictadas no seu desenvolvemento e polas restantes disposicións que lle sexan de aplicación. En materia de contratación, o servicio réxese polo recollido na lexislación sobre contratos das administracións públicas. A contratación de servicios sanitarios rexerase polas súas normas específicas.

4. O Servicio Galego de Saúde, e a totalidade de entidades adscritas a el, gozan da reserva de nomes e dos beneficios, exencións e franquías de calquera clase e natureza que as leis lles atribúen á Xunta de Galicia e ás entidades públicas encargadas da xestión da Seguridade Social.

 
Artigo 33. Centros e servicios.

Integran o Servicio Galego de Saúde os centros, servicios e establecementos sanitarios creados pola Administración da Xunta de Galicia ou procedentes de transferencias, así como as entidades sanitarias de natureza pública que se lle adscriban.

 
Artigo 34. Fins.

1. Son fins do Servicio Galego de Saúde:

a) A adecuada asignación dos recursos económicos afectos ó financiamento das prestacións e servicios de asistencia sanitaria e rehabilitación no ámbito da Comunidade Autónoma, tendo en conta as características socioeconómicas, sanitarias e poboacionais de Galicia.

b) A coordinación da rede galega de atención sanitaria de utilización pública para a optimización de tódolos dispositivos asistenciais integrados nela, baixo as directrices da Consellería de Sanidade.

c) A provisión dos servicios e prestacións de asistencia sanitaria de cobertura pública no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia.

d) A promoción da humanización en tódolos centros, servicios e establecementos asistenciais da rede galega de atención sanitaria de utilización pública, mantendo o máximo respecto á dignidade da persoa e á liberdade individual e asegurando a preservación da intimidade dos cidadáns en todo o seu proceso asistencial, así como a protección da confidencialidade dos seus datos de saúde persoais.

e) A introducción de novas técnicas e procedementos diagnósticos e terapéuticos, logo da súa avaliación en termos de eficacia, seguridade, custo e impacto desde o punto de vista bioético, así como a promoción da calidade e a modernización dos servicios asistenciais de cobertura pública.

 
f) O estímulo da docencia e a investigación en ciencias da saúde no ámbito dos centros, servicios e establecementos sanitarios asistenciais da rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

 
Artigo 35. Funcións.

1. Para a consecución dos seus fins, o Servicio Galego de Saúde desenvolve, baixo a supervisión e control da Consellería de Sanidade, as funcións seguintes:

a) A distribución dos recursos económicos afectos ó financiamento dos servicios e prestacións de asistencia sanitaria de cobertura pública, mediante a compra da actividade asistencial ós centros, servicios e establecementos da rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

b) A prestación directa de asistencia sanitaria nos seus propios centros, servicios e establecementos ou adscritos ó servicio, e indirecta a través doutros centros, servicios e establecementos da rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

c) O goberno, a dirección e a xestión dos centros, servicios e establecementos sanitarios propios ou adscritos ó Servicio Galego de Saúde, ós que se aplicarán idénticos requisitos para os efectos da compra de servicios de asistencia sanitaria que ós restantes dispositivos da rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

d) A coordinación e a xestión dos recursos humanos, materiais e financeiros asignados ó servicio para o cumprimento dos seus fins.

e) O establecemento, a xestión e a actualización dos acordos, convenios e contratos -calquera que sexa a súa tipoloxía e modalidade- con terceiras entidades titulares de centros, servicios e establecementos sanitarios.

f) A execución e o desenvolvemento de programas de docencia e investigación.

g) Aqueloutras que lle delegue ou encomende a Consellería de Sanidade.

2. Para o exercicio das funcións a que se refire o apartado anterior, o Servicio Galego de Saúde poderá:

a) Desenvolve-las referidas funcións directamente ou a través de organismos autónomos, entes públicos de carácter institucional, consorcios públicos e outros organismos ou entidades de titularidade ou natureza pública dotados de personalidade xurídica propia, existentes ou que poidan crearse para tal efecto, que se adscribirán ó Servicio Galego de Saúde.

b) Establecer encomendas de xestión, acordos, convenios, contratos -calquera que sexa a súa tipoloxía e modalidade- ou fórmulas de xestión integrada ou compartida con entidades públicas ou privadas.

c) Participar en calquera outra entidade pública ou privada, cando así conveña á xestión e execución das funcións asignadas.

3. Correspóndelle ó Consello da Xunta autoriza-la constitución ou participación do Servicio Galego de Saúde nos organismos e entidades de nova creación ou xa existentes a que se refire o apartado anterior.

 
Artigo 36. Actuacións.

Para o desempeño das súas funcións, o Servicio Galego de Saúde desenvolve as actuacións seguintes:

1. A aplicación das políticas e directrices contidas no Plan de saúde e que definen as necesidades asistenciais.

2. O desenvolvemento de plans estratéxicos e operativos nas materias competencia do servicio, baixo a supervisión da Consellería de Sanidade.

3. A aprobación da carteira de servicios que presta cada un dos centros, servicios e establecementos sanitarios asistenciais da rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

4. A xestión da carteira de servicios a que se refire o epígrafe anterior.

5. O desenvolvemento dunha política de persoal e de recursos económicos para a execución adecuada das funcións asignadas e o cumprimento dos seus fins.

6. O desenvolvemento e a xestión de sistemas de información.

7. A avaliación de novas tecnoloxías.

8. O desenvolvemento de programas de calidade e mellora da práctica clínica.

9. O desenvolvemento de programas de formación e investigación.

10. Calquera outra actuación que conduza ó exercicio das súas funcións e ó cumprimento dos seus fins.

 
Capítulo II

Organización

Artigo 37. Estructura orgánica.

1. Os órganos centrais de dirección do Servicio Galego de Saúde son os seguintes:

A) Órganos colexiados:

O Consello de Dirección.

B) Órganos unipersoais:

a) O presidente.

b) O secretario xeral.

c) Os directores de división.

C) A presidencia exerceraa o conselleiro de Sanidade.

2. Son órganos periféricos de dirección do Servicio Galego de Saúde:

a) Os directores das áreas sanitarias.

b) Os xerentes dos dispositivos ós que se refire o artigo 7.6 desta lei.

3. A estructura orgánica do Servicio Galego de Saúde, tanto no seu nivel central coma periférico, determinarase regulamentariamente, consonte as necesidades asistenciais dos cidadáns en cada territorio. En todo caso, deberá terse en conta a ordenación territorial do sistema sanitario galego vixente en cada momento.

 
Capítulo III

As funcións de compra e provisión de

servicios sanitarios

Artigo 38. A separación de funcións.

O Servicio Galego de Saúde, para o mellor exercicio das súas funcións directivas, desenvolve dúas actividades diferenciadas: a compra de servicios sanitarios e a provisión de servicios sanitarios. A estructura orgánica do Servicio Galego de Saúde ha de garanti-la devandita separación de funcións de modo efectivo.

 
Sección 1.ª

Da compra de servicios sanitarios

Artigo 39. A compra de servicios sanitarios.

1. Enténdese por función de compra a determinación cuantitativa e cualitativa dos servicios sanitarios requiridos para satisface-las necesidades de atención sanitaria de toda a poboación, de conformidade coas directrices e prioridades do Plan de saúde de Galicia, e a súa ulterior contratación para asegura-lo efectivo exercicio do dereito á protección da saúde e á atención sanitaria financiados publicamente.

2. O Servicio Galego de Saúde é o organismo responsable de desenvolve-la función de compra de servicios sanitarios, co fin de logra-lo compromiso dos provedores de servicios e dos profesionais sanitarios nos obxectivos de protexer, manter e mellora-lo nivel de saúde dos cidadáns. A dita función terá en conta, con carácter previo, a utilización óptima dos recursos sanitarios propios.

3. O desenvolvemento da función de compra realizarase de forma planificada incorporando nunha primeira fase información relevante sobre as necesidades de atención sanitaria da poboación protexida e a demanda previa de servicios. Establecidas as prioridades e analizada a oferta dos provedores públicos e privados pertencentes a rede galega de atención sanitaria de utilización pública, determinaranse para cada dispositivo asistencial o contido, o alcance, a modalidade e o nivel óptimo de calidade con que han de prestarse os servicios sanitarios, así como a súa forma de compensación económica.

4. A planificación da compra de servicios sanitarios promoverá a coordinación e a integración de tódolos recursos asistenciais e establecerá os criterios que determinen o grao de especialización dos centros, servicios e establecementos para os efectos de garantir unha capacidade instalada en relación coas necesidades de saúde e un nivel de atención adecuado á complexidade das patoloxías existentes. Por outra parte, determinará os criterios de seguimento e a avaliación dos obxectivos de xestión, así como a evolución dos resultados en saúde.

5. A compra de servicios sanitarios desenvolverase baixo o principio de equidade e asegurará que os cidadáns reciben unha atención sanitaria continuada, eficiente, segura, cun nivel óptimo de calidade e co grao de información adecuada para poderen expresa-las súas preferencias.

6. A compra de servicios sanitarios polo Servicio Galego de Saúde establecerase tendo en conta a información actualizada por un sistema de base poboacional.

7. A función de compra instrumentalízase a través dun contrato de servicios sanitarios entre o comprador e o provedor de servicios financiados publicamente.

 
Artigo 40. O contrato de servicios sanitarios.

1. Para os efectos desta lei, o contrato de servicios sanitarios é o instrumento mediante o cal se ordenan as relacións entre o Servicio Galego de Saúde e os centros, servicios e establecementos da rede de atención sanitaria de utilización pública para a consecución dos obxectivos sanitarios públicos.

2. O contrato de servicios sanitarios revestirá se é o caso a forma de protocolos internos de actividade-financiamento, contratos, calquera que sexa a súa tipoloxía e modalidade, convenios, acordos ou outros instrumentos de colaboración entre o Servicio Galego de Saúde e os provedores públicos ou privados, xa sexan hospitais, establecementos de atención primaria e calquera outro da rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

3. O Servicio Galego de Saúde garante a calidade dos servicios sanitarios prestados polos provedores a través da acreditación estructural dos centros. Para estes efectos, constitúen requirimentos esenciais que o provedor incorpore a evidencia científica á toma de decisións sobre os coidados prestados, que estableza estándares de boa práctica clínica, que elabore protocolos segundo as guías de práctica clínica aprobadas e que monitorice a atención que lles presta ós cidadáns.

4. A obtención da acreditación correspondente é un requisito inescusable para a subscrición dun contrato de servicios hospitalarios e para a inclusión do centro ou establecemento correspondente na rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

 
Artigo 41. Mínimos do contrato de servicios sanitarios.

Nos contratos de servicios sanitarios ós que se refire o artigo anterior concretaranse os seguintes mínimos:

1. Cobertura poboacional do contrato, no caso de centros sectorizados.

2. Carteira básica de servicios e especialidades médicas e cirúrxicas, establecemento de obxectivos asistenciais, cálculo do volume de actividade, condicións de espera para o acceso ós servicios sanitarios e previsión das continxencias sanitarias obxecto de cobertura.

3. Determinación dos requisitos de calidade que deberán cumpri-los servicios sanitarios.

4. Cálculo sobre a cobertura orzamentaria da actividade consignada con cargo ós créditos orzamentarios e forma de compensación económica.

5. Procedementos de control e avaliación do cumprimento de obxectivos asistenciais.

 
Sección 2.ª

Da provisión de servicios sanitarios

Artigo 42. A provisión de asistencia sanitaria.

Por función de provisión enténdese o goberno, dirección e xestión dos centros, servicios e establecementos propios e adscritos ó Servicio Galego de Saúde.

 
Sección 3.ª

Organización e xestión

Artigo 43. Instrumentos de organización e xestión.

1. A modernización do sistema require da introducción de modelos de xestión que dinamicen o servicio público e garantan un marco de innovación tecnolóxica adecuado, co fin de obte-la maior rendibilidade social.

2. Introduciranse fórmulas organizativas cunha visión horizontal e integradora dos procesos asistenciais e adoptaranse as medidas que fomenten a coordinación, a colaboración e a cooperación de tódolos provedores públicos e privados que configuran a rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

 
Artigo 44. As áreas de servicio compartido.

1. Potenciarase a capacidade das unidades de alta especialización dependentes de entidades dotadas de personalidade xurídica propia nos hospitais públicos, a prol de logra-lo maior beneficio posible para os pacientes subsidiarios da súa atención, mediante modelos organizativos que configuren áreas de servicio compartido, que actuarán integradas funcionalmente no centro hospitalario público e suxeitas ós criterios de planificación que a Consellería de Sanidade determine.

2. O Servicio Galego de Saúde aproveitará a vantaxe competitiva derivada do traballo simultáneo de varias organizacións, reforzando o cumprimento de obxectivos do Plan de saúde e potenciando aspectos que inflúen decisivamente na calidade da atención médica, como son a investigación e a formación especializada posgraduada.

3. No ámbito asistencial, a implantación deste novo modelo estructurado, flexible e adaptado ó marco particular de cada centro habilitará a toma de decisións executivas para responder ás necesidades do paciente, dentro dun marco de garantía e transparencia, que procure a integración de tódolos recursos asistenciais, co fin de prestar unha atención global, continuada e eficiente.

 
Artigo 45. A xestión clínica.

1. Os centros asistenciais do Servicio Galego de Saúde poderán constituír áreas de xestión clínica, integradas por unidades ou servicios, coa finalidade de abordaxe diagnóstica, terapéutica ou rehabilitadora de patoloxías afíns, ou que afecten a un sistema orgánico ou a áreas clínicas semellantes. Esta organización non terá personalidade xurídica propia.

2. O obxectivo fundamental destas áreas clínicas é establecer fórmulas organizativas dinámicas e flexibles que, tendo como centro de atención ó paciente, se orienten a lograr melloras organizativas e clínicas que se plasmen en melloras de calidade da atención, así como da eficiencia no funcionamento dos centros e da efectividade das prestacións.

3. Esta organización poderá non estar vinculada a un centro necesariamente, senón agrupar unidades ou servicios de diferentes centros ou establecementos.

4. Esta organización tenderá a supera-la compartimentación existente, especialmente nos hospitais, froito da progresiva especialización e da fragmentación do traballo, facendo compatible este cunha atención horizontal das necesidades asistenciais dos pacientes e facilitando unha maior autonomía de xestión dos centros e establecementos sanitarios.

5. O Servicio Galego de Saúde establecerá os criterios metodolóxicos para a súa posta en marcha así como os requisitos para a súa constitución.

 
Capítulo IV

Medios materiais e réxime patrimonial

Artigo 46. Medios materiais.

O Servicio Galego de Saúde contará cos medios materiais precisos para o cumprimento dos fins que esta lei lle atribúe.

 
Artigo 47. Patrimonio.

1. Constitúen o patrimonio propio do Servicio Galego de Saúde tódolos bens e dereitos que lle pertenzan á entrada en vigor desta lei ou que adquira ou reciba no futuro por calquera título.

2. Constitúen o patrimonio adscrito ó Servicio Galego de Saúde:

a) Os bens e dereitos do patrimonio da Comunidade Autónoma afectos a servicios de asistencia sanitaria que teña adscritos ou que se lle adscriban.

b) Os bens e dereitos de toda índole afectos ós servicios de asistencia sanitaria do sistema de Seguridade Social transferidos á Xunta de Galicia, con pleno respecto ó previsto na disposición adicional sétima da Lei xeral de sanidade.

c) Os bens e dereitos das entidades locais que se lle adscriban.

 
Artigo 48. Réxime xurídico do patrimonio.

O réxime xurídico do patrimonio do Servicio Galego de Saúde rexerase polo establecido nesta lei e, no seu defecto, polo disposto na normativa reguladora do patrimonio da Comunidade Autónoma de Galicia, e deberá axustarse ós seguintes principios:

1. O Servicio Galego de Saúde ten plena capacidade para adquirir e posuír bens e dereitos polos medios establecidos no ordenamento xurídico, así como para exerce-las accións e os recursos que procedan para a defensa e tutela do seu patrimonio.

2. Son bens de dominio público do Servicio Galego de Saúde os afectos á prestación directa de servicios públicos propios do organismo e os inmobles da súa propiedade en que se aloxen as súas unidades e entidades dependentes da súa administración, e como tal gozan dos beneficios tributarios que lles sexan aplicables.

3. Aplicarase o réxime xurídico demanial ós dereitos reais do Servicio Galego de Saúde no que concorran as circunstancias descritas no epígrafe anterior.

4. A declaración de utilidade pública enténdese implícita en toda expropiación relativa a obras e servicios que sexan competencia do Servicio Galego de Saúde para o cumprimento das funcións e a consecución dos fins fixados pola lei.

 
Artigo 49. Tráfico xurídico do patrimonio.

1. O Servicio Galego de Saúde poderá adquirir por si mesmo bens inmobles e dereitos a título gratuíto logo da autorización do Consello da Xunta. As adquisicións gratuítas de bens mobles poderá facelas directamente sen necesidade de autorización previa, deixando constancia no expediente da conveniencia da adquisición.

2. O Servicio Galego de Saúde poderá arrendar directamente os inmobles que sexan necesarios para o desenvolvemento das súas funcións debendo publica-lo anuncio e a adxudicación no Diario Oficial de Galicia. Nembargantes, exceptuarase a publicación do anuncio naqueles casos nos que se acredite que baseándose nas peculiaridades do ben deba arrendarse un inmoble determinado.

3. O Servicio Galego de Saúde poderá dispoñer dos bens e dereitos que lle pertenzan en propiedade e que non sexan necesarios para o exercicio das súas funcións.

4. Poderán cederse os bens mobles propiedade do organismo a terceiros no marco de relacións de colaboración e para fins de interese sanitario. Tamén poderán cederse con fins benéficos bens mobles dos que non se prevexa a súa utilización.

 
Artigo 50. Inventario.

O Servicio Galego de Saúde levará un inventario dos bens e dereitos que integran o seu patrimonio para os efectos de coñecer en todo momento a súa natureza e cualificación, así como a súa situación, uso e destino.

 
Capítulo V

Réxime financeiro, orzamentario e contable

Artigo 51. Réxime financiero.

O Servicio Galego de Saúde financiarase cos recursos que lle sexan asignados con cargo ós orzamentos da Comunidade Autónoma de Galicia, entre os que poderán figura-los seguintes:

a) Os destinados pola Comunidade Autónoma ó financiamento dos servicios sanitarios da Seguridade Social pola aplicación do establecido na Lei 21/2001, do 27 de decembro, pola que se regulan as medidas fiscais e administrativas do novo sistema de financiamento das comunidades autónomas de réxime común e cidades con Estatuto de autonomía.

b) A parte que, por razón das funcións conferidas, lle poida corresponder pola participación da Xunta de Galicia nos recursos destinados a financia-la xestión dos servicios sanitarios.

c) As achegas que deban realiza-las entidades locais con cargo ós seus orzamentos, se é o caso.

d) Os productos e rendas de toda índole procedentes dos bens e dereitos que integran o seu patrimonio, propio ou adscrito.

e) Os ingresos ordinarios e extraordinarios que legalmente ou convencionalmente estea autorizado a percibir e, en particular, os ingresos procedentes da prestación de servicios sanitarios cando existan terceiros obrigados ó pagamento e os procedentes de acordos con entidades aseguradoras de asistencia sanitaria ou con outras comunidades autónomas.

f) As subvencións, doazóns e calquera outra achega voluntaria de entidades e particulares.

g) Calquera outro recurso que poida serlle atribuído ou asignado.

 
Artigo 52. Orzamento.

O orzamento do Servicio Galego de Saúde debe orientarse de acordo coas previsións contidas no Plan de saúde de Galicia, e debe incluírse nos orzamentos da Xunta de forma diferenciada.

 
Artigo 53. Contabilidade.

1. O Servicio Galego de Saúde estará sometido ó réxime de contabilidade pública nos termos que se establecen no Decreto lexislativo 1/1999, do 7 de outubro, polo que se aproba o texto refundido da Lei de réxime financeiro e orzamentario de Galicia, e disposicións concordantes.

2. Na elaboración do Plan de contabilidade pública do Servicio Galego de Saúde prestarase especial atención á contabilidade analítica de modo que, sen prexuízo da información da contabilidade xeral, poida contribuírse ó establecemento de indicadores que faciliten a implantación da dirección por obxectivos e o control de resultados no ámbito do organismo e dos seus centros, servicios e establecementos.

 
Artigo 54. Réxime de control.

1. A Intervención Xeral da Xunta de Galicia exercerá as súas funcións no ámbito do Servicio Galego de Saúde, nos termos que establece o Decreto lexislativo 1/1999, do 7 de outubro, polo que se aproba o texto refundido da Lei de réxime financeiro e orzamentario de Galicia, e demais disposicións que resulten de aplicación.

2. O Consello da Xunta, por petición do conselleiro competente en materia de economía e facenda e por iniciativa da Intervención Xeral da Xunta de Galicia, poderá acordar de forma motivada que a función interventora no ámbito do Servicio Galego de Saúde e das súas institucións, centros e servicios sexa substituída polo control financeiro de carácter permanente.

 
Capítulo VI

Recursos humanos

Artigo 55. Principios xerais en materia de persoal.

1. A actividade de tódolos profesionais e do persoal do Servicio Galego de Saúde, con independencia da súa relación de emprego e categoría, estará orientada ó aseguramento e mellora da calidade na atención sanitaria a tódolos cidadáns.

2. O modelo de relacións profesionais do contorno sanitario público galego orientarase á modernización na prestación dos servicios, ó compromiso dos profesionais cos obxectivos do Servicio Galego de Saúde, á motivación e desenvolvemento profesional e ó incremento de oportunidades do persoal.

3. A ordenación dos recursos humanos do sector público sanitario de Galicia realizarase de forma planificada, ponderando tanto a estructura de profesionais que se coide necesaria para cumpri-los obxectivos encomendados ós dispositivos sanitarios públicos en todo o territorio galego coma as medidas necesarias para consegui-la devandita estructura, en especial en materia de mobilidade xeográfica e funcional, adecuación de cadros, formación continuada e reclasificación de persoal.

4. A Administración sanitaria da Xunta de Galicia promoverá as medidas necesarias para a integración progresiva de todo o persoal que presta servicios no Servicio Galego de Saúde nun réxime xurídico común.

5. Promoverase a participación dos traballadores na determinación das súas condicións de traballo, a través dos órganos lexitimados de representación e negociación colectiva.

 
Artigo 56. Ámbito e réxime xurídico.

1. O Servicio Galego de Saúde está integrado polo persoal funcionario, estatutario e laboral da Administración da Xunta de Galicia que presta os seus servicios neste organismo.

2. A clasificación e réxime xurídico do persoal do Servicio Galego de Saúde rexerase polas disposicións que respectivamente lle sexan de aplicación, atendendo a súa procedencia e as características da súa relación de emprego.

3. O réxime xurídico estatutario será, con carácter xeral, o aplicable ó persoal que preste os seus servicios nos centros e servicios asistenciais do Servicio Galego de Saúde. A Administración sanitaria da Xunta de Galicia poderá establece-los procedementos que habiliten a progresiva homologación e integración do persoal funcionario e laboral no réxime estatutario.

 
Artigo 57. Provisión de persoal no Servicio Galego de Saúde.

1. A provisión de persoal estatutario do Servicio Galego de Saúde rexerase polos seguintes principios básicos:

a) Igualdade, mérito, capacidade e publicidade.

b) Planificación das necesidades dos recursos.

c) Programación periódica das convocatorias.

d) Integración no réxime organizativo e funcional das institucións, centros e servicios.

e) Libre circulación de persoal nas institucións, centros e servicios do Servicio Galego de Saúde, así como no ámbito do sistema nacional de saúde.

2. A provisión de persoal no Servicio Galego de Saúde realizarase polos sistemas de selección, de promoción interna, de mobilidade e demais previstos na normativa estatutaria de aplicación e disposicións de desenvolvemento daquela que se establezan na Comunidade Autónoma de Galicia.

3. Os procedementos de selección do persoal estatutario fixo serán o concurso-oposición, o concurso e a oposición, de conformidade co disposto nas normas de xeral aplicación na selección de persoal estatutario do sistema nacional de saúde e demais de aplicación ó persoal estatutario do Servicio Galego de Saúde. A Administración sanitaria da Xunta de Galicia adoptará as medidas oportunas para que as convocatorias de selección se efectúen de forma periódica, preferentemente con frecuencia bianual, a través de convocatoria pública e mediante procedementos que garantan os principios constitucionais de igualdade, mérito e capacidade no acceso.

4. Os procesos de selección temporal efectuaranse polos procedementos que permitan a máxima axilidade na selección baseados nos principios de igualdade, mérito, capacidade e publicidade no acceso, que serán establecidos logo da negociación no seo da Mesa Sectorial de Sanidade.

5. A provisión de persoal estatutario do Servicio Galego de Saúde poderá realizarse mediante promoción interna, ben a través dos sistemas de selección establecidos na normativa de aplicación ou ben a través de convocatorias específicas, se así o aconsellan razóns de planificación ou de eficacia na xestión. En todo caso, os procedementos de provisión de persoal estatutario por promoción interna realizaranse a través de convocatoria pública e con respecto ós principios de igualdade, mérito e capacidade.

6. A provisión de postos de traballo nos distintos ámbitos do Servicio Galego de Saúde realizarase de forma periódica mediante procedementos de mobilidade voluntaria do persoal, a través de convocatorias públicas que garantan os principios de igualdade, mérito e capacidade e de conformidade co previsto na normativa estatutaria de aplicación e disposicións de desenvolvemento daquela que se establezan na Comunidade Autónoma de Galicia.

7. Determinaranse regulamentariamente os supostos e as condicións de provisión mediante o reingreso provisional desde a situación de excedencia.

8. Determinarase regulamentariamente a tipoloxía de postos de xefatura ou coordinación, tanto sanitaria coma non-sanitaria, que poderán ser provistos mediante libre designación logo da convocatoria pública, así como os que se proverán mediante concurso de méritos.

 
Artigo 58. Ámbito da prestación de servicios.

1. Os procesos de selección, mobilidade e promoción interna que se convoquen abarcarán como mínimo, con carácter xeral, o ámbito de cobertura territorial dunha área sanitaria. Os profesionais así seleccionados serán nomeados co citado ámbito de área sanitaria, sen prexuízo da incorporación nun centro, institución ou localidade en concreto.

2. Excepcionalmente, na forma que regulamentariamente se determine, o persoal dos centros, servicios e establecementos sanitarios do Servicio Galego de Saúde poderá ser cambiado de posto, localidade ou centro, dentro da mesma área sanitaria, sempre que iso veña motivado por necesidades imperativas da organización sanitaria, respectando as súas condicións laborais e económicas, logo do informe dos órganos de representación do persoal.

 
Artigo 59. Carreira profesional.

1. Estableceranse sistemas de carreira e promoción profesional que permitan o recoñecemento e desenvolvemento profesional do persoal en atención ós seus coñecementos, experiencia, responsabilidade e mellor adecuación das súas competencias e calidades persoais ós obxectivos do Servicio Galego de Saúde, ponderando tanto as necesidades asistenciais concorrentes coma as características organizativas do organismo.

2. Enténdese por carreira profesional o dereito a progresar, de forma individualizada, a niveis superiores, previamente definidos dentro de cada clase ou categoría funcional, como recoñecemento ó desenvolvemento profesional en coñecementos, experiencia, responsabilidade e mellor adecuación da actitude, capacidade e calidades persoais ós obxectivos do Servicio Galego de Saúde.

 
Artigo 60. Cadro de persoal.

1. O instrumento técnico de ordenación do persoal do Servicio Galego de Saúde é o cadro de persoal, recollido no anexo de persoal das correspondentes leis de orzamentos da Comunidade Autónoma. A totalidade dos postos de traballo de carácter estructural do Servicio Galego de Saúde, con independencia do seu réxime xurídico ou retributivo, estarán consignadas nel, desagregadas no eido da categoría profesional.

2. O cadro de persoal do Servicio Galego de Saúde constitúe a expresión cifrada, contable e sistemática dos efectivos que, como máximo, poden prestar servicios con carácter estructural tanto na súa organización central e periférica coma nas institucións, centros e servicios sanitarios dependentes deste organismo, con suxeición ás dotacións económicas consignadas nas correspondentes leis de orzamentos xerais da Comunidade Autónoma de Galicia, e sen prexuízo das contratacións ou nomeamentos de carácter temporal para o mantemento da continuidade dos servicios ou para atender necesidades de carácter non-permanente que poida realiza-lo organismo con cargo ós créditos existentes para esta finalidade.

3. Correspóndelle ó Servicio Galego de Saúde a xestión e a modificación dos cadros de persoal coas limitacións establecidas nas disposicións orzamentarias en vigor.

 
Artigo 61. Sistema retributivo.

1. O persoal do Servicio Galego de Saúde percibirá as súas retribucións de acordo co réxime xurídico que rexa a súa relación de emprego e dentro dos límites que anualmente fixa a Lei de orzamentos da Comunidade Autónoma.

 
2. O Servicio Galego de Saúde poderá establecer, logo do informe favorable emitido conxuntamente polas consellerías de Economía e Facenda e da Presidencia, Relacións Institucionais e Administración Pública, un modelo retributivo orientado á calidade do servicio, á incentivación da actividade, á motivación dos profesionais, á consideración singular de actuacións concretas no ámbito sanitario e á consecución dos obxectivos planificados, logo da negociación na mesa sectorial.

 
Artigo 62. Función directiva.

1. A función directiva é exercida polos profesionais que desempeñan os postos nos que se desenvolve e executa o goberno, a dirección e xestión do Servicio Galego de Saúde nos seus niveis central, periférico, de área, dispositivo, centro ou establecemento, tanto nos seus aspectos asistenciais coma no ámbito administrativo e de servicios xerais.

2. Terá a consideración de persoal directivo do Servicio Galego de Saúde aquel que teña atribuídas con carácter non-permanente tarefas de xerencia e dirección profesional nos termos establecidos no apartado anterior, agás o persoal que ten a condición de alto cargo.

3. Os postos directivos poderán proverse mediante o sistema de libre designación con nomeamento provisional de carácter administrativo ou ben por contrato de alta dirección.

4. O persoal funcionario ou estatutario que acceda ó desempeño de postos directivos será declarado no seu posto de orixe na situación administrativa de servicios especiais recollida na Lei da función pública de Galicia. O período de servicios prestados no desempeño dos citados postos será computado para os procesos de selección e provisión como prestados na praza de orixe.

5. O cadro de persoal do Servicio Galego de Saúde concretará a tipoloxía dos postos de traballo que teñen o carácter de directivo.

6. O Consello de Dirección do Servicio Galego de Saúde poderá establecer, co preceptivo informe favorable emitido conxuntamente polas consellerías de Economía e Facenda e da Presidencia, Relacións Institucionais e Administración Pública, os criterios e as contías para a remuneración do persoal directivo do organismo, conforme o establecido na lexislación xeral e orzamentaria que resulte de aplicación.

 
Artigo 63. Funcións das distintas categorías do persoal.

Na procura da mellora da eficacia dos servicios e da adaptación do desenvolvemento do traballo á organización da prestación asistencial e á evolución das tecnoloxías, o ámbito funcional de cada categoría de persoal será o adecuado ó conxunto de aptitudes e capacidades que derivan da titulación académica e da formación esixidas para o acceso a ela na convocatoria respectiva.

 
Artigo 64. Relacións con outros réximes de persoal.

1. Coa finalidade de consegui-la mellor utilización dos recursos humanos existentes e dos mecanismos de coordinación e colaboración interinstitucional, o Consello da Xunta de Galicia establecerá por decreto os supostos, condicións e efectos nos que o persoal do Servicio Galego de Saúde poderá prestar servicios no ámbito das fundacións públicas sanitarias e demais entidades do sector sanitario público galego dotadas de personalidade xurídica propia. En todo caso, o persoal funcionario e estatutario do Servicio Galego de Saúde poderá ser adscrito ás fundacións públicas sanitarias e demais entidades citadas cando así o requiran as necesidades do servicio público sanitario, e ademais, en idénticas circunstancias, as entidades sinaladas poderanse subrogar na titularidade das relacións de traballo do persoal laboral do servicio.

2. Igualmente, de forma recíproca, estableceranse os supostos, condicións e efectos cos que o persoal das citadas entidades poderá prestar servicios nos centros, servicios e establecementos sanitarios xestionados directamente polo Servicio Galego de Saúde, sen prexuízo da eventual adscrición ou subrogación do persoal do servicio, nas circunstancias sinaladas no apartado anterior.

3. Os mecanismos de adscrición e subrogación establecidos nos apartados anteriores terán carácter temporal, polo que non determinarán incorporacións permanentes ós cadros de persoal das correspondentes entidades nin extinguirán as vinculacións xurídicas de orixe dos profesionais.

 
Artigo 65. Homologación das condicións de traballo.

1. O Servicio Galego de Saúde, baixo o principio de voluntariedade, adoptará as medidas necesarias para alcanza-la progresiva homologación das condicións de traballo e réxime de prestación de servicios de todo o persoal do organismo.

2. O contido funcional dos postos de traballo dos funcionarios sanitarios locais considerarase para tódolos efectos derivados da súa relación de emprego como unha única prestación de servicios con independencia de que exerzan ou non a opción de integración no novo modelo de atención primaria.

 
Artigo 66. Organización do persoal.

1. Correspóndelle ó Consello da Xunta a aprobación, mediante decreto, do réxime estatutario do persoal do Servicio Galego de Saúde, ó abeiro das normas básicas do Estado na materia, logo da negociación na mesa sectorial.

2. A creación, supresión e modificación de categorías estatutarias realizarase por decreto do Consello da Xunta.

3. Poderase acorda-la integración do persoal fixo das categorías que se declaren para extinguir noutras categorías en función das necesidades organizativas ou asistenciais nos ámbitos que se determinen regulamentariamente.

 
Capítulo VII

Regulación básica dos órganos de dirección

técnicos e colexiados dos centros asistenciais

Artigo 67. Estructura directiva.

A estructura directiva marco dos centros e establecementos sanitarios asistenciais do Servicio Galego de Saúde -hospitais, atención primaria ou estructuras mixtas- establecerase mediante decreto do Consello da Xunta, por proposta da Consellería de Sanidade, de acordo coas previsións contidas neste capítulo. A fixación da estructura directiva de cada centro ou establecemento, en execución do referido decreto, efectuarase por orde do conselleiro de Sanidade, tendo en conta criterios de complexidade organizativa, extensión xeográfica e poboacional e necesidades asistenciais.

 
Artigo 68. Organización.

1. Forman parte da estructura directiva dos centros e establecementos indicados no artigo anterior, alomenos, os seguintes órganos:

A) Órganos unipersoais de dirección:

a) O xerente.

b) Os directores en cada área de responsabilidade.

B) Órganos colexiados:

a) De dirección: a comisión de dirección.

b) Técnicos de asesoramento:

1. A comisión de calidade.

2. A comisión asistencial.

3. Os comités técnico-sanitarios.

c) De participación, se e o caso.

2. A composición, organización e funcionamento destes órganos establecerase por decreto do Consello da Xunta.

 
Capítulo VIII

Formas de xestión de servicios sanitarios con

personalidade xurídica propia

Sección 1.ª

Principios xerais

Artigo 69. Disposicións xerais.

1. Ó abeiro do establecido no artigo 35, apartados 2 e 3 desta lei, a xestión dos centros, servicios e establecementos asistenciais do Servicio Galego de Saúde poderá efectuarse a través de entidades dotadas de personalidade xurídica propia, adoptando a forma de fundacións, sociedades públicas autonómicas, entes públicos, consorcios públicos -en concorrencia con outras entidades públicas ou privadas ou calquera outra forma xurídica admitida pola lexislación vixente.

2. O réxime xurídico do persoal que preste servicios nestas entidades terá a natureza xurídica establecida nas normas específicas reguladoras de cada unha delas.

3. As ditas entidades, incluso ás que non lles fose de aplicación directa a lexislación de contratos das administracións públicas, axustarán a súa actuación en materia de contratación ós principios de publicidade, concorrencia e obxectividade que rexen na contratación das administracións públicas, agás que a natureza da operación que se vai realizar sexa incompatible con estes principios.

4. A selección de persoal no ámbito destas entidades axustarase ós principios de igualdade, mérito, capacidade e publicidade, con suxeición ó disposto na Lei 10/1996, do 5 de novembro.

5. Ademais, o Servicio Galego de Saúde poderá prestar asistencia sanitaria a través de entidades de natureza asociativa dotadas de personalidade xurídica propia, integradas maioritariamente por profesionais do sector sanitario, coa finalidade de promover un maior grao de implicación destes no proceso de desenvolvemento, racionalización e optimización do sistema sanitario público, todo iso sen prexuízo do réxime establecido na lexislación sobre incompatibilidades no sector público.

6. Co obxecto de garanti-la adecuada coordinación e optimización dos recursos sanitarios públicos, o persoal do Servicio Galego de Saúde poderá presta-los seus servicios nas entidades a que se refire o apartado 1 deste artigo, nos termos que se establezan por decreto de acordo co previsto no artigo 64 e, en todo caso, mediante os mecanismos da adscrición ou subrogación, consonte proceda, cando as necesidades do servicio público sanitario así o requiran.

7. A relación entre estas entidades, como medio propio instrumental e servicio técnico da administración, coa Consellería de Sanidade ou co Servicio Galego de Saúde regularase, tanto para a prestación de servicios sanitarios coma doutros incluídos no seu obxecto social ou finalidade, a través de contratos programa, instrumentos que permitan vincula-lo funcionamento delas cos criterios de planificación do Sergas e coas necesidades dos usuarios.

 
Sección 2.ª

Fundacións públicas sanitarias

Artigo 70. Natureza.

Tódalas fundacións sanitarias constituídas pola Comunidade Autónoma de Galicia son de titularidade e natureza públicas.

 
Artigo 71. Creación ou modificación.

A creación de novas fundacións públicas sanitarias, así como a súa modificación ou extinción, debe ser aprobada por decreto do Consello da Xunta, por proposta do conselleiro de Sanidade.

 
Artigo 72. Disposicións xerais sobre organización e funcionamento.

1. A relación xurídica do persoal ó servicio das fundacións públicas sanitarias será de natureza laboral, séndolle aplicable o disposto na Lei 10/1996, do 5 de novembro, de actuación de entes e empresas participadas nas que ten participación maioritaria a Xunta de Galicia, sen prexuízo da eventual adscrición de persoal funcionario ou estatutario do Servicio Galego de Saúde, cando as necesidades do servicio público sanitario así o requiran.

2. O réxime de contratación respectará, en todo caso, os principios de publicidade, concorrencia e obxectividade que rexen na lexislación de contratos das administracións públicas, de conformidade co previsto na Lei 10/1996, do 5 de novembro, de actuación de entes e empresas nas que ten participación maioritaria a Xunta de Galicia, en materia de persoal e contratación.

3. As fundacións públicas sanitarias dispoñerán do seu propio patrimonio e poderán ter bens e dereitos adscritos pola Administración da Comunidade Autónoma.

4. Os recursos económicos das fundacións públicas sanitarias terán a consideración de ingresos de dereito público.

5. En materia financeira, orzamentaria e de control, as fundacións públicas sanitarias rexeranse polo previsto para as sociedades públicas autonómicas no Decreto lexislativo 1/1999, do 7 de outubro, polo que se aproba o texto refundido da Lei de réxime financeiro e orzamentario de Galicia.

 
Capítulo IX

Do réxime xurídico, da responsabilidade

patrimonial e da representación e

defensa en xuízo

Artigo 73. Réxime xurídico dos actos administrativos.

O réxime xurídico dos actos administrativos emanados, se é o caso, dos órganos do Servicio Galego de Saúde ou dos centros, servicios e establecementos deste, así como dos organismos e entidades a el adscritos, os recursos contra os devanditos actos e as reclamacións previas á vía xudicial, civil ou laboral en relación co servicio ou cos citados organismos ou entidades rexeranse polo establecido na Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común, e disposicións concordantes.

 
Artigo 74. Responsabilidade patrimonial.

1. A responsabilidade patrimonial do Servicio Galego de Saúde, das súas autoridades e do persoal ó servicio do devandito organismo rexerase polo disposto na Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común, na Lei de Galicia 6/2001, do 29 de xullo, e nas disposicións concordantes e normas que a desenvolven.

2. Correspóndelles ás xerencias dos centros sanitarios do Servicio Galego de Saúde xestiona-los danos persoais e materiais de menor entidade que se lles ocasionan ós usuarios dentro das súas instalacións, logo do desenvolvemento da correspondente investigación e esclarecemento dos feitos denunciados, comprobándose de forma indubidable a responsabilidade do servicio público na comisión do dano.

3. Para os efectos do apartado anterior, consideraranse danos de menor entidade aqueles que non superen a cantidade de 1.500 euros ou a que, se é o caso, se fixe por decreto da Xunta de Galicia.

 
Artigo 75. Asesoramento xurídico e representación e defensa en xuízo.

1. O asesoramento xurídico e a representación e defensa en xuízo do Servicio Galego de Saúde correspóndelles ós letrados deste organismo, nos termos previstos no artigo 447 da Lei orgánica 6/1985, do 1 de xullo, do poder xudicial.

2. Nos termos establecidos regulamentariamente, os letrados do Servicio Galego de Saúde poderán asumi-la representación e defensa en xuízo das autoridades, funcionarios e empregados do organismo autónomo, así como das entidades a el adscritas, cando os procedementos se sigan por actos ou omisións relacionados co seu cargo.

 
==Título V==

Planificación, actuacións e intervención

en materia de saúde

Capítulo I

Plan de saúde de Galicia

Artigo 76. Obxecto e ámbito do plan.

1. No marco dos criterios xerais da planificación sanitaria, o Plan de saúde de Galicia é o instrumento superior de planificación e dirección do sistema sanitario de Galicia, que condiciona tódalas accións orientadas a acada-lo mellor estado de saúde posible, de acordo cos principios que inspiran o sistema.

2. O Plan de saúde determina os obxectivos básicos da política sanitaria, orientada á mellora do nivel de saúde e de benestar das persoas. Ademais, acolle o conxunto de accións dirixidas á consecución ordenada dos fins propostos, mediante prestacións e coidados asistenciais de calidade.

3. Nos seus contidos e obxectivos, o Plan de saúde de Galicia prevé as políticas intersectoriais que teñan relación cos principais problemas de saúde da poboación de Galicia e os seus factores determinantes.

 
Artigo 77. Contido.

O Plan de saúde conterá, alomenos, os seguintes aspectos:

1. Determinación de obxectivos cuantificables e referidos a un período determinado que serán avaliados a través de indicadores específicos.

2. Establecemento de actuacións prioritarias dirixidas ós factores determinantes, enfermidades e problemas de saúde.

3. Selección das necesidades en saúde e formulación dos criterios de funcionamento do sistema sanitario de Galicia, no eido da atención sanitaria e sociosanitaria.

 
Artigo 78. Elaboración e avaliación.

1. Na elaboración do Plan de saúde teranse en conta:

a) Os niveis e necesidades de saúde da poboación.

b) Os factores determinantes, enfermidades e problemas de saúde de maior prioridade e vulnerabilidade.

c) O coñecemento científico e os valores éticos, sociais e culturais.

d) Os recursos dispoñibles.

e) Os principios rectores do sistema sanitario de Galicia.

2. O Plan de saúde será sometido a un proceso de avaliación á metade do período da súa vixencia.

3. Correspóndelle á Consellería de Sanidade a elaboración, difusión, seguimento, vixilancia e avaliación do cumprimento do Plan de saúde.

 
Artigo 79. Aprobación.

1. A Consellería de Sanidade presentaralle o anteproxecto do Plan de saúde ó Consello Galego de Saúde. Ademais, informará a este órgano do resultado da súa avaliación.

2. A Consellería de Sanidade elevará o Plan de saúde ó Consello da Xunta de Galicia para a súa aprobación.

 
Artigo 80. Vixencia.

O Plan de saúde terá unha vixencia ordinaria de catro anos.

 
Capítulo II

Actuacións en materia de saúde

Sección 1.ª

Saúde pública

Artigo 81. Criterios xerais.

1. Son actuacións en materia de saúde pública as desenvolvidas polas administracións sanitarias galegas verbo da vixilancia epidemiolóxica, promoción e protección da saúde e prevención das enfermidades, desde a perspectiva do conxunto da poboación.

2. O Consello da Xunta de Galicia establecerá os criterios polos que a Consellería de Sanidade e as restantes administracións públicas de Galicia se coordinarán para facer efectivos os programas intersectoriais na devandita materia.

3. As entidades locais orientarán o exercicio das súas competencias nas materias obxecto desta lei conforme a educación sanitaria da poboación, a promoción e a protección da saúde comunitaria.

 
Artigo 82. Actuacións.

A Administración sanitaria de Galicia, a través dos recursos e medios dispoñibles, e dos organismos competentes en cada caso, efectuará as seguintes actuacións en materia de saúde pública:

1. A medición do nivel de saúde da poboación e a identificación dos problemas de saúde.

2. A investigación das causas ou determinantes dos problemas de saúde que afectan a poboación a través do establecemento dos rexistros e análises de datos que, respectando a normativa en materia de protección de datos persoais, permitan analizar e coñece-las situacións que teñen influencias sobre a saúde.

3. O establecemento de medidas de protección da saúde fronte a riscos ambientais, como os derivados de productos alimenticios, do uso de productos químicos, de axentes físicos, da contaminación atmosférica, do uso das zonas de baño, da xestión e tratamento de refugallos e augas residuais, das augas de consumo e da policía sanitaria mortuoria.

4. O control e a prevención das enfermidades transmisibles, a través da vixilancia e intervencións epidemiolóxicas fronte a gromos epidémicos e situacións de risco destas enfermidades.

5. O establecemento de medidas de promoción de hábitos de vida saudables, en especial os de carácter intersectorial.

6. A definición de actuacións de prevención individualizada de enfermidades.

7. O fomento da formación e investigación científica en materia de saúde pública.

8. A farmacovixilancia e o control das reaccións adversas ós medicamentos e o control sanitario doutros productos de utilización diagnóstica, terapéutica ou auxiliar.

9. O control sanitario e a prevención dos riscos para a saúde derivados das substancias susceptibles de xerar dependencia.

10. Calquera outra ordenada a mellora-la saúde da poboación.

 
Sección 2.ª

Saúde laboral

Artigo 83. Marco legal.

A Xunta de Galicia promoverá actuacións en materia sanitaria referentes á saúde laboral, no marco do disposto na Lei xeral de sanidade, e na Lei 31/1995, do 8 de novembro, de prevención de riscos laborais.

 
Artigo 84. Actuacións.

A Consellería de Sanidade, os organismos e as entidades dependentes dela, no eido das súas competencias, desenvolverán a prevención, protección, promoción e mellora da saúde integral dos seus traballadores.

 
Artigo 85. Funcións.

Sen prexuízo das competencias atribuídas ás restantes administracións públicas de Galicia, correspóndelle á Consellería de Sanidade en materia de saúde laboral o exercicio das funcións seguintes:

1. O desenvolvemento na Comunidade Autónoma de Galicia dos sistemas de información sanitaria ordenados a determina-la morbilidade e mortalidade por patoloxías profesionais, de xeito integrado co resto de sistemas de información e vixilancia epidemiolóxica.

2. A promoción da información, formación e participación dos traballadores e empresarios nos plans, programas e actuacións sanitarias no ámbito da saúde laboral.

3. A realización de estudios epidemiolóxicos para a identificación e prevención de patoloxías que, con carácter xeral, se poidan ver producidas ou agravadas polas condicións de traballo.

4. A inspección, supervisión e rexistro dos servicios de prevención autorizados ou que soliciten autorización para o seu recoñecemento como tales no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, polo que atinxe ós aspectos sanitarios.

5. A supervisión da formación que, no eido de prevención e promoción da saúde laboral, deba recibi-lo persoal sanitario dos servicios de prevención autorizados.

6. Todas aquelas funcións que a normativa vixente lle encomende en materia de accidentes de traballo, enfermidades profesionais, entidades colaboradoras da Seguridade Social, mutuas aseguradoras, incapacidade temporal e servicios de prevención de riscos laborais, promovendo a mellora na vixilancia e control da saúde dos traballadores, incluíndo a prescrición na asistencia médico-farmacéutica a través do persoal sanitario dos servicios de prevención, actividade que terá, en todo caso, carácter voluntario tanto para os traballadores coma para as empresas.

7. Calquera outra que poida serlle encomendada polo Consello da Xunta.

 
Capítulo III

Intervención pública

Sección 1.ª

Intervencións. Principios xerais

Artigo 86. Limitacións preventivas.

As actividades públicas e privadas que, directa ou indirectamente, poidan ter consecuencias negativas para a saúde serán sometidas polos órganos competentes a limitacións preventivas de carácter administrativo, de acordo cos seguintes principios:

a) Preferencia da colaboración voluntaria coas autoridades sanitarias.

b) Minimización da incidencia sobre a libre circulación de persoas e bens, a liberdade de empresa e calquera outro dereito.

c) Prohibición de medidas obrigatorias que supoñan risco para a vida.

d) Proporcionalidade ós fins que en cada caso se persigan.

 
Artigo 87. Intervención administrativa en protección da saúde e prevención da enfermidade.

As administracións sanitarias poderán realiza-las seguintes accións para a protección da saúde:

1. Establecer sistemas de vixilancia, redes de comunicacións e análises de datos que permitan detectar e coñecer, coa maior rapidez posible, a proximidade ou a presencia de situacións que poidan repercutir negativamente sobre a saúde, individual ou colectiva.

2. Establece-la esixencia de autorizacións e rexistros por razóns sanitarias a empresas, productos e actividades.

3. Establecer prohibicións e requisitos mínimos para o uso e tráfico de bens e productos, cando supoñan un prexuízo ou ameaza para a saúde.

4. Controla-la publicidade e propaganda de productos e actividades que poidan ter incidencia sobre a saúde, co fin de axustala a criterios de veracidade e evita-lo que poida constituír un prexuízo para esta.

5. Establecer, controlar e inspecciona-las condicións hixiénico-sanitarias, de funcionamento e desenvolvemento de actividades que poidan ter repercusión sobre a saúde das persoas.

6. Decretar, cando unha actividade teña repercusión excepcional e negativa sobre a saúde dos cidadáns, a intervención administrativa pertinente da actividade, ata que sexan eliminados os riscos sanitarios.

7. Adopta-las medidas preventivas que se consideren pertinentes no caso de que exista ou se sospeite razoablemente a existencia dun risco inminente e extraordinario para a saúde. Para tal efecto, a Administración sanitaria poderá proceder á incautación ou inmobilización de productos, suspensión do exercicio de actividades, peche de empresas ou das súas instalacións, intervención de medios materiais e persoais e cantas outras se consideren sanitariamente xustificadas.

A duración das medidas ás que se refire este apartado fixarase para cada caso, sen prexuízo das prórrogas sucesivas acordadas por resolucións motivadas, e non excederá do que esixa a situación de risco extraordinario que as xustificou.

8. Fixa-las directrices a través da normativa correspondente en materia de policía sanitaria mortuoria.

 
Artigo 88. Autoridade sanitaria e inspección.

1. Dentro das súas respectivas competencias, teñen a condición de autoridade sanitaria a Xunta de Galicia, o conselleiro de Sanidade e os órganos da Consellería de Sanidade que se determinen, así como os alcaldes. Tamén terán a dita condición os inspectores dos servicios sanitarios no exercicio das súas funcións.

2. O persoal ó servicio da Administración sanitaria que actúe no exercicio das funcións de inspección, e acreditando a súa identidade, estará autorizado para:

a) Entrar libremente e sen previa notificación, en calquera momento, en todo centro, servicio ou establecemento suxeito a esta lei.

b) Proceder ás probas, investigacións ou exames necesarios para comproba-lo cumprimento desta lei e das normas que se dicten para o seu desenvolvemento.

c) Tomar ou sacar mostras, co fin de comproba-lo cumprimento do previsto nesta lei e nas disposicións que a desenvolvan.

d) Realizar cantas actuacións sexan necesarias para o cumprimento das funcións de inspección que exerzan.

e) Ante situacións de risco grave e inmediato para a saúde, adopta-las medidas cautelares de emerxencia, dándolle conta inmediata á autoridade sanitaria competente.

Como consecuencia das actuacións de inspección e control, as autoridades sanitarias competentes poderán ordena-la suspensión provisional, a prohibición das actividades e o peche definitivo dos centros, servicios e establecementos, por requirilo a saúde colectiva ou por incumprimento dos requisitos esixidos para a súa instalación e funcionamento.

 
Sección 2.ª

Hemodoazón e hemoterapia

 
Artigo 89. Rede de hemodoazón e hemoterapia de Galicia.

1. Corresponderalle á Consellería de Sanidade a planificación, coordinación e control da hemodoazón e hemoterapia da Comunidade Autónoma.

2. A Xunta de Galicia sentará as bases dunha organización hemoterápica eficiente que permita satisface-las necesidades de sangue e hemoderivados na Comunidade Autónoma baixo os principios de calidade e seguridade, promoción altruísta da doazón e acción coordinada de tódolos medios públicos e privados.

3. Establecerase unha rede de hemodoazón e hemoterapia apoiada na seguinte estructura de carácter funcional:

a) Centro de Transfusión Sanguínea de Galicia.

b) Servicios de transfusión.

4. Regulamentariamente, determinaranse as condicións para o exercicio das funcións de dirección do Centro de Transfusión Sanguínea de Galicia e dos servicios de transfusión.

 
Artigo 90. Centro de Transfusión Sanguínea de Galicia.

1. O Centro de Transfusión Sanguínea de Galicia desenvolverá na Comunidade Autónoma a obtención, preparación, conservación, almacenamento, distribución e control da aplicación do sangue humano e dos seus derivados e, de xeito coordinado, participará na formación e investigación no campo da hemoterapia, axustando a súa actuación ás normas e instruccións que a Consellería de Sanidade estableza.

2. Serán funcións do Centro de Transfusión Sanguínea de Galicia:

a) A promoción da hemodoazón e plasmaférese voluntarias.

b) A programación e execución de tódalas extraccións extrahospitalarias por medio de equipos móbiles.

c) O procesamento de tódalas unidades de sangue recollidas de forma extra e intrahospitalaria.

d) O abastecemento de sangue e derivados a tódolos hospitais e centros sanitarios públicos e ós privados que o demanden da Comunidade Autónoma de Galicia consonte as súas necesidades.

e) O fraccionamento do sangue para a producción de compoñentes sanguíneos precisos para dar cobertura ós requirimentos transfusionais dos centros hospitalarios da Comunidade Autónoma.

f) A responsabilización do intercambio de plasma que se realice coa industria fraccionadora na Comunidade Autónoma de Galicia.

g) O establecemento dun sistema de identificación inequívoca de cada doazón de sangue e dos compoñentes sanguíneos que permita a plena trazabilidade ata o doador, así como ata a transfusión e o seu receptor.

h) A disposición de programas de hemovixilancia para recollida de efectos ou reaccións adversos graves ou inesperados que se manifestan en doadores ou nos receptores así como o seguimento epidemiolóxico dos doadores.

i) A adopción das medidas necesarias para manter un sistema de calidade acorde cos principios das boas prácticas.

j) Calquera outra actividade que tenda á coordinación e mellora da actividade relacionada coa captación de doadores, extracción, tratamento e distribución do sangue e dos seus derivados no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, de acordo co que se dispoña regulamentariamente.

3. O Centro de Transfusión Sanguínea de Galicia terá personalidade xurídica e patrimonio propios e configurarase como unha fundación pública adscrita á Consellería de Sanidade.

 
Artigo 91. Servicios de transfusión.

1. Corresponderalle á Consellería de Sanidade autoriza-los servicios de transfusión sanguínea da Comunidade Autónoma, que quedarán automaticamente integrados na rede de hemodoazón e hemoterapia de Galicia, baixo a dependencia funcional do Centro de Transfusión Sanguínea de Galicia e vencellados solidariamente ó cumprimento dos seus fins comúns, coordinándose e complementándose no marco xeral da planificación que estableza a propia consellería.

2. Os servicios de transfusión hospitalarios desenvolverán as seguintes funcións:

a) A responsabilización da execución da política hemoterápica e o facilitamento da promoción de sangue no seu ámbito de actuación.

b) A extracción de sangue intrahospitalario fundamentalmente dentro do programa de autotransfusión, de acordo cos criterios de coordinación que estableza e autorice o Centro de Transfusión Sanguínea.

c) A promoción da autodoazón no seu eido de actuación.

d) A planificación e realización da hemoterapia do hospital.

e) O establecemento dun programa de detección, avaliación e xestión dos efectos adversos e problemas relacionados coa hemoterapia do hospital.

f) A participación nos programas de formación do persoal sanitario vencellado á hemoterapia.

g) O desenvolvemento de tarefas de investigación das funcións que teñen encomendadas.

h) O establecemento dun sistema de seguimento e trazabilidade das unidades transfundidas ó receptor.

i) Calquera outra función que por razóns de eficacia lles sexa encomendada.

 
==Título VI==

Asistencia sanitaria na rede galega de atención

sanitaria de utilización pública

Artigo 92. Principios xerais.

1. Os centros, servicios e establecementos sanitarios prestarán a asistencia sanitaria de xeito integrado a través de programas preventivos, curativos, rehabilitadores e de educación sanitaria.

2. As prestacións asistenciais sanitarias financiadas pola Xunta de Galicia incluirán alomenos as seguintes modalidades:

a) Atención primaria.

b) Atención especializada.

c) Prestacións farmacéuticas.

d) Prestacións complementarias.

e) Servicios de información e documentación sanitaria.

As prestacións persoais de carácter preventivo considéranse integradas nas anteriores.

 
Artigo 93. Outras posibilidades asistenciais.

A Consellería de Sanidade poderá establecer, no marco desta lei, outras modalidades para a prestación dos servicios de atención primaria, especializada ou de ámbalas dúas de forma integrada, atendendo razóns de efectividade e eficiencia.

 
Capítulo I

Atención primaria

Artigo 94. Concepto.

1. A atención primaria constitúe o primeiro nivel de acceso ordinario da poboación á rede galega de atención sanitaria de utilización pública e caracterízase por un enfoque global e integrado da atención e por asumir un papel orientador e de canalización da asistencia requirida polo paciente en calquera punto da rede sanitaria ou sociosanitaria.

2. A atención primaria será prestada, no ámbito das zonas de atención primaria ou, se é o caso, das áreas sanitarias, polos profesionais sanitarios en réxime de traballo en equipo interdisciplinario.

 
Artigo 95. Ámbito.

As actuacións de atención primaria desenvolveranse nos propios centros de saúde ou noutros periféricos que deles dependan, puntos de atención continuada, así como nos domicilios dos doentes, centros sociosanitarios ou en calquera outro lugar que se determine regulamentariamente.

 
Artigo 96. Alcance.

A atención primaria comprenderá:

1. A asistencia sanitaria en réxime de consultas.

2. A atención ordinaria e continuada das urxencias.

3. A atención sanitaria domiciliaria.

4. As actividades programadas en materia de vixilancia e información, así como a promoción e protección da saúde.

5. A participación na docencia, formación continuada e investigación, no seu ámbito de actuación.

6. A participación das accións de coordinación sociosanitaria que se determinen.

7. Calquera outra función ou modalidade asistencial que se lle encomende, así como os restantes servicios e prestacións facilitados en cada momento polo sistema nacional de saúde no que se refire a este ámbito da atención sanitaria.

 
Artigo 97. Atención pediátrica.

Ademais do establecido no artigo anterior, a atención primaria pediátrica, ata os 14 anos de idade incluídos, comprenderá:

1. A educación sanitaria dos menores e dos seus pais, titores, profesores ou coidadores.

2. As vacinacións, segundo o calendario oficial da Comunidade Autónoma de Galicia.

3. O desenvolvemento do programa do neno san.

 
Artigo 98. Fisioterapia.

Desenvolveranse nas estructuras de atención primaria tratamentos de fisioterapia básicos, logo da indicación médica, ó abeiro dos programas establecidos polos servicios de saúde.

 
Artigo 99. Atención á saúde bucodental.

Desenvolveranse na atención primaria prestacións no campo da saúde bucodental que comprenderán:

1. A información e educación en materia de hixiene e saúde bucodental.

2. As medidas preventivas e asistenciais: aplicación de fluor tópico, obturacións, diagnóstico de maloclusión, selado de fisuras ou outras, para a poboación infantil de acordo co financiamento dos programas especiais para a saúde bucodental.

3. Tratamento de procesos agudos odontolóxicos, incluída a extracción de pezas dentarias.

4. A exploración preventiva da cavidade oral a mulleres embarazadas.

 
Capítulo II

Atención especializada

Artigo 100. Concepto e ámbito.

1. A atención especializada é o nivel de asistencia que, unha vez superadas as posibilidades de diagnóstico e tratamento da atención primaria, se caracteriza por unha alta intensidade dos coidados requiridos ou pola especificidade do coñecemento e/ou a tecnoloxía que os pacientes precisan para a súa axeitada atención sanitaria.

2. A atención especializada será prestada no ámbito dos distritos hospitalarios polos hospitais ou complexos hospitalarios.

3. O hospital, xunto ós centros de especialidades adscritos a el, constitúe a estructura sanitaria responsable da asistencia especializada programada e urxente á poboación do seu ámbito de influencia.

4. Cada distrito hospitalario dispoñerá de, cando menos, un centro hospitalario ó que poida accede-la poboación. Sen embargo, determinados servicios e hospitais poderán actuar de referencia para dous ou máis distritos hospitalarios.

 
Artigo 101. Alcance.

A atención especializada comprenderá:

1. A asistencia sanitaria especializada en réxime de consultas externas.

2. A asistencia especializada en réxime de hospital de día.

3. A realización en réxime ambulatorio de procedementos cirúrxicos menores e de cirurxía maior.

4. A asistencia especializada en réxime de hospitalización para os procesos médicos, cirúrxicos, pediátricos ou obstétricos que así o requiren.

5. A hospitalización a domicilio.

6. As atencións de saúde mental e a asistencia psiquiátrica.

7. A atención ás urxencias hospitalarias.

8. A educación para a saúde e a prevención de enfermidades no seu ámbito de actuación, así como a participación nos sistemas de vixilancia e información.

9. A participación na docencia, a formación continuada e a investigación.

10. A participación nas accións de coordinación sociosanitaria que se determinen.

 
11. Calquera outra función ou modalidade asistencial que se lle encomende, así como os restantes servicios e prestacións facilitados en cada momento polo sistema nacional de saúde no que se refire a este eido da atención sanitaria.

 
Artigo 102. Saúde mental.

1. As atencións de saúde mental e a asistencia psiquiátrica, sendo de base comunitaria, incluirán o diagnóstico clínico, xunto cos tratamentos médicos e psicoterapéuticos que sexan precisos -individuais, grupais ou familiares-, ademais da prestación de asistencia especializada en réxime de hospitalización -total ou parcial- para procesos que así o aconsellen, con especial atención, así mesmo, á rehabilitación psicosocial dos pacientes.

2. Os diferentes dispositivos de saúde mental do sistema sanitario galego de cobertura pública estarán ordenados, organizados e coordinados de tal xeito que se lle garanta á poboación a axeitada accesibilidade ás prestacións antes citadas, así como o mantemento da continuidade terapéutica.

3. A atención á saúde mental estará integrada, en tódalas súas vertentes e para tódolos efectos, no conxunto de plans e actividades da asistencia sanitaria xeral, mantendo a súa especificidade técnica no proceso de coidados e na avaliación de resultados.

 
Capítulo III

Outras modalidades asistenciais

Artigo 103. Atención continuada e emerxencias.

1. A rede galega de atención sanitaria de utilización pública prestará a atención continuada e das urxencias a través dos seus dispositivos asistenciais.

2. En situacións de emerxencia orixinadas por catástrofes ou accidentes en calquera lugar de Galicia, a rede galega de atención sanitaria de utilización pública facilitará, a través dos seus dispositivos asistenciais, a asistencia sanitaria in situ, o traslado de afectados e a asistencia nos centros máis apropiados.

 
Capítulo IV

Atención sociosanitaria

Artigo 104. Atención sociosanitaria.

1. Para os efectos desta lei, considérase atención sociosanitaria o conxunto de coidados destinados a aqueles doentes, xeralmente crónicos, que polas súas especiais características poden beneficiarse da atención simultánea e sinérxica dos servicios sanitarios e sociais para aumenta-la súa autonomía, palia-las súas limitacións ou sufrimentos e facilita-la súa reinserción social.

2. No eido sanitario a atención sociosanitaria comprenderá:

a) Os coidados sanitarios de longa duración.

b) A atención sanitaria á convalecencia.

c) A rehabilitación en pacientes con déficit funcional recuperable.

3. A continuidade do servicio será garantida polos servicios sanitarios e sociais a través da axeitada coordinación entre as administracións públicas correspondentes.

4. Co obxecto de optimiza-los recursos, no eido sanitario a prestación asistencial sociosanitaria na súa modalidade de coidados prolongados será cofinanciada polos usuarios. A achega nesta modalidade asistencial será establecida pola normativa regulamentaria que corresponda, tendo en conta os seguintes elementos de valoración: renda, patrimonio e número de persoas da unidade familiar.

 
Capítulo V

Atención en materia de drogodependencias

 
Artigo 105. Competencias da Xunta de Galicia.

1. A Xunta de Galicia exercerá as competencias que en materia de atención ás drogodependencias lle atribúe o artigo 22.2 da Lei 2/1996, do 8 de maio, de drogas, e disposicións concordantes.

2. Correspóndelle á Consellería de Sanidade o deseño, planificación, dirección, coordinación, execución e avaliación da política sanitaria da Xunta de Galicia en materia de drogodependencias.

3. Para o exercicio das competencias que ten atribuídas e a execución das actividades que lle corresponden en materia de drogodependencias, a Consellería de Sanidade da Xunta poderá empregar calquera das fórmulas establecidas no artigo 22 desta lei.

 
Artigo 106. Da asistencia sanitaria pública.

As administracións públicas de Galicia velarán polo desenvolvemento das actividades asistenciais precisas para o tratamento e a atención sanitaria integral dos diversos problemas derivados do consumo de drogas, polo desenvolvemento de programas de promoción da saúde e pola execución das accións de educación sanitaria, de detección e tratamento das enfermidades infecciosas asociadas, así como pola execución das restantes actividades previstas no artigo 18 da Lei 2/1996, do 8 de maio, de drogas, nos termos que se establecen neste precepto, e disposicións concordantes.

 
Artigo 107. Centros, establecementos e programas de tratamento.

1. Tódolos centros, servicios e establecementos de tratamento das drogodependencias públicos ou privados estarán suxeitos ó réxime de autorización de centros sanitarios. Para poder desenvolve-las súas actividades, os devanditos centros, servicios e establecementos requirirán de autorización previa ó inicio da súa actividade.

2. Os requisitos específicos que haberán de cumpri-los devanditos centros, servicios e establecementos determinaranse regulamentariamente.

3. Independentemente da súa titularidade, os centros, servicios e establecementos de tratamento das drogodependencias que reciban financiamento público da Administración sanitaria da Xunta de Galicia estarán sometidos ás directrices e ó control da Consellería de Sanidade, para os efectos do desenvolvemento das súas actividades sanitarias e programas terapéuticos.

 
Artigo 108. Catálogo de programas de tratamento.

1. As actividades e os programas terapéuticos que desenvolvan os centros, servicios e establecementos sanitarios de tratamento das drogodependencias, en tanto que recursos sanitarios de utilización pública, recolleranse nun Catálogo de programas asistenciais do Plan de Galicia sobre drogas.

2. Este catálogo presentará unha oferta terapéutica plural e diversificada, profesionalizada e de carácter interdisciplinario, que tenderá a axustarse ás características, necesidades e demandas que presente cada caso.

3. O catálogo revisarase periodicamente co fin de mantelo actualizado. Para a súa revisión teranse en conta tanto as tendencias da evolución da drogodependencia coma a evidencia científica respecto dos procedementos terapéuticos aceptados polos organismos sanitarios nacionais e internacionais e polas axencias de avaliación de tecnoloxías sanitarias.

 
Artigo 109. Criterios de actuación.

Para os efectos da atención ás drogodependencias, os centros, servicios e establecementos integrados na rede galega de atención sanitaria de utilización pública desenvolverán as súas actividades e prestarán os seus servicios con suxeición ós criterios de actuación establecidos no artigo 17 da Lei 2/1996, do 8 de maio, de drogas, e disposicións concordantes.

 
Capítulo VI

Prestacións farmacéuticas

Artigo 110. As prestacións farmacéuticas.

1. A Administración sanitaria da Xunta garantirá a prescrición e dispensación de medicamentos na rede galega de atención sanitaria de utilización pública nos termos previstos na Lei 5/1999, do 21 de maio, de ordenación farmacéutica, e demais normativa reguladora.

2. A política autonómica en relación coa prestación farmacéutica promoverá o desenvolvemento de programas orientados a racionaliza-lo emprego dos recursos farmacoterapéuticos nos servicios sanitarios e sociosanitarios, con criterios de efectividade, seguridade e custo.

 
Capítulo VII

Prestacións complementarias

Artigo 111. Concepto e ámbito.

1. Son prestacións complementarias todas aquelas que supoñen un elemento adicional e necesario para a consecución dunha asistencia completa e axeitada.

2. Para os efectos desta lei, considéranse prestacións complementarias a ortoprotésica, o transporte sanitario, a dietoterapia e as técnicas de terapia respiratoria a domicilio.

 
Artigo 112. Prestación ortoprotésica.

1. A prestación ortoprotésica inclúe as seguintes prestacións:

a) Próteses cirúrxicas fixas e a súa oportuna renovación.

b) Próteses ortopédicas permanentes ou temporais (próteses externas) e a súa oportuna renovación.

c) Os vehículos para inválidos para os cales a súa invalidez así o aconselle.

2. A prescrición será realizada polos facultativos especialistas na materia correspondente á clínica que xustifique a prescrición, axustándose ó establecido no catálogo autorizado pola Administración sanitaria.

3. As modificacións do catálogo ou a prescrición de productos ortoprotésicos non incluídos nel requirirán a aprobación pola Consellería de Sanidade.

 
Artigo 113. Transporte sanitario.

1. A prestación do transporte sanitario comprende o transporte especial de accidentados ou enfermos cando concorra unha situación de urxencia que implique risco vital ou dano irreparable para a saúde do afectado, ou exista unha imposibilidade física ou outras causas médicas que impidan ou incapaciten para a utilización de transporte ordinario para desprazarse a un centro sanitario ou ó seu domicilio logo de recibir atención sanitaria.

2. A prescrición corresponderalle ó facultativo que preste asistencia e a súa indicación obedecerá só a causas médicas que fagan imposible o desprazamento en medios ordinarios de transporte.

 
Artigo 114. Outras prestacións complementarias.

Inclúe os tratamentos dietéticos complexos e as técnicas de terapia respiratoria a domicilio, logo da indicación médica, no xeito que estableza a Administración sanitaria.

 
Capítulo VIII

Servicios de información e documentación

sanitaria

Artigo 115. Información e documentación sanitaria.

Constitúen servicios de información e documentación sanitaria os seguintes:

1. A información sobre dereitos e deberes.

2. A información relativa ós procesos asistenciais, incluíndo se é o caso a tramitación dos procesos administrativos para garanti-la continuidade do proceso, e a relativa á prestación do consentimento informado, cando se precise.

3. A expedición, onde proceda, de partes de baixa, confirmación, alta e demais informes ou documentos clínicos para a avaliación da incapacidade ou outros efectos.

4. O informe de alta hospitalaria, así como o de alta de consultas externas e en urxencias do episodio de atención.

5. A documentación ou certificación médica de nacemento, defunción e demais extremos para o rexistro civil.

6. O acceso á información do proceso asistencial contida na historia clínica, así como a súa conservación para os fins previstos na normativa sanitaria e de protección de datos persoais.

7. A certificación acreditativa do estado de saúde, cando a súa esixencia se estableza por unha disposición legal ou regulamentaria.

8. Calquera outra función que se lle encomende, así como os restantes servicios facilitados en cada momento polo sistema nacional de saúde no que se refire a este eido da atención sanitaria.

 
Artigo 116. Protección do honor e intimidade persoal e familiar.

1. Tódalas institucións, órganos e servicios recollidos nesta lei están obrigados a garantir e protexer, no que atinxe ó tratamento dos datos persoais, as liberdades públicas e os dereitos fundamentais das persoas físicas e especialmente o seu honor e intimidade persoal e familiar.

2. Para os efectos, o manexo dos datos relativos á saúde de carácter persoal, os ficheiros, o tratamento de datos e a súa cesión axustaranse estrictamente ó disposto na Lei orgánica 15/1999, do 13 de decembro.

 
Artigo 117. Confidencialidade dos datos sanitarios.

1. A confidencialidade dos datos sobre a saúde persoal constitúe unha cuestión esencial para a confianza e estimación do sistema sanitario de Galicia por parte dos cidadáns, polo que tanto o tratamento e almacenamento dos devanditos datos coma as comunicacións electrónicas destes que deban efectuarse no marco da asistencia sanitaria haberán de realizarse empregando medidas de seguridade adecuadas.

2. Nos supostos en que a Administración sanitaria contrate con empresas privadas o tratamento ou almacenamento dos datos de saúde dos cidadáns, esixiráselles contractualmente a estas a adopción de medidas técnicas e organizativas que garantan a confidencialidade, integridade, autenticidade e seguridade dos devanditos datos nos termos previstos legalmente.

3. A obriga de mante-la confidencialidade sobre os datos de saúde dos cidadáns recae sobre calquera persoa física ou xurídica, persoal sanitario ou que exerza función administrativa que teña acceso a eles no exercicio lexítimo das súas funcións.

4. A confidencialidade dos datos persoais de saúde dos cidadáns mantense mesmo despois da morte destes últimos, coas excepcións que legalmente procedan.

5. En materia de información, obtención, tratamento, cesión, dereitos dos cidadáns e medidas de seguridade dos datos de saúde, deberá de terse presente a consideración dos devanditos datos como especialmente protexidos, e haberá que aterse ó disposto na Lei orgánica 15/1999, de protección de datos de carácter persoal, e normas de desenvolvemento.

 
==Título VII==

Participación comunitaria

Capítulo I

Disposicións xerais

Artigo 118. Participación.

1. Consonte o establecido nos artigos 9.2 e 129.1 da Constitución española e nos artigos 5 e 53 da Lei xeral de sanidade, así como no artigo 128 desta lei, os cidadáns da Comunidade Autónoma galega teñen o dereito de participar na actividade dos organismos públicos dos cales a función afecte directamente á calidade da vida ou ó benestar xeral e, en concreto, na formulación da política sanitaria e no control da súa execución.

2. A participación na formulación da política sanitaria e no control da súa execución constitúe un dereito do cidadán e da sociedade en xeral, un valor social e un instrumento de cooperación e información no ámbito do sistema sanitario de Galicia, para a mellora da saúde e o benestar dos cidadáns.

3. O dereito de participación supón a responsabilidade no seu exercicio e obriga a actuar con lealdade ó interese xeral, ó ben público e á promoción do benestar social.

 
Artigo 119. Órganos de participación comunitaria.

1. Para o obxecto de posibilita-la participación comunitaria no ámbito do sistema sanitario de Galicia, créase o Consello Galego de Saúde e, no ámbito de cada área sanitaria, as comisións de participación cidadá respectivas.

2. Os órganos de participación comunitaria a que se refire o apartado anterior desenvolverán funcións consultivas e de asesoramento na formulación de plans e obxectivos xerais no ámbito territorial respectivo, así como no seguimento e avaliación dos resultados de execución.

 
Capítulo II

O Consello Galego de Saúde

Artigo 120. Natureza.

O Consello Galego de Saúde é o principal órgano colexiado de participación comunitaria no sistema sanitario de Galicia ó que lle corresponde o asesoramento á Consellería de Sanidade da Xunta na formulación da política sanitaria e no control da súa execución.

 
Artigo 121. Composición.

1. O Consello Galego de Saúde componse dos membros seguintes:

a) Seis vocais en representación da Administración sanitaria da Xunta, designados polo conselleiro de Sanidade.

b) Doce vocais en representación dos cidadáns, a través das entidades locais.

c) Oito vocais en representación das organizacións sindicais máis representativas da Comunidade Autónoma de Galicia.

d) Oito vocais en representación das organizacións empresariais máis representativas da Comunidade Autónoma de Galicia.

e) Seis vocais en representación das organizacións de consumidores e usuarios.

f) Seis vocais en representación dos colexios profesionais sanitarios.

g) Dous vocais en representación das reais academias radicadas en Galicia e cuns fins que se relacionen directamente coas ciencias da saúde.

2. O presidente do Consello Galego de Saúde é o conselleiro de Sanidade ou a persoa en quen delegue, de entre os seus membros.

3. Por decreto da Xunta de Galicia determinaranse os sistemas de asignación de representantes de entre as distintas organizacións e entidades representadas no Consello Galego de Saúde, así como os mecanismos para a súa designación.

4. Os membros do Consello Galego de Saúde son nomeados e separados do cargo polo conselleiro de Sanidade, por proposta de cada unha das representacións que o compoñen. O nomeamento farase por un período máximo de catro anos, sen prexuízo de que os interesados poidan ser reelixidos sucesivamente, sempre que conten coa representación requirida.

 
Artigo 122. Funcións.

Son funcións do Consello Galego de Saúde:

1. Propoñer aquelas medidas de carácter sanitario que contribúan a eleva-lo nivel de saúde da poboación.

2. Emitir, por solicitude da Administración sanitaria da Xunta, informes ou dictames en materia de política sanitaria xeral.

3. Coñece-lo anteproxecto do Plan de saúde e ser informado da súa avaliación.

4. Coñece-la memoria anual do Servicio Galego de Saúde antes da súa publicación, para os efectos do seguimento e avaliación da xestión do Servicio Galego de Saúde.

5. Propoñer medidas dirixidas a mellora-la xestión do Servicio Galego de Saúde.

6. Elabora-lo seu regulamento de funcionamento.

Artigo 123. Organización e funcionamento.

Por orde do conselleiro de Sanidade estableceranse as normas xerais de organización e funcionamento do Consello Galego de Saúde.

 
Capítulo III

Comisións de participación cidadá

Artigo 124. Natureza.

As comisións de participación cidadá son os órganos colexiados de natureza consultiva a través dos que se artella a participación comunitaria no eido das áreas sanitarias.

 
Artigo 125. Composición.

1. As comisións de participación cidadá atópanse integradas pola representación das entidades e organizacións seguintes:

a) Entidades locais comprendidas na área sanitaria.

b) Asociacións veciñais con actuación no ámbito da área sanitaria.

c) Organizacións empresariais máis representativas da Comunidade Autónoma de Galicia.

d) Organizacións sindicais máis representativas da Comunidade Autónoma de Galicia.

 
e) O director da área sanitaria correspondente e, se é o caso, os xerentes dos dispositivos a que se refire o artigo 7.6 desta lei e dos centros e establecementos do Servicio Galego de Saúde comprendidos na área sanitaria.

2. Por orde do conselleiro de Sanidade determinaranse a composición das comisións de participación cidadá e os sistemas de asignación de representantes de entre as distintas organizacións e entidades representadas no seu seo, así como os mecanismos para a súa designación.

3. Os membros das comisións de participación cidadá son nomeados e separados do cargo polo conselleiro de Sanidade, por proposta de cada unha das representacións que o compoñen. O nomeamento farase por un período máximo de catro anos, sen prexuízo de que os interesados poidan ser reelixidos sucesivamente, sempre que conten coa representación requirida.

 
Artigo 126. Funcións.

Son funcións das comisións de participación cidadá, no ámbito da área sanitaria respectiva:

a) Propoñerlles ós órganos de dirección da área aquelas medidas de carácter sanitario que contribúan a eleva-lo nivel de saúde da poboación.

b) Coñece-lo anteproxecto do Plan de saúde da área sanitaria e ser informado da súa avaliación.

c) Coñece-la memoria anual da área sanitaria, para os efectos do seguimento e avaliación da xestión.

d) Propoñer medidas dirixidas a mellora-la xestión sanitaria.

Artigo 127. Organización e funcionamento.

Por orde do conselleiro de Sanidade estableceranse as normas xerais de organización e funcionamento das comisións de participación cidadá.

 
Artigo 128. Outras formas de participación cidadá.

1. Por orde do conselleiro de Sanidade poderanse establecer órganos de participación comunitaria a outros niveis territoriais e funcionais do sistema sanitario de Galicia coa finalidade de asesora-los correspondentes órganos directivos e implica-las organizacións sociais e cidadás no obxectivo de acadar maiores niveis de saúde.

2. Correspóndelle ó conselleiro de Sanidade, mediante orde, regula-la composición e establece-las normas xerais de organización e funcionamento dos órganos a que se refire o apartado anterior.

3. Estes órganos de participación poderán incluír, entre outros, representantes dos colexios profesionais sanitarios, sociedades científicas e asociacións, así como persoas físicas e xurídicas de recoñecido prestixio no eido das ciencias da saúde.

 
Capítulo IV

Consello Asesor do Sistema Sanitario de Galicia

Artigo 129. Obxecto e funcións.

1. O Consello Asesor do Sistema Sanitario de Galicia é o órgano non-colexiado superior de consulta e asesoramento da Consellería de Sanidade.

2. O Consello Asesor do Sistema Sanitario de Galicia estará integrado maioritariamente por profesionais do sistema sanitario galego. A composición, se é o caso, e as normas xerais de organización e funcionamento do consello determinaranse por orde do conselleiro de Sanidade.

3. O Consello Asesor do Sistema Sanitario de Galicia contará cunha secretaría permanente, que coordinará e lle prestará soporte técnico e loxístico ó consello.

4. O nomeamento das persoas que formen parte do Consello Asesor do Sistema Sanitario de Galicia será, en todo caso, a título individual. O devandito nomeamento poderá expedirse con carácter temporal, mentres duren as funcións de asesoramento asignadas ó seu titular ou ben con carácter permanente, comportando neste caso a súa dispoñibilidade a prestar labores de asesoramento cando lle sexan requiridos.

 
Artigo 130. Asesores sectoriais.

O conselleiro de Sanidade poderá designar asesores sectoriais en materias específicas relacionadas coa asistencia e organización sanitarias, a saúde pública, a docencia e investigación nas ciencias da saúde e, en xeral, en calquera outra materia de interese sanitario respecto da cal resulte conveniente solicitar asesoramento especializado.

 
==Título VIII==

Dereitos e deberes dos cidadáns

Capítulo I

Disposicións xerais

Artigo 131. Titulares do dereito á protección da saúde e á atención sanitaria.

1. Teñen dereito á protección da saúde e á atención sanitaria con cargo a fondos públicos no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia tódalas persoas que residan nos municipios desta Comunidade Autónoma e os transeúntes no territorio da Comunidade, na forma e condicións que establezan a lexislación estatal e os convenios nacionais ou internacionais que resulten de aplicación, así como tódolos galegos de orixe ou ascendencia que, residindo fóra de Galicia, se vexan amparados polos convenios oportunos, no xeito e condicións establecidos neles.

2. Igualmente, garánteselle-la protección da saúde e a atención sanitaria con cargo a fondos públicos ós menores e ás mulleres xestantes non incluídos no apartado 1 deste artigo.

3. Ademais, garánteselles a tódalas persoas a atención sanitaria en situación de urxencia e emerxencia.

 
Artigo 132. Prestacións e servicios sanitarios financiados publicamente.

1. A Xunta de Galicia asegúralles, como mínimo, a tódalas persoas a que se refiren os apartados 1 e 2 do artigo anterior as prestacións e os servicios de saúde individual ou colectiva facilitados en cada momento polo sistema nacional de saúde.

2. A inclusión de novas prestacións e servicios sanitarios financiados publicamente requirirá a aprobación do Consello da Xunta, por proposta da Consellería de Sanidade, e logo do sometemento destes a un proceso de avaliación tecnolóxica en relación coa súa seguridade, eficacia, efectividade, eficiencia, impacto desde o punto de vista económico e desde o punto de vista ético e da súa contribución ó benestar individual e social, debendo garantirse en todo caso o financiamento correspondente.

3. Serán beneficiarios das novas prestacións que se inclúan no financiamento público consonte o prevido no apartado anterior os cidadáns residentes na Comunidade Autónoma de Galicia, nos termos que se establezan en cada caso.

 
Capítulo II

Dereitos e deberes dos cidadáns no sistema

sanitario de Galicia

Artigo 133. Dereitos.

1. Os cidadáns, no ámbito do sistema sanitario de Galicia, teñen os dereitos seguintes:

a) Á protección da saúde e á atención sanitaria con cargo a fondos públicos, nos termos establecidos na lexislación básica do Estado, nesta lei e nas restantes disposicións que sexan de aplicación.

b) Ó respecto á súa personalidade, dignidade e intimidade, sen discriminación ningunha por razón de raza, sexo, relixión, opinión, ideoloxía ou calquera outra condición ou circunstancia persoal ou social.

c) Á información sobre os servicios a que poden acceder e sobre os requisitos necesarios para o seu uso.

d) Á educación sanitaria e á información axeitada que propicien a adopción de hábitos e estilos de vida saudables.

e) A medidas de protección da saúde fronte a riscos ambientais e laborais, xerais ou específicos.

f) A medidas de prevención da enfermidade de probada efectividade e seguridade.

g) A recibir información abonda, comprensible e axeitada cando haxa risco para a saúde pública, incluíndo se fose precisa a información epidemiolóxica necesaria en relación cos problemas de saúde.

h) A mante-la súa privacidade e a que se garanta a confidencialidade de toda a información relacionada coa súa enfermidade e atención en calquera centro sanitario de Galicia, nos termos establecidos na lexislación vixente. En todo caso, o grao de confidencialidade daquela información poderá ser decidido polo paciente.

i) A que se lles asigne un médico, o nome do cal se lles dará a coñecer, que será o seu interlocutor principal co equipo asistencial. No caso de ausencia, outro médico do equipo asumirá tal responsabilidade.

j) A ser advertidos de se os procedementos de prognóstico, diagnóstico e terapéuticos que se lles apliquen poden ser empregados nun proxecto docente ou de investigación, o que en caso ningún poderá comportar perigo adicional para a súa saúde. Nestes casos, será imprescindible o previo consentimento por escrito do paciente e a aceptación por parte do médico e da dirección do correspondente centro sanitario, de acordo coas disposicións que sexan aplicables.

k) A recibir, en termos comprensibles, información adecuada, continuada, verbal e escrita, sobre o seu proceso, tanto a persoa enferma coma, se é o caso, os seus familiares ou persoas achegadas, incluíndo diagnóstico, prognóstico e alternativas de tratamento.

l) A prestar consentimento informado, ou conformidade expresa do doente, manifestada por escrito, logo de obter unha información axeitada, para a realización dun procedemento diagnóstico ou terapéutico que afecte a súa persoa e que comporte riscos importantes, notorios ou considerables. Non será necesario o consentimento previo do paciente, consonte o establecido na Lei 3/2001, do 28 de maio, e disposicións concordantes, nos casos seguintes:

1º. Cando da non-intervención derive un risco para a saúde pública.

2º. Cando a persoa enferma non estea capacitada para tomar decisións; neste caso o dereito corresponderalle ó seu representante legal, se o houber, ou ós seus familiares ou persoas achegadas.

3º. Cando concorra unha situación de urxencia que non permita demoras por poderse ocasionar lesións irreversibles ou existir risco de falecemento.

4º. Cando a persoa afectada manifestase expresamente o seu desexo de non ser informada.

m) Á libre elección entre as opcións que lle presente o responsable médico do seu caso e a rexeita-lo tratamento, agás nos casos sinalados nos ordinais 1º, 2º e 3º do apartado anterior, debendo para iso solicitar e asina-la alta voluntaria. De non facelo así, corresponderalle darlle a alta á dirección do centro. Todo iso sen prexuízo de que o paciente poida recibir outros tratamentos alternativos, curativos ou paliativos, se é o caso, sempre que manifestase o seu desexo de someterse a eles.

n) A outorga-lo consentimento por substitución e a expresa-las súas vontades anticipadas ó abeiro do establecido na Lei 3/2001, do 28 de maio, e disposicións concordantes.

o) A que quede constancia por escrito, ou en soporte técnico adecuado, de todo o seu proceso e a que ó remata-lo episodio asistencial se lle entregue o informe de alta hospitalaria, así como o da interconsulta de atención especializada e o de urxencias.

p) A acceder á súa historia clínica e a obte-los informes e resultados das exploracións que sobre o seu estado de saúde ou enfermidade se inclúan nela, así como unha copia dos devanditos documentos, de acordo co establecido na Lei 3/2001, do 28 de maio, e disposicións concordantes.

q) A que se lle estendan os informes ou certificacións acreditativos do seu estado de saúde, cando a súa esixencia se estableza mediante unha disposición legal ou regulamentaria.

r) A participar, a través dos órganos de participación comunitaria, nas actividades sanitarias, nos termos establecidos nesta lei e nas disposicións que se dicten no seu desenvolvemento.

s) A elixir médico xeral e pediatra de entre os que presten os seus servicios na zona de atención primaria do seu lugar de residencia, nos termos establecidos nesta lei e nas disposicións regulamentarias que sexan de aplicación.

t) A unha segunda opinión médica co obxecto de fortalece-la relación médico-paciente e complementa-las posibilidades da atención sanitaria, nos termos que se establezan regulamentariamente.

u) A que determinadas prestacións sanitarias financiadas publicamente lles sexan dispensadas nuns prazos previamente definidos e coñecidos, que serán establecidos regulamentariamente. A extensión deste dereito realizarase de xeito progresivo, atendendo a gravidade, penosidade e impacto das patoloxías na calidade de vida das persoas enfermas, as dispoñibilidades financeiras da Administración sanitaria autonómica e a capacidade resolutiva dos centros, servicios e establecementos sanitarios do sistema sanitario de Galicia. En todo caso, as intervencións cirúrxicas que se lles deban realizar ós titulares do dereito á protección da saúde e á atención sanitaria financiadas publicamente deberán executarse nun prazo máximo de 180 días naturais desde a inscrición do doente no rexistro da lista de espera, sen prexuízo de que poidan establecerse prazos de resposta inferiores para determinadas intervencións. Co fin de garanti-lo tempo máximo de espera para intervencións cirúrxicas poderase ofertar calquera dos centros hospitalarios que integran a rede galega de atención sanitaria de utilización pública, así como outros centros debidamente acreditados para o efecto, se as circunstancias concorrentes así o aconsellan.

v) A emprega-los procedementos de reclamación e suxestións, así como a recibir resposta por escrito nos prazos establecidos regulamentariamente. Tódolos centros, servicios e establecementos sanitarios e sociosanitarios terán permanentemente á disposición dos usuarios formularios de suxestións e reclamacións.

w) A dispoñer de información comprensible e axeitada sobre o custo das prestacións e servicios de saúde recibidos.

x) A obte-los medicamentos e productos sanitarios que se consideren necesarios para promover, conservar ou restablece-la súa saúde, nos termos establecidos regulamentariamente.

y) Ó libre acceso ó Vedor do Paciente.

z) A dispoñer en tódolos centros, servicios e establecementos sanitarios e sociosanitarios do sistema sanitario de Galicia dunha carta de dereitos e deberes.

2. Os menores, os maiores dependentes, os enfermos mentais, os doentes que padecen enfermidades crónicas e discapacitantes, os pacientes diagnosticados de enfermidades raras ou de baixa incidencia poboacional e as persoas pertencentes a grupos de risco, en tanto que colectivos que deben ser obxecto de especial atención polas administracións sanitarias competentes, teñen dereito a actuacións e programas sanitarios específicos e preferentes, que se executarán a través dos centros, servicios e establecementos da rede galega de atención sanitaria de utilización pública.

3. Os enfermos mentais, ademais dos dereitos sinalados nos apartados anteriores, gozan dos dereitos seguintes:

a) Cando nos ingresos voluntarios desaparecese a plenitude de facultades durante o internamento, a dirección do centro deberá solicita-la correspondente ratificación xudicial para a súa continuación, nos termos establecidos no artigo 763 da Lei de axuizamento civil.

b) Nos ingresos forzosos, o dereito a que se reexamine periodicamente a necesidade do internamento, nos termos do precepto a que se refire o epígrafe anterior.

c) Os enfermos mentais menores de idade, ó internamento en centros ou unidades de saúde mental infanto-xuvenil.

4. Tódolos dereitos previstos nos apartados 1, 2 e 3 deste artigo serán exercidos en relación coas administracións sanitarias públicas de Galicia, que garantirán a súa execución a través dos centros, servicios e establecementos da rede galega de atención sanitaria de utilización pública. Os dereitos recollidos nas letras b), c), h), i), j), k), l), m), n), o), p), q), v), w), y) e z) do apartado 1, así como no apartado 3 deste artigo, serán exercidos tamén en relación cos servicios sanitarios privados.

 
Artigo 134. Deberes.

Os cidadáns, en relación coas institucións e organismos do sistema sanitario de Galicia, teñen os deberes e obrigas individuais seguintes:

1. Cumpriren as prescricións xerais de natureza sanitaria comúns a toda a poboación, así como as específicas determinadas polos servicios sanitarios.

 
2. Coidaren as instalacións e colaboraren no mantemento da habitabilidade das institucións sanitarias e sociosanitarias.

3. Responsabilizárense do uso axeitado das prestacións ofrecidas polo sistema sanitario.

4. Manteren o debido respecto ás normas establecidas en cada centro, así como ó persoal que preste servicios neles.

5. Asinaren a alta voluntaria nos casos nos que non se acepte o tratamento, agás que existan outros tratamentos alternativos, curativos ou paliativos, e o paciente desexe recibilos, caso no que tal situación deberá quedar debidamente documentada despois da información correspondente.

6. Cooperaren coas autoridades sanitarias na prevención das enfermidades.

 
Artigo 135. Efectividade dos dereitos e incumprimento dos deberes.

A Administración sanitaria de Galicia garantirá e tutelará, mediante a adopción de medidas axeitadas, a efectividade dos dereitos a que se refire esta lei.

As infraccións por violacións destes dereitos e o incumprimento dos deberes estarán sometidos ó réxime sancionador previsto nesta lei, sen prexuízo da responsabilidade de calquera orde na que puidese incorre-lo seu autor segundo a lexislación vixente.

 
Capítulo III

Vedor do Paciente

Artigo 136. Obxecto e natureza.

1. O Vedor do Paciente é un órgano da Administración sanitaria que xestionará as suxestións, queixas e reclamacións que poidan formula-los pacientes ou os seus lexítimos representantes en relación cos dereitos e os deberes establecidos nesta lei, sen prexuízo de que os interesados poidan utiliza-las vías de reclamación ou de recurso establecidas na lexislación vixente para a defensa dos seus dereitos. Ademais, intermediará nos conflictos que presenten os usuarios do sistema galego de saúde, para o cal recompilará a información que considere oportuna en relación co funcionamento dos centros, servicios e establecementos do sistema.

2. Consonte a súa natureza consultiva, o Vedor do Paciente é un órgano independente na estructura da Administración sanitaria ó que se dotará dos medios persoais e materiais necesarios para asegura-la eficacia da súa actuación.

3. Co fin de obte-la seguridade de que os informes, recomendacións e comentarios do Vedor do Paciente son adecuadamente considerados por aqueles que deban soluciona-los conflictos presentados, corrixi-los defectos observados ou implanta-las melloras propostas, poñerá en coñecemento do conselleiro de Sanidade todas aquelas incidencias que comporten obstrucción, negativa ou resistencia ó normal exercicio das súas funcións, co obxecto de remover obstáculos ou inicia-los correspondentes procedementos de responsabilidade.

 
Artigo 137. Ámbito de actuación.

As actuacións do Vedor do Paciente terán como ámbito o territorio da Comunidade Autónoma de Galicia, agás nas continxencias que poidan xurdir na atención sanitaria ós desprazados.

 
Artigo 138. Actuacións.

1. O Vedor do Paciente poderá iniciar e proseguir de oficio ou a petición de parte calquera investigación que conduza ó esclarecemento dos actos e as resolucións da administración relacionados cos servicios sanitarios e sociosanitarios.

2. Poderá dirixir queixas ó Vedor do Paciente toda persoa natural ou xurídica que invoque un interese lexítimo en relación con situacións de lesión dos dereitos dos pacientes recoñecidos nesta lei.

3. A autoridade administrativa en asuntos da súa competencia non poderá presentar queixas ante o Vedor do Paciente, agás cando exerza como responsable directo dunha persoa menor de idade ou incapacitada legalmente na súa condición de usuaria.

4. O Vedor do Paciente elaborará unha memoria anual da súa actividade na que analizará o tipo de reclamacións, queixas e suxestións presentadas e cáles foron as propostas concretas en relación coa súa solución. Da devandita memoria daráselle conta ó Consello da Xunta.

 
Artigo 139. Facultades.

1. O Vedor do Paciente terá acceso directo a calquera centro asistencial ou administrativo do sistema sanitario de Galicia e, con suxeición á normativa de protección de datos, a calquera dos seus arquivos e rexistros. Para estes efectos, o Vedor do Paciente, así como as persoas que colaboren con el, terán a consideración de axentes da autoridade.

2. As administracións públicas sanitarias relacionadas cos dereitos e deberes establecidos nesta lei, entidades e organismos delas dependentes, así como os centros, servicios e establecementos sanitarios e sociosanitarios do sistema sanitario de Galicia, e o persoal que presta servicios neles, teñen a obriga de colaborar co Vedor do Paciente no desenvolvemento das súas actuacións.

3. Calquera que fora a entidade ou persoa do sistema sanitario de Galicia requirida de información terá a obriga de atendela nun prazo non superior a quince días naturais desde o día da recepción da documentación de petición polo Vedor do Paciente.

4. A negativa ou neglixencia das persoas obrigadas a colaborar co Vedor do Paciente no envío dos informes que este lles solicite, ou en facilita-lo acceso a expedientes ou documentación necesaria para a investigación, dará lugar a responsabilidades administrativas.

 
Artigo 140. Nomeamento e cesamento.

1. O Vedor do Paciente será nomeado e separado polo conselleiro de Sanidade mediante orde que se publicará no Diario Oficial de Galicia.

2. Se o nomeamento recae nun funcionario público, pasará á situación administrativa de servicios especiais mentres desenvolva o cargo.

 
Artigo 141. Incompatibilidades.

O Vedor do Paciente sométese ó réxime de incompatibilidades establecido na Lei 9/1996, do 18 de outubro, de incompatibilidades dos membros da Xunta de Galicia e altos cargos da Administración autonómica, e disposicións concordantes, sendo ademais incompatible co exercicio de todo cargo público ou actividade política ou sindical.

 
==Título IX==

Infraccións e sancións

 
Artigo 142. Concepto e procedemento.

1. Son infraccións sanitarias as accións ou omisións tipificadas nesta lei e nas leis estatais e autonómicas que lles sexan de aplicación.

2. As infraccións serán obxecto, trala incoación do oportuno expediente, das sancións administrativas establecidas neste título, sen prexuízo da responsabilidade civil, penal ou doutra orde que puidese concorrer.

3. En calquera momento do procedemento sancionador no que o órgano instructor considere que as infraccións puidesen ser constitutivas de delicto, a administración pasaralle o tanto de culpa á xurisdicción competente e absterase de segui-lo procedemento sancionador mentres a autoridade xurisdiccional non dicte resolución xudicial firme. De non estimarse a existencia de delicto, a administración continuará o expediente sancionador, tomando como base os feitos que os tribunais considerasen probados.

4. Igualmente, se o órgano competente para resolve-lo procedemento sancionador tivese coñecemento da instrucción de causa penal ante os tribunais de xustiza e estimase que existe identidade de suxeito, feito e fundamento entre a infracción administrativa e a infracción penal que puidese concorrer, acordará a suspensión do procedemento ata que recaia resolución xudicial firme.

5. As medidas administrativas que se adoptaren para salvagarda-la saúde e seguridade das persoas manteranse ata que a autoridade xudicial se pronuncie verbo delas, ou ben cese a súa necesidade.

6. En caso ningún se impoñerá unha dobre sanción polos mesmos feitos e en función dos mesmos intereses públicos protexidos, malia que deberán esixirse as demais responsabilidades que se deduzan doutros feitos ou infraccións concorrentes.

7. Non terán carácter de sanción a clausura ou peche de establecementos, instalacións ou servicios que non conten coas autorizacións ou rexistros sanitarios preceptivos, ou a suspensión do seu funcionamento ata que se rectifiquen os defectos ou se cumpran os requisitos esixidos por razóns de sanidade, hixiene ou seguridade, nin a retirada do mercado, cautelar ou definitiva, de productos ou servicios polas mesmas razóns.

 
Artigo 143. Cualificación das infraccións.

As infraccións cualifícanse como leves, graves e moi graves, atendendo os criterios de risco para a saúde, contía do eventual beneficio obtido, grao de intencionalidade, gravidade da alteración sanitaria e social producida, xeneralización da infracción e reincidencia.

 
Artigo 144. Infraccións leves.

Sen prexuízo das que establezan outras leis especiais, tipifícanse como infraccións sanitarias leves as seguintes:

a) As simples irregularidades no cumprimento da normativa sanitaria vixente, sen transcendencia directa para a saúde pública, que non se atopen expresamente recollidas nesta relación.

b) O incumprimento simple do deber de colaboración coas autoridades sanitarias para a elaboración dos rexistros e documentos de información sanitaria establecidos legal ou regulamentariamente.

c) A negativa a informa-las persoas que se dirixan ós servicios sanitarios sobre os dereitos e obrigas que as afectan, nos termos establecidos nesta lei.

d) A emisión ou difusión ó público de anuncios publicitarios ou propaganda comercial por calquera medio, con repercusión directa sobre a saúde humana ou co fin de promove-la contratación de bens ou servicios sanitarios, sen dispoñer da correspondente autorización administrativo-sanitaria.

e) A obstrucción do labor inspector mediante calquera acción ou omisión que o perturbe ou atrase.

f) A identificación falsa ou contraria ó principio de veracidade en canto ós méritos, experiencia ou capacidade técnica do persoal sanitario na súa actividade profesional e nas súas relacións asistenciais coa poboación, agás cando mereza ser cualificada como grave ou moi grave.

 
g) O incumprimento, por simple neglixencia, dos requisitos, obrigas ou prohibicións establecidos na normativa sanitaria, así como calquera outro comportamento, a título de imprudencia ou inobservancia, sempre que se produza alteración ou risco sanitario e este sexa de escasa incidencia.

h) Aquelas que, ó abeiro dos criterios previstos neste artigo, merezan a cualificación de leves ou non proceda a súa cualificación como faltas graves ou moi graves.

 
Artigo 145. Infraccións graves.

Sen prexuízo das que establezan outras leis especiais, tipifícanse como infraccións sanitarias graves as seguintes:

a) O exercicio ou desenvolvemento de actividades sen a correspondente autorización ou rexistro sanitario preceptivo, ou transcorrido o seu prazo de vixencia, así como a modificación non autorizada pola autoridade competente das expresas condicións técnicas ou estructurais sobre as cales se outorgase a autorización correspondente.

b) A creación, modificación ou supresión de centros, servicios ou establecementos sanitarios sen obte-las autorizacións administrativas correspondentes, consonte a normativa que sexa de aplicación, así como o incumprimento das normas relativas ó rexistro e acreditación destes.

c) O incumprimento dos requirimentos específicos e das medidas cautelares ou definitivas que formulen as autoridades sanitarias, sempre que se produza por primeira vez e non concorra dano grave para a saúde das persoas.

d) A resistencia a subministrar datos, facilitar información ou prestar colaboración ás autoridades sanitarias ou ós seus axentes no desenvolvemento dos labores de inspección ou control sanitarios.

e) O incumprimento, por neglixencia grave, dos requisitos, condicións, obrigas ou prohibicións establecidas na vixente lexislación en materia sanitaria, así como calquera outro comportamento que supoña imprudencia grave, sempre que ocasionen alteración ou risco sanitario, aínda que sexan de escasa entidade. E o mesmo incumprimento e comportamento cando, cometidos por neglixencia simple, produzan risco ou alteración sanitaria grave. Para os efectos deste epígrafe, constituirá un suposto de neglixencia a omisión do deber de control ou a falta dos controis ou precaucións esixibles na actividade, servicio ou instalación de que se trate.

f) A promoción ou venda para uso alimentario ou a utilización ou posesión de aditivos ou substancias estrañas de uso non-autorizado pola normativa vixente na elaboración do producto alimenticio ou alimentario de que se trate, cando non produzan riscos graves e directos para a saúde dos consumidores.

g) A elaboración, distribución, subministración ou venda de preparados alimenticios, cando a súa presentación induza a confusión sobre as súas verdadeiras características sanitarias ou nutricionais, e o uso de selos ou identificacións falsas en calquera das actuacións citadas.

h) Dificultarlles ou impedírlle-lo desfrute dos dereitos recoñecidos nesta lei ós usuarios do sistema sanitario, ben sexa no eido dos servicios sanitarios ou sociosanitarios públicos ou privados.

i) A comisión por neglixencia das conductas tipificadas como infracción moi grave, cando o risco ou alteración sanitaria producida sexa de escasa entidade.

j) A reincidencia na comisión de infraccións leves nos últimos tres meses.

k) As actuacións tipificadas no artigo 144 que, a teor do grao de concorrencia dos elementos a que se refire o artigo 143, merezan a cualificación de faltas graves ou non proceda a súa cualificación como faltas leves ou moi graves.

l) As actuacións que por razón da súa expresa cualificación na normativa especial sanitaria aplicable en cada caso merezan a tipificación de faltas graves ou non proceda a súa cualificación como faltas leves ou moi graves.

m) O incumprimento por parte do persoal que en virtude das súas funcións deba ter acceso á información relacionada co estado individual de saúde do deber de garanti-la confidencialidade e a intimidade das persoas.

n) As que sexan concorrentes con outras infraccións sanitarias leves ou puidesen servir para facilitalas ou encubrilas.

o) As que teñan esta cualificación na normativa especial aplicable ó caso.

 
Artigo 146. Infraccións moi graves.

Sen prexuízo das que establezan outras leis especiais, tipifícanse como infraccións sanitarias moi graves as seguintes:

a) O incumprimento das medidas cautelares ou definitivas que adopten as autoridades sanitarias competentes, cando se produzan de xeito reiterado ou cando concorra dano grave para a saúde das persoas.

b) A resistencia, coacción, ameaza ou represalia, desacato ou calquera outra forma de presión exercida sobre as autoridades sanitarias ou os seus axentes.

c) O incumprimento consciente e deliberado dos requisitos, obrigas ou prohibicións establecidos na normativa sanitaria, ou calquera comportamento doloso, sempre que ocasionen alteración, danos ou risco sanitario grave.

d) A preparación, distribución, subministración, venda de alimentos, bebidas ou productos relacionados directa ou indirectamente coa alimentación humana que conteñan xermes, substancias químicas ou radioactivas, toxinas ou parasitos capaces de producirlle ou transmitirlle enfermidades ó home.

 
e) A promoción ou venda para uso alimentario ou a utilización ou posesión de aditivos ou substancias estrañas de uso non-autorizado pola normativa vixente na elaboración ou conservación do producto alimenticio ou alimentario de que se trate, cando produza riscos graves e directos para a saúde dos consumidores.

f) O desvío para consumo humano de productos non-aptos para iso ou destinados especificamente para outros usos.

g) O incumprimento, en xeral, dos requisitos, condicións, obrigas ou prohibicións establecidos na lexislación sanitaria vixente, ou a falta de dilixencia ou precaucións esixibles cando produzan un risco grave ou directo para a saúde pública.

h) A reincidencia na comisión de faltas graves nos últimos cinco anos.

i) As actuacións tipificadas nos artigos 144 e 145 que, consonte o grao de concorrencia dos elementos a que se refire o artigo 143, merezan a cualificación de faltas moi graves ou non proceda a súa cualificación como faltas leves ou graves.

j) As actuacións que por razón da súa expresa cualificación na normativa especial sanitaria aplicable en cada caso merezan a tipificación de faltas moi graves ou non proceda a súa cualificación como faltas leves ou graves.

k) As que sexan concorrentes con outras infraccións sanitarias graves, ou servisen para facilitar ou encubri-la súa comisión.

l) O incumprimento reiterado dos requirimentos específicos que formulen as autoridades sanitarias.

m) A negativa absoluta a facilitarlles información ou prestarlles colaboración ós servicios de inspección e control.

 
Artigo 147. Sancións.

1. As infraccións serán sancionadas gardando a debida adecuación entre a gravidade do feito constitutivo da infracción e a sanción aplicada, establecéndose unha gradación desta de mínimo, medio e máximo para cada nivel de cualificación, en función da fraude ou conivencia, incumprimento das advertencias previas, número de persoas afectadas, prexuízos causados, beneficios obtidos a causa da infracción e permanencia e transitoriedade dos riscos.

2. As infraccións sanitarias tipificadas nos artigos 144, 145 e 146 serán sancionadas con multas, consonte a gradación seguinte:

a) Infraccións leves:

Grao mínimo: Ata 601,01 euros.

Grao medio: De 601,02 a 1.803,04 euros.

Grao máximo: De 1.803,05 a 3.005,06 euros.

b) Infraccións graves:

Grao mínimo: De 3.005,07 a 6.010,12 euros.

Grao medio: De 6.010,13 a 10.517,71 euros.

Grao máximo: De 10.517,72 a 15.025,30 euros.

c) Infraccións moi graves:

Grao mínimo: De 15.025,31 a 120.202,42 euros.

Grao medio: De 120.202,43 a 360.607,26 euros.

Grao máximo: De 360.607,27 a 601.012,11 euros.

As cantidades expresadas poden rebordarse ata acada-lo quíntuplo do valor dos productos ou servicios obxecto da infracción.

3. Sen prexuízo da multa que proceda consonte o previsto no apartado anterior, e para os efectos de evitar que a comisión de infraccións resulte máis beneficiosa para a persoa que comete a infracción có cumprimento das normas infrinxidas, a sanción económica que se é o caso se impoña poderá ser incrementada coa contía do beneficio ilícito obtido.

4. Nos supostos de infraccións moi graves, o Consello da Xunta poderá acorda-lo peche temporal do establecemento, instalación ou servicio por un prazo máximo de cinco anos, todo iso cos efectos laborais que determina a lexislación aplicable nesta materia.

5. A autoridade á que lle corresponda resolve-lo expediente poderá acordar, como sanción accesoria, o comiso de bens ou productos deteriorados, caducados, non-autorizados ou que por calquera outra causa poidan entrañar risco para a saúde ou a seguridade das persoas, e serán por conta de quen cometa a infracción os gastos que orixine a súa intervención, depósito, comiso, transporte ou destrucción.

6. As contías sinaladas no apartado 2 poderán ser actualizadas periodicamente polo Consello da Xunta, tendo en conta a variación dos índices de prezos para o consumo.

 
Artigo 148. Competencia para a imposición de sancións.

1. Os órganos da Xunta de Galicia competentes para a imposición das sancións previstas nesta lei son os seguintes:

a) Os órganos da Consellería de Sanidade e do Servicio Galego de Saúde, se é o caso, ata 120.202,42 euros, nos termos que se establezan regulamentariamente.

b) O Consello da Xunta, desde 120.202,43 euros.

2. Os concellos da Comunidade Autónoma, ó abeiro das súas respectivas ordenanzas municipais, poderán sanciona-las infraccións previstas nesta lei, sempre que as devanditas infraccións afecten as áreas de responsabilidade mínima sobre as que exercen competencias de control sanitario.

3. Para os efectos do apartado anterior, deberá comunicárselle á Consellería de Sanidade a ordenanza municipal pola que se acorda exerce-la devandita potestade sancionadora, así como os expedientes sancionadores incoados ó seu abeiro e as resolucións definitivas que recaian, se é o caso. Cando pola natureza e gravidade da infracción teña que superarse a contía máxima establecida no parágrafo anterior, a entidade local correspondente remitiralle á Consellería de Sanidade as actuacións que constan no expediente, debidamente tramitado, xunto coa proposta de sanción. A Consellería de Sanidade comunicaralle á entidade local correspondente a sanción recaída, así como as restantes actuacións que deriven da súa intervención.

4. A Administración da Xunta de Galicia poderá actuar en substitución dos municipios nos supostos e cos requisitos previstos na lexislación de réxime local.

 
Artigo 149. Medidas cautelares.

Unha vez iniciado o procedemento sancionador, o órgano competente para resolver poderá adoptar, logo da audiencia do interesado e mediante acordo motivado, as medidas cautelares que resulten necesarias para asegura-lo cumprimento da resolución que puidese recaer, así como o cumprimento da legalidade e a salvagarda da saúde pública. Tales medidas, entre outras, poderán ser:

a) A suspensión total ou parcial da actividade.

b) A clausura de centros, servicios, establecementos ou instalacións.

c) A esixencia de fianza.

 
Artigo 150. Clausura de centros, servicios e establecementos sanitarios ou sociosanitarios.

Non terán carácter de sanción a clausura ou peche de establecementos, instalacións ou servicios que non conten coas previas autorizacións ou rexistros sanitarios preceptivos, ou a suspensión do seu funcionamento ata que se emenden os defectos ou se cumpran os requisitos esixidos por razóns de sanidade, hixiene ou seguridade.

 
Artigo 151. Prescrición e caducidade.

1. As infraccións e sancións tipificadas nesta lei como leves prescriben ó ano, as graves ós dous anos e as moi graves ós cinco anos.

2. A prescrición das infraccións comezará a computarse desde o día no que se cometese a infracción e interromperase desde o momento no que o procedemento se dirixa contra o presunto infractor. Ademais, o prazo de prescrición das sancións comezará a contar desde o día seguinte a aquel no que adquira firmeza a resolución pola que se impón a sanción.

3. A acción para persegui-las infraccións caducará se, coñecida pola administración competente a existencia dunha infracción e rematadas as dilixencias dirixidas ó esclarecemento dos feitos, transcorresen seis meses sen que a autoridade competente ordenase incoa-lo oportuno procedemento. Para tal efecto, se houber toma de mostras, as actuacións da inspección entenderanse finalizadas despois de practicada a análise inicial.

 
Título X

Docencia, formación e investigación sanitarias

Capítulo I

Docencia e formación

Artigo 152. Principios xerais.

1. A Xunta de Galicia velará pola coordinación entre os sistemas sanitario e educativo de Galicia, co fin de conseguir unha maior adecuación da formación dos profesionais ás necesidades de saúde da poboación.

2. A rede galega de atención sanitaria de utilización pública estará en disposición de ser aproveitada para a docencia de pregrao e de posgrao; para este efecto estableceranse os convenios de colaboración oportunos.

3. A Consellería de Sanidade promoverá a formación continuada dos profesionais sanitarios, co obxectivo de axeita-los seus coñecementos e habilidades ás necesidades do sistema sanitario de Galicia.

 
Artigo 153. Colaboración en materia de educación e sanidade.

1. As autoridades públicas competentes en educación e sanidade establecerán o réxime de colaboración entre as universidades e as institucións sanitarias nas que se deben impartir ensinanzas universitarias, para os efectos de garanti-la docencia práctica de medicina, enfermería e outras ensinanzas que así o esixisen, mediante os oportunos convenios.

2. As universidades deberán contar, alomenos, cun hospital e tres centros de atención primaria para o exercicio docente e investigador, concertados segundo o establecido polas disposicións vixentes.

3. Os centros de formación profesional da rama sanitaria contarán con centros asistenciais concertados, segundo as necesidades das distintas especialidades e de acordo coas necesidades organizativas do sistema sanitario de Galicia.

4. As consellerías competentes en materia de educación e sanidade promoverán a revisión e mellora continuada dos programas docentes das ensinanzas relacionadas coas ciencias da saúde, co obxecto de consegui-la mellor adecuación da formación dos profesionais e as necesidades do sistema sanitario de Galicia.

 
Capítulo II

Investigación

 
Artigo 154. Fomento.

As actividades de investigación fomentaranse no sistema sanitario de Galicia como elemento fundamental para o seu progreso.

 
Artigo 155. Coordinación.

1. A maior eficiencia na asignación e no emprego dos recursos públicos de calquera procedencia para programas de investigación require ineludiblemente a súa axeitada coordinación.

2. Para tal fin, a Consellería de Sanidade participará nas políticas e no establecemento de prioridades de investigación no eido da saúde.

 
Capítulo III

Escola Galega de Administración Sanitaria

 
Artigo 156. Características e obxectivos.

1. A Escola Galega de Administración Sanitaria ten personalidade xurídica e patrimonio propios e configúrase como unha fundación pública adscrita á Consellería de Sanidade.

2. O obxecto da Escola Galega de Administración Sanitaria é a docencia, a formación e a investigación en administración e xestión sanitaria, sociosanitaria e saúde pública, e dirixirá a súa actividade tanto ós profesionais da sanidade galega coma a aqueloutros interesados no desenvolvemento sanitario de Galicia.

3. A fundación rexerase polos seus estatutos así como polas disposicións legais que lle sexan aplicables. En materia de persoal e contratación seralle de aplicación o disposto na Lei 10/1996, do 5 de novembro, de actuación de entes e empresas nas que teña participación maioritaria a Xunta de Galicia.

 
Artigo 157. Funcións.

1. A Escola Galega de Administración Sanitaria axustará a súa actividade ós fins de interese xeral, desenvolvendo, entre outras, as funcións seguintes:

a) A programación e execución dos programas de docencia e formación.

b) A programación e o financiamento de actuacións, bolsas e axudas á formación e investigación.

c) A edición, realización e difusión de estudios e traballos de carácter científico e de toda clase de publicacións.

d) O asesoramento que lle sexa solicitado por calquera entidade ou institución dependente das administracións públicas sanitarias de Galicia, así como por parte doutras entidades públicas ou privadas.

2. As organizacións sindicais participarán no deseño do plan de formación continuada do persoal das institucións sanitarias do Servicio Galego de Saúde.

 
Artigo 158. Financiamento.

1. A Escola Galega de Administración Sanitaria finánciase cos recursos seguintes:

a) As achegas consignadas nos orzamentos xerais da Comunidade Autónoma.

b) As achegas das universidades e doutros centros docentes que colaboren con ela.

c) As achegas procedentes de entidades e institucións coas que se subscriban acordos ou convenios.

d) Os dereitos de inscrición ós cursos e a calquera outra actividade que realice, así como a venda de publicacións.

e) Os rendementos do seu patrimonio.

f) As doazóns ou calquera outra achega voluntaria.

g) Os créditos e préstamos que lle sexan concedidos.

2. A actividade realizada pola Escola Galega de Administración Sanitaria para a Consellería de Sanidade regularase a través dos convenios oportunos nos que se fixarán as directrices de actuación, os obxectivos que se pretendan e os recursos asignados para iso.

 
==Disposicións adicionais==

Primeira. Provisión definitiva de postos da clase de médicos titulares.

Os funcionarios do corpo facultativo superior da Xunta de Galicia, escala de atención primaria e especializada, subescala de atención primaria, clase de médicos titulares, que á entrada en vigor desta lei se atopen en destino provisional en postos da devandita clase pasarán a ocupalos con carácter definitivo.

Segunda. Provisión definitiva de postos da clase de practicantes titulares.

Os funcionarios do corpo facultativo de grao medio da Xunta de Galicia, escala de atención primaria e especializada, subescala de atención primaria, clase de practicantes titulares, que á entrada en vigor desta lei se atopen en destino provisional en postos da devandita clase pasarán a ocupalos con carácter definitivo.

Terceira. Servicios prestados en postos directivos.

Os períodos de tempo acreditados no desenvolvemento de postos directivos das institucións sanitarias da Seguridade Social, como consecuencia do nomeamento expedido para estes efectos, poderán ser obxecto de análise nos procesos de selección, promoción interna e mobilidade do persoal estatutario como servicios prestados na categoría estatutaria de orixe.

 
==Disposicións transitorias==

Primeira. Desenvolvemento da estructura do Servicio Galego de Saúde.

De conformidade co previsto no parágrafo 3 do artigo 37 desta lei, no prazo de seis meses contados a partir da súa entrada en vigor aprobarase o desenvolvemento regulamentario da estructura central e periférica do Servicio Galego de Saúde, manténdose entrementres vixentes as normas de estructura contidas no Decreto 45/2002, do 8 de febreiro, polo que se establece a estructura orgánica do Servicio Galego de Saúde, así como as delegacións competenciais necesarias para o funcionamento transitorio antes referido, contidas na Orde do 14 de marzo de 2002, sobre delegación de competencias en órganos centrais e periféricos do Servicio Galego de Saúde.

Segunda. Organización das áreas sanitarias.

Manterase a actual organización das áreas sanitarias mentres non se aprobe mediante decreto do Consello da Xunta de Galicia a súa nova configuración, de conformidade co previsto no artigo 7 desta lei.

Terceira. Adaptación da actual rede de hemodoazón e hemoterapia.

A Xunta de Galicia procederá a adapta-la actual rede de hemodoazón e hemoterapia da Comunidade Autónoma de Galicia ó establecido nesta lei, no prazo dun ano a partir da súa entrada en vigor.

 
==Disposición derrogatoria==

Derrogación de determinadas disposicións.

Quedan derrogadas cantas disposicións se opoñan ó disposto nesta lei e, en particular:

a) A Lei 1/1989, do 2 de xaneiro, do Servicio Galego de Saúde, agás os seus artigos 1 e 2, que se manterán vixentes.

b) A Lei 8/1991, do 23 de xullo, que modificaba a anterior.

 
==Disposicións derradeiras==

Primeira. Desenvolvemento regulamentario da lei.

Autorízase o Consello da Xunta para que aprobe os regulamentos que sexan necesarios para a aplicación e o desenvolvemento desta lei.

Segunda. Entrada en vigor da lei.

Esta lei entrará en vigor dous meses despois da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:2003]]
[[Categoría:Normativa derrogada]]</text>
      <sha1>930peu3hn37dc3loe1wgtbpe98b1fcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Depósito legal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1451</id>
    <revision>
      <id>18407</id>
      <parentid>18402</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T16:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18634" sha1="5ccj2xrdonvquzkqy0bhpgb042kh9lp" xml:space="preserve">{{prose}}
DECRETO 43/2001, do 1 de febreiro, de refundición da normativa en materia do depósito legal.

O depósito legal é o instrumento normativo que permite recoller exemplares dos materiais impresos ou audiovisuais de todo tipo realizados en Galicia, reproducidos en calquera soporte e por calquera procedemento para a difusión pública.

As transferencias asumidas pola Xunta de Galicia en materia de depósito legal, contidas no Real decreto 1634/1980, do 31 de xullo, implican poñer baixo a responsabilidade das institucións propias de Galicia a tarefa que comporta a recolla de materiais, a información e a estatística sobre estes, facilitando ademais as medidas necesarias para desenvolver este labor.

Todo isto vén contribuír, en primeiro lugar, a potencia-la formación e elaboración dos catálogos de materiais producidos en Galicia, dentro das normas xerais establecidas; en segundo lugar, a divulgar e coñecer mellor a nosa producción e, en terceiro lugar, indirectamente, a potencia-la nosa producción e a súa utilización.

A producción bibliográfica constitúe un indicador do nivel cultural e científico dun país e é, ademais, fonte informativa de gran valor para o investigador; por iso, recolle-la bibliografía producida e informar sobre ela é un obxectivo primordial dunha sociedade desenvolvida.

Isto cómpre predicalo tamén dos outros materiais non bibliográficos que se recollen polo depósito legal e que hai que catalogar, conservar e divulgar por representaren a manifestación da cultura no seu sentido máis amplo.

Con este decreto unifícase a normativa existente ata este momento na materia: o Decreto 36/1991, do 1 de febreiro, polo que se establecen as normas que regulan o funcionamento do depósito legal en Galicia, e a Orde do 13 de febreiro de 1992, pola que se desenvolve o anterior.

Por todo o exposto, por proposta do conselleiro de Cultura, Comunicación Social e Turismo e logo da deliberación do Consello da Xunta de Galicia na súa reunión do día un de febreiro de dous mil un,

DISPOÑO:

Artigo 1º.-Materias obxecto de depósito legal.

1. Son obxecto de depósito legal tódolos escritos, estampas, imaxes e composicións musicais producidos en Galicia en exemplares múltiples con fins de difusión, feitos por procedementos mecánicos, químicos ou de calquera outra natureza.

2. O depósito legal comprende, xa que logo:

a) Libros, calquera que sexa o seu contido, forma e impresión, estean ou non destinados á venda.

b) Folletos, entendendo por tales os impresos cun número de páxinas maior de catro e non superior a cincuenta, con características semellantes ás sina

ladas no parágrafo anterior. Inclúense neste concepto as separatas de artigos que teñan paxinación propia.

c) Follas impresas, con fins de difusión, que non constitúan propaganda esencialmente comercial.

d) Publicacións periódicas tales como anuarios, revistas e diarios.

e) Partituras musicais.

f) Gravados: láminas soltas, láminas de calendarios, estampas, cromos, postais de Nadal e anuncios artísticos.

g) Carteis anunciadores de espectáculos, festas e demais actos públicos, tanto relixiosos coma profanos, anunciadores de artigos comerciais, sempre que leven gravados artísticos ou textos explicativos literarios, bandos e edictos.

h) Mapas e planos.

i) Postais ilustradas.

j) Naipes.

k) Diapositivas destinadas á difusión e venda.

l) Impresións ou gravacións sonoras realizadas por calquera procedemento ou sistema empregado na actualidade ou no futuro.

m) Produccións cinematográficas, tanto de tipo argumental coma documental, en calquera formato e duración e vídeos.

n) Microformas destinadas á difusión ou venda en tódalas súas variedades, calquera que sexa o seu soporte ou formato.

ñ) Ficheiros de datos lexibles polo ordenador, cando os datos se comunican por medio de calquera soporte, lexible por máquina ou de forma visual, con fins de difusión ou venda.

Artigo 2º.-Exclusión

1. Quedan excluídos da obriga de constituí-lo depósito legal os seguintes impresos:

a) Selos de correos.

b) Impresos de carácter social ou particular, invitacións de voda, bautizos, necrolóxicas, tarxetas de visita, carnés de identidade, títulos, diplomas e outros, sempre que non leven gravados artísticos e texto literario.

c) Impresos de carácter comercial que non teñan gravados artísticos nin textos explicativos de carácter técnico ou literario.

d) Impresos de oficina.

e) Publicacións realizadas por ordes relixiosas que non pasen do ámbito da súa comunidade.

f) Carteis anunciadores de artigos comerciais que non teñan gravados artísticos.

2-Nos casos de dúbida, o centro directivo competente en materia de depósito legal, segundo a estructura orgánica da consellería competente en materia de cultura, determinará a obrigatoriedade de constituí-lo depósito de certos materiais.

Artigo 3º.-Xestión.

O depósito legal en Galicia estará xestionado, segundo determina a Lei 14/1989, do 11 de outubro,

de bibliotecas, desde o Centro Superior Bibliográfico de Galicia. Contará con oficinas en cada unha das delegacións provinciais da consellería competente en materia de cultura e coa oficina local de Vigo.

Artigo 4º.-Presentación de exemplares.

1. Unha vez rematada a obra obxecto de depósito, as oficinas que xestionan o depósito legal recollerán os materiais que se especifican a seguir e daránlle-lo destino que se sinala en cada caso:

a) Das obras suxeitas ó ISBN recolleranse cinco exemplares: un para a biblioteca pública provincial onde estea a oficina de depósito legal, un para o Centro Superior Bibliográfico de Galicia en Santiago de Compostela e outros tres para a Biblioteca Nacional do Estado.

b) Das obras non suxeitas ó ISBN recolleranse catro exemplares: un para a biblioteca pública provincial onde estea a oficina de depósito legal, outro para o Centro Superior Bibliográfico de Galicia en Santiago de Compostela e os outros dous para a Biblioteca Nacional do Estado.

c) No caso das obras sonoras ou de imaxes, microformas e ficheiros de datos lexibles polo ordenador, o productor entregará tres exemplares, dous dos cales serán depositados no Centro Superior Bibliográfico e o terceiro seralle remitido á Biblioteca Nacional do Estado.

2. As oficinas de depósito legal enviarán mensualmente ós lugares anteriormente especificados os exemplares correspondentes.

3. No momento de recibi-los exemplares recollidos neste artigo, os responsables da oficina de depósito legal cubrirán un impreso de recepción por duplicado. Unha das copias seralle entregada ó depositante como xustificación da entrega.

4. A oficina de depósito legal anotará a data da entrega no libro de rexistro e máis na ficha do depositante. Posteriormente enviará á unidade competente en materia do libro e bibliotecas do correspondente centro directivo unha das copias do impreso de recepción xuntando o exemplar de depósito. Outro tanto fará coa biblioteca nodal sita na localidade respectiva, á que se destinará en depósito un exemplar de cada obra. Estes envíos realizaranse mensualmente.

5. Os exemplares depositados que se encontren defectuosos serán devoltos ó impresor para seren substituídos por outros en perfecto estado.

6. No que respecta á dispensa de presentación do número regulamentario de exemplares no caso das obras de bibliófilo, actuarase conforme o disposto no artigo 40.4º do Real decreto de transferencias 1634/1980, do 31 de xullo.

Artigo 5º.-Obriga de constitución do depósito legal.

1. A obriga de constituí-lo depósito legal das obras expresadas no artigo 1 correspóndelle ó impresor, tratándose de impresos e, dunha maneira subsidiaria, ó editor e ó autor. Nas outras clases de obras esta obriga compételle ó productor.

No caso de interviren diversos impresores ou productores, será responsable o impresor ou o productor da parte principal, sen quedaren exentos da responsabilidade subsidiaria os outros impresores ou productores implicados. Para estes efectos enténdese como a parte principal o texto.

2. Os editores de prensa diaria, revistas, publicacións periódicas e obras en fascículos, non obstante a obriga legal de efectuaren o depósito dos exemplares regulamentarios, inscribirán a súa publicación na oficina do depósito legal correspondente unha soa vez e baixo un só número de depósito legal.

Artigo 6º.-Gratuidade.

O depósito legal será gratuíto e deberá constituírse nas oficinas que se determinan no artigo terceiro deste decreto.

Artigo 7º.-Constitución do depósito legal.

A constitución do depósito legal realizarase:

a) Número de depósito: cando a obra estea próxima ó seu remate, o impresor ou o productor solicitará na oficina correspondente a asignación provisional do número do depósito no impreso oficial que se lle facilitará para o efecto. O responsable da oficina devolveralle ó solicitante unha copia da solicitude na que fará consta-lo número de depósito legal asignado. Unha vez asignado o número de depósito, a obra deberá ser finalizada e publicada dentro do prazo de sesenta días naturais. Se rematado este prazo a obra non foi publicada, farase unha nova solicitude demandando unha prórroga ou comunicando a anulación do número reservado. A solicitude de prórroga será resolta favorablemente por un período improrrogable doutros sesenta días naturais. Acabado este período, o número será anulado e se a oficina correspondente do depósito non recibiu noticia neste sentido, iniciarase o pertinente expediente sancionador.

b) Entrega dos exemplares da obra: dentro do prazo de trinta días naturais despois do remate da obra, o solicitante entregará na oficina correspondente os exemplares, completos e en perfecto estado, que han constituí-lo depósito. A oficina de depósito legal facilitará xustificante de entrega, no que se farán consta-los datos do libro rexistrado e o cumprimento desta obriga legal.

Artigo 8º.-Número de depósito legal.

1. A impresión do número de depósito legal debe aparecer de forma clara e visible, segundo as seguintes normas:

a) Nos libros e folletos, o número de depósito legal figurará na mesma folla de impresión do ISBN, no reverso da portada ou da anteportada.

b) Na prensa diaria e revistas en formato periódico, o número de depósito legal figurará na cabeceira de cada exemplar, nas revistas con portada e formato libre figurará no reverso da portada ou anteportada.

c) Os demais impresos levarán o número de depósito legal nun lugar ben visible.

d) En postais, cromos ou estampas, o número de depósito legal imprimirase no reverso da ilustración.

e) Os discos e compactos levarán impreso o número de depósito legal na etiqueta central da placa e na cuberta de cada disco.

f) As cintas magnetofónicas que porten etiqueta levarán nela o número de depósito legal. Nos demais casos este imprimirase na cuberta.

g) Nas películas e vídeos faranse constar de forma ben visible os datos de depósito legal, de xeito que estas poidan lerse ó seren proxectadas.

h) Os diferentes tomos dunha obra unitaria levarán todos un mesmo número de depósito legal, aínda que non leven o mesmo número de ISBN. De non seren impresos todos a un tempo, nin pola mesma imprenta, é responsabilidade do impresor do primeiro tomo solicita-lo número de depósito legal que llo comunicará ó editor para que este llelo comunique, pola súa banda, ós impresores do volume ou volumes restantes. Neste sentido, os editores son os responsables dos sucesivos volumes dunha mesma obra e terán que engadi-lo número que lle corresponde a cada volume. Polo que se refire ás publicacións en serie numeradas, cada número será considerado, para os efectos de depósito legal, como unha unidade independente.

i) As separatas de artigos de revista, con paxinación propia, levarán o mesmo número de depósito legal que a publicación onde aparece o texto. Farase consta-la abreviatura sep entre a sigla da cidade e o número de depósito legal.

j) Nas coleccións lexislativas que sucesivamente publiquen suplementos de follas intercambiables, suxeitas igualmente a depósito legal, manterase o número de depósito legal da publicación básica.

k) As segundas e as sucesivas edicións dunha obra requiren novos números de depósito legal, así como as reimpresións con variacións, por pequenas que estas sexan. As reimpresións sen variación ningunha conservarán o mesmo número de depósito legal da súa anterior impresión, tendo a obriga os productores de entregar na oficina de depósito legal correspondente un exemplar declarando o número de exemplares da tiraxe para elabora-la estatística da producción editorial galega.

l) Nas microformas faranse consta-los datos do depósito legal de xeito que se recoñezan visible e claramente ó seren visualizadas, e imprimiranse na cuberta.

m) Nos ficheiros de datos lexibles polo ordenador faranse consta-los datos de depósito legal de forma que aparezan visible e claramente no acceso a eles ó seren visualizados na pantalla.

2. Unha vez asignado o número de depósito legal, a obra deberá estar finalizada no prazo previsto no artigo 7º deste decreto. No caso de non rematarse a obra nos prazos esixidos, o solicitante poderá pedir unha prórroga nas condicións sinaladas no citado artigo utilizando o impreso que para tal efecto a propia oficina lle facilitará. De non ter previsto remata-la obra, renunciará ó número asignado, que se anulará.

3. Os números de depósito legal anulados non serán concedidos a outras publicacións.

4. O número de depósito legal imprimirase segundo as instruccións que se indican a seguir:

Poñerase en primeiro lugar o depósito legal ou a abreviatura D.L. seguido destas tres partes:

a) Siglas da oficina xestora: C para A Coruña, LU para Lugo, OU para Ourense, PO para Pontevedra e VG para Vigo.

b) Número de orde dentro do ano na oficina que corresponda.

c) Ano que corresponda á numeración. No caso de que a impresión do ano prexudique dalgunha maneira o solicitante, este pode obter autorización para substituí-lo número arábigo do ano pola súa clave, que será facilitada pola oficina de depósito legal. Considérase 1958 como ano I, por se-la data en que se implantou o actual sistema de depósito legal.

Artigo 9º.-Comprobación.

1. O centro directivo competente segundo a estructura orgánica da consellería competente en materia de cultura e, se é o caso, as oficinas de depósito legal, deberán comproba-lo cumprimento do previsto neste decreto.

2. As oficinas de depósito legal recollerán o número de exemplares obxecto de depósito remitidos polos depositantes e encargaranse da súa inspección, comprobando que sexan orixinais e non fotocopias, que estean completos e en perfecto estado, que a cantidade entregada sexa a que corresponde segundo o artigo 4º deste decreto, que os datos do libro de rexistro de solicitude do número de depósito legal coincidan cos que aparecen na publicación e que a impresión do número se realice no lugar correcto.

Artigo 10º.-Expedientes e sancións.

1. Naqueles casos en que se comprobe a existencia de infraccións en materia de depósito legal, de acordo co previsto na normativa aplicable, as oficinas de depósito legal formalizarán a acta correspondente, que deberán remitir ó Centro Superior Bibliográfico de Galicia para ser elevado ó centro directivo competente, que, se procede, formalizará o expediente para determina-la responsabilidade en que se puidese incorrer. A oficina notificaralle á empresa o inicio do expediente de sanción, ó cal se xuntará un prego de cargos, para que no prazo de oito días hábiles a partir do seguinte ó da súa recepción formule o oportuno prego de descargos coa achega das probas que interesen ó seu dereito.

Transcorrido o prazo de oito días sen que a empresa formule alegación ningunha e, en todo caso, dentro dos dez días seguintes ó da recepción do prego de descargos formulado en tempo hábil, o delegado provincial da consellería competente en materia de cultura elevará ó titular do centro directivo competente a correspondente proposta de sanción ou sobresemento, segundo proceda. En todo caso, a empresa poderá interpoñer recurso de alzada perante o conselleiro competente en materia de cultura no prazo dun mes, contado a partir da notificación da sanción.

2. Os editores, vendedores ou distribuidores incorrerán nas responsabilidades previstas neste artigo cando posúan para a venda ou distribución exemplares de obras suxeitas a depósito legal que carezan do número correspondente.

3. As oficinas de depósito legal darán conta á unidade competente en materia do libro e bibliotecas do correspondente centro directivo das revistas e diarios que cesen na súa publicación.

Artigo 11º.-Rexistro e catalogación.

A unidade competente en materia do libro e bibliotecas do correspondente centro directivo rexistrará os materiais entregados no libro de rexistro, incluiraos no ficheiro de impresores e productores e encargarase da súa catalogación e posterior tratamento.

Artigo 12º.-Inscrición.

A oficina de depósito legal inscribirá a obra no libro de rexistro e na ficha de productores correspondente ó solicitante.

Disposición adicional

Única.-O cumprimento das obrigas establecidas neste decreto será requisito imprescindible para a obtención de subvencións ou axudas para a producción de calquera tipo de material bibliográfico, convocadas pola Comunidade Autónoma de Galicia; este requisito debe figurar nas correspondentes convocatorias.

Disposición derrogatoria

Única.-Quedan derrogadas as seguintes normas: o Decreto 36/1991, do 1 de febreiro, polo que se establecen as normas que regulan o funcionamento do depósito legal en Galicia, e a Orde do 13 de febreiro de 1992, pola que se desenvolve o Decreto 36/1991, do 1 de febreiro.

Disposicións derradeiras

Primeira.-Facúltase o conselleiro competente en materia de cultura para que dicte as disposicións necesarias para o desenvolvemento e a execución deste decreto.

Segunda.-Este decreto entrará en vigor ós vinte días da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.

Santiago de Compostela, un de febreiro de dous mil un.

Manuel Fraga Iribarne

Presidente

Jesús Pérez Varela

Conselleiro de Cultura, Comunicación Social e Turismo
&lt;/div&gt;
{{Wikipedia}}
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:2001]]</text>
      <sha1>5ccj2xrdonvquzkqy0bhpgb042kh9lp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregóns Antroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1453</id>
    <revision>
      <id>21429</id>
      <parentid>20266</parentid>
      <timestamp>2024-11-22T20:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="441" sha1="lp4pzt3zir0tjove0gcv6z8z5y7fjn6" xml:space="preserve">
* [[Pregón ano 1996/Antroido Ribadeo|Pregón ano 1996]]
* [[Pregón ano 1997/Antroido Ribadeo|Pregón ano 1997]]
* [[Pregón ano 1998/Antroido Ribadeo|Pregón ano 1998]]
* [[Pregón ano 2001/Antroido Ribadeo|Pregón ano 2001]]
* [[Pregón ano 2004/Antroido Ribadeo|Pregón ano 2004]]
* [[Pregón ano 2006/Antroido Ribadeo|Pregón ano 2006]]

{{Wikipedia|Entroido de Ribadeo|Entroido de Ribadeo}}

[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:Ribadeo]]</text>
      <sha1>lp4pzt3zir0tjove0gcv6z8z5y7fjn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 1996/Antroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1454</id>
    <redirect title="Pregón ano 1996/Entroido Ribadeo" />
    <revision>
      <id>2114</id>
      <timestamp>2005-10-31T09:52:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="hj8xoe53qwvnwk3y5ym3noeokywi05q" xml:space="preserve">#redirect [[Pregón ano 1996/Entroido Ribadeo]]</text>
      <sha1>hj8xoe53qwvnwk3y5ym3noeokywi05q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 1996/Entroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1455</id>
    <revision>
      <id>13512</id>
      <parentid>13511</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Ribadeo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9937" sha1="5j91mv5n19njv49x4nzrybzbwpqof2y" xml:space="preserve">Ano [[w:1996|1996]]

Pregoeiro: [[w:Roberto Rodríguez Rodríguez|Roberto Rodríguez Rodríguez]]

Boas noites, señoras, señores, amigos todos do Antroido.

Reunímonos hoxe para rendir tributo un ano máis ó antroido ribadense.
E xa é casualidade que teñamos que coincidir no principio dunha nova campaña electoral na que posiblemente algúns dos candi­datos pasen por esta tribuna para ofrecernos as rebaixas de marzo, con novos cantos de sirena que bulirán nos nosos oídos cunha letra amorosa tópica:
&quot;Hoxe queroche máis ca onte pero moito menos que mañá&quot;. Por suposto que non se refiren a nos, electores, senón ó noso voto.

Se o analizamos en clave de humor, o político, en abstracto, para que ninguén se sinta ofendi­do, debe ser un gran amante do Carnaval ou o que é o mesmo, do transformismo, por aquelo dos constantes cambios de discurso, de chaqueta e... mesmo de traxe.

O bo político pasa o ano disfra­zado, diría máis, toda a súa vida pública. Nunha palabra, sempre está disposto para interpretar.

A moitos venlles como anel ó dedo aquel rótulo que aparece nalgunhas películas, no que avisan de que &quot;calquer parecido dos persoaxes ou situacións ca realidade é pura coincidencia&quot;. Eso mesmo escribíu Leopoldo Calvo Sotelo, pai, en Ribanova, e xa saben cal foi o resultado.

No séculoXVII, por algo escribiu Calderón de la Barca a obra titulada &quot;El gran teatro del mundo&quot;. Sen dúbida este mundo é un gran .teatro e como tal teñen que existir tanto escearios como actores e... públi­co.

Mesmo quen lles está a falar, no pasado outono intentaba discurrir algún novo disfraz para estrear este Carnaval, e miren por onde, se está vendo obrigado a lucir o primeiro disfraz do Antroido de 1996, subindo a este escenario e interpretando o persoaxe de pregoneiro.

Asaltáronme moitas dúbidas acerca dos complementos nece­sarios para tan festiva presencia, non faltando quen me ofertara capa, sombreiro de copa ó máis puro estilo inglés, antifaz e incluso máscara.

Optei polo que vostedes ven. E non me negarán que nun pregón de carnaval, vir de chaqeta e garabata tradicional, se pode considerar un disfraz. Serio, pero ó fin e ó cabo... un disfraz.

E de tal guisa, pregoar as festas do Antroido, festas populares por excelencia e ancestrais que se remontan no seu nacemento a noite dos tempos.

Todos saben que o carnaval se celebra nos días anteriores ó mércores de cinza.
Pero seguro que moitos desco­nocen que nalgúns lugares na antigüedade comezaban o 6 de xaneiro, sendo en Venecia máis madrugadores pois iniciábanse o 26 de decembro.

En Milán prolongábanse tres días despois do mércores de cinza.

En España ata o domingo de piñata.

Desde o punto de vista etimolóxico non resulta doado averiguar con certeza a súa orixe. Carne - vale significa literalmente CARNE - ADIOS, e refírese o período anterior ó tempo de peni­tencia eclesiástico.
Carnestolendas de CARO - CAR­NE, TOLLENDA - QUE SE HA DE QUITAR.

A principal acepción parece ser a romana car - navale, carrus navalis, carro naval.

Carnaval deriva directamente das Saturnais romanas.
Pero atópanse vestixios non so no Imperio romano, senón tamén en Grecia, países teutóns e celtas.

Festas de carácter relixioso para celebra-lo ano novo e que iste fora favorable, ou o entrar na primavera que simbolizaba o rexurdimento da natureza.
Nelas paseábase en procesión un barco nun carro con rodas, o CARRUS NAVALIS, con mascara­das que executaban enriba do carro danzas subidas de tono e cancións de sátira, sarcásticas.

Esta costume sigue vixente en España, concretamente en Reus, a embarcación encima dun carro é arrastrada por cabalerías, tripu­lada por homes vestidos de mariñeiros que votan frores e doces os espectadores.
Procesións desta índole rexístranse en Grecia no século VI a. de C. segundo acreditan pinturas de vasos daquel tempo.

Na antiga Xermania estas festas enxendraron as representacións dramáticas con fondo relixioso, sendo citadas por Tácito.

En Grecia éstas adicábanse a Dionisios do que o seu equivalente en Roma foi Baco con raíces na divinidade exipcia Isis.

Os teutóns adicábanas a Nherta, a Nai Térra.

Tamén nos pobos celtas que se asentaron en Galiza estaban im­plantadas as festas da primavera.

Bacanais, Saturnais e Dupercais rematan sendo empapadas polo espíritu do desorden civil e o sarcasmo.

As máscaras de carnaval nun principio teñen carácter relixioso espiritual derivando do culto ós mortos. Así podemos entender mellor o por qué en España, Italia e Francia, por exemplo, se celebra o enterro do Carnaval. En Creta, Olimpia, Rodas e mesmo noutros lugares de Grecia, inmolaban cada ano a Cronos, un home que en Rodas era levado ás aforas embarrado e morto. Os xudeos tódolos anos na festa dos Purim tiñan por costume crucificar unha efixie de Amán para logo queimala.

Como ven, o porco ribadense e maila queima do antroido non difiren en nada destes ritos mile­narios.

Mais, deixémolo pasado e cen­trémonos no pasado inmediato e no presente. Sinto unha enorme alegría ó recordar as inquietudes daquel numeroso grupo de amigos, 23 para ser exactos, reunidos en 1983 para intentar reavivar o Antroido ribadense de antaño, do que tantas anécdotas contaban os nosos maiores. Unha primeira comisión que foi xermen das posteriores e que tan ben representada está nos membros da actual que non escatimaron esforzos e traballo para seguir facendo do carnaval riba­dense a festa máis popular de tódalas que celebramos ó longo e ancho do ano. E para mosta un botón: Os carnavais de 1984, primeiros desta época actual, nos que tivemos a sorte de poder contribuir a sacalos adiante, tiveron un presuposto de 740.000 ptas. do que sobraron 80.963 ptas. destinadas o carnaval de 1985.

E os que pregoamos hoxe, requiren de varios millóns, o que da idea do enorme traballo e sinsabo­res dos organizadores ós que públicamente felicito dende aquí.
Permítanme rescatar por uns intres do baúl dos recordos exce­lentes disfraces, interpretados por persoas cun grande sentido artís­tico e cheos de humor. Algúns presentes aquí, entre vostedes, pero que me vou coidar moito de non descubrir.

Disfraces como o de guardia municipal que un martes de carnaval dirixíu con maestría e inxenio o tráfico ribadense e que ás 5 da madrugada, diante do Deimos, cortaba intermitente­mente o intenso tráfico para deixar pasar unha, outra, outra e... outra vez, colmando a paciencia dos conductores, a un peatón cunha perna escaiolada.

Xenial. O único verdadeiro era  a perna lesionada do peatón.
E que decir do disfraz da leiteira ribadense da nosa infancia, chegada tódolos días desde Vilaframil. Estoume a referir a Angélica.
A súa bicicleta, as botellas no portabultos e os xarróns no mani­llar. ¡Cómo deu o timo!

¿Recordan o disfraz de Charlie Rivel? ¿E o troglodita dun carnaval de verán aquí en Rosa Lar? ¡Que artistas!
Ou a meiga que con escoba en ristre percorreu subida no camión do lixo as rúas ribadenses noutra noite de carnaval, etc., etc.

Non ofrece discusión que Ribadeo ten unha vena moi elegante para a recreación, o humor e... a crítica.

Non poden faltar neste recorda­torio as persoas, artesáns, que crearon verdadeiras obras de arte nos disfraces dos últimos anos. Veñen á memoria os instrumentos musicais, o flautista de Hamelín, a gran mariscada, e tantos e tantos...

E que me din dos máis de douscentos membros de charan­gas que dende semáns sentimos a través das nosas fiestras o son dos seus ritmos que inundarán as rúas neste Carnaval cheo de colorido.

Todos son partícipes da catego­ría e o éxito acadado polo Antroi­do.
Non poido concluir sin recordar e rendir tributo a dous ribadenses de distinta época pero que coincidían na gracia e encanto persoal á hora de poñer disfraz.
Don Fernando Recarey &quot;O mejica­no&quot; que agonizante o 6 de marzo de 1878, sábado de Carnaval, arredor das 10 da noite saíu, según ten contado por escrito don Dionisio Gamallo, ó balcón da súa casa e preguntando a xente que se atopaba na calle: &quot;¡Mascaritas! ¿Me conoceis? ¡Soy Recarey, disfrazado de di...fun...to...o...o...o!&quot; para a continuación retirarse ó interior da alcoba. Acababa de cumplir co seu derradeiro rito carnavalesco e desplomábase inerte no leito.

O outro persoaxe é recente. Refírome a Antonio O Serranillo, todo él ironía, impenitente disfrazado ano tras ano e que por cousas que ten o destino, recibíu sepultura o Martes de Carnaval fai agora un ano.

Pero non é momento de poñerse serios. Escollámolo disfraz e transformemos estes días nunha festa continua, en armonía, e os que non se disfracen, representarán o papel de miróns, tratando.de descubrir a quen se esconde baixo as máscaras máis variopintas. Orixinais unhas, atrevidas outras, pero... en fin... todas ca idea de pasalo ben.

Non deixemos de lado a atraínte gastronomía, propia destes días, cun protagonista de excepción: O porco.

E retomando a leria inicial deste pregón, recordarlles que estes son uns bos días de entrenamento e ensaio para os políticos en activo e para os que aspiran a selo algún día.

No nome da Comisión pido a participación de todos, porque o Carnaval pode considerarse un compendio do programa dos parti­dos políticos. Un programa en suma, moi serio. Vexan sino:

Non é monopolio de esquerdas nin de dereitas. É plural. Disfrútase en bloque, unidos. É galego. É nacionalista. É popular. Permite criticar e rirse, ata dun mesmo. E... xa me dirán sí esto non é serio.

Feliz Antroido e moitas gracias pola súa presencia.

== Ver tamén ==

*[[Pregóns Antroido Ribadeo]]

*[http://gl.wikipedia.org/wiki/Antroido/Ribadeo Sobre o Antroido ribadense]

*[http://gl.wikipedia.org/wiki/Ribadeo Sobre Ribadeo]

[[Categoría:GL-P]]

[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:1996]]
[[Categoría:Ribadeo]]</text>
      <sha1>5j91mv5n19njv49x4nzrybzbwpqof2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 1997/Antroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1456</id>
    <redirect title="Pregón ano 1997/Entroido Ribadeo" />
    <revision>
      <id>2118</id>
      <timestamp>2005-10-31T09:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="m4wx0noiibngbk2twdvyq8qmoo1j6z9" xml:space="preserve">#redirect [[Pregón ano 1997/Entroido Ribadeo]]</text>
      <sha1>m4wx0noiibngbk2twdvyq8qmoo1j6z9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 1997/Entroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1457</id>
    <revision>
      <id>13515</id>
      <parentid>13514</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras]]; engado a [[Categoría:Ribadeo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12857" sha1="at64pqur760e22k7m2l60d1urn34htp" xml:space="preserve">{{estilo}}
Pregóns do [[w:entroido|entroido]] de [[w:Ribadeo|Ribadeo]]

Ano [[w:1997|1997]]

Pregoeiro: [[w:Antonio Gregorio Montes|Antonio Gregorio Montes]]

&quot;O antroido do futuro&quot;

Boas tardes.

&quot;Actuar é un luxo que permite mostra-los sentimentos que de outro xeito daría vergoña ensinar&quot;. É unha cita de Robert de Niro, que debe saber abondo do tema, tomada dunha entrevista de &quot;El Semanal&quot; de 24 de novembro do pasado ano 1996. A traducción ó noso caso podería ser: O disfraz de antroido permite facer moitas cousas que en outro caso serían vistas con moi malos ollos (aínda así o son moitas veces). Dito esto, ¡pechade a porta!. Que ninguén escape.

&quot;O bo, se é breve, dúas veces bo&quot;, en pluma de Baltasar Gracián. Do que non é tan bo, non dí nada. Polo tanto, temede o peor, porque xa non me vexo constreñido pola sentencia.

Parece que este ano son eu o pregoeiro do antroido. Por eso aquí estou, disfrazado de entendido na materia, e tomando as medidas oportunas. Estou sen toga nin birrete: todo disfraz ten os seus límites, e un deles púxeno aí. Disfrazarme con roupa non me gusta especialmente, pero actuar xa é outra cousa. 

E actuar é un xeito de disfrazarse. Dende logo, hai outros. Por exemplo, ¿alguén se lembra do antroido que viviu o Inspector Lupa?. Ese si que foi un bo disfraz, tanto cando andaba vendo os disfraces como cando non o facía. Aínda non sei quen foi, e non me parece que o saiba moita xente.
Xa metidos en materia, ¿por que me elixiron para o pregón?.

É unha pregunta que me fixen. Tiña o dilema de contestarme a min mesmo de varias formas. Unha resposta sería: &quot;porque és un paiaso&quot; (podería engadrille despois, por exemplo, &quot;pailán&quot;, e así queda mellor: &quot;porque és un paiaso, pailán&quot;). Por contra, tamen podía contestarme: &quot;porque és serio&quot; (neste caso, engadiría algo así como &quot;home&quot;: &quot;porque és serio, home&quot;).

Elixín o último, gustóume máis. Por eso mesmo me permito facer un comentario como este aquí, diante de tanta xente. Eu considérome serio, e o antroido é para que os serios, as persoas que non se permiten o saírse do seu papel, podan rirse e oficiar doutra cousa, poñerse unha máscara. Eso me moveu a aceptar.

Así, o que me quedaba era disfrazarme. ¿De que?. Pois de prospector. Non de prospector en busca de petróleo, que por esta terra non parece ter moito futuro, se non precisamente de analista de futuro. Do futuro do antroido, claro. Eso é algo así como ser adiviño, pero con outro nome tentando coller categoría.

O seguinte foi o preguntarme, ¿por onde pode comezar?. Polo momento, e para min, o antroido estivo a punto de ser por primeira vez entroido: descubrín que a palabra que usaba, antroido, non viña nos diccionarios. Así, estiven por deixar de empregala para ocasións serias, coma esta. Entroido nunca a usei, carnaval decidín fai algún tempo deixalo para a meseta, lugares lonxanos ou festas con outro significado, e antroxu, Nalón arriba, cáeme moito máis lonxe. Por eso decidín deixar as cousas como estaban: antroido, para os amigos.

Son serio, xa o dixen antes. Así lle dicía tamén ó protagonista maior, o piloto, ó Pequeno Príncipe. Como o Principiño non calaba con esas lerias, e quería saber, continuar vendo mundo, ir ó seu antoxo, a súa vitalidade conduxo a unha obra literaria para todo tempo e idade. ¿Por que?. Porque a todos nos fai falla evadirnos. E iso é o antroido. Evasión. A grande evasión. Ademais, como na película os prisioneiros do campo de concentración son ó fin tristemente cazados, e así remata a súa ilusión de liberdade, os antroidos tamén acaban a tiro fixo. Vóltase á liberdade condicionada. Condicionada pola nosa historia, os nosos coñecidos, compromisos, ...  en definitiva, por nós mesmos.

Centrémonos na prospectiva do futuro do antroido: aí van algunhas reflexións.

Un. Hoxe en día tómase como unha festa, e parece que non decae a pesar de que a vida é, cada vez máis, carnaval. Quen non o crea así, que lea os periódicos, vexa a tele ou fale cos amigos, aínda que sexa de fútbol. En todos  os rincóns hai carnaval. Nembargantes, ese carnaval pretende ser serio, non é o noso estilo de antroido. Aínda así, é previsible que siga a extenderse contrastando coas ideas do antroido que por aquí se levan.

Dous. En Venecia teñen o seu carnaval de luxo, onde todos queren ser Dogos de seu (non cans, entendámonos, senón mandamaises). Por Río o carnaval é movemento e lucimento da vitalidade (e doutras cousas tamén vitais). Aquí o antroido é máis unha evasión adoitando outro rol e ocultándonos como pícaros para facer trastadas e figurar como reis, por unhas horas, do noso destino. Pero a idade, a era de inocencia, está a pasar rápidamente. É unha incógnita se o noso antroido vai resistir esa falta de inocencia que se está a incrementar aló onde un vaia. Moitas cousas van ter que cambiar para poder superala. Aínda así, feitos como que hoxe estemos aquí fan manter a esperanza de que esta evasión pode seguir facendo os seus efectos benéficos e festeiros por moito tempo.

Tres. Non hai tanto o antroido estaba, empero, cáseque &quot;morto por orde superior&quot;. Esa orde non puido con el e aquí estamos de novo. ¿Pode darse novamente no futuro o caso dunha prohibición directa ou indirecta?. Non estamos exentos dela, pero sería en balde, como o foi a pasada vez: a festa continuaría, aínda que pode que desvirtuado un pouco o seu espírito pola prohibición, ó estilo da &quot;lei seca&quot;. Eso mesmo fará cuidarse ós mandamaises de tentar algo parello, aínda que aproveitando as máscaras se produzan algunhas mascaradas que infrinxan as normas do antroido, que tamén as hai.

Catro. Se miramos ós carnavales de Venecia, Río, Tenerife, ..., mesmo os entroidos de Laza, podemos ver que todos van cara á grandiosidade, cada un no seu modelo, cada un á súa velocidade. Ó mesmo tempo, seguen a ser unha actuación. Nembargantes, a grandiosidade esixe uns xeitos e un dirixismo que impide manter o sentido do noso antroido. Para vencer outros medios vistosos de diversión e/ou enaxenación, que eso é tamen ó antroido, e facelo ademais dun xeito inocuo, necesítase cada vez un espectáculo maior. É inevitable, tal como eu o vexo. O antroido terá que ir cambiando para combatir este efecto ou aliarse con el. A alianza significa máis cartos e unha certa profesionalización, ó estilo deses outros lugares.

Cinco. Téntase conservar o de cada un, neste caso o noso antroido, pero a profusión de medios que nos poñen en contacto con outros lugares van pouco a pouco influenciando esta festa. Non é problema, porque hai carnavales de todo tipo, polo tanto as influencias serán variadas. Esto, esperando que ós americanos do norte non se lles ocurra a idea de facer un novo carnaval, porque se non, Holliwood rematará non só co noso estilo de facelo, senon tamén por facernos creer que se fixo sempre ó seu xeito. Esperemos asemade que manteñan a data do seu Halloween ben alonxada da nosa celebración, so pena de perder un combate do mesmo xeito que os Reis o están a perdendo fronte ó Santa Claus... e eso que son tres contra un.

As conclusións anteriores, se ben son as máis xerais, non son as únicas.
Por exemplo, visto que non podemos igualar os disfraces sen roupa que fan as ledicias dos e das turistas en Río, e tamén dos propios cariocas, é previsible que nós busquemos e atopemos novos medios de calefacción para que as máscaras con pouca roupa non sufran os rigores invernais.

Nacerán novas máscaras. É un fenómeno que xa se ven estilando dende tempo hai, e que está lonxe de esgotarse: na variación está o gusto, como di unha frase que máis dun e unha coñecerán e practicarán có gusto anunciado.

A electrónica escalará postos nas preferencias dos antroidos. O mesmo que se vai metendo en casas ou bancos, non podería facer unha excepción con este fenómeno social. Xa vimos algúns artiluxios desa especie outros anos, como luces ben amañadas e sincronizadas, pero é posible que non sexa nada comparado ó que se aviciña.

Son previsibles outras incorporacións no desenvolvemento destes días. O antroido permite o anonimato social, e ven potenciado por el. Hoxe en día estánse a extender novas formas de comunicación que outorgan a posibilidade do anonimato. Tendo conta destas dúas premisas, pódese concluir que é probable que se incorporen novas formas de antroido, por exemplo, &quot;a distancia&quot;, do mesmo xeito que o 28 de decembro é algo extendido usar o teléfono para gastar bromas, mentras que no século pasado, antes de facer das súas o señor Bell, evidentemente non se podía.

Podemos observar tamén que as carrozas motorizáronse. É previsible, co uso dun parque móbil máis extenso e variado, que esta tendencia continúe, incorporándose á mesma aínda os disfraces individuais.

Un dos festexos precursores do carnaval era unha especie de circo naval fai vinte séculos, como din algúns estudiosos do tema. Do carnaval, si. Do noso antroido, dubídoo. Mais, cara ó futuro, todo é que ó clube náutico lle de por aí, e entón o noso antroido podería ser precursor desa proxección naval futura. É posible, e coa motorización e en xeral a instrumentación actuais, máis doado que noutros tempos. Habería que preguntarlle á directiva do clube se está pola labor.

O antroido é educativo. Seguirase a usar nos centros chamados educativos para facer algunha que outra trastada, ó tempo ou a parte da propia educación. É posible ademais, dentro da política ministerial, a súa inclusión como liña transversal no currículum escolar. 

Falemos de cartos. Estamos a vivir tempos de privatización. Se se pensa en privatizar a xestión de hospitais públicos, por exemplo, ¿por que non o antroido?. Nese caso, ¿que se preparen as comisións a non recibir subvencións?. O antroido, teña ou non subvencións, sempre foi público e sempre foi privado. Sempre necesitou dun espírito social para levalo a cabo, pero sempre foron os particulares as máscaras. Pola privatización, poderá cambiar algo o modo de financiamento, pero nada máis.

En canto ós premios... é bonito e atraínte para o turismo que os disfraces sexan traballados, pero por ese lado é difícil competir con outros carnavales. 

Nembargantes, a competencia é a competencia, e as leis do mercado inflúen en moitos campos. Pode que o factor máis influínte no futuro desenvolvemento dos premios sexa externo ó propio antroido: máis que a privatización, a marcha da economía en xeral.

En relación a outro aspecto, fai pouco leín que &quot;os carnavales caen baixos este ano&quot;. Espero que non caian baixo máis que polo número que ten asignado o día no que comezan, pois non é esa a tendencia aquí en Ribadeo. Hai que lembrar, sobre esto das datas, que xa se produxeron algunha vez noutra temporada: os chamados &quot;carnavales de verán&quot;, e a eses si que lles chamo carnavales. ¿Lémbrádesvos do que xa dixen sobre a economía do antroido e as influencias externas sobre o noso?. É posible que esas festas carnavalescas se incrementen, pero non penso que se lles deba chamar antroido. Serán carnaval. ¿A influencia sobre o propio antroido?. Polo momento, está a salvo, porque son influenciadas por el e non ó revés. Perante canto tempo, eso xa é máis dificil o dicilo e dependerá de moitos factores.

Pola sequedade da boca ven outra vez ós meus labios o dito de Gracián: &quot;o bo, se é breve...&quot;. Por aí, pola sequedade, penso que é cousa de ir rematando. Queda para outra o tratar de imaxinar o futuro do antroido en relación a outras moitas facetas. Como exemplo delas serven a música ou o sexo.
En fin, isto é a prospectiva: analizar tendencias para vislumbrar o futuro. Eu, de calquera xeito, non me fiaría moito dunha prospectiva do futuro do antroido feita por un disfrazado.

Aínda así, costoume facela. E teño que dicilo, porque é tamén unha metáfora do antroido. Nestas datas, hai moito detrás: ilusión, traballo, imaxinación, persoas... é algo matinado para vivir uns días máxicos antes que chegue o momento de quitarse a máscara.

Ben, penso que os obxectivos das cousas débense definir ó principio. Aínda así, acordei definilo ó final, tras ve-las caras dos que me escoitan hoxe: O obxectivo era sacar á luz o espírito do antroido. Espero haber axudado a facelo, e con eso remato esta pequena perorata. Meu disfraz xa non vale, este pequeno antroido xa se foi. Agora comeza o antroido de todos. O futuro que mencionei xa chega. Vivámolo.

== Ver tamén ==
*[[Pregóns Antroido Ribadeo]]

*[http://gl.wikipedia.org/wiki/Antroido/Ribadeo Sobre o Antroido ribadense]

*[http://gl.wikipedia.org/wiki/Ribadeo Sobre Ribadeo]

[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:Ribadeo]]
[[Categoría:1997]]</text>
      <sha1>at64pqur760e22k7m2l60d1urn34htp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 1998/Antroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1458</id>
    <redirect title="Pregón ano 1998/Entroido Ribadeo" />
    <revision>
      <id>2121</id>
      <parentid>2120</parentid>
      <timestamp>2005-10-31T10:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Redirección</comment>
      <origin>2121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="batdcec0pcgmr3um01m60vkdc2if5pc" xml:space="preserve">#redirect [[Pregón ano 1998/Entroido Ribadeo]]</text>
      <sha1>batdcec0pcgmr3um01m60vkdc2if5pc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 1998/Entroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1459</id>
    <revision>
      <id>18371</id>
      <parentid>13518</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T00:15:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7693" sha1="hez520bmj6k1wbpm0oaxagv0budpomm" xml:space="preserve">Pregóns do [[w:entroido|entroido]] de [[w:Ribadeo|Ribadeo]]

Ano [[w:1998|1998]]

Pregoeiro: [[w:José Luis Trashorras Méndez|José Luis Trashorras Méndez]]

Miñas donas, boas tardes,

boas tardes, cabaleiros,

saúdos as autoridades,

a benvida os forasteiros.

TEMPUS FUGIT. ¡Como pasa o tempo! Paréceme que foi onte cando na escalinata da Casa do Concello, previa a entrega de premios dos Carnavales do '87, facía a presentación o que vos fala dun xeito totalmente espontáneo, acompañado, eso sí, pola música da polca &quot;O barril de cervexa&quot; que interpretaba o grupo asturiano &quot;El Felechu&quot;. Recordo igualmente con louvanza cando a charanga ribadense &quot;Os pintas&quot; me fíxo entrega dunha culleriña co escudo de Ríbadeo para a lembranza daquel antroido. En fin, pasaron os anos, e cando xa parecía que éste tocaba de abstinencia carnavalesca, voltan á carga este entusiasta, insustituible e xa clásico grupo de ribadenses que non se lles ocorre mellor cousa que acordarse de min para pregoeiro. Pois ben, empecei no ano 1985, sendo concellal de Cultura, facendo unha sinxela presentación daqueles restaurados Carnavales, agora, con un mes escaso por diante, acepto de bo grado pregoar unhas xa ben consolidadas festas antroideiras, quizáis no segundo milenio d. de X.C. chegue a disfrazarme.

A palabra antroido ten fundamentalmente dúas significacións, en primeiro lugar festa clásica, moí movida e de moito colorido (son os  días de &quot;correr o antroido&quot;),  na que aparecen socarronamente invertidos os valores tradicionais da sociedade, facéndose críticas, case sempre en forma de refráns ou ripios ós que eran moi dados os nosos devanceiros, que en moitas ocasións non esperaban a estas datas para facer gala do seu inxenio, tal como é o caso de Daniel Carnota naqueles versos satírico-burlescos cando di: 

&quot;O día que aquí botaron

aquelo de FUMANCHU

formouse diante o Teatro

a batalla de Verdún.

Houbo golpes e patadas

car reirás e trompicós

eso pasa neste pueblo

porque somos muy pasmós.

El papel de la taquilla

agotouse a todo ful

chegaba a cola señores

hasta o taller de Fanjul.

A min por casualidad

me tocou, que iba delante

unha señora que estaba

en estado interesante.

Cada vez que la empuxaban

ela me daba no cu

¡En los días de mi vida

vuelvo más a FUMANCHU!

Por certo, expresión esta última que faría fortuna dialéctica entre os ribadenses para significar cando non interesa unha situación complicada ou comprometida.

Non   faltaron   tampouco   outros   improvisados   poetas ribadenses, que interpretaron as festas que nos ocupan dun xeíto máis trascendental. Tal é o caso dun anónimo colaborador que, no semanario &quot;La Comarca&quot; alá polos Carnavales do ano 1920, publicaba unhas estrofas que remataban con estes versos:

&quot;Mientras que pueda creer

visión que la mente evoca

te amaré con ansia loca

te seguiré con empeño

que amor es gloria en el sueño

y es humo cuando se toca&quot;.

poema adicado &quot;A una máscara&quot; que nos recorda os monólogos do príncipe 
Sexismundo na obra &quot;La vida es sueño&quot;, quintaesencia das ideas filosófico-relixíosas do teatro calderoniano, cando trataba de explicar as cuestíóns centradas pola idea do &quot;desengaño&quot; que tanto inquietaban ó home barroco, e polo que de aquí se deduce tamén a algún dos nosos coterráneos dos movidos anos vinte.

En segundo lugar a palabra antroido equivale a persona gorda, descuidada no seu porte e amiga de opíparas comidas. Neste senso emprégase o verbo antroidar, como se comproba nos ditos: &quot;¡Enchete, antroido!, &quot;Estás como un antroido&quot;. O mesmo tempo tamén se refire á persoa gorda que se vaí movendo diante dun de forma desaxeitada: &quot;Estate quieto, antroido&quot;, &quot;Móveste máis que un antroido&quot;.
Nembargantes, a comida é un dos pratos fortes destas festas, é a época por excelencia para comer carne de porco: cacheira, rabo, bandullo, longaínza e outras moitas máis, pois como diría Antonio &quot;O Serranillo&quot; en frase sentenciosa e perifrástica: &quot;Desde la cabeza hasta el rabo, todo ha de comerse en el paquidermo marrano&quot;. Estas datas gastronómicas rematan normalmente o martes de carnaval, gardándose abstinencia hasta o domingo de Pascua, como afirma esta 
copla popular:


&quot;Adiós martes de entroido,

adiós, meu amiguiño,

hasta Domingo de Pascua

non comerei máis touciño&quot;

Entre as partes do porco fundamentais para a mesa destes días está como decíamos a cacheira que debe levar as dúas orellas ou cando menos unha delas, entón chámase faceíra. Outra das pezas tradicionais e ritualista é o rabo; lembro cando de neno escoitaba na miña casa o dito popular: &quot;Alegría, alegróte, que anda o rabo do cocho no pote&quot;, e donde logo que me preocupaba moito, cando na feira do ano mercaban o porco para a ceba, que iste non fose rabelo. Acompañan na pota a estas viandas a chanfaina que leva mesturado coa carne do cocho outros ingredientes coma algunas visceras e cebola, que a fan voluminosa e moi axeitada para darlle substancia ó caldo. Segundo os lugares e as circunstancias para poder dispoñer dos materiais necesarios, non deben faltar na comida as filloas que se fan de sangue, auga e fariña, ou os freixós que levan leite, auga, ovos e tamén fariña. A repostería máis tradicional dos nosos lares engádelle á mesa as orellas, as chulas e as flores.

É verdade que son fundamentais os alimentos na vida do home e Cervantes recordáballe a Sancho por boca de don Quixote que a saúde do corpo fraguábase na oficina do estómago, ademáis paréceme importante manter viva unha herencia cultural e gastronómica de primeira magnitude, para seguir repitindo neste senso o que os nosos avós aprenderon dos seus avós. Mais permitídeme que como bon galego, que xa leva moitos anos afincado en Ribadeo, e todo se pega, me despida en tono lírico, en verso pero semilibre, sen demasiadas ataduras métricas nin de rima, case espontáneamente, tal como se me foi ocurrindo nestes poucos días de preparación pregoeira. 

Martes, trece de Xaneiro,

noite do famoso ventazo,

cando na ponte das Pías

se estrelou o coñecido barcazo;

a sombra de Raimundo Ibánez

vagando está polo seu pazo.

&quot;Voto a Deus -dixo o Marqués-

(con rostro moi enoxado),

falto dous séculos da casa

e todo está moi trastocado.

Falarei con don Francisco, de Goya,

e tamén con Carlos Cuarto,

para que nalgunha das estancias

me coloquen algún cadro,

ademáis doutras prebendas

eu tamén fun deputado&quot;.

E unhas voces se oíron con acento denotado: &quot;Según a Gran Enciclopedia Gallega nesta casa el foi nado&quot;.

Neste monólogo se atopaba,

o Marqués de Sargadelos,

asomándose a un balcón

da rúa de Villandrando

cando caeu un gran cascote

ca sombra pasou rozando;

menos mal que por enríba,

fora de trasgos e dianos,

vixïaban as cariátides

dende tempos moi lonxanos.

Escoitade as súas verbas

pois falaban moi de calado.

&quot;Xa veremos -decía unha-

si por fin pro centenario

nos teñen o corpo arranxado&quot;.

&quot;Non te queixes -comenta outra-

co pobre do [[Viejo Pancho]]

solo lle puxeron cabeza

e leváronlle os libros dos baixos&quot;.

&quot;¡Ollade!, -gritou a terceira-

xa non hai casa de baños,

no seu lugar se divisa

un edificio abandoado&quot;.

E as tres ó unísono exclamaron:

&quot;¡Eso sí que é impactazo!&quot;

Eu con esta me despido

porque ás gaitas lles dou paso.

Disfrutado pois do antroido

co tedes moi ben gañado,

que logo chegará a cuaresma

e dirannos que estamos de paso.

== Véxase tamén ==
*[[Pregóns Antroido Ribadeo]]

*[[w:Entroido de Ribadeo|Sobre o Antroido ribadense]]

*[[w:Ribadeo|Sobre Ribadeo]]

[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:1998]]
[[Categoría:Ribadeo]]</text>
      <sha1>hez520bmj6k1wbpm0oaxagv0budpomm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Categories1</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1461</id>
    <revision>
      <id>3272</id>
      <parentid>2126</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:24:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="r3y14aduetps32qf1s41mqmme320k06" xml:space="preserve">Categoría</text>
      <sha1>r3y14aduetps32qf1s41mqmme320k06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirm purge</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1462</id>
    <revision>
      <id>3274</id>
      <parentid>2127</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="pbem1wln1u4oxd4861k5t4rkoxt069h" xml:space="preserve">Limpar a caché desta páxina?

$1</text>
      <sha1>pbem1wln1u4oxd4861k5t4rkoxt069h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Datetime</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1465</id>
    <revision>
      <id>3289</id>
      <parentid>2131</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="emdit55usrm6jakxr699bqjm6imq8kd" xml:space="preserve">Data e hora</text>
      <sha1>emdit55usrm6jakxr699bqjm6imq8kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Mendinho</title>
    <ns>102</ns>
    <id>1494</id>
    <revision>
      <id>18533</id>
      <parentid>18532</parentid>
      <timestamp>2018-12-04T23:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="913" sha1="nx81ehvdocnq3k764s23vea86wfmx0l" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
|-style=&quot;line-height:2em;&quot;
|style=&quot;font-size:95%; line-height:150%;&quot; |[[Ficheiro:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf |215px |page=389 ]]&amp;nbsp;[[Ficheiro:Cancioneiro da Vaticana - V 438.jpg|225px]]
''Cancioneiro da Biblioteca Nacional'': B&amp;nbsp;852 e ''Cancioneiro da Vaticana'': V&amp;nbsp;438.
|}


'''Mendiño''',''' Meendinho''' ou '''Mendinho''' (nomes cos que aparece recollido nos cancioneiros), foi un trobador galego medieval (do século XIII - ou XIV).


* [[Sedia-m'eu na ermida de San Simión]]


* [[Sediame eu na ermida de San Simon ...]] outra grafía da mesma cantiga.


{{Wikipedia}}
{{Día das Letras Galegas}}
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Trobadores]]
[[Categoría:Autores-M]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>nx81ehvdocnq3k764s23vea86wfmx0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1495</id>
    <revision>
      <id>20761</id>
      <parentid>20760</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T22:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75014" sha1="q1i9c8fr5u4nl6fbnpnu5sgl0uqsrl0" xml:space="preserve">{{aviso|&lt;big&gt;'''DERROGADA pola Lei Orgánica 3/2018, de 5 de decembro'''.&lt;/big&gt;}}
Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro, de protección de datos de carácter persoal. {{ref|1}}

[[w:Xoán Carlos I|Juan Carlos I]]

Rei de [[w:España|España]]

Saiban tódolos que a viren e a entenderen que as Cortes Xerais aprobaron e eu sanciono a seguinte lei orgánica.

==TÍTULO I: Disposicións Xerais==

:Artigo 1 ''Obxecto''

Esta lei orgánica ten por obxecto garantir e protexer, no que atinxe ó tratamento dos datos persoais, as liberdades públicase os dereitos fundamentais das persoas físicas, e especialmente os do seu honor e intimidade persoal e familiar.

:Artigo 2 ''Ámbito de aplicación''

1. Esta lei orgánica será de aplicacón ós datos de carácter persoal rexistrados en soporte físico, que os faga susceptibles de tratamento, e a toda modalidade de uso posterior destes datos polos sectores público e privado.

Rexerase por esta lei orgánica todo tratamento de datos de carácter persoal:

a) Cando o tratamento sexa efectuado en territorio español mo marco das actividades dun establecemento do responsable do tratamento.

b) Cando ó responsable do tratamento non establecido en territorio español lle sexa de aplicación a lexislación española en aplicación de normas de dereito internacional público.

c) Cando o responsable do tratamento non este establecido en territorio da Unión Europea e utilice no tratamento de datos medios situados en territorio español, agás que tales medios se utilicen únicamente como medio de tránsito.

2. O réxime de protección dos datos de carácter persoal que se establece nesta lei orgánica non será de aplicación:

a) Ós ficheiros mantidos por persoas físicas no exercicio de actividades exclusivamente persoais ou domésticas.

b) Ós ficheiros sometidos á normativa sobre protección de de materias clasificadas.

c) Ós ficheiros establecidos para a investigación do terrorismo e de formas graves de delincuencia organizada. Emporiso, nestes supostos o responsable do ficheiro comunicaralle previamente a súa existencia, as súas características xerais e a súa finalidade á Axencia de Protección de Datos.

3. Rexerase polas súas disposicións específicas, e polo especialmente previsto, se é o caso, por esta lei orgánica, os seguintes tratamentos de datos persoais:

a) Os ficheiros regulados pola lexislación de réxime electoral.

b) Os que sirvana fin exclusivamente estatísticos, e estean amparados pola lexislación estatal ou autonómica sobre a función estatística pública.

c) Os que teñan por obxeto o almacenamento dos datos contidos nos informes persoais de cualificación a que se refire a lexislación do réxime do persoal das Forzas Armadas.

d) Os derivados do Rexistro Civil e do Rexistro Central de Penados e Rebeldes.

e) Os procedentes de imaxes e sons obtidos mediante a utilización de videocámaras polas forzas e corpos de seguridade, de conformidade coa lexislación sobre a materia.

:Artigo 3 ''Definicións''

Para os efectos desta lei orgánica entenderase por:

a) Datos de Caracter Persoal: calquera información tocante as persoas físicas identificadas ou identificables.

b) Ficheiro: todo conxunto organizado de datos de carácter persoal, calquera que sexa a forma ou modalidade da súa creación, almacenamento, organización e acceso.

c) Tratamento de datos: operacións e procedementos técnicos de carácter automatizado ou non, que permitan a recollida, gravación, conservación, elaboración, modificación, bloqueo e cancelación, así como as cesións de datos que resulten de comunicacións, consultas, interconexións e transferencias.

d) Responsable do ficheiro ou tratamento: persoa física ou xurídica, de nature pública ou privada, ou órgano administrativo, que decida sobre a finalidade, contido e uso do tratamento.

e) Afectado ou interesado: persoa física titular dos datos que sexan obxecto do tratamento a que se refire a línea c) deste artigo.

f) Procedemento de disociación: todo tratamento de datos persoais de modo que a información que se obteña non poida asociarse a persoa identificada ou indentificable.

g) Encargado do tratamento: a persoa física ou xurídica, autoridade píblica, servicio ou calquera outro organismo que, só ou conxuntamente con outros, trate datos persoaispor conta do responsable do tratamento.

h) Consentimento do interesado: toda manifestación de vontade, libre, inequívoca, específica e informada, mediante a que o interesado consista o tratamento de datos persoais que lle atinxan.

i) Cesión ou comunicación de datos: toda revelación de datos realizada a unha persoa distinta do interesado.

j) Fontes accesibles ó público: aqueles ficheiros que poden ser consultados por calquera persoa, non impedida por unha norma limitativa ou sen máis esixencia que, se é o caso, o aboamento dunha contraprestación. Teñen a consideración de fontes de acceso público, exclusivamente, o censo promociaonal, os repertorios telefónicos nos termos previstos pola súa normativa específica e as lista de persoas pertencentes a grupos de profesionais que conteñan únicamente os datos de nome, título, profesión, actividade, grao académico, enderezo e indicación da súa pertenza ó grupo. Así mesmo, teñen o carácter de fontes de acceso público os diarios e boletíns oficiais e os medios de comunicación.

==TÍTULO II: Principios da protección de datos==

:Artigo 4 ''Calidade dos datos''

1. Os datos de carácter persoal só se poderán recoller para o seu tratamento, así como someter ó dito tratamento, cando sexan adecuados, pertinentes e non excesivos en relación có ámbito e as finalidades determinadas, explícitas e lexítimas para as que se obtivesen.

2. Os datos de carácter persoal obxeto de tratamento non poderán usarse para finalidades incompatibles con aquelas para as que fosen recollidos. Non se considerará incompatible o tratamento posterior destes con fíns históricos, estatísticos ou científicos.

3. Os datos de carácter persoal serán exactos e postos ó día de forma que respondan con veracidade á situación actual do afectado.

4. Se os datos de carácter persoal rexistrados resultan inexactos, en todo ou en parte, ou incompletos, serán cancelados e substituídos de oficio polos correspondentes datos rectificados ou completados, sen prexuízo das facultades que ós afectados lles recoñece o artigo 16.

5. Os datos de carácter persoal serán cancelados cando deixen de ser necesarios ou pertinentes para a finalidade para a cal fosen recadados ou rexistrados.

Non serán conservados en forma que permita a identificación do interesado durante un período superior ó necesario para fins consonte ós cales foron recadados ou rexistrados.

6. Os datos de carácter persoal serán almacenados de forma que permitan o exercicio do dereito de acceso, agás que sexan legalmente cancelados.

7. Prohíbese a recollida de datos por medios fraudulentos, desleais ou ilícitos.

:Artigo 5 ''Dereito de información na recollida de datos''

1. Os interesados ós que se lle soliciten persoais deberán ser previamente informados de mode expreso, preciso e inequívoco:

a) Da existencia dun ficheiro ou tratamento de datos de carácter persoal, da finalidade da recollida destes e dos destinatarios da información.

b) Do carácter obrigatorio ou facultativo da súa resposta ás preguntas que lle sexan formuladas.

c) Das consecuencias da obtención dos datos ou da negativa a suministralos.

d) Da posibilidade de exerce-los dereitos de acceso, rectificación, cancelación e oposición.

e) Da identidade e dirección do responsable do tratamento ou, se é o caso, do seu representante.

Cando o responsable do tratamento non esta establecido no territorio da Unión Europea e utilice no tratamento de datos medios situados en territorio español, deberá designar, agás que tales medios se utilicen con fins de trámite, un representante en España, sen prexuízo das accións que se puidesen emprender contra o propio responsable do tratamento.

2. Cando se utilicen cuestionarios ou outros impresos para a recollida, figurarán neles, en forma claramente lexible, as advertencias a que se refire o número anterior.

3. Non será necesaria a información a que se refiren as alíneas b), c) e d) do número 1 se o contido dela se deduce claramente da natureza dos datos persoais que se solicitan ou das circunstancias en que se recadan.

4. Cando os datos de carácter persoal non fosen recadados do interesado, este deberá ser informado de forma expresa, precisa e inequívoca, polo responsable do ficheiro ou polo seu representante, dentro dos tres meses seguintes ó momento do rexistro dos datos, agás que xa fose informado con anterioridade, do contido do tratamento, da procedencia dos datos, así como previsto nas alíneas a), d) e e) do número 1 deste artigo.

5. Non será de aplicación o disposto no número anterior, cando expresamente unha lei o prevexa, cando o tratamento teña fins históricos, estatísticos ou científicos, ou cando a información ó interesado resulte imposible ou esixa esforzos desproporcionados, a criterio da Axencia de Protección de Datos ou do organismo autonómico equivalente, en consideración ó número de interesados, a antigüidade dos datos e ás posibles medidas compensatorias.

Así mesmo, tampouco rexerá o disposto no número anterior cando os datos procedan de fontes accesibles ó público e se destinen á actividade de publicidade ou prospección comercial; neste caso, en cada comunicación que se lle dirixa ó interesado será informado da orixe dos datos e da identidade do responsable tratamento así como dos dereitos que o asisten.

:Artigo 6 ''Consentimento do afectado''

1. O tratamento de datos de carácter persoal requerirá o consentimento inequívoco do afectado, agás que a lei dispoña outra cousa.

2. Non será preciso o consentimento cando os datos de carácter persoal se recollan para o exercicio das funcións propias das administracións públicas no ámbito das súas competencias; cando se refiran ás partes dun contrato ou precontrato dunha relación negocial, laboral ou administrativa e sexan necesarios para o seu mantemento ou cumprimento; cando o tratamento dos datos teña por finalidade protexer un interese vital do interesado nos termos do artigo 7, número 6, desta lei, ou cando os datos figuren en fontes accesibles ó público e o seu tratamento sexa necesario para a satisfacción do interese lexítimo perseguido polo responsable do ficheiro ou polo do terceiro ó que se lle comuniquen os datos, sempre que non se vulneren os dereitos e liberdades fundamentais do interesado.

3. O consentimento a que se refire o artigo poderá ser revogado cando exista causa xustificada para iso e non se lle atribúan efectos retroactivos.

4. Nos casos en que non sexa necesario o consentimento do afectado para o tratamento dos datos de carácter persoal, e sempre que unha lei non dispoña o contrario, este poderase opor ó seu tratamento cando existan motivos fundados e lexítimos relativos a unha concreta situación persoal. En tal suposto, o responsable do ficheiro excluirá do tratamento os datos relativos ó afectado.

:Artigo 7 ''Datos especialmente protexidos''

1. De acordo co establecido no número 2 do artigo 16 da [[Constitución española de 1978|Constitución]], ninguén poderá ser obrigado a declarar sobre a súa ideoloxía, relixión ou crenzas.

Cando en relación con estes datos se proceda a procura-lo consentimento a que se refire o número seguinte, o interesado será advertido acerca do seu dereito a non o prestar.

2. Só co consentimento expreso e por escrito do afectado poderán ser obxecto de tratamento os datos de carácter persoal que revelen a ideoloxía, afiliación sindical, relixión e crenzas. Exceptúanse os ficheiros mantidos polos partidos políticos, sindicatos, igrexas, confesións ou comunidades relixiosas e asociacións, fundacións e outras entidades sen ánimo de lucro, a finalidade das cales sexa política, filosófica, relixiosa ou sindical, en canto ós datos relativos os seus asociados ou membros, sen prexuízo de que a cesión de ditos datos precisará sempre o previo consentimento do afectado.

3. Os datos de carácter persoal que fagan referencia á orixe racial, á saúde e á vida sexual só poderán ser recadados, tratados e cedidos cando, por razóns de interese xeral, así o dispoña unha lei ou o afectado o consinta expresamente.

4. Quedan prohibidos os ficheiros creados coa finalidade exclusiva de almacenar datos de carácter persoal que revelen a ideoloxía, afiliación sindical, relixión, crenzas, orixe racial ou étnica, ou vida sexual.

5. Os datos de carácter persoal relativos á comisión de infracción penais ou administrativas só poderán ser incluídos en ficheiros das administracións públicas competentes nos supostos previstos nas respectivas normas reguladoras.

6. Malia o disposto nos números anteriores, poderán ser obxecto de tratamento os datos de carácter persoal a que se refiren os números 2 e 3 deste artigo, cando o dito tratamento resulte necesario para a prevención ou para o diagnóstico médicos, a prestación de asistencia sanitaria ou tratamentos médicos ou a xestión de servicios sanitarios, sempre que o dito tratamento de datos sexa realizada por un profesional sanitario suxeito ó segredo profesional ou por outra persoa suxeita así mesmo a unha obriga equivalente de segredo.

Tamén poderán ser obxecto de tratamento os datos a que se refire o párrafo anterior cando o tratamento sexa necesario para salvagarda-lo interese vital do afectado ou doutra persoa, no suposto de que o afectado estea física ou xurídicamente incapacitado para da-lo seu consentimento.

:Artigo 8 ''Datos relativos á saúde''

Sen prexuízo do que dispón o artigo 11 respecto da cesión, as institucións e centros sanitarios públicos e privados e os profesionais correspondentes poderán proceder ó tratamento dos datos de carácter persoal relativos á saúde das persoas que acudan a eles ou teñan que ser tratados neles, de acordo co disposto na lexislación estatal ou autonómica sobre sanidade.

:Artigo 9 ''Seguridade dos datos''

1. O responsable do ficheiro, e, se é o caso, o encargado do tratamento deberán adopta-las medidas de índole técnica e organizativas necesarias que garantan a seguridade dos datos de carácter persoal e eviten a súa alteración, perda, tratamento ou acceso non autorizado, tendo en conta o estado da tecnoloxía, a natureza dos datos almacenados e os riscos a que están expostos, xa proveñan da acción humana ou do medio físico ou natural.

2. Non se rexistrarán datos de carácter persoal en ficheiros que non reunan as condicións que se determinen por vía regulamentaria con respecto a súa integridade e seguridade e ás dos centros de tratamento, locais, equipos, sistemas e programas.

3. Regulamentariamente, estableceranse os requisitos e condicións que deban reuni-los ficheiros e as persoas que interveñan no tratamento dos datos a que se refire o artigo 7 desta lei.

:Artigo 10 ''Deber de segredo''

O responsable do ficheiro e quen interveña en calquera fase do tratamento de datos de carácter persoal están obrigados ó segredo profesional respecto deles e ó deber de os gardar, obrigas que subsistirán mesmo despois de finalizaren as súas relacións co titular do ficheiro ou, se é o caso, co seu responsable.

:Artigo 11 ''Comunicación de datos''

1. Os datos de carácter persoal obxecto do tratamento só lle poderán ser comunicados a un terceiro para o cumprimento de fins directamente relacionados coas funcións lexítimas do cedente e do cesionario co previo consentimento do interesado.

2. O consentimento esixido no número anterior non será preciso:

a) Cando a cesión está autorizada nunha lei.

b) Cando se trate de datos recollidos de fontes accesibles ó público.

c) Cando o tratamento responga á libre e lexítima aceptación dunha relación xurídica cun desenvolvemento, cumprimento e control que implique necesariamente a conexión do dito tratamento con ficheiros de terceiros. Neste caso a comunicación só será lexítima en canto se limite á finalidade que a xustifique.

d) Cando a comunicación que deba efectuarse teña por destinatario o Defensor do Pobo, o Ministerio Fiscal ou os xuíces ou tribunais ou o Tribunal de Contas, no exercicio das funcións que ten atribuidas. Tampouco será preciso o consentimento cando a comunicación teña como destinatario institucións autonómicas con funcións análogas ó Defensor do Pobo ou ó Tribunal de Contas.

e) Cando a cesión se produza entre administracións públicas e teña por obxecto o tratamento posterior dos datos con fins históricos, estatísticos ou científicos.

f) Cando a cesión de datos de carácter persoal relativos á saúde sexa necesaria para solucionar unha urxencia que requira acceder a un ficheiro ou para realiza-los estudios epidemiolóxicos nos termos establecidos na lexislación sobre sanidade estatal ou autonómica.

3. Será nulo o  consentimento para a comunicación dos datos de carácter persoal a un terceiro, cando a información que se lle facilite ó interesado non lle permita coñece-la finalidade a que destinarán os datos dos que se autoriza a súa comunicación ou o tipo de actividade daquel a quen se lle pretenden comunicar.

4. O consentimento para a comunicación dos datos de carácter persoal ten tamén un carácter revogable.

5. Aquel a quen se lle comuniquen os datos de carácter persoal obrígase, polo só feito da súa comunicación, á observancia das disposicións desta lei.

6. Se a comunicación se efectúa logo de procedemento de disociación, non será aplicable o establecido nos números anteriores.

:Artigo 12 ''Acceso ós datos por conta de terceiros''

1. Non se considerará comunicación de datos o acceso dun terceiro ós datos cando dito acceso sexa necesario para a prestación dun servicio ó responsable do tratamento.

2. A realización de tratamentos por conta de terceiros deberá estar regulada nun contrato que deberá constar por escrito ou nalgunha outra forma que permita acreditar-la súa celebración e contido, establecéndose expresamente que o encargado do tratamento únicamente tratará os datos conforme ás instruccións do responsable do tratamento, que non os aplicará ou utilizará cun fin distinto ó que figure no dito contrato, nin llelos comunicará, nin sequera para a súa conservación, a outras persoas.

No contrato estipularanse, así mesmo, as medidas de seguridade a que se refire o artigo 9 desta lei que o encargado do tratamento está obligado a implementar.

3. Unha vez cumprida a prestación contractual, os datos de carácter persoal deberán ser destruídos ou devolvidos ó responsable do tratamento, ó igual que calquera soporte ou documento en que conste algún dato de carácter persoal obxecto do tratamento.

4. No caso de que o encargado do tratamento destina-los datos a outra finalidade, comunicalos ou utilizalos incumprindo as estipulacións do contrato, será considerado tamén responsable do tratamento, respondendo das infraccións en que incorrese persoalmente.

==TÍTULO III: Dereitos das persoas==

:Artigo 13 ''Impugnación de valoracións''

1. Os cidadáns teñen dereito a non se veren sometidos a unha decisión con efectos xurídicos, sobre eles ou que os afecte de maneira significativa, que se basee únicamente nun tratamento de datos destinados a avaliar determinados aspectos da súa personalidade.

2. O afectado poderá impugna-los actos administrativos ou as decisións privadas que impliquen unha valoración do seu comportamento, e que teñan como único fundamento un tratamento de datos de carácter persoal que ofreza unha definición das súas características ou personalidade.

3. Neste caso, o afectado terá dereito a obter información do responsable do ficheiro sobre os criterios de valoración e o programa utilizados no tratamento que serviu para adopta-la decisión en que consistiu o acto.

4. A valoración sobre o comportamento dos cidadáns, baseada nun tratamento de datos, únicamente poderá ter valor probatorio por petición do afectado.

:Artigo 14 ''Dereito de consulta ó Rexistro Xeral de Protección de Datos''

Calquera persoa poderá coñecer, recadando para tal fin a información oportuna do Rexistro Xeral de Protección de Datos, a existencia de tratamentos de datos de carácter persoal, as súas finalidades e a identidade do responsable do tratamento. O Rexistro Xeral será de consulta pública e gratuíta.

:Artigo 15 ''Dereito de acceso''

1. O interesado terá dereito a solicitar e obter gratuitamente información dos seus datos de carácter persoal sometidos a tratamento, a orixe destes datos, así como as comunicacións realizadas ou que se prevén facer deles.

2. A información poderase obter mediante a simple consulta dos datos por medio da súa visualización, ou a indicación dos datos que son obxecto de tratamento mediante escrito, copia, telecopia ou fotocopia, certificada ou non, en forma lexible e intelexible, sen utilizar claves ou códigos que requiran o uso de dispositivos mecánicos específicos.

3. O dereito de acceso a que se refire este artigo só poderá ser exercido a intervalos non inferiores a doce meses, agás que o interesado acredite un interese lexítimo para o efecto, caso no cal o poderán exercer antes.

:Artigo 16 ''Dereito de rectificación e cancelación''

1. O responsable do tratamento terá a obriga de facer efectivo o dereito de rectificación ou cancelación do interesado no prazo de dez días.

2. Serán rectificados ou cancelados, se é o caso, os datos de carácter persoal que posúan un tratamento que non se axuste ó disposto nesta lei e, en particular, cando tales datos resulten inexactos ou incompletos.

3. A cancelación dará lugar ó bloqueo dos datos, conservándose únicamente á disposición das administrcións públicas, xuíces e tribunais, para a atención das posibles responsabilidades nacidas do tratamento, durante o prazo de prescripción destas. Cumprido o citado prazo deberá procederse á supresión.

4. Se os datos rectificados ou cancelados fosen comunicados previamente, o responsable do tratamento deberalle notifica-la rectificación ou cancelación efectuada a quen se lle comunicasen, no caso de se mente-lo tratamento por este último, que deberá tamén proceder á cancelación.

5. Os datos de carácter persoal deberán ser conservados durante os prazos previstos nas disposicións aplicables ou, se é o caso, nas relacións contractuais entre a persoa ou entidade responsable do tratamento e o interesado.

:Artigo 17 ''Procedemento de oposición, acceso, rectificación ou cancelación''

1. Os procedementos para exerce-lo dereito de oposición, acceso, así como os de rectificación e cancelación serán establecidos regulamentariamente.

2. Non se esixirá ningunha contraprestación polo exercicio dos dereitos de oposición, acceso, rectificación ou cancelación.

:Artigo 18 ''Tutela dos dereitos''

1. As actuacións contrarias ó disposto nesta lei poden ser obxecto de reclamación polos interesados ante a Axencia de Protección de Datos, na forma que regulamentariamente se determine.

2. O interesado ó que se lle denegue, total ou parcialmente, o exercicio dos dereitos de oposición, acceso, rectificación ou cancelación, poderao poñer en coñecemento da Axencia de Protección de Datos ou, se é o caso, do organismo competente de cada Comunidade Autónoma, que se deberá asegurar da procedencia ou improcedencia da denegación.

3. O prazo máximo en que se debe dicta-la resolución expresa de tutela de dereitos será de seis meses.

4. Contra as resolucións da Axencia de Protección de Datos procederá recurso contencioso-administrativo.

:Artigo 19 ''Dereito a indemnización''

1. Os interesados que, como consecuencia do incumprimento do disposto nesta lei polo responsable ou o encargado do tratamento, sufran dano ou lesión nos seus bens ou dereitos terán dereito a ser indemnizados.

2. Cando se trate de ficheiros de titularidade pública, a responsabilidade esixirase de acordo coa lexislación reguladora do réxime de responsabilidade das administracións públicas.

3. Nos casos dos ficheiros de titularidade privada, a acción exercerase perante os órganos da xurisdicción ordinaria.

==TÍTULO IV: Disposicións sectoriais==

===CAPÍTULO I: Ficheiros de titularidade pública===

:Artigo 20 ''Creación, modificación ou supresión''

1. A creación, modificación ou supresión dos ficheiros das administracións públicas só se poderán facer por medio de disposición xeral publicada no «Boletín Oficial del Estado» ou no diario oficial correspondente.

2. As disposicións de creación ou de modificación de ficheiros deberán indicar:

a) A finalidade do ficheiro e os usos previstos para el.

b) As persoas ou colectivos sobre os que se pretenda obter datos de carácter persoal ou que resulten obrigados a suministralos.

c) O procedemento de recollida dos datos de carácter persoal.

d) A estructura básica do ficheiro e a descrición dos tipos de datos de carácter persoal incluídos nel.

e) As cesión de datos de carácter persoal e, se é o caso, as transferencias de datos que se prevexan a países terceiros.

f) Os órganos das administracións responsables do ficheiro.

g) Os servicios ou unidades ante os que puidesen exerce-los dereitos de acceso, rectificación, cancelación e oposición.

h) As medidas de seguridade con indicación do nivel básico, medio ou alto esixible.

3. Nas disposicións que se dicten para a supresión dos ficheiros, establecerase o seu destino ou, se é o caso, as previsión que se adopten para a súa destrucción.

:Artigo 21 ''Comunicación de datos entre administracións públicas''

1. Os datos de carácter persoal recollidos ou elaborados polas admnistracións públicas para o desempeño das súas atribucións non lles serán comunicados a outras administracións públicas para o exercicio de competencias diferentes ou de competencias que versen sobre materias distintas, agás ''cando a comunicación for prevista polas disposicións de creación do ficheiro ou por disposición de superior rango que regule o seu uso, ou'' cando a comunicación teña por obxecto o tratamento posterior con fins históricos, estatísticos ou científicos. {{ref|2}}

2. Poderán, en todo caso, ser obxecto de comunicación os datos de carácter persoal que unha administración pública obteña ou elabore con destino a outra.

3. Malia o establecido no artigo 11.2.b), a comunicación de datos recollidos de fontes accesibles ó público non poderá efectuarse a ficheiros de titularidade privada, senón co consentimento do interesado ou cando unha lei prevexa outra cousa.

4. Nos supostos previstos nos números 1 e 2 do presente artigo non será necesario o consentimento do interesado a que se refire o artigo 11 desta lei.

:Artigo 22 ''Ficheiros das forzas e corpos de seguridade''

1. Os ficheiros creados polas forzas e corpos de seguridade que conteñan datos de carácter persoal que, por se recolleren para fins administrativos, deban ser obxecto de rexistro permanente estarán suxeitos ó réxime xeral desta lei.

2. A recollida e tratamento para fins policiais de datos de carácter persoal polas forzas e corpos de seguridade e sen consentimento das persoas afectadas están limitados a aqueles supostos e categorías de datos que resulten necesarios para a prevención dun perigo real para a seguridade pública ou para a represión de infraccións penais, debendo ser almacenados en ficheiros específicos establecidos para o efecto, que deberán clasificarse por categorias en función do seu grao de fiabilidade.

3. A recollida e tratamento por parte das forzas e corpos de seguridade dos datos, a que fan referencia os números 2 e 3 do artigo 7, poderán realizarse exclusivamente nos supostos en que sexa absolutamente necesario para os fins dunha investigación concreta, sen prexuízo do control de legalidade da actuación administrativa ou da obriga de resolve-las pretensións formuladas, se é o caso, polos interesados, que corresponden ós órganos xurisdiccionais.

4. Os datos persoais rexistrados con fins policiais cancelaranse cando non sexan necesarios para as pescudas que motivaron o seu almacenamento.

Para estes efectos, considerarase especialmente a idade do afectado e o carácter dos datos almacenados, a necesidade de mante-los datos ata a conclusión dunha investigación ou procedemento concreto, a resolución xudicial firme, en especial a absolutoria, o indulto, a rehabilitación e a prescripción de responsabilidade.

:Artigo 23 ''Excepcións ós dereitos de acceso, rectificación e cancelación''

1. Os responsables dos ficheiros que conteñan os datos a que se refiren os números 2, 3 e 4 do artigo anterior poderán denega-lo acceso, a rectificación ou cancelación en función dos perigos que se puidesen derivar para a defensa do Estado ou a seguridade pública, a protección dos dereitos e liberdades de terceiros ou as necesidades das investigacións que se estean a realizar.

2. Os responsables dos ficheiros da Facenda Pública poderán, igualmente, denega-lo exercicio dos dereitos a que se refire o número anterior cando este obstaculice as actuacións administrativas tendentes a asegura-lo cumprimento das obrigas tributarias e, en todo caso, cando o afectado estea sendo obxecto de actuacións inspectoras.

3. O afectado ó que se lle denegue, total ou parcialmente, o exercicio dos dereitos mencionados nos números anteriores poderao por en coñecemento do director da Axencia de Protección de Datos ou do órgano competente de cada Comunidade Autónoma no caso de ficheiros mantidos por corpos de policía propios desta, ou polas administracións tributarias autonómicas, os cales se deberán asegurar da procedencia ou improcedencia da denegación.

:Artigo 24 ''Outras excepcións ós dereitos dos afectados''

1. O disposto nos números 1 e 2 do artigo 5 non será aplicable á recollida de datos cando a información ó afectado ''impida ou dificulte gravemente o cumprimento das funcións de control e verificación das administracións públicas'' ou cando afecte a defensa nacional, a seguridade pública ou a persecución de infraccións penais ''ou administrativas''. {{ref|3}}

''2. O disposto no artigo 15 e no número 1 do artigo 16 non será de aplicación se, ponderados os intereses en presencia, resultase que os dereitos que os devanditos preceptos lle conceden ó afectado tivesen que ceder ante razóns de interese público ou ante intereses de terceiros máis dignos de protección. Se o órgano administrativo responsable do ficheiro invocase o disposto neste número, dictará resolución motivada e instruirá ó afectado do dereito que o asiste a poñe-la negativa en coñecemento do director da Axencia de Protección de Datos ou, se é o caso, do órgano equivalente das comunidades autónomas.'' {{ref|4}}

===CAPÍTULO II: Ficheiros de titularidade privada===

:Artigo 25 ''Creación''

Poderán crearse ficheiros de titularidade privada que conteñan datos de carácter persoal cando resulte necesario para o logro da actividade ou obxecto lexítimos da persoa, empresa ou entidade titular e se respecten as garantías que esta lei establece para a protección das persoas.

:Artigo 26 ''Notificación e inscripción rexistral''

1. Toda persoa ou entidade que proceda á creación de ficheiros de datos de carácter persoal notificarallo previamente á Axencia de Protección de Datos.

2. Por vía regulamentaria procederase á regulación detallada dos distintos extremos que debe conte-la notificación, entre os cales figurarán necesariamente o responsable do ficheiro, a súa finalidade, a súa localización, o tipo de datos de carácter persoal que contén, as medidas de seguridade, con indicación de nivel básico, medio ou alto esixible e as cesión de datos de carácter persoal que se prevexan realizar e, se é o caso, as transferencias de datos que se prevexan a países terceiros.

3. Deberánselle comunicar á Axencia de Protección de Datos os cambios que se produzan na finalidade do ficheiro automatizado, no seu responsable e na dirección da súa localización.

4. O Rexistro Xeral de Protección de Datos inscribirá o ficheiro se a notificación se axusta ós requisitos esixibles.

En caso contrario poderá pedir que se completen os datos que falten ou que se proceda á súa enmenda.

5. Transcorrido un mes desde a presentación da solicitude de inscripción sen que a Axencia de Protección de Datos resolvese sobre ela, entenderase inscrito o ficheiro automatizado para tódolos efectos.

:Artigo 27 ''Comunicación da cesión de datos''

1. O responsable do ficheiro, no momento en que se efectúe a primeira cesión de datos, deberá informar diso ós afectados, indicando, así mesmo, a finalidade do ficheiro, a natureza dos datos que foron cedidos e o nome e enderezo do cesionario.

2. A obriga establecida no número anterior non existirá no suposto previsto nos números 2, alíneas c), d) e) e 6 do artigo 11, nin cando a cesión veña imposta por lei.

:Artigo 28 ''Datos incluídos nas fontes de acceso público''

1. Os datos persoais que figuren no censo promocional, ou as listas de persoas pertencentes a grupos de profesionais a que se refire o artigo 3, j) desta lei deberán limitarse ós que sexan estrictamente necesarios para cumpri-la finalidade a que se destina cada listaxe. A inclusión de datos adicionais polas entidades responsables do mantemento das ditas fontes requerirá o consentimento do interesado, que poderá ser revogado en calquera momento.

2. Os interesados terán dereito a que a entidade responsable do mantemento das listaxes dos colexios profesionais indique gratuitamente que os seus datos persoais non poden utilizarse para fins de publicidade ou propección comercial.

Os interesados terán dereito a esixir gratuitamente a exclusión da totalidade dos seus datos persoais que consten no censo promocional polas entidades encargadas do mantemento das citadas fontes.

A atención á solicitude de exclusión da información innecesaria ou inclusión da abxección ó uso dos datos para fins de publicidade ou venda a distancia deberase realizar no prazo de dez días respecto das informacións que se realicen mediante consulta ou comunicación telemática e na seguinte edición da listaxe calquera que sexa o soporte en que se edite.

3. As fontes de acceso público que se editen en forma de libro ou algún outro soporte físico perderán o carácter de fonte accesible coa nova edición que se publique.

No caso de que se obteña telemáticamente unha copia da lista en formato electrónico, esta perderá o carácter de fonte de acceso público no prazo dun ano, contando desde o momento da súa obtención.

4. Os datos que figuren nas guías de servicios de telecomunicación dispoñibles ó público rexeranse pola súa normativa específica.

:Artigo 29 ''Prestación de servicios sobre solvencia patrimonial e crédito''

1. Os que se dediquen á prestación de servicios sobre a solvencia patrimonial e o crédito só poderán tratar datos de carácter persoal obtidos dos rexistros e as fontes accesibles ó público establecidos para o efecto ou procedentes de informacións facilitadas polo interesado ou co seu consentimento.

2. Poderanse tratar tamén datos de carácter persoal relativos ó cumprimento ou incumprimento de obrigas pecuniarias facilitados polo acreedor ou por quen actúa pola súa conta ou interese. Nestes casos notificaráselles ós interesados respecto dos que rexistrasen datos de carácter persoal en ficheiros, no prazo de trinta días desde o dito rexistro, unha referencia dos que fosen incluídos e serán informados do seu dereito a recadaren información da totalidade deles, nos termos establecidos por este lei.

3. Nos supostos a que se refiren os dous números anteriores, cando o interesado o solicite, o responsable do tratamento comunicaralle os datos, así como as avaliacións e apreciacións que sobre el fosen comunicadas durante os últimos seis meses e o nome e enderezo da persoa ou entidade á que se lle revelasen os datos.

4. Só se poderán rexistrar e cede-los datos de carácter persoal que sexan determinantes para xulga-la solvencia económica dos interesados e que non se refiran, cando sexan adversos, a máis de seis anos, sempre que respondan con veracidade á situación actual daqueles.

:Artigo 30 ''Tratamentos con fins de publicidade e de prospección comercial''

1. Quen se dedique á recompilación de enderezos, reparto de documentos, publicidade, venda a distancia, prospección comercial e outras actividades análogas, utilizarán nomes e enderezos ou outros datos de carácter persoal cando estes figuren en fontes accesibles ó público ou cando fosen facilitados polos propios interesados ou obtidos co seu consentimento.

2. Cando os datos procedan de fontes accesibles ó público, de conformidade co establecido no parágrafo segundo do artigo 5.5 desta lei, en cada comunicación que se lle dirixa ó interesado informarase da orixe dos datos e da identidade do responsable do tratamento, así como dos dereitos que o asisten.

3. No exercicio do dereito de acceso os interesados terán dereito a coñece-la orixe dos seus datos de carácter persoal, así como da información a que se refire o artigo 15.

4. Os interesados terán dereito a se opoñer, logo de petición e sen gastos, ó tratamento dos datos que lles atinxan; neste caso serán dados de baixa do tratamento, cancelándose as informacións que sobre eles figuren naquel, pola súa simple solicitude.

:Artigo 31 ''Censo promocional''

1. Quen pretenda realizar permanente ou esporádicamente a actividade de recompilación de enderezos, reparto de documentos, publicidade, venda a distancia, prospección comercial ou outras actividades análogas, poderán solicitar do Instituto Nacional de Estatística ou dos órganos equivalentes das comunidades autónomas unha copia do censo promocional, formatado cos datos de nome, apelidos e domicilio que constan no censo electoral.

2. O uso de cada lista de censo promocional terá un prazo de vixencia dun ano. Transcorrido o prazo citado, a lista perderá o seu carácter de fonte de acceso público.

3. Os procedementos mediante os que os interesados poderán solicitar non apareceren no censo promocional fixaranse regulamentariamente. Entre estes procedementos, que serán gratuitos para os interesados, incluirase o documento de empadroamento. Trimestralmente, editarase unha lista actualizada do censo promocional, excluíndo os nomes e domicilios dos que así o solicitasen.

4. Poderase esixir unha contraprestación por facilita-la lista en soporte informático.

:Artigo 32 ''Códigos tipo''

1. Mediante acordos sectoriais, convenios admnistrativos ou decisións de empresa, os responsables de tratamentos de titularidade pública e privada, así como as organizacións en que se agrupen, poderán formular códigos tipo que establezan as condicións de organización, réxime de funcionamento, procedementos aplicables, normas de seguridade do contorno, programas ou equipos, obrigas dos implicados no tratamento e uso da información profesional, así como as garantías, no seu ámbito, para para o exercicio dos dereitos das persoas con pleno respecto ós principios e disposicións desta lei e as súas normas de desenvolvemento.

2. Os citados códigos poderán conter ou non regras operacionais detalladas de cada sistema particular e estándares técnicos de aplicación.

No suposto de que tales regras ou estándares non se incorporen directamente ó código, as instrucción ou ordes que os establecesen deberán respecta-los principios fixados naquel.

3. Os códigos tipo terán o carácter de códigos deontolóxicos ou de boa práctica profesional, e deberán ser depositados ou inscritos no Rexistro Xeral de Protección de Datos e, cando corresponda, nos creados para estes efectos polas comunidades autónomas, de acordo co artigo 41. O Rexistro Xeral de Protección de Datos poderá denega-la inscripción cando considere que non se axusta ás disposicións legais e regulamentarias sobre a materia; neste caso, o director da Axencia de Protección de Datos deberá requeri-los solicitantes para efectuaren as correccións oportunas.

==TÍTULO V: Movemento internacional de datos==

:Artigo 33 ''Norma xeral''

1. Non poderán realizarse transferencias temporais nin definitivas de datos de carácter persoal que fosen obxecto de tratamento ou fosen recollidos para sometelos ó dito tratamento con destino a países que non proporcionen un nivel de protección equiparable ó que presta esta lei, agás que, ademáis de se ter observado o disposto nesta, se obteña autorización previa do director da Axencia de Protección de Datos, que só a poderá outorgar se se obteñen garantías adecuadas.

2. O carácter adecuado do nivel do nivel de protección que ofrece o país de destino será avaliado pola Axencia de Protección de Datos atendendo a tódalas circunstancias que concorran na transferencia ou categoría de transferencias de datos. En particular, tomarase en consideración a natureza dos datos, a finalidade e a duración do tratamento ou dos tratamentos previstos, o país de orixe e o país de destino final, as normas de dereito, xerais ou sectoriais, vixentes no país terceiro de que se trate, o contido dos informes da Comisión da Unión Europea, así como as normas profesionais e as medidas de seguridade en vigor nos ditos países.

:Artigo 34 ''Excepcións''

O disposto no artigo anterior non será de aplicación:

a) Cando a transferencia internacional de datos de carácter persoal resulte da aplicación de tratados ou convenios nos que sexa parte España.

b) Canda a transferencia se faga para efectos de prestar ou solicitar auxilio xudicial internacional.

c) Cando a transferencia sexa necesaria para a prevención ou para o diagnóstico médico, a prestación de asistencia sanitaria ou tratamentos médicos ou a xestión de servicios sanitarios.

d) Cando se refira a transferencias pecuniarias conforme a súa lexislación específica.

e) Cando o afectado lle dese o seu consentimento inequívoco á tranferencia prevista.

f) Cando a transferencia sexa necesaria para a execución dun contrato entre o afectado e o responsable do ficheiro ou para a adopción de medidas precontractuais adoptadas por petición do afectado.

g) Cando a tranferencia sexa necesaria para a celebración ou execución dun contrato celebrado ou por celebrar, en interese do afectado, polo responsable do ficheiro e un terceiro.

h) Cando a transferencia sexa necesaria ou legalmente esixida para a salvagarda dun interese público, terá esta consideración a tranferencia solicitada por unha Administración fiscal ou alfandegueira para o cumprimento das súas competencias.

i) Cando a transferencia sexa precisa para o recoñecemento, exercicio ou defensa dun dereito nun proceso xudicial.

j) Cando a transferencia se efectúe, por petición de persoa con interese lexítimo, desde un rexistro público e aquela sexa acorde ca súa finalidade.

k) Cando a transferencia teña como destino un estado membro da Unión Europea, ou un estado respecto do cal a Comisión das Comunidades Europeas, no exercicio das súas competencias, declarase que garante un nivel de protección adecuado.

==TÍTULO VI: Axencia de Protección de Datos==

:Artigo 35 ''Natureza e réxime xurídico''

1. A Axencia de Protección de Datos é un ente de dereito público, con personalidade xurídica propia e plena capacidade pública e privada, que actúa con plena independencia das administracións públicas no exercicio das súas funcións. Rexerase polo disposto nesta lei e nun estatuto propio, que será aprobado polo goberno.

2. No exercicio das súas funcións públicas, e en defecto do que dispoña esta lei e as súas disposicións de desenvolvemento, a Axencia de Protección de Datos actuará de conformidade ca [[Lei 30/1992, do 26 de novembro]], de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común. Nas súas adquisicións patrimoniais e contratación estará suxeita ó dereito privado.

3. Os postos de traballo dos órganos e servicios que integren a Axencia de Protección de Datos serán desempeñados por funcionarios das administracións públicas e por persoal contratado para o efecto, segundo a natureza das funcións asignadas a cada posto de traballo. Este persoal está obrigado a gardar segredo dos datos de carácter persoal que coñeza por mor do desenvolvemento da súa función.

4. A Axencia de Protección de Datos contará, para o cumprimento dos seus fins, cos seguintes bens e medios económicos:

a) As asignacións que se establezan anualmente con cargo ós orzamentos xerais do Estado.

b) Os bens e valores que constitúan o seu patrimonio, así como os seus protuctos e rendas.

c) Calquera outro que legalmente poida serlle atribuido.

5. A Axencia de Protección de Datos elaborará e aprobará con carácter anual o correspondente anteproxecto de orzamento e remitirallo ó Goberno para que sexa integrado, coa debida independencia, nos orzamentos xerais do Estado.

:Artigo 36 ''O director''

1. O director da Axencia de Protección de Datos dirixe a axencia e ten a súa representación. Será nomeado, de entre os que compoñen o Consello Consultivo, mediante real decreto, por un período de catro anos.

2. Exercerá as súas funcións con plena independencia e obxectividade e non estará suxeito a ningunha instucción no desempeño daquelas.

En todo caso, o director deberá oí-lo Consello Consultivo naquelas propostas que este lle realice no exercicio das súas funcións.

3. O director da Axencia de Protección de Datos só cesará antes da expiración do período a que se refire o número 1, por petición propia ou por separación acordada polo Goberno, logo de instrucción de expediente, no que necesariamente serán oidos os restantes membros do Consello Consultivo, por incumprimento grave das súas obrigas, incapacidade sobrevida para o exercicio da súa función, incompatibilidade ou condena por delicto doloso.

4. O director da Axencia de Protección de Datos terá a consideración de alto cargo e quedará na situación de servicios especiais se con anterioridade estivese desempeñando unha función pública. No suposto de que sexa nomeado para o cargo algún membro da carreira xudicial ou fiscal, pasará así mesmo á situación administrativa de servicios especiais.

:Artigo 37 ''Funcións''

''1.'' Son funcións da Axencia de Protección de Datos:

a) Velar polo cumprimento da lexislación sobre protección de datos e controla-la súa aplicación, en especial no relativo ós dereitos de información, acceso, rectificación, oposición e cancelación de datos.

b) Emiti-las autorizacións previstas na lei ou nas súas disposicións regulamentarias.

c) Dictar, se é o caso, e sen prexuízo das competencias doutros órganos, as instruccións precisas para adecua-los tratamentos ós principios desta lei.

d) Atende-las peticións e reclamacións formuladas polas persoas afectadas.

e) Proporcionar información ás persoas acerca dos seus dereitos en materia de tratamento dos datos de carácter persoal.

f) Requeri-los responsables e os encargados dos tratamentos, logo de audiencia destes, para adoptaren as medidas necesarias para a adecuación do tratamento de datos ás disposicións desta lei e, se é o caso, ordena-la cesación dos tratamentos e a cancelación dos ficheiros, cando non se axuste ás súas disposicións.

g) Exerce-la potestade sancionadora nos termos previstos polo título VII desta lei.

h) Emitir informe, con carácter preceptivo, dos proxectos de disposicións xerais que desenvolvan esta lei.

i) Solicitar dos responsables dos ficheiros canta axuda e información estime necesaria para o desempeño das súas funcións.

j) Velar pola publicidade da existencia dos ficheiros de datos con carácter persoal, para o efecto do cal se publicará periódicamente unha relación dos ditos ficheiros coa información adicional que o director da axencia determine.

k) Redactar unha memoria anual e remitirlla ó Ministro de Xustiza.

l) Exerce-lo control e adopta-las autorizacións que procedan en relación cos movementos internacionais de datos, así como desempeña-las funcións de cooperación internacional en materia de protección de datos de carácter persoal.

m) Velar polo cumprimento das disposicións que a [[Lei da función estatística pública]] establece respecto á recollida de datos estatísticos e o segredo estatístico, así como dicta-las instrucción precisas, dictaminar sobre as condicións de seguridade dos ficheiros construídos con fins exclusivamente estatísticos e exerce-la potestade á que se refire o artigo 46.

n) Cantas outras lle sexan atribuídas por normas legais ou reglamentarias. {{ref|5}}

''2. As resolucións da Axencia Española de Protección de Datos faranse públicas unha vez que lles fosen notificadas ós interesados. A publicación realizarase preferentemente a través de medios informáticos e telemáticos.''

''Regulamentariamente poderanse establece-los termos en que se leve a cabo a publicidade das citadas resolucións.''

''O establecido nos parágrafos anteriores non será aplicable ás resolucións referentes á inscripción dun ficheiro ou tratamento no Rexistro Xeral de Protección de Datos nin a aquelas polas que se resolva a inscripción nel dos códigos tipo, regulados polo artigo 32 desta lei orgánica.'' {{ref|6}}

:Artigo 38 ''Consello Consultivo''

O director da Axencia de Protección de Datos estará asesorado por un consello consultivo composto polos seguintes membros:

Un deputado, proposto polo [[w:Congreso dos Deputados de España|Congreso dos Deputados]].

Un senador, proposto polo [[w:Senado de España|Senado]].

Un representante da Administración central, designado polo Goberno.

Un representante da Administración local, proposto pola [[w:Federación Española de Municipios e Provincias|Federación Española de Municipios e Provincias]].

Un membro da [[w:Real Academia da Historia|Real Academia da Historia]], proposto por ela.

Un experto na materia, proposto polo [[w:Consello Superior de Universidades|Consello Superior de Universidades]].

Un representante dos usuarios e consumidores, seleccionado do modo que se prevexa regulamentariamente.

Un representante de cada Comunidade Autónoma que crease unha axencia de protección de datos no seu ámbito territorial, proposto de acordo co procedemento que estableza a respectiva Comunidade Autónoma.

Un representante do sector de ficheiros privados, para a proposta do cal se seguirá o procedemento que se estableza regulamentariamente.

O funcionamento do Cosello Consultivo rexerase polas normas regulamentarias que para o efecto se establezan.

:Artigo 39 ''O Rexistro Xeral de Protección de Datos''

1. O Rexistro Xeral de Protección de Datos é un órgano integrado na Axencia de Protección de Datos.

2. Serán obxecto de inscripcción no Rexistro Xeral de Protección de Datos:

a) Os ficheiros de que sexan titulares as administracións públicas.

b) Os ficheiros de titularidade privada.

c) As autorizacións a que se refire esta lei.

d) Os códigos tipo a que se refire o artigo 32 desta lei.

e) Os datos relativos ós ficheiros que sexan necesarios para o exercicio dos dereitos de información, acceso, rectificación, cancelación e oposición.

3. Por vía regulamentaria fixarase o procedemento de inscripción dos ficheiros, tanto de titularidade pública como de titularidade privada, no Rexistro Xeral de Protección de Datos, o contido da inscripción, a súa modificación, cancelación, reclamacións e recursos contra as resolucións correspondentes e demais extremos pertinentes.

:Artigo 40 ''Potestade de inspección''

1. As autoridades de control poderán inspecciona-los ficheiros a que fai referencia esta lei, recadando cantas informacións precisen para o cumprimento dos seus cometidos.

Para tal efecto, poderán solicita-la exhibición ou o envío de documentos e datos e examinalos no lugar en que se encontren depositados, así como inspecciona-los equipos físicos e lóxicos utilizados para o tratamento dos datos, accedendo ós locais onde se encontren instalados.

2. Os funcionarios que exerzan a inspección a que se refire o número anterior terán a consideración de autoridade pública no desempeño dos seus cometidos.

Estarán obrigados a gardar segredo sobre as informacións que coñezan no exercicio das mencionadas funcións, mesmo despois de cesaren nelas.

:Artigo 41 ''Órganos correspondentes das comunidades autónomas''

1. As funcións da Axencia de Protección de Datos reguladas no artigo 37, a excepción das mencionadas nas alíneas j), k) e l), e nas f) e g) no que se refire ás transferencias internacionais de datos, así como nos artigos 46 e 49, en relación coas súas específicas competencias serán exercidas, cando afecten a ficheiros de datos de carácter persoal creados ou xestionados polas comunidades autónomas e pola Administración local do seu ámbito territorial, polos órganos correspondentes de cada comunidade, que terán a consideración de autoridades de control, ós que lles garantirán plena independencia e obxectividade no exercicio do seu cometido.

2. As comunidades poderán crear e mante-los seus propios rexistros de ficheiros para o exercicio das competencias que se lles recoñece sobre eles.

3. O directos da Axencia de Protección de Datos poderá convocar regularmente os órganos correspondentes das comunidades autónomas para efectos de cooperación institucional e coordinación de criterios ou procedementos de actuación. O director da Axencia de Protección de Datos e os órganos correspondentes das comunidades autónomas poderán solicitarse mutuamente a información necesaria para o cumprimento das súas funcións.

:Artigo 42 ''Ficheiros das comunidades autónomas en materia da súa exclusiva competencia''

1. Cando o director da Axencia de Protección de Datos constate que o mandamento ou o uso dun determinado ficheiro das comunidades autónomas contravén algún precepto desta lei en materia da súa exclusiva competencia poderá requeri-la Administración correspondente para que se adopten as medidas correctoras que determine no prazo que expresamente se fixe no requerimento.

2. Se a Administración pública correspondente non cumprise o requerimento formulado, o director da Axencia de Protección de Datos poderá impugna-la resolución adoptada por aquela Administración.

==TÍTULO VII: Infraccións e sancións==

:Artigo 43 ''Responsables''

1. Os responsables dos ficheiros e os encargados dos tratamentos estarán suxeitos ó réxime sancionador establecido nesta lei.

2. Cando se trate de ficheiros dos que sexan responsables as administracións públicas haberá que se ater, en canto ó procedemento e ás sancións, ó disposto no artigo 46, número 2.

:Artigo 44 ''Tipos de infraccións''

1. As infraccións cualificaranse como leves, graves ou moi graves.

2. Son infraccións leves:

a) Non atender, por motivos formais, a solicitude do interesado de rectificación ou cancelación dos datos persoais obxeto de tratamento cando legalmente proceda.

b) Non proporciona-la información que solicite a Axencia de Protección de Datos no exercicio das competencias que ten legalmente atribuídas, en relación con aspectos non substantivos da protección de datos.

c) Non solicita-la inscipción do ficheiro de datos de carácter persoal no Rexistro Xeral de Protección de Datos, cando non sexa constitutivo de infracción grave.

d) Proceder á recollida de datos de carácter persoal dos propios afectados sen proporcionarlle-la información que sinala o artigo 5 desta lei.

e) Incumpri-lo deber de segredo establecido no artigo 10 desta lei, agás que constitúa infracción grave.

3. Son infraccións graves:

a) Proceder á creación de ficheiros de titularidade pública ou inicia-la recollida de datos de carácter persoal para eles, sen autorización de disposición xeral, publicada no «Boletín Oficial del Estado» ou no diario oficial correspondente.

b) Proceder á creación de ficheiros de titularidade privada ou inicia-la recollida de datos de carácter persoal para eles con finalidades distintas das que constitúen o obxecto lexítimo da empresa ou entidade.

c) Proceder á recollida de datos de carácter persoal sen solicita-lo consentimento expreso das persoas afectadas, nos casos en que este sexa esixible.

d) Trata-los datos de carácter persoal ou usalos posteriormente con conculcación dos principios e garantías establecidos nesta lei ou con incumprimento de preceptos de protección que impoñan as disposicións regulamentarias de desenvolvemento, cando non constitúa infracción moi grave.

e) O impedimento ou obstaculización do exercicio dos dereitos de acceso e oposición e a negativa de facilita-la información que sexa solicitada.

f) Manter datos de carácter persoal inexactos ou non efectua-las rectificacións ou cancelacións deles que legalmente procedan cando resulten afectados os dereitos das persoas que esta lei ampara.

g) A vulneración do deber de gardar segredo sobre os datos de carácter persoal incorporados a ficheiros que conteñan datos relativos á comisión de infraccións administrativas ou penais, Facenda Pública, servicios financeiros, prestación de servicios de solvencia patrimonial e crédito, así como aqueloutros ficheiros que conteñan un conxunto de datos de carácter persoal suficientes para obter unha avaliación da personalidade do individuo.

h) Mante-los ficheiros, locais, programas ou equipos que conteñan datos de carácter persoal sen as debidas condicións de seguridade que por vía regulamentaria de determinen.

i) Non lle remitir á Axencia de Protección de Datos as notificacións previstas nesta lei ou nas súas disposicóns de desenvolvemento, así como non lle proporcionar en prazo cantos documentos e informacións deba recibir ou sexan requiridos por aquel para tales efectos.

j) A obtrucción ó exercicio da función inspectora.

k) Non inscribi-lo ficheiro de datos de carácter persoal no Rexistro Xeral de Protección de Datos, cando fose requirido para iso polo director da Axencia de Protección de Datos.

l) Incumpri-lo deber de información que se establece nos artigos 5, 28 e 29 desta lei, cando os datos fosen racadados de persoa distinta do afectado.

4. Son infraccións moi graves:

a) A recollida de datos en forma enganosa e fraudulenta.

b) A comunicación ou cesión dos datos de carácter persoal, fóra dos casos en que estean permitidas.

c) Recadar e trata-los datos de datos de carácter persoal ós que se refire o número 2 do artigo 7 cando non medie o consentimento expreso do afectado; recadar e trata-los datos ós que se refire o número 3 do artigo 7 cando non o dispoña unha lei ou o afectado non consentise expresamente, ou violenta-la prohibición contida no número 4 do artigo 7.

d) Non cesar no uso ilexítimo dos tratamentos de datos de carácter persoal cando sexa requerido para iso polo director da Axencia de Proteccción de Datos ou polas persoas titulares do dereito de acceso.

e) A tranferencia temporal ou definitiva de datos de carácter persoal que fosen obxecto de tratamento ou fosen recollidos para sometelos ó dito tratamento, con destino a países que non proporcionen un nivel de protección equiparable sen autorización do director da Axencia de Protección de Datos.

f) Trata-los datos de carácter persoal de forma ilexítima ou con menosprezo dos principios e garantías que lles sexan de aplicación, cando con iso se impida ou atente contra o exercicio dos deberes fundamentais.

g) A vulneración do deber de gardar segredo sobre os datos de carácter persoal a que fan referencia ós números 2 e 3 do artigo 7, así como os que fosen recadados para fins policiais sen consentimento das persoas fectadas.

h) Non atender, ou obstaculizar de forma sistemática o exercicio dos dereitos de acceso, rectificación, cancelación ou oposición.

i) Non atender de forma sistemática o deber legal de notificación da inclusión de datos de carácter persoal nun ficheiro.

:Artigo 45 ''Tipos de sancións'' {{ref|7}}

1. As infracción leves serán sancionadas con multa de ''(100.000 a 10.000.000 de pesetas)'' 601,01 a 60.101,21 euros.

2. As infracción graves serán sancionadas con multa de ''(10.000.000 a 50.000.000 de pesetas)'' 60.101,21 a 300.506,05 euros.

3. As infracción moi graves serán sancionadas con multa de ''(50.000.000 a 100.000.000 de pesetas)'' 300.506,05 a 601.012,10 euros.

4. A contía das sancións graduarase atendendo á natureza dos dereitos persoais afectados, ó volume dos tratamentos efectuados, ós beneficios obtidos, ó grao de intencionalidade, á reincidencia, ós danos e perdas causados ás persoas interesadas e a terceiras persoas, e a calquera outra circunstacia que sexa relevante para determina-lo grao de antixuricidade e de culpabilidade presentes na concreta actuación infractora.

5. Se, en razón das circunstacias concorrentes, se apreciase unha cualificada diminución da culpabilidade do imputado ou da antixuricidade do feito, o órgano sancionador establecerá a contía da sanción aplicando a escala relativa á clase de infraccións que preceda inmediatamente en gravidade a aquela en que se integra a considerada no caso de que se trate.

6. En ningún caso poderá impoñerse unha sanción máis grave ca fixada na lei para a clase de infracción na que se integre a que se pretenda sancionar.

7. O Goberno actualizará periódicamente a contía das sancións de acordo cas variacións que experimenten os índices de prezos.

:Artigo 46 ''Infraccións das administracións públicas''

1. Cando as infraccións a que se refire o artigo 44 fosen cometidas en ficheiros dos que sexan responsables as administracións públicas, o director da Axencia de Protección de Datos dictará unha resolución na que se establecerán as medidas que procede adoptar para que cesen ou se corrixan os efectos da infracción. Esta resolución notificaráselles ó responsable do ficheiro, ó órgano do que dependa xerárquicamente e ós afectados se os houber.

2. O director da axencia poderá propor tamén a iniciación de actuacións disciplinarias, se proceden. O procedemento e as sancións que se van a aplicar serán as establecidas na lexislación sobre réxime disciplinario das administracións públicas.

3. Deberánselle comunicar á axencia as resolucións que recaian en relación coas medidas e actuacións a que se refiren os números anteriores.

4. O director da axencia comunicaralle ó Defensor do Pobo as actuacións que efectúe e as resolucións que dicte ó amparo dos números anteriores.

:Artigo 47 ''Prescrición''

1. As infraccións moi graves prescribirán ós tres anos, as graves ós dous anos e as leves ó ano.

2. O prazo de prescrición comezará a contarse desde o día en que a infracción se cometese.

3. Interromperá a prescrición a iniciación, con coñecemento do interesado, do procedemento sancionador, reiniciándose o prazo de prescrición se o expediente sancionador estiver paralizado durante máis de seis meses por causas non imputables ó presunto infractor.

4. As sancións impostas por faltas moi graves prescribirán ós tres anos, as impostas por faltas graves ós dous anos e as impostas por faltas leves ó ano.

5. O prazo de prescrición das sancións comezará a contarse desde o día seguinte a aquel en que adquira firmeza a resolución pola que se impón a sanción.

6. A prescrición interromperase pola iniciación, con coñecemento do interesado, do procedemento de execución, e volverá transcorre-lo prazo se estiver este paralizado durante máis de seis meses por causa non imputable ó infractor.

:Artigo 48 ''Procedemento sancionador''

1. Por vía regulamentaria establecerase o procedemento que se vai seguir para a determinación das infraccións e a imposición das sancións a que fai referencia este título.

2. As resolucións da Axencia de Protección de Datos ou órgano correspondente da Comunidade Autónoma esgotan a vía administrativa.

''3. Os procedementos sancionadores tramitados pola Axencia Española de Protección de Datos, en exercicio das potestades que a ela lle atribúan esta ou outras leis, salvo os referidos a infraccións da [[Lei 32/2003, do 2 de novembro]], xeral de telecomunicacións, terán unha duración máxima de seis meses.'' {{ref|8}}

:Artigo 49 ''Potestade de inmobilicación de ficheiros''

Nos supostos, constitutivos de infracción moi grave, de utilización ou cesión ilícita dos datos de carácter persoal en que se impida gravemente ou se atente de igual modo contra o exercicio dos dereitos dos cidadáns e contra o libre desenvolvemento da personalidade que a [[Constitución española de 1978|Constitución]] e as leis garanten, o director da Axencia de Protección de Datos poderá, ademáis de exerce-la potestade sancionadora, requeri-los responsables de ficheiros de datos de carácter persoal, tanto de titulariade pública como privada, para cesaren na utilización ou cesión ilícita dos datos. Se o requerimento fose desatendido, a Axencia de Protección de Datos poderá, mediante resolución motivada, inmobilizar tales ficheiros para os únicos efectos de restaura-los dereitos das persoas afectadas.

==Disposicións adicionais==

:Primeira ''Ficheiros preexistentes''

Os ficheiros e tratamentos automatizados inscritos ou non no Rexistro Xeral de Protección de Datos deberán adecuarse a esta lei orgánica dentro do prazo de tres anos, contados desde a súa entrada en vigor. No devandito prazo, os ficheiros de titularidade privada deberanlle ser comunicados á Axencia de Protección de Datos e as administracións públicas, responsables de ficheiros de titularidade pública, deberñan aproba-la pertinente disposición de regulación do ficheiro ou adapta-la existente.

No suposto de ficheiros e tratamentos non automatizados, a súa adecuación a esta lei orgánica, e a obriga prevista no parágrafo anterior deberán realizarse no prazo de doce anos contados desde o 24 de outubro de 1995, sen prexuízo do exercicio dos dereitos de acceso, rectificación e cancelación por parte dos afectados.

:Segunda ''Ficheiros e rexistro de poboación das administracións públicas''

1. A Administración xeral do Estado e as administracións das comunidades autónomas poderanlle solicitar ó Instituto Nacional de Estatística, sen consentimento do interesado, unha copia actualizada do ficheiro formado cos datos do nome, apelidos, domicilio, sexo e data de nacemento que constan nos padróns municipais de habitantes e no censo electoral correspondente ós territorios en que exerzan as súas competencias, para a creación de ficheiros ou rexistros de poboación.

2. Os ficheiros ou rexistros de poboación terán como finalidade a comunicación dos distintos órganos de cada Administración pública cos interesados residentes nos respectivos territorios, respecto ás relacións xurídico-administrativas derivadas das competencias repectivas das administracións públicas.

:Terceira ''Tratamento dos expedientes das derrogadas leis de vagos e maleantes, e de perigosidade e rehabilitación social''

Os expedientes específicamente instruídos ó abeiro das derrogadas leis de vagos e maleantes, e de perigosidade e rehabilitación social, que conteñan datos de calquera índole susceptibles de afectaren a seguridade, o honor, a intimidade ou a imaxe das persoas, non poderán ser consultados sen que medie consentimento expreso dos afectados, ou sen transcorreren cincuenta anos desde a data daqueles.

Neste último suposto, a Administración Xeral do Estado, agás que haxa constancia expresa do falecemento dos afectados, porá a disposición do solicitante a documentación, suprimindo dela os datos aludidos no parágrafo anterior, mediante a utilización dos procedementos técnicos pertinentes para o caso.

:Cuarta ''Modificación do artigo 112.4 da [[Lei xeral tributaria]]''

O número catro do artigo 112 da Lei xeral tributaria pasa e te-la seguinte redacción:

::«4. A cesión daqueles datos de carácter persoal, obxecto de tratamento, que se debe efectuar á Administración tributaria conforme o disposto no artigo 111, nos números anteriores deste artigo ou noutra norma de rango legal, non requerirá o consentimento do afectado. Neste ámbito tampouco será de aplicación o que respecto as administracións públicas establece o número 1 do artigo 21 da Lei orgánica de protección de datos de carácter persoal.»

:Quinta ''Competencias do Defensor do Pobo e órganos autonómicos semellantes''

O disposto nesta lei orgánica enténdese sen prexuízo das competencias do Defensor do Pobo e dos órganos análogos das comunidades autónomas.

:Sexta ''Modificación do artigo 24.3 da [[Lei de ordenación e supervisión dos seguros privados]]''

Modifícase o artigo 24.3, parágrafo 2º da Lei 30/1995, do 8 de novembro, de ordenación e supervisión dos seguros privados, coa seginte redacción:

::«As entidades aseguradoras poderán establecer ficheiros comúns que conteñan datos de carácter persoal para a liquidación de sinistros e a colaboración estatística actuarial coa finalidade de permiti-la tarificación e selección de riscos e a elaboración de estudios de técnica aseguradora. A cesión de datos ós citados ficheiros non requerirá o consentimento previo do afectado, pero si a comunicación a el da posible cesión dos seus datos persoais a ficheiros comúns para os fins sinalados con expresa indicación do responsable para que se poidan exerce-los dereitos de acceso, rectificación e cancelación previstos na lei.

::Tamén poderán establecerse ficheiros comúns que teñan como finalidade previ-la fraude no seguro sen que sexa necesario o consentimento do afectado. Non embargante, será necesario nestes casos comunicarlle ó afectado, na primeira introducción dos seus datos, quen é o responsable do ficheiro e das formas de exercicio dos dereitos de acceso, rectificación e cancelación.

::En todo caso, os datos relativos á saúde só poderán ser obxecto de tratamento co consentimento expreso do afectado.»

==Disposicións transitorias==

:Primeira ''Tratamentos creados por convenios internacionais''

A Axencia de Protección de Datos será o organismo competente para a protección das persoas físicas, no tocante ó tratamento de datos de carácter persoal, respecto dos tratamentos establecidos en calquera convenio internacional do que sexa parte España, que lle atribúa a unha autoridade nacional de control esta competencia, mentres non se cree unha autoridade diferente para este cometido en desenvolvemento do convenio.

:Segunda ''Utilización do censo promocional''

Regulamentariamente, desenvolveranse os procedementos de formación do censo promocional, de oposición a aparecer nel, de posta a disposición dos seus solicitantes, e de control das listas difundidas. O regulamento establecerá os prazos para a posta en operación do censo promocional.

:Terceira ''Subsistencia de normas preexistentes''

Ata que se leven a efecto as disposicións da disposición derradeira primeira desta lei, continuarán en vigor, co seu propio rango, as normas regulamentarias existentes e, en especial, os reais decretos [[Real Decreto 428/1993, do 26 de marzo|428/1993, do 26 de marzo]]; [[Real Decreto 1332/1994, do 20 de xuño|1332/1994, do 20 de xuño]], e [[Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño|994/1999, do 11 de xuño]], en canto non se opoñan a esta lei.

==Disposición derrogatoria==

:Única ''Derrogación normativa''

Queda derrogada a [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]], de regulación do tratamento automatizado dos datos de carácter persoal.

==Disposicións derradeiras==

:Primeira ''Habilitación para o desenvolvemento regulamentario''

O Goberno aprobará, ou modificará, as disposicións regulamentarias necesarias para a aplicación e desenvolvemento desta lei.

:Segunda ''Preceptos con carácter de Lei ordinaria''

Os títulos IV, VI agás o último inciso do parágrafo 4 do artigo 36 e VII desta lei, a disposición adicional cuarta, a disposición transitoria primeira e a derradeira primeira teñen o caracter de lei ordinaria.

:Terceira ''Entrada en vigor''

Esta lei entrará en vigor no prazo dun mes, contando desde a súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Por tanto,

Mando a tódolos españois, particulares e autoridades, que cumpran e fagan cumprir esta lei orgánica.

[[w:Madrid|Madrid]], [[w:13 de decembro|13 de decembro]] de [[w:1999|1999]]

JUAN CARLOS R.

O presidente do Goberno

[[w:José María Aznar López|JOSÉ MARÍA AZNAR LÓPEZ]]

==Notas==
#{{note|1}} Modificada, en canto que as referencias á Axencia de Protección de Datos deberanse entender realizadas á Axencia Española de Protección de Datos, polo Artigo 79 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].
#{{note|2}} A frase «cando a comunicación for prevista polas disposicións de creación do ficheiro ou por disposición de superior rango que regule o seu uso, ou» foi declarada inconstitucional e nula pola [[Sentencia do Tribunal Constitucional 292/2000, do 30 de novembro]].
#{{note|3}} Incisos «impida ou dificulte gravemente o cumprimento das funcións de control e verificación das administracións públicas» e «ou administrativas» foron declarados inconstitucionais e nulos pola [[Sentencia do Tribunal Constitucional 292/2000, do 30 de novembro]].
#{{note|4}} Apartado declarado inconstitucional e nulo pola [[Sentencia do Tribunal Constitucional 292/2000, do 30 de novembro]].
#{{note|5}} Apartado 1 renumerado polo artigo 82.1 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]]. A súa anterior numeración era apartado único.
#{{note|6}} Engadido polo artigo 82.1 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].
#{{note|7}} Modificado en tanto que as cantidades correspondentes se converten a euros polo Anexo de [[Resolución do 11 de decembro de 2001 da Subsecretaría do Ministerio de Xustiza]].
#{{note|8}} Engadido polo artigo 82.2 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1999]]
[[Categoría:Normativa derrogada]]</text>
      <sha1>q1i9c8fr5u4nl6fbnpnu5sgl0uqsrl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Índice</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1504</id>
    <revision>
      <id>19628</id>
      <parentid>19589</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T16:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2364" sha1="tb987h6ypnfegnkxlyqqk5qmbhwm742" xml:space="preserve">{| style=&quot;font-size:12px; text-align:center;&quot; align=&quot;center&quot;
|-
|style=&quot;font-weight: bold&quot;| [[:Categoría:Autores por orde alfabética|Autores]]: &lt;br /&gt; [[:Categoría:Autores-A|A]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-B|B]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-C|C]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-D|D]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-E|E]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-F|F]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-G|G]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-H|H]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-I|I]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-J|J]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-K|K]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-L|L]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-M|M]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-N|N]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-O|O]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-P|P]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-Q|Q]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-R|R]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-S|S]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-T|T]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-U|U]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-V|V]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-W|W]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-X|X]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-Y|Y]] &amp;nbsp;[[:Categoría:Autores-Z|Z]]
|-
|style=&quot;font-weight: bold&quot;| &lt;br /&gt;[[:Categoría:Índice de artigos|Obras]]: &lt;br /&gt; [[:Categoría:GL-A|A]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-B|B]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-C|C]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-D|D]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-E|E]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-F|F]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-G|G]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-H|H]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-I|I]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-K|J]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-K|K]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-L|L]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-M|M]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-N|N]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-O|O]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-P|P]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-Q|Q]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-R|R]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-S|S]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-T|T]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-U|U]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-V|V]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-W|W]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-X|X]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-Y|Y]] &amp;nbsp;[[:Categoría:GL-Z|Z]]
|-
|style=&quot;font-weight: bold&quot;| &lt;br /&gt;[[:Categoría:Séculos|Séculos]]: &lt;br /&gt; [[:Categoría:Século XII|s. XII]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XIII|s. XIII]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XIV|s. XIV]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XV|s. XV]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XVI|s. XVI]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XVII|s. XVII]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XVIII|s. XVIII]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XIX|s. XIX]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XX|s. XX]] &amp;nbsp; [[:Categoría:Século XXI|s. XXI]] 
|}</text>
      <sha1>tb987h6ypnfegnkxlyqqk5qmbhwm742</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Índice de artigos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1505</id>
    <revision>
      <id>9705</id>
      <parentid>4133</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T10:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="gk60mimgrzy7llv55vjvda5eeb1zmey" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Obras| ]]</text>
      <sha1>gk60mimgrzy7llv55vjvda5eeb1zmey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-A</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1506</id>
    <revision>
      <id>4833</id>
      <parentid>2242</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-B</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1507</id>
    <revision>
      <id>4834</id>
      <parentid>2243</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-C</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1508</id>
    <revision>
      <id>4835</id>
      <parentid>2244</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-D</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1509</id>
    <revision>
      <id>4836</id>
      <parentid>2245</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-E</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1510</id>
    <revision>
      <id>4837</id>
      <parentid>2246</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-F</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1511</id>
    <revision>
      <id>4838</id>
      <parentid>2247</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-H</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1512</id>
    <revision>
      <id>4840</id>
      <parentid>2248</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-G</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1513</id>
    <revision>
      <id>4839</id>
      <parentid>2249</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-I</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1514</id>
    <revision>
      <id>4841</id>
      <parentid>2250</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-K</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1515</id>
    <revision>
      <id>5027</id>
      <parentid>5026</parentid>
      <timestamp>2008-08-30T18:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gallaecio</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición 5026 de [[Special:Contributions/Gallaecio|Gallaecio]] ([[User talk:Gallaecio|conversa]])</comment>
      <origin>5027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-L</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1516</id>
    <revision>
      <id>4843</id>
      <parentid>2252</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-M</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1517</id>
    <revision>
      <id>4844</id>
      <parentid>2253</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1518</id>
    <revision>
      <id>4845</id>
      <parentid>2254</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-O</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1520</id>
    <revision>
      <id>4847</id>
      <parentid>2256</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-P</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1521</id>
    <revision>
      <id>4848</id>
      <parentid>2257</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-Q</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1522</id>
    <revision>
      <id>4849</id>
      <parentid>2258</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-R</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1523</id>
    <revision>
      <id>4850</id>
      <parentid>2259</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-S</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1524</id>
    <revision>
      <id>4851</id>
      <parentid>2260</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-T</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1525</id>
    <revision>
      <id>4852</id>
      <parentid>2261</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-U</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1526</id>
    <revision>
      <id>4853</id>
      <parentid>2262</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:27:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-V</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1527</id>
    <revision>
      <id>4854</id>
      <parentid>2263</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-W</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1528</id>
    <revision>
      <id>4855</id>
      <parentid>2264</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-X</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1529</id>
    <revision>
      <id>4856</id>
      <parentid>2265</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-Z</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1530</id>
    <revision>
      <id>4857</id>
      <parentid>2266</parentid>
      <timestamp>2008-07-12T11:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>categoria para orden no arbore das categorias</comment>
      <origin>4857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>LOPD</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1531</id>
    <redirect title="Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro" />
    <revision>
      <id>2605</id>
      <parentid>2295</parentid>
      <timestamp>2005-12-18T20:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moderador~glwikisource</username>
        <id>15</id>
      </contributor>
      <comment>corrixo ligazón</comment>
      <origin>2605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="523amo37xfvx48hedbtsowjbm6ohmlf" xml:space="preserve">#REDIRECT[[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]</text>
      <sha1>523amo37xfvx48hedbtsowjbm6ohmlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bases constitucionais de 1976</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1534</id>
    <revision>
      <id>13475</id>
      <parentid>4224</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T10:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12171" sha1="ct3nj33cueboa2zsj7muszn26aif1yy" xml:space="preserve">Consello de Forzas Políticas Galegas

Bases constitucionais para a participacion da Nacion Galega nun Pacto Federal

PRELIMINAR

Conforme ao principio de autodeterminación nacional a soberania politica en Galicia corresponde ao Povo Galego.

Un Goberno Galego asumirá a representación e o exercicio do poder politico no territorio de Galicia en tanto non se estabelezan as institucións politicas definitivas no correspondente proceso constituinte.

O Goberno Galego só respondera da sua xestión ante o Povo Galego, titular da soberania politica e a sua actuación terá como principios irrenunciábeis os consignados nas seguintes Bases :

I

DA PARTICIPACiON NUN PACTO FEDERAL ESPAÑOL

Primeira.- A participación da Nación Galega nun Pacto federal español tera de axustarse ás condicións mínimas seguintes:

A)   O Pacto federal terá de ser concluido sobre o principio da negociación en plano de igualdade dos representantes lexítimos dos Povos das diversas Nacións hoxe integradas no Estado español, segun veñan determinados polos respectivos procesos constituintes.

B)   O Pacto federal non poderá reducir as faculdades de autoorganización e autogoberno da Nación Galega.

C)   Os órgaos federais que se estabelezan tanto lexislativos como executivos e xudiciáis, integraranse sobre a base da representación por Nacións en igualdade numérica, independentemente da povoación e territorio de cada unha delas.

D)   Non se poderá tratar de relativizar o peso polltico das Nacións nos órgaos federais mediante a concesión de igual representación nelas as rexións integrantes de calquera das Nacións. Tal cousa non impedirá que calquera das Nacións na sua organización interna poida outorgar autonomia as rexións que as constituen.

E)   A eventual integración da Federación en organismos supranacionáis de carácter político ou económico deberá ser refrendada polos lexislativos de todas as Nacións federadas.

Segunda.- Os recursos económicos da Federación virán constituidos por :

A)   Aportación de cada unha das Nacións federadas sobre o criterio da potencialidade económica respectiva e da solidaridade federal.

B)   Os rendimentos daquelas actividades suscetíbeis de proveito económico que a Federación asuma en exercicio de competencias que lle sexan recoñecidas no Pacto federal.

C)   Os recursos fiscáis espresamente previstos no Pacto.

Terceira.- Serán competencias federáis as referentes ao aseguramento da relación entre as distintas Nacións integrantes da Federación e á defensa e relación esteriores, en particular:

A) Forzas armadas de carácter militar: exércitos de terra, mariña e ar.

B) A representación esterior da Federación: servicios diplomáticos e consulares ; conclusión de acordos internacionáis.

C) Declaración de guerra e concertamento da paz.

D) Politica monetaria e arancelaria.

E) Coordinación da política económica e fiscal das Nacións federadas.

F) Rexime xurídico da Administración federal.

G) Lexislación penal.

H) Administración de Xusticia nas materias en que a lexislación sexa de competencia federal.

Cuarta.- As competencias federáis non poderán ser ampliadas por medio da interpretación xudicial de poderes implícitos nelas.

As competencias non atribuidas expresamente á Federación ficaran reservadas as Nacións integrantes.

Quinta.- A competencia federal sobre as forzas armadas abranguerá ás forzas de carácter estritamente militar.

As forzas paramilitares de orde pública seran de competencia das Nacións federadas.

Toda alteración sustancial da dotación ou organización militares no territorio galego e a realización de manobras militares non de rutina no mesrno, deberán ser postas previamente en coñecimento do Goberno Galego.

En caso de guerra co esterior declarada formalmente pola Federación. os órgaos fedráis correspondentes poderán prescindir do disposto no anterior párrafo.

Sesta.- A Federación ten de conceder intervención aos órgaos nacionáis galegos correspondentes na negociación de acordos con outros Estados ou organismos internacionáis sobre pesca. en augas internacionáis ou territoriáis de outros paises, rexime de emigración e cantas cuestións afecten fundamentalmente aos intereses da Nación Galega.

Sétima.- A competencia federal sobre política monetaria enténdese sen perxuicio das competencias nacionáis galegas de ordenación financeira especificadas na Base 14ª.

Oitava.- Seran competencias nacionáis galegas:

A)  A autoorganización politica e o autogoberno, segun determine a vontade constituinte do Povo Galego.

B)  O réxime xurídico da Administración galega.

C)  O rexime eleitoral.

D) A determinación dos nacionáis galegos.

E) O rexime xurídico das liberdades públicas.

F)  O aseguramento da orde pública ; a declaración de estados de escepción.

G) A política económica e a planificación da economía.

H) A política fiscal.

I) O Direito civil, mercantil e de traballo ; a regulación da seguridade social

K)  A Administración de Xusticia nas materias en que a lexislación sexa de competencia nacional galega.

L) O Rexistro civil e o Notariado.

LL) O rexime urbanístico e a ordenación do territorio.

M) A política cultural e educativa.

N)  A política sanitaria.
            
Novena. - A determinación do caracter federal ou nacional de competencias non previstas nestas Bases, fica remitida á negociación do Pacto federal, mais unha vez concluso estarase ao determinado na Base 4ª.

A asignación de calquer competencia aos nivéis federal ou nacional abranguerá necesariamente a lexislación e a execución sobre a materia determinada ; nembargantes, a Federación previo acordo cos órgaos nacionais correspondentes poderá delegar neles a execución en materias de competencia daquelas.

Décima. - O idioma oficial da Nación Galega é o galego.

Nas relacións oficiais dos órgaos públicos galegos cos da Federación empregarase o idioma oficial da Federación.

Os órgaos federáis que actuen no territorio galego nas suas relacións cos administrados estarán obrigados a empregaren o idioma galego.

Undécima. - Para o aseguramento da orde pública no territorio de Galicia crearase unha Guarda nacional e un Servicio de Policia nacional.

Serán fins da Guarda nacional :

A)   Exercicio de funcións de policía gubernativa, xudicial e fiscal.

B) Colaboración na defensa pasiva civil.

Os órgaos nacionáis galegos dictarán a normativa reguladora das Policias locáis.

Duodécima. - O rexime xurídico das liberdades públicas abranguerá a regulación dos direitos de reunión, manifestación, asociación política, sindical e relixiosa e a regulación dos medios de comunicación.

Este rexime non poderá ignorar ou lesionar os direitos recoñecidos na Declaración Universal de Direitos Humanos da ONU.

Décimoterceira. - A competencia nacional galega de política e planificación económica implicará en particular :

A)  A Faculdade de elaboración e xestión do plan económico nacional.

B)  Faculdade de ordenación ou nacionalización das fontes de riqueza esistentes no territorio galego.

C) Faculdade de ordenación da produción económica e da sua comercialización.

D)  Ordenación das institucións financeiras que operen en territorio galego con faculdade de crear un sector bancario nacionalizado.

Décimocuarta. - A competencia da ordenación financeira suporá en particular a faculdade de fixación de cuotas de liquidez e inversión e de fondos obrigados de reservas e de inversión. de todas as entidades que operen en Galicia no terreno financeiro, ainda que sexan sucursáis de entidades non galegas.

Décimoquinta. - A Nación Galega terá faculdades para emitir débeda pública e o Gobemo poderá concertar operacións de tesoureria.

Décimo-sesta. - A competencia nacional galega sobre o ensino abranguerá todos os graus e nívéis, calquera que sexa o carácter dos centros que o impartan.

O ensino impartirase en galego en todos os graus e nivéis, se ben atendida a esistencia de sectores de povoación castelán-falantes o Goberno Galego estará obrigado a estabelecer escolas primarias en número suficiente para recoller os nenos procedentes daqueles sectores nelas, nas que o ensino será impartido en castelán para a integración armónica dos mesmos na comunidade cultural galega.

Décimo-sétima. - Os activos e pasivos públicos afectados a servicios que pasen a ser competencia nacional galega integraranse no patrimonio público galego.

Unha Comisión paritaria dos Gobernos Federal e Nacional galego determinará as modalidades da transferencia.

II


DO EXERCICIO DO PODER POLO GOBERNO GALEGO NO PERIODO DE TRANSICION AO REXIME FEDERAL

Decimooitava. - Unha Comisión paritaria do Goberno Provisorio Galego e do Goberno do Estado español estabelecerá as modalidades concretas de coordinación das suas xestións respectivas, sobre o principio de aceitar como criterio orientador o previsto para o Pacto federal.

Esta Comisión dcterminará concretamente e en cada momento entramentras rixa a sltuación de provisoriedade, as alteracións que respeito do rexime federal veñan impostas temporalmente.

Décimonovena. - Na medida en que o Goberno Provisório Galego asuma o exercicio efectivo das competencias nacionais galegas os órgaos públicos do Estado español radicados no territorio de Galicia, pertenezan á administración territorial ou institucional do Estado ou a administración provincial, pasarán a depender do Goberno Galego.

Os funcionarios titulares ou afectados ao servicio de táis órgaos conservarán a sua categoría profesional, salvo espediente de responsabilidade política instruido coas debidas garantias.

Vixésima.- A transferencia patrimonial prevista na Base 17ª virá imposta automáticamente para os servicios que asuma efectivamente o Goberno Provisório Galego.

Vixesimoprimeira. - En tanto o Goberno Provisorio Galego non asuma efectivamente a sua competencia fiscal o Goberno do Estado español obrigase a lle facilitar os recursos económicos que se viñesen empregando nos servicios correspondentes, competencia do Goberno Galego.

A determinación do monto económico da transferencia de recursos axustarase aos criterios seguintes :

A)  Proporcionalidade da povoación galega en relación á do enteiro do Estado español, no derradeiro censo oficial aprobado.

B) Promedio das previsións de gastos para cada rúbrica do Presuposto do Estado español, afectada a servicios da clase dos asumidos polo Goberno Galego nos dous derradeiros presupostos aprobados.

C)  Globalización das cantidades referidas na letra B aplicándolle o coeficiente proporcional previsto na letra A. Unha Comisión paritaria especial do Goberno do Estado español e do Goberno Provisorio Galego asegurará periodicamente a concreción da transferencia, dacordo cos criterios espresados.

Vixésimosegunda. - En ningún caso o Goberno Provisorio Galego ficará vencellado polas asignacións previas feitas no presuposto español, sendo da sua esclusiva competencia a distribución dos recursos no aseguramento das suas atribucións.

Vixésimoterceira. - Constituirase unha Comisión paritaria especial do Goberno Provisorio Galego e do Goberno do Estado español e eventualmente dos demáis Gobernos Provisorios Nacionais ibéricos, a efeitos da determinación das políticas fiscáis, monetaria, arancelaria e das medidas de coordinación económica, eb tanto no se estabelezan os órgaos federais correspondentes.

Vixésimocuarta. - Nesta etapa provisoria seran cooficiáis no territorio da Nación Galega os idiomas galego e castelán.

O Goberno Provisorio Galego adoptará as medidas precisas para facilitar a implantación do rexime definitivo nesta materia prevista na Base 10ª.

Adicional. - Sen perxuicio de efectivizar todas as competencias que lle correspondan de conformidade a estas Bases, o Goberno Provisorio Galego ha reparar, no mesmo momento da sua proclamación, os espolios máis patentes feitos en perxuicio das clases traballadoras galegas.

Galicia Abril de 1976

[[Categoría:GL-B]]</text>
      <sha1>ct3nj33cueboa2zsj7muszn26aif1yy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R01.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1543</id>
    <revision>
      <id>2439</id>
      <parentid>2438</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="adglnekelx0mxa45r0e1gpu7oefmutm" xml:space="preserve">1º páxina de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>adglnekelx0mxa45r0e1gpu7oefmutm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R02.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1544</id>
    <revision>
      <id>2440</id>
      <parentid>2393</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="3njd5cmkq85rlrqeccrhebo3acldoha" xml:space="preserve">1ª páx. de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>3njd5cmkq85rlrqeccrhebo3acldoha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R03.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1545</id>
    <revision>
      <id>2441</id>
      <parentid>2394</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="370kuxw6x8u0ksfe6fngx5b9ds82pdj" xml:space="preserve">Introducción de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>370kuxw6x8u0ksfe6fngx5b9ds82pdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R04.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1546</id>
    <revision>
      <id>2442</id>
      <parentid>2395</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="oht381mzirz15umnllydseeyzxn1c0n" xml:space="preserve">Comezo do 1º capítulo de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>oht381mzirz15umnllydseeyzxn1c0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R05.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1547</id>
    <revision>
      <id>2443</id>
      <parentid>2396</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="rpj6mstfj24n0grz2zd35r7z9irbkil" xml:space="preserve">1º cap. de [[ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>rpj6mstfj24n0grz2zd35r7z9irbkil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R06.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1548</id>
    <revision>
      <id>2444</id>
      <parentid>2397</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="e68imqxn2naphdwiey0baptwapvfj58" xml:space="preserve">2ª parte do 1º cap. de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>e68imqxn2naphdwiey0baptwapvfj58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R07.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1549</id>
    <revision>
      <id>2445</id>
      <parentid>2398</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="gz62rj13hcldg8k2gg8368tsge5d5l2" xml:space="preserve">Comezo do 2º cap. de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>gz62rj13hcldg8k2gg8368tsge5d5l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R08.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1550</id>
    <revision>
      <id>2446</id>
      <parentid>2399</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="0npi74sbusbmfqp5wn7ai9h1hcicdxr" xml:space="preserve">p.8 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>0npi74sbusbmfqp5wn7ai9h1hcicdxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ribadeando</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1551</id>
    <revision>
      <id>13507</id>
      <parentid>13498</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2004]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1293" sha1="bwjheqlginkva78ccd73uj62q9y9biu" xml:space="preserve">Libro de [[user:agremon|Antonio Gregorio Montes]] no que conta mes a mes o Ribadeo de 2004. Continuado en xeito de weblog no &quot;[http://ribadeando.blogspot.com Ribadeo, ribadeando]&quot;.

Cargado en formato .jpg cada páxina.
*[[Imaxe:R01.jpg|Portada]]
*[[Imaxe:R02.jpg|1as. páx (licenza e demáis)]]
*[[Imaxe:R03.jpg|Introducción]]
*[[Imaxe:R04.jpg|Imaxe para o comezo do 1º cap.]]
*[[Imaxe:R05.jpg|Comezo do 1º capítulo, 'Xaneiro en Ribadeo']]
*[[Imaxe:R06.jpg|p.6]]
*[[Imaxe:R07.jpg|2º capítulo: 'Febreiro dende a atalaia']]
*[[Imaxe:R08.jpg|p.8]]
*[[Imaxe:R09.jpg|p.9]]
*[[Imaxe:R10.jpg|p.10]]
*[[Imaxe:R11.jpg|p.11]]
*[[Imaxe:R12.jpg|p.12]]
*[[Imaxe:R13.jpg|p.13]]
*[[Imaxe:R14.jpg|p.14]]
*[[Imaxe:R15.jpg|p.15]]
*[[Imaxe:R16.jpg|p.16]]
*[[Imaxe:R17.jpg|p.17]]
*[[Imaxe:R18.jpg|p.18]]
*[[Imaxe:R19.jpg|p.19]]
*[[Imaxe:R20.jpg|p.20]]
*[[Imaxe:R21.jpg|p.21]]
*[[Imaxe:R22.jpg|p.22]]
*[[Imaxe:R23.jpg|p.23]]
*[[Imaxe:R24.jpg|p.24]]
*[[Imaxe:R25.jpg|p.25]]
*[[Imaxe:R26.jpg|p.26]]
*[[Imaxe:R27.jpg|p.27]]
*[[Imaxe:R28.jpg|p.28]]
*[[Imaxe:R29.jpg|p.29]]
*[[Imaxe:R30.jpg|p.30]]
*[[Imaxe:R31.jpg|p.31]]
*[[Imaxe:R32.jpg|p.32]]
*[[Imaxe:R33.jpg|p.33]]
*[[Imaxe:R37.jpg|p.37]]
*[[Imaxe:R40.jpg|Contraportada]]


{{Cc-by-sa-2.1-es}}

[[Categoría:GL-R]]
[[Categoría:Ribadeo]]
[[Categoría:2004]]</text>
      <sha1>bwjheqlginkva78ccd73uj62q9y9biu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R09.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1552</id>
    <revision>
      <id>2447</id>
      <parentid>2402</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="t8zqyld7wkz0w32teg2lsa038n5422n" xml:space="preserve">p.9 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>t8zqyld7wkz0w32teg2lsa038n5422n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R10.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1553</id>
    <revision>
      <id>2448</id>
      <parentid>2403</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="r3pb3mdso6e3dh6hjbro6h417ddpjwx" xml:space="preserve">P. 10 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>r3pb3mdso6e3dh6hjbro6h417ddpjwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R11.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1554</id>
    <revision>
      <id>2449</id>
      <parentid>2404</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="1egnjziyv92gbbhbzardq752lelsccq" xml:space="preserve">p.11 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>1egnjziyv92gbbhbzardq752lelsccq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R12.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1555</id>
    <revision>
      <id>2450</id>
      <parentid>2405</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="dfwibwskyb4m3g7zt8qq8s3v2whvnyi" xml:space="preserve">p. 12 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>dfwibwskyb4m3g7zt8qq8s3v2whvnyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R13.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1556</id>
    <revision>
      <id>2451</id>
      <parentid>2406</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:14:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="0m50xfmxvg5v7i51k8aat6z9h2wfn5a" xml:space="preserve">p. 13 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>0m50xfmxvg5v7i51k8aat6z9h2wfn5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R14.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1557</id>
    <revision>
      <id>2452</id>
      <parentid>2408</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="0o8rpnz6zs45u37sdxcoszrhyccqu77" xml:space="preserve">p. 14 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>0o8rpnz6zs45u37sdxcoszrhyccqu77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R15.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1558</id>
    <revision>
      <id>2453</id>
      <parentid>2411</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="423lz9mq6sh616dgzhluxozzbweyccs" xml:space="preserve">p.15 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>423lz9mq6sh616dgzhluxozzbweyccs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R16.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1559</id>
    <revision>
      <id>2454</id>
      <parentid>2412</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="8gtxgj5f00sd6b7vijyd1faesm93wtv" xml:space="preserve">P.16 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>8gtxgj5f00sd6b7vijyd1faesm93wtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R17.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1560</id>
    <revision>
      <id>2455</id>
      <parentid>2413</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="l64n1r8rkzkfpwi3o9vrwem28vswvjo" xml:space="preserve">p. 17 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>l64n1r8rkzkfpwi3o9vrwem28vswvjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R18.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1561</id>
    <revision>
      <id>2456</id>
      <parentid>2415</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="gz7rsb7ym0m9k3c8o8r1rc6swe61rvd" xml:space="preserve">P.18 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>gz7rsb7ym0m9k3c8o8r1rc6swe61rvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R19.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1562</id>
    <revision>
      <id>2457</id>
      <parentid>2416</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="3wl5tzezvg6rrqnfc53wbs6vpqrto2o" xml:space="preserve">P.19 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>3wl5tzezvg6rrqnfc53wbs6vpqrto2o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R20.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1563</id>
    <revision>
      <id>2458</id>
      <parentid>2417</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="rzjivc2tm7s4hu2rsclb0gy64nkphn7" xml:space="preserve">P.20 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>rzjivc2tm7s4hu2rsclb0gy64nkphn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R21.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1564</id>
    <revision>
      <id>2459</id>
      <parentid>2419</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="p5qzi62agkvvg965loz8hwhpy7whodp" xml:space="preserve">P.21 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>p5qzi62agkvvg965loz8hwhpy7whodp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R22.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1565</id>
    <revision>
      <id>2460</id>
      <parentid>2420</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <origin>2460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="mlm8ixccmdl7gas8ae11n06pyqkryct" xml:space="preserve">P.22 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>mlm8ixccmdl7gas8ae11n06pyqkryct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R23.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1566</id>
    <revision>
      <id>2461</id>
      <parentid>2422</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="qhdxcoc7mm61fnn6wfhyo7esqiiv0iz" xml:space="preserve">p.23 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>qhdxcoc7mm61fnn6wfhyo7esqiiv0iz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R24.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1567</id>
    <revision>
      <id>2462</id>
      <parentid>2423</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="qclz8c1v9caqqh2h5itbvcm4pc6upr7" xml:space="preserve">P.24 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>qclz8c1v9caqqh2h5itbvcm4pc6upr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R25.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1568</id>
    <revision>
      <id>2463</id>
      <parentid>2424</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="ha2e05y79diq7vtnxpxq6y8dia7gd0b" xml:space="preserve">P.25 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>ha2e05y79diq7vtnxpxq6y8dia7gd0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R26.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1569</id>
    <revision>
      <id>2464</id>
      <parentid>2425</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="bn5ugkrjvak7uutstxgrkamrg7861xa" xml:space="preserve">P.26 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>bn5ugkrjvak7uutstxgrkamrg7861xa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R27.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1570</id>
    <revision>
      <id>2465</id>
      <parentid>2426</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="djn6fevc5fq492b6fchuics88umieps" xml:space="preserve">P.27 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>djn6fevc5fq492b6fchuics88umieps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R28.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1571</id>
    <revision>
      <id>2466</id>
      <parentid>2427</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="pw7ikaiaakkm9qp4pkguzb9ekkvkg9r" xml:space="preserve">P.28 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>pw7ikaiaakkm9qp4pkguzb9ekkvkg9r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R29.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1572</id>
    <revision>
      <id>2467</id>
      <parentid>2428</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="qbyg7wdhgpe2p3k8b2q6ka297684vyw" xml:space="preserve">P.29 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>qbyg7wdhgpe2p3k8b2q6ka297684vyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R30.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1573</id>
    <revision>
      <id>2468</id>
      <parentid>2429</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="oqvnf1jdmcscbvov1lg8m54heiphouh" xml:space="preserve">P.30 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>oqvnf1jdmcscbvov1lg8m54heiphouh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R31.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1574</id>
    <revision>
      <id>2469</id>
      <parentid>2430</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="2rk8tobnhhm8w3zl2oip8fmu70k2hj1" xml:space="preserve">P.31 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>2rk8tobnhhm8w3zl2oip8fmu70k2hj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R32.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1575</id>
    <revision>
      <id>2470</id>
      <parentid>2431</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="5ua2n80qdgnbbctlebpyzouqrzmaua3" xml:space="preserve">P.32 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>5ua2n80qdgnbbctlebpyzouqrzmaua3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R33.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1576</id>
    <revision>
      <id>2471</id>
      <parentid>2432</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="9fsr1s7v3ck95r7uj4oi6vlzr2yijjr" xml:space="preserve">P.33 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>9fsr1s7v3ck95r7uj4oi6vlzr2yijjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R37.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1577</id>
    <revision>
      <id>2472</id>
      <parentid>2433</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="4krj2ky0l2apj9yk406sp42pubyv0xq" xml:space="preserve">P.37 de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>4krj2ky0l2apj9yk406sp42pubyv0xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:R40.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1578</id>
    <revision>
      <id>2473</id>
      <parentid>2434</parentid>
      <timestamp>2005-12-03T12:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>2473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="qyip66ouub7enscvvu0fmbsevtlu0np" xml:space="preserve">Contraportada de [[Ribadeando]]

O libro ten continuación [http://ribadeando.blogspot.com aquí]

{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>qyip66ouub7enscvvu0fmbsevtlu0np</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cc-by-sa-2.1-es</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1579</id>
    <revision>
      <id>9751</id>
      <parentid>7752</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T17:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1723" sha1="djxfulqi16a8sx6ihannxk8gimx1uy0" xml:space="preserve">&lt;br style=&quot;clear:both&quot; /&gt;
{| align=&quot;center&quot;  style=&quot;width:80%; background-color:#f8f8f8; border:2px solid #e0e0e0; padding:5px;&quot;
|-
| align=&quot;center&quot;|[[Imaxe:CC some rights reserved.svg|90px|Creative Commons Licence]]&lt;br/&gt;[[Imaxe:Cc-by white.svg|24px|Creative Commons Attribution]][[Imaxe:Cc-sa white.svg|24px|Creative Commons Share Alike]] 
| align=&quot;center&quot; | ''[[Media:{{PAGENAME}}|This file]] is licensed under the [[w:Creative Commons|Creative Commons]]&lt;br/&gt;&quot;Attribution-ShareAlike 2.1 Spain&quot; Licence [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.1/es/]
''[[Media:{{PAGENAME}}|Este ficheiro]] está baixo a licenza de [[w:Creative Commons|Creative Commons]] &lt;br/&gt;«Recoñecemento-CompartirIgual 2.1 España» [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.1/es/deed.es]
|}
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;
&lt;!-- /Creative Commons License --&gt;
&lt;!--

&lt;rdf:RDF xmlns=&quot;http://web.resource.org/cc/&quot;
    xmlns:dc=&quot;http://purl.org/dc/elements/1.1/&quot;
    xmlns:rdf=&quot;http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#&quot;&gt;
&lt;Work rdf:about=&quot;&quot;&gt;
   &lt;dc:type rdf:resource=&quot;http://purl.org/dc/dcmitype/StillImage&quot; /&gt;
   &lt;license rdf:resource=&quot;http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.1/es/&quot; /&gt;
&lt;/Work&gt;

&lt;License rdf:about=&quot;http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.1/es/&quot;&gt;
   &lt;permits rdf:resource=&quot;http://web.resource.org/cc/Reproduction&quot; /&gt;
   &lt;permits rdf:resource=&quot;http://web.resource.org/cc/Distribution&quot; /&gt;
   &lt;requires rdf:resource=&quot;http://web.resource.org/cc/Notice&quot; /&gt;
   &lt;requires rdf:resource=&quot;http://web.resource.org/cc/Attribution&quot; /&gt;
   &lt;permits rdf:resource=&quot;http://web.resource.org/cc/DerivativeWorks&quot; /&gt;
   &lt;requires rdf:resource=&quot;http://web.resource.org/cc/ShareAlike&quot; /&gt;
&lt;/License&gt;

&lt;/rdf:RDF&gt;--&gt;

&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Imaxes]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>djxfulqi16a8sx6ihannxk8gimx1uy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1581</id>
    <redirect title="Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981" />
    <revision>
      <id>2482</id>
      <timestamp>2005-12-05T17:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rocastelo</username>
        <id>3</id>
      </contributor>
      <comment>Estatuto de Autonomía de Galicia movida a Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981: Título máis preciso.</comment>
      <origin>2482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="magqcz1470tlz9ynn45jhza7e4r6if6" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981]]</text>
      <sha1>magqcz1470tlz9ynn45jhza7e4r6if6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:GFDL</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1583</id>
    <revision>
      <id>4374</id>
      <parentid>4310</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T21:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Image -&gt; Imaxe</comment>
      <origin>4374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1400" sha1="2q657efmqk2psn5fqfsub1o502p1y1i" xml:space="preserve">&lt;br style=&quot;clear:both&quot; /&gt;
{| align=&quot;center&quot;  style=&quot;width:90%; background-color:#F1F1DE; border:1px solid #CCCC99;  padding:5px;&quot;
|-
|  valign=&quot;top&quot;| [[Imaxe:Heckert GNU white.svg|64px|GNU head]]
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot;|Autorízase copiar, distribuir e/ou modificar este documento baixo os termos da [[Licenza de Documentación Libre GNU|licenza de documentación libre GNU]], versión 1.2 ou calquera outra que posteriormente publique  a [[w:Free Software Foundation|Free Software Foundation]] (''Fundación do Software Libre''); sin seccións invariantes, nin textos de portada ou contraportada.&lt;br/&gt;
[[:de:Vorlage:GFDL|Deutsch]] - [[:en:Template:GFDL|English]] - [[:es:Plantilla:GFDL|Español]] - [[:fr:Modèle:GFDL|Français]] - [[:pt:Predefinição:CopyrightGFDL|Portugués]] - http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html
----
''Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document under the terms of the '''[[w:GNU Free Documentation License|GNU Free Documentation License]]''', Version 1.2 or any later version published by the [[w:Free Software Foundation|Free Software Foundation]]; with no Invariant Sections, no Front-Cover Texts, and no Back-Cover Texts. A copy of the license is included in the section entitled &quot;[[w:Wikipedia:Text of the GNU Free Documentation License|Text of the GNU Free Documentation License]]&quot;.''
|}
[[Categoría:Imaxes GFDL|{{PAGENAME}}]]</text>
      <sha1>2q657efmqk2psn5fqfsub1o502p1y1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen licenza</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1584</id>
    <revision>
      <id>14654</id>
      <parentid>14202</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T17:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="c8n87copzvv4socga6wyzdjrvtitmwq" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;copyright&quot;&gt;
{| align=&quot;CENTER&quot;  style=&quot;width:80%; background-color:#FFFFFF; border:8px solid #FF0000;  padding:5px;&quot;
|-
| valign=&quot;top&quot;|[[Imaxe:Achtung.svg|80px|Sinal de alerta]]
| &lt;center&gt;''Descoñecese a licenza do orixinal e/ou da tradución deste texto. Polo tanto, o estatus dos '''dereitos de autor''' non está definido. Calquera información que poida engadir sobre a orixe do texto será útil para que a comunidade decida sobre que debe facerse con esta páxina.''
----
This page does not provide license information.&lt;br /&gt;
[[:en:Template:No license|inglés]] - [[:pt:Predefinição:CopyrightDesconhecido|portugués]]&lt;/center&gt;
|}
&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource:Copyright]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c8n87copzvv4socga6wyzdjrvtitmwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Licenses</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1589</id>
    <revision>
      <id>21536</id>
      <parentid>11142</parentid>
      <timestamp>2025-03-09T20:52:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="648" sha1="hl8q96q0x2l6c73chp5sn2wd9ojxqsh" xml:space="preserve">* SenLicenza|Non sei que licenza ten ou cal utilizar
* Licenzas Creative Commons:
** Cc-by-sa-4.0|Creative Commons compartir igual, requírese atribución da autoría v.4.0
** cc-by-2.0|Creative Commons, requírese atribución da autoría 2.0
* Obras propias no dominio público:
** PD-propia|Obra propia, todos os dereitos liberados no dominio público
* Dominio público / sen dereitos de autoría / uso libre:
** PD|Dominio público (xenérica)
** PD-antiga|O autor morreu hai máis de 70 anos
** PD-arte|Reprodución dunha obra de arte que está no dominio público debido á súa antigüidade
** PD-USGov-NASA|Imaxe da NASA no dominio público</text>
      <sha1>hl8q96q0x2l6c73chp5sn2wd9ojxqsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ref</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1598</id>
    <revision>
      <id>9865</id>
      <parentid>5293</parentid>
      <timestamp>2013-08-29T16:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="8eg4yxv5h724dseg0dc8jl3u2iqyj42" xml:space="preserve">&lt;span class=&quot;reference&quot;&gt;&lt;sup id=&quot;ref_{{{1}}}&quot; class=&quot;plainlinksneverexpand&quot;&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}}}#endnote_{{{1}}}]&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de referencias|Ref]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8eg4yxv5h724dseg0dc8jl3u2iqyj42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Note</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1599</id>
    <revision>
      <id>2548</id>
      <timestamp>2005-12-17T17:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alyssalover~glwikisource</username>
        <id>7</id>
      </contributor>
      <origin>2548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="iu19bkj6u26bqm0m7vrsyy6p4pjhahv" xml:space="preserve">&lt;cite id=&quot;endnote_{{{1}}}&quot; style=&quot;font-style: normal;&quot;&gt;[[#ref_{{{1}}}|'''^''']]&lt;/cite&gt;&amp;nbsp;</text>
      <sha1>iu19bkj6u26bqm0m7vrsyy6p4pjhahv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1600</id>
    <revision>
      <id>20766</id>
      <parentid>20765</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T22:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23087" sha1="4gkt7rfoesk9h2iztt287lbfzmts97o" xml:space="preserve">{{aviso|&lt;big&gt;'''DERROGADO por Real Decreto 1720/2007, de 21 de decembro'''&lt;/big&gt;.}}
Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño, polo que se aproba o Regulamento de Medidas de Seguridade dos ficheiros automatizados que conteñan datos de carácter persoal. {{ref|1}} {{ref|2}}

O artigo 18.4 da [[Constitución española de 1978|Constitución Española]] establece que «a lei limitará o uso da informática para que se garanta o honor e maila intimidade persoal e familiar dos cidadáns e o pleno exercicio dos seus dereitos».

A [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]], de Regulación do Tratamento Automatizado de Datos de carácter persoal, prevé no seu artigo 9, a obligación do responsable do ficheiro de adopta-las medidas de índole técnica e organizativas que garanticen a seguridade dos datos de carácter persoal e eviten a súa alteración, perda, tratamento ou acceso non autorizado, tendo en conta o estado da tecnoloxía, a natureza dos datos almacenados e os riscos a que estén expostos, xa proveñan da acción humana ou do medio físico ou natural, establecéndose no artigo 43.3.h) {{ref|3}} que mante-los ficheros, locais, programas ou equipos que conteñan datos de carácter persoal sen as debidas condicións de seguridade que por vía regulamentaria se determinen constitue infracción grave nos términos previstos na propia Lei.

Non embargante, a falta de desarroio regulamentario impediu dispoñer dun marco de referencia para que os responsables promoveran as adecuadas medidas de seguridade e, en consencuencia, determinou a imposibilidade de facer cumplir un dos máis importantes principios da Lei Orgánica.

O presente Regulamento ten por obxecto o desarroio do disposto nos artigos 9 e 43.3.h) da Lei Orgánica 5/1992. O Regulamento determina as medidas de índole técnica e organizativa que garanticen a confidencialidade e integridade da información coa finalidade de preserva-lo honor, a intimidade persoal e familiar e o pleno exercicio dos dereitos persoais fronte a súa alteración, perda, tratamento ou acceso non autorizado.

As medidas de seguridade que se establecen configúranse como as básicas de seguridade que han de cumprir tódolos ficheiros que conteñan datos de carácter persoal, sen perxuízo de establecer medidas especiais para aqueles ficheiros que pola especial natureza dos datos que conteñen ou polas propias características dos mesmos exixen un grao de protección maior.

Na súa virtude, a proposta da Ministra de Xustiza, de acordo co Consello de Estado, e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día 11 de xuño de 1999,

DISPOÑO:

:Artigo único. ''Aprobación do Regulamento''

Apróbase o Regulamento de medidas de seguridade dos ficheiros automatizados que conteñan datos de carácter persoal, o texto do cal se inserta a continuación.

:Disposición final única. ''Entrada en vigor''

O presente Real Decreto entrará en vigor o día seguinte o da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:11 de xuño|11 de xuño]] de [[w:1999|1999]].

[[w:Xoán Carlos I de España|JUAN CARLOS R.]]

A Ministra de Xustiza,

[[w:Margarita Mariscal de Gante y Mirón|MARGARITA MARISCAL DE GANTE Y MIRÓN]]

==Regulamento de medidas de seguridade dos ficheiros automatizados que conteñan datos de carácter persoal==

===CAPÍTULO I: Disposicións xerais===

:Artigo 1 ''Ámbito de aplicación e fins''

O presente Regulamento ten por obxecto establece-las medidas de índole técnica e organizativa necesarias para garanti-la seguridade que deben reuni-los ficheiros automatizados, os centros de tratamento, locais, equipos, sistemas, programas e as personas que interveñan no tratamento automatizado dos datos de carácter persoal suxeitos ó réxime da Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de Regulación do Tratamento Automatizado dos Datos de Carácter Persoal.

:Artigo 2 ''Definicións''

A efectos deste Regulamento, entenderáse por:

1. Sistemas de información: conxunto de ficheiros automatizados, programas, soportes e equipos empregados para o almacenamento e tratamento de datos de carácter persoal.

2. Usuario: suxeito ou proceso autorizado para acceder a datos ou recursos.

3. Recurso: calquera parte compoñente dun sistema de información.

4. Accesos autorizados: autorizacións concedidas a un usuario para a utilización dos diversos recursos.

5. Identificación: procedemento de recoñecemento da identidade dun usuario.

6. Autenticación: procedemento de comprobación da identidade dun usuario.

7. Control de acceso: mecanismo que en función da identificación xa autenticada permite acceder a datos ou recursos.

8. Contrasinal: información confidencial, frecuentemente constituida por unha cadea de caracteres, que pode ser empregada na autenticación dun usuario.

9. Incidencia: calquera anomalía que afecte ou poidese afectar á seguridade dos datos.

10. Soporte: obxecto físico susceptible de ser tratado nun sistema de información e sobre o cal se poden grabar ou recuperar datos.

11. Responsable de seguridade: persoa ou persoas ás que o responsable do ficheiro asignou formalmente a función de coordinar e controla-las medidas de seguridade aplicables.

12. Copia de respaldo: copia dos datos dun ficheiro automatizado nun soporte que posibilite a súa recuperación.

:Artigo 3 ''Niveis de seguridade''

1. As medidas de seguridade esixibles clasifícanse en tres niveis: básico, medio e alto.

2. Ditos niveis establécense atendendo á natureza da información tratada, en relación coa maior ou menor necesidade de garanti-la confidencialidade e a integridade da información.

:Artigo 4 ''Aplicación dos niveis de seguridade''

1. Tódolos ficheiros que conteñan datos de carácter persoal deberán adopta-las medidas de seguridade calificadas como de nivel básico.

2. Os ficheiros que conteñan datos relativos á comisión de infraccións administrativas ou penais, Facenda Pública, servizos financeiros e aqueles ficheiros o funcionamento dos cales se rixa polo artigo 28 da Lei Orgánica 5/1992, {{ref|4}} deberán reunir, ademáis das medidas de nivel básico, as calificadas como de nivel medio.

3. Os ficheiros que conteñan datos de ideoloxía, relixión, crenzas, orixe racial, saúde ou vida sexual así como os que conteñan datos recadados para fins policiais sen consentimento das personas afectadas deberán reunir, ademáis das medidas de nivel básico e medio, as calificadas de nivel alto.

4. Cando os ficheiros conteñan un conxunto de datos de carácter persoal suficientes que permitan obter unha evaluación da personalidade do individuo deberán garanti-las medidas de nivel medio establecidas nos artigos 17, 18, 19 e 20.

5. Cada un dos niveis descritos anteriormente teñen a condición de mínimos exixibles, sen prexuízo das disposicións legais ou regulamentarias específicas vixentes.

:Artigo 5 ''Acceso a datos a través de redes de comunicacións''

As medidas de seguridade esixibles ós accesos a datos de carácter persoal a través de redes de comunicacións deberán garantizar un nivel de seguridade equivalente ó correspondente ós accesos en modo local.

:Artigo 6 ''Réxime de traballo fóra dos locais da ubicación do ficheiro''

A execución de tratamentos de datos de carácter persoal fóra dos locais da ubicación do ficheiro deberá ser autorizada expresamente polo responsable do ficheiro e, en todo caso, deberá garantizarse o nivel de seguridade correspondente ó tipo de ficheiro tratado.

:Artigo 7 ''Ficheiros temporais''

1. Os ficheiros temporais deberán cumpri-lo nivel de seguridade que lles corresponda con arreglo ós criterios establecidos no presente Regulamento.

2. Todo ficheiro temporal será borrado unha vez que deixe de ser necesario para os fins que motivaron a súa creación.

===CAPÍTULO II: Medidas de seguridade de nivel básico===

:Artigo 8 ''Documento de seguridade''

1. O responsable do ficheiro elaborará e implantará a normativa de seguridade mediante un documento de obrigado cumprimento para o persoal con acceso ós datos automatizados de carácter persoal e ós sistemas de información.

2. O documento deberá conter, como mínimo, os seguintes aspectos:

a) Ámbito de aplicación do documento con especificación detallada dos recursos protexidos.

b) Medidas, normas, procedementos, regras e estándares encamiñados a garantiza-lo nivel de seguridade esixido neste Regulamento.

c) Funcións e obrigacións do persoal.

d) Estructura dos ficheiros con datos de carácter persoal e descrición dos sistemas de información que os tratan.

e) Procedemento de notificación, xestión e resposta ante as incidencias.

f) Os procedementos de realización de copias de respaldo e de recuperación dos datos.

3. O documento deberá manterse en todo momento actualizado e deberá ser revisado sempre que se produzan cambios relevantes no sistema de información ou na organización do mesmo.

4. O contido do documento deberá adecuarse, en todo momento, ás disposicións vixentes en materia de seguridade dos datos de carácter persoal.

:Artigo 9 ''Funcións e obrigacións do persoal''

1. As funcións e obrigacións de cada unha das persoas con acceso ós datos de carácter persoal e ós sistemas de información estarán claramente definidas e documentadas, de acordo co previsto no artigo 8.2.c).

2. O responsable do ficheiro adoptará as medidas necesarias para que o persoal coñeza as normas de seguridade que afecten ó desenvolvemento das súas funcións así como as consecuencias en que puidese incorrer en caso de incumprimento.

:Artigo 10 ''Rexistro de incidencias''

O procedemento de notificación e xestión de incidencias conterá necesariamente un rexistro no que se faga consta-lo tipo de incidencia, o momento en que se produciu, a persoa que realiza a notificación, a quén se lle comunica e os efectos que derivasen da mesma.

:Artigo 11 ''Identificación e autenticación''

1. O responsable do ficheiro encargarase de que exista unha relación actualizada de usuarios que teñan acceso autorizado ó sistema de información e de establecer procedementos de identificación e autenticación para dito acceso.

2. Cando o mecanismo de autenticación se base na existencia de contrasinais existirá un procedemento de asignación, distribución e almacenamento que garantice a súa confidencialidade e integridade.

3. Os contrasinais cambiaranse coa periodicidade que se determine no documento de seguridade e mentras estén vixentes almacenaranse de forma inintelixible.

:Artigo 12 ''Control de acceso''

1. Os usuarios terán acceso autorizado únicamente a aqueles datos e recursos que precisen para o desenvolvemento das súas funcións.

2. O responsable do ficheiro establecerá mecanismos para evitar que un usuario poida acceder a datos ou recursos con dereitos distintos dos autorizados.

3. A relación de usuarios á que se refiere o artigo 11.1 deste Regulamento conterá o acceso autorizado para cada un deles.

4. Exclusivamente o persoal autorizado para iso no documento de seguridade poderá conceder, alterar ou anula-lo acceso autorizado sobre os datos e recursos, conforme ós criterios establecidos polo responsable do ficheiro.

:Artigo 13 ''Xestión de soportes''

1. Os soportes informáticos que conteñan datos de carácter persoal deberán permitir identifica-lo tipo de información que conteñen, ser inventariados e almacenarse nun lugar con acceso restrinxido ó persoal autorizado para iso no documento de seguridade.

2. A saída de soportes informáticos que conteñan datos de carácter persoal, fóra dos locais nos que esté ubicado o ficheiro, únicamente poderá ser autorizada polo responsable do ficheiro.

:Artigo 14 ''Copias de respaldo e recuperación''

1. O responsable do ficheiro encargarase de verifica-la definición e correcta aplicación dos procedementos de realización de copias de respaldo e de recuperación dos datos.

2. Os procedementos establecidos para a realización de copias de respaldo e para a recuperación dos datos deberán garanti-la súa reconstrucción no estado en que se atopaban ó tempo de producirse a pérda ou destrución.

3. Deberán realizarse copias de respaldo, polo menos semanalmente, salvo que en dito período non se producise ningunha actualización dos datos.

===CAPÍTULO III: Medidas de seguridade de nivel medio===

:Artigo 15 ''Documento de seguridade''

O documento de seguridade deberá conter, ademáis do disposto no artigo 8 do presente Regulamento, a identificación do responsable ou responsables de seguridade, os controis periódicos que se deban realizar para verifica-lo cumprimento do disposto no propio documento e as medidas que sexa necesario adoptar cando un soporte vaia ser desechado ou reutilizado.

:Artigo 16 ''Responsable de seguridade''

O responsable do ficheiro designará un ou varios responsables de seguridade encargados de coordinar e controla-las medidas definidas no documento de seguridade. En ningún caso esta designación supón unha delegación da responsabilidade que corresponde ó responsable do ficheiro de acordo con este Regulamento.

:Artigo 17 ''Auditoría''

1. Os sistemas de información e instalacións de tratamento de datos someteranse a unha auditoría interna ou externa, que verifique o cumprimento do presente Regulamento, dos procedementos e instruccións vixentes en materia de seguridade de datos, polo menos, cada dous anos.

2. O informe de auditoría deberá dictaminar sobre a adecuación das medidas e controis ó presente Regulamento, identifica-las súas deficencias e propoñe-las medidas correctoras ou complementarias necesarias.

Deberá, igualmente, inclui-los datos, feitos e observacións en que se basen os dictámenes alcanzados e recomendacións propostas.

3. Os informes de auditoría serán analizados polo responsable de seguridade competente, que elevará as conclusións ó responsable do ficheiro para que adote as medidas correctoras adecuadas e quedarán a disposición da Axencia de Protección de Datos.

:Artigo 18 ''Identificación e autenticación''

1. O responsable do ficheiro establecerá un mecanismo que permita a identificación de forma inequívoca e personalizada de todo aquel usuario que intente acceder ó sistema de información e a verificación de que está autorizado.

2. Limitarase a posibilidade de intentar reiteradamente o acceso non autorizado ó sistema de información.

:Artigo 19 ''Control de acceso físico''

Exclusivamente o persoal autorizado no documento de seguridade poderá ter acceso ós locais onde se atopen ubicados os sistemas de información con datos de carácter persoal.

:Artigo 20 ''Xestión de soportes''

1. Deberá establecerse un sistema de rexistro de entrada de soportes informáticos que permita, directa ou indirectamente, coñece-lo tipo de soporte, a data e hora, o emisor, o número de soportes, o tipo de información que conteñen, a forma de envío e a persoa responsable da recepción que deberá estar debidamente autorizada.

2. Igualmente, disporase dun sistema de rexistro de saída de soportes informáticos que permita, directa ou indirectamente, coñece-lo tipo de soporte, a data e hora, o destinatario, o número de soportes, o tipo de información que conteñen, a forma de envío e a persoa responsable da entrega que deberá estar debidamente autorizada.

3. Cando un soporte vaia ser desechado ou reutilizado, adoptaranse as medidas necesarias para impedir calquera recuperación posterior da información almacenada nel, previamente a que se proceda á súa baixa no inventario.

4. Cando os soportes vaian saír fóra dos locais en que se atopen ubicados os ficheiros como consecuencia de operacións de mantemento, adoptaranse as medidas necesarias para impedir calquera recuperación indebida da información almacenada neles.

:Artigo 21 ''Rexistro de incidencias''

1. No rexistro regulado no artigo 10 deberán consignarse, ademáis, os procedementos realizados de recuperación dos datos, indicando a persoa que executou o proceso, os datos restaurados e, no seu caso, qué datos foron necesarios grabar manualmente no proceso de recuperación.

2. Será necesaria a autorización por escrito do responsable do ficheiro para a execución dos procedementos de recuperación dos datos.

:Artigo 22 ''Probas con datos reais''

As probas anteriores á implantación ou modificación dos sistemas de información que traten ficheros con datos de carácter persoal non se realizarán con datos reais, salvo que se asegure o nivel de seguridade correspondente ó tipo de ficheiro tratado.

===CAPÍTULO IV: Medidas de seguridade de nivel alto===

:Artigo 23 ''Distribución de soportes''

A distribución dos soportes que conteñan datos de carácter persoal realizarase cifrando ditos datos ou ben empregando calquera outro mecanismo que garantice que dita información non sexa intelixible nin manipulada durante o seu transporte.

:Artigo 24 ''Rexistro de accesos''

1. De cada acceso se guardarán, como mínimo, a identificación do usuario, a data e hora en que se realizou, o ficheiro accedido, o tipo de acceso e se foi autorizado ou denegado.

2. No caso de que o acceso fose autorizado, será preciso garda-la información que permita identifica-lo rexistro accedido.

3. Os mecanismos que permiten o rexistro dos datos detallados nos parágrafos anteriores estarán baixo o control directo do responsable de seguridade competente sen que se deba permitir, en ningún caso, a desactivación dos mesmos.

4. O período mínimo de conservación dos datos rexistrados será de dous anos.

5. O responsable de seguridade competente encargarase de revisar periódicamente a información de control rexistrada e elaborará un informe das revisións realizadas e os problemas detectados polo menos unha vez ó mes.

:Artigo 25 ''Copias de respaldo e recuperación''

Deberá conservarse unha copia de respaldo e dos procedementos de recuperación dos datos nun lugar diferente de aquél en que se atopen os equipos informáticos que os tratan cumprindo en todo caso, as medidas de seguridade esixidas neste Regulamento.

:Artigo 26 ''Telecomunicacións''

A transmisión de datos de carácter persoal a través de redes de telecomunicacións realizarase cifrando ditos datos ou ben empregando calquera outro mecanismo que garantice que a información non sexa intelixible nin manipulada por terceiros.

===CAPÍTULO V: Infaccións e sancións===

:Artigo 27 ''Infraccións e sancións''

1. O incumprimento das medidas de seguridade descritas no presente Regulamento será sancionado de acordo co establecido nos artigos 43 e 44 da Lei Orgánica 5/1992, {{ref|5}} cando se trate de ficheiros de titularidade privada.

O procedemento a seguir para a imposición da sanción á que se refiere o parágrafo anterior será o establecido no [[Real Decreto 1332/1994, do 20 de xuño]], polo que se desenvolven determinados aspectos da Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de Regulación do Tratamento Automatizado dos Datos de Carácter Persoal.

2. Cando se trate de ficheiros dos que sexan responsables as Administracións públicas estarase, en canto ó procedemento e ás sancións, no disposto no artigo 45 da Lei Orgánica 5/1992. {{ref|6}}

Artigo 28 ''Responsables''

Os responsables dos ficheiros, suxetos ó réxime sancionador da Lei Orgánica 5/1992, deberán adopta-las medidas de índole técnica e organizativas necesarias que garanticen a seguridade dos datos de carácter persoal nos termos establecidos no presente Regulamento.

===CAPÍTULO VI: Competencias do Director da Axencia de Protección de Datos===

:Artigo 29 ''Competencias do Director da Axencia de Protección de Datos''

O Director da Axencia de Protección de Datos poderá, de conformidade co establecido no artigo 36 da Lei Orgánica 5/1992: {{ref|7}}

1. Dictar, se é o caso e sen prexuízo das competencias doutros órganos, as instruccións precisas para adecua-los tratamentos automatizados ós principios da Lei Orgánica 5/1992.

2. Ordea-la cesación dos tratamentos de datos de carácter persoal e a cancelación dos ficheiros cando non se cumpran as medidas de seguridade previstas no presente Regulamento.

===Disposición transitoria===

:Única ''Prazos de implantación das medidas''

No caso de sistemas de información que se atopen en funcionamento á entrada en vigor do presente Regulamento, as medidas de seguridade de nivel básico previstas no presente Regulamento deberán implantarse ''(no prazo de seis meses desde a súa entrada en vigor)'' antes do día 26 de marzo de 2000 {{ref|8}}, as de nivel medio no prazo dun ano e as de nivel alto no prazo de (''dous'') tres anos. {{ref|9}}

Cando os sistemas de información que se atopen en funcionamento non permitan tecnolóxicamente a implantación dalgunha das medidas de seguridade previstas no presente Regulamento, a adecuación de ditos sistemas e a implantación das medidas de seguridade deberán realizarse no prazo máximo de tres anos a contar desde a entrada en vigor do presente Regulamento.

==Notas==
#{{note|1}} Este Real Decreto continua en vigor en canto non se opoña á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. Calquera referencia á [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] entenderase feita á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. Así mesmo, calquera referencia a tratamentos ou ficheiros automatizados entenderase feita tamén a tratamentos ou ficheiros non automatizados.
#{{note|2}} Modificado, en canto que as referencias á Axencia de Protección de Datos deberanse entender realizadas á Axencia Española de Protección de Datos, polo Artigo 79 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].
#{{note|3}} O artigo 43.3.h) da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 44.3.h) da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|4}} O artigo 28 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 29 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|5}} Os artigos 43 e 44 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] son equivalentes ós artigos 44 e 45 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]] respectivamente.
#{{note|6}} O artigo 45 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 46 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|7}} O artigo 36 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 37 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|8}} Modificado, en tanto que se amplía o prazo ata o día [[w:26 de marzo|26 de marzo]] de [[w:2000|2000]] para implanta-las medidas de seguridade de nivel básico, polo [[Real Decreto 195/2000, do 11 de febreiro]].
#{{note|9}} Modificado, en tanto que se amplía nun ano o prazo para implanta-las medidas de seguridade de nivel alto, pola [[Resolución do 22 de xuño de 2001 da Subsecretaría do Ministerio de Xustiza]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]
[[Categoría:Normativa derrogada]]</text>
      <sha1>4gkt7rfoesk9h2iztt287lbfzmts97o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 195/2000, do 11 de febreiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1604</id>
    <revision>
      <id>4288</id>
      <parentid>2658</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2644" sha1="amz3iuhhafj5b0d7oqh0pumhtzhuxop" xml:space="preserve">Real Decreto 195/2000, do 11 de febreiro, polo que se establece o prazo para implanta-las medidas de seguridade dos ficheiros automatizados previstas polo Regulamento aprobado polo [[Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño]]. {{ref|1}}

O Regulamento de medidas de seguridade dos ficheiros automatizados que conteñan datos de carácter persoal, aprobado polo Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño, estableceu na súa disposición transitoria única os prazos de implantación das medidas de seguridade para os sistemas de información que se atoparan en funcionamento no momento da entrada en vigor de dito Regulamento.

O &quot;Efeto 2000&quot; obrigou ós responsables dos sistemas informáticos a realizar un considerable esforzo de adaptación de ditos sistemas, o que supuxo unha dificultade obxetiva para poder imprantar no prazo previsto as medidas de seguridade de nivel básico esixidas polo Regulamento. Resulta necesario por todo iso establecer un novo prazo para a implantación destas medidas.

Na súa virtude, a proposta da Ministra de Xustiza, previo informe da Axencia de Protección de Datos, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:11 de febreiro|11 de febreiro]] de [[w:2000|2000]],

D I S P O Ñ O :

:Artigo único.

Os sistemas de información que se atoparan en funcionamiento á entrada en vigor do Regulamento, aprobado polo Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño, deberán impranta-las medidas de seguridade de nivel básico previstas por dito Regulamento nun prazo que rematará o día [[w:26 de marzo|26 de marzo]] de 2000.

:Disposición adicional única.

Con efeto retroactivo, considerarase rehabilitado como prazo para a imprantación das medidas de seguridade de nivel básico, coa conseguinte exención de responsabilidade, o comprendido entre o momento de entrada en vigor do presente Real Decreto e o de conclusión do prazo fixado polo Regulamento aprobado polo Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño.

:Disposición final única.

O presente Real Decreto entrará en vigor o día siguiente ó da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a 11 de febreiro de 2000.

[[w:Xoán Carlos I de España|JUAN CARLOS R.]]

A Ministra de Xustiza,

[[w:Margarita Mariscal de Gante y Mirón|MARGARITA MARISCAL DE GANTE Y MIRÓN]]

==Nota==
#{{note|1}} Modificado, en canto que as referencias á Axencia de Protección de Datos deberanse entender realizadas á Axencia Española de Protección de Datos, polo Artigo 79 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>amz3iuhhafj5b0d7oqh0pumhtzhuxop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Resolución do 22 de xuño de 2001 da Subsecretaría do Ministerio de Xustiza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1605</id>
    <revision>
      <id>4296</id>
      <parentid>2948</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:40:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3837" sha1="3odv6vq4xkelvbpv3tnhlsrjijpkgu2" xml:space="preserve">Resolución do 22 de xuño de 2001, da Subsecretaría, pola que se dispón a publicación do Acordo do Consello de Ministros polo que se concreta o prazo para a imprantación de medidas de seguridade de nivel alto en determinados sistemas de información. {{ref|1}}

O Consello de Ministros, na súa reunión do [[w:22 de xuño|22 de xuño]] de [[w:2001|2001]], aprobou o Acordo polo que se concreta o prazo para a imprantación de medidas de seguridade de nivel alto en determinados sistemas de información.

Ca fin de favorece-lo seu coñecemento e aplicación xerais, ordease a súa publicación como [[#ANEXO|anexo]] á presente Resolución.

[[w:Madrid|Madrid]], 22 de xuño de 2001.

O Subsecretario

[[w:Ignacio Astarloa Huarte-Mendicoa|Ignacio Astarloa Huarte-Mendicoa]]

==ANEXO==

Acordo polo que se concreta o prazo para a imprantación de medidas de seguridade de nivel alto en determinados sistemas de información.

O Regulamento de medidas de seguridade dos ficheros automatizados que conteñan datos de carácter persoal, aprobado polo [[Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño]], establece na súa disposición transitoria única os prazos de imprantación das medidas de seguridade para os sistemas de información que se atopaban en funcionamento á entrada en vigor de dito Regulamento, que se produxo o [[w:26 de xuño|26 de xuño]] de [[w:1999|1999]].

Dita disposición transitoria única contempla un prazo de dous anos para que se proceda á imprantación das medidas de seguridade de nivel alto nos indicados sistemas de información, se ben a propia norma prevé a ampliación nun ano do prazo inicial, cando os sistemas de información que se atopen en funcionamento non permitan tecnolóxicamente a imprantación dalgunha das medidas de seguridade ás que se refiere o Regulamento.

O 26 de xuño de 2001 cúmprense dous anos desde a entrada en vigor do Regulamento de medidas de seguridade dos ficheiros automatizados que conteñan datos de carácter persoal e resulta constatable que respecto de numerosos sistemas de información, tanto de titularidade pública como privada, que xa se atopaban en funcionamento naquela data e nos cales, de acordo co previsto no artigo 4.3 do Regulamento, deben imprantarse as medidas de seguridade calificadas como de nivel alto que se determinan no seu capítulo IV, atopáronse dificultades de orde tecnolóxica que imposibilitaron a plena imprantación de tales medidas ata o momento.

En virtude diso semella oportuno, apreciando que concorren as circunstancias previstas para a aplicación do parágrafo segundo da disposición transitoria única do Regulamento, facer uso da facultade de amplia-lo prazo para a imprantación das medidas de seguridade de nivel alto nos sistemas de información que estivesen en funcionamento antes da entrada en vigor daquel, que será, en consecuencia, de tres anos a contar de dita data.

Por todo o cal, a proposta do Ministro de Xustiza, previo informe da Axencia de Protección de Datos, o Consello de Ministros, na súa reunión do día 22 de xuño de 2001, acorda:

O prazo para a imprantación das medidas de seguridade de nivel alto naqueles sistemas de información que se atopaban en funcionamento con anterioridade á data de entrada en vigor do Regulamento de medidas de seguridade dos ficheiros automatizados que conteñan datos de carácter persoal, aprobado polo Real Decreto 994/1999, do 11 de xuño, será de tres años desde a citada data de entrada en vigor, concluindo, en consecuencia, o 26 de xuño de [[w:2002|2002]].

==Nota==
#{{note|1}} Modificado, en canto que as referencias á Axencia de Protección de Datos deberanse entender realizadas á Axencia Española de Protección de Datos, polo Artigo 79 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>3odv6vq4xkelvbpv3tnhlsrjijpkgu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Resolución do 11 de decembro de 2001 da Subsecretaría do Ministerio de Xustiza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1606</id>
    <revision>
      <id>18994</id>
      <parentid>18989</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:BanjoBot|BanjoBot]]</comment>
      <origin>4295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2580" sha1="2hvdzwzgqd8sknkrkl8h43qc5cb448q" xml:space="preserve">Resolución do 11 de decembro de 2001, da Subsecretaría, pola que se da publicidade á conversión a euros dos valores correspondentes ós procedementos sancionadores establecidos en diversas normas e ós prezos privados do Ministerio de Xustiza.

O artigo 11 da [[Lei 46/1998, do 17 de decembro]], sobre Introdución do Euro, modificado pola [[Lei 9/2001, do 4 de xuño]], establece os criterios para a conversión a euros dos valores dos prezos, tasas e tarifas.

De acordo coa nova redacción dada ó artigo, márcanse os criterios para a adaptación das escalas e baremos de sancións pecuniarias, prezos, tarifas e demáis cantidades con importes monetarios expresados únicamente en pesetas.

Ca fin de evitar aqueles problemas que puidesen prantexarse na aplicación dos criterios da Lei 46/1998, esta Subsecretaría resoveu:

:Apartado primero.-

Dar publicidade ó importe en euros das sancións pecuniarias establecidas nos procedementos sancionadores que se detallan no [[#ANEXO|anexo]] desta Resolución.

:Apartado segundo.-
Dar publicidade ó prezo en euros das publicaciones editadas polo Ministerio de Xustiza. Dito prezo é o que figura no Catálogo de Publicacións do Departamento que se atopa a disposición dos interesados no Centro de Publicacións do Ministerio de Xustiza, rúa San Bernardo, 62, poidendo tamén ser consultado na seguinte dirección de Internet: http://www.mju.es

[[w:Madrid|Madrid]], [[w:11 de decembro|11 de decembro]] de [[w:2001|2001]]

O Subsecretario

[[w:Ignacio Astarloa Huarte-Mendicoa|Ignacio Astarloa Huarte-Mendicoa]]

==ANEXO==

Sancións establecidas no artigo 45 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]], de Protección de Datos de Carácter Persoal:

{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; widt=&quot;300px&quot; cellpadding=&quot;4&quot; 
|-----
|Conceto || Pesetas || Euros
|-----
|Leves || 100.000 a 10.000.000 || 601,01 a 60.101,21
|-----
|Graves || 10.000.000 a 50.000.000 || 60.101,21 a 300.506,05
|-----
|Moi graves || 50.000.000 a 100.000.000 || 300.506,05 a 601.012,10
|}

Sancións establecidas no artigo 43.dous.4 da [[Lei 14/2000, do 29 de decembro]], de Medidas Fiscais, Administrativas e da Orde Social, relativas ó réxime disciplinario dos Notarios:

{|border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; widt=&quot;300px&quot; cellpadding=&quot;4&quot; 
|-----
|Conceto || Pesetas || Euros
|-----
|Menor || Entre 100.000 e 500.000 || Entre 601,01 e 3.005,06
|-----
|Media || Entre 500.000 e 2.000.000 || Entre 3.005,07 e 12.020,24
|-----
|Maior || Entre 2.000.000 e 5.000.000 || Entre 12.020,25 e 30.050,61
|}

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>2hvdzwzgqd8sknkrkl8h43qc5cb448q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei Orgánica de protección de datos de carácter persoal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1607</id>
    <redirect title="Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro" />
    <revision>
      <id>2604</id>
      <timestamp>2005-12-18T20:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moderador~glwikisource</username>
        <id>15</id>
      </contributor>
      <comment>Lei Orgánica de protección de datos de carácter persoal movida a Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro: movo ó nome oficial da lei</comment>
      <origin>2604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="192jwpn4g14kvdqjdoxujuy9zx34nga" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]</text>
      <sha1>192jwpn4g14kvdqjdoxujuy9zx34nga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 1332/1994, do 20 de xuño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1608</id>
    <revision>
      <id>4282</id>
      <parentid>2836</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26760" sha1="5hu28ftxysib1du8pn20wf0al7qa24m" xml:space="preserve">Real Decreto 1332/1994, do 20 de xuño, polo que se desenvolven determinados aspectos da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]], de Regulación do Tratamento Automatizado dos datos de carácter persoal. {{ref|1}} {{ref|2}}

A Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de regulación do tratamento automatizado dos datos de carácter persoal, habilita ó Goberno, na súa disposición derradeira primeira, para dicta-las disposicións necesarias para a aplicación e desenvolvemento da referida Lei, á par que contén en diferentes preceptos uns concretos mandatos ó Goberno para que por vía regulamentaria regule determinados aspectos, na súa maioría de orde procedimental, referentes ó exercicio dos dereitos de acceso, rectificación e cancelación, á forma de reclamar ante a Axencia de Protección de Datos por actuacións contrarias á Lei, á notificación e inscripción dos ficheiros automatizados de datos e ó procedemento para a determinación das infraccións e a imposición das sancións.

En uso de dita habilitación, e cumprimentando o mandato conferido nos artigos 15.1, 16.1, 17.1, 24.2, 38.3 e 47.1 da citada Lei Orgánica 5/1992, {{ref|3}} díctase a presente disposición.

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Xustiza e Interior, coa aprobación do Ministro para as Administracións Públicas, previo informe da Axencia de Protección de Datos, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:17 de xuño|17 de xuño]] de [[w:1994|1994]],

DISPOÑO:

==CAPÍTULO I: Disposicións xerais==

:Artigo 1 ''Definicións''

A efetos do disposto no presente Real Decreto entenderase por:

1. Bloqueo de datos: a identificación e reserva de datos ca fin de impedi-lo seu tratamento.

2. Cesión de datos: toda obtención de datos resultante da consulta dun ficheiro, a publicación dos datos contidos no ficheiro, a súa interconexión con outros ficheiros e a comunicación de datos realizada por unha persona distinta da afectada.

3. Datos accesibles ó público: os datos que se atopan a disposición do público en xeral, non impedida por calquera norma limitativa, e están recollidos en medios tales como censos, anuarios, bases de datos públicas, repertorios de xurisprudencia, arquivos de prensa, repertorios telefónicos ou análogos, así como os datos publicados en forma de listas de persoas pertencentes a grupos profesionais que conteñan únicamente os nomes, títulos, profesión, actividade, graos académicos, dirección e indicación da súa pertenza ó grupo.

4. Datos de carácter persoal: toda información numérica, alfabética, gráfica, fotográfica, acústica ou de calquera outro tipo, susceptible de recollida, rexistro, tratamento ou transmisión concernente a unha persoa física identificada ou identificable.

5. Identificación do afectado: calquera elemento que permita determinar directa ou indirectamente a identidade física, fisiolóxica, psíquica, económica, cultural ou social da persoa física afectada.

6. Transferencia de datos: o transporte de datos entre sistemas informáticos por calquera medio de transmisión, así como o transporte de soportes de datos por correo ou por calquera outro medio convencional.

:Artigo 2 ''Rexímenes especiais''

1. De conformidade co disposto no artigo 2.3 da Lei Orgánica 5/1992 {{ref|4}} regiranse polas disposiciones que, en materia de protección de datos, conteñen as Leis e Regulamentos respectivos, os ficheiros siguientes:

a) O censo electoral, o ficheiro de electores e ficheiros complementarios, regulados pola lexislación de réxime electoral.

b) Os ficheiros automatizados creados con fins exclusivamente estatísticos e amparados en canto a protección de datos pola normativa reguladora da Función Estatística Pública, sen prexuízo do previsto no artigo 36.m), da Lei Orgánica 5/1992. {{ref|5}}

c) Os ficheiros automatizados de Estado civil, amparados pola Lei do Rexistro Civil e o seu Regulamento.

d) Os ficheiros automatizados de antecedentes penais.

e) Os ficheiros automatizados creados ou xestionados ó amparo da normativa sobre protección de materias clasificadas.

f) Os ficheiros automatizados o obxeto dos cales sexa o almacenamento dos datos contidos nos informes personais regulados no artigo 68 da [[Lei 17/1989, do 19 de xullo]], reguladora do Réxime do persoal militar profesional.

2. A remisión ó Dereito nacional, contida nos Títulos IV e VI do [[Convenio do 19 de xuño de 1990]], de aplicación do [[Acordo de Schengen do 14 de xuño de 1985]], así como calquera outra remisión feita a disposicións nacionais de protección de datos persoais contida en Convenios internacionais, entenderase referida á Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de regulación do tratamento automatizado dos datos de carácter persoal, e ás disposicións regulamentarias de desenvolvemento.

==CAPÍTULO II: Transferencia internacional de datos==

:Artigo 3 ''Réxime das transferencias''

1. Se a transferencia dos datos de carácter persoal tivese como destinatario un país que non proporciona un nivel de protección equiparable ó que presta a Lei Orgánica 5/1992, o Director da Axencia de Protección de Datos autorizará a transferencia dos mesmos, sempre que o cedente dos datos acredite ter cumprido o disposto nos preceptos da referida Lei e otorgue as garantías que ó efecto lle sexan esixidas. A tal fin, a autorización deberá ser sometida ó cumprimiento das condicións ou cargas modais que se consideren necesarias para que da transferencia non se deriven prexuízos ós dereitos dos afectados e se respeten os principios contidos no Título II da Lei Orgánica 5/1992.

2. No caso de incumprimiento dos términos da autorización o cedente e o cesionario dos datos responderán solidariamente a efectos do previsto no artigo 17.3 da Lei Orgánica 5/1992. {{ref|6}}

:Artigo 4 ''Excepcións''

1. Exceptúanse, en todo caso, da autorización previa do Director da Axencia de Protección de Datos as transferencias de datos de carácter persoal que resulten da aplicación de Tratados ou Convenios nos que sea parte España e, en particular:

a) As transmisións de datos rexistrados en ficheiros creados polas Forzas e Corpos de Seguridade en función dunha investigación concreta, feitas por conduto de Interpol ou outras vías previstas en Convenios nos que España sexa parte, cando as necesidades da investigación en curso esixan a transmisión a servizos policiais doutros Estados.

b) As transmisións de datos rexistrados na parte nacional española do Sistema de Información Schengen, con destino á unidade de apoio do sistema, ós únicos efectos dunha investigación policial en curso que requira a utilización de datos do sistema.

c) As transmisións de datos previstas no sistema de intercambios de información contemplado no Título VI do [[Tratado da Unión Europea]].

d) As transmisións dos datos rexistrados nos ficheiros creados polas Administracións Tributarias, en favor dos demáis Estados membros da [[w:Unión Europea|Unión Europea]] ou en favor doutros Estados terceiros, en virtude do disposto nos Convenios internacionais de asistencia mutua en materia tributaria.

2. Exceptúanse, así mesmo, da autorización previa do Director da Axencia de Protección de Datos, calquera que sexa o Estado destinatario dos datos, as transmisións de datos que se efectúen para cumprimentar exhortos, cartas-ordes, comisións rogatorias ou outras peticións de auxilio xudicial internacional, e os demáis supostos previstos no artigo 33 da Lei Orgánica 5/1992. {{ref|7}}

==CAPÍTULO III: Notificación e inscripción de ficheiros==

:Artigo 5 ''Notificación de ficheiros de titularidade pública''

Todo ficheiro de datos de carácter persoal, de titularidade pública, será notificado á Axencia de Protección de Datos polo órgano competente da Administración responsable do ficheiro para a súa inscripción no Rexistro Xeral de Protección de Datos, mediante o traslado, a través do modelo normalizado que ó efecto elabore a Axencia, dunha copia da disposición de creación do ficheiro.

:Artigo 6 ''Notificación de ficheiros de titularidade privada''

A persoa ou entidade que pretenda crear un ficheiro de datos de carácter persoal notificarallo previamente á Axencia de Protección de Datos mediante escrito ou soporte informático en modelo normalizado que ó efecto elabore a Axencia, no que se especificarán os seguintes extremos:

a) Nome, denominación ou razón social, documento nacional de identidade ou código de identificación fiscal, dirección e actividade ou obxecto social do responsable do ficheiro.

b) Ubicación do ficheiro.

c) Identificación dos datos que se pretendan tratar, individualizando os supostos de datos especialmente protexidos.

d) Dirección da oficina ou dependencia na que se poidan exerce-los dereitos de acceso, rectificación e cancelación.

e) Orixe ou procedencia dos datos.

f) Finalidade do ficheiro.

g) Cesións de datos previstas.

h) Transferenzas temporais ou definitivas que se prevexan realizar a outros países, con expresión dos mesmos.

i) Destinatarios ou usuarios previstos para as cesións ou transferenzas.

j) Sistemas de tratamento automatizado que se vaian empregar.

k) Medidas de seguridade.

:Artigo 7 ''Inscripción dos ficheiros''

1. Os ficheiros de titularidade pública serán inscritos de oficio pola Axencia de Protección de Datos, unha vez reciba copia da disposición de creación do ficheiro.

2. O Director da Axencia de Protección de Datos, a proposta do Rexistro Xeral de Protección de Datos, acordará a inscripción dos ficheiros de titularidade privada se a notificación contivese a información preceptiva e se cumpren as restantes esixencias legais, requerindo, en caso contrario, ó responsable do ficheiro para que a complete ou subsane no prazo de dez días, con indicación de que, se así non o fixese, teráselle por desistido da súa petición, arquivándose sen máis trámite.

3. A inscripción conterá, no suposto de ficheiros de titularidade pública, as indicacións previstas no artigo 18.2 da Lei Orgánica 5/1992 {{Ref|8}}, con especificación da disposición xeral de creación e do diario oficial da súa publicación, e, no suposto de ficheiros de titularidade privada, os extremos relacionados no artigo 6 do presente Real Decreto, con excepción das medidas de seguridade.

4. A inscripción será notificada ó responsable do ficheiro polo Rexistro Xeral de Protección de Datos.

:Artigo 8 ''Modificación e cancelación da inscripción''

1. A modificación ou, no seu caso, cancelación da inscripción dos ficheiros de titularidade pública produciráse de oficio pola Axencia de Protección de Datos, previo traslado polo órgano da Administración responsable do ficheiro dunha copia da disposición xeral que modifique ou suprima aquél.

2. Cando se trate de ficheiros de titularidade privada, calquera modificación posterior no contido dos extremos a que se refiere o artigo 6 do presente Real Decreto comunicarase, a efectos de inscripción, no seu caso, á Axencia de Protección de Datos dentro do mes seguinte á data na que aquela se producise. En igual prazo comunicarase a decisión de supresión do ficheiro a efectos da cancelación do correspondente asento de inscripción.

:Artigo 9 ''Inscripción e publicidade dos códigos tipo''

1. Os códigos tipo depositaranse, para a súa inscripción, no Rexistro Xeral de Protección de Datos.

2. O Director da Axencia de Protección de Datos poderá denega-la inscripción se o código tipo non se axusta ás disposicións da Lei Orgánica 5/1992 e do presente Real Decreto, sen prexuízo de requerir ós solicitantes para que subsanen as deficencias.

3. Os particulares poderán obter copias dos códigos tipo depositados e inscritos no Rexistro Xeral de Protección de Datos.

4. En caso de incumprimento das normas contidas nos códigos tipo estaráse ó disposto ó efecto nos acordos ou decisións que os formulen.

:Artigo 10 ''Recursos''

Contra as resolucións do Director da Axencia de Protección de Datos relativas á inscripción ou, no seu caso, á modificación ou cancelación da inscripción dun ficheiro ou código tipo, procederá o recurso contencioso-administrativo.

==CAPÍTULO IV: Exercicio e tutela dos dereitos do afectado==

:Artigo 11 ''Carácter persoal dos dereitos''

Os dereitos de acceso ós ficheiros automatizados, así como os de rectificación e cancelación de datos son persoalísimos e serán exercidos polo afectado fronte ó responsable do ficheiro, sen outras limitacións que as que prevén a Lei Orgánica 5/1992 e o presente Real Decreto.

Poderá, non obstante, actua-lo representante legal do afectado cando éste se atope en situación de incapacidade ou minoría de idade que lle imposibilite o exercicio persoal dos mesmos.

:Artigo 12 ''Dereito de acceso''

1. O dereito de acceso se exercerá mediante petición ou solicitude dirixida ó responsable do ficheiro, formulada por calquera medio que garantice a identificación do afectado e na que conste o ficheiro ou ficheiros a consultar.

2. O afectado poderá optar por un ou varios dos seguintes sistemas de consulta do ficheiro, sempre que a configuración e imprantación material do ficheiro o permita:

a) Visualización en pantalla.

b) Escrito, copia ou fotocopia remitida por correo.

c) Telecopia.

d) Calquera outro procedemento que sexa adecuado á configuración e imprantación material do ficheiro, ofrecido polo responsable do mesmo.

3. O responsable do ficheiro resolverá sobre a petición de acceso no prazo máximo dun mes, a contar da recepción da solicitude. Transcorrido este prazo sen que de forma expresa se responda á petición de acceso, ésta poderá entenderse desestimada ós efectos da interposición da reclamación prevista no artigo 17.1 da Lei Orgánica 5/1992.

4. Se a resolución fose estimatoria, o acceso farase efectivo no prazo dos dez días seguintes á notificación de aquela.

:Artigo 13 ''Contido da información''

1. A información, calquera que sexa o soporte en que fose facilitada, darase en forma lexible e intelixible, previa transcripción en claro dos datos do ficheiro, no seu caso.

2. A información comprenderá os datos de base do afectado e os resultantes de calquera elaboración ou proceso informático, así como a orixe dos datos, os cesionarios dos mesmos e a especificación dos concretos usos e finalidades para os que se almacenaron os datos.

:Artigo 14 ''Denegación do acceso''

1. Denegarase o acceso ós datos de carácter persoal rexistrados en ficheiros de titularidade pública cando se dé algún dos supostos contemprados nos artigos 14.3, 21.1 e 2 e 22.2 da Lei Orgánica 5/1992. {{ref|9}}

2. Tratándose de datos de carácter persoal rexistrados en ficheros de titularidade privada, únicamente se denegará o acceso cando a solicitude sexa formulada por persoa distinta do afectado.

:Artigo 15 ''Dereito de rectificación ou cancelación''

1. Cando o acceso ós ficheiros revelase que os datos do afectado son inexactos ou incompletos, inadecuados ou excesivos, poderá éste solicitar do responsable do ficheiro a rectificación ou, no seu caso, cancelación dos mesmos.

Non obstante, cando se trate de datos que reflexen feitos constatados nun procedemento administrativo, aqueles consideraranse exactos sempre que coincidan con éste.

2. A rectificación ou cancelación farase efectiva polo responsable do ficheiro dentro dos cinco días seguintes ó da recepción da solicitude.

En idéntico prazo efectuarase a notificación a que se refiere o artigo 15.3 da Lei Orgánica 5/1992. {{Ref|10}}

3. No suposto de que o responsable do ficheiro considere que non procede acceder ó solicitado polo afectado, comunicarallo motivadamente e dentro do prazo sinalado no apartado anterior, a fin de que por éste se poida facer uso da reclamación prevista no artigo 17.1 da Lei Orgánica 5/1992.

4. Transcorrido o prazo previsto no apartado 2 sen que de forma expresa se responda á solicitude de rectificación ou cancelación, ésta poderá entenderse desestimada ós efectos da interposición da reclamación que corresponda.

:Artigo 16 ''Bloqueo dos datos''

1. Nos casos en que, sendo procedente a cancelación dos datos, non sexa posible a súa extinción física, tanto por razóns técnicas como por causa do procedemento ou soporte empregado, o responsable do ficheiro procederá ó bloqueo dos datos, ca fin de impedi-lo seu ulterior proceso ou emprego.

Exceptúase, non obstante, o suposto no que se demostre que os datos foron recollidos ou rexistrados por medios fraudulentos, desleais ou ilícitos, en tal caso a cancelación dos mesmos comportará sempre a destrucción do soporte no que aqueles figuren.

2. Contra a resolución pola que o responsable do ficheiro acorde o bloqueo dos datos procederá reclamación ante o Director da Axencia de Protección de Datos.

:Artigo 17 ''Tutela dos dereitos''

1. As reclamacións dos afectados ante a Axencia de Protección de Datos, a que se refire o artigo 17.1 da Lei Orgánica 5/1992, sustanciaranse na forma prevista no presente artigo.

2. O procedemento iniciarase a instancia do afectado ou afectados, expresando con claridade o contido da súa reclamación e dos preceptos da Lei Orgánica 5/1992 que se consideran vulnerados.

3. Recibida a reclamación na Axencia de Protección de Datos, darase traslado da mesma ó responsable do ficheiro, para que, no prazo de quince días, formule as alegacións que estime pertinentes.

4. Recibidas as alegacións ou transcorrido o prazo previsto no apartado anterior, a Axencia de Protección de Datos, previos os informes, probas e outros actos de instrucción pertinentes, incluida a audiencia do afectado e novamente do responsable do ficheiro, resolverá sobre a reclamación formulada, dando traslado da mesma ós interesados.

5. Contra a resolución do Director procederá recurso contencioso-administrativo.

==CAPÍTULO V: Procedemento sancionador==

:Artigo 18 ''Iniciación e instrución''

1. O procedemento sancionador previsto no artigo 47 da Lei Orgánica 5/1992,{{Ref|11}} iniciarase sempre de oficio, ben por propria iniciativa ou en virtude de denuncia dun afectado o afectados, por acordo do Director da Axencia de Protección de Datos, no cal se designará instructor e, no seu caso, secretario, con expresa indicación do réxime de recusación dos mesmos.

No referido acordo identificarase á persoa ou persoas presuntamente responsables e concretaranse os feitos imputados, con expresión da infración presuntamente cometida e da sanción ou sancións que poidesen impoñerse, así como das medidas provisionais que, no seu caso, se adopten.

2. O acordo de incoación do expediente notificarase ó presunto responsable e no mesmo informarase a éste do seu dereito a formular alegacións e emprega-los medios de defensa procedentes e que a autoridade competente para impoñer, no seu caso, a sanción é o Director da Axencia de Protección de Datos, con cita expresa do presente artigo e do artigo 36.g), en relación co artigo 35, ambos da Lei Orgánica 5/1992.{{Ref|12}}

3. Dentro dos quince días seguintes á notificación do acordo de incoación, o instructor ordeará, de oficio, a práctica de cantas probas e actos de instrucción sexan adecuados para esclarece-los feitos e determina-las responsabilidades susceptibles de sanción. En idéntico prazo, o presunto responsable poderá formula-las alegacións e propoñe-las probas que considere convenintes.

4. Transcorrido o prazo previsto no apartado anterior, o instructor acordará a práctica das probas que estime pertinentes, a cuio efecto concederá un prazo de trinta días, transcorrido o cal o expediente porase de manifesto ó presunto responsable para que, no prazo de quince días, formule alegacións e aporte cantos documentos estime de interés.

:Artigo 19 ''Resolución''

1. Cumprimentados os trámites previstos no artigo anterior, o instructor formulará proposta de resolución motivada na cal se fixarán de modo claro e preciso os feitos, razoarase, no seu caso, a denegación e da práctica probatoria proposta polo presunto responsable, valoraranse xurídicamente aqueles ca fin de determina-la infración cometida e sinalarase a sanción a impor, determinando a súa contía con arreglo ós criterios establecidos no artigo 44.4 da Lei Orgánica 5/1992,{{Ref|13}} ou ben, proporase a declaración de non existencia de responsabilidade.

2. A proposta de resolución notificarase ó presunto responsable para que, no prazo de quince días, poida formular novas alegacións se o considera oportuno.

3. Notificada a proposta de resolución ou expirado o prazo de alegacións previsto no apartado anterior, o instructor elevará o expediente completo ó Director da Axencia de Protección de Datos.

4. O Director poderá, antes de dictar resolución, ordear ó instructor a práctica de cantas actuacións considere necesarias, o que se levará a efecto nun prazo máximo de quince días.

5. A resolución, que se dictará dentro dos dez días seguintes, determinará ca necesaria precisión os feitos imputados, a infración cometida, con expresión do precepto que a tipifique, o responsable da mesma e a sanción imposta; ou ben, a declaración de non existencia de responsabilidade. Conterá, así mesmo, a declaración pertinente en orde ás medidas provisionais adoptadas durante a tramitación do procedemento.

6. A resolución notificarase ó responsable, con expresión do seu dereito a interpor recurso contencioso-administrativo, o prazo de interposición, e o órgano ante o que deba ser presentado.

7. Se o procedemento fose iniciado como consecuencia de denuncia dun afectado, a resolución deberá ser notificada ó firmante da mesma.

==Disposicións adicionais==

:Primeira ''Comunicación de ficheiros preexistentes''

Os ficheiros automatizados de datos de carácter persoal que se creasen con posterioridade á entrada en vigor da Lei Orgánica 5/1992 e antes da vixencia do presente Real Decreto deberanse comunicar á Axencia de Protección de Datos antes do [[w:31 de xullo|31 de xullo]] de [[w:1994|1994]].

:Segunda ''Ficheiros das Comunidades Autónomas''

Corresponde ás Comunidades Autónomas, respecto dos seus proprios ficheiros, a regulación do exercicio e tutela dos dereitos do afectado e do procedemento sancionador nos términos e cos límites establecidos na Lei Orgánica 5/1992 e de acordo cas normas do [[Lei 30/1992, do 26 de novembro|procedemento administrativo común]].

:Terceira ''Ficheiros das Administracións Tributarias''

Os ficheiros creados polas Administracións Tributarias para a xestión dos tributos que se lles encomenden, rexiranse polas disposicións do presente Real Decreto e polas demáis disposicións regulamentarias que, en desenvolvemento e con suxeción ó disposto na Lei Orgánica 5/1992, específicamente se aproben para os mesmos.

==Disposicións derradeira==

:Primeira ''Lista de países con equiparable protección''

Facúltase ó Ministro de Xustiza e Interior para que, previo informe do Director da Axencia de Protección de Datos, aprobe a relación de países que, a efectos do disposto no artigo 32 da Lei Orgánica 5/1992,{{Ref|14}} se entende que proporcionan un nivel de protección equiparable ó de dita Ley.

:Segunda ''Entrada en vigor''

O presente Real Decreto entrará en vigor o día seguinte ó da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:20 de xuño|20 de xuño]] de [[w:1994|1994]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Xustiza e Interior,

[[w:Juan Alberto Belloch Julbe|JUAN ALBERTO BELLOCH JULBE]]

==Notas==
#{{note|1}} Este Real Decreto continua en vigor en canto non se opoña á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. Calquera referencia á [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] entenderase feita á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. Así mesmo, calquera referencia a tratamentos ou ficheiros automatizados entenderase feita tamén a tratamentos ou ficheiros non automatizados.
#{{note|2}} Modificado, en canto que as referencias á Axencia de Protección de Datos deberanse entender realizadas á Axencia Española de Protección de Datos, polo Artigo 79 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].
#{{note|3}} Os artigos 15.1, 16.1, 17.1, 24.2, 38.3 e 47.1 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] son equivalentes ós artigos 16.1, 17.1, 18.1, 26.2, 39.3 e 48.1 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]] respectivamente.
#{{note|4}} O artigo 2.3 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 2.3 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|5}} O artigo 36.m) da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 37.1.m) da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|6}} O artigo 17.3 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 19.1 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|7}} O artigo 33 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 34 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|8}} O artigo 18 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 20 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|9}} Os artigos 14.3, 21.1 e 21.2 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] son equivalentes ós artigos 15.3, 23.1 e 23.2 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]] respectivamente. O artigo 24.2 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]] (equivalente ó artigo 22.2 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]]) foi declarado inconstitucional e nulo pola [[Sentencia do Tribunal Constitucional 292/2000, do 30 de novembro]].
#{{note|10}} O artigo 15.3 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 16.4 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|11}} O artigo 47 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 48 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|12}} Os artigos 35 e 36.g) da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] son equivalentes ós artigos 36 e 37.1.g) da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]] respectivamente.
#{{note|13}} O artigo 44.4 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 45.4 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|14}} O artigo 32 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 33.1 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>5hu28ftxysib1du8pn20wf0al7qa24m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Rosalía de Castro</title>
    <ns>102</ns>
    <id>1609</id>
    <revision>
      <id>21169</id>
      <parentid>20055</parentid>
      <timestamp>2023-11-15T19:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dodro</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>/* En castelán */</comment>
      <origin>21169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3655" sha1="icyjcrw361prtn6faw34iz7ljnu4cz4" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Rosalía Castro de Murguía por Luis Sellier.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote={{PAGENAME}}
|Wikinoticias=none
}}
'''Rosalía de Castro de Murguía''', de solteira '''Rosalía de Castro''', nada en [[:w:Santiago de Compostela|Santiago de Compostela]] o 24 de febreiro de [[1837]] e finada en [[:w:Padrón|Padrón]] o 15 de xullo de [[1885]], foi unha das principais escritoras en lingua galega e unha das principais responsábeis do Rexurdimento galego decimonónico. O 17 de maio, Día das Letras Galegas é feriado por causa de ser a data de edición da súa obra ''[[Cantares gallegos]]''.

==Textos==
Bibliografía.&lt;ref&gt;Alonso Girgado, Luís. ''Rosalía de Castro, rosa de sombra'', Ediciones Torremozas, 1994. ISBN 84-7839-141-X.&lt;/ref&gt;
=== En galego ===
;Poesía
* &lt;big&gt;''[[Cantares gallegos]]''&lt;/big&gt;, Imprenta de Juan Compañel, Vigo, (1863).
* &lt;big&gt;''[[Follas novas]]''&lt;/big&gt;, La Propaganda Literaria de La Habana, Madrid (1880).

;Prosa
* ''[[Contos da miña terra]]'' (1864).&lt;ref&gt;Posteriormente publicado co nome de ''Conto gallego'' no ''Almanaque Gallego'', Buenos Aires (1923).&lt;/ref&gt;

=== En castelán ===

;Poesía
* ''La flor'', Imprenta de M. González, Madrid (1857).&lt;ref&gt;[http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/la-flor--1/html/ ''La Flor''] en la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.&lt;/ref&gt;
* ''A mi madre'', Imprenta de J. Compañel, Vigo, (1863).&lt;ref&gt;[http://www.biblioteca.org.ar/libros/152700.pdf ''A mi madre''] en Biblioteca Virtual Universal.&lt;/ref&gt;
* ''[[En las orillas del Sar]]'', Imprenta de Ricardo Fe, Madrid (1884).

;Prosa
* &quot;Lieders&quot;, artigo publicado en ''El Álbum de El Miño'', Vigo (1858).&lt;ref&gt;[http://www.culturagalega.org/album/docs/doc_16_lieders.pdf Texto de &quot;Lieders&quot;] CCG.&lt;/ref&gt;
* ''La hija del mar'', Imprenta de J. Compañel, Vigo, (1859).&lt;ref&gt;[http://www.biblioteca.org.ar/libros/131448.pdf ''La hija del mar''] en Biblioteca Virtual Universal.&lt;/ref&gt;
* ''Flavio'', publicada por entregas en el semanario ''La Crónica de Ambos Mundos'', Madrid (1861).&lt;ref&gt;[http://www.biblioteca.org.ar/libros/70013.pdf ''Flavio''] en Biblioteca Virtual Universal.&lt;/ref&gt;
* &quot;El cadiceño&quot;, en Almanaque de Galicia, Lugo (1865).&lt;ref&gt;[http://www.biblioteca.org.ar/libros/154000.pdf‎''El cadiceño''] en Biblioteca Virtual Universal.&lt;/ref&gt;
* &quot;Las literatas&quot;, en Almanaque de Galicia, Lugo (1865).
* ''Ruínas'', publicada por entregas en El Museo Contemporaneo, Madrid (1866).
* ''El caballero de las botas azules'', Imprenta de Soto Freire, Lugo (1867).&lt;ref&gt;[http://www.biblioteca.org.ar/libros/130613.pdf ''El caballero de las botas azules''] en Biblioteca Virtual Universal.&lt;/ref&gt;
* ''El primer loco'', Imprenta y Librería Moya y Plaza, Madrid (1881).&lt;ref&gt;[http://web.archive.org/web/20140505004226/http://www.biblioteca.org.ar/libros/70424.pdf ''El primer loco''] en Biblioteca Virtual Universal.&lt;/ref&gt;
* ''El domingo de Ramos'', apéndice de ''El primer loco'' (1881).&lt;ref&gt;[http://www.biblioteca.org.ar/libros/200420.pdf ''El domingo de Ramos''] en Biblioteca Virtual Universal.&lt;/ref&gt;
* ''Padrón y las inundaciones'', ''La Ilustración Gallega y Asturiana'', Madrid (1881).
* &quot;Costumbres gallegas&quot;, artigo publicado en catro entregas en &quot;Los lunes&quot; de ''El Imparcial'' (1881).

== Notas ==
{{Listaref|30em}}

{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Castro, Rosalia de}}
[[Categoría:Rosalía de Castro| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>icyjcrw361prtn6faw34iz7ljnu4cz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1610</id>
    <revision>
      <id>17512</id>
      <parentid>17510</parentid>
      <timestamp>2018-04-27T12:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krisalén</username>
        <id>2399</id>
      </contributor>
      <origin>17512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4096" sha1="moy14k0yr1q7a2m0h7f1ila2vkgjc3w" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
[[Ficheiro:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf|220px|dereita]]
{{Portadatexto
|nome= &lt;sup&gt;&lt;u&gt;J.COMPAÑEL.-EDITOR.&lt;/u&gt;&lt;/sup&gt;&lt;br /&gt;CANTARES&lt;br /&gt;&lt;big&gt;G A L L E G O S&lt;/big&gt;
|autor= [[Rosalía de Castro|ROSALÍA CASTRO DE MURGUÍA]].
|índice= &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Prólogo|Prólogo]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/As de cantar|As de cantar]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Nasin cand' as prantas nasen|Nasin cand' as prantas nasen]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Dios bendiga todo, nena|Dios bendiga todo, nena]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Cantan os galos pr'ó dia|Cantan os galos pr'ó dia]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Nosa Señora da Barca|Nosa Señora da Barca]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Fun un domingo|Fun un domingo]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Un repoludo gaiteiro|Un repoludo gaiteiro]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Quixente tanto meniña|Quixente tanto meniña]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Campanas de Bastabales|Campanas de Bastabales]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Vint'un-ha crara noite|Vint'un-ha crara noite]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/San Antonio bendito|San Antonio bendito]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Acolá enriba|Acolá enriba]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Adios rios, adios fontes|Adios rios, adios fontes]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Eu ben vin estar ó moucho|Eu ben vin estar ó moucho]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Airiños, airiños aires|Airiños, airiños aires]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Roxiña cal sol dourado|Roxiña cal sol dourado]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Pasa rio, pasa rio|Pasa rio, pasa rio]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Hora, meu miniño, hora|Hora, meu miniño, hora]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Non che digo nada|Non che digo nada]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Mais ó que ben quixo un dia|Mais ó que ben quixo un dia]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Castellana de Castilla|Castellana de Castilla]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Queridiña d'os meus ollos|Queridiña d'os meus ollos]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Aló no currunchiño mais hermoso|Aló no currunchiño mais hermoso]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Meniña, ti á mais hermosa|Meniña, ti á mais hermosa]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Castellanos de Castilla|Castellanos de Castilla]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/La gaita gallega|La gaita gallega, por don Ventura Ruiz Aguilera]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/A gaita gallega, resposta|A gaita gallega, resposta]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Vente, rapasa|Vente, rapasa]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Cando á luniña aparece|Cando á luniña aparece]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Como chove mihudiño|Como chove mihudiño]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Miña santa Margarida|Miña santa Margarida]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Vaite noite|Vaite noite]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Eu cantar, cantar, cantei|Eu cantar, cantar, cantei]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Glosario|Glosario]] &lt;br /&gt;
[[Cantares gallegos/Erratas notables|Erratas notables]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;
|dataano= ______&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''VIGO'''&lt;br /&gt;&lt;sup&gt;___&lt;/sup&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ESTABLECIMIENTO TIPOGRÁFICO DE D. J. COMPAÑEL.&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;1863.
}}


----


&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Poemas engadidos en:'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


[[Ficheiro:Cantares gallegos 1872 nueva edición corregida y aumentada Rosalía Castro de Murguía.pdf|220px|dereita]]
&lt;div style=&quot;border: 2px solid #A7D7F9; background-color: #F1FAFF; padding: 2ex; text-align: center; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;


&lt;small&gt;[[Rosalía de Castro|ROSALÍA CASTRO DE MURGUÍA]].&lt;/small&gt;

______________________________


CANTARES&lt;br /&gt;{{Xxx-grande|G A L L E G O S .}}

___

'''NUEVA EDICIÓN''',

CORREGIDA Y AUMENTADA

&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

MADRID

LIBRERÍA &lt;small&gt;DE&lt;/small&gt; D. LEOCADIO LÓPEZ, &lt;small&gt;EDITOR,&lt;/small&gt;

calle del Cármen, número 13.

___

1872. 


[[Cantares gallegos/Miña santiña|Miña santiña]]

[[Cantares gallegos/Dixome nantronte ó Cura|Dixome nantronte ó Cura]]

[[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?|¿Qué ten ó mozo?]]

[[Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras|Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]


&lt;/div&gt;
{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}


[[Categoría:Cantares gallegos| ]]</text>
      <sha1>moy14k0yr1q7a2m0h7f1ila2vkgjc3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Prólogo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1611</id>
    <revision>
      <id>16274</id>
      <parentid>16240</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T22:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9181" sha1="pp168goixvhuv3jfn8dvimwtyll93z5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;pages index=&quot;Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf&quot; from=7 to=7/&gt;

{{Espazos|3}} Grande atrevemento é sin duda par' un probe inxenio com' ó que me cadrou en sorte, dar á luz un libro, cuyas páxinas debian estar cheyas de sol, d' armonia, e d' aquela naturalidade que unida á un-ha fonda ternura, á un arrulo incesante de palabriñas mimosas e sentidas, forman á mayor belleza d' os nosos cantos populares. A poesia gallega toda música e vaguedade, toda queixas, sospiros, e doces sonrisiñas, mormuxando un-has veces c'os ventos misteriosos d' os bosques, briland' outras c' ó rayo de sol que cai sereniño por enriba d' as auguas d' un rio farto e grave, que corre baixo as ramas d' os salgueiros en frol, compriálle para ser cantada, un sprito subrime e cristaiño si asi ó podemos decir, un-ha inspiracion fecunda, com' á vexetacion que hermosea esta nosa privilexiada terra e sobre todo un sentimento delicado e penetrante prá dar á conocer tantas bellezas de pirmeiro orden, tanto fuxitivo rayo d' hermosura, como se desprende de cada costume, de cada pensamento escapado á este pobo á quen moitos chaman estúpido, e á quen quisais xuzguen insensibre, estraño a devina poesia. Mais naide ten menos qu'eu teño, as grandes cualidades que son precisas prá levar á cabo obra tan dificile, anque naide tampouco se pudo achar animado d'un mais bon deseo, prá cantar as bellezas da nosa terra naquel dialecto soave e mimoso, que queren facer barbaro, os que non saben que aventaxa âs demais linguas en doçura e armonia. Por esto, inda achándome debil en forzas, e nabendo deprendido en mais escola qu' á d' os nosos probes aldeans, guiada solo por aqueles cantares, aquelas palabras cariñosas e aqueles xiros nunca olvidados que tan doçemente resoaron nos meus oidos desd' á cuna, e que foran recollidos po-lo meu corazon como harencia propia, atrevinme á escribir estos cantares, esforzándome en dar á conocer como algun-has d' as nosas poeticas costumes, inda conservan certa frescura patriarcal e primitiva, e com' ó noso dialecto doce e sonoro, é tan aproposito com' ó pirmeiro, para toda clase de versificacion.

{{Espazos|3}} As miñas forzas é certo quedaron moito mais abaixo d' ó que alcançaran os meus deseyos, e por eso comprendendo canto poidera facer nesto un gran poeta, dóyome inda mais da miña insuficença.  Ó libro d' os Cantares de D. Antonio Trueba, que m' inspirara e der' alento prá levar á cabo este traballo, pasa pó-Io meu pensamento com' un-hun remorso, e casi asoman as vagoas ôs meus ollos ô pensar como Galicia se levantaria hastr'ó lugar que lle corresponde, si un poeta como Anton ó d' os Cantares, fose o destinado prá dar á conocer as suas bellezas e ás suas costumes. Mais á míña infeliz patria, tan desventurada nesto como en todo ó mais, tense que contentar c' un-has páxinas frias e insulsas, qu' á penas serian dinas d' achegarse de lonxe âs portas dó Parnaso, como non fosse pó-lo nobre sentimento c' as creou. Qu' esto mesmo me sirva de disculpa, prá os que xustamente quirtiquen as miñas faltas, pois penso que ó que s' esforça por desvanecer os errores que manchan e ofenden inxustamente á sua patria, é acreedore á algun-ha indulxencia.

{{Espazos|3}} Cantos, vagoas, queixas, sospiros, serans, romerias, paisaxes, debesas, pinares, soidades, ribeiras, costumes, tod' aquelo en fin que pó-la sua forma e colorido e dino de ser cantado, todo ó que tuvo un eco, un-ha voz, un runxido por leve que fosse, que chegase á conmoverme, tod' esto m' atrevin á cantar neste homilde libro prá desir un-ha vez siquera, y anque sea torpemente, ôs que sin razon nin conocement' algun nos despreçan, qu' a nosa terra é dina d' alabanzas, e qu' a nosa lingua non é aquela que bastardean e champurran torpemente nás mais ilustradisimas províncias, c' un-ha risa de mofa, qu' á desir verdade (por mais qu' esta sea dura), demostra á iñorancia mais crasa y á mais imperdoable inxusticia, que pode facer un-ha provincia á outra provincia hirman por probe qu' esta sea. Mais he aqui qu' ó mais triste nesta cuestion, é á falsedade con que fora d' aqui pintan así ôs fillos de Galicia com' á Galicia mesma, á quen xeneralmente xuzgan ó mais despreciable e feyo d' España, cando acaso sea ó mais hermoso e dino d' alabanza.

{{Espazos|3}} Non quero ferír con esto á susceptibilidade de naide, anque á decir verdade, ben poidera perdonarsell' este pequeno desafogo á quen tan ferida foy de todos. Mais eu qu' atravesei repetidas veces aquelas soledades de Castilla, que dan idea d' ó deserto; eu que recorrin á feraz Estremadura y á estensa Mancha, dond' ó sol cai á plomo alomeando monotonos campos, dond' ó cor d' á palla seca prest' un tono cansado ô paisaxe que rinde e entristece ó esprito, sin un-ha herbiña que distraya á mirada que vai perderse nun ceo sin nubes, tan igual e tan cansado com' á terra que crobe; eu que visitei os celebrados arredores d' Alicante dond' os olivos, có seu verd' escuro, sembrados en fila e de raro en raro parecen chorar de verse tan solitarios, e vin aquela famosa horta de Murcia, tan nomeada, e tan alabada, e que, cansada e monotona com' ó resto d' aquel paise, amostra á sua vexetacion tal como paisaxes pintados nún carton con árbores postos simetricamente y en carreiriños para divertision d' os nenos, eu non podo menos d' indignarme cand' os fillos d' esas provincias que Dios favoreceu en fartura, pero non ná belleza d' os campos, bulranse d' esta Galicia competidora en clima e galanura c'os paises mais encantadores da terra, esta Galicia donde todo é espontaneo na natureza y en donde á man do home, cede o seu posto á man de Dios.

{{Espazos|3}} Lagos, cascadas, torrentes, veigas froridas, valles, montañas, ceos azues e serenos com' os d' Italia, horizontes nubrados e malenconicos anque sempre hermosos com' os tan alabados da Suiza, ribeiras apacibres e sereniñas, cabos tempestuosos qu' aterran e adimiran po-la sua xigantesca e xorda cólera... mares imensos... que direi mais? non hay pruma que poida enumerar tanto encanto reunido. A terra cuberta en tóda-las estacions de herviñas e de frores, os montes cheyos de pinos, de robres e salgueiros, os lixeiros ventos que pasan, as fontes y os torrentes derramándose fervedores e cristaiños, bran e inverno, xa po-los risoños campos, xa en profundas e sombrisas ondanadas... Galicia é sempre un xardin donde se respiran aromas puros, frescura e poesia... E á pesar d' esto chega á tanto á fatuidade d' os iñorantes, á tanto á indina preocupacion que contra á nosa terra existe, qu' inda os mesmos que poideron contemprar tanta hermosura (xa non falamos d' os que se bulran de nos sin que xamais nos hayan visto nin ainda de lonxe, que son os mais) inda os que penetraron en Galicia e gozaron d' as delicias qu' ofrece, atreveronse á decir que Galicia era... un cortello inmundo!!... Y estos eran quisais fillos... de aquelas terras abrasadas d' onde hastra os paxariños foxen!... que diremos á esto? Nada mais sinon, que taes fatuidades, respecto do noso pais, teñen algun-ha comparanza c' as d' os franceses ô falar d' as suas eternas vitorias ganadas ôs españoles. España, nunca, nunca os venceu, po-lo contrario sempre saleu vencida, derrotada, homillada, e ó mais triste d' esto é que  vale antr' eles tan infame mentira, así como  vale prá á seca Castilla, prá á deserta Mancha e prá tóda-las demais provincias d' España, —ningun-ha comparada en verdadeira belleza de paisaxe, có á nosa,— que Galicia é ó rincon mais despreciable da terra. Ben din que todo neste mundo está compensado, e ven asi á sofrir España d' un-ha nacion veciña que sempre á ofendeu á misma inxusticia qu' ela, inda mais culpabre, comete c' un-ha provincia homillada de quen nunca s' acorda, como non sea prá homillala índa mais. Moito sinto as inxusticias con que nos favorecen os franceses, pró neste momento casi lles estou agradecida, pois que me proporcionan un medio de facerlle mais palpabre á España á inxusticia qu' ela á sua vez conosco comete.

{{Espazos|3}} Foy este ó movil principal que m' impeleu á pubricar este libro, que mais que nadie, conoço que necesita á indulxencia de todos. Sin gramatica, nin regras de ningun-ha clás, ó lector topará moitas veces faltas d' ortografia, xiros que disoarán ôs oidos d' un purista, pró ô menos, e prá disculpar en algo estes defectos, puxen o mayor coidado, en reprodusir ó verdadeiro esprito d' ó noso pobo, e penso qu' ó conseguin en algo... si ben de un-ha maneira débil e froxa. ¡Queira ó ceo qu' outro mais afertunado qu' eu, poida describir c' ó seus cores verdadeiros, os cuadros encantadores que por aquí s' atopan, inda no rincon mais escondído e olvidado! prá qu' asi ô menos en fama, xa que non en proveito, gane e se vexa c' o respeto e adimiracion merecidas esta infortunada Galicia.

&lt;/div&gt;
{{Paxinación|Cantares gallegos|Cantares gallegos/As de cantar}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>pp168goixvhuv3jfn8dvimwtyll93z5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/As de cantar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1612</id>
    <revision>
      <id>20009</id>
      <parentid>17967</parentid>
      <timestamp>2019-11-13T21:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>77.227.105.239</ip>
      </contributor>
      <comment>from index</comment>
      <origin>20009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="0wn3s3gjdmzn2kitsncnutc5ky5sa9f" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;pages index=&quot;Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf&quot; from=19 to=26 /&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Prólogo|Cantares gallegos/Nasin cand' as prantas nasen}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>0wn3s3gjdmzn2kitsncnutc5ky5sa9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Literatura</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1613</id>
    <revision>
      <id>11560</id>
      <parentid>11521</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="dlqtdkmpqdvtxg00zf5dmh0kct3p89q" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tipo]]</text>
      <sha1>dlqtdkmpqdvtxg00zf5dmh0kct3p89q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos legais galegos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1614</id>
    <revision>
      <id>11551</id>
      <parentid>9007</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Galicia]]; engado a [[Categoría:Documentos de Galicia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="dqbb819n3l01no08wqvzr8qlfxrdjut" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais españois por autonomía]]
[[Categoría:Documentos de Galicia]]</text>
      <sha1>dqbb819n3l01no08wqvzr8qlfxrdjut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos legais españois</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1615</id>
    <revision>
      <id>11537</id>
      <parentid>7740</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:España]]; engado a [[Categoría:Documentos de España]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="3snwct08xa1qk4jvvzbciievnod6o6n" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais por país]]
[[categoría:Documentos de España]]</text>
      <sha1>3snwct08xa1qk4jvvzbciievnod6o6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Youhavenewmessages</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1626</id>
    <revision>
      <id>11206</id>
      <parentid>2709</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T14:05:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="9x72odu1p0nbajuaz8jpf5w1iyae1tb" xml:space="preserve">&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/36/Nuvola_apps_email.png&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;25&quot; height=&quot;25&quot; longdesc=&quot;/wiki/Image:Nuvola_apps_email.png&quot; /&gt; Ten $1 ($2).</text>
      <sha1>9x72odu1p0nbajuaz8jpf5w1iyae1tb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SFTE</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1640</id>
    <revision>
      <id>14174</id>
      <parentid>4367</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T10:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2005]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1093" sha1="edl35w2bt7db5zxoovvurxvmrljmuz9" xml:space="preserve">Parte galega (lic. C.C.) de 'Science Fairs Throughout Europe...e máis, libro trilingüe sobre a realización de proxectos europeos Sócrates - Comenius. Notas e suxerencias sobre un Proxecto Escolar Europeo.' A parte castelá e a francesa poderán consultarse nas respectivas wikisources. Pode descargarse por enteiro en .pdf en [http://centros.edu.xunta.es/iesportadaauga/ http://centros.edu.xunta.es/iesportadaauga/] ou na [http://feirasdeciencia.wikispaces.com/SFTE%2C+Science+Fairs+Throughout+Europe páxina de 'As Feiras de Ciencia na Galiza']

[[Imaxe:SFTEPortada.JPG]]

[[Imaxe:SFTE3.JPG]]
[[Imaxe:SFTE5.JPG]]
[[Imaxe:SFTE8.JPG]]
[[Imaxe:SFTE9.JPG]]
[[Imaxe:SFTE10.JPG]]
[[Imaxe:SFTE11.JPG]]
[[Imaxe:SFTE12.JPG]]
[[Imaxe:SFTE13.JPG]]
[[Imaxe:SFTE14.JPG]]
[[Imaxe:SFTE15.JPG]]
[[Imaxe:SFTE16.JPG]]
[[Imaxe:SFTE17.JPG]]
[[Imaxe:SFTE18.JPG]]
[[Imaxe:SFTE19.JPG]]
[[Imaxe:SFTE20.JPG]]
[[Imaxe:SFTE21.JPG]]
[[Imaxe:SFTE22.JPG]]
[[Imaxe:SFTE23.JPG]]
[[Imaxe:SFTE24.JPG]]

A partir de aquí continúa primeiro a parte en castelán e logo, en francés.

[[Categoría:GL-S]]
[[Categoría:2005]]</text>
      <sha1>edl35w2bt7db5zxoovvurxvmrljmuz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTEPortada.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1641</id>
    <revision>
      <id>2768</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:36:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Portada de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="tn6it8461oavrbp1ymigjju20n6y689" xml:space="preserve">== Resume ==
Portada de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>tn6it8461oavrbp1ymigjju20n6y689</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE3.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1642</id>
    <revision>
      <id>2769</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:39:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.3 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="1hlq8or3zmdayib3a5agkx50pdc2k1o" xml:space="preserve">== Resume ==
P.3 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>1hlq8or3zmdayib3a5agkx50pdc2k1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE5.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1643</id>
    <revision>
      <id>2770</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.5 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="thqzycg7u5f3wiqeldy44kpia0dvncx" xml:space="preserve">== Resume ==
P.5 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>thqzycg7u5f3wiqeldy44kpia0dvncx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE8.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1644</id>
    <revision>
      <id>2771</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.8 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="5vqkmtjj0nrnxk15t0kw5h5f7h94t3r" xml:space="preserve">== Resume ==
P.8 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>5vqkmtjj0nrnxk15t0kw5h5f7h94t3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE9.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1645</id>
    <revision>
      <id>2773</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.9 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="o5772y5wgu2vn4zsbfz1bj5odgjvuiz" xml:space="preserve">== Resume ==
P.9 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>o5772y5wgu2vn4zsbfz1bj5odgjvuiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE10.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1646</id>
    <revision>
      <id>2776</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.10 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="7l6b4gxabvjb88xym66sf9hunvmk9g7" xml:space="preserve">== Resume ==
P.10 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>7l6b4gxabvjb88xym66sf9hunvmk9g7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE11.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1647</id>
    <revision>
      <id>2777</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.11 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="6wngv1gszsky4ypihogg54o6r2iqrlh" xml:space="preserve">== Resume ==
P.11 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>6wngv1gszsky4ypihogg54o6r2iqrlh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE12.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1648</id>
    <revision>
      <id>2778</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:52:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.12 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="8leuoheh2xn467z0dd0uefilgsl7jyz" xml:space="preserve">== Resume ==
P.12 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>8leuoheh2xn467z0dd0uefilgsl7jyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE13.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1649</id>
    <revision>
      <id>2779</id>
      <timestamp>2006-01-07T23:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.13 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="fw6dboucwhtwnyuhc2m8kev38flq7iv" xml:space="preserve">== Resume ==
P.13 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>fw6dboucwhtwnyuhc2m8kev38flq7iv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE14.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1650</id>
    <revision>
      <id>2781</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.14 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="srnvm5jlyd6ffhinan7bjpfwotukj2w" xml:space="preserve">== Resume ==
P.14 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>srnvm5jlyd6ffhinan7bjpfwotukj2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE15.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1651</id>
    <revision>
      <id>2782</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.15 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="5tesv4x5oobsfhv7ekwm06kvmrk671y" xml:space="preserve">== Resume ==
P.15 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>5tesv4x5oobsfhv7ekwm06kvmrk671y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE16.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1652</id>
    <revision>
      <id>2783</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.16 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="dqjsg7q52y0fim8i6afmm313cgo44ea" xml:space="preserve">== Resume ==
P.16 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>dqjsg7q52y0fim8i6afmm313cgo44ea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE17.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1653</id>
    <revision>
      <id>2784</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:17:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.17 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="gavfu923cinzoqrozt6z1eafz1gxeso" xml:space="preserve">== Resume ==
P.17 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>gavfu923cinzoqrozt6z1eafz1gxeso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE18.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1654</id>
    <revision>
      <id>2785</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.18 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="3udz92gbvbg035oyt3akk6sv1rsaipw" xml:space="preserve">== Resume ==
P.18 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>3udz92gbvbg035oyt3akk6sv1rsaipw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE19.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1655</id>
    <revision>
      <id>2786</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.19 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="sgl9pbhxx9ec8r89s1954a5msdodued" xml:space="preserve">== Resume ==
P.19 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>sgl9pbhxx9ec8r89s1954a5msdodued</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE20.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1656</id>
    <revision>
      <id>2787</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.20 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="jeo6rs1fpcbwjztxzh28430rix5ybtl" xml:space="preserve">== Resume ==
P.20 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>jeo6rs1fpcbwjztxzh28430rix5ybtl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE21.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1657</id>
    <revision>
      <id>2788</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.21 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="89ffxxsrer8xacb11p1ifmpdsz2m2g9" xml:space="preserve">== Resume ==
P.21 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>89ffxxsrer8xacb11p1ifmpdsz2m2g9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE22.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1658</id>
    <revision>
      <id>2789</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.21 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="89ffxxsrer8xacb11p1ifmpdsz2m2g9" xml:space="preserve">== Resume ==
P.21 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>89ffxxsrer8xacb11p1ifmpdsz2m2g9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE23.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1659</id>
    <revision>
      <id>2790</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.23 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="jkfgy5jyys8ihua6tcdd2ceqjhjiin2" xml:space="preserve">== Resume ==
P.23 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>jkfgy5jyys8ihua6tcdd2ceqjhjiin2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:SFTE24.JPG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1660</id>
    <revision>
      <id>2791</id>
      <timestamp>2006-01-08T21:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>P.24 de [[SFTE]]</comment>
      <origin>2791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="m4xbh4lzokult1n609fyen1l85wlisc" xml:space="preserve">== Resume ==
P.24 de [[SFTE]]
== Licensing ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}</text>
      <sha1>m4xbh4lzokult1n609fyen1l85wlisc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei 11/1988, do 3 de maio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1678</id>
    <revision>
      <id>14221</id>
      <parentid>4248</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T20:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1988]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18812" sha1="ctj858773is5q9v77adzaz57kzhufhl" xml:space="preserve">Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores.

[[w:Xoán Carlos I|Don Juan Carlos I]],
Rei de [[w:España|España]].

A tódolos que a presente viren e entenderen, sabede:

Que as Cortes Xerais aprobaron e Eu veño en sancionar a seguinte Lei:

O papel que os produtos semicondutores desempeñan no mundo é de maior importancia cada día, non só no campo da industria electrónica mesma, senón en toda unha amplia gama de sectores industriais. O que sectores como o do automóbil, telefonía, comunicacións, o de fabricación de equipos militares, o de máquinas recreativas, os programas espaciais, etc., dependan cada vez máis desta tecnoloxía, lévanos a acepta-lo feito de que a nosa vida diaria está íntimamente ligada ó seu desenvolvemento.

As funcións dos produtos semicondutores dependen en grande medida das súas topografías. A estrutura e disposición dos elementos, así como das distintas capas que compoñen o circuito integrado, o que en definitiva constitúe a súa topografía, son resultado directo do deseño e representan unha parte importante do esforzo creativo, esixindo a súa concepción considerables recursos humanos, técnicos e financeiros.

Como consecuencia do proceso necesario, o coste do deseño resulta ser moi elevado, ó requeri-lo deseño do circuito funcional, o de cada elemento individual do circuito, o da súa disposición xeométrica e o das interconexións. Sen embargo, unha vez realizado o deseño, o coste de fabricación non é elevado.

Se concebir e deseñar un circuito integrado é costoso e difícil, o copialo é, pola contra, relativamente doado e o seu costo moi inferior ó necesario para o seu desenvolvemento.

Por iso considérase necesario establecer, en aras da innovación tecnolóxica, a protección dos creadores das topografías dos produtos semicondutores, de maneira que poidan amortiza-las súas inversións mediante a concesión de dereitos exclusivos.

Por outra parte, o Consello da Comunidade Económica Europea, en base ás anteriores consideracións, adoptou a [[Directiva 87/54/CEE, do 16 de decembro de 1986]], sobre a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores, en cuio artigo 11 se establece que os Estados membros adoptarán as medidas necesarias para a súa proteción mediante a concesión de dereitos exclusivos.

:Artigo 1 ''Definicións''

Ós efectos da presente Lei, entenderase por:

1. Produto semiconductor, a forma final ou intermedia de calquera produto:

a) Constituido por un sustrato que inclua unha capa de material semiconductor.

b) Que teña unha ou máis capas suplementarias de materiais condutores, aislantes ou semicondutores, dispostas en función dunha estrutura tridimensional predeterminada, e

c) Destinado a desempeñar, exclusivamente ou xunto con outras funcións, unha función electrónica.

2. Topografía dun produto semiconductor, unha serie de imaxes interconectadas, sexa cal fose a maneira en que estean fixadas ou codificadas:

a) Que representen a estrutura tridimensional das capas que compoñen o produto semicondutor.

b) Na cal cada imaxe teña a estrutura ou parte da estrutura dunha das superficies do produto semicondutor en calquera das súas fases de fabricación.

3. Explotación comercial, a venda, o aluguer, o arrendamento financeiro ou calquera outro método de distribución comercial, ou unha oferta con ditos fins.

Ós efectos da anterior definición, non se incluirá a explotación que se realice en condicións de confidencialidade, sempre que non se produza distribución a terceiros. Non obstante, si se incluirá a explotación que se realice en condicións de confidencialidade cando estas veñan esixidas por razóns de seguridade en relación a aplicacións militares.

:Artigo 2 ''Requisitos de protección''

1. Protexeranse as topografías dos produtos semicondutores mediante a concesión de dereitos exclusivos, conforme ó establecido na presente Lei.

2. A topografía dun produto semicondutor será obxeto de protección na medida en que sexa o resultado do esforzo intelectual do seu creador e non sexa un produto corrente na industria de semicondutores. Cando a topografía dun produto semicondutor esté constituida por elementos correntes na industria de semicondutores, estará protexida só na medida en que a combinación de tales elementos, como conxunto, cumpra os requisitos mencionados.

:Artigo 3 ''Dereito á protección''

1. O dereito á protección pertence ás persoas que sexan creadoras das topografías de produtos semicondutores, sen prexuízo do disposto nos apartados seguintes:

2.

a) O dereito á protección das topografías de produtos semicondutores, creadas polo traballador durante a vixencia do seu contrato ou relación de traballo ca empresa, rexirase polo establecido no Título IV, Invencións laborais, da [[Lei 11/1986, do 20 de marzo]], de Patentes.

b) O dereito á protección das topografías de produtos semicondutores, creadas en virtude dun contrato non laboral, corresponderá á parte contractual que encargase a topografía, salvo que o contrato estipule o contrario.

3.

a) Beneficiaranse da protección da presente Lei, as persoas naturais mencionadas nos parágrafos 1 e 2 que teñan a nacionalidade dun Estado membro da [[w:Comunidade Europea|Comunidade Europea]] ou que residan habitualmente no territorio dun estado membro, así como as persoas xurídicas mencionadas no parágrafo 2 que teñan un establecemento industrial ou comercial real e efectivo no territorio dun Estado membro da [[w:Comunidade Económica Europea|Comunidade Económica Europea]].

b) Beneficiaranse igualmente da protección da presente Lei, as persoas naturais ou xurídicas que respondan ás condicións establecidas no apartado a) do parágrafo 3 deste artículo, que sexan as primeiras en explotar comercialmente nun Estado membro unha topografía que todavía non fose explotada comercialmente en ningún outro lugar e que recibisen, da persoa con dereito a dispor da topografía, a autorización para explotala comercialmente de forma exclusiva en toda a Comunidade.

4. O dereito á protección aplicarase, asimesmo, en favor dos causahabentes das persoas mencionadas nos parágrafos anteriores.

:Artigo 4 ''Rexistro''

1. Para que a topografía dun produto semicondutor se beneficie dos dereitos exclusivos, concedidos con arranxo ó artigo 2, deberá presentarse unha solicitude de rexistro ante o Rexistro da Propiedade Industrial. Regulamentariamente establecerase a forma e condicións da solicitude de rexistro, da tramitación e resolución da mesma, así como da publicación do acordo de rexistro, no seu caso.

A solicitude de rexistro poderá presentarse igualmente nas Direccións Provinciais do Ministerio de Industria e Enerxía, salvo que a competencia para a execución en materia de propiedade industrial corresponda á Comunidade Autónoma, cuios órganos serán, neste caso, os competentes para recibi-la documentación. Nestes supostos, a unidade administrativa que recibise a solicitude fará constar, mediante dilixencia, o día, a hora e o minuto da súa presentación e a remitirán ó Rexistro da Propiedade Industrial.

Tanto a solicitude de rexistro como os restantes documentos que deban presentarse no Rexistro da Propiedade Industrial deberán estar redactados en castelán. Nas Comunidades Autónomas onde exista tamén outra língua oficial, ditos documentos poderán redactarse en dita língua, debendo ir acompañados da correspondente traducción en castelán, que se considerara auténtica en caso de dúbidas entre ambas.

Esta solicitude poderá presentarse antes de comenza-la explotación comercial ou nun prazo máximo de dous anos, contados a partir da data do comezo de dita explotación. Ca solicitude de rexistro deberá depositarse o material que identifique ou que represente a topografía, ou unha combinación de ditos elementos, así como unha declaración en documento público referente á data da primeira explotación comercial da topografía, cando dita data sexa anterior á data de solicitude de rexistro.

2. O material depositado con arranxo ó apartado anterior non será accesible ó público cando constitúa un secreto comercial. Non obstante, iso non afectará á revelación de dito material, como consecuencia de resolución xudicial ou doutras autoridades competentes, a quenes sexan parte dun litixio respecto da validez ou violación dos dereitos exclusivos mencionados no artigo 2.

3. Toda transferencia de dereitos exclusivos sobre as topografías de produtos semicondutores só surtirá efectos frente a terceiros de bona fe, se fose inscrita no Rexistro da Propiedade Industrial.

4. As persoas con dereito á protección das topografías de produtos semicondutores, en virtude do previsto na presente lei, que poidan demostrar que un terceiro solicitou e obtivo o rexistro dunha topografía sen autorización, poderán reivindicar ante os tribunais a titularidade da topografía, sen prexuízo de calesquera outros dereitos ou accións que poidan corresponderlle. A acción reivindicatoria só se poderá exercitar nun prazo de dous anos, contados dende a data de publicación do rexistro da topografía do produto semicondutor.

:Artigo 5 ''Contido dos dereitos exclusivos''

1. Os dereitos exclusivos contemplados no artigo 2 incluen os de autorizar ou prohibir os seguintes actos:

a) A reproducción dunha topografía na medida en que esté protexida en virtude do parágrafo 2 do artigo 2, salvo a reproducción a título privado con fins non comerciais.

b) A explotación comercial ou a importación con tal fin dunha topografía ou dun produto semicondutor en cuia fabricación se empregase a topografía.

2. Os dereitos exclusivos contemplados no parágrafo 1 non se aplicarán ás reproduccións con fins de análise, evaluación ou ensinanza dos conceptos, procedementos, sistemas ou técnicas incorporados na topografía, ou da propia topografía.

3. Os dereitos exclusivos contemplados no parágrafo 1 non se extenderán ós actos relativos a unha topografía que cumpra os requisitos do apartado 2 do artigo 2 e cuia creación esté baseada no análise e a evaluación doutra topografía efectuados con arranxo ó apartado 2 do presente artigo.

4. Os dereitos exclusivos de autorización ou prohibición dos actos mencionados no apartado b) do parágrafo 1 do presente artigo non serán aplicables ós actos realizados en España con relación ás topografías ou produtos semicondutores que fosen comercializados nun Estado membro da Comunidade Económica Europea polo titular dos dereitos exclusivos ou co seu consentimento.

5. Non se poderá impedir a unha persoa a explotación comercial dun produto semicondutor, sempre e cando no momento de adquiri-lo produto non saiba ou careza de motivos fundados para pensar que o mesmo está protexido por un dereito exclusivo, concedido de acordo co previsto na presente lei.

Non obstante o anterior, no que se refire ós actos realizados despois de que a persoa saiba ou teña motivos fundados para pensar que o produto semicondutor está amparado por tal protección, o titular do dereito poderá esixir ante os tribunais o pago dunha remuneración adecuada.

6. O disposto no apartado anterior aplicarase, asimesmo, ós causahabentes da persoa mencionada no primeiro inciso de dito parágrafo.

:Artigo 6 ''Licenzas obrigatorias''

Os dereitos exclusivos contemplados no artigo 2 poderán ser sometidos a licenzas obrigatorias cando existan motivos de interese pública que o aconsellen. A tales efectos, serán de aplicación os artigos 90, 100, 101 e 102 da [[Lei 11/1986, do 20 de marzo]], de Patentes.

:Artigo 7 ''Duración da protección''

1. Os dereitos exclusivos contemplados no artigo 2 nacerán na primeira no tempo, das datas seguintes:

a) Na que a topografía fose obxecto de explotación comercial por primeira vez en calquera lugar do mundo.

b) Na que se presentase a solicitude de rexistro en debida forma.

2. Os dereitos exclusivos expirarán transcorridos dez anos, contados a partir da primeira no tempo das seguintes datas:

a) A fin do ano no que a topografía fose obxecto de explotación comercial por primeira vez en calquera lugar do mundo.

b) A fin do ano no que se presentase a solicitude de rexistro en debida forma.

Non obstante, quedará sen efecto todo rexistro relativo a unha topografía que non fose obxecto de explotación comercial en ningún lugar do mundo no prazo de quince anos, contados a partir da data da súa primeira fixación ou codificación.

:Artigo 8 ''Accións por violación dos dereitos exclusivos''

1. O titular dunha topografía en virtude da presente lei poderá exercitar ante os órganos da xurisdición ordinaria as accións civís e as medidas previstas no Título VII da [[Lei 11/1986, do 20 de marzo]], de Patentes.

2. A persoa que, tendo dereito á protección en virtude do artigo 3, poida probar que un terceiro fraudulentamente reproduciu ou explotou comercialmente ou importou con tal fin unha topografía creada por ela, no período comprendido entre a súa primeira fixación ou codificación e o nacemento dos dereitos exclusivos conforme ó apartado 1 do artigo 7, poderá exercitar ante os tribunais a correspondente acción por competencia desleal.

:Artigo 9 ''Extensión da protección''

A protección concedida ás topografías de produtos semicondutores, contemplada no artigo 2, só se aplicará á topografía propiamente dita con exclusión de calquera outro concepto, procedemento, sistema, técnica ou información codificada incorporados en dita topografía.

:Artigo 10 ''Sinal indicativa de protección''

Os produtos semicondutores manufacturados sobre a base de topografías protexidas, de acordo co previsto na presente lei, poderán levar de maneira visible e para informar da existenza desta protección, unha indicación consistente nunha T maiúscula pechada dentro dun círculo.

:Artigo 11 ''Mantemento doutras disposicións lexislativas''

As disposicións da presente lei serán aplicables sen prexuízo dos dereitos que recoñecen as vixentes disposicións lexislativas sobre patentes e modelos de utilidade.

==Disposicións adicionais==

:Primeira.

Crease a tasa por servizos prestados polo Rexistro da Propiedade Industrial en materia de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores á que serán de aplicación as seguintes regras:

1. ''Normas reguladoras.'' A tasa rexirase polo establecido na presente lei e, no seu defecto, pola [[Lei 230/1963, do 28 de decembro]], Xeral Tributaria; pola [[Lei de Tasas e Exaccións Parafiscais, do 26 de decembro de 1958]], e pola [[Lei 17/1975, do 2 de maio]], sobre creación do Organismo autónomo Rexistro da Propiedade Industrial.

2. ''Feito imponible.'' A tasa gravará:

a) A solicitude de rexistro das topografías dos produtos semicondutores.

b) O deposito do material que identifique ou que represente a topografía o unha combinación de ditos elementos.

c) A inscrición de transferenzas de dereitos exclusivos sobre as topografías de produtos semicondutores.

3. ''Suxeitos pasivos.'' Serán suxeitos pasivos do pago da tasa os solicitantes do rexistro de topografías, ou do deposito do material ou da inscrición de transferenzas.

4. ''Cuotas.'' A tasa esixirase con arranxo á seguinte tarifa:

a) Tasa por solicitude de rexistro: 6.050 pesetas.

b) Tasa por deposito de material: 4.000 pesetas.

c) Tasa por inscrición de transferenzas. Por cada rexistro: 1.200 pesetas.

5. ''Devengo.'' A obrigación de contribuir nacerá no momento de solicitarse o rexistro ou a inscrición da transferenza ou ó realizarse o depósito do material.

6. ''Afectación.'' A tasa quedará afectada ó Rexistro da Propiedade Industrial, debendo integrarse no seu presuposto de ingresos o importe que se obteña da súa recadación.

7. ''Xestión.'' Baixo a dirección e control do Ministerio de Economía e Facenda, a xestión da tasa estará a cargo do Rexistro da Propiedade Industrial, quedando autorizada a autoliquidación da mesma.

8. ''Modificación.'' As leis de presupostos xerais do Estado poderán modifica-las cuotas establecidas na tarifa para adaptalas á variación que experimente o coste dos servizos que retribúe ou a coiuntura económico-social.

:Segunda.

A [[Lei 30/1992, do 26 de novembro|Ley de Procedemento Administrativo]] aplicarase supletoriamente ós actos administrativos regulados na presente Lei, que poderán ser recorridos na orde contencioso-administrativa, de conformidade co disposto na súa [[Lei 29/1998, do 13 de xullo|Lei de Xurisdición Contencioso-Administrativa]].

==Disposicións derradeiras==

:Primeira.

Autorízase ó Goberno para dicta-las medidas e disposicións que resulten precisas para o desenvolvemento e aplicación do disposto na presente Lei.

:Segunda.

Autorízase ó Goberno para modifica-las definicións dos puntos a) e b) do parágrafo 1 do artigo 1, cando estas sexan revisadas polos órganos das Comunidades Europeas, ca fin de adapta-las definicións ó progreso técnico.

:Terceira.

Autorízase ó Goberno para modifica-lo artigo 3.3, ca fin de amplia-lo dereito á protección a persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

Asimesmo, o Goberno poderá amplia-la protección a persoas que non se atopen incluidas no apartado anterior, mediante a celebración do correspondente acordo co Estado do cal sexan orixinarias, seguindo o procedemento previsto no artigo 3, apartados 6 a 8 da [[Directiva 87/54/CEE, do 16 de decembro de 1986]].

:Cuarta.

A presente Lei entrará en vigor ós catro meses da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Por tanto,

mando a tódolos españois, particulares e autoridades que garden e fagan gardar esta Lei.

[[w:Palacio da Zarzuela|Palacio da Zarzuela]], [[w:Madrid|Madrid]], a [[w:3 de maio|3 de maio]] de [[w:1988|1988]].

- Juan Carlos R. -

O Presidente do Goberno,

[[w:Felipe González Márquez|Felipe González Márquez]].

==Ver tamén==
*[[Real Decreto 1465/1988, do 2 de decembro]] (aproba o regulamento de aplicación da Lei)
*[[Real Decreto 855/1989, do 7 de xullo]]
*[[Real Decreto 1369/1992, do 13 de novembro]]
*[[Real Decreto 1370/1992, do 13 de novembro]]
*[[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]]
*[[Orde do 24 de xullo de 1995 do Ministerio de Industria e Enerxía]]
*[[Orde do 2 de novembro de 1995 do Ministerio de Industria e Enerxía]]
*[[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]]
*[[Orde do 20 de febreiro de 1997 do Ministerio de Industria e Enerxía]]

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1988]]</text>
      <sha1>ctj858773is5q9v77adzaz57kzhufhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 428/1993, do 26 de marzo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1684</id>
    <revision>
      <id>6833</id>
      <parentid>4292</parentid>
      <timestamp>2009-06-24T08:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36600" sha1="5me704tc1lbktdkiq5xqj3ziedj3qqa" xml:space="preserve">{{estilo}}
Real Decreto 428/1993, do 26 de marzo, polo que se aproba o Estatuto da Axencia de Protección de Datos. {{ref|1}}{{ref|2}}

O Título VI da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro|Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de Regulación do Tratamento Automatizado dos Datos de Carácter Persoal]], configurou a Axencia de Protección de Datos como o Ente independente que debe garantiza-lo cumprimento das previsións e mandatos nela establecidos.

Algúns aspectos de dito ente foron obxecto de regulación na propia Lei que, non obstante, non agotou a materia e encomendou ó Goberno a regulación da estrutura orgánica e a aprobación do Estatuto da Axencia de Protección de Datos.

Por medio da presente disposición procédese a cumprimenta-lo dobre mandato integrando a estrutura do ente no seu Estatuto propio.

Na súa virtude, a proposta dos Ministros de Xusticia e para as Administracións Públicas, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:26 de marzo|26 de marzo]] de [[w:1993|1993]],

DISPOÑO:

:Artigo Único.

De conformidade co disposto no artigo 34.2 {{ref|3}} e na disposición final primeira da Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de Regulación do Tratamento Automatizado dos Datos de Carácter Persoal, apróbase o Estatuto da Axencia de Protección de Datos, cuio texto se inserta a continuación.

==Disposición adicional==

:Única

Polo Ministerio de Economía e Facenda habilitaranse os créditos necesarios para a instalación e funcionamento da Axencia de Protección de Datos, en tanto non sexa aprobado o primeiro presuposto de gastos e ingresos da mesma.

==Disposición derradeira==

:Única

O presente Real Decreto entrará en vigor ós vinte días da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:26 de marzo|26 de marzo]] de [[w:1993|1993]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Relacións cas Cortes e da Secretaría do Goberno,

[[w:Virgilio Zapatero Gómez|VIRGILIO ZAPATERO GÓMEZ]].

==Estatuto da Axencia de Protección de Datos==

===CAPÍTULO I: Disposicións Xerais===

:Artigo 1 ''A Axencia de Protección de Datos''

1. A Axencia de Protección de Datos é un ente de Dereito público dos previstos no artigo 6, apartado 5, do texto refundido da Lei Xeral Presupostaria, aprobado polo [[Real Decreto lexislativo 1091/1988, do 23 de setembro]], que ten por obxecto a garantía do cumprimento e aplicación das previsións contidas na [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro|Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de Regulación do Tratamento Automatizado dos Datos de Carácter Persoal]].

2. A Axencia de Protección de Datos actúa con plena independencia das Administracións Públicas no exercicio das súas funcións e relacionase co Goberno a través do Ministerio de Xustiza.

:Artigo 2 ''Réxime xurídico''

1. A Axencia de Protección de Datos goza de personalidade xurídica propia e plena capacidade pública e privada.

2. A Axencia de Protección de Datos rexirase polas disposicións legais e regulamentarias seguintes:

a) O Título VI da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro|Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de Regulación do Tratamento Automatizado dos Datos de Carácter Persoal]].

b) O presente Estatuto e as demáis disposicións de desenvolvemento da Lei Orgánica 5/1992.

c) En defecto das anteriores, e para o exercicio das súas funcións públicas, as normas de procedemento contidas na [[Lei 30/1992, do 26 de novembro|Lei 30/1992, do 26 de novembro, de Réxime Xurídico das Administracións Públicas e do Procedemento Administrativo Común]].

d) Os preceptos da Lei Xeral Presupostaria, texto refundido aprobado polo [[Real Decreto lexislativo 1091/1988, do 23 de setembro]], que resulten de aplicación.

e) Cantas outras disposicións resulten de aplicación.

3. A Axencia exercerá as súas funcións por medio do Director, a cuio efecto os actos do Director considéranse actos da Axencia.

4. Os actos dictados polo Director no exercicio das funcións públicas da Axencia agotan a vía administrativa. Contra eles se poderán interpoñe-los recursos contencioso-administrativos que resulten procedentes.

===CAPÍTULO II: Funcións da Axencia de Protección de Datos===

:Artigo 3 ''Funcións''

1. Corresponde á Axencia de Protección de Datos exerce-las funcións que lle atribúe o artigo 36 da Lei Orgánica 5/1992.

2. A este efecto a Axencia de Protección de Datos poderá dirixirse directamente ós titulares e responsables de calquera ficheiro de datos de carácter persoal.

:Artigo 4 ''Relacións cos afectados''

1. A Axencia de Protección de Datos informará ás persoas dos dereitos que a Lei lles recoñece en relación co tratamento automatizado dos seus datos de carácter persoal e a tal efecto poderá promover campañas de difusión, valéndose dos medios de comunicación social.

2. A Axencia atenderá as peticións que lle dirixan os afectados e resolverá as reclamacións formuladas polos mesmos, sen prexuízo das vías de recurso procedentes.

:Artigo 5 ''Cooperación na elaboración e aplicación das normas''

A Axencia de Protección de Datos colaborará cos órganos competentes no que respecta ó desenvolvemento normativo e aplicación das normas que incidan en materia propia da Lei Orgánica 5/1992, e a tal efecto:

a) Informará preceptivamente os proxectos de disposicións xerais de desenvolvemento da Lei Orgánica.

b) Informará preceptivamente calesquera proxectos de Lei ou Regulamento que incidan na materia propia da Lei Orgánica.

c) Dictará instruccións e recomendacións precisas para adecua-los tratamentos automatizados ós principios da Lei Orgánica.

d) Dictará recomendacións de aplicación das disposicións legais e regulamentarias en materia de seguridade dos datos e control de acceso ós ficheiros.

:Artigo 6 ''Ficheiros estatísticos''

A Axencia de Protección de Datos exercerá o control da observancia do disposto nos artigos 4, 7 e 10 a 22 da [[Lei 12/1989, do 9 de maio|Lei 12/1989, do 9 de maio, da Función Estatística Pública]], e en especial:

a) Informará con carácter preceptivo o contido e formato dos cuestionarios, follas censuais e outros documentos de recollida de datos con fins estatísticos.

b) Dictaminará sobre os procesos de recollida e tratamento automatizado dos datos personais a efectos estatísticos.

c) Informará sobre os proxectos de Lei polos que se esixan datos con carácter obrigatorio e a súa adecuación ó disposto no artigo 7 da Lei da Función Estatística Pública.

d) Dictaminará sobre as condicións de seguridade dos ficheiros constituidos con fins exclusivamente estatísticos.

:Artigo 7 ''Publicidade dos ficheiros automatizados''

A Axencia de Protección de Datos velará pola publicidade da existencia dos ficheiros automatizados de datos de carácter persoal, a cuio efecto publicará e difundirá un catálogo anual dos ficheiros inscritos no Rexistro Xeral de Protección de Datos, con expresión da información que ó amparo do disposto no artigo 36, j) da Lei Orgánica 5/1992,{{ref|4}} determine o Director.

:Artigo 8 ''Memoria anual''

1. A Axencia de Protección de Datos redactará unha Memoria anual sobre a aplicación da Lei Orgánica 5/1992, e das demáis disposicións legais e regulamentarias sobre protección de datos, a cal comprenderá, ademáis da información necesaria sobre o funcionamento da Axencia:

a) Unha relación dos códigos tipo depositados e inscritos no Rexistro Xeral de Protección de Datos.

b) Unha análise das tendencias lexislativas, xurisprudenciais e doctrinais dos distintos países en materia de protección de datos.

c) Unha análise e unha valoración dos problemas da protección de datos a escala nacional.

2. A Memoria anual será remitida polo Director ó Ministro de Xustiza, para o seu ulterior envío ás Cortes Xerais.

:Artigo 9 ''Relacións internacionais''

1. Corresponde á Axencia de Protección de Datos a cooperación con organismos internacionais e órganos das Comunidades Europeas en materia de protección de datos.

2. A Axencia prestará asistencia ás autoridades designadas polos Estados parte no [[Convenio do Consello de Europa do 28 de xaneiro de 1981|Convenio do Consello de Europa do 28 de xaneiro de 1981, sobre protección das personas en relación co tratamento automatizado dos datos de carácter persoal]], ós efectos previstos no artigo 13 do Convenio. 

''3. Desígnase á Axencia de Protección de Datos como representante español ós efectos previstos no artigo 29 da [[Directiva 95/46/CE, do 24 de outubro|Directiva 95/46/CE, do 24 de outubro, relativa á protección das persoas físicas no que respecta ó tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos]].''

''Corresponde ó Director da Axencia a designación dun representante para o Grupo de Protección das Persoas no que respecta ó tratamento de datos persoais, previsto na disposición citada.''{{ref|5}}

:Artigo 10 ''Sistema de Información Schengen''

1. A Axencia de Protección de Datos exercerá o control dos datos de carácter persoal introducidos na parte nacional española da base de datos do Sistema de Información Schengen (SIS).

2. O Director da Axencia designará dous representantes para a autoridade de control común de protección de datos do Sistema de Información Schengen.

===CAPÍTULO III: Órganos da Axencia de Protección de Datos===

====Sección 1: Estructura orgánica da Axencia de Protección de Datos====

:Artigo 11 ''Estrutura orgánica''

A Axencia de Protección de Datos estrutúrase nos seguintes órganos:

1. O Director da Axencia de Protección de Datos.

2. O Consello Consultivo.

3. O Rexistro Xeral de Protección de Datos, a Inspección de Datos e a Secretaría Xeral, como órganos xerárquicamente dependentes do Director da Axencia.

====Sección 2: O Director da Axencia de Protección de Datos====

:Artigo 12 ''Funcións de dirección''

1. O Director da Axencia de Protección de Datos dirixe a Axencia e ostenta a súa representación.

2. Corresponde ó Director da Axencia de Protección de Datos dicta-las resolucións e instruccións que requira o exercicio das funcións da Axencia e, en especial:

a) Resolver motivadamente sobre a procedencia ou improcedencia das inscripcións que deban practicarse no Rexistro Xeral de Protección de Datos.

b) Requerir ós responsables de ficheiros de titularidade privada a que subsanen deficencias dos códigos tipo.

c) Resolver motivadamente, previo informe do responsable do ficheiro, sobre a procedencia ou improcedencia da denegación, total ou parcial, do acceso ós ficheiros policiais ou tributarios automatizados.

d) Autorizar transferencias temporais ou definitivas de datos que fosen obxecto de tratamento automatizado ou recollidos a tal efecto, con destino a países cuia lexislación non ofreza un nivel de protección equiparable ó da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro|Lei Orgánica 5/1992]] e o presente estatuto.

e) Convocar regularmente ós órganos competentes das Comunidades Autónomas a efectos de cooperación institucional e coordinación de criterios ou procedementos de actuación.

f) Recabar das distintas Administracións Públicas a información necesaria para o cumprimento das súas funcións.

g) Solicitar dos órganos correspondentes das Comunidades Autónomas, a que se refire o artigo 40 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro|Lei Orgánica 5/1992]], a información necesaria para o cumprimento das súas funcións, así como facilitar a aqueles a información que lle soliciten a idénticos efectos.

h) Adopta-las medidas cautelares e provisionais que requira o exercicio da potestade sancionadora da Axencia con relación ós responsables dos ficheiros privados.

i) Iniciar, impulsa-la instrucción e resolve-los expedientes sancionadores referentes ós responsables dos ficheiros privados.

j) Insta-la incoación de expedientes disciplinarios nos casos de infraccións cometidas por órganos responsables de ficheiros das Administracións Públicas.

k) Autoriza-la entrada nos locais nos que fiquen os ficheiros, ca fin de proceder ás inspeccións pertinentes, sen prexuízo da aplicación das regras que garantizan a inviolabilidade do domicilio.

:Artigo 13 ''Funcións de xestión''

1. Corresponde asimesmo ó Director da Axencia de Protección de Datos:

a) Adxudicar e formaliza-los contratos que requira a xestión da Axencia e vixia-lo seu cumprimento e execución.

b) Aprobar gastos e ordenar pagos, dentro dos límites dos créditos do presuposto de gastos da Axencia.

c) Exerce-lo control económico-financeiro da Axencia.

d) Programa-la xestión da Axencia.

e) Elabora-lo anteproxecto de presuposto da Axencia.

f) Propoñe-la relación de postos de traballo da Axencia.

g) Aproba-la Memoria anual da Axencia.

h) Ordea-la convocatoria das reunións do Consello Consultivo.

2. O Director poderá delegar no Secretario xeral o exercicio das funcións a que se refiren as letras a), b), d), e) e f) do apartado anterior.

:Artigo 14 ''Nomeamento e mandato''

1. O Director da Axencia de Protección de Datos será nomeado polo Goberno, mediante Real Decreto, a proposta do Ministro de Xustiza, de entre os membros do Consello Consultivo.

2. O Director da Axencia de Protección de Datos gozará dos mesmos honores e tratamento que os Subsecretarios.

3. O mandato do Director da Axencia de Protección de Datos terá unha duración de catro anos contados dende o seu nomeamento e só cesará polas causas previstas no artigo 15 do presente Estatuto.

:Artigo 15 ''Cese e separación''

1. O Director da Axencia de Protección de Datos cesará no desempeño do seu cargo pola expiración do seu mandado ou, con anterioridade, a petición propia.

2. O Goberno só poderá acorda-la separación do Director da Axencia de Protección de Datos antes de que expirase o prazo do seu mandato nos casos seguintes:

a) Incumprimento grave das obrigacións do cargo.

b) Incapacidade sobrevida para o exercicio das súas funcións.

c) Incompatibilidade.

d) Condena por delito doloso.

A separación acordarase polo Goberno, mediante Real Decreto a proposta do Ministro de Xustiza, previa instrucción de expediente, no cal serán oídos os restantes membros do Consello Consultivo.

3. O cargo de Director da Axencia de Protección de Datos está suxeito ás incompatibilidades que para os altos cargos prevé a [[Lei 25/1983, do 26 de decembro]]{{ref|6}}.

:Artigo 16 ''Independencia''

1. O Director da Axencia de Protección de Datos desempeñará o seu cargo con dedicación absoluta, plena independencia e total obxectividade.

2. O Director non estará suxeito a mandato imperativo, nin recibirá instruccións de autoridade algunha.

:Artigo 17 ''Remuneración''

1. O Director da Axencia de Protección de Datos percibirá a remuneración que nos Presupostos Xerais do Estado teñan asignada os subsecretarios.

2. A remuneración será incompatible ca percepción de pensións de dereitos pasivos ou de calquera réxime de Seguridade Social público e obrigatorio, quedando en suspenso ditas percepcións durante o prazo de mandato.

====Sección 3: O Consello Consultivo====

:Artigo 18 ''O Consello Consultivo''

1. O Consello Consultivo da Axencia de Protección de Datos, establecido polo artigo 37 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]], {{ref|7}} é un órgano colexiado de asesoramento do Director da Axencia de Protección de Datos.

2. O Consello Consultivo emitirá informe en tódalas cuestións que lle someta o Director da Axencia de Protección de Datos e poderá formular propostas en temas relacionados cas materias de competencia desta.

:Artigo 19 ''Proposta e nomeamento''

1. Os membros do Consello Consultivo serán propostos na forma seguinte:

a) O [[w:Congreso dos Deputados de España|Congreso dos Deputados]] proporá, como Vocal, a un Deputado.

b) O [[w:Senado de España|Senado]] proporá, como Vocal, a un Senador.

c) O Ministro de Xustiza proporá ó Vocal da Administración Xeral do Estado.

d) As Comunidades Autónomas decidirán, mediante acordo adoptado por maioría simple, o Vocal a propoñer.

e) A [[w:Federación Española de Municipios e Provincias|Federación Española de Municipios e Provincias]] proporá ó Vocal da Administración Local.

f) A [[w:Real Academia da Historia|Real Academia da Historia]] proporá, como Vocal, a un membro da Corporación.

g) O [[w:Consello Superior de Universidades|Consello de Universidades]] proporá a un Vocal experto na materia de entre os corpos docentes de ensinanza superior e investigadores con acreditado coñecemento no tratamento automatizado de datos.

h) O [[w:Consello de Consumidores e Usuarios|Consello de Consumidores e Usuarios]] proporá, mediante terna, ó Vocal dos usuarios e consumidores.

i) O [[w:Consello Superior de Cámaras de Comercio, Industria e Navegación|Consello Superior de Cámaras de Comercio, Industria e Navegación]] proporá, mediante terna, ó Vocal do sector de ficheiros privados.

2. As propostas serán elevadas ó Goberno por conducto do Ministro de Xustiza.

3. Os membros do Consello Consultivo serán nomeados e, no seu caso, cesados polo Goberno.

:Artigo 20 ''Prazo e vacantes''

1. Os membros do Consello Consultivo desempeñarán o seu cargo durante catro años.

2. Exceptuanse do establecido no apartado anterior os seguintes supostos:

a) Nomeamento do Vocal como Director da Axencia de Protección de Datos.

b) Renuncia anticipada do Vocal.

c) Pérdida da condición que habilitou ó Vocal para ser proposto, nos supostos previstos nas letras a, b, f e g do apartado 1 do artigo anterior.

d) Proposta de cese emanada das Institucións, órganos, corporacións ou organizacións ás que se refiere o artigo anterior.

3. As vacantes que se produzan no Consello Consultivo antes de expira-lo prazo a que se refire o apartado 1 deberán ser cubertas dentro do mes seguinte á data na que a vacante se producise, polo procedemento previsto no artigo anterior e polo tempo que reste para completa-lo mandato de quen causou a vacante a cubrir.

4. Os membros do Consello Consultivo non percibirán retribución algunha, sen prexuízo do abono dos gastos, debidamente xustificados, que lles ocasione o exercicio da súa función.

:Artigo 21 ''Renovación do Consello Consultivo''

1. Antes de finaliza-lo mandato dos membros do Consello Consultivo, o Goberno, por conducto do Ministro de Xustiza, requerirá ás Institucións, órganos, corporacións e organizacións a que se refiere o artigo 19 do presente Estatuto, a fin de que lle comuniquen os nomes das persoas que propoñan para un novo mandato no Consello Consultivo, o que deberá efectuarse dentro do mes seguinte á formulación do referido requerimento.

2. Unha vez transcorrido o prazo sinalado para cumprimenta-lo requerimento, o Goberno procederá, sen máis trámites, a nomear como membros do Consello Consultivo ós propostos, os cales tomarán posesión da súa condición na mesma data en que expire o anterior mandato dos membros do Consello.

:Artigo 22 ''Funcionamento''

1. En defecto de disposicións específicas do presente Estatuto, o Consello Consultivo axustará a súa actuación, no que lle sexa de aplicación, ás disposicións do Capítulo II do Título II da [[Lei 30/1992, do 26 de novembro|Lei 30/1992, do 26 de novembro, de Réxime Xurídico das Administracións Públicas e do Procedemento Administrativo Común]].

2. O Consello Consultivo adoptará os seus acordos en sesión plenaria.

3. Actuará como presidente do Consello Consultivo o Director da Axencia de Protección de Datos.

4. Actuará como secretario do Consello Consultivo, con voz e sen voto, o titular da Secretaría Xeral da Axencia de Protección de Datos. En caso de vacante, ausencia ou enfermidade, actuará de secretario un funcionario adscrito á Secretaría Xeral designado polo Director da Axencia a tal efecto.

5. O Consello Consultivo reunirase cando así o decida o Director da Axencia que, en todo caso, convocarao unha vez cada seis meses. Tamén se reunirá cando así o solicite a maioría dos seus membros.

6. O Secretario convocará as reunións do Consello Consultivo, de orde do Director da Axencia, e trasladará a convocatoria ós membros do Consello.

7. O Consello Consultivo quedará válidamente constituido, en primeira convocatoria, se están presentes o presidente, o secretario e a metade dos membros do Consello, e, en segunda convocatoria, se están presentes o presidente, o secretario e a terceira parte dos membros do Consello.

====Sección 4: O Rexistro Xeral de Protección de Datos====

:Artigo 23 ''O Rexistro Xeral de Protección de Datos''

O Rexistro Xeral de Protección de Datos é o órgano da Axencia de Protección de Datos ó que corresponde velar pola publicidade da existencia dos ficheiros automatizados de datos de carácter persoal, con miras a facer posible o exercicio dos dereitos de información, acceso, rectificación e cancelación de datos regulados nos artigos 13 a 15 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]]. {{ref|8}}

:Artigo 24 ''Ficheiros inscribibles''

1. Serán obxecto de inscrición no Rexistro os ficheiros automatizados que conteñan datos persoais e dos cales sexan titulares:

a) A Administración Xeral do Estado.

b) As Entidades e organismos da Seguridade Social.

c) Os Organismos autónomos do Estado, calquera que sexa a súa clasificación.

d) As Sociedades estatais e entes do sector público a que se refire o artigo 6 da [[Real Decreto lexislativo 1091/1988, do 23 de setembro|Lei Xeral Presupostaria]].

e) As Administracións das Comunidades Autónomas e dos seus Territorios Históricos, así como os seus entes e organismos dependentes, sen prexuízo de que se inscriban ademáis nos rexistros a que se refire o artigo 40.2 da Lei Orgánica 5/1992. {{ref|9}}

f) As entidades que integran a Administración Local e os entes e organismos dependentes da mesma.

g) Calesquera outras persoas xurídico-públicas, así como as persoas privadas, físicas ou xurídicas.

2. Nos asentos de inscrición dos ficheiros de titularidade pública figurará, en todo caso, a información contida na disposición xeral de creación ou modificación do ficheiro, de conformidade co previsto no artigo 18.2 da Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro. {{ref|10}}

3. Nos asentos de inscrición dos ficheiros de titularidade privada figurarán, en todo caso, a información contida na notificación do ficheiro a excepción das medidas de seguridade, así como os cambios de finalidade do ficheiro, de responsable e de ubicación do ficheiro.

4. Nos asentos de inscrición de calesquera ficheiros de datos de carácter persoal figurarán os datos relativos ós ficheiros que sexan necesarios para o exercicio dos dereitos de información, acceso, rectificación e cancelación.

:Artigo 25 ''Actos e documentos inscribibles''

Inscribiranse no Rexistro Xeral de Protección de Datos os seguintes actos e documentos:

a) As autorizacións de transferenza de datos persoais a outros países, nos casos en que, a tenor do disposto no artigo 32 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]], {{ref|11}} sea preceptiva para a transferenza a autorización previa do Director.

b) Os códigos tipo elaborados ó amparo do previsto no artigo 31 da Lei Orgánica 5/1992. {{ref|12}}

:Artigo 26 ''Inscrición e certificacións''

1. Corresponde ó Rexistro Xeral de Protección de Datos instrui-los expedientes de inscrición dos ficheiros automatizados de titularidade privada e pública.

2. Corresponde asimesmo ó Rexistro Xeral de Protección de Datos:

a) Instrui-los expedientes de modificación e cancelación do contido dos asentos.

b) Instrui-los expedientes de autorización das transferenzas internacionais de datos.

c) Rectificar de oficio os erros materiais dos asentos.

d) Expedir certificacións dos asentos.

e) Publicar unha relación anual dos ficheiros notificados e inscritos.

====Sección 5: A inspección de datos====

:Artigo 27 ''A Inspección de Datos''

1. A Inspección de Datos é o órgano da Axencia de Protección de Datos ó cal competen as funcións inherentes ó exercicio da potestade de inspección que o artigo 39 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]],{{ref|13}} atribúe á Axencia.

2. Os funcionarios que exerzan funcións inspectoras terán a consideración de autoridade pública no desenvolvemento das súas funcións, e estarán obrigados a gardar secredo sobre as informacións que coñezan no exercicio das mencionadas funcións, incluso despois de ter cesado nas mesmas.

:Artigo 28 ''Funcións inspectoras''

1. Compete, en particular, á Inspección de Datos efectuar inspeccións, periódicas ou circunstanciais, de oficio ou a instancia dos afectados, de calesquera ficheiros, de titularidade pública ou privada, nos locais nos que fiquen os ficheiros e os equipos informáticos correspondentes, e a tal efecto poderá:

a) Examina-los soportes de información que conteñan os datos persoais.

b) Examina-los equipos físicos.

c) Requeri-lo pase de programas e examina-la documentación pertinente ó obxecto de determinar, en caso necesario, os algoritmos dos procesos de que os datos sexan obxecto.

d) Examina-los sistemas de transmisión e acceso ós datos.

e) Realizar auditorías dos sistemas informáticos con miras a determina-la súa conformidade cas disposicións da Lei Orgánica 5/1992.

f) Requeri-la exhibición de calesquera outros documentos pertinentes.

g) Requeri-lo envío de toda información precisa para o exercicio das funcións inspectoras.

2. O responsable do ficheiro estará obrigado a permiti-lo acceso ós locais nos que fiquen os ficheiros e os equipos informáticos previa exhibición polo funcionario actuante da autorización expedida polo Director da Axencia. Cando ditos locais teñan a consideración legal de domicilio, a labor inspectora deberá axustarse ademáis ás regras que garantizan a súa inviolabilidade.

:Artigo 29 ''Funcións instructoras''

Compete á Inspección de Datos o exercicio dos actos de instrucción relativos ós expedientes sancionadores ós que se refire o artigo 12.2.h) do presente Estatuto.

====Sección 5: A Secretaría Xeral====

:Artigo 30 ''Funcións de apoio e execución''

Corresponde á Secretaría Xeral:

a) Elabora-los informes e propostas que lle solicite o Director.

b) Notifica-las resolucións do Director.

c) Exerce-la Secretaría do Consello Consultivo.

d) Xestiona-los medios persoais e materiais adscritos á Axencia.

e) Atender á xestión económico-administrativa do presuposto da Axencia.

f) Leva-lo inventario de bens e dereitos que se integren no patrimonio da Axencia.

g) Xestiona-los asuntos de carácter xeral non atribuidos a outros órganos da Axencia.

:Artigo 31 ''Outras funcións''

Corresponde asimesmo á Secretaría Xeral:

a) Formar e actualizar un fondo de documentación sobre lexislación, xurisprudencia e doutrina en materia de protección de datos persoais e calesquera materias conexas.

b) Edita-los repertorios oficiais de ficheiros inscritos no Rexistro Xeral de Protección de Datos, as Memorias anuais da Axencia e calesquera publicacións da Axencia.

c) Organizar conferencias, seminarios e calesquera actividades de cooperación internacional e interrexional sobre protección de datos.

d) Facilita-la información a que se refiere o artigo 4.1 do presente Estatuto.

===CAPÍTULO IV: Réxime económico, patrimonial e de persoal===

====Sección 1: Réxime económico====

:Artigo 32 ''Recursos económicos''

Os recursos económicos da Axencia de Protección de Datos comprenderán:

a) As asignacións que anualmente se establezan con cargo ós Presupostos Xerais do Estado.

b) As subvencións e aportacións que se concedan ó seu favor, procedentes de fondos específicos da [[w:Comunidade Económica Europea|Comunidade Económica Europea]].

c) Os ingresos, ordinarios e extraordinarios derivados do exercicio das súas actividades.

d) As rentas e productos dos bens, dereitos e valores integrantes do seu patrimonio.

e) O producto da enaxenación dos seus activos.

f) Calesquera outros que legalmente poidan serlle atribuidos.

:Artigo 33 ''Contabilidade e control''

1. A Axencia de Protección de Datos axustará a súa contabilidade ó [[Plan Xeral de Contabilidade Pública]] e ás demáis disposicións que sexan de aplicación, sen prexuízo da obrigación de rendir contas ó Tribunal de Contas por conducto da Intervención Xeral da Administración do Estado, nos términos previstos na [[Real Decreto lexislativo 1091/1988, do 23 de setembro|Lei Xeral Presupostaria]].

2. O exercicio anual computarase por años naturais, comezando o día 1 do mes de xaneiro de cada ano.

3. O control das actividades económicas e financeiras da Axencia exercerase de conformidade co establecido no artigo 17.1 da [[Real Decreto lexislativo 1091/1988, do 23 de setembro|Lei Xeral Presupostaria]], con carácter permanente.

:Artigo 34 ''Presupostos''

1. A Axencia de Protección de Datos elaborará anualmente un anteproxecto de presuposto, ca estructura que sinale o Ministerio de Economía e Facenda, e remitirao a éste para a súa ulterior elevación ó Goberno a fin de que sexa integrado ca debida independencia nos Presupostos Xerais do Estado.

2. As modificacións do presuposto da Axencia serán autorizadas polo Director cando se trate de modificacións internas que non incrementen a contía do mesmo e sexan consecuencia das necesidades surxidas durante o exercicio.

3. Os suplementos de crédito ou créditos extraordinarios da Axencia serán autorizados polo Ministro de Economía e Facenda cando non excedan do 5% do seu presuposto de gastos e polo Goberno nos demáis casos.

====Sección 2: Réxime patrimonial====

:Artigo 35 ''Patrimonio''

1. A Axencia de Protección de Datos terá un patrimonio propio, distinto do Estado, formado polos bens, dereitos e valores que adquira a título oneroso ou lle sexan cedidos ou donados por calquera persoa ou entidade.

2. Os bens que o Estado adscriba á Axencia quedarán afectados ó seu servizo e conservarán a calificación xurídica orixinaria, debendo ser utilizados exclusivamente para as fins que determinaron a adscripción.

:Artigo 36 ''Adquisicións e contratación''

1. A Axencia de Protección de Datos rexirase, no referente ás adquisicións e enaxenacións de bens, polas disposicións do dereito privado.

2. Os bens que adquira a Axencia integraranse no seu patrimonio.

3. Os contratos que celebre a Axencia rexiranse polas disposicións do dereito privado, sen prexuízo de que a adxudicación dos contratos sexa acordada previa publicidade e promoción de concorrencia.

====Sección 3: Réxime do persoal====

:Artigo 37 ''Relación de postos de traballo''

1. A Axencia de Protección de Datos proporá ós órganos competentes, a través do Ministerio de Xustiza, a relación de postos de traballo da mesma.

2. A relación de postos de traballo comprenderá:

a) Os postos de traballo a desempeñar por persoal funcionario. Os titulares dos órganos a que se refere o artigo 11.3 terán rango de Subdirector xeral.

b) Os postos de traballo a desempeñar por persoal laboral, con expresión dos factores que, en función das tarefas integrantes de cada posto de traballo, determinen a imposibilidade do seu desempeño por persoal funcionario.

3. As descripcións dos postos de traballo indicarán expresamente a obrigación que, a tenor do previsto nos artigos 10 e 39 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]],{{ref|14}} corresponde ó persoal no relativo á observancia de segredo sobre os datos persoais, que os titulares de cada posto coñezan no desempeño das súas tarefas.

:Artigo 38 ''Retribucións''

As retribucións do persoal funcionario e laboral da Axencia axustaranse ó disposto nas leis anuais de presupostos.

:Artigo 39 ''Provisión de postos de traballo''

1. A Axencia de Protección de Datos proveerá os postos de traballo adscritos ó persoal funcionario axustándose á lexislación da Función Pública.

2. Os postos de traballo adscritos ó persoal laboral proveeranse mediante convocatoria pública e de acordo cos principios de igualdade, mérito e capacidade.

===Disposicións adicionais===

:Primeira ''Prazo para efectua-las propostas de nomeamento''

No peazo dun mes a contar da entrada en vigor do presente Estatuto, as Institucións, órganos, corporacións e organizacións a que se refire o artigo 19 do mesmo, comunicarán os nomes das persoas que deban propoñer para o seu nomeamento como membros do Consello Consultivo.

:Segunda ''Nomeamento dos membros do Consello Consultivo''

Transcorrido o prazo establecido na disposición adicional primeira, o Goberno nomeará sen máis trámite ós membros do Consello Consultivo que fosen propostos e designará de entre eles ó Director da Axencia.

:Terceira ''Ficheiros excluidos''

1. Nos térmos e cos límites establecidos nos artigos 21.3 e 40 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]],{{ref|15}} quedan excluidos do ámbito de aplicación do presente Estatuto os ficheiros automatizados de datos de carácter persoal creados ou xestionados polas Comunidades Autónomas.

2. Asimesmo quedan excluidos do ámbito de aplicación do presente Estatuto os ficheiros ós que se refiere o artigo 2, apartados 2 e 3 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]],{{ref|16}} salvo o establecido neste último apartado para os ficheiros que sirvan a fins exclusivamente estatísticos.

==Notas==
#{{note|1}} Este Real Decreto continua en vigor en canto non se opoña á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. Calquera referencia á [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] entenderase feita á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. Así mesmo, calquera referencia a tratamentos ou ficheiros automatizados entenderase feita tamén a tratamentos ou ficheiros non automatizados.
#{{note|2}} Modificado, en canto que as referencias á Axencia de Protección de Datos deberanse entender realizadas á Axencia Española de Protección de Datos, polo Artigo 79 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].
#{{note|3}} O artigo 34.2 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 35.1 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|4}} O artigo 36.j) da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 37.1.j) da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|5}} Engadido polo [[Real Decreto 156/1996, do 2 de febreiro]] para adecuarse á [[Directiva 95/46/CE, do 24 de outubro]].
#{{note|6}} A [[Lei 25/1983, do 26 de decembro]] foi derrogada e sustituída pola [[Lei 12/1995, do 11 de maio]].
#{{note|7}} O artigo 37 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 38 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|8}} Os artigos 13 a 15 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] son equivalentes ós artigos 14 a 16 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|9}} O artigo 40.2 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 41.2 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|10}} O artigo 18.2 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 20.2 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|11}} O artigo 32 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 33.1 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|12}} O artigo 31 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 32 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|13}} O artigo 39 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 40 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|14}} Os artigos 10 e 39 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] son equivalentes ós artigos 10 e 40 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|15}} Os artigos 21.3 e 40 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] son equivalente ós artigos 23.3 e 41 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|16}} O artigo 2.3 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 2.3 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. O artigo 2.2 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] non ten un claro equivalente na [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>5me704tc1lbktdkiq5xqj3ziedj3qqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto da Axencia de Protección de Datos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1685</id>
    <redirect title="Real Decreto 428/1993, do 26 de marzo" />
    <revision>
      <id>2919</id>
      <timestamp>2006-02-01T19:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alyssalover~glwikisource</username>
        <id>7</id>
      </contributor>
      <origin>2919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="cmo0gowdiw70fwmiglatb0n7uvpc8pr" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Real Decreto 428/1993, do 26 de marzo#Estatuto da Axencia de Protección de Datos]]</text>
      <sha1>cmo0gowdiw70fwmiglatb0n7uvpc8pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 156/1996, do 2 de febreiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1686</id>
    <revision>
      <id>4287</id>
      <parentid>2925</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4290" sha1="qpoju84r5494uzxnnh0jvm14qiamazx" xml:space="preserve">Real Decreto 156/1996, do 2 de febreiro, polo que se modifica o Estatuto da Axencia de Protección de Datos, aprobado polo Real Decreto 428/1993, do 26 de marzo, para designar á Axencia de Protección de Datos como representante español no grupo de protección de persoas previsto na Directiva 95/46/CE, do 24 de outubro.{{ref|1}}{{ref|2}}

A Axencia de Protección de Datos, creada pola [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro|Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de Regulación do Tratamento Automatizado dos Datos de Carácter Persoal]], é un ente de Dereito público con personalidade xurídica propia e plena capacidade pública e privada que actúa con plena independencia das Administracións públicas no exercicio das súas funcións. Constitúe un dos mecanismos cautelares que implantou a Lei Orgánica 5/1992 para preve-las posibles violacións da privacidade das persoas derivadas do tratamento da información.

Partindo do [[Convenio Europeo para a Protección dos Dereitos Humanos e Liberdades Fundamentais]], o [[w:Parlamento Europeo|Parlamento Europeo]] e o [[w:Consello Europeo|Consello]] aprobaron a [[Directiva 95/46/CE, do 24 de outubro|Directiva 95/46/CE]], relativa á protección dos datos das persoas físicas no que respecta ó tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos.

Dita Directiva ten como obxectivos, por un lado, asegura-la protección na Comunidade dos dereitos dos particulares en relación co tratamento dos seus datos persoais e, por outro, armoniza-los niveis de protección nos Estados membros, a fin de elimina-los obstáculos á libre circulación destes datos, esixida polo establecemento e funcionamento do mercado interior,

Dentro das medidas adoptadas para lograr estes obxectivos, a citada Directiva, no seu artigo 29, dispón a creación dun Grupo de Protección das Persoas no que respecta ó tratamento dos datos persoais, integrado polos representantes dos Estados membros, polos representantes dos organismos comunitarios e por un representante da Comisión.

Dado que en [[w:España|España]], de acordo ca citada Lei Orgánica 5/1992, a Axencia é o órgano encargado da cooperación internacional en materia de protección de datos, corresponde designala como representante español no Grupo de Protección aludido, ó mesmo tempo que se habilita ó seu Director para determina-la persoa que vai exercer dita representación.

Na súa virtude, a proposta dos Ministros de Xustiza e Interior e para as Administracións Públicas, previo informe da Axencia de Protección de Datos, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:2 de febreiro|2 de febreiro]] de [[w:1996|1996]],

DISPOÑO:

:Artigo único

Adiciona un novo apartado 3 ó artigo 9 do [[Estatuto da Axencia de Protección de Datos]], do seguinte tenor:

«3. Desígnase á Axencia de Protección de Datos como representante español ós efectos previstos no artigo 29 da [[Directiva 95/46/CE, do 24 de outubro|Directiva 95/46/CE, do 24 de outubro, relativa á protección das persoas físicas no que respecta ó tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos]].

Corresponde ó Director da Axencia a designación dun representante para o Grupo de Protección das Persoas no que respecta ó tratamento de datos persoais, previsto na disposición citada.»

==Disposición derradeira==

:Única

O presente Real Decreto entrará en vigor o mesmo día da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:2 de febreiro|2 de febreiro]] de [[w:1996|1996]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro da Presidencia,

[[w:Alfredo Pérez Rubalcaba|ALFREDO PÉREZ RUBALCABA]].

==Notas==
#{{note|1}} Este Real Decreto continua en vigor en canto non se opoña á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. Calquera referencia á [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] entenderase feita á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|2}} Modificado, en canto que as referencias á Axencia de Protección de Datos deberanse entender realizadas á Axencia Española de Protección de Datos, polo Artigo 79 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>qpoju84r5494uzxnnh0jvm14qiamazx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orde do 11 de febreiro de 1994 do Ministerio de Asuntos Sociais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1687</id>
    <revision>
      <id>4272</id>
      <parentid>2933</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6624" sha1="r27psw1gcxpzu5mh5bwq7zkdjxv9nou" xml:space="preserve">Orde do 11 de febreiro de 1994 sobre creación de ficheiro automatizado de datos de carácter persoal. {{ref|1}}{{ref|2}}

O artigo 18 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro|Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro, de Regulación de tratamento automatizado dos datos de carácter persoal]],{{ref|3}} impón a publicación de disposición xeral para a creación, modificación ou supresión das fichas automatizadas das Administracións Públicas.

A súa vez, o artigo 24.1.a), do [[Real Decreto 428/1993, do 26 de marzo]], polo que se aproba o Estatuto da Axencia de Protección de Datos, establece a inscripción no Rexistro Xeral de Protección de Datos, recollido no artigo 23 do mesmo Real Decreto, dos ficheiros automatizados que conteñan datos persoais e dos cales sexan titulares a Administración Xeral do Estado.

Sendo a información un instrumento técnico de fundamental importancia no sector de servizos sociais, considérase necesaria a colaboración entre as distintas Administracións Públicas nas que se xera a mesma.

A evaluación e análise da demanda dos usuarios á un instrumento técnico de fundamental importancia no sector dos servizos sociais para adecua-los recursos existentes ás necesidades prantexadas e deseñar futuros programas de actuación e o establecemento dun sistema homoxéneo de información que mellore a evaluación e planificación dos programas, é un elemento fundamental dentro do proceso de canalización do sistema público de servizos sociais.

En colaboración cas Comunidades Autónomas, diseñouse un Sistema de Información sobre os Ususarios de Servizos Sociais (SIUSS), comunmente chamado «Ficha Social». Para a explotación do mencionado sistema de rexistro, o Ministerio de Asuntos Sociais elaborou un soporte informático.

Na súa virtude, previo informe da Axencia de Protección de Datos, este Ministerio de Asuntos Sociais tivo a ben disponer:

:Primeiro.-

O Ministerio de Asuntos Sociais, en colaboración cas Comunidades Autónomas que suscriban o oportuno convenio, constituirá un sistema de información sobre os ususarios de servizos sociais no que se recollan, mediante soporte informático, os datos básicos dos ususarios dos servizos sociais xerais dependentes das Corporacións Locais.

:Segundo.-

Ós efectos previstos no apartado anterior, o Ministerio de Asuntos Sociais porá a disposición das Comunidades Autónomas que así o conveñan un paquete informático para a súa aplicación por éstas e polas Corporacións Locais do seu territorio.

A estructura básica do mesmo estará constituida polos seguintes grandes bloques de información:

I. Datos de identificación de usuarios.

II. Datos sociofamiliares.

III. Datos do hábitat.

IV. Datos de interés social. 

:Terceiro.-

Os ficheiros automatizados que se establezan nas Corporacións Locais referiranse ós colectivos constituidos polos usuarios de servizos sociais xerais, denominados tamén comunitarios ou básicos, que demandan asistencia e sobre os que se realiza algún proceso de intervención social. Estes ficheiros quedarán baixo a responsabilidade exclusiva das correspondentes Corporacións Locais.

Os datos de carácter persoal que fagan referencia á orixe racial, á saúde e á vida sexual só poderán ser recabados e tratados automatizadamente cando o afectado consinta expresamente.

No convenio a suscribir cas Comunidades Autónomas deberán figura-los requisitos e condicións de seguridade que deben reuni-los ficheiros automatizados e as persoas que interveñan no tratamento automatizado dos datos persoais. Asimesmo deberá especificarse no convenio o sistema de información en que se procesen os ficheiros para obter información agregada e os requisitos esixidos para a inscripción dos citados ficheiros automatizados no Rexistro Xeral de Protección de Datos.

:Cuarto.-

O Ministerio de Asuntos Sociais recibirá anualmente das Comunidades Autónomas suscriptoras dos correspondentes convenios de colaboración, os datos que lle remitan as Corporacións Locais do seu territorio dos que, en todo caso, deben quedar excluidos os de indentificación persoal dos usuarios.

A explotación dos referidos datos polo Ministerio de Asuntos Sociais efectuarase de acordo cos seguintes usos:

I. Utilización interna para planificación.

II. Realización de análises de demanda.

III. Realización de perfís de usuarios.

IV. Realización de calquera estudo con datos agregados que permitan mellora-la adecuación dos recursos existentes ás necesidades e demandas prantexadas polos cidadáns.

V. Elaboración dunha memoria interna que será posta a disposición das Comunidades Autónomas suministradoras de datos. Esta memoria conterá datos agregados a nivel provincial como mínimo.

:Quinto.-

O ficheiro automatizado que se constitúa no Ministerio de Asuntos Sociais no que, en todo caso, quedan excluidos os datos de identificación persoal, quedará adscrito ós servizos dependentes da Dirección Xeral de Acción Social.

==Disposición adicional==

:Única

Os ficheiros automatizados previstos na presente Orde, así como a explotación estatística dos seus datos, deberán someterse na súa creación e funcionamento ás obrigacións derivadas do disposto nas Leis [[Lei 5/1992, do 29 de outubro|5/1992, do 29 de outubro, sobre Regulación de tratamento autorizado dos datos de carácter persoal]] e [[Lei 12/1989, do 9 de maio|12/1989, do 9 de maio, da Función Estatística Pública]].

==Disposicións derradeiras==

:Primeira

Autorízase á Dirección Xeral de Acción Social para dictar no ámbito das súas competencias as disposicións necesarias para a execución do disposto na presente Orde.

:Segunda

A presente Orde entrará en vigor o día seguinte ó da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

[[w:Madrid|Madrid]], [[w:11 de febreiro|11 de febreiro]] de [[w:1994|1994]].

[[w:Añberdi Alonso|ALBERDI ALONSO]]

==Notas==
#{{note|1}} Esta Orde continua en vigor en canto non se opoña á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]]. Calquera referencia á [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] entenderase feita á [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].
#{{note|2}} Modificada, en canto que as referencias á Axencia de Protección de Datos deberanse entender realizadas á Axencia Española de Protección de Datos, polo Artigo 79 da [[Lei 62/2003, do 30 de decembro]].
#{{note|3}} O artigo 18 da [[Lei Orgánica 5/1992, do 29 de outubro]] é equivalente ó artigo 20 da [[Lei Orgánica 15/1999, do 13 de decembro]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-O]]</text>
      <sha1>r27psw1gcxpzu5mh5bwq7zkdjxv9nou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 1465/1988, do 2 de decembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1688</id>
    <revision>
      <id>4285</id>
      <parentid>2942</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12467" sha1="ojm3pkcrlg9h5ln87uqj2srd8i14dp5" xml:space="preserve">Real Decreto 1465/1988, do 2 de decembro, polo que se aproba o Regulamento para a execución da Lei 11/1988, do 3 de maio, para a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores.

A disposición derradeira primeira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], preceptúa que o Goberno dictará as medidas e disposicións que resulten precisas para o desenvolvemento e aplicación do disposto na citada Lei. A estes efetos, procedeuse á elaboración do presente regulamento para o cal se tiveron en conta básicamente, as normas dictadas en materia de patentes, contidas na [[Lei 11/1986, do 20 de marzo]] e no seu regulamento de execución aprobado polo [[Real Decreto 2245/1986, do 10 de outubro]].

O regulamento establece en primeiro lugar os trámites necesarios para obte-la protección rexistral destes produtos, dispoñéndose cales son os documentos que deben aportarse e o procedemento que deberá rexir. Todo iso de maneira moi similar ó establecido para as patentes. Un segundo grupo de normas contempla a inscripción no rexistro de topografías de tódolos datos relevantes dos expedientes que se tramiten ante o Rexistro da Propiedade Industrial.

Finalmente, conclúese cunha norma de carácter xeral que establece o carácter supletorio da lexislación de patentes naqueles casos nos que non exista unha norma expresamente aplicable ás topografías dos produtos semicondutores, sempre e cando tal norma non sexa incompatible ca natureza destes.

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria e Enerxía, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:2 de decembro|2 de decembro]] de [[w:1988|1988]],

DISPOÑO:

:Artigo Único

Apróbase o regulamento para a execución da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], que a continuación se inserta.

==Disposición derradeira==

:Única

O presente Real Decreto entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:2 de decembro|2 de decembro]] de [[w:1988|1988]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria e Enerxía,

[[w:José Claudio Aranzadi Martínez|JOSÉ CLAUDIO ARANZADI MARTÍNEZ]].

==Regulamento para a execución da Lei 11/1988, do 3 de maio, para a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores==

:Artigo 1 ''Lugar de presentación''

1. A solicitude de rexistro, prevista no artigo 4.1 da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], poderá presentarse:

a) Directamente no Rexistro da Propiedade Industrial.

b) Nas Direccións provinciais do Ministerio de Industria e Enerxía, salvo no caso previsto no apartado c) seguinte.

c) Nos órganos competentes das comunidades autónomas que teñan recoñecida a competencia para a execución en materia de propiedade industrial.

d) Nas oficinas de correos, de acordo co artigo 66.3 da [[Lei de Procedemento Administrativo, do 17 de xullo de 1958]].

2. Nos casos contemplados nos apartados b) e c) a unidade administrativa que recibise a solicitude remitiralla ó Rexistro da Propiedade Industrial.

:Artigo 2 ''Solicitude''

1. A solicitude de rexistro dunha topografía dun produto semicondutor só pode comprender e referirse a unha topografía.

2. A solicitude de rexistro deberá comprender:

a) Unha instancia.

b) Unha descrición.

c) Unha identificación ou representación gráfica.

d) Documentos complementarios, no seu caso.

3. Ca solicitude deberá acompañarse o xustificante de pago da tasa prevista no apartado 4.1 da disposición adicional primeira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988]].

:Artigo 3 ''Instancia''

A instancia pola que se solicita o rexistro deberá dirixirse ó director do Rexistro da Propiedade Industrial e estar firmada polo solicitante ou o seu representante. Nela deberán figura-los seguintes datos:

a) Que se solicita a protección xurídica da topografía dun produto semicondutor.

b) Nome e apelidos ou denominación social do solicitante, a súa nacionalidade e domicilio. Tratándose de persoas xurídicas identificaranse pola súa razón social ou de acordo cas disposicións legais polas que se rixan.

As persoas físicas deberán facer consta-lo número do seu documento nacional de identidade ou, a falta do mesmo, o de outro documento similar.

c) A designación do creador ou creadores da topografía do produto semicondutor; no suposto de que o solicitante non fose o creador ou o único creador, mencionarase cómo adquiriu o dereito á topografía.

d) A data de iniciación da primeira explotación comercial non segreda da topografía do produto semicondutor, cando dita data sexa anterior á data de presentación da solicitude de rexistro.

e) Se o solicitante está representado por un axente da propiedade industrial, o nome deste, o seu domicilio profesional e o seu código de identificación.

f) Un título sucinto e preciso da topografía do produto semicondutor. O título poderá inclui-los nomes dos produtos que compoñen a topografía e o ámbito de aplicación da mesma.

g) Unha declaración pola que se indique que a topografía do produto semicondutor é o resultado do esforzo intelectual do seu creador e non é corrente na industria de semicondutores.

h) Relación de documentos que se acompañan á solicitude.

:Artigo 4 ''Descrición''

A descrición da topografía do produto semicondutor comprenderá un texto redactado de forma clara e concisa, poidendo conter referencias á representación gráfica.

Na descrición poderá indicarse a utilización ou utilizacións a que está destinada a topografía.

:Artigo 5 ''Identificación ou representación gráfica da topografía''

1. A identificación ou representación gráfica estará constituida, en forma que revele a estrutura tridimensional, por debuxos, fotografías ou por ambos:

a) Dos esquemas para a fabricación do produto semicondutor.

b) Das máscaras ou parte das máscaras para a fabricación do produto semicondutor, ou

c) Das capas do produto semicondutor.

2. Ademáis da documentación mencionada que identifica ou representa a topografía, poderán presentarse soportes de datos nos que as capas da topografía estén rexistradas en forma codificada, listados destes soportes de datos ou mostras da topografía do produto semicondutor.

3. No suposto de que se deposite o material consistente nas mostras da topografía do produto semicondutor, aboarase a tasa prevista no apartado 4.2 da disposición adicional primeira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]].

4. No caso de existir secredos comerciais, o solicitante deberá presentar, ademáis do exemplar orixinal da documentación e o material previsto nos apartados anteriores, un segundo exemplar cas partes segredas desfiguradas. Únicamente quedará sometido a consulta pública o exemplar desfigurado.

As partes segredas poderán marcarse ca letra ''S''.

:Artigo 6 ''Documentación complementaria''

No seu caso, a solicitude deberá estar acompañada dos seguintes documentos complementarios:

a) Autorización firmada polo solicitante a favor do axente da propiedade industrial que o represente.

b) Declaración en documento público referente á data de iniciación da primeira explotación comercial non segreda da topografía do produto semicondutor, cando dita data sexa anterior á data de presentación da solicitude de rexistro.

c) Declaración relativa ás partes da documentación e do material que identifiquen ou representen a topografía do produto semicondutor que constitúen segredo comercial. En todo caso, deberá quedar asegurada a identificación da topografía.

:Artigo 7 ''Normas xerais relativas á presentación dos documentos da solicitude.

Tódolos documentos da solicitude de rexistro deberán presentarse por triplicado e en formato A-4 (29,7 por 21 centímetros). Se resulta imprescindible presentar documentación que exceda de dito formato, aportarase plegada según formato A-4.

:Artigo 8 ''Recepción de documentos''

1. O funcionario da unidade administrativa que reciba a documentación fará consta-la data, a hora e o minuto da súa recepción, comprobará se se acompañan á instancia os documentos expresados na mesma e a remitirá, no seu caso, ó Rexistro da Propiedade Industrial.

Se se entregase nunha oficina postal, farase constar asimesmo, o día, a hora e o minuto da súa recepción.

2. Deberase facilitar ó solicitante un xustificante da entrega da documentación aportada.

:Artigo 9 ''Data de presentación''

1. Ós efectos do artigo 7.1, apartado b) da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei]], considerarase como data de presentación, aquela na que teña lugar de acordo co artigo 1.1 do presente regulamento, comprendendo a seguinte documentación:

a) A instancia da solicitude de rexistro.

b) A descrición da topografía.

c) A identificación ou representación gráfica da topografía.

d) O xustificante do pago da tasa por solicitude de rexistro.

2. Dentro dos dez días contados dende a recepción nas súas oficinas, o Rexistro da Propiedade Industrial rexeitará de plano, facendo a correspondente notificación ó interesado, as solicitudes que non conteñan os documentos mencionados no apartado anterior.

:Artigo 10 ''Exame de solicitude''

1. Admitida a trámite a solicitude, o Rexistro da Propiedade Industrial examinará se a mesma se axusta ó preceptuado nos artigos 2 a 7 do presente regulamento.

2. Asimesmo, comprobará no seu caso:

a) Se a tasa de deposito de material foi pagada.

b) Se a data de presentación da solicitude está comprendida dentro do prazo dos dous anos anteriores, contados a partir da data de iniciación da primeira explotación comercial.

3. Se como resultado do exame previsto no apartado anterior, a solicitude de rexistro presentase algún defecto, o Rexistro da Propiedade Industrial comunicará as obxeccións para que o solicitante, no prazo de dous meses, subsane os defectos ou efectúe as alegacións que estime oportunas en defensa da solicitude de rexistro.

:Artigo 11 ''Resolución''

1. Se do exame realizado conforme ó previsto no artigo 10, non resultan defectos que impidan a concesión ou cando tales defectos fosen debidamente subsanados, o Rexistro da Propiedade Industrial concederá o rexistro.

2. O Rexistro da Propiedade Industrial denegará a solicitud de rexistro cando subsistan defectos que non fosen debidamente subsanados no prazo otorgado ó efecto.

3. Publicaranse no «Boletín Oficial de la Propiedad Industrial» as mencións relativas á concesión ou denegación cos datos necesarios para a identificación da solicitude.

:Artigo 12 ''Rexistro de topografías''

1. No Rexistro da Propiedade Industrial levarase un rexistro de topografías de produtos semicondutores onde se inscribirán os datos identificativos do expediente, así como as mencións relativas tanto á tramitación das solicitudes de protección como as que afecten posteriormente á súa vida legal.

2. Particularmente, inscribiranse no citado rexistro cando así proceda, a data de iniciación da primeira explotación comercial non segreda da topografía do produto semicondutor, cando dita data sexa anterior á data de presentación da solicitude de rexistro.

:Artigo 13 ''Consulta pública''

1. O rexistro de topografías de produtos semicondutores estará aberto a consulta pública.

2. Asimesmo, poranse a disposición do público, unha vez publicada a mención de concesión, tódolos documentos da solicitude e, no seu caso, a mostra da topografía do produto semicondutor, sempre que non exista segredo comercial.

3. Os documentos e mostras mencionados no apartado 2 non poderán ser copiados nin entregados sen autorización do titular rexistral.

===Disposición adicional===

:Única ''Aplicación supletoria da lexislación de patentes''

En defecto de norma expresamente aplicable, rexirán para as topografías dos produtos semicondutores as disposicións do Regulamento de execución da [[Lei 11/1986, do 20 de marzo|Lei 11/1986, do 20 de marzo, de Patentes]], sempre que non sexan incompatibles ca especialidade daquelas.

Entre outras, seranlle aplicables as normas relativas ós procedementos de concesión e transmisión de patentes.

[[Categoría:Documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>ojm3pkcrlg9h5ln87uqj2srd8i14dp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 855/1989, do 7 de xullo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1689</id>
    <revision>
      <id>4293</id>
      <parentid>3011</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5766" sha1="gwyioapnho9d2zu22ttfva535gml3ml" xml:space="preserve">Real Decreto 855/1989, do 7 de xullo, polo que se amplia a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de determinados países e territorios. {{ref|1}}

A disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], publicada no «Boletín Oficial del Estado» do [[w:5 de maio|5 de maio]] seguinte, autoriza ó Goberno para modificalo artigo 3.3, ca fin de amplialo dereito á protección a persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Comunidade Económica Europea|Comunidade Económica Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

Pola súa parte, o Consello das Comunidades Europeas adoptou as decisións [[Decisión 87/532/CEE, do 26 de outubro de 1987|87/532/CEE, do 26 de outubro de 1987]], e [[Decisión 88/311/CEE, do 31 de maio de 1988|88/311/CEE, do 31 de maio de 1988]], notificadas de conformidade co segundo párrafo do artigo 191 do [[Tratado Constitutivo da Comunidade Europea]], relativas a ampliacións da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de determinados países e territorios.

Facendo uso da autorización ó Goberno prevista na disposición derradeira terceira, primeiro parágrafo, da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], e tendo en conta as decisións adoptadas polo Consello das Comunidades Europeas, procede establece-la correspondente norma nacional relativa á ampliación da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos países e territorios que se conteñen no [[#ANEXO|anexo]] da presente disposición.

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria e Enerxía, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:7 de xullo|7 de xullo]] de [[w:1989|1989]],

DISPOÑO:

:Artigo 1 ''Beneficiarios da protección''

1. Benefíciaranse da protección prevista na [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos protutos semicondutores]], as persoas naturais que sexan nacionais dun país ou territorio que figure no [[#ANEXO|anexo]] desta disposición ou que teñan a súa residencia habitual nun de ditos países ou territorios.

2. Benefíciaranse igualmente da misma protección as persoas xurídicas dun país ou territorio que figuren no citado [[#ANEXO|anexo]], que teñan un establecemento industrial ou comercial real e efectivo en dito país ou territorio, a condición de que as persoas xurídicas dos estados membros da [[w:Comunidade Europea|Comunidade Europea]] que teñan dereito á protección, prevista na [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], se beneficien da protección no país ou territorio de que se trate.

:Artigo 2 ''Duración da protección''

1. A ampliación de protección xurídica ás persoas naturais e xurídicas contempladas no artigo 1 só se extenderá ata o día [[w:7 de novembro|7 de novembro]] de [[w:1990|1990]].

2. Non obstante o disposto no apartado anterior, calquera dereito exclusivo adquirido en virtude do presente Real Decreto, seguirá surtindo efectos durante a duración prevista no artigo 7 da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]]. 

==Disposición derradeira==

:Única

O presente Real Decreto entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:7 de xullo|7 de xullo]] de [[w:1989|1989]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria e Enerxía,

[[w:José Claudio Aranzadi Martínez|JOSÉ CLAUDIO ARANZADI MARTÍNEZ]].

==ANEXO==

Países e territorios:

*[[w:Anguila - Anguilla|Anguila]]

*[[w:Austria - Österreich|Austria]]

*[[w:Bermuda|Bermudas]]

*[[w:Mayotte|Colectividade Territorial de Mayotte]]

*[[w:San Pedro e Miguelón - Saint Pierre et Miquelon|Colectividade Territorial de Saint-Pierre e Miquelon]]

*[[w:Xeorxia do Sur - South Georgia|Xeorxia do Sur]] e as [[w:Illas Sandwich do Sur|Illas Sandwich do Sur]]

*Dependencias de [[w:Santa Helena|Santa Helena]] ([[w:Illa de Ascensión|Ascensión]], [[w:Illa de Tristán da Cuña|Tristán da Cunha]])

*[[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]]

*[[w:Finlandia - Suomi|Finlandia]]

*[[w:Hong Kong - 香港|Hong-Kong]]

*[[w:Illa de Man|Illa de Man]]

*[[w:Islandia - Ísland|Islandia]]

*[[w:Illas da Canle - Channel Islands|Illas Anglonormandas]]

*[[w:Illas Caimán - Cayman Islands|Illas Caimán]]

*[[w:Illas Malvinas - Falkland Islands|Illas Malvinas (Falkland)]]

*[[w:Illas Virxes Británicas - British Virgin Islands|Illas Virxes Británicas]]

*[[w:Turks e Caicos|Illas Turks e Caicos]]

*[[w:Xapón - 日本|Xapón]]

*[[w:Illa de Montserrat|Montserrat]]

*[[w:Noruega - Noreg|Noruega]]

*[[w:Nova Caledonia|Nova Caledonia e dependencias]]

*[[w:Illa de Pitcairn|Pitcairn]]

*[[w:Polinesia Francesa - Polynésie française|Polinesia Francesa]]

*[[w:Santa Helena|Santa Helena]]

*[[w:Suecia - Sverige|Suecia]]

*[[w:Suíza - Schweiz|Suíza]]

*[[w:Territorio Británico do Océano Índico|Territorio Británico do Océano Índico]]

*[[w:Territorios Franceses Australes e Antárticos|Territorios Franceses Australes e Antárticos]]

*[[w:Wallis e Futuna|Wallis e Futuna]]

==Nota==
# {{note|1}} Derrogado polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>gwyioapnho9d2zu22ttfva535gml3ml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 1369/1992, do 13 de novembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1690</id>
    <revision>
      <id>4283</id>
      <parentid>3012</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5574" sha1="cdmtk8k8x1o7fsr29yll77v66mgi45x" xml:space="preserve">Real Decreto 1369/1992, do 13 de novembro, polo que se amplía con carácter provisional a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de determinados países e territorios. {{ref|1}}

A disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], publicada no «Boletín Oficial del Estado» do [[w:5 de maio|5 de maio]] seguinte, autoriza ó Goberno para modificalo artigo 3.3, ca fin de amplialo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Comunidade Económica Europea|Comunidade Económica Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 855/1989, do 7 de xullo]], polo que se amplia a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos países e territorios que figuran no seu anexo, tiña carácter provisional e os seus efectos extendéronse únicamente ata o día [[w:7 de novembro|7 de novembro]] de [[w:1990|1990]].

Pola súa parte, o Consello das Comunidades Europeas adoptou a [[Decisión 90/511/CEE, do 9 de outubro de 1990]], pola que se amplía a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores, con carácter provisional, a algúns países e territorios a fin de dispoñer do tempo suficiente para fixa-las condicións dunha protección mutua ilimitada.

Facendo uso da autorización ó Goberno prevista na disposición derradeira terceira, primeiro parágrafo, da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], e tendo en conta a Decisión 90/511/CEE adoptada polo Consello das Comunidades Europeas, procede establece-la correspondente norma nacional relativa á ampliación da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos países e territorios que figuran no [[#ANEXO|anexo]] da presente disposición.

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria, Comercio e Turismo, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:13 de novembro|13 de novembro]] de [[w:1992|1992]],

DISPOÑO:

:Artigo 1 ''Beneficiarios da protección''

1. Benefíciaranse da protección prevista na [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], as persoas naturais que sexan nacionais dun país ou territorio que figure no [[#ANEXO|anexo]] desta disposición ou que teñan a súa residencia habitual nun de ditos países ou territorios.

2. Benefíciaranse igualmente da mesma protección as persoas xurídicas dun país ou territorio que figuren no citado [[#ANEXO|anexo]], que teñan un establecemento industrial ou comercial real e efectivo en dito país ou territorio, a condición de que as persoas xurídicas dos estados membros das Comunidades Europeas que teñan dereito á protección, prevista na [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], se beneficien da protección no país ou territorio de que se trate.

:Artigo 2 ''Duración da protección''

1. A ampliación de protección xurídica das persoas naturais e xurídicas contempladas no artigo 1 extenderase dende o día [[w:8 de novembro|8 de novembro]] de [[w:1990|1990]] ata o día [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1992|1992]].

2. Non obstante o disposto no apartado anterior, calquera dereito exclusivo adquirido en virtude do presente Real Decreto, seguirá surtindo efectos durante a duración prevista no artigo 7 da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]]. 

==Disposición derradeira==

:Única

O presente Real Decreto entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:13 de novembro|13 de novembro]] de [[w:1992|1992]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria, Comercio e Turismo,

[[w:José Claudio Aranzadi Martínez|JOSÉ CLAUDIO ARANZADI MARTÍNEZ]].

==ANEXO==

Países e territorios:

*[[w:Anguila - Anguilla|Anguila]]

*[[w:Bermuda|Bermudas]]

*Dependencias de [[w:Santa Helena|Santa Helena]] ([[w:Illa de Ascensión|Ascensión]], [[w:Illa de Tristán da Cuña|Tristán da Cunha]])

*[[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]]

*[[w:Finlandia - Suomi|Finlandia]]

*[[w:Xeorxia do Sur - South Georgia|Xeorxia do Sur]] e as [[w:Illas Sandwich do Sur|Illas Sandwich do Sur]]

*[[w:Hong Kong - 香港|Hong-Kong]]

*[[w:Illa de Man|Illa de Man]]

*[[w:Islandia - Ísland|Islandia]]

*[[w:Illas da Canle - Channel Islands|Illas Anglonormandas]]

*[[w:Illas Caimán - Cayman Islands|Illas Caimán]]

*[[w:Illas Malvinas - Falkland Islands|Illas Malvinas (Falkland)]]

*[[w:Illas Virxes Británicas - British Virgin Islands|Illas Virxes Británicas]]

*[[w:Turks e Caicos|Illas Turks e Caicos]]

*[[w:Liechtenstein|Liechtenstein]]

*[[w:Illa de Montserrat|Montserrat]]

*[[w:Noruega - Noreg|Noruega]]

*[[w:Illa de Pitcairn|Pitcairn]]

*[[w:Santa Helena|Santa Helena]]

*[[w:Suíza - Schweiz|Suíza]]

*[[w:Territorio Británico do Océano Índico|Territorio Británico do Océano Índico]]

==Nota==
# {{note|1}} Derrogado polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>cdmtk8k8x1o7fsr29yll77v66mgi45x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 1370/1992, do 13 de novembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1691</id>
    <revision>
      <id>4284</id>
      <parentid>3013</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:38:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6821" sha1="kjyq47oqp4xigngskmp24xecyambp3g" xml:space="preserve">Real Decreto 1370/1992, do 13 de novembro, polo que se amplía con carácter permanente a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de determinados países e territorios. {{ref|1}}

A disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], publicada no «Boletín Oficial del Estado» do [[w:5 de maio|5 de maio]] seguinte, autoriza ó Goberno para modificalo artigo 3.3, ca fin de amplialo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Comunidade Económica Europea|Comunidade Económica Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 855/1989, do 7 de xullo]], polo que se amplia a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos países e territorios que figuran no seu anexo, tiña carácter provisional e os seus efectos extendéronse únicamente ata o día [[w:7 de novembro|7 de novembro]] de [[w:1990|1990]].

Pola súa parte, o Consello das Comunidades Europeas adoptou a [[Decisión 90/510/CEE, do 9 de outubro de 1990]], pola que se amplía a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores, con carácter permanente, ós países e territorios que dispoñen dunha lexislación nacional adecuada que estableza tal protección.

Facendo uso da autorización ó Goberno prevista na disposición derradeira terceira, primeiro parágrafo, da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], e tendo en conta a Decisión 90/510/CEE adoptada polo Consello das Comunidades Europeas, procede establece-la correspondente norma nacional relativa á ampliación da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos países e territorios que figuran no [[#ANEXO|anexo]] da presente disposición.

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria, Comercio e Turismo, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:13 de novembro|13 de novembro]] de [[w:1992|1992]],

DISPOÑO:

:Artigo único ''Beneficiarios da protección''

1. Benefíciaranse da protección prevista na [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], as persoas naturais que sexan nacionais dun país ou territorio que figure no [[#ANEXO|anexo]] desta disposición ou que teñan a súa residencia habitual nun de ditos países ou territorios.

2. Benefíciaranse igualmente da misma protección as persoas xurídicas dun país ou territorio que figuren no citado [[#ANEXO|anexo]] e que teñan un establecemento industrial ou comercial real e efectivo en dito país ou territorio.

3. A ampliación de protección xurídica ás persoas naturais e xurídicas contempladas nos apartados 1 e 2 anteriores entenderase dende o día [[w:8 de novembro|8 de novembro]] de [[w:1990|1990]]. {{ref|2}} {{ref|3}}

==Disposición derradeira==

:Única

O presente Real Decreto entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:13 de novembro|13 de novembro]] de [[w:1992|1992]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria, Comercio e Turismo,

[[w:José Claudio Aranzadi Martínez|JOSÉ CLAUDIO ARANZADI MARTÍNEZ]].

==ANEXO==

===Anexo 1=== {{ref|4}}

Países e territorios:

*[[w:Australia|Australia]]

*[[w:Austria - Österreich|Austria]]

*[[w:Mayotte|Colectividade Territorial de Mayotte]]

*[[w:San Pedro e Miguelón - Saint Pierre et Miquelon|Colectividade Territorial de Saint-Pierre e Miquelon]]

*[[w:Xapón - 日本|Xapón]]

*[[w:Nova Caledonia|Nova Caledonia e dependencias]]

*[[w:Polinesia Francesa - Polynésie française|Polinesia Francesa]]

*[[w:Suecia - Sverige|Suecia]]

*[[w:Territorios Franceses Australes e Antárticos|Territorios Franceses Australes e Antárticos]]

*[[w:Wallis e Futuna|Wallis e Futuna]]

===Anexo 2=== {{ref|5}}

Países e territorios:

*[[w:Australia|Australia]]

*[[w:Austria - Österreich|Austria]]

*[[w:Mayotte|Colectividade Territorial de Mayotte]]

*[[w:San Pedro e Miguelón - Saint Pierre et Miquelon|Colectividade Territorial de Saint-Pierre e Miquelon]]

*[[w:Finlandia - Suomi|Finlandia]]

*[[w:Islandia - Ísland|Islandia]]

*[[w:Xapón - 日本|Xapón]]

*[[w:Liechtenstein|Liechtenstein]]

*[[w:Noruega - Noreg|Noruega]]

*[[w:Nova Caledonia|Nova Caledonia e dependencias]]

*[[w:Polinesia Francesa - Polynésie française|Polinesia Francesa]]

*[[w:Suecia - Sverige|Suecia]]

*[[w:Suíza - Schweiz|Suíza]]

*[[w:Territorios Franceses Australes e Antárticos|Territorios Franceses Australes e Antárticos]]

*[[w:Wallis e Futuna|Wallis e Futuna]]

===Anexo 3===

Países e territorios:

*[[w:Australia|Australia]]

*[[w:Austria - Österreich|Austria]]

*[[w:Canadá - Canada|Canadá]]

*[[w:Mayotte|Colectividade Territorial de Mayotte]]

*[[w:San Pedro e Miguelón - Saint Pierre et Miquelon|Colectividade Territorial de Saint-Pierre e Miquelon]]

*[[w:Finlandia - Suomi|Finlandia]]

*[[w:Islandia - Ísland|Islandia]]

*[[w:Xapón - 日本|Xapón]]

*[[w:Liechtenstein|Liechtenstein]]

*[[w:Noruega - Noreg|Noruega]]

*[[w:Nova Caledonia|Nova Caledonia e dependencias]]

*[[w:Polinesia Francesa - Polynésie française|Polinesia Francesa]]

*[[w:Suecia - Sverige|Suecia]]

*[[w:Suíza - Schweiz|Suíza]]

*[[w:Territorios Franceses Australes e Antárticos|Territorios Franceses Australes e Antárticos]]

*[[w:Wallis e Futuna|Wallis e Futuna]]

==Notas==

# {{note|1}} Derrogado polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].
# {{note|2}} A ampliación de protección xurídica ás persoas naturais e xurídicas contempladas nos apartados 1 e 2 entenderase efectiva dende o día [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1993|1993]] segundo apartado 2 da disposición derradeira única do [[Real Decreto 2067/1993, do 26 de novembro]].
# {{note|3}} A ampliación de protección xurídica ás persoas naturais e xurídicas de [[w:Canadá - Canada|Canadá]] entenderase efectiva dende o día [[w:1 de novembro|1 de novembro]] de [[w:1994|1994]] segundo apartado 2 da disposición derradeira única do [[Real Decreto 1166/1995, do 7 de xullo]].
# {{note|4}} O [[Real Decreto 2067/1993, do 26 de novembro]] sustituíno polo anexo 2
# {{note|5}} O [[Real Decreto 1166/1995, do 7 de xullo]] sustituíno polo anexo 3

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>kjyq47oqp4xigngskmp24xecyambp3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 2067/1993, do 26 de novembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1692</id>
    <revision>
      <id>4289</id>
      <parentid>3023</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4532" sha1="j6sab8wldrrh6dfl01jwqymf3vrzt1x" xml:space="preserve">Real Decreto 2067/1993, do 26 de novembro, polo que se sustitúe o anexo do Real Decreto 1370/1992, de ampliación da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores. {{ref|1}}

O parágrafo primeiro da disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], autoriza ó Goberno para modifica-lo artigo 3.3 da mesma, ca fin de amplia-lo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Comunidade Económica Europea|Comunidade Económica Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 1370/1992, do 13 de novembro]], establece a ampliación, con carácter permanente, da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos países e territorios que figuran no seu anexo.

Dita protección foi ampliada, asimesmo, ás persoas orixinarias de [[w:Finlandia - Suomi|Finlandia]], [[w:Islandia - Ísland|Islandia]], [[w:Liechtenstein|Liechtenstein]], [[w:Noruega - Noreg|Noruega]] e [[w:Suíza - Schweiz|Suíza]], únicamente con carácter provisional, en virtude do [[Real Decreto 1369/1992, do 13 de novembro]], e os seus efectos extendéronse soamente ata o [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1992|1992]].

Pola súa parte, o Consello das Comunidades Europeas adoptou a [[Decisión 93/17/CEE, do 21 de setembro de 1992|Decisión 93/17/CEE]], pola que se modifica a [[Decisión 90/510/CEE, do 9 de outubro de 1990|Decisión 90/510/CEE]], no sentido de amplia-la protección segundo o seu artigo 2, con carácter permanente, a partir do [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1993|1993]], ós países anteriormente mencionados, dado que os mesmos dispoñen, na actualidade, de lexislacións nacionais adecuadas que establecen tal protección.

Facendo uso da autorización ó Goberno prevista na disposición derradeira terceira, primeiro parágrafo, da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], e tendo en conta a Decisión 93/17/CEE adoptada polo Consello das Comunidades Europeas, procede modifica-la correspondente norma nacional, relativa á ampliación, con carácter permanente, da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de determinados países e territorios.

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria e Enerxía, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:26 de novembro|26 de novembro]] de [[w:1993|1993]],

DISPOÑO:

:Artigo único

O anexo do [[Real Decreto 1370/1992, do 13 de novembro|Real Decreto 1370/1992]] sustitúese polo anexo desta disposición.

==Disposición derradeira==

:Única

1. O presente Real Decreto entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

2. A ampliación de protección xurídica ás persoas naturais e xurídicas, contempladas nos apartados 1 e 2 do artigo único do Real Decreto 1370/1992, entenderase efectiva dende o día [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1993|1993]].

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:26 de novembro|26 de novembro]] de [[w:1993|1993]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria e Enerxía,

[[w:Juán Manuel Eguiagaray Ucelay|JUAN MANUEL EGUIAGARAY UCELAY]].

==ANEXO==

Países e territorios:

*[[w:Australia|Australia]]

*[[w:Austria - Österreich|Austria]]

*[[w:Mayotte|Colectividade Territorial de Mayotte]]

*[[w:San Pedro e Miguelón - Saint Pierre et Miquelon|Colectividade Territorial de Saint-Pierre e Miquelon]]

*[[w:Finlandia - Suomi|Finlandia]]

*[[w:Islandia - Ísland|Islandia]]

*[[w:Xapón - 日本|Xapón]]

*[[w:Liechtenstein|Liechtenstein]]

*[[w:Noruega - Noreg|Noruega]]

*[[w:Nova Caledonia|Nova Caledonia e dependencias]]

*[[w:Polinesia Francesa - Polynésie française|Polinesia Francesa]]

*[[w:Suecia - Sverige|Suecia]]

*[[w:Suíza - Schweiz|Suíza]]

*[[w:Territorios Franceses Australes e Antárticos|Territorios Franceses Australes e Antárticos]]

*[[w:Wallis e Futuna|Wallis e Futuna]]

==Nota==
# {{note|1}} Derrogado polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>j6sab8wldrrh6dfl01jwqymf3vrzt1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 1166/1995, do 7 de xullo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1693</id>
    <revision>
      <id>4281</id>
      <parentid>3022</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4435" sha1="jz8sug2x23p83mnzfdhudg8dnqemhwb" xml:space="preserve">Real Decreto 1166/1995, do 7 de xullo, polo que se sustitúe o anexo do Real Decreto 1370/1992, do 13 de novembro, polo que se amplía con carácter permanente a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de determinados países e territorios. {{ref|1}}

O parágrafo primeiro da disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], autoriza ó Goberno para modifica-lo artigo 3.3 da mesma, ca fin de amplia-lo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Comunidade Económica Europea|Comunidade Económica Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 1370/1992, do 13 de novembro]], establece a ampliación, con carácter permanente, da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos países e territorios que figuran no seu anexo.

O [[Real Decreto 2067/1993, do 26 de novembro]], sustitúe o anexo do Real Decreto 1370/1992, de ampliación, con carácter permanente, da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores, extendéndoa ás persoas orixinarias de [[w:Finlandia - Suomi|Finlandia]], [[w:Islandia - Ísland|Islandia]], [[w:Liechtenstein|Liechtenstein]], [[w:Noruega - Noreg|Noruega]] e [[w:Suíza - Schweiz|Suíza]].

Pola súa parte, o Consello das Comunidades Europeas adoptou a [[Decisión 94/700/CE, do 24 de outubro]], pola que se modifica a [[Decisión 90/510/CEE, do 9 de outubro de 1990|Decisión 90/510/CEE]], no sentido de amplia-la protección xurídica segundo o seu artigo 2, con carácter permanente, a partir do [[w:1 de novembro|1 de novembro]] de [[w:1994|1994]], ás persoas de [[w:Canadá - Canada|Canadá]].

Facendo uso da autorización ó Goberno prevista na disposición derradeira terceira, primeiro parágrafo, da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], e tendo en conta a Decisión 94/700/CE adoptada polo Consello das Comunidades Europeas, procede modifica-lo Real Decreto 1370/1992 no sentido de ampliar, con carácter permanente a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores a persoas de [[w:Canadá - Canada|Canadá]].

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria e Enerxía, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:7 de xullo|7 de xullo]] de [[w:1995|1995]],

DISPOÑO:

:Artigo único

O anexo do [[Real Decreto 1370/1992, do 13 de novembro|Real Decreto 1370/1992]] sustitúese polo anexo desta disposición.

==Disposición derradeira==

:Única

1. O presente Real Decreto entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

2. A ampliación de protección xurídica ás persoas naturais e xurídicas de [[w:Canadá - Canada|Canadá]] entenderase efectiva dende o día [[w:1 de novembro|1 de novembro]] de [[w:1994|1994]].

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:7 de xullo|7 de xullo]] de [[w:1995|1995]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria e Enerxía,

[[w:Juán Manuel Eguiagaray Ucelay|JUAN MANUEL EGUIAGARAY UCELAY]].

==ANEXO==

Países e territorios:

*[[w:Australia|Australia]]

*[[w:Austria - Österreich|Austria]]

*[[w:Canadá - Canada|Canadá]]

*[[w:Mayotte|Colectividade Territorial de Mayotte]]

*[[w:San Pedro e Miguelón - Saint Pierre et Miquelon|Colectividade Territorial de Saint-Pierre e Miquelon]]

*[[w:Finlandia - Suomi|Finlandia]]

*[[w:Islandia - Ísland|Islandia]]

*[[w:Xapón - 日本|Xapón]]

*[[w:Liechtenstein|Liechtenstein]]

*[[w:Noruega - Noreg|Noruega]]

*[[w:Nova Caledonia|Nova Caledonia e dependencias]]

*[[w:Polinesia Francesa - Polynésie française|Polinesia Francesa]]

*[[w:Suecia - Sverige|Suecia]]

*[[w:Suíza - Schweiz|Suíza]]

*[[w:Territorios Franceses Australes e Antárticos|Territorios Franceses Australes e Antárticos]]

*[[w:Wallis e Futuna|Wallis e Futuna]]

==Nota==
# {{note|1}} Derrogado polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>jz8sug2x23p83mnzfdhudg8dnqemhwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1694</id>
    <revision>
      <id>4290</id>
      <parentid>3014</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6976" sha1="3kzq8fv0jj1k0w044r6cg1yvkgo61ln" xml:space="preserve">Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro, polo que se amplía con carácter provisional a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos Estados Unidos de América e de determinados territorios. {{ref|1}}

A disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], autoriza ó Goberno para modificalo artigo 3.3 da mesma, ca fin de amplialo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Comunidade Europea|Comunidade Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 1369/1992, do 13 de novembro]], polo que se amplia a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos países e territorios que figuran no seu anexo, tiña carácter provisional e os seus efectos extendéronse únicamente ata o día [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1992|1992]].

Pola súa parte, o Consello das Comunidades Europeas adoptou a [[Decisión 93/16/CEE, do 21 de decembro de 1992]], pola que, segundo o seu artigo 2, amplíase, a partir do [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1993|1993]], a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores a persoas dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] e de determinados territorios, a fin de dispoñer do tempo suficiente para fixa-las condicións dunha protección mutua ilimitada.

Ademáis, o Consello das Comunidades Europeas adoptou a [[Decisión 93/520/CEE, do 27 de setembro de 1993]], pola que se modifica a Decisión 93/16/CEE, no sentido de incluir no seu anexo os territorios das [[w:Antillas Holandesas|Antillas Holandesas]] e de [[w:Aruba|Aruba]].

Facendo uso da autorización ó Goberno prevista na disposición derradeira terceira, primeiro parágrafo, da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], e tendo en conta as Decisións [[Decisión 93/16/CEE, do 21 de decembro de 1992|93/16/CEE]] y [[Decisión 93/520/CEE, do 27 de setembro de 1993|93/520/CEE]], adoptadas polo Consello das Comunidades Europeas, procede establece-la correspondente norma nacional relativa á ampliación, con carácter provisional, da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] e de determinados territorios.

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria, Comercio e Turismo, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:26 de novembro|26 de novembro]] de [[w:1993|1993]],

DISPOÑO:

:Artigo 1 ''Beneficiarios da protección''

1. Benefíciaranse da protección prevista na [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], as persoas naturais que sexan nacionais dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] ou dun territorio que figure no [[#ANEXO|anexo]] desta disposición ou que teñan a súa residencia habitual nos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] ou nun de ditos territorios.

2. Benefíciaranse igualmente da misma protección as persoas xurídicas dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] ou dun territorio que figure no citado [[#ANEXO|anexo]] e que teñan un establecemento industrial ou comercial real e efectivo en dito país ou territorio, a condición de que as persoas xurídicas dos Estados membros das Comunidades Europeas que teñan dereito á protección, prevista na [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], se beneficien da protección nos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] ou territorio de que se trate.

:Artigo 2 ''Duración da protección''

1. A ampliación de protección xurídica ás persoas naturais e xurídicas contempladas no artigo 1 entenderase efectiva dende o día [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1993|1993]], con excepción dos beneficiarios dos territorios das [[w:Antillas Holandesas|Antillas Holandesas]] e de [[w:Aruba|Aruba]], para os que se iniciará dende o día [[w:1 de novembro|1 de novembro]] de [[w:1993|1993]], e se extenderá ata o día [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1994|1994]], con excepción dos beneficiarios dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]], para os que se extenderá ata o día ''(31 de decembro de 1993)'' [[w:1 de xullo|1 de xullo]] de [[w:1995|1995]]. {{ref|2}}

2. Non obstante o disposto no apartado anterior, calquera dereito exclusivo adquirido en virtude do presente Real Decreto, seguirá surtindo efectos durante a duración prevista no artigo 7 da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]]. 

==Disposición derradeira==

:Única ''Entrada en vigor''

O presente Real Decreto entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:26 de novembro|26 de novembro]] de [[w:1993|1993]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria e Enerxía,

[[w:Juán Manuel Eguiagaray Ucelay|JUAN MANUEL EGUIAGARAY UCELAY]].

==ANEXO==

Territorios:

*[[w:Anguila - Anguilla|Anguila]]

*[[w:Antillas Holandesas|Antillas Holandesas]]

*[[w:Aruba|Aruba]]

*[[w:Bermuda|Bermudas]]

*Dependencias de [[w:Santa Helena|Santa Helena]] ([[w:Illa de Ascensión|Ascensión]], [[w:Illa de Tristán da Cuña|Tristán da Cunha]])

*[[w:Xeorxia do Sur - South Georgia|Xeorxia do Sur]] e as [[w:Illas Sandwich do Sur|Illas Sandwich do Sur]]

*[[w:Hong Kong - 香港|Hong-Kong]]

*[[w:Illa de Man|Illa de Man]]

*[[w:Illas Caimán - Cayman Islands|Illas Caimán]]

*[[w:Illas da Canle - Channel Islands|Illas da Canle]]

*[[w:Illas Malvinas - Falkland Islands|Illas Malvinas (Falkland)]]

*[[w:Illas Virxes Británicas - British Virgin Islands|Illas Virxes Británicas]]

*[[w:Turks e Caicos|Illas Turks e Caicos]]

*[[w:Illa de Montserrat|Montserrat]]

*[[w:Illa de Pitcairn|Pitcairn]]

*[[w:Santa Helena|Santa Helena]]

*[[w:Territorio Británico do Océano Índico|Territorio Británico do Océano Índico]]

==Notas==

# {{note|1}} Derrogado polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].
# {{note|2}} A data de finalización da protección ás persoas dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] foi modificada polo [[Real Decreto 2162/1994, do 4 de novembro]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>3kzq8fv0jj1k0w044r6cg1yvkgo61ln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 2162/1994, do 4 de novembro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1695</id>
    <revision>
      <id>4291</id>
      <parentid>3021</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5613" sha1="i8fgddn48zbah5nhflsexgksqps7t9b" xml:space="preserve">Real Decreto 2162/1994, do 4 de novembro, polo que se modifica o artigo 2 do Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro, polo que se amplía, con carácter provisional, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos Estados Unidos de América e de determinados territorios. {{ref|1}}

A disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], autoriza ó Goberno para modificalo artigo 3.3 da mesma, ca fin de amplialo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Comunidade Europea|Comunidade Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]], polo que se amplia, con carácter provisional, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] e de determinados territorios que figuran no seu anexo, extendeu esta protección para os [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] únicamente ata o día [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1993|1993]].

O Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]] adoptou a [[Decisión 94/4/CE, do 20 de decembro de 1993]], pola que, segundo o seu artigo 2, ampliase ata o [[w:1 de xullo|1 de xullo]] de [[w:1994|1994]] a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores a persoas dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]]. A esta Decisión seguiu a [[Decisión 94/373/CE, do 27 de xuño|94/373/CE, do 27 de xuño]] («DOCE» L 170/94, do [[w:5 de xullo|5 de xullo]]), pola que se ampliou esta protección a partir do [[w:2 de xullo|2 de xullo]] de [[w:1994|1994]] ata o [[w:1 de xullo|1 de xullo]] de [[w:1995|1995]].

Facendo uso da autorización ó Goberno prevista na disposición derradeira terceira, primeiro parágrafo, da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], e tendo en conta as Decisións [[Decisión 94/4/CE, do 20 de decembro de 1993|94/4/CE]] y [[Decisión 94/373/CE, do 27 de xuño|94/373/CE]], do Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], procede ampliar ata a última data indicada a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]].

Os prazos de protección provisional amplíanse por decisións do Consello de Ministros da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], sendo previsible que se adopten novas decisións con este obxectivo. Por iso, e para conseguir un rápido cumprimiento das mesmas, o presente Real Decreto inclúe unha disposición derradeira na que se faculta ó Ministro de Industria e Enerxía para amplia-los prazos de protección a tenor das decisións que poida adopta-lo Consello de Ministros da Unión Europea.

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria e Enerxía, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:4 de novembro|4 de novembro]] de [[w:1994|1994]],

DISPOÑO:

:Artigo único

Modificase o artigo 2.1 do [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro|Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro, polo que se amplía, con carácter provisional, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de Estados Unidos de América e de determinados territorios]], que quedará redactado como segue:

«1. A ampliación de protección xurídica ás persoas naturais e xurídicas contempladas no artigo 1 entenderase efectiva dende o día [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1993|1993]], con excepción dos beneficiarios dos territorios das [[w:Antillas Holandesas|Antillas Holandesas]] e de [[w:Aruba|Aruba]], para os que se iniciará dende o día [[w:1 de novembro|1 de novembro]] de [[w:1993|1993]], e se extenderá ata o día [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1994|1994]], con excepción dos beneficiarios dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]], para os que se extenderá ata o día [[w:1 de xullo|1 de xullo]] de [[w:1995|1995]].»

==Disposicións derradeiras==

:Primeira

Facúltase ó Ministro de Industria e Enerxía para que, a tenor das decisións que poidan adoptarse polo Consello de Ministros da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], amplíe a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores a que se refire o artigo 2.1 do [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]], ata data posterior á prevista no citado precepto.

:Segunda

O presente Real Decreto entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:4 de novembro|4 de novembro]] de [[w:1994|1994]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria e Enerxía,

[[w:Juán Manuel Eguiagaray Ucelay|JUAN MANUEL EGUIAGARAY UCELAY]].

==Nota==
# {{note|1}} Derrogado polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>i8fgddn48zbah5nhflsexgksqps7t9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orde do 24 de xullo de 1995 do Ministerio de Industria e Enerxía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1696</id>
    <revision>
      <id>4274</id>
      <parentid>3016</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5604" sha1="j8f6dgrhvvtmt23vuvbfwxw7j9by6wy" xml:space="preserve">Orde do 24 de xullo de 1995 pola que se amplía con carácter provisional a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de determinados territorios. {{ref|1}}

A disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], autoriza ó Goberno para modificalo artigo 3.3 da mesma, ca fin de amplialo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios que non pertenzan á [[w:Comunidade Europea|Comunidade Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]], polo que se amplia, con carácter provisional, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos territorios que figuran no seu anexo extendeu esta protección únicamente ata o día [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1994|1994]].

O Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]] adoptou a [[Decisión 94/828/CE, do 19 de decembro de 1994]], pola que, segundo o seu artigo 2, amplíase ata o [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1995|1995]], a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas contempladas no artigo 1.

Tendo en conta a [[Decisión 94/828/CE, do 19 de decembro de 1994|Decisión 94/828/CE]], adoptada polo Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], procede ampliar ata a data indicada a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás personas orixinarias de [[w:Anguila - Anguilla|Anguila]], [[w:Antillas Holandesas|Antillas Holandesas]], [[w:Aruba|Aruba]], [[w:Bermuda|Bermudas]], [[w:Territorio Británico do Océano Índico|Territorio Británico do Océano Índico]], [[w:Illas Virxes Británicas - British Virgin Islands|Illas Virxes Británicas]], [[w:Illas Caimán - Cayman Islands|Illas Caimán]], [[w:Illas da Canle - Channel Islands|Illas da Canle]], [[w:Illas Malvinas - Falkland Islands|Illas Malvinas (Falkland)]], [[w:Hong Kong - 香港|Hong-Kong]], [[w:Illa de Man|Illa de Man]], [[w:Illa de Montserrat|Montserrat]], [[w:Illa de Pitcairn|Pitcairn]], [[w:Santa Helena|Santa Helena]], Dependencias de [[w:Santa Helena|Santa Helena]] ([[w:Illa de Ascensión|Illa da Ascensión]] e [[w:Illa de Tristán da Cuña|Illa Tristán da Cunha]]), [[w:Xeorxia do Sur - South Georgia|Xeorxia do Sur]] e as [[w:Illas Sandwich do Sur|Illas Sandwich do Sur]], [[w:Turks e Caicos|Illas Turks e Caicos]].

Os prazos de protección provisional amplíanse por decisións do Consello de Ministros da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], sendo previsible que se adopten novas decisións con este obxectivo. Ante esta situación a disposición derradeira primeira do [[Real Decreto 2162/1994, do 4 de novembro]], de ampliación con carácter provisional da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] e de determinados territorios habilita ó Ministro de Industria e Enerxía, para que a tenor das decisións que poidan adoptarse polo Consello de Ministros da [[w:Unión Europea|Unión Europea]] amplíe a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores a que se refire o artigo 2.1 do [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]], ata data posterior á prevista no citado precepto. Esta habilitación cubre os territorios comprendidos no anexo desta Orde.

Na súa virtude, este Ministerio tivo a ben dispor:

:Primeiro.-
Amplíase, ata o [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1995|1995]], o dereito á protección xurídica ás persoas naturais ou xurídicas que sexan nacionais ou teñan a súa residencia habitual nalgún dos territorios incluídos no [[#ANEXO|anexo]] desta Orde.

:Segundo.-

A presente Orde entrará en vigor ó día da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

O que comunico a V. I. para o seu coñecemento e efectos.

[[w:Madrid|Madrid]], [[w:24 de xullo|24 de xullo]] de [[w:1995|1995]].

[[w:Juán Manuel Eguiagaray Ucelay|EGUIAGARAY UCELAY]]

Ilmo. Sr. Director xeral da Oficina Española de Patentes e Marcas.

==ANEXO==

*[[w:Anguila - Anguilla|Anguila]]

*[[w:Antillas Holandesas|Antillas Holandesas]]

*[[w:Aruba|Aruba]]

*[[w:Bermuda|Bermudas]]

*[[w:Territorio Británico do Océano Índico|Territorio Británico do Océano Índico]]

*[[w:Illas Virxes Británicas - British Virgin Islands|Illas Virxes Británicas]]

*[[w:Illas Caimán - Cayman Islands|Illas Caimán]]

*[[w:Illas da Canle - Channel Islands|Illas da Canle]]

*[[w:Illas Malvinas - Falkland Islands|Illas Malvinas (Falkland)]]

*[[w:Hong Kong - 香港|Hong-Kong]]

*[[w:Illa de Man|Illa de Man]]

*[[w:Illa de Montserrat|Montserrat]]

*[[w:Illa de Pitcairn|Pitcairn]]

*[[w:Santa Helena|Santa Helena]]

*Dependencias de [[w:Santa Helena|Santa Helena]] ([[w:Illa de Ascensión|Illa da Ascensión]] e [[w:Illa de Tristán da Cuña|Illa Tristán da Cunha]])

*[[w:Xeorxia do Sur - South Georgia|Xeorxia do Sur]] e as [[w:Illas Sandwich do Sur|Illas Sandwich do Sur]]

*[[w:Turks e Caicos|Illas Turks e Caicos]]

==Nota==
# {{note|1}} Derrogada polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-O]]</text>
      <sha1>j8f6dgrhvvtmt23vuvbfwxw7j9by6wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orde do 2 de novembro de 1995 do Ministerio de Industria e Enerxía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1697</id>
    <revision>
      <id>4275</id>
      <parentid>3017</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4235" sha1="15sj175ykdjnq2lxsdm09o8lds4yxx3" xml:space="preserve">Orde do 2 de novembro de 1995 pola que se amplía, con carácter provisional, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores a persoas dos Estados Unidos de América. {{ref|1}}

A disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], autoriza ó Goberno para modificalo artigo 3.3 da mesma, ca fin de amplialo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios que non pertenzan á [[w:Comunidade Europea|Comunidade Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 2162/1994, do 4 de novembro]], polo que se modifica o artigo 2.1 do [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]], polo que se amplía, con carácter provisional, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] e de determinados territorios extendeu esta protección para os [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] únicamente ata o día [[w:1 de xullo|1 de xullo]] de [[w:1995|1995]].

O Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]] adoptou a [[Decisión 95/237/CE, do 29 de xuño de 1995]], pola que, segundo o seu artigo 2, amplíase ata o [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1996|1996]] a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]].

Tendo en conta a [[Decisión 95/237/CE, do 29 de xuño de 1995|Decisión 95/237/CE]], adoptada polo Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], procede ampliar, ata a data indicada, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]].

Os prazos de protección provisional amplíanse por Decisións do Consello de Ministros da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], sendo previsible que se adopten novas Decisións con este obxectivo. Ante esta situación, a disposición darradeira primeira do [[Real Decreto 2162/1994, do 4 de novembro]] («Boletín Oficial del Estado» do 29), de ampliación, con carácter provisional, da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]] e de determinados territorios, habilita ó Ministro de Industria e Enerxía para que, a tenor das Decisións que poidan adoptarse polo Consello de Ministros da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], amplíe a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores, a que se refire o artigo 2.1 do [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]], ata data posterior á prevista no citado precepto. Esta habilitación cubre o territorio dos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos]] comprendido nesta Orde.

En virtude do anteriormente exposto, dispoño:

:Primeiro.-

Amplíase, ata o [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1996|1996]], o dereito á protección xurídica ás persoas naturais ou xurídicas que sexan nacionais ou teñan a súa residencia habitual nos [[w:Estados Unidos de América - United States of America|Estados Unidos de América]].

==Disposición derradeira==

:Única

A presente Orde entrará en vigor o día da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

O que comunico a V. I. para o seu coñecemento e efectos.

[[w:Madrid|Madrid]], [[w:2 de novembro|2 de novembro]] de [[w:1995|1995]].

[[w:Juán Manuel Eguiagaray Ucelay|EGUIAGARAY UCELAY]]

Ilmo. Sr. Director da Oficina Española de Patentes e Marcas. 

==Nota==
# {{note|1}} Derrogada polo [[Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro]] na medida en que amplíe a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-O]]</text>
      <sha1>15sj175ykdjnq2lxsdm09o8lds4yxx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1698</id>
    <revision>
      <id>4286</id>
      <parentid>3020</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3953" sha1="ph3yvua73i5rhxijjerk8fsddpux5hk" xml:space="preserve">Real Decreto 149/1996, do 2 de febreiro, polo que se amplía a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ós nacionais dos membros da Organización Mundial do Comercio.

O parágrafo primeiro da disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], autoriza ó Goberno para modifica-lo artigo 3.3 da mesma, ca fin de amplia-lo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Unión Europea|Unión Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se estableza polos órganos da [[w:Unión Europea|Unión Europea]].

Pola súa parte, o Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], para responder á necesidade de armoniza-la lexislación comunitaria co Acordo sobre os aspectos dos dereitos de propiedade intelectual relacionados co comercio («Acuerdo ADPIC»), adoptou a [[Decisión 94/824/CE, do 22 de decembro]], pola que se amplía, con carácter permanente, a protección xurídica dos produtos semicondutores ós nacionais dos membros da [[w:Organización Mundial do Comercio|Organización Mundial do Comercio]]. Dita Decisión será aplicable a partir do [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1996|1996]].

Facendo uso da autorización ó Goberno prevista na disposición derradeira terceira, primeiro parágrafo, da [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], e tendo en conta a [[Decisión 94/824/CE, do 22 de decembro|Decisión 94/824/CE]] adoptada polo Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], procede ampliar, con carácter permanente, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ós nacionais dos membros da [[w:Organización Mundial do Comercio|Organización Mundial do Comercio]].

Na súa virtude, a proposta do Ministro de Industria e Enerxía, de acordo co Consello de Estado e previa deliberación do Consello de Ministros na súa reunión do día [[w:2 de febreiro|2 de febreiro]] de [[w:1996|1996]],

DISPOÑO:

:Artigo único ''Beneficiarios da protección''

1. Benefíciaranse da protección prevista na [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], as persoas físicas que sexan nacionais dun membro do [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]], ou estén domiciliadas no seu territorio.

2. Benefíciaranse da mesma protección as persoas físicas ou xurídicas cun establecemento real e efectivo para a elaboración de topografías ou a producción de circuitos integrados no territorio dun membro do [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]], que terán a consideración de persoas físicas ou xurídicas cun establecemento comercial ou industrial real e efectivo no territorio dun membro.

==Disposición derrogatoria==

:Única ''Derrogación normativa''

Á entrada en vigor deste Real Decreto quedarán derrogadas todas aquelas disposicións de igual ou inferior rango relativas á ampliación da protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores a persoas orixinarias de determinados países e territorios na medida en que amplíen a protección outorgada pola [[Lei 11/1988, do 3 de maio]], a países ou territorios que son parte no [[Acordo polo que se crea a Organización Mundial do Comercio]].

==Disposición derradeira==

:Única ''Entrada en vigor''

O presente Real Decreto entrará en vigor o día siguiente ó da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado», surtindo efectos dende o [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1996|1996]].

Dado en [[w:Madrid|Madrid]] a [[w:2 de febreiro|2 de febreiro]] de [[w:1996|1996]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Ministro de Industria e Enerxía,

[[w:Juán Manuel Eguiagaray Ucelay|JUAN MANUEL EGUIAGARAY UCELAY ]]

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>ph3yvua73i5rhxijjerk8fsddpux5hk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orde do 20 de febreiro de 1997 do Ministerio de Industria e Enerxía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1699</id>
    <revision>
      <id>4273</id>
      <parentid>3026</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:36:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4894" sha1="gjymql0ocmzimgiabbb2cjkwfilx2q3" xml:space="preserve">Orde do 20 de febreiro de 1997 pola que se amplía, con carácter provisional, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas da Illa de Man.

A disposición derradeira terceira da [[Lei 11/1988, do 3 de maio|Lei 11/1988, do 3 de maio, de protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores]], autoriza ó Goberno para modifica-lo artigo 3.3 da mesma, ca fin de amplia-lo dereito á protección de persoas orixinarias de terceiros países ou territorios, que non pertenzan á [[w:Comunidade Europea|Comunidade Europea]] e que non se beneficien da protección, cando así se establezca polos órganos das Comunidades Europeas.

O [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]], polo que se amplía, con carácter provisional, a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias dos territorios que figuran no seu anexo (entre os que se atopan os da [[w:Illa de Man|Illa de Man]]), extendeu esta protección para a [[w:Illa de Man|Illa de Man]] (entre outros), únicamente ata o día [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1994|1994]].

O Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]] adoptou a [[Decisión 94/828/CE, do 19 de decembro de 1994]], pola que, segundo o seu artigo 2, amplíase ata o [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1995|1995]], a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas contempladas no artigo 1 (entre os que igualmente se atopan os nacionais da [[w:Illa de Man|Illa de Man]]).

Tendo en conta esta Decisión do Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]], procedeu ampliar por [[Orde do 24 de xullo de 1995 do Ministerio de Industria e Enerxía |Orde do 24 de xullo de 1995]] ata o [[w:31 de decembro|31 de decembro]] de [[w:1995|1995]], a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores ás persoas orixinarias de determinados territorios, entre os que se incluía a [[w:Illa de Man|Illa de Man]] e iso como consecuencia da habilitación ó Ministerio de Industria e Enerxía efectuada pola disposición derradeira primeira do [[Real Decreto 2162/1994, do 4 de novembro]] («Boletín Oficial del Estado» do [[w:29 de decembro|29 de decembro]]).

Os prazos de protección provisional ampliárose, respecto da [[w:Illa de Man|Illa de Man]], por Decisión do Consello da Unión Europea do [[w:11 de novembro|11 de novembro]] de [[w:1996|1996]] ([[Decisión 96/644/CE, do 11 de novembro de 1996|96/644/CE]]), ata tanto a [[w:Illa de Man|Illa de Man]] esté sometida ás disposicións do [[Acordo sobre os aspectos dos dereitos de propiedade intelectual relacionados co comercio]] (Acordo sobre os ADPIC), como consecuencia da ampliación á [[w:Illa de Man|Illa de Man]] do [[Acordo polo que se constitúe a Organización Mundial do Comercio]]. Dita Decisión é aplicable dende o [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1996|1996]].

Tendo en conta esta Decisión do Consello da [[w:Unión Europea|Unión Europea]] procede agora ampliar respecto das persoas da [[w:Illa de Man|Illa de Man]] a protección xurídica das topografías dos produtos semicondutores a que se refire o artigo 2.1 do [[Real Decreto 2068/1993, do 26 de novembro]], así como a [[Orde do 24 de xullo de 1995 do Ministerio de Industria e Enerxía|Orde do 24 de xullo de 1995]], ata tanto a [[w:Illa de Man|Illa de Man]] esté sometida ás disposicións do [[Acordo sobre os aspectos dos dereitos de propiedade intelectual relacionados co comercio|Acordo sobre os ADPIC]], como consecuencia da ampliación á [[w:Illa de Man|Illa de Man]] do [[Acordo polo que se constitúe a Organización Mundial do Comercio]].

Na súa virtude, dispoño:

:Primeiro.-

Amplíase o dereito á protección xurídica ás persoas físicas orixinarias da [[w:Illa de Man|Illa de Man]] ou que teñan a súa residencia habitual no territorio desta illa e ás sociedades e outras persoas xurídicas da [[w:Illa de Man|Illa de Man]] que teñan un establecemento industrial ou comercial efectivo e real en dita illa ata tanto a [[w:Illa de Man|Illa de Man]] esté sometida ás disposicións do [[Acordo sobre os aspectos dos dereitos de propiedade intelectual relacionados co comercio]], como consecuencia da ampliación á citada illa do [[Acordo polo que se constitúe a Organización Mundial do Comercio]].

:Segundo.-

O inicio dos efectos da presente Orde retrotraerase ó [[w:1 de xaneiro|1 de xaneiro]] de [[w:1996|1996]], de acordo ca [[Decisión 96/644/CE, do 11 de novembro de 1996|Decisión do Consello da Unión Europea 96/644/CE, do 11 de novembro]].

O que comunico para o seu coñecemento e efectos.

[[w:Madrid|Madrid]], [[w:20 de febreiro|20 de febreiro]] de [[w:1997|1997]].

[[w:Josep Piqué i Camps|PIQUÉ I CAMPS]]

Ilmo. Sr. Director xeral da Oficina Española de Patentes e Marcas.

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-O]]</text>
      <sha1>gjymql0ocmzimgiabbb2cjkwfilx2q3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Código Civil español</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1700</id>
    <revision>
      <id>21430</id>
      <parentid>20763</parentid>
      <timestamp>2024-11-22T20:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="llzlv2ngr7prsci303n8l1clfhsquh6" xml:space="preserve">{{Código Civil español}}
[[Categoría:Documentos legais españois]]
[[Categoría:1889]]</text>
      <sha1>llzlv2ngr7prsci303n8l1clfhsquh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Código Civil español</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1701</id>
    <revision>
      <id>5870</id>
      <parentid>4305</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>+cat</comment>
      <origin>5870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1098" sha1="abgkk7d9st7jwxc4hicd1rjo40l1frm" xml:space="preserve">{| align=&quot;center&quot; style=&quot;border:solid 1px;&quot;
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:12pt;font-weight:bold;text-align:center&quot;|[[Código Civil español]]
|-
|width=&quot;10px&quot;|&amp;nbsp;
|
*'''[[Código Civil español/TÍTULO PRELIMINAR| TÍTULO PRELIMINAR]]''' &lt;small&gt;'''(art.1 ó art.16)'''&lt;/small&gt;
: Das normas xurídicas, a súa aplicación e eficacia
*'''[[Código Civil español/LIBRO PRIMEIRO| LIBRO PRIMEIRO]]''' &lt;small&gt;'''(art.17 ó art. 332)'''&lt;/small&gt;
: Das persoas
*'''[[Código Civil español/LIBRO SEGUNDO| LIBRO SEGUNDO]]''' &lt;small&gt;'''(art. 333 ó art. 608)'''&lt;/small&gt;
: Dos bens, da propiedade e das súas modificacións
*'''[[Código Civil español/LIBRO TERCEIRO| LIBRO TERCEIRO]]'''&lt;small&gt; (art. 609 ó art. 1087)'''&lt;/small&gt;
: Dos diferentes modos de adquiri-la propiedade
*'''[[Código Civil español/LIBRO CUARTO| LIBRO CUARTO]]'''&lt;small&gt; (art. 1088 ó art. 1976)'''&lt;/small&gt;
: Das obrigacións e contratos
*'''[[Código Civil español/DISPOSICIÓNS| DISPOSICIÓNS]]'''
|}
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:GL-C]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de navegación|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>abgkk7d9st7jwxc4hicd1rjo40l1frm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Código Civil español/TÍTULO PRELIMINAR</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1702</id>
    <revision>
      <id>6823</id>
      <parentid>3053</parentid>
      <timestamp>2009-06-24T08:53:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23356" sha1="4xvaw90dwtjxewgj9zwdey3v1vjwqhy" xml:space="preserve">{{estilo}}
=TÍTULO PRELIMINAR: Das normas xurídicas, a súa aplicación e eficacia=

==CAPÍTULO I: Fontes do dereito==

:Artigo 1

1. As fontes do ordeamento xurídico español son a Lei, o costume e os principios xerais do dereito.

2. Carecerán de validez as disposicións que contradigan outra de rango superior.

3. O costume só rexirá en defecto de Lei aplicable, sempre que non sexa contrario á moral o á orde pública e que resulte probado.

Os usos xurídicos que non sexan meramente interpretativos dunha declaración de vontade terán a consideración de costume.

4. Os principios xerais do dereito aplicaranse en defecto de Lei ou costume, sen prexuízo do seu carácter informador do ordeamento xurídico.

5. As normas xurídicas contidas nos tratados internacionais non serán de aplicación directa en [[w:España|España]] en tanto non pasasen a formar parte do ordeamento interno mediante a súa publicación íntegra no «Boletín Oficial del Estado».

6. A xurisprudencia complementará o ordeamento xurídico ca doutrina que, de modo reiterado, estableza o Tribunal Supremo ó interpretar e aplica-la Lei, o costume e os principios xerais do dereito.

7. Os Xuíces e Tribunais teñen o deber inexcusable de resolver en todo caso os asuntos de que coñezan, aténdose ó sistema de fontes establecido.

:Artigo 2

1. As Leis entrarán en vigor ós vinte días da súa completa publicación no «Boletín Oficial del Estado», se nelas non se dispón outra cousa.

2. As Leis só se derrogan por outras posteriores. A derrogación terá o alcance que expresamente se dispoña e extenderase sempre a todo aquilo que na Lei nova, sobre a mesma materia, sexa incompatible ca anterior. Pola simple derrogación dunha Lei non recobran vixencia as que ésta derrogase.

3. As Leis non terán efecto retroactivo se non dispuxesen o contrario.

==CAPÍTULO II: Aplicación das normas xurídicas==

:Artigo 3

1. As normas interpretaranse segundo o sentido propio das súas palabras, en relación co contexto, os antecedentes históricos e lexislativos, e a realidade social do tempo en que teñen de ser aplicadas, atendendo fundamentalmente ó espírito e finalidade daquelas.

2. A equidade terá que ponderarse na aplicación das normas, se ben as resolucións dos Tribunais só poderán descansar de maneira exclusiva nela cando a Lei expresamente o permita.

:Artigo 4

1. Procederá a aplicación analóxica das normas cando éstas non contemplen un suposto específico, pero regulen outro semellante entre os que se aprecie identidade de razón.

2. As Leis penais, as excepcionais e as de ámbito temporal non se aplicarán a supostos nin en momentos distintos dos comprendidos expresamente nelas.

3. As disposicións deste Código aplicaranse como supletorias nas materias rexidas por outras Leis.

:Artigo 5

1. Sempre que non se estableza outra cousa, nos prazos sinalados por días, a contar dun determinado, quedará éste excluido do cómputo, o cal deberá comezar no día seguinte; e se os prazos estivesen fixados por meses ou anos, computaranse de data a data. Cando no mes do vencemento non houbese día equivalente ó inicial do cómputo, entenderase que o prazo expira o último do mes.

2. No cómputo civil dos prazos non se excluen os días inhábiles.

==CAPÍTULO III: Eficacia xeral das normas xurídicas==

:Artigo 6

1. A ignorancia das Leis non excusa do seu cumprimento.

O erro de dereito producirá únicamente aqueles efectos que as Leis determinen.

2. A exclusión voluntaria da Lei aplicable e a renuncia ós dereitos nela recoñecidos só serán válidas cando non contraríen o interés ou a orde pública nin prexudiquen a terceiros.

3. Os actos contrarios ás normas imperativas e ás prohibitivas son nulos de pleno dereito, salvo que nelas se estableza un efecto distinto para o caso de contravención.

4. Os actos realizados ó amparo do texto dunha norma que persigan un resultado prohibido polo ordeamento xurídico, ou contrario a el, consideraranse executados en fraude de Lei e non impedirán a debida aplicación da norma que se tratase de eludir.

:Artigo 7

1. Os dereitos deberán exercitarse conforme ás esixencias da boa fe.

2. A Lei non ampara o abuso do dereito ou o exercicio antisocial do mesmo. Todo acto ou omisión que pola intención do seu autor, polo seu obxecto ou polas circunstancias en que se realice sobrepase manifestamente os límites normais do exercicio dun dereito, con dano para terceiro, dará lugar á correspondente indemnización e á adopción das medidas xudiciais ou administrativas que impidan a persistencia no abuso.

==CAPÍTULO IV: Normas de dereito internacional privado==

:Artigo 8

1. As Leis penais, as de policía e as de seguridade pública obrigan a tódolos que se atopen en territorio español.

''2. As leis procesais españolas serán as únicas aplicables ás actuacións que se sustancien en territorio español, sen prexuízo das remisións que as mesmas poidan facer ás leis extranxeiras, respecto ós actos procesais que teñan de realizarse fora de España.'' {{ref|1}}

:Artigo 9

1. A Lei persoal correspondente ás persoas físicas é a determinada pola súa nacionalidade. Dita Lei rexerá a capacidade e o estado civil, os dereitos e deberes de familia e a sucesión por causa de morte.

O cambio de Lei persoal non afectará á maioría de idade adquirida de conformidade ca Lei persoal anterior.

2. Os efectos do matrimonio rexeranse pola Lei persoal común dos cónxuxes ó tempo de contraelo; en defecto desta Lei, pola Lei persoal ou da residencia habitual de calquera deles, elexida por ambos en documento auténtico outorgado antes da celebración do matrimonio; a falla desta elección, pola Lei da residencia habitual común inmediatamente posterior á celebración, e, a falla de dita residencia, pola do lugar de celebración do matrimonio.

''A nulidade,'' {{ref|2}} a separación e o divorcio rexeranse pola Lei que determina o artigo 107.

3. Os pactos ou capitulacións polos que se estipule, modifique ou sustitúa o réxime económico do matrimonio serán válidos cando sexan conformes ben á Lei que rixa os efectos do matrimonio, ben á Lei da nacionalidade ou da residencia habitual de calquera das partes ó tempo do outorgamento.

4. O carácter e contido da filiación, incluida a adoptiva, e as relacións paterno-filiais, rexeranse pola Lei persoal do fillo e se non poidese determinarse ésta, estarase á da residencia habitual do fillo.

5. A adopción constituida por Xuíz español rexerase, en canto ós requisitos, polo disposto na Lei española. Non obstante, deberá observarse a Lei nacional do adoptando no que se refire a súa capacidade e consentimentos necesarios:

a) Se tivese a súa residencia habitual fora de [[w:España|España]].

b) Aínda que resida en [[w:España|España]], se non adquire, en virtude da adopción a nacionalidade española.

A petición do adoptante ou do Ministerio Fiscal, o Xuíz, en interés do adoptando, poderá esixir, ademáis, os consentimentos, audiencias ou autorizacións requeridas pola Lei nacional ou pola Lei da residencia habitual do adoptante ou do adoptando.

Para a constitución da adopción, os Cónsules españois terán as mesmas atribucións que o Xuíz, sempre que o adoptante sexa español e o adoptando esté domiciliado na demarcación consular. A proposta previa será formulada pola entidade pública correspondente ó último lugar de residencia do adoptante en [[w:España|España]]. Se o adoptante non tivo residencia en [[w:España|España]] nos dous últimos anos non será necesaria proposta previa, pero o Cónsul recabará das autoridades do lugar de residencia daquél informes suficientes para valora-la súa idoneidade.

Na adopción constituida pola competente autoridade extranxeira, a Lei do adoptando rexerá en canto a capacidade e consentimentos necesarios. Os consentimentos esixidos por tal Lei poderán prestarse ante unha autoridade do país en que se iniciou a constitución ou, posteriormente, ante calquera outra autoridade competente. No seu caso, para a adopción dun español, será necesario o consentimento da entidade pública correspondente á última residencia do adoptando en [[w:España|España]].

Non será recoñecida en [[w:España|España]] como adopción a constituida no extranxeiro por adoptante español, se os efectos daquela non se corresponden cos previstos pola lexislación española. Tampouco o será, mentras a entidade pública competente non declarase a idoneidade do adoptante, se éste fose español e estivese domiciliado en [[w:España|España]] ó tempo da adopción

''A atribución pola Lei extranxeira dun dereito de revocación da adopción non impedirá o recoñecemento désta se se renuncia a tal dereito en documento público ou por comparecencia ante o encargado do Rexistro Civil.'' {{ref|3}}

6. A tutela e as demáis institucións de protección do incapaz regularanse pola Lei nacional deste. Sen embargo, as medidas provisionais ou urxentes de protección rexeranse pola Lei da súa residencia habitual.

As formalidades de constitución da tutela e demáis institucións de protección en que interveñan autoridades xudiciais ou administrativas españolas sustanciaranse, en todo caso, con arranxo á Lei española.

Será aplicable a Lei española para toma-las medidas de carácter protector e educativo respecto dos menores ou incapaces abandonados que se atopen en territorio español.

7. O dereito á prestación de alimentos entre parentes regularase pola Lei nacional común do alimentista e do alimentante. Non obstante aplicarase a Lei da residencia habitual da persoa que os reclame cando ésta non poida obtelos de acordo ca Lei nacional común. En defecto de ambas Leis, ou cando ningunha delas permita a obtención de alimentos, aplicarase a Lei interna da autoridade que coñece da reclamación.

En caso de cambio da nacionalidade común ou da residencia habitual do alimentista, a nova Lei aplicarase a partir do momento do cambio.

8. A sucesión por causa de morte rexerase pola Lei nacional do causante no momento do seu falecemento, calesquera que sexan a natureza dos bens e o país onde se atopen. Sen embargo, as disposicións feitas en testamento e os pactos sucesorios ordeados conforme á Lei nacional do testador ou do dispoñente no momento do seu outorgamento conservarán a súa validez, aínda que sexa outra a Lei que rixa a sucesión, se ben as lexítimas axustaranse, no seu caso, a esta última. Os dereitos que por ministerio da Lei se atribúan ó cónxuxe supérstite rexeranse pola mesma Lei que regule os efectos do matrimonio, a salvo sempre as lexítimas dos descendentes.

9. Ós efectos deste capítulo, respecto das situacións de doble nacionalidade previstas nas Leis españolas estarase ó que determinen os tratados internacionais, e, se nada establecesen, será preferida a nacionalidade coincidente ca última residencia habitual e, no seu defecto, a última adquirida.

Prevalecerá en todo caso a nacionalidade española do que ostente ademáis outra non prevista nas nosas Leis ou nos tratados internacionais. Se ostentare dúas ou máis nacionalidades e ningunha delas fose a española estarase ó que establece o apartado seguinte.

10. Considerarase como Lei persoal dos que careceren de nacionalidade ou a tiveren indeterminada, a Lei do lugar da súa residencia habitual.

11. A Lei persoal correspondente ás persoas xurídicas é a determinada pola súa nacionalidade e rexerase en todo o relativo a capacidade, constitución, representación, funcionamento, transformación, disolución e extinción.

Na fusión de sociedades de distinta nacionalidade teranse en conta as respectivas Leis persoais.

:Artigo 10

1. A posesión, a propiedade e os demáis dereitos sobre bens inmobles, así como a súa publicidade, rexeránse pola Lei do lugar onde se atopen.

A mesma Lei será aplicable ós bens mobles.

Ós efectos da constitución ou cesión de dereitos sobre bens en tránsito, éstes consideraranse situados no lugar da súa expedición, salvo que o remitente e o destinatario conveñesen, expresa ou tácitamente, que se consideren situados no lugar do seu destino.

2. Os buques, as aeronaves e os medios de transporte por ferrocarril, así como tódolos dereitos que se constitúan sobre eles, quedarán sometidos á Lei do lugar do seu abandeiramento, matrícula ou rexistro. Os automóbiles e outros medios de transporte por estrada quedarán sometidos á Lei do lugar onde se atopen.

3. A emisión dos títulos-valores atenderase á Lei do lugar no que se produza.

4. Os dereitos de propiedade intelectual e industrial protexeranse dentro do territorio español de acordo ca Lei española, sen prexuízo do establecido polos convenios e tratados internacionais nos que [[w:España|España]] sexa parte.

5. Aplicarase ás obrigacións contractuais a Lei a que as partes se sometesen expresamente, sempre que teña algunha conexión co negocio de que se trate; no seu defecto, a Lei nacional común ás partes; a falla dela, a da residencia habitual común, e, en último término, a Lei do lugar de celebración do contrato.

Non obstante o disposto no parágrafo anterior, a falta de sometemento expreso, aplicarase ós contratos relativos a bens inmobles a Lei do lugar onde estén sitos, e ás compraventas de mobles corporais realizadas en establecementos mercantiles, a Lei do lugar en que éstes radiquen.

6. Ás obrigacións derivadas do contrato de traballo, en defecto de sometemento expreso das partes e sen prexuízo do disposto no apartado 1 do artigo 8, seralles de aplicación a Lei do lugar onde se presten os servizos.

7. As doacións rexeranse, en todo caso, pola Lei nacional do doante.

8. Serán válidos, a efectos do ordeamento xurídico español, os contratos onerosos celebrados en [[w:España|España]] por extranxeiro incapaz segundo a súa Lei nacional, se a causa da incapacidade non estivese recoñecida na lexislación española. Esta regra non se aplicará ós contratos relativos a inmobles situados no extranxeiro.

9. As obrigacións non contractuais rexeranse pola Lei do lugar onde ocorrese o feito de que deriven.

A xestión de negocios regularase pola Lei do lugar onde o xestor realice a principal actividade.

No enriquecemento sen causa aplicarase a Lei en virtude da cal se produxo a transferencia do valor patrimonial en favor do enriquecido.

10. A Lei reguladora dunha obrigación exténdese ós requisitos do cumprimento e ás consecuencias do incumprimento, así como á súa extinción. Sen embargo, aplicarase a Lei do lugar de cumprimento ás modalidades de execución que requiran intervención xudicial ou administrativa.

11. Á representación legal aplicarase a Lei reguladora da relación xurídica da que nacen as facultades do representante, e á voluntaria, de non mediar sometemento expreso, a Lei do país onde se exerciten as facultades conferidas.

:Artigo 11

1. As formas e solemnidades dos contratos, testamentos e demáis actos xurídicos rexeranse pola Lei do país no que se outorguen. Non obstante, serán tamén válidos os celebrados cas formas e solemnidades esixidas pola Lei aplicable ó seu contido, así como os celebrados conforme á Lei persoal do dispoñente ou a común dos outorgantes. Igualmente serán válidos os actos e contratos relativos a bens inmobles outorgados con arranxo ás formas e solemnidades do lugar en que éstes radiquen.

Se tales actos fosen outorgados a bordo de buques ou aeronaves durante a súa navegación, entenderanse celebrados no país do seu abandeiramento, matrícula ou rexistro. Os navíos e as aeronaves militares considéranse como parte do territorio do Estado ó que pertenzan.

2. Se a Lei reguladora do contido dos actos e contratos esixere para a súa validez unha determinada forma ou solemnidade, será sempre aplicada, incluso no caso de outorgarse aqueles no extranxeiro.

3. Será de aplicación a Lei española ós contratos, testamentos e demáis actos xurídicos autorizados por funcionarios diplomáticos ou consulares de [[w:España|España]] no extranxeiro.

:Artigo 12

1. A calificación para determina-la norma de conflicto aplicable farase sempre con arranxo á Lei española.

2. A remisión ó dereito extranxeiro entenderase feita á súa Lei material, sen ter en conta o reenvío que as súas normas de conflicto poidan facer a outra Lei que non sexa a española.

3. En ningún caso terá aplicación a Lei extranxeira cando resulte contraria á orde pública.

4. Considerarase como fraude de Lei a utilización dunha norma de conflicto ca fin de eludir unha Lei imperativa española.

5. Cando unha norma de conflicto remita á lexislación dun Estado no que coexistan diferentes sistemas lexislativos, a determinación do que sexa aplicable entre eles farase conforme á lexislación de dito Estado.

6. Os Tribunais e autoridades aplicarán de oficio as normas de conflicto do dereito español.

''A persoa que invoque o dereito extranxeiro deberá acreditar o seu contido e vixencia polos medios de proba admitidos na Lei española. Sen embargo, para a súa aplicación, o xuzgador poderá valerse ademáis de cantos instrumentos de averiguación considere necesarios, dictando ó efecto as providencias oportunas.'' {{ref|4}}

==CAPÍTULO V: Ámbito de aplicación dos réximes xurídicos civís coexistentes no territorio nacional==

:Artigo 13

1. As disposicións deste título preliminar, en canto determinan os efectos das Leis e as regras xerais para a súa aplicación, así como as do título IV do [[Código Civil español/LIBRO PRIMEIRO|Libro I]], con excepción das normas deste último relativas ó réxime económico matrimonial, terán aplicación xeral e directa en toda [[w:España|España]].

2. No demáis, e con pleno respecto ós dereitos especiais ou forais das provincias ou territorios en que están vixentes, rexerá o [[Código Civil español|Código Civil]] como dereito supletorio, en defecto do que o sexa en cada unha daquelas, segunso as súas normas especiais.

:Artigo 14

1. A suxeición ó dereito civil común ou ó especial ou foral determínase pola vecindade civil.

2. Teñen vecindade civil en territorio de dereito común, ou nun dos de dereito especial ou foral, os nacidos de pais que teñan tal vecindade.

Pola adopción, o adoptado non emancipado adquire a vecindade civil dos adoptantes.

3. Se ó nacer o fillo, ou ó ser adoptado, os pais tiveren distinta vecindade civil, o fillo terá a que corresponda a aquél dos dous respecto do cal a filiación fose determinada antes; no seu defecto, terá a do lugar do nacemento e, en último término, a vecindade de dereito común.

Sen embargo, os pais, ou o que deles exerza ou lle fose atribuida a patria potestade, poderán atribuir ó fillo a vecindade civil de calquera deles en tanto non transcorran os seis meses seguintes ó nacemento ou á adopción.

A privación ou suspensión no exercicio da patria potestade, ou o cambio de vecindade dos pais, non afectarán á vecindade civil dos fillos.

En todo caso o fillo dende que cumpra catorce anos e ata que transcorra un ano despois da súa emancipación poderá optar ben pola vecindade civil do lugar do seu nacemento, ben pola última vecindade de calquera dos seus pais. Se non estivese emancipado, haberá de ser asistido na opción polo representante legal.

4. O matrimonio non altera a vecindade civil. Non obstante, calquera dos cónxuxes non separados, xa sexa legalmente ou de feito, poderá, en todo momento, optar pola vecindade civil do outro.

5. A vecindade civil adquírese:

a) Por residencia continuada durante dous anos, sempre que o interesado manifeste ser esa a súa vontade.

b) Por residencia continuada de dez anos, sen declaración en contrario durante este prazo.

Ambas declaracións faranse constar no Rexistro Civil e non precisan ser reiteradas.

6. No caso de dúbida prevalecerá a vecindade civil que corresponda ó lugar de nacemento.

:Artigo 15

1. O extranxeiro que adquira a nacionalidade española deberá optar, ó inscribir a adquisición da nacionalidade, por calquera das vecindades seguintes:

a) A correspondente ó lugar de residencia.

b) A do lugar do nacemento.

c) A última vecindade de calquera dos seus proxenitores ou adoptantes.

d) A do cónxuxe.

Esta declaración de opción formularase, atendendo á capacidade do interesado para adquiri-la nacionalidade, polo propio optante, por sí ou asistido do seu representante legal, ou por este último. Cando a adquisición da nacionalidade se faga por declaración ou a petición do representante legal, a autorización necesaria deberá determina-la vecindade civil pola que se optará.

2. O extranxeiro que adquira a nacionalidade por carta de natureza terá a vecindade civil que o Real Decreto de concesión determine, tendo en conta a opción daquel, de acordo co que dispón o apartado anterior ou outras circunstancias que concorran no peticionario.

3. A recuperación da nacionalidade española leva consigo a daquela vecindade civil que ostentara o interesado ó tempo da súa perda.

4. A dependencia persoal respecto a unha comarca ou localidade con especialidade civil propia ou distinta, dentro da lexislación especial ou foral do territorio correspondente, rexerase polas disposicións deste artigo e as do anterior.

:Artigo 16

1. Os conflictos de Leis que poidan surxir pola coexistencia de distintas lexislacións civiles no territorio nacional resolveranse segundo as normas contidas no [[#CAPÍTULO IV: Normas de dereito internacional privado|capítulo IV]] cas seguintes particularidades:

a) Será Lei persoal a determinada pola vecindade civil.

b) Non será aplicable o disposto nos apartados 1, 2 e 3 do artigo 12 sobre calificación, remisión e orde pública.

2. O dereito de viuvedade regulado na Compilación aragonesa corresponde ós cónxuxes sometidos ó régime económico matrimonial de dita Compilación, aínda que despois cambie a súa vecindade civil, con exclusión neste caso da lexítima que estableza a Lei sucesoria.

O dereito expectante de viuvedade non poderá oporse ó adquerinte a título oneroso e de boa fe dos bens que non radiquen en territorio onde se recoñeza tal dereito, se o contrato se celebrase fora de dito territorio, sen ter feito consta-lo réxime económico matrimonial do transmitente.

O usufructo viudal corresponde tamén ó cónxuxe supérstite cando o premorto tivese vecindade civil aragonesa no intre da súa morte.

3. Os efectos do matrimonio entre españois regularanse pola Lei española que resulte aplicable segundo os criterios do artigo 9 e, no seu defecto, polo [[Código Civil español|Código Civil]].

Neste último caso aplicarase o réxime de separación de bens do [[Código Civil español|Código Civil]] se conforme a unha e outra Lei persoal dos contraíntes rexise un sistema de separación.

==Notas==
# {{note|1}} Apartado derrogado pola [[Lei 1/2000, do 7 de xaneiro]].
# {{note|2}} O inciso &quot;A nulidade, &quot; foi engadido pola [[Lei Orgánica 11/2003, do 29 de setembro]].
# {{note|3}} Parágrafo engadido pola [[Lei 18/1999, do 18 de maio]].
# {{note|4}} Parágrafo derrogado pola [[Lei 1/2000, do 7 de xaneiro]].

=Vexa tamén=
{{Código Civil español}}</text>
      <sha1>4xvaw90dwtjxewgj9zwdey3v1vjwqhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Código Civil español/LIBRO PRIMEIRO</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1703</id>
    <revision>
      <id>20764</id>
      <parentid>20762</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T22:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:1889]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24440" sha1="5pprngpfs5ry5mgnuz5hgf98k5kj63n" xml:space="preserve">=LIBRO PRIMEIRO: Das persoas=

==TÍTULO PRIMEIRO: Dos españois e extranxeiros==

:Artigo 17

Son españois de orixe:

a) Os nacidos de pai ou nai españois.

b) Os nacidos en [[w:España|España]] de pais extranxeiros se, ó menos, un deles nacese tamén en [[w:España|España]]. Exceptúanse os fillos de funcionario diplomático ou consular acreditado en [[w:España|España]].

c) Os nacidos en [[w:España|España]] de pais extranxeiros, se ambos carecesen de nacionalidade ou se a lexislación de ningún deles atribúe ó fillo unha nacionalidade.

d) Os nacidos en [[w:España|España]] cuia filiación non resulte determinada. A estes efectos, presúmense nacidos en territorio español os menores de idade cuio primeiro lugar coñecido de estancia sexa territorio español.

2. A filiación ou o nacemento en [[w:España|España]], cuia determinación se produza despois dos dezaoito anos de idade, non son por sí sos causa de adquisición da nacionalidade española. O interesado ten entón dereito a optar pola nacionalidade española de orixe no prazo de dous anos a contar dende aquela determinación.

:Artigo 18

A posesión e utilización continuada da nacionalidade española durante dez anos, con boa fe e basada nun título inscrito no Rexistro Civil, é causa de consolidación da nacionalidade aínda que se anule o título que a orixinou.

:Artigo 19

1. O extranxeiro menor de dezaoito anos adoptado por un español adquire, dende a adopción, a nacionalidade española de orixe.

2. Se o adoptado é maior de dezaoito anos poderá optar pola nacionalidade española de orixe no prazo de dous anos a partir da constitución da adopción.

:Artigo 20

''1. Teñen dereito a optar pola nacionalidade española:''

''a) As persoas que estexan ou estivesen suxeitas á patria potestade dun español.''

''b) Aquelas cuio pai ou nai fose orixinariamente español e nacido en [[w:España|España]].''

''c) As que se atopen comprendidas no segundo apartado dos artigos 17 e 19.'' {{ref|1}}

2. A declaración de opción formularase:

a) Polo representante legal do optante, menor de catorce anos ou incapacitado. Neste caso, a opción require autorización do encargado do Rexistro Civil do domicilio do declarante, previo dictame do Ministerio Fiscal. Dita autorización concederase en interés do menor ou incapaz.

b) Polo propio interesado, asistido polo seu representante legal, cando aquél sexa maior de catorce anos ou cando, aínda estando incapacitado, así o permita a sentencia de incapacitación.

c) Polo interesado, por sí só, se está emancipado ou é maior de dezaoito anos. A opción caducará ós vinte anos de idade, pero se o optante non estivese emancipado segundo a súa lei persoal ó chegar ós dezaoito anos, o prazo para optar prolongarase ata que transcorran dous anos dende a emancipación.

d) Polo interesado, por sí só, dentro dos dous anos seguintes á recuperación da plena capacidade. Exceptúase o caso no que caducase o dereito de opción conforme ó parágrafo c.

''3. Non obstante o disposto no apartado anterior, o exercicio do dereito de opción previsto no apartado 1.b deste artigo non estará suxeito a límite algún de idade.'' {{ref|2}}

:Artigo 21

1. A nacionalidade española adquírese por carta de natureza, outorgada discrecionalmente mediante Real Decreto, cando no interesado concurran circunstancias excepcionais.

2. A nacionalidade española tamén se adquire por residencia en [[w:España|España]], nas condicións que sinala o artigo seguinte e mediante a concesión outorgada polo Ministro de Xustiza, que poderá denegala por motivos razoados de orde pública ou interés nacional.

3. Nun e noutro caso a solicitud poderá formulala:

a) O interesado emancipado ou maior de dezaoito anos.

b) O maior de catorce anos asistido polo seu representante legal.

c) O representante legal do menor de catorce anos.

d) O representante legal do incapacitado ou o incapacitado, por sí só ou debidamente asistido, segundo resulte da sentencia de incapacitación.

Neste caso e no anterior, o representante legal só poderá formula-la solicitude se previamente obtivo autorización conforme ó previsto na letra a do apartado 2 do artigo anterior.

4. As concesións por carta de natureza ou por residencia caducan ós cento oitenta días seguintes á súa notificación, se neste prazo non comparece o interesado ante funcionario competente para cumprilos requisitos do artigo 23.

:Artigo 22

1. Para a concesión da nacionalidade por residencia requírese que ésta durase dez anos. Serán suficientes cinco anos para os que obtivesen a condición de refuxiado e dous anos cando se trate de nacionais de orixe de [[w:América Latina|países iberoamericanos]], [[w:Andorra|Andorra]], [[w:Filipinas|Filipinas]], [[w:Guinea Ecuatorial|Guinea Ecuatorial]] ou [[w:Portugal|Portugal]] ou de [[w:sefardí|sefardís]].

2. Bastará o tempo de residencia dun ano para:

a) O que nacese en territorio español.

b) O que non exercitase oportunamente a facultade de optar.

c) O que estivese suxeito legalmente á tutela, garda ou acoxemento dun ciudadán ou institución españois durante dous anos consecutivos, incluso se continuase nesta situación no momento da solicitude.

d) O que ó tempo da solicitude levase un ano casado con español ou española e non estivese separado legalmente ou de feito.

e) O viuvo ou viuva de española ou español, se á morte do cónxuxe non existise separación legal ou de feito.

f) O nacido fora de [[w:España|España]] de pai ou nai'', abó ou aboa,'' {{ref|3}} que orixinariamente fosen españois.

3. En tódolos casos, a residencia terá de ser legal, continuada e inmediatamente anterior á petición.

Ós efectos do previsto no parágrafo d do apartado anterior, entenderase que ten residencia legal en [[w:España|España]] o cónxuxe que conviva con funcionario diplomático ou consular español acreditado no extranxeiro.

4. O interesado deberá xustificar, no expediente regulado pola lexislación do Rexistro Civil, boa conducta cívica e suficiente grado de integración na sociedade española.

5. A concesión ou denegación da nacionalidade por residencia deixa a salvo a vía xudicial contencioso-administrativa.

:Artigo 23

Son requisitos comúns para a validez da adquisición da nacionalidade española por opción, carta de natureza ou residencia:

a) Que o maior de catorce anos e capaz para prestar unha declaración por sí xure ou prometa fidelidade ó Rei e obediencia á Constitución e ás leis.

b) Que a mesma persoa declare que renuncia á súa anterior nacionalidade. Quedan a salvo deste requisito os naturais de países mencionados no apartado ''(2)'' 1 do artigo 24. {{ref|4}}

c) Que a adquisición se inscriba no Rexistro Civil español.

:Artigo 24

1. Perden a nacionalidade española os emancipados que, residindo habitualmente no extranxeiro, adquiran voluntariamente outra nacionalidade ou empreguen exclusivamente a nacionalidad extranxeira que tivesen atribuida antes da emancipación. ''A perda producirase unha vez que transcorran tres anos, a contar, respectivamente, dende a adquisición da nacionalidade extranxeira ou dende a emancipación. {{ref|5}} Non obstante, os interesados poderán evita-la perda se dentro do prazo indicado declaran a súa vontade de conserva-la nacionalidad española ó encargado do Rexistro Civil.'' {{ref|6}}

''A adquisición da nacionalidade de [[w:América Latina|países iberoamericanos]], [[w:Andorra|Andorra]], [[w:Filipinas|Filipinas]], [[w:Guinea Ecuatorial|Guinea Ecuatorial]] ou [[w:Portugal|Portugal]] non é bastante para producir, conforme a este apartado, a perda da nacionalidade española de orixe.'' {{ref|7}}

''2. En todo caso, perden a nacionalidade española os españois emancipados que renuncien expresamente a ela, se teñen outra nacionalidade e residen habitualmente no extranxeiro.'' {{ref|8}}

''3. Os que tendo nacido e residindo no extranxeiro ostenten a nacionalidade española por ser fillos de pai ou nai españois, tamén nacidos no extranxeiro, cando as leis do país onde residan lles atribúan a nacionalidade do mesmo, perderán, en todo caso, a nacionalidade española se non declaran a súa vontade de conservala ante o encargado do Rexistro Civil no prazo de tres anos, a contar dende a súa maioría de idade ou emancipación.'' {{ref|9}}

4. Non se perde a nacionalidade española, en virtude do disposto neste precepto, se [[w:España|España]] estivese en guerra.

:Artigo 25

1. Os españois que non o sexan de orixe perderán a nacionalidade:

a) Cando durante un período de tres anos empreguen exclusivamente a nacionalidade á que declarasen renunciar ó adquiri-la nacionalidade española. {{Ref|10}}

b) Cando entren voluntariamente ó servicio das armas ou exerzan cargo político nun Estado extranxeiro contra a prohibición expresa do Goberno.

2. A sentencia firme que declare que o interesado incurriu en falsedade, ocultación ou fraude na adquisición da nacionalidade española produce a nulidade de tal adquisición, se ben non se derivarán dela efectos prexudiciais para terceiros de boa fe. A acción de nulidade deberá exercitarse polo Ministerio Fiscal de oficio ou en virtude de denuncia, dentro do prazo de quince anos.

:Artigo 26

1. Quen perdese a nacionalidade española poderá recuperarla cumprindo os seguintes requisitos:

a) Ser residente legal en [[w:España|España]]. Este requisito non será de aplicación ós emigrantes nin ós fillos de emigrantes. Nos demáis casos poderá ser dispensado polo Ministro de Xustiza cando concorran circunstancias excepcionais.

b) Declarar ante o encargado do Rexistro Civil a súa vontade de recupera-la nacionalidade española ''e a súa renuncia, salvo que se trate de naturais dos países mencionados no artigo 24, á nacionalidade anterior, e''.

c) Inscribi-la recuperación no Rexistro Civil.

2. Non poderán recuperar ou adquirir, no seu caso, a nacionalidade española sen previa habilitación concedida discrecionalmente polo Goberno, os que se atopen incursos en calquera dos supostos previstos no artigo anterior ''e os que perdesen a nacionalidade sen cumpri-lo servicio militar español ou a prestación social sustitutoria, estando obrigados a iso. Non obstante, a habilitación non será precisa cando a declaración de recuperación se formule por varón maior de corenta anos.'' {{Ref|11}}

:Artigo 27

Os extranxeiros gozan en [[w:España|España]] dos mesmos dereitos civiles que os españois, salvo o disposto nas leis especiais e nos Tratados.

:Artigo 28

As corporacións, fundacións e asociacións, recoñecidas pola lei e domiciliadas en [[w:España|España]], gozarán da nacionalidade española, sempre que teñan o concepto de persoas xurídicas con arranxo ás disposicións do presente Código.

As asociacións domiciliadas no extranxeiro terán en [[w:España|España]] a consideración e os dereitos que determinen os tratados ou leis especiais.

==TÍTULO SEGUNDO: Do nacemento e a extinción da personalidade civil==

===CAPÍTULO I: Das persoas naturais===

:Artigo 29

O nacemento determina a personalidade; pero o concebido tense por nacido para tódolos efectos que lle sexan favorables, sempre que naza cas condicións que expresa o artigo seguinte.

:Artigo 30

Para os efectos civís, só se reputará nacido o feto que tivese figura humana e vivise vintecatro horas enteiramente desprendido do seno materno.

:Artigo 31

A prioridade do nacemento, no caso de partos dobres, da ó primeiro nacido os dereitos que a lei recoñeza ó primoxénito.

:Artigo 32

A personalidade civil extínguese pola morte das persoas.

:Artigo 33

Se se dubida, entre dúas ou máis persoas chamadas a sucederse, quen delas morrese primeiro, o que sosteña a morte anterior dunha ou doutra, debe probala; a falta de proba, presúmense mortas ó mesmo tempo e non ten lugar a transmisión de dereitos dun ó outro.

:Artigo 34

Respecto á presunción de morte do ausente e os seus efectos, estarase ó disposto no [[#TÍTULO SÉPTIMO: Das realacións paterno-filiais|título VIII]] deste libro.

===CAPÍTULO II: Das persoas xurídicas===

:Artigo 35

Son persoas xurídicas:

1. As corporacións, asociacións e fundacións de interese público recoñecidas pola Lei.

A súa persoalidade comeza dende o instante mesmo en que, con arranxo ó dereito, quedasen válidamente constituidas.

2. As asociacións de interese particular, sexan civís, mercantís ou industriais, ás que a lei conceda persoalidade propia, independente da de cada un dos asociados.

:Artigo 36

As asociacións a que se refire o número 2 do artigo anterior rexeranse polas disposicións relativas ó contrato de sociedade, segundo a natureza deste.

:Artigo 37

A capacidade civil das corporacións regularase polas leis que as creasen ou recoñecesen; a das asociacións polos seus estatutos, e a das fundacións polas regras da súa institución, debidamente aprobadas por disposición administrativa, cando este requisito fose necesario.

:Artigo 38

As persoas xurídicas poden adquirir e posuir bens de tódalas clases, así como contraer obrigacións e exercitar accións civís ou criminais, conforme ás leis e regras da súa constitución.

A Igresia rexerase neste punto polo concordado entre ambas potestades, e os establecementos de instrucción e beneficencia polo que dispoñan as leis especiais.

:Artigo 39

Se por ter expirado o prazo durante o cal funcionaban legalmente, ou por ter realizado a fin para a cal se constituiron, ou por ser xa imposible aplicar a ésta a actividade e os medios de que dispoñían, deixasen de funciona-las corporacións, asociacións e fundacións, darase ós seus bens a aplicación que as leis, ou os estatutos, ou as cláusulas fundacionais, lles tivesen nesta previsión asignado. Se nada se tivese establecido previamente, aplicaranse eses bens á realización de fins análogos, en interés da rexión, provincia ou Municipio que principalmente deberan recolle-los beneficios das institucións extinguidas.

==TÍTULO TERCEIRO: Do domicilio==

:Artigo 40

Para o exercicio dos dereitos e o cumprimento das obrigacións civís, o domicilio das persoas naturais é o lugar da súa residencia habitual, e, no seu caso, o que determine a [[Lei 1/2000, do 7 de xaneiro|Lei de Enxuizamento Civil]].

O domicilio dos diplomáticos residentes por razón do seu cargo no extranxeiro, que gocen do dereito de extraterritorialidade, será o último que tivesen en territorio español.

:Artigo 41

Cando nin a lei que as crease ou recoñecese, nin os estatutos ou as regras de fundación fixasen o domicilio das persoas xurídicas, entenderase que o teñen no lugar en que se atope establecida a súa representación legal, ou onde exerzan as principais funcións do seu instituto.

==TÍTULO CUARTO: Do matrimonio==

===CAPÍTULO I: Da promesa de matrimonio===

:Artigo 42

A promesa de matrimonio non produce obrigación de contraelo nin de cumpri-lo que se tivese estipulado para o suposto da súa non celebración.

Non se admitirá a trámite a demanda en que se pretenda o seu cumprimento.

:Artigo 43

O incumprimento sen causa da promesa certa de matrimonio feita por persoa maior de idade ou por menor emancipado só producirá a obrigación de resarcir á outra parte dos gastos feitos e as obrigacións contraídas en consideración ó matrimonio prometido.

Esta acción caducará ó ano contado dende o día da negativa á celebración do matrimonio.

===CAPÍTULO II: Dos requisitos do matrimonio===

:Artigo 44

O home e a muller teñen dereito a contraer matrimonio conforme ás disposicións deste Código.

''O matrimonio terá os mesmos requisitos e efectos cando ambos contraintes sexan do mesmo ou de diferente sexo.'' {{ref|12}}

:Artigo 45

Non hai matrimonio sen consentimento matrimonial.

A condición, término ou modo do consentimento terase por non posta.

:Artigo 46

Non poden contraer matrimonio:

1. Os menores de idade non emancipados.

2. Os que estén ligados con vínculo matrimonial.

:Artigo 47

Tampouco poden contraer matrimonio entre sí:

1. Os parentes en liña recta por consanguinidade ou adopción.

2. Os colaterais por consanguinidade ata o terceiro grao.

3. Os condeados como autores ou cómplices da morte dolosa do cónxuxe de calquera deles.

:Artigo 48

O Ministro de Xustiza pode dispensar, a instancia de parte, o impedimento de morte dolosa do cónxuxe anterior.

O Xuíz de Primeira Instancia poderá dispensar, con xusta causa e a instancia de parte, os impedimentos do grao terceiro entre colaterais e de idade a partir dos catorce anos. Nos expedientes de dispensa de idade deberán ser oídos o menor e os seus pais ou gardadores.

A dispensa ulterior convalida, dende a súa celebración, o matrimonio cuia nulidade non fose instada xudicialmente por algunha das partes.

===CAPÍTULO III: Da forma de celebración do matrimonio===

====SECCIÓN 1ª: Disposicións xerais====

:Artigo 49

Calquera español poderá contraer matrimonio dentro ou fora de [[w:España|España]]:

1. Ante o Xuíz, Alcalde ou funcionario sinalado por este Código.

2. Na forma relixiosa legalmente prevista.

Tamén poderá contraer matrimonio fora de [[w:España|España]] con arranxo á forma establecida pola Lei do lugar de celebración.

:Artigo 50

Se ambos contraíntes son extranxeiros, poderá celebrarse o matrimonio en [[w:España|España]] con arranxo á forma prescrita para os españois ou cumprindo a establecida pola Lei persoal de calquera deles.

====SECCIÓN 2ª: Da celebración ante o Xuíz, Alcalde ou funcionario que faga as súas veces====

:Artigo 51

Será competente para autoriza-lo matrimonio:

1. O Xuíz encargado do Rexistro Civil e o Alcalde do municipio onde se celebre o matrimonio ou concellal en quen éste delegue.

2. Nos municipios en que non resida dito Xuíz, o delegado designado regulamentariamente.

3. O funcionario diplomático ou consular encargado do Rexistro Civil no extranxeiro.

:Artigo 52

Poderá autoriza-lo matrimonio do que se atope en perigo de morte:

1. O Xuíz encargado do Rexistro Civil, o delegado ou o Alcalde, aínda que os contraíntes non residan na circunscripción respectiva.

2. En defecto do Xuíz, e respecto dos militares en campaña, o Oficial ou Xefe superior inmediato.

3. Respecto dos matrimonios que se celebren a bordo de nave ou aeronave, o Capitán ou Comandante da mesma.

Este matrimonio non requerirá para a súa autorización a previa formación de expediente, pero sí a presencia, na súa celebración, de dous testigos maiores de idade, salvo imposibilidade acreditada.

:Artigo 53

A validez do matrimonio non quedará afectada pola incompetencia ou falta de nombramento lexítimo do Xuíz, Alcalde ou funcionario que o autorice, sempre que polo menos un dos cónxuxes procedese de boa fe e aqueles exerceran as súas funcións públicamente.

:Artigo 54

Cando concurra causa grave suficientemente probada, o Ministro de Xustiza poderá autoriza-lo matrimonio segreto. Neste caso, o expediente tramitarase reservadamente, sen a publicación de edictos ou proclamas.

:Artigo 55

Poderá autorizarse no expediente matrimonial que o contraínte que non resida no distrito ou demarcación do Xuíz, Alcalde ou funcionario autorizante celebre o matrimonio por apoderado a quen concedese poder especial en forma auténtica, pero sempre será precisa a asistencia persoal do outro contraínte.

No poder determinarase a persoa con quen ha de celebrarse o matrimonio, con expresión das circunstancias persoais precisas para establece-la súa identidade.

O poder extinguirase pola revocación do poderdante, pola renuncia do apoderado ou pola morte de calquera deles. En caso de revocación polo poderdante bastará a súa manifestación en forma auténtica antes da celebración do matrimonio. A revocación notificarase de inmediato ó Xuíz, Alcalde ou funcionario autorizante.

:Artigo 56

Quenes desexen contraer matrimonio acreditarán previamente, en expediente tramitado conforme á lexislación do Rexistro Civil, que reúnen os requisitos de capacidade establecidos neste Código.

Se algún dos contraíntes estivese afectado por deficencias ou anomalías psíquicas, esixirase dictame médico sobre a súa aptitude para presta-lo consentimento.

:Artigo 57

O matrimonio deberá celebrarse ante o Xuíz, Alcalde ou funcionario correspondente ó domicilio de calquera dos contraíntes e dous testigos maiores de idade.

A prestación do consentimento poderá tamén realizarse, por delegación do instructor do expediente, ben a petición dos contraíntes ou ben de oficio, ante Xuíz, Alcalde ou funcionario doutra poboación distinta.

:Artigo 58

O Xuíz, Alcalde ou funcionario, despois de lidos os artigos 66, 67 e 68, preguntará a cada un dos contraíntes se consinten en contraer matrimonio co outro e se efectivamente o contraen en dito acto e, respondendo ambos afirmativamente, declarará que os mesmos quedan unidos en matrimonio e extenderá a inscripción ou a acta correspondente.

====SECCIÓN 3ª: Da celebración en forma relixiosa====

:Artigo 59

O consentimento matrimonial poderá prestarse na forma prevista por unha confesión relixiosa inscrita, nos términos acordados co Estado ou, no seu defecto, autorizados pola lexislación deste.

:Artigo 60

O matrimonio celebrado segundo as normas do Dereito canónico ou en calquera das formas relixiosas previstas no artigo anterior produce efectos civís. Para o pleno recoñecemento dos mesmos estarase ó disposto no capítulo seguinte.

===CAPÍTULO IV: Da inscripción do matrimonio no Rexistro Civil===

:Artigo 61

O matrimonio produce efectos civís dende a súa celebración. Para o pleno recoñecemento dos mesmos será precisa a súa inscripción no Rexistro Civil.

O matrimonio non inscrito non prexudicará os dereitos adquiridos de boa fe por terceiras persoas.

:Artigo 62

O Xuíz, Alcalde ou funcionario ante quen se celebre o matrimonio extenderá, inmediatamente despois de celebrado, a inscripción ou a acta correspondente ca súa sinatura e a dos contraíntes e testigos.

Así mesmo, practicada a inscripción ou extendida a acta, o Xuíz, Alcalde ou funcionario entregará a cada un dos contraíntes documento acreditativo da celebración do matrimonio.

==Notas==

# {{note|1}} A subdivisión en parágrafos e a letra b) foron engadidos pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]].
# {{note|2}} O apartado 3 foi engadido pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]].
# {{note|3}} O inciso «'', abó ou aboa, ''» foi engadido pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]].
# {{note|4}} Modificado pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]] en tanto que a referencia ó apartado 2 do artigo 24 sustitúese por unha referencia ó apartado 1 do mesmo artigo.
# {{note|5}} A frase «''A perda producirase unha vez que transcorran tres anos, a contar, respectivamente, dende a adquisición da nacionalidade extranxeira ou dende a emancipación.''» foi movida dende o apartado 2 ata o 1 pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]].
# {{note|6}} A frase «''Non obstante, os interesados poderán evita-la perda se dentro do prazo indicado declaran a súa vontade de conserva-la nacionalidad española ó encargado do Rexistro Civil.''» foi engadida pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]].
# {{note|7}} Parágrafo movido dende o apartado 2 ata o 1 pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]].
# {{note|8}} Renumerado como apartado 2 pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]]. A anterior numeración era apartado 3.
# {{note|9}} Apartado engadido pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]].
# {{note|10}} Apartado modificado pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]]. A súa antiga redacción era «''Cando por sentencia firme fosen condeados á súa perda, conforme ó establecido nas leis penais.''»
# {{note|11}} Incisos «''e a súa renuncia, salvo que se trate de naturais dos países mencionados no artigo 24, á nacionalidade anterior, e''»  e «''e os que perdesen a nacionalidade sen cumpri-lo servicio militar español ou a prestación social sustitutoria, estando obrigados a iso. Non obstante, a habilitación non será precisa cando a declaración de recuperación se formule por varón maior de corenta anos.''» eliminados pola [[Lei 36/2002, do 8 de outubro]].
# {{note|12}} Parágrafo engadido pola [[Lei 13/2005, do 1 de xullo]].

=Vexa tamén=
{{Código Civil español}}</text>
      <sha1>5pprngpfs5ry5mgnuz5hgf98k5kj63n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei 36/2002, do 8 de outubro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1704</id>
    <revision>
      <id>14222</id>
      <parentid>4250</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T20:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2002]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13642" sha1="35xspk0f2hysaai83jf4voffwn0mqfn" xml:space="preserve">Lei 36/2002, do 8 de outubro, de modificación do Código Civil en materia de nacionalidade.

[[w:Xoán Carlos I|Juan Carlos I]],

Rei de [[w:España|ESPAÑA]]

A tódolos que a presente viren e entenderen. Sabede:

Que as Cortes Xerais aprobaron e Eu sanciono a seguinte Lei.

==Exposición de motivos==

===I===

Dende a promulgación do [[Código Civil español|Código Civil]] en [[w:1889|1889]], a regulación xurídica da nacionalidade, concebida como vínculo político e xurídico que liga a unha persoa física co seu Estado, foi obxecto de sucesivas reformas, motivadas, unhas veces, pola necesidade de adapta-la lexislación a novas realidades que surxiron, e outras, a partir de [[w:1978|1978]], pola esixencia de dar cumprimento ós mandatos da [[Constitución española de 1978|Constitución Española]]. En concreto, ten que terse ben presente o encargo que contén o artigo 42 da mesma cando encomenda ó Estado a misión de velar pola salvagarda dos dereitos económicos e sociais dos traballadores españois no extranxeiro, á que engade a obrigación de orienta-la súa política cara o seu retorno. Facilita-la conservación e transmisión da nacionalidade española é, sen dúbida, unha forma eficaz de cumprir este mandato e éste é o principal obxectivo da presente Lei.

===II===

Neste sentido, introduciuse no artigo 20 a posibilidade de que as persoas cuio pai ou nai fose orixinariamente español e nacido en [[w:España|España]] poidan optar pola nacionalidade española sen límite de idade. Deste modo, dase cumprida resposta, por un lado, á recomendación contida no informe publicado no Boletín Oficial das Cortes Xerais o [[w:27 de febreiro|27 de febreiro]] de [[w:1998|1998]], elaborado pola Subcomisión do [[w:Congreso dos Deputados de España|Congreso dos Deputados]], creada para o estudio da situación dos españois que residen no extranxeiro e, por outro, ás reclamacións que éstes fixeron chegar ó Consello da Emigración pedindo que se superara o sistema de prazos preclusivos de opción establecidos sucesivamente polas Leis [[Lei 18/1990, do 17 de decembro|18/1990]], [[Lei 15/1993, do 23 de decembro|15/1993]] e [[Lei 29/1995, do 2 de novembro|29/1995]].

Na mesma orde de cousas, modificouse o artigo 24 para establecer un sistema que permitise ó que se atopase nalgún dos supostos contemprados no apartado 1 dese artigo, e antes de que se cumprise o prazo establecido no 2, impedi-la perda que, doutra forma, se producía automáticamente ó transcorre-lo prazo establecido. En coherencia con todo iso, reformouse igualmente o artigo 25, do que ademáis desapareceu o suposto de perda da nacionalidad como pena, ó non contemplarse xa a mesma no [[Código Penal español|Código Penal]].

Nesta mesma líña, suprimiuse do artigo 26 o requisito de renunciar á nacionalidade anterior, posto que o mesmo supuña na práctica un obstáculo insuperable para a recuperación da nacionalidade española. Desta forma, aténdese á esixencia contida no punto seis da moción aprobada polo Pleno do [[w:Congreso dos Deputados de España|Congreso dos Deputados]] o [[w:18 de outubro|18 de outubro]] de [[w:2000|2000]], sobre medidas para mellorar, xurídica e económicamente, a situación dos emigrantes españois.

===III===

Por outro lado, considerouse convinte facer nos textos vixentes as melloras técnicas que a experiencia acumulada na aplicación dos mesmos, a actividade lexislativa acaecida dende a súa aprobación ou a xurisprudencia fixeron aconsellables e que teñen un desigual alcance.

Así, a modificación introducida no artigo 22.3 ten por obxecto deixar sentado que a residencia, a efectos de servir de base para a adquisición da nacionalidade española, ten que ser efectiva, resolvendo así as dúbidas acerca de como tiña que interpretarse a necesidade de que fosa legal e se iso comprendía ou non a residencia física. Por outro lado, a reforma é acorde cos prantexamentos da [[sentencia do Tribunal Supremo do 19 de novembro de 1998]], que concibe o requisito de residir como a proba de que existe, no ánimo do interesado, a vontade de integrarse na comunidade española.

Tamén desapareceu do artículo 26.2 o requisito previo da habilitación do Goberno para a recuperación da nacionalidade española cando non se cumpriu o servicio militar ou a prestación civil sustitutoria.

A disposición adicional primeira ten por finalidade adecua-los procedementos relativos á nacionalidade española á normativa da [[Lei 30/1992, do 26 de novembro|Lei 30/1992, do 26 de novembro, de Réxime Xurídico das Administracións Públicas e do Procedemento Administrativo Común]], sinalándose un prazo máximo dun ano para a resolución dos expedientes, tida conta da complexidade que entraña a súa tramitación e resolvéndose o silencio administrativo en sentido negativo, en consideración ós efectos prexudiciais que a solución contraria tería.

Por último, a presente Lei díctase ó amparo da competencia que en exclusiva corresponde ó Estado conforme á regra 2. do artigo 149.1 da [[Constitución española de 1978|Constitución Española]].

==Artigo único==

Os artigos 20, 22, 23, 24, 25 e 26 do [[Código Civil español|Código Civil]] quedarán redactados da forma seguinte:

:Artigo 20

1. Teñen dereito a optar pola nacionalidade española:

a) As persoas que estexan ou estivesen suxeitas á patria potestade dun español.

b) Aquelas cuio pai ou nai fose orixinariamente español e nacido en [[w:España|España]].

c) As que se atopen comprendidas no segundo apartado dos artigos 17 e 19.

2. A declaración de opción formularase:

a) Polo representante legal do optante, menor de catorce anos ou incapacitado. Neste caso, a opción require autorización do encargado do Rexistro Civil do domicilio do declarante, previo dictame do Ministerio Fiscal. Dita autorización concederase en interés do menor ou incapaz.

b) Polo propio interesado, asistido polo seu representante legal, cando aquél sexa maior de catorce anos ou cando, aínda estando incapacitado, así o permita a sentencia de incapacitación.

c) Polo interesado, por sí só, se está emancipado ou é maior de dezaoito anos. A opción caducará ós vinte anos de idade, pero se o optante non estivese emancipado segundo a súa lei persoal ó chegar ós dezaoito anos, o prazo para optar prolongarase ata que transcorran dous anos dende a emancipación.

d) Polo interesado, por sí só, dentro dos dous anos seguintes á recuperación da plena capacidade. Exceptúase o caso no que caducase o dereito de opción conforme ó parágrafo c.

3. Non obstante o disposto no apartado anterior, o exercicio do dereito de opción previsto no apartado 1.b deste artigo non estará suxeito a límite algún de idade.

:Artigo 22

1. Para a concesión da nacionalidade por residencia requírese que ésta durase dez anos. Serán suficientes cinco anos para os que obtivesen a condición de refuxiado e dous anos cando se trate de nacionais de orixe de [[w:América Latina|países iberoamericanos]], [[w:Andorra|Andorra]], [[w:Filipinas|Filipinas]], [[w:Guinea Ecuatorial|Guinea Ecuatorial]] ou [[w:Portugal|Portugal]] ou de [[w:sefardí|sefardís]].

2. Bastará o tempo de residencia dun ano para:

a) O que nacese en territorio español.

b) O que non exercitase oportunamente a facultade de optar.

c) O que estivese suxeito legalmente á tutela, garda ou acoxemento dun ciudadán ou institución españois durante dous anos consecutivos, incluso se continuase nesta situación no momento da solicitude.

d) O que ó tempo da solicitude levase un ano casado con español ou española e non estivese separado legalmente ou de feito.

e) O viuvo ou viuva de española ou español, se á morte do cónxuxe non existise separación legal ou de feito.

f) O nacido fora de [[w:España|España]] de pai ou nai, abó ou aboa, que orixinariamente fosen españois.

3. En tódolos casos, a residencia terá de ser legal, continuada e inmediatamente anterior á petición.

Ós efectos do previsto no parágrafo d do apartado anterior, entenderase que ten residencia legal en [[w:España|España]] o cónxuxe que conviva con funcionario diplomático ou consular español acreditado no extranxeiro.

4. O interesado deberá xustificar, no expediente regulado pola lexislación do Rexistro Civil, boa conducta cívica e suficiente grado de integración na sociedade española.

5. A concesión ou denegación da nacionalidade por residencia deixa a salvo a vía xudicial contencioso-administrativa.

:Artigo 23

Son requisitos comúns para a validez da adquisición da nacionalidade española por opción, carta de natureza ou residencia:

a) Que o maior de catorce anos e capaz para prestar unha declaración por sí xure ou prometa fidelidade ó Rei e obediencia á Constitución e ás leis.

b) Que a mesma persoa declare que renuncia á súa anterior nacionalidade. Quedan a salvo deste requisito os naturais de países mencionados no apartado 1 do artigo 24.

c) Que a adquisición se inscriba no Rexistro Civil español.

:Artigo 24

1. Perden a nacionalidade española os emancipados que, residindo habitualmente no extranxeiro, adquiran voluntariamente outra nacionalidade ou empreguen exclusivamente a nacionalidad extranxeira que tivesen atribuida antes da emancipación. A perda producirase unha vez que transcorran tres anos, a contar, respectivamente, dende a adquisición da nacionalidade extranxeira ou dende a emancipación. Non obstante, os interesados poderán evita-la perda se dentro do prazo indicado declaran a súa vontade de conserva-la nacionalidad española ó encargado do Rexistro Civil.

A adquisición da nacionalidade de [[w:América Latina|países iberoamericanos]], [[w:Andorra|Andorra]], [[w:Filipinas|Filipinas]], [[w:Guinea Ecuatorial|Guinea Ecuatorial]] ou [[w:Portugal|Portugal]] non é bastante para producir, conforme a este apartado, a perda da nacionalidade española de orixe.

2. En todo caso, perden a nacionalidade española os españois emancipados que renuncien expresamente a ela, se teñen outra nacionalidade e residen habitualmente no extranxeiro.

3. Os que tendo nacido e residindo no extranxeiro ostenten a nacionalidade española por ser fillos de pai ou nai españois, tamén nacidos no extranxeiro, cando as leis do país onde residan lles atribúan a nacionalidade do mesmo, perderán, en todo caso, a nacionalidade española se non declaran a súa vontade de conservala ante o encargado do Rexistro Civil no prazo de tres anos, a contar dende a súa maioría de idade ou emancipación.

4. Non se perde a nacionalidade española, en virtude do disposto neste precepto, se [[w:España|España]] estivese en guerra.

:Artigo 25

1. Os españois que non o sexan de orixe perderán a nacionalidade:

a) Cando durante un período de tres anos empreguen exclusivamente a nacionalidade á que declarasen renunciar ó adquiri-la nacionalidade española.

b) Cando entren voluntariamente ó servicio das armas ou exerzan cargo político nun Estado extranxeiro contra a prohibición expresa do Goberno.

2. A sentencia firme que declare que o interesado incurriu en falsedade, ocultación ou fraude na adquisición da nacionalidade española produce a nulidade de tal adquisición, se ben non se derivarán dela efectos prexudiciais para terceiros de boa fe. A acción de nulidade deberá exercitarse polo Ministerio Fiscal de oficio ou en virtude de denuncia, dentro do prazo de quince anos.

:Artigo 26

1. Quen perdese a nacionalidade española poderá recuperarla cumprindo os seguintes requisitos:

a) Ser residente legal en [[w:España|España]]. Este requisito non será de aplicación ós emigrantes nin ós fillos de emigrantes. Nos demáis casos poderá ser dispensado polo Ministro de Xustiza cando concorran circunstancias excepcionais.

b) Declarar ante o encargado do Rexistro Civil a súa vontade de recupera-la nacionalidade española.

c) Inscribi-la recuperación no Rexistro Civil.

2. Non poderán recuperar ou adquirir, no seu caso, a nacionalidade española sen previa habilitación concedida discrecionalmente polo Goberno, os que se atopen incursos en calquera dos supostos previstos no artigo anterior.

==Disposicións adicionais==

:Primeira

As solicitudes de adquisición por residencia e de dispensa do requisito de residencia legal para recupera-la nacionalidade española haberán de ser resoltas no prazo máximo dun ano dende que tivesen entrada no órgano competente para resolver, transcorrido o cal, sen que recaise resolución expresa, entenderanse desestimadas, de acordo co disposto na disposición adicional segunda da [[Lei do 8 de xuño de 1957, sobre o Rexistro Civil|Lei de Rexistro Civil]].

:Segunda

A causa de perda prevista no artigo 24.3 do [[Código Civil español|Código Civil]] só será de aplicación a aqueles que cheguen á maioría de idade ou emancipación despois da entrada en vigor da presente Lei.

==Disposición derrogatoria==

:Única

Quedan derrogadas as disposicións de igual ou inferior rango que se opoñan ó disposto na presente Lei.

==Disposición derradeira==

:Única

A presente Lei entrará en vigor ós tres meses da súa publicación no «Boletín Oficial del Estado».

Por tanto,

Mando a tódolos españois, particulares e autoridades, que garden e fagan gardar esta Lei.

[[w:Madrid|Madrid]], [[w:8 de outubro|8 de outubro]] de [[w:2002|2002]].

[[w:Xoán Carlos I|JUAN CARLOS R.]]

O Presidente do Goberno,

[[w:José María Aznar López|JOSÉ MARÍA AZNAR LÓPEZ]].

[[Categoría:documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:2002]]</text>
      <sha1>35xspk0f2hysaai83jf4voffwn0mqfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 2006/Antroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1706</id>
    <revision>
      <id>20267</id>
      <parentid>13506</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10614" sha1="bms2nqb1zsr0xqm1q6h2ailjupthkt6" xml:space="preserve">&lt;center&gt;Pregoeiro: Alfonso Rodil Veiga. Ribadeo, 24 de febreiro de 2006&lt;/center&gt;

Boas noites, señoras, señores, antroideiras, antroideiros, en fin, amigos todos do carnaval.

Quen lles está a falar, membro de comisións organizadoras destas festas durante cerca de dúas décadas, estaba non fai moitas datas discurrindo algún disfraz para istes días, cando miren por donde gracias as dotes persuasivas do noso alcalde Balbino e o gran amor que sinto por estos festexos, véxome obrigado a lucir o primeiro disfraz do antroido do 2006, subindo a este estrado e interpretando o personaxe de pregoeiro.

Para min, estas festas deberían ser declaradas como as festas da libertade, xa que son as que nos permiten romper con todos os moldes establecidos, con todalas reglas, eliminado prexuizos, tabúes, normas e tópicos. En clave de humor eu suxerería que estas festas fosen declaradas de interés nacional dedicando o martes de carnaval como &quot;O día da clase política&quot;, clase esta, tan aficionada ao disfraz e ao transformismo por aquelo dos constantes cambios de discurso, de chaqueta e incluso de traxe completo, incluíndo claro está a roupa interior.

Os orixenes das festas do carnaval remontanse prácticamente ás orixes da humanidade. Tódolos historiadores e estudiosos neste tema coinciden en sinalar que estas festas xurdiron pola necesidade que tiñan os nosos antepasados en pedirlle ou agradecerlle ao Dios Sol e aos deuses da naturaleza que fixeran posible o renacer dos cultivos, cousa que viña sucedendo anualmente coincidindo coa chegada da primavera.

Con motivo deste ciclo anual, os druidas das tribus disfrazábanse utilizando caretas e peles das bestas, e danzaban pedindo ou agradecendo a xerminación das plantas e dos cultivos.

Se trasladamos estas danzas a Galicia podemos ver a similitude que teñen cos disfraces típicos destas datas en moitos lugares do sur de Galicia, e mais concretamente de Ourense, como son os de Viana do Bolo, Xinzo de Limia, Verín ou Laza.

Durante o Imperio Romano e a romanización de prácticamente media Europa, estas festas fóronse adaptando as festas romanas. Os romanos adicaban festas ao Deus Baco e a Saturno, e estaban empapadas polo Espírito Sarcástico e o desorden civil.

Algúns historiadores din que a palabra carnaval deriva da latina Carrus-Navalis, xa que varias cidades do Imperio, entre elas a catalana de Reus, executaban con mascaradas e cun barco que iba subido nun carro, danzas subidas de tono e cancións satíricas e sarcásticas. Aínda hoxe en varias cidades sale ese carro naval arrastrado por cabalarías e tripulado por homes vestidos de mariñeiros que lanzan flores e doces aos espectadores. Pero o apoxeo do carnaval xurde co auxe do renacemento no seculo XVI, cando varias cidades italianas como Florencia,Venecia e Roma empezan a celebrar as festas do carnaval.

Segundo os estudosos, a palabra carnaval deriva da italiana Carnevale, que no latín quere decir carne-vale ou carne-valida, que se pode comer.

Estas festas teñen lugar nos días anteriores á celebración, por parte igrexa católica, da coresma, festividade que dura 40 días dende o mércores de cinza ata o domingo de Pascua e durante os que está prohibido comer calquera tipo de carne. Así xurden estas festas de exceso no comer e beber, e ao poder usar mascara ou disfraz, do exceso na desobediencia civil, a sátira e o sarcasmo.
Ribadeo, dende tempos inmemoriables é unha vila culta e liberal, e esta calidade dos ribadenses soubo moi ben interpretala ese gran alcalde que foi e mellor persona que é Pancho Maseda, quen nos anos escuros e cando por orden gubernativa estaban prohibidas as máscaras en &quot;Las fiestas de la primavera&quot;, Pancho, conocedor da idiosincrasia ribadense, e sabedor de que Ribadeo non lle iba a fallar, permitiu baixo a súa responsabilidade que as mascaritas ribadenses pudiesen levar a cara cuberta con disfraz.

No outro bando estaba o hermano Isidro, profesor meu durante dous anos no colexio menesiano. O hermano Tolera, como era conocido, persiguiu a capa y espada, todo o que cheirara a máscara ou a carnaval.

Se os nosos pais formaron parte da denominada xeneración da fame, e agora os nosos fillos forman a xeneración do derroche e abundancia, os nenos que nos criamos nos anos 60, formamos a xeneracion da necesidade.

Esa necesidade axilizou o noso inxenio ata o estremo que confeccionábamos os nosos propios xogos e xoguetes, e como non as nosas propias máscaras e antifaces.

Miña nai, Encarna do Telar, pode testificar como na trastienda da mercería que rexentaba na rúa Reinante, os nenos da praza e da regueiratiñamos unha especie de taller clandestino de caretas que fabricábamos aproveitando os cartós que separaban as medias de espuma, de cristal ou de puntinglés.

Eses cartós unha vez debidamente recortados, pintados e utilizando goma de cinturilla, convertíanse nas nosas caretas que se complementaban con todo tipo de toquillas, refaixos, camisas, pantalóns, e chaquetas, remendadas claro está, que atopábamos nos fallados e desváns ata convertirnos naquelas mascaritas que recorríamos as prazas e rúas dende Porcillán ata San lázaro e dende o Xardín ata o Alza disfrutando das antroidadas e facendo algunha que outra trasnada.

E despois, a disfrutar na pista RosaLar, nos bailes infantiles e xuveniles. ¡QUE TEMPOS! , que pena que esas mascaritas que o domingo de antroido abarrotaban as catro calles hoxe desapareceran.

Eran as épocas nas que as de Pio, as de Fariñas, Pili Real, Antoñita de Beremundo, Gloria de Lorenzo, e outras muitas lucían orixinais disfraces feitos por elas mesmas, daba gusto velas pavoneando polas rúas máis céntricas da vila.

Era tamen a época dos Ginzo, Gilberto, Teixeira, Bolita, Pepín Merdiña, Toto, e outros muitos que de forma humilde pero cordial e educada foron o preludio das actuais festas.

Así pasamos a 1982; era un venres de carnaval. Invitados por Beli da Aduana estábamos na guardería Pepin de Pérez, Roberto do Pipo e máis eu. Vendo aquelas criaturas tan ben disfrazadas, comentamos que porqué non organizábamos uns carnavales para o ano seguinte, e decir 1983.

Dito e feito, dous días despois, e dicir, o domingo, puxémonos á saída da misa de 12 entre a igrexa parroquial e foto Pérez e logramos convencer a 23 conveciños que nos constituímos en Comisión.

Ademáis de nosoutros tres, alí estaban entre outros; o patriarca do Antroido, Víctor da Morteira, Gilberto, Choli, Chus Rubio, Cristina, Beatriz Cora, Manoli e Asunción Torviso, Pablo Cociña, Magola Meira, Elisa Fariñas e Pepe Xuya. Xurdiron as charangas A Choca e Os Pintas, a recaudación ascendeu a preto de 740000 ptas, fixéronse 3 días de festas e sobraron cerca de 25000 para o ano seguinte.

A cousa resultou e así, pouco a pouco, foise a máis hasta alcanzar o climax antroideiro ca queima en 1988 dun antroido de 13,32 metros de altura que tivo como alma mater a Cienfuegos e a Choli. O boneco, que quedou inscrito no libro Guinness dos Records como o mas grande do mundo, foi queimado na Praza España en medio dunha gran avalancha de xente comparable soamente á que se congrega nas verbenas do 7 de setembro.

As festas foron a máis, as comisións forense renovando pero nos últimos dez anos eramos prácticamente os mesmos compoñentes, que nos levábamos como unha gran familia. Baixo a batuta de Luis Mourelle, formábamos unha verdadeira pina xunto con Rogelio &quot;O Chiquito&quot;, Fernanda Bellón, Nuchi e o seu marido Luis, Celsa e o seu home Juan &quot;O Valenciano&quot;, Casiano Pozas e Mari de Motorín , que en paz descansen. A lista de colaboradores e interminable, pero hai que destacar lamentando que alguén sempre quede no tinteiro, a Perpetua da Gallega, Mirta Posada, Ana Gil, Ramona da Corbella; Mari Carmen da Garabata; Minerva e Araceli de Vacas, Rosita Montero, Juanita de Paraje, Tita de Pío, Marisol do Mediante e dentro do sexo varonil a Juanjo e Luisín Mourelle, Quique Lenza, Salvador Iglesias, Pastrana, Fariñas, Vidal, Cima, Pancho dos Galos, Rubén Romero e máis o meu filio Pablo, o que nos di ás claras que o antroido Ribadense nunca vai desaparecer, xa que o porvir está máis que asegurado. Claro está que haberá que intentar involucrar sobre todo á xuventude, pois sempre traerán ideas novas e distintas formas de entender e organizar estas arraigadas festas.

Tampouco se pode concebir o carnaval de Ribadeo sen as charangas. Chegou a haber 7 a un tempo no concello: A Choca, Foliada, Aturuxo, Os Segadores, Os Rapaces de Rinlo, As Grobas de Vilaselán e Xente Nova, sen contar aquelas da década dos 80 como Os Pintiñas, Pena Furada, e Os Húmedos. Tamén hai que mencionar a eses grandes artistas do carnaval Ribadense como son Julio de Conde, Saribel de Torga ou Ernesto Cruzado.

Tamén quero rendir tributo a tres ribadenses de distinta época, pero que coincidía na gracia e o canto personal nestas festas do carnaval.

O primeiro é Recarei&quot; O mexicano&quot; que según ten contado Don Dioniso Gamallo, un sábado de carnaval medio agonizante, asomouse ao balcón de sua casa preguntandolle á xente que se atopaba na rúa -'¡Mascaritas! Me conocéis, soy recarei disfrazado de difunto'. Logo retirouse a súa habitación e despois de cumplir co seu último rito antroideiro desplomouse inerte na súa cama.
O segundo é Antoñito &quot;O Serranillo&quot;, ou a ironía personifcada. Asiduo disfraz dos antroidos ribadenses, recibiu sepultura un martes de carnaval fai agora 11 anos.

E por ultimo José Mari, que fai exactamente 15 días abandonou este mundo terrenal non sin antes vivir estas festas de forma intensa e ó seu xeito. A José Mari bastábanlle unhas gafas, nariz postizo e antifaz, para convertir este personaxe serie nun antroido que disfrutaba nestas datas de forma única.

E xa remato, espero que ademáis de disfrutar destas festas, que esta novel pero apaixoada comisión nos preparou, non se esquezan vostedes de rendirlle o culto ao porco, verdadeiro rei destas datas, dando boa conta culinaria do cocido carnavalesco, pois, como sentenciaba O Serranillo de forma perifrástica e sentenciosa &quot; Desde la cabeza hasta el rabo todo ha de comerse en el paquidermo marrano&quot;.

Feliz Antroido. Moitas gracias pola vosa presencia e a paciencia de aguantarme e que o vocal maior desta comisión que é a metereolixia nos deixe a todos disfrutar un ano máis de estas grandes festas do carnaval.

*Volta a [[Pregóns Antroido Ribadeo]]

*[[w:Entroido de Ribadeo|Sobre o Antroido ribadense]]

*[[w:Ribadeo|Sobre Ribadeo]]

[[Categoría:2006]]
[[Categoría:Ribadeo]]</text>
      <sha1>bms2nqb1zsr0xqm1q6h2ailjupthkt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 2004/Antroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1707</id>
    <revision>
      <id>13504</id>
      <parentid>13503</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2004]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9790" sha1="trr2dxprds3dlyjqfkd2caqisjwm30w" xml:space="preserve">Pregóns do [[w:entroido|entroido]] de [[w:Ribadeo|Ribadeo]]

Ano [[w:2004|2004]]

Pregoeira: [[w:Primi Nécega|Primi Nécega]] (Primitiva Nécega Gallo)

Señoras y señores, damas e cabaleiros..............

Xa hai tempo que me chamaron para facer este pregón, mais daquela non tiña moita gracia e rexeiteino. Pero agora case sen pensar volveron a pedirmo e aquí estou coas miñas cuartillas.

Polo mesmo, pídovos unha pouca de paciencia para oírme e si gusto ben, e si non, -como se di agora- non pasa nada.

Todos sabemos o que é o Antroido. Trátase, ou polo menos eu véxoo así, de afogar as tristuras que nos padecemos nesa semana de festa. Por eso en tódalas parroquias percorren os disfrazados as rúas para esquecer tras da careta o pesadelo deste noso vivir - que non e pouco-.

Contaba a nosa nai aló no pobo de Foz, onde eu nacín e vivín a infancia e case a mocidade ata os 18 anos, que aqueles eran entroidos. Enchíase coas lembranzas daquelas rondallas que viñan de Viveiro e Ribadeo...........¡Nunca tal se vira! Falábanos toda leda dos personaxes que se disfrazaban de vellos; Mais ben eran os homes os que saían a rúa vestidos de mulleres, algunhos arrulando un neno, e os mais pudientes, como dicía ela,  vestíanse con bos traxes de madama e galán. Nunca sabíamos o que era aquelo, pero penso que eran os que levaban pajilla e garabata e elas con sombrilliñas e meriñaque que paseando pola rúa arriba, ían camiño da &quot;praza&quot; onde se fixo sempre o  acontecer do meu pobo de Foz.

Houbo un tempo en que calquera vila que se prezase non deixaba de vivir as súas entroidades, de vellos e peliqueiros, de frades montados nos burros, de mulleres adornadas e enxoiadas. Todo un facer de festa nas rúas das nosas parroquias que foron deixando nos libros longas historias de comparsas e murgas, de míticos persoaxes que se transmitían nas familias de pais a fillos.

Pero e certo -como dicía a nosa nai- que a guerra do 36 barriu coa súa tristura todo aquel lecer. Moita mocidade morrera e había familias enteiras de loito, a tranquilidade non existía.

A partir do 1977 ven o &quot;revival&quot;; hai novos aires, novas políticas e aínda se podía ler nos xornais as notas necrolóxicas do desaparecido Antroido que dicían así: &quot;Réquiem polo Antroido, o rei da risa e da festa&quot;. Foi cando unha pequena porta abriuse a un carnaval que empezaba a rexurdir dun arrasado pobo cheo de privacións e fame, erguéndose e espreguizándose. O pobo comezou a saír en bailes e festas con poucos disfraces e tamén con poucos cartos. Así chegamos a década dos 80 na que o Antroido pasaría a historia das festas populares como o tempo case mais importante para toda a nosa xeografía e moito mais para a terra galega. Entón, como unha epidemia, ano tras ano, a xente botábase á rúa disfrazada vivindo un Antroido como nunca se vivira.

En Ribadeo, o Antroido xe se empezaba a vivir nos anos 50 e 51; eu xa me disfrazaba daquela. Estábamos no goberno de Franco, non se podía tapar a cara, pero o Domingo de Antroido, as catro calles estaban cheas de disfraces - era incrible- . Así bos era, todos tiñan ganas de correr a súa juerguiña, pero tamén tiña o seu risco, aínda que o alcalde daquel entonces, Pancho Maseda, daba o seu consentimento para que a xente se disfrazara sen tapar a cara e non armar pélea. Agora que o penso...¡cantas medias finas se mercaron en casa de Vizcaya!..... Meu Deus, con elas facíamos as caretas, metiámolas pola cabeza tapando a cara, o pelo e todo. O certo é que mais adiante empezaron a vir os antefaces para as tendas; era todo unha novidade.

A febre de disfrazarse íase transmitindo por todo o pobo. Cando eu me disfrazaba ía a casa de Amparo das Lobas (que en paz este) xa que vivía preto de nos. As irmás que tiña en Miami mandábanlle roupas e telas fermosas de cores moi vistosos, traxes con brillantes e peles, e alí deixábame remexer para vestirme como quixera. Un ano disfrazouse canda min María del Carmen do Cabarqués; íamos de mulleres árabes con unhas túnicas azuis brillantes e unhos turbantes brancos cheos de collares e abalorios; chamábamos a atención paseando polas catro calles todas fachendosas, ninguén nos coñecía agás algún que chegou detrás de nos ata o Teatro, pero nos fuximos (éramos moi novas).

Outro ano disfrazámonos unha pandilla de sete, chamadas &quot;LAS DE CAIN&quot;. Este era o título dunha opereta que naqueles tempos representábase en Madrid. Iamos vestidas todas iguales: saia negra, botines, blusa branca con lazo no pescozo e unha fermosa pajilla na cabeza. Recorrimos as catro calles e rematamos no baile do Casino. Alí fixéronnos roda mentres bailábamos e nos aplaudían. ¡Foron os tempos dos meus vinte anos, cando a vida dábache un sorriso e todo era lecer e felicidade!.

Aquelo foi só o comezo. De súpeto, empezaron  a saír comparsas e carrozas enriba dos pequenos camións, organizábanse bailes de Antroido no verán nesta pista do Rosa-Lar, daquela tan fermosa  coas súas marquesiñas cheas de roseiras e mesiñas. Aqueles bailes sempre estaban cheos de disfraces, e polas rúas a xente pasaba a noite fora véndoos pasar. Nun daqueles bailes, aló a media noite, presentouse un mariñeiro cun esquieiro e a roupa de augas, todo cheo de pelas de bacallao colgadas o rente do corpo. Según ía pasando polas mesas tiráballes a cada súa. Como ia todo tapado ninguén soubo quen era, ata que o outro día descubriuse que o mariñeiro era Antoñito de Guerra (chofer da Empresa). Puxo a nota pícara na noite e o conto foi moi soado.

Hai tamén personaxes nos pobos que, gracias a eles, o Antroido non morre. Naqueles tempos tíñamos ó Serranillo, ese home que case todas as xeracións coñecimos. Tódolos anos chovese ou fose bon, el saía a rúa disfrado de muller  ou de soldado, de vella ou de pescantina, éralle igual, e coma el houbo moitos mais que agora non recordo os seus nomes, pero si que os lembro xa que foron os precursores dun Antroido que perdurou gracias a súa dedicación.

E sigue a historia. Dende Ribadeo a Viveiro vivíase un resucitado Antroido. A primeira vez que fun cos meus fillos e o meu home ver o desfile pola calle nova non podía crée-lo ¿pero esto qué é? Case semellaba unha película. Comparsas, bandas, carrozas, os traxes, os adornos, toda unha aparición diante de min, como si saíse dun conto..........¿pero quen fai todo esto? pensaba eu. Aquelas rapaciñas tan ben vestidiñas, todas igualiñas, con fermosos traxes, con tantos adornos, e soando os tambores e as turutas. Dinme conta de que a vila medrara, e Ribadeo, sentíndose cidade, presumía co mellor desfile da comarca. Mais entón había entre as vilas veciñas unha gran porfía para ver quen mellor o facía, pero tamén e verdade que &quot;o sangue non chegou ó río&quot; e cada quen facíao o mellor que podía.

Agora xa nos desfiles hai de todo. Empezando o século 21 medran os adornos e medran os cartos. Hai estampas galegas, marcianos, extraterrestres, patios andaluces, conxuntos musicais, anécdotas do goberno -con gobernantes incluídos- ata a seguridade social. Todo pasa pola criba dun discorrer dos nosos artistas que a bo fe sempre os ouvo.

Cada carroza, charanga, grupo, merece un agasallo ó seu traballo e sacrificio, como aquela &quot;mariscada&quot; do ano 89 feita por Saribel,  que tiña unha langosta tan feitiña que case apetecía comela; claro que era moi grande, medía tres metros, e aquela louza de Sargadelos que moitos pensaban que era de verdade. Ou as figuras do noso amigo Julio, que coa súa escofina e a súa lixa fai verdadeiras virguerías como aqueles abanicos ou as bolboretas do ano pasado que tanto gustaron.  E aquel dragón que anos anteriores saía meténdolle medo ós nenos.  Ou aqueles grupos como as de Pío, por citar algún, que tódolos entroidos recorrían as rúas cos seus atavíos moi ben feitos e parecidos, ou o disfraz da leiteira Angélica de Villaframil que tan ben o paseou Ernesto Cruzado polas rúas. E poderíamos seguir toda a noite recordando nomes e disfraces, de parellas, de grupos, de carrozas, de charangas, de nenos e nenas; de toda a xente do pobo que co seu traballo dun xeito ou outro foron deixando a súa inventiva e o seu facer nos Carnavais ribadenses. 

E xa que cheguei ata aquí quero lembrar unha banda de música do meu esquecido Antroido que recorría as catro calles; eran todas mulleres vestidas con pantalón e gorra de prato. A directora era Elvirita do Choco que coa súa gracia dáballe tan ben á batuta como Carlitos Cid. Tampouco nos esquecemos do Tile, un dos mais ingeniosos cómicos que pasou pola nosa vila.

E como a coáresma apúrame non quero irme sen falar da queima do Antroido do ano 88, inscrita no libro Guinnes nacional  dos records, labor que foi obra de Fernando Rodríguez (Cienfuegos) e José Luís Fernández (O Choli).

Todo un libro de historias e festas se podería escribir do noso Antroido ribadense. De momento disfrutemos con toda a alegría carnavalesca a axudémoslle a esta comisión que ano tras ano, sen descanso, van facendo que o Antroido prosiga a súa marcha cara un futuro de novas xeracións. 

Quero pois darvos as gracias a todos por oírme con tanta paciencia e amabilidade e remato aquí con un pequeno poemiña dedicado ó Antroido do 2004.

Antroido entroidiño

con cara de millo

lémbrome que fuche

para min un bo amigo

A miña mocidade

eu pasei contigo

e agora de vella

sáesme ó camiño

non xogues comigo

antroido Entroidiño

que os amores fuxiron!

i e longo o camiño.

*Volta a [[Pregóns Antroido Ribadeo]]

*[http://gl.wikipedia.org/wiki/Antroido/Ribadeo Sobre o Antroido ribadense]

*[http://gl.wikipedia.org/wiki/Ribadeo Sobre Ribadeo]

[[Categoría:Ribadeo]]
[[Categoría:2004]]</text>
      <sha1>trr2dxprds3dlyjqfkd2caqisjwm30w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pregón ano 2001/Antroido Ribadeo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1709</id>
    <revision>
      <id>13521</id>
      <parentid>13502</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2001]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12832" sha1="amnimzdksz41m02lhnh2nijyrq498ql" xml:space="preserve">Pregóns do [[entroido]] de [[Ribadeo]]

Ano [[2001]]

Pregoeiro: [[Gilberto Suárez Méndez]]

Buenas tardes, ou mellor dito noites xa, señoras e señores, gra­cias pola vosa presencia neste sencillo Pregón do Carnaval do noso pueblo.

Agradezco á Comisión, que un pouco contra reloj está organizan­do os festejos populares do Antroido de este primer ano do siglo e do milenio, o agradable compro­miso que me brindaron, e que eu aceptei de forma voluntaria.
Vou a utilizar, ou melior dito xa lo estou facendo, o gallego de Ribadeo, o que aquí falamos desde sempre, eu concretamente desde o ano 36, no que nacín en Cabanela, criándome na de Ibáñez, céntrica e cordial por lo menos de aqueia, como si de unha gran familia se tratase...

Por eso non me resulta dema­siado difícil recordar o Carnaval, chamémoslle antiguo de Ribadeo, aquel Carnaval prohibido, gracio­so e espontáneo, xa que esa gra­cia e a chispa, o ingenio, en resu­men surgía sempre ou casi sem­pre, calle abalxo e os protagonis­tas vivían na súa maior parte nas de San Miguel, Fonte Nova, Anto­nio Otero, Fernando III o Santo, Amando Pérez, Trinidad, Obispo Veres, Ibáñez, Buenos Aires, Fon­te Cavada, Rúa Nova, e tamén en Cabanela e Porcillán; pois todos viñan hacia o Cantón disfrutando eles e para que gozasen os demás, sobre todo os nenos...

Eu, o Carnaval de Ribadeo, o que conocín e no que paríicipei algunhas veces, catalogaríalo en tres épocas ben diferenciadas en­tre sí, e que serían: a época anti­gua, a intermedia e a actual.

Pola década dos 40 e anterio­res, situaría o Carnaval Antiguo de Ribadeo, aquelas celebraciois orixinais e callejeras que Pancho Maseda tolerou e o hermano Isi­dro perseguíu a capa e espada máis tarde, non podía ver as máscaras...

Hoxe, sin ningún reparo, como ten que ser, celebran o Carnaval nos colegios religiosos de todo o Estado, os nenos pásanlo en grande, e penso que tamén os profesores.

Nas fechas as que me estou referindo, houbo ribadenses como Cándido do Rato (Carrancas), O Tili, Varela o Barbeiro, ManolÍn das Rebertas, o Texas, Toñito o Gasparito, o Chícaro, Rosario Parga da paragüera, Alberto do Chono, César de Valle, Toñito o Serra­nillo, Xoquina, xente en definitiva con gracia e salero, que facían as delicias do público en general e dos picaros en particular, os chi­quillos sí que gozábamos...

Un Martes de Carnaval, Toñito o Gasparito, Carrancas e César de Valle, entre outros, invitaron a Xoquina no Bar Asturias, todavía estaba don Cristóbal ó frente do negocio. Logo, con un plexiglás da cuñada de Toñito, tamén se disfrazou ela, e por os bares íballes recollendo as voltas, voltas de pou­co importe desde logo, xa que o vaso de viño valía daqueia sobre 50 céntimos.
O caso é que Xoquina, xuntou tres pesetas en todo o tempo, e de ahí ven aquel dito tan chocante que ela tina: &quot;Tres pesetas pouca cousa, tres pesetas seis pesetas, tres pesetas pouca cousa...&quot;. Ben sabemos que Xoquina tina unha gracia especial, sobre todo á hora de falar do seu reloj, que era inglés e falaba o galego.

E eu, desgraciada de mín, vendinlio ó do Rancho Grande por cinco pesos, e terminaba decindo: Cunga, cunga, catacunga, final da parodia cómico picaresca, da non menos pícara (no bon sentido da palabra) Xoquina.

En Ribadeo, que foi e sigue sendo un pueblo con ingenio enor­me, temos mote todos, e eu empleólo con respeto e cariño cuando por ese apodo menciono ós demáis, a xente amiga, que muitos de eles xa se foron...

Por encima de todo está a sin­cera amistad, o aprecio mutuo e o saber estar de aquela maravillosa xente, que hoxe temos que botar de menos á hora de falar do Car­naval e a moitas más horas.

Da Época Intermedia, que eu situaría na década dos 60, facéndoa extensiva, ó meu entender, hasta camín dos 80, a dictadura suavizárase un pouco, e os que nos disfrazábamos, que fumos un montón, podíamos poñer careta si nos apetecía, sin ningún proble­ma.

Recordó muitas cousas de esta época de juventud, os preciosos disfraces, por ejemplo, que todos os anos paseaban por o pueblo, e na sala de festas Rosa-Lar, polas noites: as de Pío, as de Fariñas, Antoñita de Veremundo, Pili Real, Maraña do Electricista, Purita de Lugo (que en paz descanse), pri­ma das de Pío precisamente, e que tiñan en Lugo o comercio No­vedades Luz;  vestidas todas igua­les, con disfraces originales sempre, o mismo iban de negritas, que de bruxas, que de pinos resinables cuando o camelo de Renosa estaba en candelero.
Pois nosoutros, ó ano siguiente, disfrazábamosnos con a roupa que elas nos prestaban e que usa­ran pa esos menesteres o ano an­terior, e aquí teño que mencionar e quero facerlo, a Pepín Merdiña e a O Bolita (os dous por desgracia fallecidos), os cuales, con Ginzo, Teixeira, Víctor Sotelo e outros, despois de tomar unhos torpedos en Casa Miguel Guisan, na Mina ou mismo na Flor, gozábamos de aqueles carnavales cordiales, hu­mildes e desde logo con futuro, que foron preludio de estos actua­les encuadrados na Época a que lle dou ese nombre precisamente.

De esta Época Actual e presen­te que vivimos xa e seguimos vivindo de momento, vénseme á memoria o avance no ano 81, do que iba a ser o Carnaval organiza­do de Ribadeo, cuando con un ca­rro e muita xente, vestidos de xitanos, pensamos que po ano si­guiente, po 82, tínamos que facer algo entre todos, pa poner o Car­naval noso á altura que o pueblo se merecía (Víctor Álvarez Lenza, Víctor da Morteira, era sin lugar a dudas o patriarca do clan).

Efectivamente,  xuntámonos hasta vintecinco personas pa que aquelo puidera suceder, ser posi­ble, e preparouse un Antroido que nos deixou contentos, e varios continuamos na Comisión po ano 83 siguiente.
Empezouse más tarde a pedir por o Comercio e por as casas, e a verdad e que a respuesta do pueblo foi magnífica, gustaba o Carnaval, e a xente quería que lo houbese sempre...

Si me preguntasen cuál foi o ano mellor, cuándo houbo máis ambiente en Ribadeo, cuándo a xente invadíu a villa de forma in­creíble, eu diría que a noite do sá­bado día 20 de febreiro de 1988, non se cabía en Ribadeo.

Queimábase o Antroido de 13,32 metros de altura, con o cual o pueblo de Ribadeo conseguía pro primeira vez na súa historia, o Récord Guinness, un récord que non sólo ganaron Fernando e Choli (autores materiales do gi­gantesco muñeco, o que o meu fi­lio, que tina tres anos e medio de aquela, chamaba o Cacho Bicho, nin tampouco en exclusiva da Co­misión organizadora do, Carnaval 88, xa que muitos amigos axudaron de forma decisiva pa que o Récord Guinness poidera lograr­se.
Entre toda esta xente colabora­dora de aquela e pensó tamén que de ahora mismo, hai personas como Pertejo, que non cobraran un peso por ter todo o día a grúa a disposición da Comisión, dos que situaron o enorme Antroido no seu lugar, donde iba a ser queimado.

Ángel Pedrosa e Tino de Astille­ros da Vilavella, regalaron toda a leña que fixo falta pa cuantas operaciois gastronómicas se fixeron, Sergio o contratista prestou o ca­mión po que se necesitase, as pescaderías da Plaza de Abastos pouco ganaron con nosoutros ou nada en verdad, á hora de vender sardiñas, mexillois, ou o que fora, xa que nos facían un precio ex­cepcional de verdad.

Os almacenes e cooperativas de bebidas, regalaron os seus productos en muitas ocasiois e muita xente amiga, muita estuvo disposta en todo momento, de for­ma voluntaria e espontánea a bo­tar unha mao no que se precisara.

Esta foi a forma, a única forma posible, de poder conseguir po noso pueblo un récord Guinness, tras da oportuna acta notarial que a estos efectos levantou sin cargo algún para a Comisión, o titular de aquela en Ribadeo, don Carlos León Matorras.

Logo inscribiuse no Libro dos récords de Editorial Maeva, pa xa seguidamente e a través de Edi­ciones Jordán, inscribilo no libro Guinness dos Récords, de cuia veracidad además dos diplomas acreditativos, está o propio libro que lo certifica.

Houbo alguén a quen lle sentou mal, o que Ribadeo fose capaz de ter unión e alcanzar éxitos colecti­vos, como este que comentamos, e con manifiesta mala leche puxo en duda a verdad do suceso, que logo tuvo que tragar porque lie de­mostramos con datos legales e abrumadores, que nin nosoutros nin o noso pueblo, éramos unhos embaucadores...

O caso foi que (repito de novo) o pueblo de Ribadeo, a villa ex­cepcional que nos veu nacer, con­seguía no 88 un valioso e desea­do Récord Guinness, non sólo por a gracia de Dios, sinón tamén por que os seus fillos, xuntáronse pa alcanzarlo.
Contamos tamén de aquela, e en máis ocasiois por cierto, con a axuda importante da Diputación Provincial, e a través do seu presi­dente e vicepresidente primeiro, subvencionáronnos un precioso li­bro programa a todo color, sin pro­paganda comercial, fixéronnos de forma gratuita cantidad de mura­les e aportaciois de tipo económi­co, por o cual non teño ningún re­paro, de ningún tipo, en decirlo públicamente, pese a cualquer outra circunstancia non coincidente.

Eu, como simple e humilde pre­gonero, e tal como era a miña obli­gación, xa vos din as gracias a to­dos por estar in situ nesta fantásti­ca sala de testas Rosa-Lar, que sempre o seu dueño prestou de forma totalmente gratuita pa celebraciois de todo tipo, pero como miembro da Comisión de Camavales que fun durante por lo me nos unha década, quero agradecer ahora que podo, desde este mesa, as axudas espontáneas que nos brindaron antes e siguen facendo ahora, por ejemplo, á hora de picar castañas no Magosto.. Perpetua da Gallega e a súa filie María del Mar, Ramona da Corbella, Maruja da Morteira, María de Carmen da Garabata, Minerva e Araceli Vacas, Mirta e Ana, Rosita Montero, Tita de Pío, Marisol (que en paz descanse), Raquel, Cristina, Mary de Motorín, Cándida de Antonio o taxista, Fernando Bellón, e algunhas outras que sinto de verdad non recordar.

Como anécdota curiosa, recordo o que xa alguén manifestou, i é o siguiente:
Un ano no que eu estuven ns comisión de carnavales, o alcalde de turno en aquelos momentos (sin culpa algunha por cierto) aconseilóunos que non sacásemos á calle o famoso Cocho de Carnaval, por ter unha orden de gobernador en tal sentido.

Nosoutros fixemos o que tínamos que facer, que era pasearlo por as calles do pueblo e vender rifas de paso.

O alcalde foi o primeiro en felici­tarnos, e Carlos O Xestal, foi cuando dixo en todos os medios informativos: &quot;Nunca vin na miña vida un cocho mellor tratado que o dos Carnavales de Ribadeo...&quot;

Si a mín me preguntasen que é o Carnaval, eu contestaría, pensando sempre no de Ribadeo, que é o que conozco, e añadiría:

O Carnaval noso, é Víctor Alvarez Lenza (Víctor da Morteira) que ejerceu de compañeiro e de amigo, muito más que de presidente, sempre se considerou un más dentro da Comisión, é Casia­no Posada (Pozas), por desgracia fallecido, que lo vivía como poucos, é Pepín de Pérez (Pepín do Carnaval, como lie chamaba Ga-mallo Fierros), é Enrique Lenza, que colgaba as bandeiras casi sin escaleira, é o Felechu, que son como de Ribadeo, son Julio e Saribel, artistas e creadores de dis­fraces increíbles, son as charan­gas de Ribadeo, un lujo desde lo­go, é Secundino de Peixes Dina, que é o auténtico pregonero da testa, son ou foron desde logo: Fa­riña, Pastrana, Vidal e Cima, que ás sete da maná axudábannos á poñer as bandeiras, cuando caían as maos de frío; son por encima de todo os que las organizan, e son Carnaval en definitiva todos os que fixeron e tan cousas pa que a festa prosiga...

Propondría unha sugerencia que non teñen porqué aceptar os responsables, e que consiste no siguiente: queimar de novo o Antroido, si non é dun tamaño grandísimo, xunto as escaleiras de éntrente ó Ayuntamiento, o cual lle evitaría á xente baixar ó Muelle e o ambiente non se rom­pería como está sucedendo ó queimarse na escollera.

Entre as distintas formas de vi­vir o Carnaval e as épocas diferenciads, entre o Carnaval es­pontáneo e gracioso de antes, e o organizado de ahora, quedaríame con este último, con este de aho­ra, por ser o que ofrece cousas antes impensadas, desfiles e ac­tos que teñen que estar previstos, pero quédame un entrañable re­cuerdo do Carnaval da nosa infan­cia e juventud.

Que este Carnaval de hoxe, o Carnaval primeiro do siglo e do milenio, vos sea propicio, que a salud e a alegría vos acompañe a todos; ese é meu deseo.

*Voltar a [[Pregóns Antroido Ribadeo]]

*[http://gl.wikipedia.org/wiki/Antroido/Ribadeo Sobre o Antroido ribadense]

*[http://gl.wikipedia.org/wiki/Ribadeo Sobre Ribadeo]

[[Categoría:Ribadeo]]
[[Categoría:2001]]</text>
      <sha1>amnimzdksz41m02lhnh2nijyrq498ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Allmessagesmodified</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1711</id>
    <revision>
      <id>3269</id>
      <parentid>3114</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="scyixtyu4ck2a1yap5n0lol2lo20a03" xml:space="preserve">Mostrar só as modificadas</text>
      <sha1>scyixtyu4ck2a1yap5n0lol2lo20a03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Confirmedittitle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1715</id>
    <revision>
      <id>3277</id>
      <parentid>3118</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="nxnsjglkxnwnpxdo3nadxce3b418mx3" xml:space="preserve">Precísase confirmar o correo electrónico para poder editar</text>
      <sha1>nxnsjglkxnwnpxdo3nadxce3b418mx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A arte da guerra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1737</id>
    <revision>
      <id>19818</id>
      <parentid>19812</parentid>
      <timestamp>2019-07-06T20:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nota previa do tradutor */</comment>
      <origin>19818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25977" sha1="nomnn8ccnq8ugs4xvvuf0n4dh8aka3k" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Bamboo book - binding - UCR.jpg|miniatura|Copia de ''A arte da guerra'' nun libro de bambú.]]
{{Calidade do texto|50%}}
{{encabezar
|nome=A arte da guerra
|autor=[[Sun Tzu]]
|dataano=data descoñecida, probablemente no século IV antes de Cristo
|datadía=
|datames=
}}
== Estimacións ==
A guerra é un asunto de importancia vital para o Estado; un asunto de vida ou morte, o camiño cara a supervivencia ou a destrución. Polo tanto, é imperativo estudala a fondo.

Hai que valorala en termos de cinco factores fundamentais, e facer comparacións entre as diversas condicións dos bandos antagonistas de cara a determinar o resultado da contenda.

O primeiro dos factores é a política; o segundo, o clima; o terceiro, o terreo; o cuarto, o comandante; e o quinto, a doutrina.

Política significa aquilo que fai que o pobo estea en harmonía co seu gobernante, de modo que lle siga onde sexa, sen temer polas súas vidas nin a correr calquera perigo.

Clima significa a noite e o día, o frío e o calor, días despexados ou de choiva, e o cambio das estacións.

O terreo implica as distancias, e fai referencia a onde é fácil ou difícil desprazarse, e se é campo aberto ou lugares cerrados, e a súa influenza nas posibilidades de supervivencia.

O comandante ha de ter como calidades: sabedoría, sinceridade, benevolencia, coraxe e disciplina.

Por fin, a doutrina ha de ser comprendida como a organización do exército, as graduacións e rangos entre os oficiais, a regulación das rotas de subministros e a provisión de material militar ó exército.

Estes cinco factores fundamentais han de ser coñecidos por cada xeneral. Aquel que os domina, vence; aquel que non, sae derrotado. Polo tanto, ó trazar os planes, hanse comparar os seguinte sete factores, valorando cada un co maior coidado: 

# Que dirixente é máis sabio e capaz? 
# Que comandante posúe o maior talento? 
# Que exército obtén vantaxes da natureza e o terreo?
# En que exército se observan mellor as regulacións e as instrucións?
# Que tropas son máis fortes?
# Que exército ten oficiais e tropas mellor adestradas?
# Que exército administra recompensas e castigos de forma máis xusta?

Mediante o estudo destes sete factores serei capaz de adiviñar cal dos dous bandos sairá vitorioso e cal será derrotado.
O xeneral que siga o meu consello é seguro que vencerá. Ese xeneral ha de ser mantido ó mando. Aquel que ignore o meu consello, certamente será derrotado. Ese debe ser destituído.

Tras prestar atención ó meu consello e planes, o xeneral debe crear unha situación que contribúa ó seu cumprimento. Por situación quero dicir que debe tomar en consideración a situación do campo e actuar de acordo co que lle é vantaxoso. A arte da guerra baséase no engano. Polo tanto, cando é capaz de atacar, ha de aparentar incapacidade; cando as tropas se movan, aparentar inactividade. Se está preto do inimigo, ha de lle facer crer que está lonxe; se está lonxe, aparentar que se está preto. Poñer cebos para atraer ó inimigo. Golpear ó inimigo cando está desordenado. Se preparar contra el cando está seguro en todas partes. Evitalo durante un tempo cando é máis forte. Se o teu opoñente ten un temperamento colérico, tenta irritalo. Se é arrogante, trata de fomentar o seu egotismo. Se as tropas inimigas están ben preparadas tras unha reorganización, tenta desordenalas. Se están unidas, sementa a disensión no seu interior. Ataca ó inimigo cando non estea preparado, e aparece cando non te agarde. Estas son as claves da vitoria para o estratego.

Ora ben, se as estimacións realizadas antes da batalla indican vitoria, é porque os cálculos coidadosamente realizados amosan que as túas condicións son máis favorables que as condicións do inimigo; se indican derrota, é porque amosan que as condicións favorables para a batalla son menores. Cunha avaliación coidadosa, un pode vencer; sen ela, non pode. Moitas menos oportunidades de vitoria terá aquel que non realiza cálculos en absoluto.

Mediante todo isto, un pode adiviñar o resultado final a batalla.

== Facer a guerra ==
En operacións bélicas, cando se requiren mil carros rápidos de catro cabalos, mil carros pesados, e mil soldados; cando se han de transportar provisións para un milleiro; cando existen gastos na casa e na fronte e estipendios para enviados e conselleiros, o custo de materiais como goma e laca, carros e armaduras, ascende facilmente a mil pezas de ouro ó día. Un exército de cen mil homes pode ser posto en campaña só cando se dispón destes cartos.

Unha vitoria rápida é o principal obxectivo da guerra. Se a vitoria tarda en chegar, as armas mélanse e a moral decae. Se as tropas atacan cidades, a súa forza desgástase. Cando un exército se implica nunha campaña prolongada, os recursos do estado diminúen rapidamente.

Cando as túas armas están meladas e o ardor decae, a túa forza exhausta e o tesouro gastado, os xefes dos estados veciños tomarán vantaxe da crise para actuar. Nese caso, ningún home, por sabio que sexa, será capaz de evitar as desastrosas consecuencias que disto resulten. Por todo isto, mentres que vimos moita achega de dilapidacións estúpidos en tempo de guerra, non vimos aínda unha operación intelixente que fose prolongada. Nunca existiu unha guerra longa que beneficie ó país.

De todo isto se deduce que aqueles incapaces de comprender os perigos inherentes ó emprego de tropas son igualmente incapaces de comprender como as emprega vantaxosamente.

Aqueles expertos en facer a guerra non precisan unha segunda leva de recrutas, ou máis de dous aprovisionamentos. O equipo militar transpórtase dende casa, pero confíase no inimigo en canto ás provisións. Así, o exército estará plenamente provisto de comida.

Cando un país se empobrece a causa de operacións militares é debido ó transporte distante; levar subministros a longas distancias deixa ó pobo desamparado. Mentres as tropas están reunidas, os prezos soben. Cando os prezos soben, a riqueza do pobo baixa. Cando a riqueza baixa, o pobo sofre duras esixencias. Con esta perda de riqueza e forzas, os que teñen recursos vense extremadamente empobrecidos, e sete décimas partes dos seus recursos se disipan. E entre os gastos do goberno, aqueles debidos a repoñer carros rotos, cabalos esgotados, armaduras e cascos, arcos e frechas, escudos, manteletes, e carros de subministros, consumen ata un 60 por cento do total.

Por iso, un xeneral intelixente fai que as súas tropas se aprovisionen do inimigo, pois unha medida de provisións inimigas é equivalente a vinte das propias, e unha medida da comida do inimigo equivale a vinte das propias.

De cara a incrementar o coraxe dos soldados ó atacar ó inimigo, ha de encolerizalos. De cara a capturar máis botín do inimigo, ha de recompensalos.

Por exemplo, nunha loita de carros de combate na que dez carros inimigos foron capturados, recompensade ó que tomou o primeiro. Substituíde as bandeiras inimigas coas propias, mesturade os carros capturados cos vosos, e montádeos. Tratade ben ós prisioneiros de guerra, e coidade deles. A isto chámaselle vencer unha batalla e saír reforzado.

Por todo isto, e dado que o único valioso na guerra é a vitoria, non prolonguedes as operacións. E o xeneral que comprende como empregar as tropas, é o árbitro do destino da nación.

== Estratexia ofensiva ==

Xeralmente, a mellor política na Guerra é tomar un estado intacto; arruinalo é inferior. Capturar o exército inimigo enteiro é mellor que destruílo. Tomar intacto un rexemento, unha compañía ou un escuadrón, é mellor que destruílo. Conseguir cen vitorias en cen batallas non é a medida da habilidade: someter o inimigo sen loitar é a suprema excelencia.

Deste modo, o que é de máxima importancia na guerra é atacar a estratexia do inimigo. O segundo mellor é rachar as súas alianzas mediante a diplomacia. En terceiro lugar vén atacar ó seu exército. E a peor de tódalas estratexias é atacar cidades.

Atacar cidades é algo que só se ha de facer cando non hai ningunha outra alternativa, xa que a preparación de escudos e o seu transporte e ter preparadas as armas e o equipo necesario require cando menos tres meses e montar as máquinas de asedio e as escadas para asaltar as murallas require outros tres meses adicionais. O xeneral incapaz de controla-la súa impaciencia ordenará ás tropas cargar contra as murallas, co resultado de que un terzo delas perecerá sen tomar a cidade. Así de calamitoso é atacar cidades.

Así pois, os verdadeiramente hábiles na guerra someten ó exército inimigo sen batallar. Capturan as cidades inimigas sen asaltalas, e apodéranse do estado inimigo sen campañas prolongadas. A súa meta é tomar intacto todo canto hai baixo o ceo, mediante consideracións estratéxicas. Como resultado, as súas tropas non se desgastarán, e as ganancias serán completas. Esta é a arte da estratexia ofensiva.

En consecuencia, a arte de usar tropas é esta: Se se é dez veces superior ó inimigo, rodeádeo. Se se é cinco veces máis forte, atacádeo. Se se ten o dobre de forzas, dividídeo. Se se está á par, superádeo mediante un bo plano. Se se está en inferioridade numérica, sede capaces de manter aberta unha vía de retirada. E se se está en desvantaxe en tódolos aspectos, sede capaces de eludilo, pois unha forza pequena non é nada agás botín para unha máis poderosa se se enfronta a ela de xeito temerario.

O xeneral é o asistente do soberano do estado. Se esta asistencia é estreita, o estado será forte sen dúbida; se é feble, o estado será certamente feble.

Hai tres formas nas que un soberano pode levar a derrota ó seu exército:

Se, ignorante de que o exército non debería avanzar, ordena un avance; ou se, ignorante de que non debería se retirar, ordena unha retirada. Isto coñécese como desequilibrar o exército. 

Se, ignorante dos asuntos militares, interfire na súa administración. Isto causa perplexidade entre os oficiais.

Se, ignorante dos problemas do mando, interfire na dirección da loita. Isto xera dúbidas na mente dos oficiais.

Se o exército está confuso e suspicaz, os gobernantes veciños tomarán vantaxe de elo, e causarán problemas. Isto é o que significa a frase: Un exército confuso leva á vitoria do contrario. Por outra parte, hai cinco casos nos que pode predicirse a vitoria:

O que sabe cando pode loitar e cando non, sairá vitorioso.

O que comprende como loitar, de acordo coas forzas do adversario, sairá vitorioso.

Aquel cuxas filas estean unidas nun propósito, sairá vitorioso.

O que está ben preparado e descansa a agarda dun inimigo que non estea ben preparado, sairá vitorioso.

Aquel cuxos xenerais son capaces e non sofren interferencias por parte do seu soberano, sairá vitorioso.

É nestes cinco puntos nos que se coñece o camiño á vitoria.

Por tanto dígovos: Coñece ó teu inimigo e coñécete a ti mesmo; en cen batallas, nunca sairás derrotado. Se es ignorante do teu inimigo pero coñécete a ti mesmo, as túas oportunidades de gañar ou perder son as mesmas. Se es ignorante do teu inimigo e de ti mesmo, podes estar seguro de ser derrotado en cada batalla.

== Disposicións ==
Os guerreiros expertos dos tempos antigos, en primeiro lugar facíanse a si mesmos invencíbeis, e entón agardaban un momento de vulnerabilidade por parte do inimigo. A invencibilidade depende dun mesmo, pero a vulnerabilidade do inimigo depende del. Disto dedúcese que quen é experto na guerra pode facerse a si mesmo invencible, pero non é seguro que sexa capaz de facer que o inimigo sexa vulnerable. Dito doutra forma: un pode saber como vencer, pero isto non significa necesariamente que vaia vencer.

Deféndete cando non poidas derrotar ó inimigo e ataca ó inimigo cando poidas vencelo. Un deféndese cando a súa forza é inadecuada; ataca cando é abundante. Aqueles que son hábiles en defenderse ocúltanse a si mesmos como baixo nove capas de terra; aqueles que o son caen en ataque como un lóstrego dende o ceo. Por tanto, aqueles hábiles en atacar e en defenderse son capaces tanto de protexerse a si mesmos como de lograr unha vitoria esmagadora. Prever unha vitoria que un home ordinario pode prever non é o espírito da excelencia. Non importa se triunfas na batalla e es aclamado universalmente como &quot;experto&quot;, pois levantar unha folla caída non require gran forza, distinguir entre o día e a noite non é proba de gran visión, oír un trono non é mostra de oído agudo.

Nos tempos antigos, aqueles que eran chamados &quot;hábiles na guerra&quot; conquistaban a inimigos facilmente conquistables. E as vitorias conseguidas por un deses &quot;mestres da guerra&quot; non significaban nin reputación de sabedoría nin coraxe meritorio, pois saían vitoriosos sen riscos. Sen riscos, certamente conséguese a vitoria: pódese conquistar a un inimigo xa derrotado, sen necesidade de planear o combate.

Polo tanto, o comandante hábil toma unha posición na que non pode ser derrotado e non perde a oportunidade de vencer ó seu inimigo. Un exército vitorioso sempre busca batalla despois de que os seus planes lle indiquen que a vitoria é posible, mentres que un exército destinado á derrota loita coa esperanza de vencer, pero sen ningún plano. Os que son expertos na guerra cultivan as súas políticas e adhírense estritamente ás regras trazadas. Deste modo, teñen no seu poder o control dos acontecementos.

Os elementos do arte da guerra son: primeiro, a medida do espazo; segundo, a estimación das cantidades; terceiro, os cálculos; cuarto, as comparacións; e quinto, as posibilidades de vitoria. A medida do espazo deriva do terreo. As comparacións fanse a partir das cantidades e os cálculos, e determínase a vitoria segundo estas comparacións. Así pois, un exército vitorioso equivale a un saco en equilibrio contra un gran de arroz, e un exército derrotado é como un gran de arroz en equilibrio contra un saco.

É consecuencia das disposicións tomadas que un xeral é capaz de facer que os seus soldados loiten co efecto das augas que, subitamente liberadas dunha presa, caen sobre un abismo sen fondo.

== Actitude do exército ==
Xeralmente, mandar un gran exército é o mesmo que mandar uns poucos homes. É unha cuestión de organización. E dirixir un gran exército é o mesmo que dirixir uns poucos homes. É unha cuestión de formación e sinais.

Que un exército sexa capaz de soportar o ataque inimigo sen sufrir a derrota débese ás operacións conxuntas de forzas normais e forzas extraordinarias. As tropas cargando contra o inimigo como unha pedra de muíño contra un montón de ovos é un exemplo dunha sólida actuación contra un baleiro.

En xeral, na batalla úsase a forza normal para resistir, e as forzas extraordinarias para vencer. Os recursos daqueles que son expertos no uso de forzas extraordinarias son tan infindos como o ceo, tan inesgotables como o fluír dos grandes ríos, posto que rematan e recomezan -de xeito cíclico, como os movementos do sol e a lúa-. Poden morrer e renacen -recorrentes, como é o paso das estacións-. como notas musicais son as estacións. Son só cinco en número, pero as súas combinacións son tan infindas que ninguén pode visualizalas todas. Os sabores son só cinco en número, pero as súas mesturas son tan variables que ninguén pode degustalas todas. Na batalla, só existen as forzas normais e as extraordinarias, pero as súas combinacións tampouco teñen limite, ninguén pode comprendelas todas. Pois estas dúas forzas reprodúcense mutuamente. É como o movemento sen fin nun círculo. Quen pode esgotar as posibilidades das súas combinacións?

Cando as augas torrenciais arrastran as pedras é a causa do seu impulso; cando o voo dun falcón racha o corpo da súa presa é a causa da súa precisión. Así pois, o impulso daquel experimentado na guerra é esmagador e o seu ataque extremadamente preciso. O seu potencial é o dun feixe de frechas; a súa precisión, o soltar a corda do arco.

En medio do tumulto, a batalla asemella caótica, pero non debe existir desorde nas propias tropas. O campo de batalla pode asemellar confusión e caos, pero o bando propio debe permanecer ordenado. Así será a proba de derrotas. A confusión aparente é o resultado dunha boa ordenación; a covardía aparente, da coraxe; a debilidade aparente, da forza. Orde e desorde dependen da organización e a dirección; coraxe e covardía, das circunstancias; forza e debilidade, das disposicións tácticas.

Así pois, o que é capaz de facer moverse ó inimigo, faino creando unha situación de acordo coa cal o inimigo actuará. Tenta ó inimigo con algo que desexe alcanzar. Manteno en movemento sostendo ese algo fóra do seu alcance e entón atácao con tropas escollidas.

Un comandante experto obtén a vitoria da situación, e non a esixe dos seus subordinados. Selecciona os homes adecuados e explota a situación. O que é capaz de usar a situación usa ós seus homes na loita como rolos ou como bloques de pedra: a natureza dun rolo é tal que no chan permanece estático; en pendente, móvese. Un bloque cadrado de pedra detén calquera cousa; se é redondo, arrola.

Así pois, a enerxía das tropas habilmente dirixidas á batalla pode compararse ó impulso dunha roda de muíño que se deixa rodar dende o alto dunha pendente de mil metros de altura.

== Baleiro e actualidade ==
Xeralmente, o que ocupa primeiro o campo de batalla e agarda ó inimigo pode descansar, e aquel que chega máis tarde a escena e precipítase á loita, comeza cansado. Deste modo, o que é experto na guerra atrae ó inimigo ó campo de batalla, e non se deixa levar alí polo inimigo.

O que é capaz de facer que o inimigo chegue ó campo propio conségueo ofrecéndolle a este algún tipo de vantaxe. E o que é capaz de retardar a chegada do inimigo conségueo facendo que este se deteña por precaución. Así pois, cando o inimigo está descansado, é capaz de esgotalo; cando está ben alimentado, é capaz de facelo pasar fame; cando está descansando, fai que se mova.

Toma os lugares que sexa incapaz de rescatar; desprázate suavemente na dirección por onde sexas menos agardado.

Cando es capaz de desprazarte mil li sen te cansar, é debido a que viaxas por lugares onde non hai inimigos. A forma de te asegurares de tomar aquilo que atacas é atacando o lugar que o inimigo non defende ou non pode protexer. A forma de te asegurares de manter a posición que defendes é defender unha posición que o inimigo teme ou non é capaz de atacar. Polo tanto, contra aqueles hábiles no ataque, o inimigo non saberá como se defender e contra aqueles expertos na defensa, o inimigo non saberá como atacar.

Sutil e insubstancial, o experto non deixa pegada. Tan divinamente misterioso que é inaudible. Así é o dono do destino do inimigo. A súa ofensiva será irresistible se a lanza contra as posicións febles do contrario. Non pode ser superado cando se retira se se move rapidamente. Cando eu decido presentar batalla, o meu inimigo, incluso protexido por altos muros e fondos foxos, non pode evitar enfrontarse ó meu, pois ataco unha posición que debe defender. Cando eu desexo evitar a batalla, podo me defender simplemente trazando unha liña no chan: o inimigo será incapaz de me atacar, pois fixen que se desprazase a un lugar distinto do que el desexaba.

Se son capaz de determinar as disposicións do inimigo mentres que, ó mesmo tempo, oculto as miñas, entón podo concentrar as miñas forzas, e as súas han de se dividir. E se eu me concentro mentres el se divide, podo usar toda a miña forza para atacar unha fracción da súa. Por tanto, serei superior numericamente. Se son capaz de usar a moitos para golpear a uns poucos nun punto seleccionado, aqueles caerán sen remisión.

O inimigo non debe coñecer onde tentarei presentar batalla. Pois se el non sabe onde tento batallar, debe facer preparativos en moitos lugares diferentes. E cando el se prepara en moitos lugares, aqueles cos que terei que loitar serán menos. Se se prepara no fronte, a súa retagarda será feble, e se prepara a súa retagarda, o seu fronte será fráxil. Se reforza a súa esquerda, a súa dereita será vulnerable, e se reforza a súa dereita, quedaranlle poucas tropas para a esquerda. E se envía tropas a todas partes, será feble en todas partes. A inferioridade numérica deriva de ter que se resgardar contra os ataques posibles; a superioridade numérica deriva de forzar ó inimigo a facer este tipo de preparativos contra nós.

Se un sabe onde e cando se librará a batalla, as súas tropas poden marchar mil li e chegar ó lugar. Pero se un ignora cal será o campo de batalla ou o día en que se librará, a esquerda será incapaz de axudar á dereita e a dereita será incapaz de axudar á esquerda, e a vangarda será incapaz de apoiar á retagarda, e viceversa. Moito máis aínda se se atopan separadas por decenas de li ou, aínda, por só uns poucos. A pesar de estimar as tropas do contrario como numerosas, de que lle beneficia esta superioridade respecto ó resultado final da guerra?. Así pois, a vitoria pode aínda acadarse, pois mesmo se o inimigo é numericamente superior, pódese evitar o encontro dereito coa súa totalidade. Analiza os planes do inimigo de forma que poidas descubrir os seus puntos febles e os seus puntos fortes. Procura primeiro identificar as pautas dos seus movementos. ponlle reclamos para que lle revele as súas disposicións, e determina a súa posición. Lanza un ataque de proba para aprender onde é forte e onde é deficiente. O principal obxectivo na disposición das tropas propias é situalas sen que presenten unha forma identificable. Deste xeito, nin o máis penetrante dos espías pode entremeterse, nin o mais sabio pode trazar planes contra ti.

É de acordo coa situación como os planes levan á vitoria, pero a maioría non entende isto. Aínda que calquera pode ver os aspectos externos, ninguén comprende como se acadou realmente a vitoria. Cando se gaña unha batalla, as tácticas non deben se repetir. Un debe sempre responder ás circunstancias nunha infinda variedade de modos.

Ora ben, un exército pode ser semellante á auga, pois ó igual que a auga que flúe evita as alturas e diríxese ó chan, un exército debe evitar a forza e atacar sobre a debilidade. E ó igual que a auga flúe e toma forma de acordo co terreo, así un exército diríxese á vitoria de acordo coa situación do inimigo. Igual que a auga non ten unha forma constante, non hai condicións constantes na guerra. Ó que é capaz de conseguir a vitoria modificando as súas tácticas de acordo coa situación do inimigo, ben pode chamárselle divino.

Dos cinco elementos (auga, lume, metal, madeira e terra), ningún predomina sempre; das catro estacións, ningunha dura para sempre; dos días, algúns son longos e outros curtos, e a lúa crece e mingua. Esta é tamén a regra que rexe no emprego de tropas.

== Manobras ==
Normalmente, en tempo de guerra, o xeneral recibe as súas ordes do soberano do estado. Durante o proceso de organización das tropas e mobilización dos seus homes, para converter o seu exército nunha entidade harmoniosa e colocala en posición, nada é máis difícil que a arte de manobrar ata posicións vantaxosas. O complexo do tema é converter a rota máis intricada na ruta máis dereita, e distraer ó inimigo con reclamos. Para logralo, debes poñerte en marcha despois de que o faga o contrario, e chegar ó campo de batalla antes que el. Quen é capaz de facer isto amosa o seu coñecemento do artificio da distracción.

A vantaxe e o perigo son materias inherentes ambas ó feito de manobrar para acadar unha posición vantaxosa. Aquel que pon en movemento ó exército enteiro, xunto co seu impedimento, perseguindo unha posición vantaxosa, non a obterá. Se abandona o campamento e todo o impedimento na loita por obter vantaxe, perderá todo o seu equipo. Se ordena ós seus homes realizar marchas forzadas sen armadura, sen se deter día e noite, para cubrir o dobre da distancia usual nun desprazamento, e cubrindo cen li na loita pola vantaxe, é posible que vexa como os seus comandantes son capturados.

Os homes máis fortes e resistentes chegarán primeiro, e os máis febles estarán aínda atrás; así pois, se se emprega este método, tan só a centésima parte do exército chegará ó seu destino. Nunha marcha forzada de cincuenta li, o comandante da vangarda caerá probablemente, pero a metade dos seus homes chegarán. Nunha marcha forzada de trinta li, só chegarán dous terzos. Isto significa que un exército no que se deixe atrás o equipo pesado, subministro, comida e equipaxes estará perdido.

Aquel que non estea de acordo cos designios dos seus veciños, non debe entrar en alianzas con eles. Aqueles que non coñezan as condicións de montañas e bosques, desfiladeiros perigosos, marismas e pantanos, non poden dirixir a marcha dun exército. Aqueles que non empreguen guías locais son incapaces de obter vantaxes do terreo.

A guerra baséase no engano. Móvete cando sexa vantaxoso e crea cambios na situación dispersando e concentrando as túas forzas. Cando entras en campaña, se rápido como o vento; facendo marchas normais, maxestoso como o bosque; nas incursións e saqueos, feroz como o lume; cando te detés, firme como as montañas. Se te agochas, se tan insondable como as cousas máis aló das nubes; en movemento, cae como o raio. Para saquear unha rexión, dispersa as túas forzas. Cando conquistas un territorio, defende os puntos estratéxicos.

Sopesa a situación antes de efectuar movemento algún. Aquel que domina o artificio da diversión sairá vitorioso. Así é a arte de manobrar.
[[Categoría:Ensaios]]
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Traducións]]
[[Categoría:Guerra]]</text>
      <sha1>nomnn8ccnq8ugs4xvvuf0n4dh8aka3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Articletitles</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1746</id>
    <revision>
      <id>3271</id>
      <parentid>3182</parentid>
      <timestamp>2006-04-15T14:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="2to1x0p6sam9pmhpvao7itizjgih0rx" xml:space="preserve">Artigos que comecen por ''$1''</text>
      <sha1>2to1x0p6sam9pmhpvao7itizjgih0rx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Tog-autopatrol</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1769</id>
    <revision>
      <id>3345</id>
      <parentid>3210</parentid>
      <timestamp>2006-04-26T21:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="9m58d69fhxq0eg7mzklxfk0synn7lxq" xml:space="preserve">Marcar para vixiar as edición que eu faga</text>
      <sha1>9m58d69fhxq0eg7mzklxfk0synn7lxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Breve compendio de los varones ilustres de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1778</id>
    <revision>
      <id>21202</id>
      <parentid>19678</parentid>
      <timestamp>2023-12-04T21:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Biblioteca Gallega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36217" sha1="inbzhk7amdgdg09lywh2fb255xmmd03" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
[[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] &amp;nbsp; ''Este texto é unha tradución incompleta. Vexa o texto completo na súa lingua orixinal en: [http://bdh.bne.es/bnesearch/detalle/bdh0000192185]''
[[Ficheiro:Breve compendio de los varones ilustres de Galicia.pdf|miniatura|page=5|''Breve compendio de los varones ilustres de Galicia'', en PDF.]]


{{Prose}}
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''BIBLIOTECA GALEGA'''&lt;/big&gt;
----
&lt;big&gt;&lt;big&gt;BREVE COMPENDIO&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;

DOS

&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''VARÓNS ILUSTRES'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;

&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''DE GALICIA'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;

NATIVOS,

E PRÓXIMOS ORIXINARIOS,

ESCLARECIDOS EN VIRTUDES, LITERATURA

E DIGNIDADES ECLESI&amp;Aacute;STICAS, CON ALGUNHAS 

CORTAS RELACIÓNS DE SUCESOS

PARTICULARES.

TODO RECOPILADO DE VARIOS AUTORES

POR

&lt;BIG&gt;
'''[[José Pardiñas y Villalobos|D. JOS&amp;Eacute; PARDIÑAS VILLALOVOS, SOTO y ROMERO]]'''

'''[[José Pardiñas y Villalobos|de CAAMAÑO]],'''
&lt;/BIG&gt;

''Nátural do mesmo Reino, que principiou a traballar no''

''año de 1772 ata o presente de 1782 esta obra, entre''

''outras curiosas pertencentes á dito Reino.''

---

A CORUÑA

[[Andrés Martínez Salazar|ANDR&amp;Eacute;S MART&amp;Iacute;NEZ-EDITOR]]

1887


===PR&amp;Oacute;LOGO DO EDITOR.===
&lt;/center&gt;

''Unha oportuna indicación do Excmo. Sr. Don Juan de Quiroga, ilustrado brigadier do Corpo facultativo de Enxeñeiros militares, e un dos nosos bibliófilos e folcloristas máis distinguidos, puxo ao que isto escribe en vías de buscar, con feliz éxito, o MS cuxa impresión faise por primeira vez na BIBLIOTECA GALLEGA. O erudito Gallardo viuno en Andalucía, e guiado por esta cita, o historiador de Galicia, Sr. Murguía, fixo activas xestións á fin de pescudar o seu paradoiro, sen se conseguir outra cousa que a copia dun dos seus índices, pero sen ter noticia do punto en que existía o MS.'' 

''Vendeuse este en Cádiz, no ano de 1862, por un antigo libreiro daquela capital, quen ao ano seguinte cedeu outro dese autor, titulado COLECCION DE REFRANES SUELTOS RECOGIDOS DE VARIOS AUTORES, DESDE EL AÑO DE 1771 HASTA EL 1780, EN TODO 6.243 REFRANES. Este e o que reproducimos, adquiriunos afortunadamente a Biblioteca provincial de Cádiz, onde na actualidade se custodian.''

''Pero se tivemos a sorte de atopar o MS, podemos dicir que non tivemos a de atopar ao seu autor; tan contraditorios e escasos son os datos biográfico-bibliográficos que del puidemos conseguir, que se deben case na súa totalidade ao propio autor. Di este, en efecto, que é natural de Galicia{{ref|1}}e descendente das ilustres casas do Allo e de Villar de Francos; que o distinguido escritor galego Don Antonio Riobóo era parente seu en terceiro con cuarto grao; que Fr. García de Pardiñas, ilustre bispo de Tarazona, era o seu parente próximo e o primeiro Señor da Torre e casa de Pardiñas Villar de Francos; e para rematar, que D. Alfonso Gómez Riobóo, o mozo, e Dona Leonor Varela de Arijón, foron cuartos avós seus.{{ref|2}}''

''Foi amigo, ou polo menos se comunicaba por escrito, co soado D. [[José Cornide]], unha das glorias de Galicia, que en carta de 6 de setembro 1783 cita ao final da biografía de Riobóo e Seijas (D. Antonio). Na de Fr. Antonio de Jesús, di o autor que esta obra a escribiu en Cádiz, cidade na que vivía aínda o ano de 1786, pois cita unha edición de Madrid feita na expresada data, da BIBLIOTECA ESPAÑOLA de D. José Rodríguez de Castro.{{ref|3}}na de Fr. Pedro Buceta, di o autor que o ano de 1776 estivo en Veracruz.''

''O historiador de Galicia cre ao noso Pardiñas natural de Santiago, por entender era irmán do poeta Fabián Pardiñas, fillo daquela cidade; pero os libros parroquiais da cidade compostelá non confirmaron a respectable opinión do noso ilustradísimo amigo.''

''O notable crítico galego Sr. Besada, ten noticias dun Pardiñas, apelidado o ''Cicerón galego, ''quen se educou en Francia e volveu a España á idade de vintecinco anos; foi contemporáneo do célebre cura de Fruime{{ref|4}}, a quen aventaxaba como poeta, e tivo a teima de non publicar ningún dos seus manuscritos, e aínda queimou algúns deles; datos que se refiren, sen dúbida algunha, ao poeta D. Fabián que cita o Sr. Murguía como fillo de Santiago. Di tamén o Sr. Besada, que en 1728 vivía D. Francisco Pardiñas Villar de Francos, natural de Santiago, Colegial distinguido do de Fonseca, que asistiu en 1731 á inauguración da Academia Compostelá.''

''Nas nosas investigacións fumos bater, no século XVIII, con varios Pardiñas, veciños da Coruña, Betanzos ou Ferrol, algúns dos cales eran sen dúbida parentes inmediatos do autor; pero entre os moitos documentos examinados, ningún dato atopamos que poida ser útil á súa biografía, e limitarémonos a copiar, en honor da ilustre familia que tantos e tan esclarecidos fillos deu á súa patria, a descrición da antiga Torre ou solar de Pardiñas. No ano de 1799, querelouse ante esta Audiencia D. José Bermudez Pardiñas y Villar de Francos, veciño de Ferrol, de varios veciños de San Jorge de Artes, &quot;por haber desbaratado a antiga Torre e monumento do distinguido solar de Pardiñas, levándose as pedras de perpiaño para facer un hórreo. Que el conservaba a devandita Torre, como os seus antecesores, de tempo inmemorial, que foi sempre o timbre e apelido deste nombre, unido e agregado aos vínculos e morgados que o querelante posúe.&quot; Manuel Folgado, mestre de canteiría e cachotería, e outros canteiros nomeados para taxar o valor dos desperfectos ocasionados e das pedras roubadas, din: &quot;que a Torre, situada na parroquia de San Martín de Razo, ten a súa entrada pola parte do vendaval, e o terreo que ocupan as súas paredes componse de 27 varas de fronte, cada unha de a catro cuartas, e no seu circuíto existían dous cuartos, de longo un de 10 varas e de ancho cinco e media, e o outro de 10 varas de longo e oito de ancho, e a peza principal que fai de ancho 22 varas. As paredes en toda a súa redondeza fan 124 varas e oito cuartas de ancho, construído todo de pedra de canteiría y cachotería. A tal Torre circúndaa un forte ou defensivo, de ancho de oito varas, e na súa redondeza 176, cos seus correspondentes paredes; e a esta segue un foso de ancho oito varas e de longo 142, e un contrafoxo longo de 300 varas e ancho de 16.&quot;''

''Non só se ignora o pobo de Galicia en que naceu o noso autor, senón que se descoñece tamén o do seu falecemento; no dando resultado algún satisfactorio cantas pescudas fixemos en Galicia e en Cádiz, con obxecto de atopar as súas partidas de bautismo e de defunción. Outro será quizais máis afortunado.''

''Consta o MS de 374 folios en 4.&amp;deg; español; e contén gran número de intercalacións, notas marxinais e abreviaturas non fáciles de interpretar na súa maior parte, por cuxa razón prescindiuse delas no impreso, como tamén da caprichosa ortografía da época, a fin de obviar dificultades ao lector; e non se conservou a do orixinal senón nos nomes propios e patronímicos, nos de lugares, títulos dos libros e nalgunhas outras palabras, cuxa alteración puidiese inducir ao erro ou prexudicar a súa etimoloxía.''

''Co obxecto de facilitar as buscas, clasificáronse os índices de varóns e de autores por orde alfabética de apelidos, pero respectouse o texto orixinal polas razóns aducidas.''

''O autor procurou reproducir, ás veces literalmente dos textos que consultou, as biografías e notas intercaladas no MS, das que unha parte proceden doutros autores e o resto son súas: unhas e outras figuran entre paréntese coas chamadas e notas correspondentes.''

&lt;i&gt;Aínda cando na portada do MS asegura o autor &quot;que traballou esta obra desde o ano de
1772 ao 1782,&quot; as notas marxinais e interlineais e aínda algunhas biografías, foron engadidas con posterioridade á última data, por canto ao final das xa citadas sinálase a da carta de Cornide (1783) e a da impresión de la&lt;/i&gt; B&lt;small&gt;IBLIOTECA&lt;/small&gt; E&lt;small&gt;SPAÑOLA&lt;/small&gt;, &lt;i&gt;de Rodríguez de Castro (1786.)&lt;/i&gt;

''Son tamén de data posterior á da portada do MS algunhas biografías que só figuran no texto do mismo, omisión que salvamos colocando os nomes dos biografiados na letra correspondente da '' Tabla de Varones'' e coas notas necesarias.''

''Non extrañe ao lector ver repetidas no texto as biografías dalgúns personaxes, e fixe a súa atención en que proceden de autor diferente, e conteñen polo xeral variantes que aumentan o caudal de datos relativos ao biografiado. As que están neste caso levan as súas correspondentes notas de referencia.''

''Tamén debemos ao autor a noticia de que ademais desta obra, escribiu &quot;outras curiosas pertencentes ó devandito Reino&quot; (de Galicia), das que ningunha chegou a publicarse. Nas biografías de Riobóo y Seixas (D. Fernando), Timidaos de Seixas (o Bacharel Pedro) e Seixas Losada (D. Francisco), sinala o autor como unha das fontes de onde tomou estas biografías, os &quot;documentos desta familia no seu poder&quot;. Ademais da ''C&lt;SMALL&gt;OLECION DE REFRANES&lt;/SMALL&gt;,'' xa mencionada, di o autor &quot;fixo outra obra que comprende ''S&lt;SMALL&gt;UJETOS ILUSTRES GALLEGOS EN ARMAS, ETC.&lt;/SMALL&gt;;'' obra en dous tomos polo menos, posto que menciona o segundo na biografía de Sarmiento Gamboa (D. Pedro), tachada no MS por man do autor, quen sen dúbida creu máis pertinente ocuparse deste personaxe baixo o punto de vista dos seus feitos militares, como os máis salientables da súa vida, por cuxa razón trasladou a súa biografía deste manuscrito ao que se alude.''

''Infructuosos foron tamén os nosos esforzos para atopar este importante MS, ou algún outro dos pertencentes ao noso erudito autor, esforzos activamente secundados polo noso ilustrado compañeiro D. Roman García Aguado, digno Xefe da Biblioteca provincial de Cádiz, e por algúns intelixentes libreiros daquela capital. ¿Perderíanse para sempre? Non queremos crelo: preferimos supoñer existan en poder dos seus descendentes, nalgunha Biblioteca pública, ou en mans dalgún bibliómano deses, que, como os avaros o seu ouro, convervan na oscuridade os manuscritos e libros raros, para que a súa morte os herdeiros os vendan ao peso ou os deixen rillar aos ratos. Prestaría quen os posúa un sinalado servizo a Galicia e á literatura rexional, publicándoos pola sú conta ou enviándoos con este fin ao editor da ''B&lt;small&gt;IBLIOTECA&lt;/small&gt; G&lt;small&gt;ALLEGA&lt;/small&gt;.
-----

1.{{note|1}} Véxase a portada do libro.

2.{{note|2}} Biografías de Mendez de Parga y Andrade (D. B.) e de Riobóo y Seijas (D. Antonio e D. Fernando.)

3.{{note|3}} Véxase final da biografía de Orosio.

4.{{note|4}} Houbo dous ''curas de Fruime'': [[Diego Antonio Cernadas y Castro]] (1702-1777) e Antonio Francisco de Castro (1746-1825).
-----

&lt;center&gt;

==A==
&lt;/center&gt;
'''ARES CANABAL''' (D. Miguel), natural de Santiago, Catedrático na súa Universidade, colexial en Salamanca, no vello de San Bartolomé; Canónigo lectoral de Ávila, de onde saíu para Bispo de Ourense, e tomou posesión o 30 de Maio de 1595, cuxa Igrexa gobernou 15 anos, con admirable celo, piedade e rectitude; e tan amante dela, que se esmerou en enriquecela doándoa moitas alfaias, xoias e ornamentos, que aínda hoxe duran e son os de máis prezo, especialmente o Tabernáculo, Custodia, lámpada, cáliz, vinagreiras, almofía e fontes de prata sobredouradas; pezas todas moi curiosas, grandes e ricas, que con tapicerías, pinturas e todo o seu Pontifical cedeulle antes de morrer. Non por isto faltaba á caridade cos pobres, tanto en esmolas públicas como segredas, sen os excesivos socorros, que nun ano estéril deu aos pobres de todo o seu Bispado. Ademais disto, na parroquia de San Andrés, onde se bautizou, fundou unha memoria perpetua para misas, vestir a 12 pobres e outras esmolas. Na súa Catedral dotou a festa de San Miguel, e unha Capelanía no coro, outra no lugar onde naceron os seus pais e renda para manter nel escola para os cativos; e moito máis fixera, se a malignidade, con preitos, non lle demandara facer moitos gastos para defender o goberno pastoral e ben espiritual do seu rabaño. No seu tempo foron colocados con moita magnificencia os santos corpos de San Torcuato e San Rosendo no Mosterio real de Celanova, a cuxa función asistiu, celebrando Misa de Pontifical. Á fin morreu a primeiro de Xaneiro de 1611. Cando o médico lle avisou da inminencia da súa muerte, con sosego de espírito admirable díxolle: ''Lex est non pena perire,'' e engadiu, ''statutum es hominibus semel mori.'' Fixo o seu testamento, e nel deixou algúns legados ao Colexio de Santiago, á devandita Parroquia de San Andrés, ao Colexio maior de Salamanca de San Bartolomé, e outras porcións para misas, distribuídas en todos os conventos pobres e casas de Orfos.

:M&lt;small&gt;UÑOZ:&lt;/small&gt; ''Historia de Orense'', f.&amp;deg; 281.{{ref|5}}

'''ARAUJO''' (D. Francisco), estudou en Salamanca, onde tomou o hábito do noso Padre San Domingos, e ensinou despois Teoloxía; en 1648 foi nomeado Bispo de Segovia, e morreu o 19 de Marzo de 1664, no ano en que se imprimiu un tomo seu de &quot;''Decisións morais eclesiásticas e civís''&quot; en Leon, e ultimamente en 1745. Tamén deixou oito ou dez volumes en folio de ''Teoloxía escolástica'', impresos en España.

:M&lt;small&gt;ORERI:&lt;/small&gt; t.&amp;deg; 1.&amp;deg;, f.&amp;deg; 659.&amp;mdash;Parece que era natural de Verín na Limia, segundo Montevelo nas notas ao ''Nobiliario do conde Don Pedro'', f.&amp;deg; 19, plana 369.

'''ÁLVAREZ''' (o Padre Xoán, da Compañía de Xesús) natural da Limia: escribiu un tratado elegante, aínda que breve, da vida de Santa Mariña, Vírxe e Mártir, e outras memorias ilustres históricas da súa Patria.

:M&lt;small&gt;UÑOZ:&lt;/small&gt; ''Historia de Ourense'', f.&amp;deg; 27.

'''ARIAS BALBOA''' (D. Vicente), de nobre xeración e o maior Letrado que tivo o mundo; así o chama Gil González de Ávila no ''Teatro da Igrexa de Plasencia''; foi compañeiro do Arcebispo de Toledo D. Pedro Tenorio e o primeiro glosador do ''Foro real das Leis de Castilla'', que mandou facer o rei D. Alonso o Sabio; foi Bispo da devandita Igrexa e morreu no ano de 1414.

:S&lt;small&gt;ARMIENTO:&lt;/small&gt; t.&amp;deg; 1.&amp;deg; de ''Memorias para la Historia.''

'''ARIAS DO VILLAR''' (D. Juan), natural de Santiago, aínda que algúns lle profillan asturiano; foi de nobre extracción, gran Letrado e Deán de Sevilla: en 1484 enviáronlle os Reis Católicos, con D. Xoán de Rivera, Señor de Montemaior, a tratar con Carlos VIII, novo rei de Francia, sobre a restitución do Rosellón e Cerdaña e continuar as paces con aquela coroa. Despois foi nomeado Bispo de Oviedo;{{ref|6}} (hai quen asegura que xa o era, antes da Embaixada, e no dito ano de 1484, e parece máis conforme fose autorizado con esta dignidade). En 1491 foi nomeado Presidente da Chancillería de Valladolid, e ultimamente Bispo de Segovia, con retención da Presidencia, outorgando o seu poder o 13 de Setembro de 1498 en Valladolid, a favor do Bacharel Alonso Alvarez de Valdés, Arcediago de Gordón, para que no seu nome tomase posesión do devandito Bispado. Morreu no mes de Setembro de 1501 na vila de Mojados, e foi sepultado na súa Catedral, na capela maior ao lado do Evanxeo, nun suntuoso sepulcro de alabastro con reixa dourada. Dotouna dunha misa os mércores con cantores capeiros e órganos, longas propinas aos Prebendados presentes, sen admitir ausente por causa ningunha, que ata hoxe se nomea a Misa do Bispo. Deuna moitos ornamentos preciosos, e entre eles unha procesión de capas brancas, e un acetre de prata en que se ven as súas armas, que son unha flor de lis e catro vieiras{{ref|7}} (e principalmente o escudo das súas armas colocado áchase na Igrexa de Oviedo por reedificar moita parte dela, e son as mesmas que anteceden). Fixo imprimir en Venecia un Misal segoviano, ordenado por Pedro Alfonso, racioneiro, e Diego de Castro, beneficiado na Catedral.

:C&lt;small&gt;OLMENARES:&lt;/small&gt; ''Historia de Segovia'', cap. 35, § 15 y 16, f&amp;deg;, 443 y 444.&amp;mdash;D&lt;small&gt;&amp;Aacute;VILA&lt;/small&gt; no ''Teatro eclesiástico da Igrexa de Xaén'', pág. 556.

'''ALCOCER''' (Francisco de), relixioso franciscano, natural da cidade de Santiago de Compostela; florecía no século XVI, foi habilísimo en letras de humanidades e teoloxía; escribiu varias obras, e entre elas un ''Tratado do Xogo'' impreso en Salamanca en 1559 e un ''Confesionario'' breve, impreso nesta, ano de 1572.

'''AGUIAR SEIXAS Y ULLOA''' (D. Francisco) natural da cidade de Betanzos, colexial nos colexios de Cuenca, no maior de Salamanca e no maior de Fonseca en Santiago; Cóengo de Astorga, Penitenciario na metropolitana Igrexa do Apóstolo Santiago, Bispo de Mechoacán, e finalmente Arcebispo de México, elixido en 1681. Foi dunha vida exemplar é irreprensible, gran esmoleiro; e exercitado en actos tan heroicos, morreu en opinión de varón xusto, o 14 de Agosto de 1698. No dia 11 de Maio de 1739 deuse comezo no Pazo Arcebispal de México ás Informacións de ''non cultu'', dirixidas á beatificación e canonización do devandito Prelado: foi nomeado Xuíz delas o Sr. Dr. D. Alonso Franco Moreno e Castro, colexial que foi no referido de Cuenca, Deán da Metropolitana de México, e Gobernador do seu Arcebispado.

:G&lt;small&gt;ACETA&lt;/small&gt; desta cidade do mes de Maio de 1730.&amp;mdash;M&lt;small&gt;ORERI&lt;/small&gt;: t.º 2.º f.º 441, c.ª 2.ª&amp;mdash;M&lt;small&gt;URILLO&lt;/small&gt; en ''Xeografía'', primeira parte, lib. 2.º, cap.º 1.º, f.º 43.

'''ARES''' (D. Miguel), {{ref|8}} natural da cidade de Santiago, fillo de Alfonso de Ares e da súa muller D.ª María González e bautizado na parroquia de Santo Andrés; foi catedrático na Universidade da devandita cidade; pasou a Salamanca, onde recibiu a bolsa de colexial no maior de San Bartolomé en 1574. Graduouse alí como Licenciado e foi catedrático de Artes e Filosofía, con tanto crédito e vantaxes da súa literatura, que chegaron á chamalo outro Séneca; saíu Cóengo Maxistral de Ávila, e en 1593 presentoulle o rei Felipe II para o Arcebispado das Charcas, que non aceptou; pero aos dous anos despois, fíxolle Bispo de Ourense onde tomou posesion o 30 de Maio de 1595 e gobernou con tal acerto o seu rabaño por máis de 15 anos, que mereceu que lle chamasen na súa morte ''Gloria de Prelados'' e outros ditados que se rexistran no seu epitafio. A súa caridade e celo cos pobres e en obsequio do sagrado foi excesiva. Enriqueceu a Catedral co tabernáculo, custodia, lámpada, caliz, vinagreiras, almofía e fontes de prata sobredouradas: todas pezas grandes, curiosas e ricas: engadiu ornamentos, que duran hoxe, e son os mais preciosos. Doou á fábrica da Igrexa as súas tapicerías, pinturas, e todo o Pontifical, en vida. Fundou tres misas perpetuas polos seus pais na Parroquia onde fora bautizado, con renda para vestir 12 pobres, que asisten a unha e levan en diñeiro outra esmola. No lugar onde naceron os seus pais dotou unha capelanía e escola para ensinar os nenos; na súa Catedral a festa de San Miguel, e unha capelanía no coro; ao colexio de San Bartolomé deu máis de 2.000 ducados; fixo o retablo da capela e unha colgadura de damasco e veludo carmesí con orlas e franxas de ouro. Fixo tamén mandas ao colexio de Santiago; e ademais de todo isto, socorrendo aos pobres, con públicas e secretas esmolas. Ao convento de San Francisco de Orense deu a súa librería. Fixo moitas esmolas a conventos pobres; repartiu o que tiña en misas e en dar estado ás orfas; e ao fin con tales méritos, rendeu o vital espírito á 1.º de Xaneiro de 1611.
:P&lt;small&gt;ADRE FLOREZ:&lt;/small&gt; ''España Sagrada'', t.&amp;deg; 17, f.&amp;deg; 183.

'''AVIÉNO''' (Festo Rufo), natural de Galicia, célebre escritor a principios do século V; a súa patria fué a vila de Ribadavia, como o afirma Vivar ''in Maximum'', ano de 460, número 4, e por iso apropiouse o sobre-apelido Avieno. Deixou escritas varias obras: a primeira intitulada ''Descripción do orbe da terra'', composta toda de versos hexámetros: a segunda das ''Ribeiras marítimas de España'', en verso iámbico: a terceira é unha traducion dos ''Fenómenos de Arato'', en verso hexámetro, a obra do cal permanece, e fai dela memoria San Jerónimo, en ''Coment. Epist. Paul. ad Timot''.; a cuarta é a ''Historia romana'' en verso iámbico, seguindo á Livio; pero perdeuse toda esta obra; a quinta son varias ''Fábulas'' ou ''Apólogos'' en verso das cales aínda permanecen corenta e dúas. Ultimamente escribiu ''Epigramas'' que andan incorporados no códice dos antigos.

:H&lt;small&gt;ORTA&lt;/small&gt;: ''Anais de Galicia'', t.&amp;deg; 1. &amp;deg;, lib. 3, capítulo 10, folio 273.

'''ARIAS''' (D. Xoán), de coñecida nobreza, parente moi próximo de D. Pedro Alvarez Osorio, Conde de Lemos; foi Deán da antiga Igrexa de Lugo antes do ano 1184. As súas heroicas virtudes foron tales e tantas, que lle formaron un exemplar capitular. A da liberalidade en obras do divino culto foi extremada, participando dela varias igrexas. O Mosteiro de Vilar de Donas, patrimonio seu en terra de Monterroso, no devandito Bispado, doullo aos relixiosos e cabaleiros da orde de Santiago para que nel desen o hábito aos que lle pedisen e celebrasen os seus capítulos; ordenando que dende as vésperas segundas de Todos os Santos ata a Pascua de Resurrección, puxesen capas negras sobre as pelizas, como cóengos regulares. E porque despois da súa morte non se cumpría coa súa vontade, o conde D. Pedro, o seu parente, puxo preito á igrexa.

:P&lt;small&gt;ALLARES&lt;/small&gt;: ''Historia de Lugo'', f.&amp;deg; 318.

'''AGUIAR''' (o Doutor D. Francisco de) parente moi próximo do Bispo de Lugo, D. Frei Pedro Lopez de Aguiar, natural deste Bispado, de quen se trata nesta obra; foi Catedrático de Prima de Leis na Universidade de Valladolid, e, por excelente Xurista, mereceu o renome de Grande e que a Escola lle puxese honorífico epitafio: ''Hic cesarunt leges''.

:P&lt;small&gt;ALLARES&lt;/small&gt;: ibid. f.&amp;deg; 393.

'''AGUIAR''' (o Licenciado D. Diego), parente do anterior; poeta discreto, compuxo douscentos versos en lingua latina e castelá, falando cunhas mesmas palabras latin e castelán.

:P&lt;small&gt;ALLARES&lt;/small&gt;: ibid. f.&amp;deg; 393.

'''ÁLVAREZ DE VELASCO''' (D. Gabriel), naceu no val de Quiroga, estudou Leis; avogou nos Reais consellos; tivo comisións de crédito e oficios en España. Escribiu e imprimiu varios libros da súa profesión e doutros asuntos, entre eles un latino do ''Xuíz perfecto''; fué douto, prudente e recatado, verídico, algo colérico, esmoleiro e moi apreciador da virtude; fué Oedor de Santa Fe o 18 de Agosto de 1636, e promovido a Fiscal de Lima en 1648 e, xubilado co salario da primeira praza, morreu en sábado 22 de Xuño de 1658 á as sete da noite na idade de 61 anos; foi sepultado na capela de Nuestra Señora de Gracia do convento de Santo Agustin que comprou, labrou e dotou con capelanía de misas e de salves dos sábados, con Padroado; compuxo un libro reformado e engadido de ''Axiomas do Dereito''; outro de ''alimentos'', unha ''Carta laudatoria'' aos seus fillos da vida da súa muller D.ª Francisca Zorrilla, con quen casou en Santa Fe, filla do Oedor D. Diego Zorrilla e de D.ª Catalina de Ospina; outro libro compuxo ''da distinción do temporal e eterno'', de gran erudición.

:O&lt;small&gt;CARIZ&lt;/small&gt; no seu ''Nobiliario'', t.&amp;deg; 1. &amp;deg;, f.&amp;deg; 95 e 236.

'''APONTE''' (Basco Gil de), floreceu no século XVI: escribiu un libro das ''Liñaxes de Galicia''. Saavedra no ''Memorial'' da súa casa. f.º 184-B-. Foi familiar de D. Fernando, Conde de Andrade (anda a devandita obra M. S. e é rara.)

:F&lt;small&gt;ERRERAS&lt;/small&gt;: Historia de España. t.&amp;deg; 8. &amp;deg;, f.&amp;deg; 331.

'''ARIAS''' (Frei Diego), natural de Galicia, co seu compañeiro e paisano Frei Diego Mariño, relixiosos de San Francisco,con fervoroso desexo de maior estreiteza, observancia e pernitencia, impetrando licenza do Papa Bonifacio, pasaron a Portugal, e nun lugar deserto chamado a Rábida, non lonxe de Tui, edificaron un pobre Mosteiro, que foi o principio daquela reforma que tanto floreceu con exemplos e virtudes naquel Reino, o que sucedeu polos anos de 1392.

:F&lt;small&gt;ERRERAS&lt;/small&gt;: ''Historia de España''. t.&amp;deg; 8.&amp;deg;, f.&amp;deg; 331. 

'''ÁLVAREZ SOTELO''' (Padre Xoán), Xesuíta. Escribiu unha ''Historia de Galicia'' con moita elegancia, aínda que lixeiramente; consérvase M. S. en poder de D. [[José Cornide]].


'''ACEBEDO''' (Frei Martin de), descendente da ilustre casa de Seixo en Sabucedo, da orde da Nosa Señora da Merced, Catedrático de Prima de Teoloxía da Universidade de Santiago e Bispo en Italia.

:O&lt;small&gt;CARIZ&lt;/small&gt;: t.&amp;deg; 2. &amp;deg;, f.&amp;deg; 312.

'''ARIAS GALEGO''' (D. Gonzalo), Bispo de Girona, despois de Cartagena, douto Prelado; asistiu ao Concilio de Trento e morreu en 1573. 

:A&lt;small&gt;YALA&lt;/small&gt;: ''Concilio tridentino'', que traduciu ao castelán. –Apéndice 4. &amp;deg;, f.&amp;deg; 33.

'''ALFONSO''' (D. Nuño), Cóengo de Santiago e un dos famosos escritores da ''Historia compostelá'', exaltado ao Bispado de Mondoñedo, na cadeira da cal xa se achaba por Xullo do ano de 1120. O Bispo da cidade de León, D. Diego, sinaloulle renda entre as dignidades da súa Igrexa, que consta do seu testamento.

:R&lt;small&gt;ISCO&lt;/small&gt;: España Sagrada, t.&amp;deg; 35, f.&amp;deg; 171.

'''ÁLVAREZ DE SOTOMAIOR''' (Garci), fillo de Alonso López de Somoza e de D.ª Paula de Sotomaior, filla de D. Francisco Feijóo, señor de Vilar de Cas e de D.ª Isabel de Sotomaior, filla de D. Pedro Álvarez de Sotomaior, señor desta casa e conde de Camiña, e de D.ª Teresa de Tabera. Foi doutor, crucífero e letrado de Cámara do Ilustrísimo D. Rodrigo de Castro, Cardeal de Sevilla; foi xurisconsulto ''in utroque'' e de excelente inxenio, e moi xeral, e versado en todo xénero de letras curiosas.

:A&lt;small&gt;RGOTE DE MOLINA&lt;/small&gt;: no seu ''Nobiliario de Andalucía'', libro 2.&amp;deg;, f.&amp;deg; 253 B.

'''ALFONSO''' (Munio ou Nuño), tesoureiro da Santa Igrexa de Santiago; florecía a principios do século XI e aínda que non se sabe fixamente a súa patria, debe inferirse ser galego de nacemento, pois os mesmos apelido e nome demóstrano, e se isto non fose proba de abondo, debe apropiarse á Galicia polas dinidades que neste reino obtivo de Cóengo tesoureiro e de Bispo de Mondoñedo. Este foi o primeiro dos tres autores que compuxeron a célebre ''Historia compostelá'', un dos monumentos máis apreciables, verdadeiros e raros da antigüidade, polas singulares noticias que contén; foi tamén D. Nuño, capelán e secretario do rei D. Alonso VII, cuxos empregos gozaba en 1126, e en 1130 asistiu á expedición que o devandito soberano fixo contra os sarracenos.

:C&lt;small&gt;ASTRO&lt;/small&gt;: ''Biblioteca española'', t.&amp;deg; 2. &amp;deg;, f.&amp;deg; 490.

'''ARIAS''' (D. Martín), natural de Santiago, Bispo de Zamora; fundou na súa patria unha ermida co título de San Lorenzo, no ano 1223, na que se fundou un convento de relixiosos descalzos de San Francisco.

:G&lt;small&gt;IL&lt;/small&gt; G&lt;small&gt;ONZALEZ&lt;/small&gt; D&lt;small&gt;ÁVILA&lt;/small&gt;: ''Teatro eclesiástico das Igrexas de España'', t.&amp;deg; 1. &amp;deg;, pág. 3.

'''AVITO''', natural de Braga, contemporáneo de Paulo Orosio; é celebrado dos doutos; florecía polos anos de 310; traduciu do grego ó latin a relación que compuxo Luciano das reliquias do Protomártir Santo Estebo; as dificultades sobre a súa existencia tócaas a devandita ''Biblioteca'', tomo 2. &amp;deg;, f.&amp;deg; 247.

'''AVITO''', presbítero, natural de Braga. Florecía polo ano de 500; foi escritor poeta, como din Tritemio e San Isidoro, e danlle o título de Bispo; os seus escritos son cinco libros. 1. &amp;deg; ''Da orixe do mundo'', 2. &amp;deg; ''Do pecado orixinal'', 3. &amp;deg; ''Da sentenza de Deus'', 4. &amp;deg;º ''Do dioivo do mundo'', 5. &amp;deg; ''Do paso do mar Vermello''. Escribiu tamén á súa irmá Fuscina un libro da loanza da virxindade en verso hermosísimo e composto de elegantes epigramas, segundo a devandita ''Biblioteca'' e tomo, f.&amp;deg; 247.

-----

5.{{note|5}} V. Ares (D. Miguel.)

6.{{note|6}} Nota interlineal do autor.

7.{{note|7}} Adición á marxe do autor do M.S.

8.{{note|8}} Esta mesma biografía, escrita por outro autor, áchase na páxina 1.ª—Nota do Editor.


-----

'''BAEZA''' (Diego), natural de Ponferrada, tomou a sotana de Xesuíta en Salamanca, ano de 1600, onde ensinou con notable aplauso sendo ao mesmo tempo predicador moi celoso e apostólico; morreu cara o ano de 1647, con máis de 60 anos de idade. Deixou varios sermóns; ''Comentarios alegóricos e morais de Cristo no Vello Testamento''; ''nos Evanxeos'', &amp;.

'''BUGARIÑOS''' (o Mestre Frei Xosé), natural deste Reino, relixioso dominico, colexial que foi no de San Gregorio de Valladolid; foi moi erudito. Escribiu unha ''Historia do Apóstolo Santiago'' que existe manuscrita. Tamén un parecer manuscrito ''sobre a existencia continua do Noso Señor Sacramentado'', patente dia e noite na Igrexa Catedral de Lugo.

:P&lt;small&gt;ALLARES&lt;/small&gt;: ''Historia desta cidade'', folios 152 e 269.

'''BALBOA E BALCÁRCEL''' (Frei Gonzalo), da orde de San Francisco, natural deste Reino; aínda que Brandaón lle quere facer portugués. Foi mestre en teoloxía, e provincial na provincia de Santiago; célebre en virtudes, e un dos máis doutos que había na cristiandade no seu tempo; foi electo Xeral da súa relixión no capítulo celebrado en Asis, ano de 1304, e foi o primeiro da nosa nación. Aumentou e ilustrou con moitas fundacións de conventos, a súa orde, e adquiriu para ela na Terra Santa os sagrados lugares de Jerusalen, o de Nazaret, o de Monte-Sión, os do Sepulcro e Monte Calvario e todos os demais lugares e casas que posúe a seráfica Igrexa na devandita terra. Graduou de mestre ao sutilísimo Escoto; ilustrou a orde cun capítulo xeral, que celebrou en Tolosa, a onde concorreron novecentos Mestres en sagrada teoloxía, que formaron a declaración da súa regra, a que aprobou despois o Concilio vienense; e o Papa Clemente V desapropiou a toda a Orde das rendas que posuía, reducíndoa á observancia primitiva, e co mesmo espírito de singular pobreza morreu no Señor no convento de París, aos nove anos do seu xeneralato, ano de 1313, onde apareceu á os seus relixiosos, rodeado de luces e resplandores de gloria.

:G&lt;small&gt;ÁNDARA&lt;/small&gt;: ''Armas e triunfos de Galicia'', segunda impresión, f.&amp;deg; 283, c.&amp;deg; 2. &amp;deg;-F&lt;small&gt;ERRERAS&lt;/small&gt;: ''Historia de España'', t.&amp;deg; 7. &amp;deg;, f.&amp;deg; 24. -G&lt;small&gt;IL&lt;/small&gt; G&lt;small&gt;ONZÁLEZ&lt;/small&gt; D&lt;small&gt;ÁVILA&lt;/small&gt;, ''Historia das antigüidades de Salamanca'', lib. 3. &amp;deg;, pág. 228 e 229.

'''BERNARDO COMPOSTELÁN''', así chamado por ser natural de Compostela, Arcediago da apostólica Igrexa do Apóstolo Santiago, florecía no século XIII e nel acreditou os seus talentos coas obras que escribiu, e son: unha compilación das Decretais dos Pontífices (1) ou ''Lectura aurea super primum librum Decretalium'', que empeza: ''Quot modis''. Tamén escribiu ''Breviarium juris canonici''. ''Escolios á segunda colección das Decretais''; ''Escolios á terceira''; ''Sobre o libro primeiro das Decretais''; ''Aparato ás Decretais''; ''Casos sobre os cinco libros das Decretais''; ''Suma do dereito canónico'' ou ''Summa quoestionum ex Decretalibus''; ''Postilas sobre o Códice'' e ''Dixesto''. Destas obras, unhas áchanse impresas e outras manuscritas.

:F&lt;small&gt;ERRERAS&lt;/small&gt;: ''Historia de España'', t.&amp;deg; 6. &amp;deg;, no Indice, ao fin. Foi natural de Compostela, vivía polos anos de 1250; tivo moito coñecemento do Dereito e moito máis en negocios eclesiásticos; con tan relevantes garantías atraeulle para si o Papa Inocencio IV facéndoo o seu capelan. -M&lt;small&gt;ORERI&lt;/small&gt;: t.&amp;deg; 2, f.&amp;deg; 256. -G&lt;small&gt;ARIBAY&lt;/small&gt;: t.&amp;deg; 2. &amp;deg;, lib. 13, cap. 6. &amp;deg;, f.&amp;deg; 791. Con máis extensión trata deste varón doctísimo, CASTRO na súa ''Biblioteca Española'', t.&amp;deg; 2. &amp;deg;, dende o f.&amp;deg; 583 ao 588.

'''BIEDMA''' (D. Nicolás de), nobilísimo fillo de D. Diego Fernández de Biedma, Señor da casa de Biedma neste Reino de Galicia: graduouse de Doutor en Decretos; obtivo o arcediagado de Écija, dignidade na Santa Iglesia de Sevilla, de onde saíu electo para Bispo de Jaen o 17 de Xullo de 1368, cuxa Igrexa gobernou 14 anos como bo pastor; visitou logo o seu rabaño; reparou e edificou, ás súas expensas, a súa Igrexa catedral, á que deixou por herdeira á fin dos seus dias, con esta cláusula. ''Quam constituo haeredem universalem in praedictis omnibus bonis meis et quam ego incepi edificare''. En 1371, con acordo e consentimento do cabido da súa Igrexa, o domingo 2 de Marzo, reformou a Igrexa de Úbeda, por non poder sustentar tantos ministros como tiña, pola falta de poboadores que destruíran e afastaran os mouros coas súas continuas entradas, quitando enteiramente porcións e medias porcións e deixando só catro dignidades e oito coenxías. No devandito ano foi confirmador de sete privilexios que o Rei D. Enrique II concedeu e confirmou outro do mesmo Rei. No seguinte ano, o 8 de Xuño, cometeulle o Papa Gregorio IX a visita do Arcebispado de Sevilla, a dos Bispados de Córdoba, Badaxoz, Xaén, Plasencia, Cádiz e Coria, e a de todas as relixións, hospitais e lugares píos, que agás a Cartuxa e mendicantes, houbese neles {{ref|9}} (levando por acompañado ao pai Montesino da Orde de predicadores), ao efecto da cal expedíulle dúas bulas, e nunha delas dálle facultade para que poida levar cinco floríns de ouro de dereito por cada dia de ocupación na visita, os cales tiñan que pagar os visitados. Un asunto de tanta gravidade e empeño encargado á este prelado pola cabeza da Igrexa, acredita a súa moita prudencia, virtude e literatura. En 1378 deu cumprimento á súa visita, e conta ao Papa Clemente que residía en Aviñón, a onde foi, e promoveuno ao Bispado de Cuenca, onde experimentando pouca saúde, logo que viu vacante a súa primeira cadeira, pretendeu volvela á ocupar, e logrouno, entrando nela a principios de 1382, pero apertándolle o mal da gota que padecía, fixo o seu testamento, xa referido, en Xaén á 7 de Marzo de 1383, ante Alonso Díaz del Rincón, notario público e racioneiro da devandita santa Igrexa; morreu pouco tempo despois e foi sepultado o seu corpo no medio do coro da santa Igrexa.

:D. M&lt;small&gt;ARTÍN&lt;/small&gt; X&lt;small&gt;IMENA&lt;/small&gt;: ''Anais de Xaén'', f.&amp;deg; 342 ata o 366.

'''BEIRA''' (o P. Xoán), Xesuíta, e antes cóengo na colexiata da cidade da Coruña, movido dun sermón que oíu ao pai Estrada, deixando o século, seguiulle e aos seus doce compañeiros, que alí se achegaron, a pé ata Portugal, dando a mula en que adoitaba andar a un dos P. P. que se achaba enfermo. Foi admitido á relixión na cidade de Coimbra, ano de 1544, e ao seguinte enviáronlle ás Indias cos pais Antonio Criminal e Nicolás Lanceloto, e naquel colexio fixo oficio de porteiro; pouco despois foi enviado a Comorin, e despois San Francisco Javier mandouno ás Malucas, onde tres veces naufragou, loitando dous días e noites, nunha táboa, coas ondas en alta mar. E finalmente chegando á terra, experimentou non menores traballos; foi vendido a os mouros e bárbaros, por cristiáns apóstatas. Perseguido deles, fuxiu a os bosques, onde se mantiña moitos días sen comer, nin beber, todo o seu afán era a salvación das almas; por isto viu moitas veces postos puñais no seu peito para matalo; outras veces botábanlle veleno na comida e bebida, e finalmente de moitas emboscadas que lle preparaban, para quitarlle a vida, librábao Deus. Fixo gran número de conversións naqueles países, obrou o Altísimo polo seu medio algunhas marabillas que lle fixeron loable nesta mortal carreira, á que deu fin apostólica e santamente.

:N&lt;small&gt;IEREMBERG&lt;/small&gt;: ''Varóns ilustres da Compañía'', tomo 1. &amp;deg;, f.&amp;deg; 534.

9.{{note|9}} Adición interlineal do autor.


&lt;center&gt;[...]&lt;/center&gt;


&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-V]]
[[Categoría:Andrés Martínez Salazar]]
[[Categoría:1887]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:José Pardiñas y Villalobos]]
[[Categoría:Galicia]]
[[Categoría:Biblioteca Gallega]]

[[es:Breve compendio de los varones ilustres de Galicia]]</text>
      <sha1>inbzhk7amdgdg09lywh2fb255xmmd03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Historia y descripción de la ciudad de La Coruña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1779</id>
    <revision>
      <id>21089</id>
      <parentid>21086</parentid>
      <timestamp>2023-10-13T09:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Galicia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3901" sha1="4sc9yvih71z28h4tw6bl01h74cn6zdd" xml:space="preserve">{{Calidade do texto|25%}}
{{Título en cursiva}}
[[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] &amp;nbsp; ''Este texto é unha tradución''.
{{Prose}}
&lt;center&gt;
'''HISTORIA'''

'''E'''

'''DESCRICIÓN DA CIDADE DA CORUÑA'''

'''&lt;small&gt;POR&lt;/small&gt;'''

'''DON ENRIQUE DE VEDIA Y GOOSSENS.'''
&lt;/center&gt;


:::::::&lt;small&gt;A Coruña é aquela, e a alta torre&lt;/small&gt;
:::::::&lt;small&gt;do encantado e coidadoso espello,&lt;/small&gt;
:::::::&lt;small&gt;que ao Brigantino Porto dá e socorre&lt;/small&gt;
:::::::&lt;small&gt;con tempranos avisos e consello.....&lt;/small&gt;
:::::::B&lt;small&gt;ALBUENA.&amp;mdash;&lt;/small&gt;E&lt;small&gt;L&lt;/small&gt; B&lt;small&gt;ERNARDO.&lt;/small&gt; L&lt;small&gt;IB. XVI.&lt;/small&gt; O&lt;small&gt;CT.&lt;/small&gt; 126.


&lt;center&gt;

'''CORUÑA.'''

'''Imprenta e librería de D. Domingo Puga.'''

'''1845.'''


&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;

=='''ADVERTENCIA.'''==

&lt;/center&gt;

''Este libro é máis ben fruto dun conxunto de circunstancias casuais, que dun plan meditado.''

''Dous anos fai que un distinguido literato recoñeceu detidamente, e sen mais obxecto que o seu ardente amor ao estudo, os privilexios desta cidade, clasificándoos, póndoos en órden cronolóxico, formando un índice e o extracto do seu contido, e copiando íntegros os que lle pareceron mais notables e curiosos. Fuí en parte, testemuña deste traballo, e dotado, non das mesmas luces, pero si de igual aficion á as nosas cousas antigas, pensei en aproveitar unha época de lecer, á que me ví involuntariamente condenado, e atrevinme á ir adiantando a mesma materia, adquirindo cantas noticías podia sobre sucesos desta cidade, e recollendo datos relativos á ela, de maneira que insensiblemente atopeime cun cúmulo de papeis, que coordinado debidamente, podia formar unha narracion clara, sinxela e fiel das vicisitudes deste pobo. Faltaba con todo, a hilacion dos sucesos, e para isto, era preciso recoñecer o arquivo do corpo municipal, no que debian acharse os materiais que fosen necesarios. E debo dicir, que á a mais lixeira insinuacion, merecín á aquela corporacion ilustrada, a fineza de franquearmele para a súa exámen. Con isto, o que nun principio habia sído mero entretemento, converteuse nun verdadeiro traballo, pero cando lle ví algo adiantado, tiven por covardía e flojedad o abandonarlle, e reunindo as miñas escasas forzas, resolvín darlle cima, e ofrecerlle ao público.''

''Sen querer facer alarde da miña tarefa, podo dicir que me custou non poucas dilixencias, xestións, e traballo material: e isto comprenderano con facilidade as persoas medianamente versadas na nosa historia; houbo sempre tan pouco esmero na consevacion de documentos e papeis antigos, que non é cousa moi chaira e hacedera tecer o bosquejo histórico dunha poblacion, da cal, non se eu que ninguén ata agora, trate especialmente. A xeneral de Galicia, que puidese haberme ilustrado, serviume de moi pouco, porque pode dicirse que non existe. Os Anais de Horta comprenden só a parte mais antiga; ocupóse moito na loita co Imperio Romano, e despues do nacemento do Salvador, en asuntos eclesiásticos, na aparicion do corpo do Apóstolo e nos Santos que Galicia deu á a Igrexa, pero apenas tratou da Coruña, referindo só a vinda de Xullo Cesar á o seu porto. Tampouco puiden utilizarme das &quot;Armas e Triunfos&quot; de Gándara, compilacion puramente genealógica reducida á esplicar a sucesion de familias, pero non as vicisitudes do pais. foi fatalidade, que perezan moitos escritos relativos á el e de autores distinguidos. Segun D. Nicolás Antonio na súa Biblioteca, ilustraron a historia de Galicia nada menos que seis escritores que foron Afonso de Nova, Atanasio de Lobera, Gregorio de Lobarinhas, Juan Salgado de Araujo, Felipe da Gándara e Rodrigo de Peñuela. A fins do século XVII a escribia o P. Juan Alvarez Sotelo, en
&lt;/div&gt;
[[Categoría:1845]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:A Coruña]]

[[es:Historia y descripción de la ciudad de La Coruña]]</text>
      <sha1>4sc9yvih71z28h4tw6bl01h74cn6zdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Himno galego, 1890</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1780</id>
    <revision>
      <id>17182</id>
      <parentid>16977</parentid>
      <timestamp>2017-12-10T14:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1890]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1152" sha1="55iw0v8oyl3i0kjwqnnofpf88l2bscv" xml:space="preserve">Primeiro texto que se publicou d'''Os Pinos'', apareceu o 22 de maio de 1890 no folleto coas obras presentadas ao certame musical convocado polo Orfeón nº 4 da Coruña que dirixía Pascual Veiga.&lt;br&gt;


Que din os rumorosos &lt;br&gt;
Na costa verdecente,&lt;br&gt;
Ó rayo trasparente, &lt;br&gt;
Do prácido luar...?&lt;br&gt;
Que din as altas copas&lt;br&gt;
D'escuro arume arpado,&lt;br&gt;
Co seu ben compasado, &lt;br&gt;
Monótono fungar...?&lt;br&gt;

Do teu verdor cingido,&lt;br&gt;
É de benígnos astros,&lt;br&gt;
Confin dos verdes castros,&lt;br&gt;
E valeroso clán,&lt;br&gt;
Non dés a esquecemento,&lt;br&gt;
Da injuria o rudo encono;&lt;br&gt;
Despérta do teu sono,&lt;br&gt;
Fogar de Breogán.&lt;br&gt;

Os boos e generosos,&lt;br&gt;
A nosa voz entenden;&lt;br&gt;
E con arroubo atenden,&lt;br&gt;
O noso rouco son;&lt;br&gt;
Mas, sós os ignorantes,&lt;br&gt;
E férridos e duros, &lt;br&gt;
Imbéciles e escuros&lt;br&gt;
No-nos entenden, non.&lt;br&gt;

Os tempos son chegados,&lt;br&gt;
Dos bardos das edades,&lt;br&gt;
Q'as vosas vaguedades, &lt;br&gt;
Cumprido fin terán;&lt;br&gt;
Pois donde quer gigante,&lt;br&gt;
A nosa voz pregóa,&lt;br&gt;
A redenzón da bóa&lt;br&gt;
Nazón de Breogán.&lt;br&gt;
[[Categoría:GL-H]]
[[Categoría:Documentos de Galicia]]
[[Categoría:Eduardo Pondal]]
[[Categoría:1890]]</text>
      <sha1>55iw0v8oyl3i0kjwqnnofpf88l2bscv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Non galego</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1781</id>
    <revision>
      <id>13423</id>
      <parentid>13421</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T08:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="545" sha1="e4fq3ormr8a3uh6ub7z0kqtmtgwbm2k" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = contido
| imaxe = [[Ficheiro:Pendiente-traducir.png|40px|Este texto non está en galego.]]
| texto = '''Este texto ou sección precisa dunha tradución ao galego'''.&lt;br /&gt;A súa axuda é benvida. Se este texto non se traduce nun '''prazo de trinta días''', pasará á lista de páxinas para '''borrado rápido'''.&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} Colabore connosco] para que Wikisource mellore e medre.''&lt;/small&gt;
}}&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Traducir]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>e4fq3ormr8a3uh6ub7z0kqtmtgwbm2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Entradución</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1782</id>
    <revision>
      <id>14319</id>
      <parentid>4306</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T17:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="405" sha1="niwnvgy82qgxxvtfco0oeiaa0g76lf0" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background: #ffd; border: 1px solid #aa8; margin: 0; padding: 0 10px&quot;&gt;
'''Este artigo está sendo [[w:Wikipedia:Traducir|traducido ao galego]]''' por un usuario desta Wikipedia, por favor non o edite. Se o usuario non  publica a tradución no '''prazo de trinta días''', pasará á lista de páxinas para [[Wikipedia:Borrar|borrar]].''
&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Traducir]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>niwnvgy82qgxxvtfco0oeiaa0g76lf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Newuserlog-create-entry</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1792</id>
    <revision>
      <id>11153</id>
      <parentid>3356</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T10:38:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="92emlgiabs73god457w9b9i4e41puj5" xml:space="preserve">Novo usuario</text>
      <sha1>92emlgiabs73god457w9b9i4e41puj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Newuserlog-create2-entry</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1793</id>
    <revision>
      <id>11154</id>
      <parentid>3357</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T10:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="pvpe5ntolakkgu7hapswcl6j0uzsix4" xml:space="preserve">creou unha nova conta para &quot;$1&quot;</text>
      <sha1>pvpe5ntolakkgu7hapswcl6j0uzsix4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Newuserloglog</title>
    <ns>8</ns>
    <id>1794</id>
    <revision>
      <id>3358</id>
      <timestamp>2006-05-05T19:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xosé</username>
        <id>34</id>
      </contributor>
      <origin>3358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="1wbyap9oawn5copd0nqgidsq0rnjsvo" xml:space="preserve">Usuario novo ([[User talk:$1|$2]] | [[Special:Contributions/$1|$3]] | [[Special:Blockip/$1|$4]])</text>
      <sha1>1wbyap9oawn5copd0nqgidsq0rnjsvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1899</id>
    <revision>
      <id>6556</id>
      <parentid>6555</parentid>
      <timestamp>2009-05-19T09:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="eokyy4fjw61rbqjlrv6tsfy58uyz3q9" xml:space="preserve">{{Calidade do texto|75%}}
Este documento é a '''Proposta de Estatuto político da Comunidade de Euskadi''', tamén coñecido como '''Plan Ibarretxe''', saída do Palacio de Ajuria-Enea, o 25 de outubro de 2003.

En 2004 foi aprobado no [[w:Parlamento Vasco|Parlamento Vasco]] con maioría absoluta. Non foi sometido a ratificación en referendo nos territorios históricos de [[w:Álava|Álava]], [[w:Guipúscoa|Gipúscoa]] e [[w:Biscaia|Biscaia]]. Foi [http://www.congreso.es/portal/page/portal/Congreso/Congreso/Iniciativas/PropRefEstAut?_piref73_1335516_73_1335513_1335513.next_page=/wc/lanzarCGI rexeitado] polas Cortes Xerais do estado español, e non ten validez xurídica.

{{portadatexto
|nome=Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi 
|autor=Parlamento Vasco
|dataano=2004
|índice=1. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Preámbulo|Preámbulo]]&lt;br&gt;2. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título preliminar|Título preliminar]] &lt;small&gt;(artigos do 1 ao 11)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;3. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título I|Título I]] &lt;small&gt;(artigos do 12 ao 17)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;4. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título II|Título II]] &lt;small&gt;(artigos do 18 ao 30)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;5. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título III|Título III]] &lt;small&gt;(artigos do 31 ao 36)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;6. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título IV|Título IV]] &lt;small&gt;(artigos do 37 ao 54)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;7. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título V|Título V]] &lt;small&gt;(artigos do 55 ao 64)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;8. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título VI|Título VI]] &lt;small&gt;(artigos do 65 ao 69)&lt;/small&gt;&lt;br&gt;9. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición adicional|Disposición adicional]]&lt;br&gt;10. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición transitoria|Disposición transitoria]]&lt;br&gt;11. [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposicións finais|Disposicións finais]]&lt;br&gt;
}}

{{wikipedia|Proposta de Estatuto Político da Comunidade de Euskadi de 2004}}

[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>eokyy4fjw61rbqjlrv6tsfy58uyz3q9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Enuso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1900</id>
    <revision>
      <id>4307</id>
      <parentid>3519</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="664" sha1="5o5135mr8zx60vgyfebbfxapxttx782" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;inuse&quot; style=&quot;background: #cfc; border: 1px solid #aaa; margin: 0 2.5%; padding: 0 10px&quot;&gt;
'''Este artigo está actualmente sendo editado.'''&lt;br /&gt;Por favor, non faga ningunha edición neste artigo mentras esta mensaxe siga aparecendo para evitar así [[Wikipedia:Conflito de edición|conflitos de edición]]. Se precisa saber quen está traballando no artigo, por favor revise o [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} historial de edicións]
&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Artigos en edición por un usuario]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5o5135mr8zx60vgyfebbfxapxttx782</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1901</id>
    <revision>
      <id>21606</id>
      <parentid>19897</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T21:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2288" sha1="ng0nuaubnp3pthh1ghnwsowvuwi71w4" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=7|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
&lt;center&gt;
{| cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
| width=&quot;45%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: #c9dff0&quot; | 
&lt;br/&gt;
&lt;center&gt;[[Ficheiro:Escudo de la Segunda República Española.svg|175px]]&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 170%&quot;&gt;&lt;br /&gt;Constitución&lt;br /&gt;da República&lt;br /&gt;Española&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;1931&lt;/div&gt;


España, en uso da súa soberanía,&lt;br /&gt;e representada polas Cortes Constituíntes,&lt;br /&gt;decreta e sanciona esta Constitución.


Palacio das Cortes Constituíntes&lt;br /&gt;a 9 de Decembro de 1931.

| width=&quot;55%&quot; | 

[[Constitución española de 1931/Título preliminar|TÍTULO PRELIMINAR: Disposicións xerais]] &lt;small&gt;(art.1 ao art.7)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título I|TÍTULO I: Organización nacional]] &lt;small&gt;(art.8 ao art.22)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título II|TÍTULO II:  Nacionalidade]] &lt;small&gt;(art.23 ao art.24)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título III|TÍTULO III: Dereitos e deberes dos españois]] &lt;small&gt;(art.25 ao art.50)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título IV|TÍTULO IV: As Cortes ]] &lt;small&gt;(art.51 ao art.66)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título V|TÍTULO  V: Presidencia da República]] &lt;small&gt;(art.67 ao art.85)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título VI|TÍTULO VI: Goberno]] &lt;small&gt;(art.86 ao art.93)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título VII|TÍTULO VII: Xustiza]] &lt;small&gt;(art.94 ao art.106)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título VIII|TÍTULO VIII: Facenda pública]] &lt;small&gt;(art.107 ao art.120)&lt;/small&gt;


[[Constitución española de 1931/Título IX|TÍTULO IX: Garantías e reforma da Constitución]] &lt;small&gt;(art.121 ao art.125)&lt;/small&gt;

|}
&lt;/center&gt;

== Véxase tamén ==
{{Wikipedia}}
* [[Constitución española de 1812]]
* [[Estatuto Real de 1834]]
* [[Constitución española de 1837]]
* [[Constitución española de 1845]]
* [[Constitución española de 1869]]
* [[Constitución española de 1876]]
* [[Constitución española de 1978]]

[[Categoría:Constitucións españolas]]
[[Categoría:1931]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]</text>
      <sha1>ng0nuaubnp3pthh1ghnwsowvuwi71w4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Constitucións españolas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1902</id>
    <revision>
      <id>19058</id>
      <parentid>19057</parentid>
      <timestamp>2019-01-01T23:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shooke</username>
        <id>575</id>
      </contributor>
      <comment>en wikidata</comment>
      <origin>19058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="l4he1yv91s2uf0y7hidi6pq7dnfa7ek" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Constitucións españolas}}

[[Categoría:Documentos legais españois]]</text>
      <sha1>l4he1yv91s2uf0y7hidi6pq7dnfa7ek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitucións españolas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1903</id>
    <revision>
      <id>14585</id>
      <parentid>14578</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="545" sha1="pr0dt08plx1ucrsjj9sj36wap8f5z3l" xml:space="preserve">As '''constitucións españolas''' teñen sido as seguintes:
*[[Constitución de Baiona de 1808]]
*[[Constitución española de 1812]]
*[[Constitución española de 1837]]
*[[Constitución española de 1845]]
*[[Constitución española de 1856]]
*[[Constitución española de 1869]]
*[[Proxecto de constitución española de 1873]]
*[[Constitución española de 1876]]
*[[Constitución española de 1931]]
*[[Constitución española de 1978]]

{{Wikipedia|Constitución española}}

[[Categoría:Constitucións españolas| ]]
[[Categoría:GL-C]]</text>
      <sha1>pr0dt08plx1ucrsjj9sj36wap8f5z3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1845</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1904</id>
    <revision>
      <id>17251</id>
      <parentid>17250</parentid>
      <timestamp>2018-01-23T16:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <comment>/* Véxase tamén */ engado ligazón</comment>
      <origin>17251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28560" sha1="13qre1qxh87ts1b0ubs8u3jlklbob7g" xml:space="preserve">{{Documentos históricos}}

&lt;div style=&quot;border: 2px solid #A7D7F9; background-color: #F1FAFF; padding: 2ex; text-align: center; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 150%;&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[w:gl:Constitución española de 1845|Constitución Española]]'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;

de

&lt;div style=&quot;font-size: 130%;&quot;&gt;'''1845'''&lt;/div&gt;

[[Ficheiro:Escudo de Carlos III de España Toisón y su Orden variante leones de gules.svg|center|200px]]&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div class=&quot;prose&quot;&gt;{{Inicial|[[Ficheiro:InicialD.svg|40px|alt=D]]}}oña Isabel II, pola graza de Deus e a Constitución da Monarquía Española, Raíña das Españas; a tódolos que as presentes veren e entenderen, sabede: Que sendo a nosa vontade e a das Cortes do Reino regularizar e poñer en consonancia coas necesidades actuais do Estado os antigos foros e liberdades destes Reinos, e a intervención que as súas Cortes tiveron en todos tempos nos negocios graves da Monarquía, modificando ó efecto a Constitución promulgada en 18 de Xuño de 1837, viñemos, en unión e de acordo coas Cortes actualmente reunidas, en decretar e sancionar a seguinte&lt;/div class&gt;


&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''CONSTITUCIÓN DA MONARQUÍA ESPAÑOLA'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div class=prose&gt;

== Título I - Dos españois ==
'''Artigo 1.'''

Son españois:
# Tódalas persoas nadas nos dominios de España.
# Os fillos de pai ou nai españois, aínda que naceran fóra de España.
# Os estranxeiros que obtiveran carta de natureza.
# Os que sen ela gañaran veciñanza en calquera pobo da Monarquía.
A calidade de español pérdese por adquirir natureza en país estranxeiro, e por admitir emprego doutro Goberno sen licenza do Rei.&lt;br&gt;Unha lei determinará os dereitos que deberán gozar os estranxeiros que obteñan carta de natureza ou gañaran veciñanza.

'''Artigo 2.''' 

Tódolos españois podan imprimir e publicar libremente as súas ideas sen previa censura, con suxeición ás leis.

'''Artigo 3.''' 

Todo español ten dereito de dirixir peticións por escrito ás Cortes e ó Rei, como determinen as leis.

'''Artigo 4.''' 

Uns mesmos Códigos rexerán en toda a Monarquía.

'''Artigo 5.''' 

Tódolos españois son admisíbeis ós empregos e cargos públicos, segundo o seu mérito e capacidade.

'''Artigo 6.''' 

Todo español está obrigado a defender a Patria coas armas cando sexa chamado pola lei e a contribuír en proporción dos seus haberes para os gastos do Estado.

'''Artigo 7.''' 

Non pode ser detido, nin preso, nin separado do seu domicilio ningún español, nin achandada a súa casa senón nos casos e na forma que as leis prescriban.

'''Artigo 8.''' 

Se a seguridade do Estado esixese en circunstancias extraordinarias a suspensión temporal en toda a Monarquía, ou en parte dela, do disposto no artigo anterior, se determinará por unha lei.

'''Artigo 9.''' 

Ningún español pode ser procesado nin sentenciado senón polo Xuíz ou Tribunal competente, en virtude de leis anteriores ó delito e na forma que estas prescriban.

Discutida e votada polas Cortes Constituíntes de 1854-56 a Constitución que xeralmente é designada con esta última data, aínda que en realidade debera selo coa de 1855, posto que a súa aprobación rematou en 14 de Decembro de dito ano, e sen ter chegado a promulgarse, ditouse o Real decreto de 15 de Setembro de 1856 restablecendo esta Constitución de 1845, modificada pola Acta Adicional que se inserta a continuación da mesma, e que había de gardarse e cumprirse como parte integrante dela, entre tanto que as Cortes resolveran o conveniente.

'''Artigo 10.''' 

Non se imporá xamais a pena de confiscación de bens, e ningún español será privado da súa propiedade senón por causa xustificada de utilidade común, previa a correspondente indemnización.

'''Artigo 11.''' 

A Relixión da Nación española é a católica, apostólica, romana. O Estado obrígase a manter o culto e os seus ministros.

== Título II - Das Cortes ==
'''Artigo 12.''' 

A potestade de facer as leis reside nas Cortes co Rei.

'''Artigo 13.'''
 
As Cortes compóñense dos Corpos Colexisladores, iguais en facultades: o Senado e o Congreso dos Deputados.

== Título III - Do Senado ==

'''Artigo 14.''' 

O número de Senadores é ilimitado: o seu nomeamento pertence ao Rei.

'''Artigo 15.''' 

Só poderán ser nomeados Senadores os españois que, ademais de ter trinta anos cumpridos, pertenzan ás clases seguintes:
* Presidentes dalgún dos Corpos Colexisladores.
* Senadores ou Deputados admitidos tres veces nas Cortes.
* Ministros da Coroa.
* Conselleiros de Estado.
* Arcebispos.
* Bispos.
* Grandes de España.
* Capitáns xerais do Exército e Armada.
* Tenentes xerais do Exército e Armada.
* Embaixadores.
* Ministros plenipotenciarios.
* Presidentes de Tribunais Supremos.
* Ministros e Fiscais dos mesmos.
* Os comprendidos nas categorías anteriores deberán ademais gozar 30.000 reais de renda procedente de bens propios ou de soldos dos empregos que non poidan perderse senón por causa legalmente probada, ou de xubilación, retiro ou cesantía.
* Títulos de Castela que gocen de 60.000 reais de renda.
* Os que paguen cun ano de antelación 8.000 reais de contribucións directas, teñan sido Senadores ou Deputados a Cortes, ou Deputados provinciais, ou Alcaldes en pobos de 30.000 almas, ou Presidentes de Xuntas ou Tribunais de Comercio.

As condicións necesarias para ser nomeado Senador poderán variarse por unha lei.

'''Artigo 16.''' 

O nomeamento dos Senadores farase por decretos especiais, e neles expresarase o título en que, conforme ao artigo anterior, se funde o nomeamento.

'''Artigo 17.''' 

O cargo de Senador é vitalicio.

'''Artigo 18.''' 

Os fillos do Rei e do herdeiro inmediato da Coroa son Senadores á idade de vinte e cinco anos.

'''Artigo 19.''' 

Ademais das facultades lexislativas corresponde ao Senado:
# Xulgar os Ministros cando foran acusados polo Congreso dos Deputados.
# Coñecer dos delitos graves contra a persoa ou dignidade do Rei, ou contra a seguridade do Estado, conforme ao que establezan as leis.
# Xulgar os individuos do seu seo nos casos e na forma que determinaran as leis.

== Título IV - Do Congreso dos Deputados ==

'''Artigo 20.''' 

O Congreso dos Deputados comporase dos que nomeen as Xuntas electorais na forma que determine a lei. Nomearase un Deputado, ao menos, por cada 50.000 almas da poboación.

'''Artigo 21.'''

Os Deputados elixiranse polo método directo, e poderán ser reelixidos indefinidamente.

'''Artigo 22.''' 

Para ser Deputado requírese ser español, do estado seglar, cumprir vinte e cinco anos, gozar a renda procedente de bens raíces ou pagar por contribucións directas a cantidade que a lei Electoral esixa, e ter as demais circunstancias que na mesma lei se prefixen.

'''Artigo 23.''' 

Todo español que teña esas calidades pode ser nomeado Deputado por calquera provincia.

'''Artigo 24.''' 

Os Deputados serán elixidos por cinco anos.

'''Artigo 25.''' 

Os Deputados que admitan do Goberno ou da Casa Real pensión, emprego que non sexa de escala na súa respectiva carreira, comisión con soldo, honras ou condecoracións, quedan suxeitos a reelección. A disposición anterior non comprende aos Deputados que fosen nomeados Ministros da Coroa.

== Título V - Da celebración e facultades das Cortes ==
'''Artigo 26.''' 

As Cortes reúnense tódolos anos. Corresponde ao Rei convocalas, suspender e pechar as súas sesións, e disolver o Congreso dos Deputados; pero coa obriga, neste último caso, de convocar outras Cortes e reunilas dentro de tres meses.

'''Artigo 27.'''

As Cortes serán precisamente convocadas logo que vacare a Coroa, ou cando o Rei se imposibilitar de calquera modo para o goberno.

'''Artigo 28.''' 

Cada un dos Corpos Colexisladores forma o respectivo Regulamento para o seu goberno interior, e examina as calidades dos individuos que o compoñen; o Congreso decide, ademais, sobre a legalidade das eleccións dos Deputados.

'''Artigo 29.''' 

O Congreso dos Deputados nomea o seu Presidente, Vicepresidentes e Secretarios.

'''Artigo 30.''' 

O Rei nomea para cada lexislatura, de entre os mesmos Senadores, o Presidente e Vicepresidentes do Senado, e este elixe os seus Secretarios.

'''Artigo 31.''' 

O Rei abre e pecha as Cortes, en persoa ou por medio dos Ministros.

'''Artigo 32.''' 

Non poderá estar reunido un dos dous Corpos Colexisladores sen que tamén o estea o outro; exceptúase o caso en que o Senado exerza funcións xudiciais.

'''Artigo 33.''' 

Os Corpos Colegisladores non poden deliberar xuntos nin en presenza do Rei.

'''Artigo 34.'''

As Sesións do Senado e do Congreso serán públicas, e só nos casos en que esixan reserva poderá celebrarse sesión secreta.

'''Artigo 35.''' 

O Rei, e cada un dos Corpos Colexisladores, teñen a iniciativa das leis.

'''Artigo 36.''' 

As leis sobre contribucións e crédito público presentaranse primeiro ao Congreso dos Deputados.

'''Artigo 37.'''

As resolucións en cada un dos Corpos Colexisladores tómanse a pluralidade absoluta de votos; pero para votar as leis requírese a presenza da metade máis un do número total dos 
individuos que o compoñen.

'''Artigo 38.'''

Se un dos Corpos Colexisladores refugare algún proxecto de lei, ou lle negare o Rei a sanción, non poderá volverse a propor un proxecto de lei sobre o mesmo obxecto naquela lexislatura.

'''Artigo 39.''' 

Ademais da potestade lexislativa que exercen as Cortes co Rei, perténcenlles as facultades seguintes:
# Recibir ao Rei, ao sucesor inmediato da Coroa e á Rexencia ou Rexente do Reino o xuramento de gardar a Constitución e as leis.
# Elixir Rexente ou Rexencia do Reino e nomear titor ao Rei menor cando o prevé a Constitución.
# Facer efectiva a responsabilidade dos Ministros, os cales serán acusados o Congreso e xulgados polo Senado.
'''Artigo 40.'''

Os Senadores e os Deputados son inviolables polas súas opinións e votos no exercicio do seu encargo.

'''Artigo 41.'''

Os Senadores non poderán ser procesados nin arrestados sen previa resolución do Senado senón cando sexan achados in fraganti, ou cando non estea reunido o Senado; pero en todo caso darase conta a este Corpo o máis pronto posible para que determine o que corresponda. Tampouco poderán os Deputados ser procesados nin arrestados durante as sesións sen permiso do Congreso, a non ser achados in fraganti; pero neste caso e no de ser procesados ou arrestados cando estivesen pechadas as Cortes, darase conta o máis pronto posible ao Congreso para o seu coñecemento e resolución.

== Título VI - De El-Rei ==
'''Artigo 42.''' 

A Persoa de El-Rei é sacra e inviolable, e non está suxeita a responsabilidade. Son responsables os Ministros.

'''Artigo 43.''' 

A potestade de facer executar as leis reside no Rei, e a súa autoridade esténdese a todo canto conduce á conservación da orde pública no interior, e á seguridade do Estado no exterior, conforme á Constitución e ás leis.

'''Artigo 44.''' 

O Rei sanciona e promulga as leis.

'''Artigo 45.''' 

Ademais das prerrogativas que a Constitución sinala ao Rei, correspóndelle:
# Expedir os decretos, regulamentos e instrucións que sexan conducentes para a execución das leis.
# Coidar de que todo no Reino adminístrese pronta e cumplidamente a xustiza.
# Indultar aos delincuentes con arranxo ás leis.
# Declarar a guerra e facer e ratificar a paz, dando despois conta documentada ás Cortes.
# Dispor da forza armada, distribuíndoa como máis conveña.
# Dirixir as relacións diplomáticas e comerciais coas demais Potencias.
# Coidar da fabricación da moeda, na que se porá o seu busto e o seu nome.
# Decretar o investimento dos fondos destinados a cada un dos ramos da administración pública.
# Nomear todos os empregados públicos e coñecer honras e distincións de todas clases, con arranxo ás leis.
# Nomear e separar libremente os Ministros.
'''Artigo 46.''' 

O Rei necesita estar autorizado por unha lei especial:
# Para enaxenar, ceder ou permutar calquera parte do territorio español.
# Para admitir tropas estranxeiras no Reino.
# Para rectificar os tratados de alianza ofensiva, os especiais de comercio e os que estipulen dar subsidios a algunha Potencia estranxeira.
# Para abdicar a Coroa no seu inmediato sucesor.
'''Artigo 47.'''

O Rei, antes de contraer matrimonio, porao en coñecemento das Cortes, a cuxa aprobación se someterán as estipulaciones e contratos matrimoniais que deban ser obxecto dunha lei.

O mesmo observarase respecto do matrimonio do inmediato sucesor á Coroa. Nin o Rei nin o inmediato sucesor poden contraer matrimonio con persoa que por lei estea excluída da sucesión á Coroa.

'''Artigo 48.''' 

A dotación do Rei e da súa Familia fixarase polas Cortes ao principio de cada reinado

== Título VII - Da sucesión á coroa ==
'''Artigo 49.''' 

A Raíña lexítima das Españas é Dona Isabel II de Borbón.

'''Artigo 50.''' 

A sucesión no Trono das Españas será segundo a orde regular de primogenitura e representación, preferindo sempre a liña anterior ás posteriores; na mesma liña, o grao máis próximo ao máis remoto; no mesmo grao, o home á femia, e no mesmo sexo, a persoa de máis idade á de menos.

'''Artigo 51.''' 

Extinguidas as liñas dos descendentes lexítimos de Dona Isabel II de Borbón, sucederán pola orde que queda establecido a súa irmá e os tíos irmáns do seu pai, así homes como femias, e os seus lexítimos descendentes, se non estivesen excluídos.

'''Artigo 52.''' 

Se chegaren a extinguirse todas as liñas que se sinalan, faranse por unha lei novos chamamentos, como máis conveña á Nación.

'''Artigo 53.''' 

Calquera dúbida de feito ou de dereito que ocorra en orde á sucesión da Coroa resolverase por unha lei.

'''Artigo 54.''' 

As persoas que sexan incapaces para gobernar, ou fixesen cousa por que merezan perder o dereito á Coroa, serán excluídas da sucesión dunha lei.

'''Artigo 55.''' 

Cando reine unha femia, o seu marido non terá parte ningunha no goberno do Reino.

== Título VIII - Da menor idade de El-Rei, e da rexencia ==
'''Artigo 56.''' 

El-Rei é menor de idade ata cumprir catorce anos.

'''Artigo 57.''' 

Cando El-Rei for menor de idade, o pai ou a nai do Rei, e na súa falta o parente máis próximo a suceder na Coroa, segundo a orde establecida na Constitución, entrará, desde logo, a exercer a Rexencia, e exerceraa todo o tempo da menor idade do Rei.

'''Artigo 58.''' 

Para que o parente máis próximo exerza a Rexencia, necesita ser español, ter vinte anos cumpridos, e non estar excluído da sucesión da Coroa. O pai ou a nai de El-Rei só poderán exercer a Rexencia permanecendo viúvos.

'''Artigo 59.''' 

O Rexente prestará ante as Cortes o xuramento de ser fiel a El-Rei menor e de gardar a Constitución e as leis.

Se as Cortes non estiveren reunidas, o Rexente convocaraas inmediatamente, e entre tanto prestará o mesmo xuramento ante o Consello de Ministros, prometendo reiterarlle ante as Cortes tan logo como se achen congregadas.

'''Artigo 60.''' 

Se non houber ningunha persoa a quen corresponda de dereito a Rexencia, nomearana as Cortes, e comporase dunha, tres ou cinco persoas. Ata que se faga este nomeamento gobernará provisionalmente o Reino o Consello de Ministros.

'''Artigo 61.'''

Cando El-Rei estivera imposibilitado para exercer a súa autoridade, e a imposibilidade for recoñecida polas Cortes, exercerá a Rexencia durante o impedimento o fillo primoxénito de El-Rei, e a falta deste, os chamados á Rexencia.

'''Arttigo 62.''' 

O Rexente, e a Rexencia no seu caso, exercerá toda a autoridade de El-Rei, en cuxo nome han ser publicados os actos do Goberno.

'''Artigo 63.''' 

Será titor de El-Rei menor a persoa que no seu testamento houber nomeado El-Rei defunto, sempre que sexa español de nacemento; se non o nomeou, será titor o pai ou a nai mentres permanezan viúvos. Na súa falta, nomearano as Cortes, pero non poderán estar reunidos os encargos de Rexente e de titor senón no pai ou a nai deste.

== Título IX - Dos ministros ==
'''Artigo 64.''' 

Todo o que El-Rei mandar ou dispuxer no exercicio da súa autoridade, deberá ser asinado polo Ministro a quen corresponda, e ningún funcionario público dará cumprimento ao que careza deste requisito.

'''Artigo 65.''' 

Os Ministros poden ser Senadores ou Deputados e tomar parte nas discusións de ambos os Corpos Colegisladores; pero só terán voto naquel a que pertenzan.

== Título X - Da administración de xustiza ==
'''Artigo 66.''' 

Aos Tribunais e Xulgados pertence exclusivamente a potestade de aplicar as leis nos xuízos civís e criminais; sen que poidan exercer outras funcións que as de xulgar e facer que se execute o xulgado.

'''Artigo 67.''' 

As leis determinarán os Tribunais e Xulgados que ha de haber, a organización de cada un, as súas facultades, o modo de exercer e as calidades que han de ter os seus individuos.

'''Artigo 68.''' 

Os xuízos en materias criminais serán públicos, na forma que determinen as leis.

'''Artigo 69.''' 

Ningún maxistrado ou xuíz poderá ser deposto do seu destino, temporal ou perpetuo, senón por sentenza executoriada; nin suspendido senón por auto xudicial, ou en virtude de orde de El-Rei, cando este, con motivos fundados, o mande xulgar polo Tribunal competente.

'''Artigo 70.''' 

Os xuíces son responsables persoalmente de toda infracción de lei que cometan.

'''Artigo 71.''' 

A xustiza adminístrase en nome de El-Rei.

== Título XI - Das deputacións provinciais e dos concellos ==
'''Artigo 72.''' 

En cada provincia haberá unha Deputación provincial, elixida na forma que determine a lei e composta do número de individuos que esta indique.

'''Artigo 73.''' 

Haberá nos pobos Alcaldes e Concellos. Os Concellos serán nomeados polos veciños a quen a lei confira este dereito.

'''Artigo 74.''' 

A lei determinará a organización e atribucións das Deputacións e dos Concellos, e a intervención que haxan de ter en ámbalas dúas Corporacións os delegados do Goberno.

== Título XII - Das contribucións ==
'''Artigo  75.'''

Tódolos anos presentará o Goberno ás Cortes o presuposto xeral dos gastos do Estado para o ano seguinte e o plan das contribucións e medios para enchelos, como así mesmo as contas da recadación e inversión dos caudais públicos para o seu exame e aprobación.

'''Artigo 76.''' 

Non poderá imporse nin cobrarse ningunha contribución nin arbitrio que non estea autorizado pola lei de Presupostos ou outra especial.

'''Artigo 77.''' 

Igual autorización precisarase para dispor das propiedades do Estado e para tomar caudais a préstamo baixo o crédito da Nación.

'''Artigo 78.''' 

A Débeda pública está baixo a salvagarda especial da Nación.

== Título XIII - Da forza militar ==

'''Artigo 79.''' 

As Cortes fixarán, tódolos anos, a proposta do Rei, a forza militar permanente de mar e terra.

== Artigo adicional ==

'''Artigo 80.'''  

As provincias de Ultramar serán gobernadas por leis especiais. 

Por tanto, mandamos a tódolos nosos súbditos de calquera clase e condición que sexan, que haxan e garden a presente Constitución como lei fundamental da Monarquía; e mandamos así mesmo a todos os Tribunais, Xustizas, Xefes, Gobernadores e demais Autoridades, así civís como militares e eclesiásticas, de calquera clase e dignidade, que garden e fagan gardar, cumprir e executar a expresada Constitución en tódalas súas partes.

En palacio a 23 de Maio de 1845. ~EU A RAÍÑA. ~ O Presidente do Consello de Ministros, Ministro da Guerra, Ramón María Narváez. ~O Ministro de Estado, Francisco Martínez de la Rosa. ~O Ministro de Graza e Xustiza, Luís Mayáns. ~O Ministro de Facenda, Alejandro Mon. ~O Ministro de Mariña, Comercio e Gobernación de Ultramar, Francisco Armeiro. ~O Ministro da Gobernación da Península, Pedro José Pidal.(1)

''(1) Esta Constitución foi modificada pola Acta Adicional aprobada o 14 de decembro de 1855 e que se deixou sen efecto polo Real Decreto de 14 de outubro de 1856, dispoñendo que só había rexir e se observase a lei constitucional de 1845. A constitución foi reformada de novo pola Lei de 17 de xullo de 1857.''

== Acta Adicional á Constitución da Monarquía española (2) ==
'''Artigo 1.''' 

A cualificación dos delitos de imprenta corresponde aos Xurados, salvas as excepcións que determinen as leis.

'''Artigo 2.''' 

Promulgada a lei de que trata o art. 8º. da Constitución, o territorio a que aquela se aplique rexerase, durante a suspensión do prescrito no artigo 7º. da mesma Constitución, pola lei de orde pública establecida de antemán. Pero nin nunha nin noutra lei poderase autorizar ao Goberno para estrañar do Reino aos españois, nin para deportarlos nin desterralos fóra da Península.

'''Artigo 3.''' 

A primeira creación de Senadores non poderá exceder de 140. Feita esta, só poderá o Rei nomear Senadores cando estean abertas as Cortes.

'''Artigo 4.''' 

A lei electoral de Deputados a Cortes determinará se estes han de acreditar ou non o pago de contribución ou a posesión de renda.

'''Artigo 5''' 

Aínda cando sexa de escala o emprego que admita o Deputado a Cortes, quedará este suxeito a reelección.

'''Artigo 6.''' 

Durante cada ano estarán reunidas as Cortes ao menos catro meses, contados desde o día en que se constitúa definitivamente o Congreso.

'''Artigo 7.''' 

Cando entre os dous Corpos Colegisladores non haxa conformidade acerca da lei anual de orzamentos, rexerá no ano correspondente a lei de orzamentos do ano anterior.

'''Artigo 8.''' 

Sen previa autorización do Congreso non se poderá ditar sentenza contra os Deputados a quen se refire o art. 41 da Constitución.

'''Artigo 9.''' 

Ademais dos casos enumerados no artigo 46 da Constitución, o Rei necesitará estar autorizado por unha lei especial:
# Para conceder indultos xerais e amnistías.
# Para enajenar en todo ou en parte o patrimonio da Coroa.
'''Artigo 10.'''  

Tamén necesitará o Rei estar autorizado por unha lei especial para contraer matrimonio e para permitir que lle contraian os que sexan súbditos seus e estean chamados pola Constitución a sucederlle na Coroa.

'''Artigo 11.'''  

Haberá un Consello de Estado, ao cal ouvirá o Rei nos casos que determinen as leis. (1) Esta Constitución foi reformada de novo pola lei de 17 de Xullo de 1857, que se insere a continuación da Acta Adicional.

'''Artigo 12.'''  

A lei orgánica de Tribunais determinará os casos e a forma en que gubernativa ou disciplinariamente poderá o Rei trasladar, xubilar e declarar cesantes aos maxistrados e xuíces.

'''Artigo 13.''' 

O Rei só poderá nomear alcaldes nos pobos que teñan 40.000 almas, e nos demais exercerá nos nomeamentos dos alcaldes a intervención que determine a lei.

'''Artigo 14.''' 

As listas electorais para Deputados a Cortes serán permanentes. As calidades dos electores examinaranse en todas as instancias en xuízo público e contraditorio.

'''Artigo 15.'''  

Dentro do oito días seguintes á apertura das Cortes, o Goberno presentará ao Congreso as contas do penúltimo ano e o orzamento para o ano próximo vindeiro.

'''Artigo 16.''' 

As Cortes deliberarán sobre a lei a que se refire o artigo 79 da Constitución, antes de deliberar sobre a lei de Orzamentos.

Dado en palacio a 15 de Setembro de 1856. ~Está rubricado da Real man. ~O Presidente do Consello de Ministros, Leopoldo O'Donnell.

''(2) A vixencia desta Acta adicional foi tan breve que se deixou sen efecto por outro Real decreto de 14 de Outubro do mesmo ano 1856, dispondo que só rexese e se observase a lei constitucional da Monarquía promulgada en unión e de acordo coas Cortes en 23 de Maio de 1845.''

== Ley do 17 de xullo de 1857 (3) ==
Dona Isabel II, pola graza de Deus, etc.; a todos os que as presentes veren e entenderen, sabede: Que as Cortes decretaron e sancionar a seguinte reforma dos artigos 14, 15, 16, 17, 18 e 28 da Constitución.

'''Artigo 14.''' 

O Senado comporase:
* Dos fillos de El-Rei e do sucesor inmediato da Coroa, que cumprisen vinte e cinco anos.
* Dos Arcebispos e do Patriarca das Indias.
* Dos Presidentes dos Tribunais Supremos de Xustiza e de Guerra e Mariña.
* Dos Capitáns xerais do Exército e Armada.
* Dos Grandes de España por dereito propio, que non sexan súbditos doutra potencia e que acrediten ter a renda de 200.000 reais, procedentes de bens inmobles ou de dereitos que gocen da mesma consideración legal.
* Dun número limitado de Senadores nomeados por El-Rei.
'''Artigo 15.'''

Só poderán ser nomeados Senadores os españois que pertenzan ou pertencesen ás clases seguintes: Presidente do Congreso dos Deputados; Deputados admitidos catro veces nas Cortes e que exercesen a deputación durante oito anos; Ministros da Coroa; Bispos; Grandes de España; Tenentes xerais do Exército e Armada, despois de dous anos de nomeamento; Embaixadores, despois de dous anos de servizo efectivo, e Ministros plenipotenciarios, despois de catro; Vicepresidentes do Consello Real; Ministros e Fiscais dos Tribunais Supremos e Conselleiros reais, despois de dous anos de exercicio. 

Os comprendidos nas categorías anteriores deberán, ademais, gozar 30.000 reais de renda, procedentes de bens propios ou de soldos dos empregos que non poidan perderse senón por causa legalmente probada, ou de xubilación, retiro ou cesantía. Títulos de Castela que gocen 100.000 reais de renda. Os que paguen con catro anos de antelación 20.000 reais de contribucións directas e fosen ademais Senadores, ou Deputados ou Deputados Provinciais.

O nomeamento de Senadores farase por decretos especiais, e neles expresarase sempre o título en que, conforme ao disposto neste artigo, fúndese o nomeamento. 

As condicións necesarias para ser nomeado Senador poderán variarse por unha lei.

'''Artigo 16.''' 

Para tomar asento no Senado precísase ser español, ter trinta anos cumpridos, non estar procesado criminalmente nin inhabilitado no exercicio dos seus dereitos políticos, e non ter os seus bens intervidos.

'''Artigo 17.''' 

A dignidade de Senador nos Grandes de España que acrediten ter a renda e requisitos expresados no art. 14, é hereditaria. En todos os demais casos é vitalicia.

'''Artigo 18.''' 

A fin de perpetuar a dignidade de Senador nas súas familias, os Grandes de España poderán constituír vinculacións sobre os seus bens na forma e na cantidade que se determinará por unha lei especial.

'''Artigo 28.''' 

Cada un dos Corpos Colegisladores examina as calidades dos individuos que lle compoñen; o Congreso decide ademais sobre a legalidade das eleccións dos Deputados. Os Regulamentos do Senado e do Congreso serán obxecto dunha lei.

Por tanto, mandamos, etc. dado en palacio a 17 de Xullo de 1857. (Gaceta de Madrid, núm 1657, de 19 de xullo de 1857)

''(3) Esta lei foi derrogada por outra''

== Lei de abril de 1864 ==
''(restablecendo na súa integridade a Constitución de 1845)''

'''Disposición transitoria.'''

Serán admitidos como Senadores os Grandes de España por dereito propio que non sexan súbditos doutra potencia e que á promulgación desta lei posúan a renda de 200.000 reais, procedentes de bens inmobles ou de dereitos que gocen da mesma consideración con tal que o pidan no termo dun ano.

Na mesma forma e solicitándoo dentro do mesmo prazo, terán dereito a ser admitidos como Senadores os Grandes que non cumprisen a idade de trinta anos; pero deberán probar despois de cumprila e antes de tomar asento no Senado, que conservan todas as cualidades anteriormente expresadas.

(Gaceta de Madrid, núm 113, de 22 de abril de 1864)

&lt;/div&gt;


:* [[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] &amp;nbsp; ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto na súa lingua orixinal en: '''[http://www.senado.es/web/wcm/idc/groups/public/@cta_senhis/documents/document/mdaw/mde5/~edisp/senpre_018544.pdf]'''''

== Véxase tamén ==
{{wikipedia|Constitución española de 1845}}
* [[Constitución española de 1812]]
* [[Estatuto Real de 1834]]
* [[Constitución española de 1837]]
* [[Constitución española de 1869]]
* [[Constitución española de 1876]]
* [[Constitución española de 1931]]
* [[Constitución española de 1978]]
[[Category:Constitucións españolas]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:1845]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>13qre1qxh87ts1b0ubs8u3jlklbob7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1812</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1980</id>
    <revision>
      <id>14157</id>
      <parentid>9151</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T08:57:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1812]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7380" sha1="mwu0xbm2pe0uw8hvtthwthjm8n50zi6" xml:space="preserve">Don Fernando Sétimo, pola graza de Deus e a Constitución da Monarquía española, Rei das Españas, e na súa ausencia e cautividade a Rexencia do reino, nomeada polas Cortes Xerais e extraordinarias, a todos os presentes veren e entenderen, sabede; Que as mesmas Cortes decretaron e sancionaron a seguinte 
CONSTITUCIÓN POLÍTICA DA MONARQUÍA ESPAÑOLA

No nome de Deus todopoderoso, Pai, Fillo e Espírito Santo autor supremo e lexislador da sociedade.

As Cortes Xerais e extraordinarias da Nación española, ben convencidas, despois do máis detido exame e madura deliberación, de que as antigas leis fundamentais desta Monarquía, acompañadas das oportunas providencias e precaucións, que aseguren dun modo estable e permanente o seu enteiro comprimento, poderán encher debidamente o grande obxecto de promover a gloria, a prosperidade e o ben de toda a Nación, decretan a seguinte Constitución política para o bo goberno e recta administración do Estado.

==TÍTULO I: Da Nación española e dos españois==

===CAPÍTULO I: Da Nación Española===

Art. 1. A Nación española é a reunión de todos os españois de ambos hemisferios.

Art. 2. A Nación española é libre e independente, e non é nin pode ser patrimonio de ningunha familia nin persoa.

Art. 3. A soberanía reside esencialmente na Nación, e polo mesmo pertence a ésta exclusivamente o dereito de establecer as leis fundamentais

Art. 4. A Nación está obrigada a conservar e protexer por leis sabias e xustas a liberdade civil, a propiedade e os demáis dereitos lexítimos de todos os individuos que a compoñen.

===CAPÍTULO II: Dos españois===

Art. 5. Son españois:

Primeiro. Todos os homes libres nados ou aveciñados nos dominios das Españas, e os fillos destes.

Segundo. Os estranxeiros que obteñan das Cortes carta de naturaleza. 

Terceiro. Os que sen ela viven dez anos de vecindade, gañada segundo a lei en calquera pobo da Monarquía.

Cuarto. Os libertos dende que adquiran a liberdade nas Españas.

Art. 6. O amor da Patria é unha das principais obrigacións de todos os españois, a así mesmo, ser xustos e benéficos.

Art. 7. Todo español está obrigado a ser fiel á Constitución, obedecer as leis e respetar as autoridades establecidas

Art. 8. Tamén está obrigado todo español, sen distinción algunha, a contribuir en proporción das súas pertenzas para os gastos do Estado.

Art. 9. Está asi mesmo obrigado todo español a defende a Patria coas armas, cando sexa chamado por lei.

== TÍTULO II: Do territorio das Españas, a súa relixión e Goberno e dos cidadáns españois ==

=== CAPÍTULO I: Do territorio das Españas ===

Art. 10. O territorio español comprende na Península coas súas posesións e illas de arredores: Aragón, Asturias, Castilla la Vieja, Castilla la NUeva, Cataluña, Córdoba, Extremadura, Galicia, Granada, Jaén, León, Molina, Murcia, Navarra, Provincias Vascongadas, Sevilla e Valencia, as Illas Baleares e as Canarias coas demáis posesións en África. Na América setentrional: Nueva España coa Nueva Galicia e península do Iucatán, Guatemala, provincias internas de oriente, provincias internas de occidente, a illa de Cuba coas duas Floridas, a parte española da illa de Santo Domingo e a illa de Porto Rico coas demáis de arredores. Na América meridional, Nova Granada, Venezuela, o Perú, Chile, provincias do Río da Prata, e todas as de arredores do mar Pacífico e no Atlántico. En Asia, a illas Filipinas , e as que dependen do seu goberno.

Art. 11. Farase unha división máis conveniente do territorio español por unha lei constitucional, logo de que as circunstancias políticas da nación o permitan.

=== CAPÍTULO II: Da relixión ===

Art. 12. A relixión da Nación Española é e será perpetuamente a católica, apostólica, romana, única e verdadeira. A Nación protexea por leis sabias e xustas e prohibe o exercicio de calquera outra.

=== CAPÍTULO III: Do Goberno ===

Art. 13. O obxecto do Goberno é a felicidade da Nación, porto que o fin de toda sociedade política non é outro que o benestar de todos os individuos que a compoñen.

Art. 14. O goberno da Nación española é unha Monarquía moderada hereditaria.

Art. 15. A poestade de facer as leis reside nas Cortes co Rei.

Art. 16. A potestade de facer executar as leis reside no Rei

Art. 17. A potestade de aplicar as leis nas causas civís e criminais reside nos tribunais estblecidos pola lei.

=== CAPÍTULO IV: Dos cidadáns españois ===

Art. 18. Son cidadáns españois aqueles que por ambas liñas traen a súa orixe dos dominios españois en ámbolos hemisferios e están aveciñados en calquera pobo dos mesmos dominios.

Art. 19. É tamén cidadán o estranxeiro que gozando xa dos dereitos de español, obtivese das Cortes carta especial de cidadán.

Art. 20. Para que o estranxeiro poida obter das Cortes esta carta, deberá estar casado con española, e ter traída ou fixada nas Españas algunha invención ou industria apreciable, ou adquirido bens raíces polos que pague unha contribución directa, ou establecido no comercio cun capital propio e considerable a xuizo das mesmas Cortes, ou ter feito servizos sinalados a ben e defensa da Nación.

Art. 21. Son, asimesmo, cidadáns os fillos lexítimos dos estranxeiros domiciliados nas Españas, que tendo nacido nos dominios españois, non saliran nunca fóra sen licenza do Goberno, e tendo vinteun anos cumplidos, estean aveciñados nun pobo dos mesmos dominios, exercendo nel algunha profesión , oficio ou industria útil.

Art. 22. Aos españois que por calquera liña son reputados por ser orixinarios do África, qedalles aberta a porta da virtude e do merecemento para ser cidadáns: na súa consecuencia as Cortes concederán carta de cidadán aos que fixeran servizos calificados á Patria, ou aos que se distinguen polo seu talento, aplicación e conduta, coa condición de que sean fillos de lexítimo matrimonio de pais inxénuos; que estén casados con muller inxénua, e aveciñados aos dominios das Españas, e que exerzan algunha profesión, oficio ou industria útil con un capital propio.

Art. 23. Só os que sexan cidadáns poderán obter empregos municipais, e elixir para eles nos casos sinalados pola lei.

Art. 24. A calidade de cidadán español pérdese:

Primeiro. Por adquirir natureza nun país estranxeiro.

Segundo. Por admitir emprego de outro goberno 

Terceiro. Por sentecia na que se impoñan penas aflitivas ou infamantes, se non obtén rehabilitación

Cuarto. Por ter residido cinco anos consecutivos fóra do territorio español sen comisión ou licenza do Goberno.

Art. 25. O exercicio dos mesmo dereitos suspéndese:

Primeiro. En virtude de interdeción xudicial por incapacidade incapacidade física ou moral.

Segundo. Polo estado do deudor quebrado, ou de deudor aos caudais públicos.

Terceiro. Polo estado de servinte doméstico.

Cuarto. Por non ter emprego, oficio ou modo de vivir coñecido.

Quinto. Por atoparse procesado criminalmente.

Sexto. Dende o ano mil oitocentos trinta deberán de saber ler e escribir os que de novo entren en xexercicio dos dereitos de cidadán.

Art. 26. Só pola causas sinaladas nos artigos precedentes pódense perder ou suspender os dereitos de cidadán, e non por outras.

[[Categoría:Constitucións españolas]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:1812]]</text>
      <sha1>mwu0xbm2pe0uw8hvtthwthjm8n50zi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2043</id>
    <revision>
      <id>13480</id>
      <parentid>11547</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T10:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Bloque Nacionalista Galego]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1086" sha1="ehdr6xrap45zgg2v46cqt764koleehg" xml:space="preserve">{{Calidade do texto|50%}}
{{Portadatexto
|nome=Proposta de Estatuto para Galiza
|autor=Bloque Nacionalista Galego
|dataano=[[2005]]
|índice=1. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Preámbulo|Preámbulo]]&lt;br&gt;2. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título preliminar|Título preliminar]]&lt;br&gt;3. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título I|Título I]]&lt;br&gt;4. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título II|Título II]]&lt;br&gt;5. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título III|Título III]]&lt;br&gt;6. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título IV|Título IV]]&lt;br&gt;7. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título V|Título V]]&lt;br&gt;8. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título VI|Título VI]]&lt;br&gt;9. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título VII|Título VII]]&lt;br&gt;10. [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Disposicións finais|Disposicións finais]]
}}
[[Categoría:Documentos de Galicia]]
[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:Bloque Nacionalista Galego]]</text>
      <sha1>ehdr6xrap45zgg2v46cqt764koleehg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto do BNG no 2005</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2044</id>
    <redirect title="Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005" />
    <revision>
      <id>3754</id>
      <timestamp>2006-12-05T16:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>Proposta de Estatuto do BNG no 2005 movida a Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005</comment>
      <origin>3754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="a2wxq6k9a49akkxmers1e3d4a1f8e5b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]</text>
      <sha1>a2wxq6k9a49akkxmers1e3d4a1f8e5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Delete</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2053</id>
    <redirect title="Modelo:Lixo" />
    <revision>
      <id>3818</id>
      <parentid>3816</parentid>
      <timestamp>2007-02-06T14:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Redirecting to [[Template:Lixo]]</comment>
      <origin>3818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="bauuv3eugmkga6uyy6cecva4xhgfjza" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Template:Lixo]]</text>
      <sha1>bauuv3eugmkga6uyy6cecva4xhgfjza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Falai meus olhos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2067</id>
    <revision>
      <id>8291</id>
      <parentid>6816</parentid>
      <timestamp>2011-05-24T22:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>formato</comment>
      <origin>8291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="511" sha1="87a82rr9iq3bmgcue2hr5a5qxjm6rjo" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Falai meus olhos
|autor=Anónimo
|dataano=
|datadía=
|datames=
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
:Falai meus olhos si me quereis beñy, 
:Como falarà quin tempo non teñy.
:::Desejo falarvos
:::Miñ´ alma, scuitayme.
:::Non posso olvidarvos,
:::Miñ´ alma falayme. 
:Bivo desejando a vos miño beñy 
:Como falarà quin tempo non teñy.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
== Notas==
Vilancico anónimo do [[:w:gl:Cancioneiro de Uppsala|Cancioneiro de Uppsala]] (século XVI)
[[Categoría:GL-F]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>87a82rr9iq3bmgcue2hr5a5qxjm6rjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Ipbreason-dropdown</title>
    <ns>8</ns>
    <id>2072</id>
    <revision>
      <id>11141</id>
      <parentid>3860</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T09:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="673" sha1="k11q0l4lr22gdb93oe8pfi8tgnzzypo" xml:space="preserve">*Motivos frecuentes de bloqueo
** Abuso de múltiples contas de usuario
** Autopromoción, vangloria ou propaganda
** Cargar ficheiros con licenzas falsas
** Comportamento prexudicial para o funcionamento do wiki: intimidación, acoso ou ataques persoais
** Incluír nas páxinas textos sen sentido ou inintelixibles
** Incluír spam a sitios web externos
** Infraccións reiteradas dos dereitos de autor
** Nome de usuario non permitido
** Proxy aberto, servidor proxy ou ordenador zombi
** Usuario bloqueado con outro nome de usuario ou IP
** Vandalismo, incluír información falsa
** Vandalismo, incluír lixo e/ou insultos nas páxinas
** Vandalismo, destruír contido</text>
      <sha1>k11q0l4lr22gdb93oe8pfi8tgnzzypo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Títulos protexidos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2085</id>
    <revision>
      <id>3898</id>
      <parentid>3893</parentid>
      <timestamp>2007-07-12T20:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>3898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="rpf6cqxukoj4be8qhkiztl93hwis1cb" xml:space="preserve">Esta páxina trata daquelas páxinas que se recrean unha e outra vez e sobre como previr a súa creación.

{| style=&quot;border: 1px #999999 solid; width:100%;&quot;
|style=&quot;padding-left:.2em;&quot;| &lt;big&gt;'''Os novos artigos son benvidos en Wikisource.'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;Así e todo, de cando en cando, hai páxinas que por diversas circunstancias non cumpren os requisitos para publicarse e manterse en Wikisource. As páxinas da listaxe foron creadas e eliminadas en reiteradas ocasións. Se vostede quere crear un dos artigos da lista e conta con fontes fiables nas que basearse pode indicalo na [[Wikisource talk:Títulos protexidos|páxina de discusión]].
|}


*{{Wikisource:Títulos protexidos/Lista}}


===Instrucións de uso desta páxina===
* '''Só os admnistradores poden engadir títulos aquí.'''  
* Instrucións para os admnistradores:
** Borre a páxina que queira protexer.
** Edite a '''[[Wikisource:Títulos protexidos/Lista|lista]]''' co título a engadir.
** Insira o título por orde alfabética e indique xunta a entrada a data.
** Use {{[[Template:Título protexido|Título protexido]]}}, cos parámetros &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;título protexido|px=''nome_da_páxina''|motivo=''motivo''|ns=''espazo_de_nomes''|talk=''si/non''|commons=''si/non''}}&lt;/tt&gt;.  Só é imprescindible o primeiro parámetro.
** Para ''imaxes'' ou ''categorías'', DEBE incluír o espazo de nomes deste xeito (&lt;nowiki&gt;[[:Image&lt;/nowiki&gt;)  senón a protección non funcionará.


[[Category:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>rpf6cqxukoj4be8qhkiztl93hwis1cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Títulos protexidos/Lista</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2086</id>
    <revision>
      <id>3962</id>
      <parentid>3899</parentid>
      <timestamp>2007-10-01T11:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+Talk:Portada/w/index.php</comment>
      <origin>3962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1073" sha1="0vw8sfwhdalobg2tsj8g1kj0hkamvhy" xml:space="preserve">__NOTOC__

'''Administradores: Para asegurar a proteción fronte a creación, por favor borre as páxinas antes de engadir os títulos á lista.'''

'''&lt;big&gt;[http://gl.wikisource.org/w/index.php?title=Wikisource:T%C3%ADtulos_protexidos/Lista&amp;action=edit Engadir un título á lista]&lt;/big&gt;''' (alfabeticamente e coa data escríbese con cinco signos '''&lt;nowiki&gt;~~~~~&lt;/nowiki&gt;''')


==Títulos protexidos==
Estes títulos foron borrados e protexidos para previr a súa recreación:


===A-Z===
*{{título protexido|W/index.php|motivo=spambot|talk=non}} — 20:38, 12 xullo 2007 (UTC)
*{{título protexido|W/index.php|ns=talk|motivo=spambot|talk=non}} — 20:38, 12 xullo 2007 (UTC)
*{{título protexido|W/w/index.php|motivo=spambot|talk=non}} — 20:38, 12 xullo 2007 (UTC)
*{{título protexido|W/w/w/index.php|motivo=spambot|talk=non}} — 20:38, 12 xullo 2007 (UTC)

===Talk===
*{{título protexido|Talk:Portada/|motivo=spambot|talk=non}} — 20:38, 12 xullo 2007 (UTC)
*{{título protexido|Talk:Portada/w/index.php|motivo=spambot|talk=non}} — 11:26, 1 Outubro 2007 (UTC)</text>
      <sha1>0vw8sfwhdalobg2tsj8g1kj0hkamvhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Título protexido</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2087</id>
    <revision>
      <id>3897</id>
      <parentid>3896</parentid>
      <timestamp>2007-07-12T20:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;[[Template:Título protexido]]&quot; foi protexido [edit=sysop:move=sysop]</comment>
      <origin>3897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1583" sha1="89rhh5ne6fxyswuaf97s9gy35nludds" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;'''{{#ifexist:{{#if:{{{ns|}}}|{{{ns}}}:}}{{{1|{{{px}}}}}}|{{#ifeq:{{lc:{{{ns}}}}}|imaxe|[[:Image:{{{1|{{{px}}}}}}]]|[[{{#if:{{{ns|}}}|{{{ns}}}:}}{{{1|{{{pg}}}}}}]]}}|{{#ifeq:{{lc:{{{ns}}}}}|image|{{#ifeq:{{lc:{{{commons}}}}}|yes|[[:Commons:Image:{{{1|{{{pg}}}}}}|Image:{{{1|{{{pg}}}}}}]] &lt;small&gt;(Páxina local protexida fronte á recreación; ''non'' afecta á imaxe de Commons.)&lt;/small&gt;|[[Image:{{{1|{{{px}}}}}}|1px]]}}|{{ {{#ifexist: {{#if:{{{ns|}}}|{{{ns}}}:}}{{{1|{{{px}}}}}}||:{{#if:{{{ns|}}}|{{{ns}}}:|}}{{{1|{{{px}}}}}}}}}}}}}} ·''' &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode:{{#if:{{{ns|}}}|{{{ns}}}:|}}{{{1|{{{px}}}}}}}}}} rexistro]&lt;/span&gt;{{#ifeq:{{lc:{{{talk}}}}}|non||{{#if:{{{ns|}}}|{{#switch:{{lc:{{{ns}}}}}|discusión|discusión categoría|discusión axuda|descrición imaxe|discusión mediawiki|discusión modelo|discusión usuario|discusión wikisource=|&amp;#32;'''·''' [[{{{ns}}} talk:{{{1|{{{px}}}}}}|páxina de discusión]]}}|&amp;#32;'''·''' [[Talk:{{{1|{{{pg}}}}}}|páxina de discusión]]}}}}{{#if:{{{2|{{{motivo|}}}}}}|&amp;#32;— {{{2|{{{motivo}}}}}}|}}{{#ifeq:{{lc:{{{commons}}}}}|si|{{#ifeq:{{lc:{{{ns}}}}}|imaxe|[[Image:{{{1|{{{pg}}}} discusión}}|1px]]|}}}}{{#ifexist:{{#if:{{{ns|}}}|{{{ns}}}:}}{{{1|{{{px}}}}}}|&amp;#160;&amp;#32;'''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;font style=&quot;background: #ffff00&quot; color=&quot;#000000&quot;&gt;[http://gl.wikisource.org/w/index.php?title={{urlencode:{{#if:{{{ns|}}}|{{{ns}}}:|}}{{{1|{{{px}}}}}}}}&amp;action=delete Borrar páxina]&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;'''|}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Category:Marcadores de mantemento]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>89rhh5ne6fxyswuaf97s9gy35nludds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2088</id>
    <revision>
      <id>15489</id>
      <parentid>10129</parentid>
      <timestamp>2017-01-09T14:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1989" sha1="koduvutlzp862flydzwzrajoxzrmygh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
'''''ATENCIÓN!! Este template é un índice dunha serie de artigos, calquera modificación causará problemas nos artigos nos que estea aplicado'''''
[[Categoría:Marcadores de índice|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt; 
{| 
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: #c9dff0&quot; | 
&lt;br/&gt;
&lt;center&gt;[[Imaxe:Coat of Arms of Catalonia.svg|100px]]&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 170%&quot;&gt;&lt;br /&gt;&amp;nbsp; Estatuto de autonomía de Cataluña &amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 130%&quot;&gt;&lt;br /&gt;'''Estatut d'autonomia de Catalunya'''&lt;/div&gt;


''Aprobado polo Parlamento español o 30 de marzo de 2006&lt;br /&gt;e polo pobo catalán en referéndum o 18 de xuño de 2006''
&amp;nbsp;


&lt;big&gt;[[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006|Índice]]&lt;/big&gt;

&amp;nbsp;

|  
* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Preámbulo|Preámbulo]] 

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título preliminar|Título preliminar]] &lt;small&gt;(art.1 ó art.14)&lt;/small&gt;

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título I|Título I. Dereitos, deberes e principios reitores]] &lt;small&gt;(art.15 ó art.54)&lt;/small&gt;

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título II|Título II. Das Institucións]] &lt;small&gt;(art.55 ó art.94)&lt;/small&gt;

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título III|Título III. Do poder xudicial en Cataluña]] &lt;small&gt;(art.95 al art.109)&lt;/small&gt;

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título IV|Título IV. Das competencias]] &lt;small&gt;(art.110 ó art.173)&lt;/small&gt;

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título V|Título V. Das relacións institucionais da Generalitat]] &lt;small&gt;(art.174 ó art.200)&lt;/small&gt;

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título VI|Título VI. Do financiamento de la Generalitat]] &lt;small&gt;(art.201 ó art.221)&lt;/small&gt;

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título VII|Título VII. Da reforma do Estatuto]] &lt;small&gt;(art.222 ó art.223)&lt;/small&gt;

* [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Disposicións|Disposicións]]
|}</text>
      <sha1>koduvutlzp862flydzwzrajoxzrmygh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2089</id>
    <revision>
      <id>15488</id>
      <parentid>15487</parentid>
      <timestamp>2017-01-09T14:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="596" sha1="8pk9ni6q96rcp4k3fli1btfqk2rvzdh" xml:space="preserve">{{Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006}}

{{Wikipedia|Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006}}
{{Clear}}
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;&quot;
|-
|[[Imaxe:PD-icon.svg|50px]]
| &lt;center&gt;''Esta obra foi traducida ao galego pola Secretaría Xeral de Política Linguística da Xunta de Galiza e publicada pola Dirección Xeral de Difusión Corporativa da Generalitat de Cataluña baixo dominio público. Depósito legal: B-42467-2006&lt;/center&gt;
|}
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Documentos legais cataláns]]
[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:2006]]</text>
      <sha1>8pk9ni6q96rcp4k3fli1btfqk2rvzdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Catalunya 2006</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2091</id>
    <redirect title="Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006" />
    <revision>
      <id>4437</id>
      <parentid>3905</parentid>
      <timestamp>2008-03-21T05:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>タチコマ robot</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Robot: Arreglando doble redirección</comment>
      <origin>4437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="gljjrsymxvtdqou50cn242ytuv1mkpl" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006]]</text>
      <sha1>gljjrsymxvtdqou50cn242ytuv1mkpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Preámbulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2092</id>
    <revision>
      <id>8387</id>
      <parentid>4014</parentid>
      <timestamp>2011-08-28T16:16:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.1) (Bot: Modifico: [[es:Estatuto de autonomía de Cataluña (2006)/Preámbulo]]</comment>
      <origin>8387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4177" sha1="e1jk7vg2fdrdzd2wttheycez98ym152" xml:space="preserve">{{Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006}}

==Preámbulo==

Cataluña foi construíndose ao longo do tempo coas achegas de enerxías de moitas xeracións, de moitas tradicións e culturas, que atoparon nela unha terra de acollida.

O pobo de Cataluña mantivo ao longo dos séculos unha vocación constante de autogoberno, encarnada en institucións propias como a Generalitat -que foi creada en 1359 nas Cortes de Cervera- e nun ordeamento xurídico específico recollido, entre outras recompilacións de normas, nas ''[[Constitucións i altres drets de Catalunya]]''. Despois de 1714, foron varios os intentos de recuperación das institucións de autogoberno. Neste itinerario histórico constitúen fitos destacados, entre outros, a mancomunidade de 1914, a recuperación da Generalitat co [[Estatuto de autonomía de Cataluña 1932|estatuto de 1932]], o seu restablecemento en 1977 e o [[Estatuto de autonomía de Cataluña 1979|estatuto de 1979]], nacido coa democracia, a [[Constitución española de 1978|Constitución de 1978]] e o Estado das autonomías.

A liberdade colectiva de Cataluña atopa nas institucións da Generalitat o nexo cunha historia de afirmación e respecto dos dereitos fundamentais e das liberdades públicas da persoa e dos pobos, historia que os homes e as mulleres de Catauña queren proseguir, co fin de facer posible a construcción dunha sociedade democrática e avanzada, de benestar e progreso, solidaria co conxunto de España e incardinada en Europa.

O pobo catalán segue proclamando hoxe como valores superiores da súa vida colectiva a liberdade, a xustiza e a igualdade e manifesta a súa vontade de avanzar por unha vía de progreso que asegure unha calidade de vida digna para todos os que viven e traballan en Cataluña.

Os poderes públicos están ao servizo do interese xeral e dos dereitos da cidadanía, con respecto ó principio de subsidiariedade.

É por todo isto que, seguindo o espírito do preámbulo de 1979, este estatuto asume que:

* Cataluña é un país rico en territorios e xentes, unha diversidade que a define e a enriquece dende hai séculos e que a fortalece para os tempos vindeiros. 

* Cataluña é unha comunidade de persoas libres para persoas libres, onde cada un pode vivir e expresar identidades diversas, cun decidido compromiso comunitario baseado no respecto á dignidade de todas e cada unha das persoas.

* A achega de todos os cidadáns e cidadás configurou unha sociedade integradora, co esforzo como valor e con capacidade innovadora e emprendedora, valores que seguen impulsando o seu progreso.

* O autogoberno de Cataluña fundaméntase na Constitución, así como nos dereitos históricos do pobo catalán que, no marco daquela, dan orixe neste estatuto ao recoñecemento dunha posición singular da Generalitat. Cataluña quere desenvolver a súa personalidade política no marco dun Estado que recoñece e respecta a diversidade de identidades dos pobos de España.

* A tradición cívica e asociativa de Cataluña subliñou sempre a importancia da lingua e da cultura catalás, dos dereitos e dos deberes, do saber, da formación, da cohesión social, do desenvolvemento sostible e da igualdade de dereitos, hoxe, en especial, da igualdade entre mulleres e homes.

* Cataluña, a través do Estado, participa na construción do proxecto político da Unión Europea, cuxos valores e obxectivos comparte.

* Cataluña, dende a súa tradición humanista, afirma o seu compromiso con todos os pobos para construír unha orde mundial pacífica e xusta.

O Parlamento de Cataluña, recollendo o sentimento e a vontade da cidadanía de Cataluña, definiu de forma amplamente maioritaria Cataluña como nación. A Constitución española, no seu artigo segundo, recoñece a realidade nacional de Cataluña como nacionalidade.

En exercicio do dereito inalienable de Cataluña ao autogoberno, os parlamentarios cataláns propoñen, a Comisión Constitucional do Congreso dos Deputados acorda, as Cortes Xerais aproban e o pobo de Cataluña ratifica este estatuto.

[[ca:Estatut d'autonomia de Catalunya (2006)/Preàmbul]]
[[es:Estatuto de autonomía de Cataluña (2006)/Preámbulo]]</text>
      <sha1>e1jk7vg2fdrdzd2wttheycez98ym152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título preliminar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2093</id>
    <revision>
      <id>8385</id>
      <parentid>4010</parentid>
      <timestamp>2011-08-28T16:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.1) (Bot: Modifico: [[es:Estatuto de autonomía de Cataluña (2006)/Título preliminar]]</comment>
      <origin>8385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8994" sha1="rjafsgazsads1a9vgvg6d93n70uu7ll" xml:space="preserve">{{Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006}}

==Título preliminar==

===Artigo 1===

'''Cataluña'''

Cataluña, como nacionalidade, exerce o seu autogoberno constituída en comunidade autónoma, de acordo coa [[Constitución española de 1978|Constitución]] e con este estatuto, que é a súa norma institucional básica.

===Artigo 2===

'''A Generalitat'''

# A Generalitat é o sistema institucional no que se organiza políticamente o autogoberno de Cataluña.
# A Generalitat está integrada polo Parlamento, a Presidencia da Generalitat, o Goberno e as demais institucións que establece o [[Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título II#Capítulo V|capítulo V, do título II]].
# Os municipios, as veguerías, as comarcas e os demais entes locais que as leis determinen tamén integran o sistema institucional da Generalitat, como entes nos que esta se organiza territorialment, sen prexeuízo da súa autonomía.
# Os poderes da Generalitat emanan do pobo de Cataluña e exércense de acordo co establecido neste estatuto e na [[Constitución española de 1978|Constitución]].

===Artigo 3===

'''Marco político'''

# As relacións da Generalitat co Estado fundaméntanse no principio da lealdade institucional mutua e réxense polo principio seral, segundo o cal a Generalitat é Estado, polo principio de autonomía, polo de bilateralidade e tamén polo de mutualidade.
# Cataluña ten no Estado español e na Unión Europea o seu espazo político e xeográfico de referencia e incorpora os valores, os rpincipios e as obrigas que derivan do feito de formar parte deles.

===Artigo 4===

'''Dereitos e principios reitores'''

# Os poderes públicos de Cataluña deben promover o pleno exercicio das liberdades e dos dereitos que recoñecen este estatuto, a [[Constitución española de 1978|Constitución]], a Unión Europea, a [[Declaración Universal dos Dereitos Humanos]], o [[Convenio Europeo para a Protección dos Dereitos Humanos]] e os demais tratados e convenios subscritos por España que recoñecen e garanten os dereitos e as liberdades fundamentais.
# Os poderes públicos de Cataluña deben promover as condicións para que a liberdade e a igualdade dos individuos e dos grupos sexan reais e efectivas; deben facilitar a participación de todas as persoas na vida política, económica, cultural e social e deben recoñecer o dereito dos pobos a conservar e desenvolver a súa identidade.
# Os poderes públicos de Cataluña deben promover os valores da liberdade, a democracia, a igualdade, o pluralismo, a paz, a xustiza, a soliedariedade, a cohesión social, a equidade de xénero e o desenvolvemento sostible.

===Artigo 5===

'''Os dereitos históricos'''

O autogoberno de Cataluña fundaméntase tamén nos dereitos históricos do pobo catalán, nas súas institucións seculares e na tradición xurídica catalá que este estatuto incorpora e actualiza, ao abeiro do [[Constitución española de 1978/Título preliminar|artigo 2]], a [[Constitución española de 1978#Disposicións transitorias|disposición transitoria segunda]] e outros preceptos da [[Constitución española de 1978|Constitución]], dos que deriva o recoñecemento dunha posición singular da Generalitat en relación co dereito civil, a lingua, a cultura, a proxección oficial destas no ámbito educativo e o sistema institucional no que se organiza a Generalitat.

===Artigo 6===

'''A lingua propia e as linguas oficiais'''

# A lingua propia de Cataluña é a catalá. Como tal, o catalán é a lingua de uso normal e preferente das administracións públicas e dos medios de comunicación públicos de Cataluña e tamén é a lingua normalmente utilizada como vehicular e de aprendizaxe no ensino.
# O catalán é a lingua oficial de Cataluña. Tamen o é o castelán, que é a lingua oficial do Estado español. Todas as persoas teñen dereito a utilizar as dous linguas oficiais e os cidadáns de Cataluña o dereito e o deber de coñecelas. Os poderes públicos de Cataluña deben establecer as medidas necesarias para facilitar o exercicio destes dereitos e o cumprimento deste deber. De acordo co disposto no [[Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título I#Artigo 32|artigo 32]], non pode haber discriminación polo uso dunha ou doutra lingua.
# A Generalitat e o Estado deben emprender as accións necesarias para o recoñecemento da oficialidade do catalán na Unión Europea e a presenza e a utilización do catalán nos organismos internacionais e nos tratados internacionais de contido cultural ou lingüístico.
# A lingua occitana, denominada ''aranés'' en Arán, é a lingua propia deste territorio e é oficial en Cataluña, de acordo co establecido neste estatuto e nas leis de normalización lingüística.

===Artigo 7===

'''A condición política de cataláns'''

# Gozan da condición de cataláns ou cidadáns de Cataluña os cidadáns españois que teñen veciñanza administrativa en Cataluña. Os seus dereitos políticos exércense de acordo con este estatuto e coas leis.
# Gozan, como cataláns, dos dereitos políticos definidos por este estatuto os españois residentes no estranxeiro que tiveron en Cataluña a última veciñanza administrativa, así como os seus descendentes que manteñen esa cidadanía, se así o solicitan na forma que determine a lei.

===Artigo 8===

'''Símbolos de Cataluña'''

# Cataluña, definida como nacionalidade no [[Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título preliminar#Artigo 1|artigo primeiro]], ten como símbolos nacionais a bandeira, a festa e o himno.
# A bandeira de Cataluña é a tradicional de catro barras vermellas en fondo amarelo e debe estar presente nos edificios públicos e nos actos oficiais que teñan lugan en Cataluña.
# A festa de Cataluña é o día once de setembro.
# O himno de Cataluña é ''Els segadors''.
# O Parlamento debe regular as distintas expresións do marco simbólico de Cataluña e debe fixar a súa orde protocolaria.
# A protección xurídica dos símbolos de Cataluña é a que corresponde aos demais símbolos do Estado.

===Artigo 9===

'''O territorio'''

O territorio de Cataluña é o que corresponde aos límites xeográficos e administrativos da Generalitat, no momento da entrada en vigor deste estatuto.

===Artigo 10===

'''A capital'''

A capital de Cataluña é a cidade de Barcelona, que é a sede permanente do Parlamento, da Presidencia da Generalitat e do Goberno, sen prexuízo de que o Parlamento e o Goberno poidan reunirse noutros lugares de Cataluña, de acordo co que establecen, respectivamente, o Regulamento do Parlamento e a lei.

===Artigo 11===

'''Arán'''

# O pobo aranés exerce o autogoberno mediante este estatuto, o Conselh Generau de Arán e as demais institucións propias.
# Os cidadáns de Cataluña e as súas institucións políticas recoñecen Arán como unha realidade occitana, dotada de identidade cultural, histórica, xeográfica e lingüística, defendida polos aranesas ao longo dos séculos. Este estatuto recoñece, ampara e respecta esta singularidade e recoñece Arán como entidade territorial singular dentro de Cataluña, a cal é obxecto dunha particular protección por medio dun réxime xurídico especial.

===Artigo 12===

'''Os territorios con vínculos históricos, lingüísticos e culturais con Cataluña'''

A Generalitat debe promover a comunicación, o intercambio cultural e a cooperación coas comunidades e os territorios, pertencentes ou non ao Estado Español, que teñan vínculos históricos, lingüísticos e culturais con Cataluña. Para tales efectos, a Generalitat e o Estado, segundo proceda, poden subscribir convenios, tratados e outros instrumentos de colaboración en todos os ámbitos, que poden incluír a creación de organismos comúns.

===Artigo 13===

'''As comunidades catalás no exterior'''

A Generalitat, nos termos establecidos pola lei, debe fomentar os vínculos sociais, económicos e culturais coas comunidades catalás no exterior e debe prestarlles a asistencia necesaria. Para tal fin, a Generalitat, segundo proceda, pode formalizar acordos de cooperación coas institucións públicas e privadas dos territorios e dos países onde se atopan as comunidades catalás no exterior e pode solicitarlle ao Estado a subscrición de tratados internacionais sobre esta materia.

===Artigo 14===

'''Eficacia territorial das normas'''

#As normas e disposicións da Generalitat e o dereito civil de Cataluña teñen eficacia territorial, sen prexuízo das excepcións que poidan establecerse en cada materia e das situacións que deban rexerse polo estatuto persoal ou de outras normas de extraterritorialidade.
#Os estranxeiros que adquiren a nacionalidade española quedan sometidos ao dereito civil catalán mentres manteñan a veciñanza administrativa en Cataluña, agás que manifesten a súa vontade en contra.

[[ca:Estatut d'autonomia de Catalunya (2006)/Títol preliminar]]
[[es:Estatuto de autonomía de Cataluña (2006)/Título preliminar]]</text>
      <sha1>rjafsgazsads1a9vgvg6d93n70uu7ll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Irmáns</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2094</id>
    <revision>
      <id>17924</id>
      <parentid>17895</parentid>
      <timestamp>2018-07-18T09:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 14 revisións desde [[:w:Modelo:Irmáns]]</comment>
      <origin>17924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1563" sha1="p7i9rke4dls53tfbrtjmjpelg65ez0x" xml:space="preserve">{{Caixa lateral
| metadata=no
| position = {{{posición|}}}
| image    = 
  {{#switch: {{{imaxe|}}}
  | none =    &lt;!-- &quot;image=none&quot;, do nothing --&gt;
  |      =    &lt;!-- No image fed, select an image --&gt;
    [[Ficheiro:{{#switch: {{lc: {{{proxecto|}}} }}
    | commons                = Commons-logo.svg
    | meta|metawiki|m        = Wikimedia Community Logo.svg
    | wikibooks|wbk|wb|b     = Wikibooks-logo.svg
    | wikidata|data          = Wikidata-logo.svg
    | wikiquote|quote|wqt|q  = Wikiquote-logo.svg
    | wikipedia|wp|w         = Wikipedia-logo-v2.svg
    | wikisource|source|ws|s = Wikisource-logo.svg
    | wiktionary|wkt|wdy|d   = Wiktionary-logo-v2.svg
    | wikinews|news|wnw|n    = Wikinews-logo.svg
    | wikispecies|species    = Wikispecies-logo.svg
    | wikiversity|wvy|v      = Wikiversity-logo.svg
    | wikivoyage|voyage|voy  = Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg
    | mediawiki|mw           = MediaWiki logo without tagline.svg
    | outreachwiki|outreach  = Wikimedia Outreach.svg
    | incubator              = Incubator-notext.svg
    | #default               = Wikimedia-logo.svg
    }}|{{{tamaño|40x40px}}}|class=noviewer|link=
    ]]
  | #default = {{{imaxe|}}}
  }}
| text       = {{{texto|}}}{{#if:{{{ligazón|}}}|&amp;thinsp;&amp;thinsp;'''''{{{ligazón}}}'''''|}}{{#if:{{{usos|}}}|&lt;br/&gt;&lt;span style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt; ''(Ver os seus {{{usos}}})''&lt;/span&gt;|}}
| below      = 
| imageright = {{{imaxedereita|}}}
| class      = plainlinks sistersitebox
}}&lt;noinclude&gt;{{uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de proxectos irmáns|Irmans]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p7i9rke4dls53tfbrtjmjpelg65ez0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatísticas informe Comisión Nacional sobre desaparecidos (Arxentina)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2098</id>
    <revision>
      <id>14806</id>
      <parentid>11524</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T15:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1112" sha1="a1xdztzrwgmct8dn3khalhziehtaayt" xml:space="preserve">{{wikipedia|Comisión Nacional sobre a Desaparición de Persoas}}
==Distribución de desaparecidos por profesión ou ocupación (en porcentaxes): ==

 Obreiros           30,2%
 Estudantes         21,0%
 Empregados         17,9%
 Profesionais       10,7%
 Docentes            5,7%
 Autónomos e varios  5,0%
 Amas de casa        3,8%
 Pers. Forzas Seg.   2,5%
 Xornalistas         1,6%
 Actores e artistas  1,3%
 Relixiosos          0,3%


==Desaparecidos segundo a idade==

 De 0  a 15 anos:   1,65%
 De 16 a 25 anos:  43,23%
 De 26 a 35 anos:  38,16%
 De 36 a 45 anos:  10,13%
 De 46 a 55 anos:   4,25%
 De 56 a 65 anos:   1,92%
 Máis de 66 anos:   0,66%


==Lugar de desaparición==

 Na vía pública:    24,6%
 O domicilio:       62,0%
 O traballo:         7,0%
 Lugar de estudo:   6,0%
 Dependencia militar
 ou policial:        0,4%


==Momento de desaparición==

 De día:            38,0%
 De noite:          62,0%


'''Fonte: Informe da Comisión Nacional sobre desaparecidos da ditadura arxentina (1976-1983)'''


[[Categoría:Estatísticas]]
[[Categoría:Documentos da Arxentina]]
[[Categoría:GL-D]]</text>
      <sha1>a1xdztzrwgmct8dn3khalhziehtaayt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatísticas informe Comisión Nacional sobre desaparecidos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2099</id>
    <redirect title="Estatísticas informe Comisión Nacional sobre desaparecidos (Arxentina)" />
    <revision>
      <id>3930</id>
      <timestamp>2007-09-09T20:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lmbuga</username>
        <id>26</id>
      </contributor>
      <comment>Estatísticas informe Comisión Nacional sobre desaparecidos movida a Estatísticas informe Comisión Nacional sobre desaparecidos (Arxentina): Creo este dato preciso</comment>
      <origin>3930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="dzrkbexkesab4k63klmigw85bcgp290" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatísticas informe Comisión Nacional sobre desaparecidos (Arxentina)]]</text>
      <sha1>dzrkbexkesab4k63klmigw85bcgp290</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2103</id>
    <revision>
      <id>13551</id>
      <parentid>4684</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1992]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38577" sha1="6b2z6on9b0gghiyb2ck22k4selugzd9" xml:space="preserve">{{wikipedia|Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias}}
'''Carta europea das linguas rexionais ou minoritarias''' - ''Estrasburgo, 5.XI.[[w:1992|1992]]''

{{encabezar
|nome=Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias
|autor=Consello de Europa
|data=5 de novembro de 1992
}}

'''PREÁMBULO'''

Os estados membros do [[w:Unión Europea|Consello de Europa]], signatarios da presente Carta

Considerando que o fin do Consello de Europa é realizar unha unión máis estreita entre [[w:Unión Europea#Países membros|os seus membros]], principalmente co fin de salvagardar e promover os ideais e os principios que son o seu patrimonio común;

Considerando que a protección das linguas rexionais ou minoritarias históricas de Europa, algunhas das cales corren o
risco de desaparecer no curso do tempo, contribúen a manter e a desenvolver as tradicións e a riqueza cultural de Europa;

Considerando que o dereito de practicar unha lingua rexional ou minoritaria na vida privada e pública constitúe un dereito imprescritible, conforme aos principios contidos no Pacto Internacional relativo aos dereitos civís e políticos das Nacións Unidas, e conforme ao espírito da [[w:Convención de Salvagarda dos Dereitos do Home e das Liberdades Fundamentais|Convención de Salvagarda dos Dereitos do Home e das Liberdades Fundamentais]] do Consello de Europa;

Tendo en conta o traballo realizado no marco da Conferencia de Seguridade e Cooperación en Europa, e en particular a Acta final de [[w:Helsinqui|Helsinqui]] de [[w:1975|1975]] e o documento da reunión de [[w:Copenhague|Copenhague]] de [[w:1990|1990]];

Subliñando o valor do interculturalismo e do plurilingüismo, e considerando que a protección e o fomento das linguas rexionais ou minoritarias non se debería facer en detrimento das linguas oficiais e da necesidade de aprendelas;

Conscientes do feito de que a protección e a promoción das linguas rexionais ou minoritarias nos diferentes países e rexións de Europa representan unha contribución importante á construcción dunha Europa fundada nos principios da democracia e da diversidade cultural, no marco da soberanía nacional e da integridade territorial;

Tendo en conta as condicións específicas e as tradicións históricas propias de cada rexión dos países de Europa;

'''ACORDAN'''

'''PARTE I: DISPOSICIÓNS XERAIS'''

:'''Artigo 1. Definicións'''

Segundo a presente Carta:

:a) pola expresión “linguas rexionais ou minoritarias” enténdese as linguas

::I- empregadas tradicionalmente nun territorio dun estado polos súbditos deste estado que constitúen un grupo numéricamente inferior ao resto da poboación do estado;

::II- diferentes da(s) lingua(s) oficial(is) deste estado; non inclúe nin os dialectos da(s) lingua(s) oficial(is) do estado nin as linguas dos emigrantes;

:b) por “territorio no que unha lingua rexional ou minoritaria é utilizada” enténdese a área xeográfica na que esta lingua é o modo de expresión dun número de persoas que xustifica a adopción das diferentes medidas de protección e de promoción previstas pola presente Carta;

:c) por “linguas desprovistas de territorio”, enténdese as linguas utilizadas polos súbditos do estado que son diferentes da(s) lingua(s) utilizada(s) polo resto da poboación do estado, pero que, aínda sendo utilizadas no territorio do estado, non poden ser ligadas a unha área xeográfica particular deste.

:'''Artigo 2. Compromisos'''

1. Cada parte comprométese a aplica-las disposicións da parte II ao conxunto das linguas rexionais ou minoritarias utilizadas no seu territorio, que responden ás definicións do artigo 1.

2. No que se refire á lingua indicada no momento da ratificación, aceptación ou aprobación, conforme ao artigo 3, cada parte comprométese a aplicar un mínimo de trinta e cinco parágrafos ou alíneas escollidos entre as disposicións da parte III da presente Carta, dos cales tres polo menos serán escollidos en cada un dos artigos 8 e 12 e un en cada un dos
artigos 9, 10, 11 e 13.

:'''Artigo 3. Modalidades'''

1. Cada estado contratante debe especificar no seu instrumento de ratificación, de aceptación ou de aprobación cada lingua rexional ou minoritaria, ou cada lingua oficial menos estendida no conxunto ou unha parte do seu territorio, á que se aplican os parágrafos escollidos conforme ó parágrafo 2 do artigo 2.

2. Toda parte pode, en todo momento ulterior, notificar ao Secretario Xeral que acepta as obrigas que se derivan das disposicións doutros parágrafos da Carta non especificados no seu instrumento de ratificación, de aceptación ou de aprobación, ou que aplicará o parágrafo 1 do presente artigo a outras linguas rexionais ou minoritarias, ou a outras linguas oficiais menos estendidas no conxunto ou unha parte do seu territorio.

3. Os compromisos previstos no parágrafo precedente serán considerados parte integrante da ratificación, da aceptación ou da aprobación e producirán os mesmos efectos desde a data da súa notificación.

:'''Artigo 4. Status de protección existentes'''

1. Ningunha das disposicións da presente Carta pode ser interpretada como limitadora ou derogadora dos dereitos garantidos pola Convención Europea dos Dereitos do Home.

2. As disposicións da presente Carta enténdese sen prexuízo das disposicións máis favorables que regulan a situación das linguas rexionais ou minoritarias, ou o status xurídico das persoas pertencentes ás minorías, que existen xa nunha parte ou están previstas por acordos internacionais bilaterais ou multilaterais pertinentes.

:'''Artigo 5. Obrigas existentes'''

Nada na presente Carta pode ser interpretado de maneira que implique o dereito de emprender calquera actividade ou cumprir calquera acción que contraveña os fins da Carta das Nacións Unidas ou a outras obrigas do dereito internacional, incluído o principio da soberanía e da integridade territorial dos estados.

:'''Artigo 6. Información'''

As partes comprométense a garantir que as autoridades, organizacións e persoas afectadas sexan informadas dos dereitos e deberes establecidos pola presente Carta.

'''PARTE II: OBXECTIVOS E PRINCIPIOS PERSEGUIDOS CONFORME Ó PARÁGRAFO 1 DO ARTIGO 2'''

:'''Artigo 7. Obxectivos e principios'''

1. En materia de linguas rexionais ou minoritarias, nos territorios nos que estas linguas son utilizadas e segundo a situación de cada lingua, as partes fundamentan a súa política, a súa lexislación e a súa práctica nos obxectivos e principios seguintes:

:a) o recoñecemento das linguas rexionais ou minoritarias en canto expresión da riqueza cultural;

:b) o respecto da área xeográfica de cada lingua rexional ou minoritaria, procedendo de xeito que as divisións administrativas existentes ou novas non constitúan un obstáculo á promoción desta lingua rexional ou minoritaria;

:c) a necesidade dunha acción decidida de promoción das linguas rexionais ou minoritarias co fin de salvagardalas;

:d) a facilitación e/ou fomento do uso oral e escrito das linguas rexionais ou minoritarias na vida pública e na vida privada;

:e) o mantemento e desenvolvemento de relacións nos dominios cubertos pola presente Carta, entre os grupos que empregan unha lingua rexional ou minoritaria e outros grupos do mesmo estado que falan unha lingua utilizada nunha forma idéntica ou próxima, así como o establecemento de relacións culturais con outros grupos do estado que utilizan linguas
diferentes;

:f) a posta a disposición de formas e medios adecuados de ensino e de estudio das linguas rexionais ou minoritarias a tódolos niveis apropiados;

:g) a posta a disposición dos medios que permitan aos non falantes dunha lingua rexional ou minoritaria que habitan na área xeográfica onde esta lingua é utilizada e aprendela se o desexan;

:h) a promoción dos estudios e da investigación sobre as linguas rexionais ou minoritarias nas universidades ou establecementos equivalentes;

:i) a promoción das formas apropiadas dos intercambios transnacionais, nos dominios cubertos pola presente Carta, para as linguas rexionais ou minoritarias utilizadas baixo unha forma idéntica ou próxima en dous ou máis estados.

2. As partes comprométense a eliminar, se non o fixeron aínda, toda distinción, exclusión, restricción ou preferencia inxustificadas referentes á utilización dunha lingua rexional ou minoritaria e que se propoña desmotivar ou poñer en perigo o mantemento ou o desenvolvemento desta. A adopción de medidas especiais en favor das linguas rexionais ou minoritarias, destinadas a promover unha igualdade entre os falantes destas linguas e o resto da poboación ou tendentes a ter en conta as súas situacións particulares, non está considerado como un acto de discriminación para os falantes das linguas máis estendidas.

3. As partes comprométense a promover, por medio de medidas apropiadas, a comprensión mutua entre tódolos grupos lingüísticos do país, obrando principalmente de tal xeito que o respecto, a comprensión e a tolerancia en relación ás linguas rexionais ou minoritarias figuren entre os obxectivos da educación e da formación dispensadas no país, e a
alentar os medios de comunicación de masas a perseguir o mesmo obxectivo.

4. Ao definir a súa política a respecto das linguas rexionais ou minoritarias, as partes comprométense a tomar en consideración as necesidades e os desexos expresados polos grupos que utilizan estas linguas. As mesmas son alentadas a crear, se fora preciso, os órganos encargados de aconsellar as autoridades sobre todas as cuestións referentes ás linguas
rexionais ou minoritarias.

5. As partes comprométense a aplicar mutatis mutandis os principios enumerados nos parágrafos 1 a 4 anteriormente expostos ás linguas desprovistas de territorio. Non obstante, no caso destas linguas, a natureza e alcance das medidas a tomar para dar cumprimento á presente Carta serán determinadas de maneira flexible, tendo en conta as necesidades e
desexos, e respectando as tradicións e as características dos grupos que utilizan as linguas en cuestión.

'''PARTE III:MEDIDAS A FAVOR DO EMPREGO DAS LINGUAS REXIONAIS OU MINORITARIAS NA VIDA PÚBLICA, DE CONFORMIDADE COS COMPROMISOS SUBSCRITOS EN VIRTUDE DO PARÁGRAFO 2 DO ARTIGO 2'''

:'''Artigo 8. Ensino'''

1. En materia de ensino, as partes comprométense, no referente ao territorio onde se falan estas linguas, segundo a situación de cada unha delas e sen prexuízo do ensino da(s) lingua(s) oficial(is) do estado:

:a)
::I- a prever unha educación preescolar asegurada nas linguas rexionais ou minoritarias afectadas; ou
::II- a prever que unha parte substancial da educación preescolar sexa asegurada nas linguas rexionais ou minoritarias afectadas; ou
::III- a aplicar unha das medidas apuntadas nos parágrafos I e II anteriores polo menos aos alumnos dos que as familias o desexan e dos cales o número se xulga suficiente; ou
::IV- se os poderes públicos non teñen competencia directa no dominio da educación preescolar, a favorecer e/ou a incentivar a aplicación de medidas apuntadas baixo os apartados I a III;

:b)
::I- a prever un ensino primario asegurado nas linguas rexionais ou minoritarias afectadas; ou
::II- a prever que unha parte substancial do ensino primario sexa asegurado nas linguas rexionais ou minoritarias afectadas; ou
::III- a prever, no marco da educación primaria, que o ensino das linguas rexionais ou minoritarias afectadas faga parte integrante do currículo; ou
::IV- a aplicar unha das medidas apuntadas so as alíneas I a III aos alumnos dos que as familias o desexen e dos cales o número é xulgado suficiente;

:c)
::I- a prever un ensino secundario asegurado nas linguas rexionais ou minoritarias afectadas; ou
::II- a prever que unha parte substancial do ensino secundario sexa asegurado nas linguas rexionais ou minoritarias; ou
::III- a prever, no marco do ensino secundario, o ensino das linguas rexionais ou minoritarias como parte integrante do currículo; ou
::IV- a aplicar unha das medidas apuntadas nos parágrafos I a III ós alumnos que o desexen ou, dado o caso, dos cales as familias o desexan en número suficiente;

:d)
::I- a prever un ensino técnico e profesional que estea asegurado nas linguas rexionais ou minoritarias afectadas; ou
::II- a prever que unha parte substancial do ensino técnico e profesional estea asegurado nas linguas rexionais ou minoritarias afectadas; ou
::III- a prever, no marco da educación técnica e profesional, o ensino das linguas rexionais ou minoritarias afectadas como parte integrante do currículo; ou
::IV- a aplicar unha das medidas apuntadas nos apartados I a III ós alumnos que o desexen ou, dado o caso, dos que as familias o desexan en número suficiente;

:e)
::I- a prever un ensino universitario e outras formas de ensino superior nas linguas rexionais ou minoritarias; ou
::II- a prever o estudo destas linguas como materias de ensino universitario e superior; ou
::III- se, en razón da función do estado a respecto dos establecementos de ensino superior, as alíneas I e II non poden ser aplicadas, a alentar e/ou autorizar a posta en práctica dun ensino universitario ou doutras formas de ensino superior nas linguas rexionais ou minoritarias, ou de medios que permitan estudar estas linguas na universidade ou noutros establecementos de ensino superior;

:f)
::I- a adoptar as disposicións para que se dean cursos de educación de adultos ou de educación permanente asegurados, principalmente ou totalmente, nas linguas rexionais ou minoritarias; ou
::II- a propor estas linguas como disciplinas da educación dos adultos e do ensino permanente; ou
::III- se os poderes públicos non teñen competencia directa no dominio da educación dos adultos, a favorecer e/ou alentar o ensino destas linguas no marco da educación dos adultos e da educación permanente;

:g) a tomar as disposicións para asegurar o ensino da historia e da cultura das cales a lingua rexional é a expresión;

:h) a asegurar a formación inicial e permanente dos docentes necesarios para a posta en práctica dos parágrafos a) a g) aceptados pola parte;

:i) a crear un ou varios órganos de control encargados de seguir as medidas tomadas e os progresos realizados no establecemento ou o desenvolvemento do ensino das linguas rexionais ou minoritarias, e a establecer sobre estes puntos informes periódicos que serán feitos públicos.

2. En materia de ensino e no referente aos territorios distintos de aqueles nos que as linguas rexionais ou minoritarias son tradicionalmente usadas, as partes comprométense a autorizar, a fomentar ou a poñer en práctica, se o número de falantes dunha lingua rexional ou minoritaria o xustifica, un ensino na ou da lingua rexional ou minoritaria nos niveis apropiados de ensino.

:'''Artigo 9. Xustiza'''

As partes comprométense, no que respecta ás circunscricións das autoridades xudiciais nas que reside un número de persoas que practican linguas rexionais ou minoritarias que xustifica as medidas especificadas a seguir, segundo a situación de cada unha destas linguas e coa condición de que a utilización das posibilidades ofrecidas polo presente parágrafo non sexa considerada polo xuíz como un obstáculo á boa administración da xustiza:

:a) nos procedementos penais:
::I- a prever que os poderes xudiciais, a demanda dunha das partes, conduzan o procedemento nas linguas rexionais ou minoritarias; e/ou
::II- a garantir ó acusado o dereito de expresarse na súa lingua rexional ou minoritaria; e/ou
::III- a prever que as demandas e as probas, escritas ou orais, non sexan consideradas como inadmisibles polo só motivo de que estean formuladas na lingua rexional ou minoritaria; e/ou
::IV- a establecer nestas linguas rexionais ou minoritarias, a pedimento, os actos ligados a un procedemento xudicial, a través de intérpretes e a traduccións que non ocasionarán gastos adicionais para os interesados se fora necesario;

:b) nos procedementos civís:
::I- a prever que os poderes xudiciais, a pedimento dunha das partes, conduzan o procedemento nas linguas rexionais ou minoritarias; e/ou
::II- a permitir, cando unha parte nun litixio debe comparecer en persoa diante dun tribunal, que se exprese na súa lingua rexional ou minoritaria sen incorrer en gastos adicionais; e/ou
::III- a permitir a producción de documentos e de probas nas linguas rexionais ou minoritarias, se fose preciso recorrendo a intérpretes e a traduccións;

:c) nos procedementos diante dos poderes xudiciais competentes en materia administrativa:
::I- a prever que os poderes xudiciais, a pedimento dunha das partes, conduzan o procedemento nas linguas rexionais ou minoritarias; e/ou
::II- a permitir, cando unha parte nun litixio debe comparecer en persoa diante dun tribunal, que se exprese na súa lingua rexional ou minoritaria sen incorrer por isto en gastos adicionais; e/ou
::III- a permitir a producción de documentos e de probas nas linguas rexionais ou minoritarias, se fose necesario recorrendo a intérpretes e a traduccións;

:d) a tomar as medidas co fin de que a aplicación das alíneas I e III dos parágrafos b) e c) e o emprego eventual de intérpretes e de traduccións non supoñan gastos adicionais para os interesados.

2. As partes comprométense:

:a) a non recusar a validez dos actos xurídicos establecidos no estado polo simple feito de que estean redactados na lingua rexional ou minoritaria; ou

:b) a non recusar a validez, entre as partes, dos actos xurídicos establecidos no estado polo feito de que estean redactados nunha lingua rexional ou minoritaria, e a prever que serán opoñibles aos terceiros interesados non falantes destas linguas, a condición de que o contido do acto sexa posto no seu coñecemento por aquel que o fai valer; ou

:c) a non recusar a validez, entre as partes, dos actos xurídicos establecidos no estado polo só feito de que estean redactados nunha lingua rexional ou minoritaria.

3. As partes comprométense a facer accesibles, nas linguas rexionais ou minoritarias, os textos lexislativos nacionais máis importantes e os que afectan principalmente aos que empregan estas linguas, a menos que estes textos estean xa dispoñibles doutro xeito.

:'''Artigo 10. Autoridades administrativas e servizos públicos'''

1. Nas circunscricións das autoridades administrativas do estado nas que reside un número de falantes de linguas rexionais ou minoritarias que xustifica as medidas a seguir e segundo a situación de cada lingua, as partes comprométense, na medida en que isto é razoablemente posible:

:a)
::I- a procurar que as autoridades administrativas utilicen as linguas rexionais ou minoritarias; ou
::II- a procurar que os seus axentes que están en contacto co público empreguen as linguas rexionais ou minoritarias nas súas relacións coas persoas que se dirixen a elas nestas linguas; ou
::III- a procurar que os falantes de linguas rexionais ou minoritarias poidan presentar demandas orais ou escritas e recibir unha resposta nestas linguas; ou
::IV- a vixiar que os falantes de linguas rexionais ou minoritarias poidan presentar demandas orais ou escritas nestas linguas; ou
::V- a vixiar que os falantes de linguas rexionais ou minoritarias poidan someter a consideración válidamente un documento redactado nestas linguas;

:b) a poñer á disposición formularios e textos administrativos de uso corrente pola poboación nas linguas rexionais ou minoritarias, ou en versións bilingües;

:c) a permitir ás autoridades administrativas redactar documentos nunha lingua rexional ou minoritaria.

2. No que afecta ás autoridades locais e rexionais dos territorios nos que reside un número de falantes de linguas rexionais ou minoritarias que xustifica as medidas a seguir, as partes comprométense a permitir e/ou a fomentar:

:a) o emprego de linguas rexionais ou minoritarias no marco da administración rexional ou local;

:b) a posibilidade para os falantes de linguas rexionais ou minoritarias de presentar demandas orais ou escritas nestas linguas;

:c) a publicación polas colectividades rexionais dos textos oficiais que están orixinariamente nas linguas rexionais ou minoritarias;

:d) a publicación polas colectividades locais dos seus textos oficiais igualmente nas linguas rexionais ou minoritarias;

:e) o emprego polas colectividades rexionais das linguas rexionais ou minoritarias nos debates das súas asembleas, sen excluír, non obstante, o emprego da(s) lingua(s) oficial(is) do estado;

:f) o emprego polas comunidades locais de linguas rexionais ou minoritarias nos debates das súas asembleas, sen excluír non obstante, o emprego da(s) lingua(s) oficial(ais) do estado;

:g) o emprego ou a adopción, no seu caso conxuntamente coa denominación na(s) lingua(s) oficial(is), das formas tradicionais e correctas da toponimia nas linguas rexionais ou minoritarias.

3. No que afecta aos servizos públicos asegurados polas autoridades administrativas ou por outras persoas que operan por conta delas, as partes contratantes comprométense, nos territorios nos que as linguas rexionais ou minoritarias son utilizadas, en función da situación de cada lingua e na medida en que isto é razoablemente posible:

:a) a procurar que as linguas rexionais ou minoritarias sexan empregadas con ocasión da prestación do servicio; ou

:b) a permitir aos falantes de linguas rexionais ou minoritarias formular un pedimento ou recibir unha resposta nestas linguas; ou

:c) a permitir aos falantes de linguas rexionais ou minoritarias formular un pedimento nestas.

4. Coa fin da posta en práctica das disposicións dos parágrafos 1, 2 e 3 que estas aceptaron, as partes comprométense a tomar as medidas seguintes:

:a) a tradución ou interpretación que eventualmente se requiran;

:b) o recrutamento e, dado o caso, a formación dos funcionarios e outros axentes públicos en número suficiente;

:c) a satisfación, na medida do posible, das demandas dos axentes públicos coñecedores dunha lingua rexional ou minoritaria de ser destinados ó territorio no que esta lingua é utilizada.

5. As partes comprométense a permitir, a pedimento dos interesados, o emprego ou a adopción de patronímicos nas linguas rexionais ou minoritarias.

:'''Artigo 11. Medios de comunicación'''

1. As partes comprométense cos falantes de linguas rexionais ou minoritarias, nos territorios onde estas linguas son utilizadas segundo a situación de cada lingua, na medida en que as autoridades públicas teñen, de forma directa ou indirecta, competencia, poderes ou funcións neste dominio, respectando os principios de independencia e de autonomía dos medios de comunicación:

:a) na medida en que a radio e a televisión teñen unha misión de servizo público:
::I- a asegurar a creación de polo menos unha estación de radio e unha cadea de televisión nas linguas rexionais ou minoritarias; ou
::II- a fomentar e/ou facilitar a creación de polo menos unha estación de radio e unha cadea de televisión nas linguas rexionais ou minoritarias; ou
::III- a tomar as disposicións apropiadas para que os medios de difusión programen emisións nas linguas rexionais ou minoritarias;

:b)
::I- a fomentar e/ou facilitar a creación de polo menos unha estación de radio nas linguas rexionais ou minoritarias; ou
::II- a fomentar e/ou facilitar a emisión de programas de radio nas linguas rexionais ou minoritarias de maneira regular;

:c)
::I - a fomentar e/ou facilitar a creación de polo menos unha cadea de televisión nas linguas rexionais ou minoritarias; ou
::II - a fomentar e/ou facilitar a difusión de programas de televisión nas linguas rexionais ou minoritarias de maneira regular;

:d) a fomentar e/ou facilitar a producción e a difusión de obras audiovisuais nas linguas rexionais ou minoritarias;

:e)
::I- a fomentar e/ou facilitar a creación e/ou mantemento de polo menos un órgano de prensa nas linguas rexionais ou minoritarias; ou
::II- a fomentar e/ou facilitar a publicación de artigos de prensa nas linguas rexionais ou minoritarias, de maneira regular;

:f)
::I - a cubrir os custos suplementarios dos medios de comunicación que empregan linguas rexionais ou minoritarias, cando a lei prevé unha asistencia financeira en xeral para estes medios; ou
::II - a estender as medidas existentes de asistencia financeira ás produccións audiovisuais en linguas rexionais ou minoritarias;

:g) a soster a formación de xornalistas e outro persoal para os medios de comunicación que empregan as linguas rexionais ou minoritarias.

2. As partes comprométense a garantir a liberdade de recepción directa das emisións de radio e televisión dos países veciños nunha lingua utilizada baixo unha forma idéntica ou próxima dunha lingua rexional ou minoritaria, e a non oporse á retransmisión de emisión de radio e de televisión dos países veciños nesa lingua. Comprométense ademais a vixiar para
que ningunha restricción á liberdade de expresión e á libre circulación da información nunha lingua utilizada nunha forma idéntica ou próxima dunha lingua rexional ou minoritaria sexa imposta á prensa escrita. O exercicio das liberdades mencionadas enriba, que comporta deberes e responsabilidades, pode estar sometido a certas formalidades, condicións, restriccións ou sancións previstas pola lei, que constitúen medidas necesarias, nunha sociedade democrática, á seguridade nacional, á integridade territorial ou á seguridade pública, á defensa da orde e á prevención do crime, á protección da saúde ou da moral, á protección da reputación ou dos dereitos doutro, para impedir a divulgación de informacións confidenciais, ou para garantir a autoridade e a imparcialidade do poder xudicial.

3. As partes comprométense a procurar que os intereses dos falantes de linguas rexionais ou minoritarias sexan representados ou tomados en consideración no marco das estructuras creadas eventualmente conforme á lei, que teñen por misión garantir a liberdade e a pluralidade dos medios de comunicación.

:'''Artigo 12. Actividades e equipamentos culturais'''

1. En materia de equipamentos culturais –en particular de bibliotecas, videotecas, centros culturais, museos, arquivos, academias, teatros e cinemas, así como de traballos literarios e de produción cinematográfica, de expresión cultural popular, festivais, industrias culturais, que inclúen principalmente a utilización de tecnoloxías novas- as partes comprométense, no que afecta ao territorio no que se practican tales linguas e na medida en que as autoridades públicas teñen competencia, poderes ou funcións neste ámbito:

:a) a fomentar a expresión e as iniciativas propias das linguas rexionais ou minoritarias, e a favorecer os diferentes medios de accesos ás obras producidas nestas linguas;

:b) a favorecer os diferentes medios de acceso noutras linguas ás obras producidas nas linguas rexionais ou minoritarias, axudando e desenvolvendo as actividades de traducción, dobraxe, postsincronización e subtitulado;

:c) e favorecer o acceso nas linguas rexionais ou minoritarias ás obras producidas noutras linguas, axudando e desenvolvendo as actividades de traducción, de dobraxe, de postsincronización e de subtitulado;

:d) a procurar que os organismos encargados de emprender ou de soster diversas formas de actividades culturais integren nunha medida apropiada o coñecemento e a práctica das linguas e culturas rexionais ou minoritarias nas operacións en que teñen a iniciativa ou ás que dan o seu apoio;

:e) a favorecer a posta a disposición dos organismos encargados de emprender ou soster actividades culturais persoal que domine a lingua rexional ou minoritaria, alén da(s) lingua(s) do resto da poboación;

:f) a favorecer a participación directa, respecto ós equipamentos e programas de actividades culturais, de representantes dos que utilizan a lingua rexional ou minoritaria;

:g) a fomentar e/ou facilitar a creación dun ou varios organismos encargados de reunir, recibir depósito e presentar ou publicar as obras producidas nas linguas rexionais ou minoritarias;

:h) dado o caso, a crear e/ou a promover e financiar servicios de traducción e de investigación terminolóxica en vista, principalmente, de manter e desenvolver en cada lingua rexional ou minoritaria unha terminoloxía administrativa, comercial, económica, social, tecnolóxica ou xurídica adecuada.

2. No que respecta ós territorios distintos de aqueles nos que as linguas rexionais ou minoritarias son tradicionalmente usadas, as partes comprométense a autorizar, fomentar e/ou prever, se o número de falantes dunha lingua rexional ou minoritaria o xustifica, actividades ou equipamentos culturais apropiados, conforme ó parágrafo precedente.

3. As partes comprométense, na súa política cultural exterior, a dar un lugar apropiado ás linguas rexionais ou minoritarias e á cultura da que elas son a expresión.

:'''Artigo 13. Vida económica e social'''

1. No que se refire ás actividades económicas e sociais, as partes comprométense, para o conxunto do país:

:a) a excluír da súa lexislación toda disposición que prohiba ou limite sen razóns xustificables o recurso ás linguas rexionais ou minoritarias nos documentos relativos á vida económica ou social, e principalmente nos contratos de traballo e nos documentos técnicos tales como as prescricións de productos ou equipos;

:b) a prohibir a inserción, nos regulamentos internos das empresas e nos actos privados, de cláusulas que exclúan ou limiten o uso das linguas rexionais ou minoritarias, polo menos entre os falantes da mesma lingua;

:c) a oporse ás prácticas que tendan a desmotivar o uso das linguas rexionais ou minoritarias no marco das actividades económicas ou sociais;

:d) a facilitar e/ou a fomentar por outros medios distintos dos apuntados nas alíneas anteriores o uso das linguas rexionais ou minoritarias.

2. En materia de actividades económicas e sociais, as partes comprométense, na medida en que as autoridades públicas son competentes, no territorio en que as linguas rexionais ou minoritarias son usadas, e na medida en que isto é razoablemente posible:

:a) a definir, nas súas regulamentacións financeiras e bancarias, modalidades que permitan, en condicións compatibles cos usos comerciais, o emprego das linguas rexionais ou minoritarias na redacción de ordes de pagamento (cheques, xiros, etc.) ou outros documentos financeiros, ou, dado o caso, procurar a posta en práctica de tal proceso;

:b) nos sectores económicos e sociais que dependen directamente do seu control (sector público), a realizar accións que fomenten o emprego das linguas rexionais ou minoritarias;

:c) procurar que os equipamentos sociais tales como os hospitais, as casas de xubilados e os centros de acollida ofrezan a posibilidade de recibir e atender na súa lingua aos falantes dunha lingua rexional ou minoritaria que necesitan coidados por razón de saúde, idade ou por outras razóns;

:d) a procurar, segundo as modalidades apropiadas, que as consignas de seguridade sexan tamén redactadas nas linguas rexionais ou minoritarias;

:e) a facer accesibles nas linguas rexionais ou minoritarias as informacións subministradas polas autoridades competentes referentes ós dereitos dos consumidores.

:'''Artigo 14. Intercambios transfronteirizos'''

As partes comprométense:

:a) a aplicar os acordos bilaterais e multilaterais existentes que os ligan aos estados onde a mesma lingua, usada de xeito idéntico ou próximo; ou a esforzarse en concertalos, se fose preciso, co obxectivo de favorecer os contactos entre os falantes da mesma lingua nos estados afectados, nos dominios da cultura, do ensino, da información, da formación profesional e da educación permanente;

:b) no interese das linguas rexionais ou minoritarias, a facilitar e/ou a promover a cooperación a través das fronteiras, principalmente entre colectividades rexionais ou locais no territorio das cales se fala a mesma lingua de maneira idéntica ou próxima.

'''PARTE IV: APLICACIÓN DA CARTA'''

:'''Artigo 15. Informes periódicos'''

1. As partes presentarán periodicamente ao Secretario Xeral do Consello de Europa, baixo unha forma a determinar polo Comité de Ministros, un informe sobre a política seguida, conforme á parte II da presente Carta, e sobre as medidas tomadas en aplicación das disposicións da parte III que elas aceptaron. O primeiro informe debe ser presentado no ano que segue á entrada en vigor da Carta a respecto da parte en cuestión, os outros informes a intervalos de tres meses despois do primeiro informe.

2. As partes farán os seus informes públicos.

:'''Artigo 16. Exame dos informes'''

1. Os informes presentados ao Secretario Xeral do Consello de Europa en aplicación do artigo 15 serán examinados por un Comité de Expertos constituído consonte o artigo 17.

2. Os organismos e asociacións legalmente establecidos nunha parte poderán chamar a atención do Comité de Expertos sobre as cuestións relativas aos compromisos tomados por esta parte en virtude da parte III da presente Carta. Despois de ter consultado a parte interesada, o Comité de Expertos poderá ter en conta estas informacións na preparación do informe apuntado no parágrafo 3 do presente artigo. Estes organismos ou asociacións poderán ademais someter a consideración as declaracións encanto á política seguida por unha parte, consonte a parte II.

3. Sobre a base dos informes apuntados no parágrafo 1 e das informacións apuntadas no parágrafo 2, o Comité de Expertos preparará un informe á atención do Comité de Ministros. Este informe será acompañado das observacións que as partes serán convidadas a formular e poderá ser feito público polo Comité de Ministros.

4. O informe apuntado ó parágrafo 3 conterá en particular as propostas do Comité de Expertos ó Comité de Ministros en vista da preparación, dado o caso, de toda recomendación deste último a unha ou varias partes.

5. O Secretario Xeral do Consello de Europa fará un informe bienal detallado á Asemblea parlamentaria sobre a aplicación da Carta.

:'''Artigo 17. Comité de expertos'''

1. O Comité de Expertos estará composto dun membro por cada parte, designado polo Comité de Ministros nunha lista de persoas da máis alta integridade, dunha competencia recoñecida nas materias tratadas pola Carta, que serán propostas pola parte afectada.

2. Os membros do comité serán nomeados para un período de seis anos e o seu mandato será renovable. Se un membro non pode cumprir o seu mandato, será substituído conforme o procedemento previsto no parágrafo 1, e o membro nomeado en substitución rematará o período de mandato do seu predecesor.

3. O Comité de Expertos adoptará o seu regulamento interior. O seu Secretariado será asegurado polo Secretario Xeral do Consello de Europa.

'''PARTE V: DISPOSICIÓNS FINAIS'''

:'''Artigo 18.'''

A presente Carta está aberta á sinatura dos estados membros do Consello de Europa. Será sometida a ratificación, aceptación ou aprobación. O Secretario Xeral do Consello de Europa será o seu depositario.

:'''Artigo 19'''

1. A presente Carta entrará en vigor o primeiro día do mes que segue á expiración dun período de tres meses despois do cal cinco estados membros do Consello de Europa terán expresado o seu consentimento a seren vinculados pola Carta, conforme as disposicións do artigo 18.

2. Para todo estado membro que exprese ulteriormente o seu consentimento a estar ligado pola Carta, esta entrará en vigor o primeiro día do mes que segue á expiración dun período de tres meses despois da data de depósito do instrumento de ratificación, aceptación ou aprobación.

:'''Artigo 20'''

1. Despois da entrada en vigor da presente Carta, o Comité de Ministros do Consello de Europa poderá convidar a todo estado non membro do Consello de Europa a adherirse á Carta.

2. Para todo estado adherente, a Carta entrará en vigor o primeiro día do mes que segue a expiración dun período de tres meses despois da data de depósito do instrumento de adhesión perante o Secretario Xeral do Consello de Europa.

:'''Artigo 21'''

1. Todo estado pode, no momento da sinatura ou no momento do depósito do seu instrumento de ratificación, de aceptación, de aprobación ou de adhesión, formular unha ou varias reservas ós parágrafos 2 a 5 do artigo 7 da presente Carta. Non se admite ningunha outra reserva.

2. Todo estado contratante que formulou unha reserva en virtude do parágrafo precedente pode retirala en todo ou en parte dirixindo unha notificación ao Secretario Xeral do Consello de Europa. A retirada producirá efecto na data de recepción da notificación polo Secretario Xeral.

:'''Artigo 22'''

1. Toda parte pode, en todo momento, denunciar a presente Carta dirixindo unha notificación ao Secretario Xeral do Consello de Europa.

2. A denuncia producirá efecto o primeiro día do mes que segue a expiración dun período de seis meses despois da data de recepción da notificación polo Secretario Xeral.

:'''Artigo 23'''

O Secretario Xeral do Consello de Europa notificará aos estados membros do Consello e a todo estado que se teña adherido á presente Carta:

:a) toda sinatura;

:b) o depósito de todo instrumento de ratificación, de aceptación, de aprobación ou de adhesión;

:c) toda data de entrada en vigor da presente Carta, consonte os artigos 19 e 20;

:d) toda notificación recibida en aplicación das disposicións do artigo 3, parágrafo 2;

:e) calquera outro acto, notificación ou comunicación referente á presente Carta.

En constancia do cal, os abaixo asinantes debidamente autorizados a este efecto, asinaron a presente Carta.

Feito en [[w:Estrasburgo|Estrasburgo]], o [[w:5 de novembro|5 de novembro]] de [[w:1992|1992]], [http://conventions.coe.int/Treaty/FR/Treaties/Html/148.htm en francés] e 
[http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/HTML/148.htm en inglés], ambos os dous textos dan igualmente fe, nun só exemplar que será depositado nos arquivos do Consello de Europa.

----

A Carta foi asinada polo [[w:España|Estado español]] con data do 5 de novembro de 1992 e ratificada o [[w:9 de abril|9 de abril]] de [[w:2001|2001]]; a data de entrada en vigor é do [[w:1 de agosto|1 de agosto]] de 2001.


[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:1992]]</text>
      <sha1>6b2z6on9b0gghiyb2ck22k4selugzd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carta Europea das Linguas Rexionais e Minoritarias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2104</id>
    <redirect title="Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias" />
    <revision>
      <id>3940</id>
      <timestamp>2007-09-27T16:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alma~glwikisource</username>
        <id>67</id>
      </contributor>
      <comment>Carta Europea das Linguas Rexionais e Minoritarias movida a Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias: nome correcto</comment>
      <origin>3940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="ibzgwop7bwrxqwa203513tuye12xk3i" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias]]</text>
      <sha1>ibzgwop7bwrxqwa203513tuye12xk3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2106</id>
    <revision>
      <id>20756</id>
      <parentid>20318</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T22:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Normativa derrogada]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94543" sha1="8lq6ed3tz4f9p7432r8x153of3mj6h9" xml:space="preserve">{{Aviso|&lt;big&gt;'''DERROGADA, pola [[LEI 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia]]'''.&lt;/big&gt;}}

LEI 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia (DOG nº 214, de 8 de novembro de 1995).

== Exposición de motivos ==

Os precedentes lexislativos orientados á protección e conservación do patrimonio histórico, á marxe das súas profundas raices que se afunden no mundo romano e percorren no tempo un longo periplo, teñen as súas pegadas mais recentes na sempre meritoria e respeitada Lei de 13 de maio de 1933, fonte inesgotábel carregada entón de modernidade e á que os plantexamentos dos tempos chamaron axiña a un necesario relevo, impulsado sen dúvida polo nacimento da Constitución Española de 1978, que subliña con vehemencia a obriga de protexer e difundir o patrimonio histórico á vez que consagra o Estado das autonomias e a subsiguiente responsabilidade compartida en materia cultural.

Resultado de todo iso é a Lei 16/1985, de 25 de xuño, do patrimonio histórico español, herdeira pois da xa veterana normativa de 1933 e que, baseándose en conceitos e criterios cheos dun fecundo alento, inicia un novo camiño. Xa pouco antes, o Estatuto de Autonomia de Galicia de 1981 permitira o acceso dos poderes públicos á responsabilidade de conservar e acrescentar o seu patrimonio histórico, polo cal o paso dos anos foi encarregándose de proporcionar sólidos cimentos sobre os que erguer unha segura andamiaxe que permita construir unha lei filla da experiencia e a madurez.

A Lei do patrimonio cultural de Galicia é a expresión xurídica necesaria á especificidade que, como
nacionalidade histórica, posúe en materia cultural, forxada a través dos séculos e precisada na actualidade de preservación, conservación, actualización e difusión para o seu desfrute social. Preténdese con esta lei adecuar á realidade de Galicia e ás súas necesidades específicas en materia de patrimonio cultural a normativa legal pola que se rexerá a defensa, protección, conservación e sancións contra as agresions de diversa índole que o mesmo poda sofrer. A lei parte dun conceito amplo do patrimonio cultural de Galicia, que engloba o patrimonio móbel, o patrimonio inmóbel e o patrimonio inmaterial, xa sexan de titularidade pública ou privada, ademais das manifestacións da nosa cultura tradicional e popular.

A presente Lei do patrimonio cultural de Galicia ten como finalidade esencial protexer, conservar e
difundir un legado que o tempo irá acrescentando para o transmitir ao futuro. Así, tal como se desenvolve no '''título I''', se crian tres categorias de bens: os declarados de interese cultural, os catalogados e os inventariados, definidoras da incidencia que cada un dos mesmos tivo no patrimonio de Galicia.

Namentres os primeiros representan o mais destacábel dos bens móbeis, inmóbeis e inmateriais, os
catalogados son aquelas que pola súa singularidade chegan a definir un territorio, e os bens inventariados, merecedores de ser conservados, pasan a integrar xunto cosanteriores o Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia.

O '''título II''', dedicado ao rexime xeral de protección e conservación, establece tres graos diferentes, emanados das tres categorias establecidas, incidindo dunha maneira mais notoria nos bens de interese cultural. Deste xeito, os inmóbeis, especialmente os monumentos, enténdense integrados nun contexto que é o seu territorio, e non como elementos isolados, da mesma forma que os proxectos de intervención se conformarán con informes pluridisciplinares ditados por profisionais das distintas materias para garantir a conservación do ben, á vez que se dotan dun contido claro e específico os planeamentos dos conxuntos históricos.

No que respecta aos bens móbeis, ponse unha énfase especial no control da súa conservación así como
nos traslados e na regulación do seu comercio.

Dentro do '''título III''', do patrimonio arqueolóxico, se especifican e definen as actividades arqueolóxicas e as responsabilidades das intervencións, da mesma forma que se fai incidencia nas actuacións urxentes, autorizacións e todo aquilo que afecta, entre outros, aos conxuntos históricos e zonas arqueolóxicas.

O '''título IV''' define o patrimonio etnográfico, e incide na especial protección dos bens inmateriais, así como naqueles outros relacionados coa actividade industrial. Dentro do '''título V''', dedicado aos museos, cumpre destacar o nacimento da colección visitábel como categoria diferenciada dentro do sistema galego de museos, que tamén acolle unha trama diversa entendida como rede de museos. Cunha organización similar, o patrimonio documental e arquivos, xa no '''título VII''', parte da súa definición estabelecendo a circulación e o ciclo vital dos documentos, sendo previamente o '''título VI''' o que descrebe o amplo e complexo patrimonio bibliográfico.
Son elementos esenciais, dentro das medidas de fomento que se desenvolven no '''título VIII''', a
investigación, conservación, difusión, adquisición e investimento, así como os benefícios fiscais.

Finalmente, a lei tamén regula, no '''título IX''', o rexime sancionador, establecendo tres clases de
infraccións, así como as responsabilidades e os órganos competentes para as facer efectivas.

A presente lei é tamén sensíbel ao importante papel que han de xogar as corporacións locais en materia de patrimonio cultural, polo cal recoñece expresamente as competencias que neste sentido lle determina a Lei 7/1985, de 2 de abril, reguladora das bases do rexime local. Encanto á Igrexa Católica, a presente lei considera que é depositaria dunha parte importantísima do patrimonio cultural de Galicia e nese sentido contempla unha relación de contraprestación mutua para coas administracións públicas galegas, a fin de garantir a responsabilidade do seu coidado e a existencia dos medios necesarios para o levar a cabo.

Por todo o exposto, o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2 do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, de 23 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente,
promulgo en nome de El-Rei, a Lei do patrimonio cultural de Galicia.

== Título Preliminar  ==
=== Disposicións xerais ===

'''Artigo 1. Obxecto.'''

1. O patrimonio cultural de Galicia está constituído por todos os bens materiais e inmateriais que, polo seu recoñecido valor propio, haxan de ser considerados como de interese relevante para a
permanencia e identidade da cultura galega a través do tempo.

2. A presente lei ten por obxecto a protección, conservación, acrescentamento, difusión e fomento do
patrimonio cultural de Galicia, así como a súa investigación e transmisión a xeracións futuras.

3. Integran o patrimonio cultural de Galicia os bens móbeis, inmóbeis e inmateriais de interese artístico, histórico, arquitectónico, paleontolóxico, arqueolóxico, etnográfico, científico e técnico.Tamén forman parte do mesmo o patrimonio documental e bibliográfico, os conxuntos urbanos, os lugares etnográficos, os xacementos e zonas arqueolóxicas, así como os sítios naturais, xardins e parques que teñan valor artístico, histórico ou antropolóxico.

4. A Administración autonómica procurará o retorno a Galicia daqueles bens especialmente
representativos do noso patrimonio cultural que se atopen fóra dela.

'''Artigo 2. Competencia.'''

1. Correspóndelle á Comunidade Autónoma a competencia exclusiva sobre o patrimonio cultural de
interese de Galicia.

2. As distintas administracións públicas colaborarán para que as competencias respectivas se exerzan
consonte o estabelecido nesta lei.

3. As institucións públicas e privadas cooperarán á mellor consecución dos fins previstos nesta lei.

'''Artigo 3. Dos particulares.'''

1. As persoas que observasen perigo de destrucción ou deterioración dun ben integrante do patrimonio
cultural de Galicia haberán, no menor tempo posíbel, de o pór en coñecemento da Administración
competente, que comprobará o obxecto da denuncia e actuará conforme ao disposto nesta lei.

2. Calquer persoa física ou xurídica está lexitimada para actuar en defensa do patrimonio cultural de
Galicia ante as administracións públicas da Comunidade Autónoma e os tribunais de xustiza, en
cumprimento previsto nesta lei.

'''Artigo 4. Colaboración das corporacións locais.'''

1. Os concellos teñen a obriga de protexeren, defenderen, realzaren e daren a coñecer o valor cultural dos bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia que se ubiquen no seu termo municipal.

2. Correspóndelles, así mesmo, adoptar, en caso de urxencia, as medidas cautelares necesarias para
salvagardar os bens do patrimonio cultural de Galicia que visen o seu interese ameazado.
Vid. o artigo 25.2 da Lei 7/1985, do 2 de agosto, de Bases do Rexime Local, que atribúe ao concello o exercicio de competencias na materia de patrimonio histórico-artístico, mais nos termos da lexislación estatal e autonómica. Este preceito estatal foi fielmente reproducido no artigo 80.2 da Lei galega 5/1997, do 22 de xullo, da Administración Local de Galicia (DOG nº 149, do 5 de agosto).

'''Artigo 5. Colaboración da Igrexa católica.'''

1. A Igrexa católica, propietaria dunha boa parte do patrimonio cultural de Galicia, velará pola
protección, conservación, acrescentamento e difusión do mesmo, colaborando a tal fin coa
Administración en materia de patrimonio.

2. Unha Comisión Mixta entre a Xunta de Galicia e a Igrexa católica establecerá o marco de
colaboración e coordinación entrambas as institucións para elaborar e desenvolver planos de
intervención conxunta.

'''Artigo 6. Proxección exterior.'''

A difusión exterior do patrimonio cultural de Galicia será impulsada pola Xunta de Galicia, que
fomentará os trocos culturais que estime oportunos e promoverá, no ámbito das súas competencias, a
celebración de convenios ou acordos coas demáis Comunidades Autónomas, así como cos estados nos
que se atopen bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia.

'''Artigo 7. Órgaos asesores e consultivos.'''

1. Son órgaos asesores da Consellería de Cultura en materia de patrimonio cultural:

:a) A Comisión Superior de Valoración de Bens Culturais de Interese para Galicia.

:b) A Comisión Mixta Xunta-Igrexa.

:c) A Comisión do Patrimonio Histórico da Cidade e Camiño de Santiago.

:d) As Comisions Territoriais do Patrimonio Histórico Galego.

:e) A Comisión Técnica de Arqueoloxía.

:f) A Comisión Técnica de Etnografía.

:g) A Comisión Técnica de Arquivos.

:h) A Comisión Técnica de Museos.

:i) Cantos outros se considere necesario establecer con carácter xeral ou con carácter específico.

2. Regulamentariamente establecerase a composición e funcionamento dos órgaos asesores da
Consellería de Cultura.
Vid. Decreto 63/1992, do 19 de febreiro, polo que se reestrutura a composición e funcionamento das Comisións Territoriais do Patrimonio Histórico (DOG nº 53, do 17 de marzo, corrección de erros no DOG nº 60 do 27 de marzo), e Decreto 112/1992, do 30 de abril, polo que se cría a Comisión Superior de Valoración e Adquisición de Bens Culturais (DOG nº 90, do 13 mayo). A composición e funcionamento da Comisión Técnica de Arqueoloxía está regulada no capítulo IV do Decreto 199/1997, do 10 de xullo, polo que se regula a actividade arqueolóxica na Comunidade Autónoma de Galicia. Encanto à Comisión Técnica de Etnografía, vid. o Decreto 41/1992, do 6 de febreiro (DOG nº 33, do 18 de febreiro).

3. Terán a consideración de órganos consultivos da Consellería de Cultura en materia de bens culturais:

:a) O Consello da Cultura Galega.
:b) As Reais Academias.
:c) As universidades de Galicia.
:d) O Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento.
:e) Cantos outros se considere necesario estabelecer con carácter xeral ou con carácter específico.

== Título I. Dos bens declarados, catalogados e do inventariado xeral ==

=== Capítulo I. Dos bens de interese comunitario ===

'''Artigo 8. Definición e clasíficación.'''

1. Os bens móbeis, inmóbeis e inmateriais mais sobranceiros do patrimonio cultural de Galicia serán
declarados bens de interese cultural mediante Decreto da Xunta de Galicia, por proposta da
Consellería de Cultura, e inscreberanse no Rexisto de Bens de Interese Cultural de Galicia.

2. Os bens móbeis declarados de interese cultural poderán selo de forma individual ou ben como
colección, entendida ésta como o conxunto de bens agrupados de forma miscelánea ou monográfica,
logo dun proceso intencional de provisión ou acumulación.

3. Os bens inmóbeis serán declarados de interese cultural atendendo ás seguintes clases: monumento,
conxunto histórico, xardin histórico, sitio ou territorio histórico, zona arqueolóxica, lugar de interese etnográfico e zona paleontolóxica.

4. Para os efeitos da presente lei, teñen a consideración de:

:a) Monumento, a construcción ou obra producto da actividade humana, de relevante interese histórico, arquitectónico, arqueolóxico, artístico, etnográfico, científico ou técnico, con inclusión dos móbeis, instalacións e accesorios que se sinalen como parte integrante do mesmo, e que por si só constitua unha unidade singular.

:b) Conxunto histórico, a agrupación de bens inmóbeis que forman unha unidade de asentamento, continua ou espallada, condicionada por unha estrutura física representativa da evolución dunha comunidade humana, por ser testemuño da súa cultura ou constituir un valor de uso e desfrute para a colectividade, ainda que individualmente non teñan unha especial relevancia.

:c) Xardin histórico, o espazo delimitado, producto da ordenación polo home de elementos naturais, ás veces complementado con estruturas de fábrica, e estimado de interese en función da súa orixe ou pasado histórico ou dos seus valores estéticos, sensoriais ou botánicos.

:d) Sitio ou territorio histórico, o lugar ou paraxe natural vinculado a acontecimentos ou recordos do pasado, criacións culturais ou da natureza, e a obras do home que posúan valores históricos ou técnicos.

:e) Zona arqueolóxica, o lugar ou paraxe natural onde existen bens móbeis ou inmóbeis susceptíbeis de seren estudados con metodoloxia arqueolóxica, tanto se se encontrasen na superfície como no subsolo ou baixo as augas territoriais.

:f) Lugar de interese etnográfico, aquela paraxe natural, conxunto de construccións ou instalacións vinculadas a formas de vida, cultura e actividades tradicionais do povo galego.

:g) Zona paleontológica, o lugar en que hai vestíxios fosilizados ou non que constitúan unha unidade coerente e con entidade de seu.

5. En todos os supostos anteriormente citados, a declaración de ben de interese cultural afectará  tanto ao chan como ao subsolo.

6. De forma excepcional poderá declararse ben de interese cultural a obra de autores vivos, sempre e
cando tres das institucións consultivas recoñecidas pola Consellería de Cultura emitan informe
favorábel e medie autorización expresa do seu propietario.

'''Artigo 9. Procedimento de declaración.'''

1. A declaración de ben de interese cultural requerirá a previa incoación e tramitación do expediente
administrativo pola Consellería de Cultura. A iniciación do expediente poderá realizarse de oficio ou
ben a instancia de parte por calquera persoa física ou xurídica.

2. En caso de se iniciar a instancia de parte, a denegación da incoación será motivada e haberá de se
notificar aos solicitantes.

3. No expediente que se instrúa haberá de constar informe favorábel de dous dos órgaos consultivos a
que se refere o artigo 7 da presente lei, e darase audiencia aos interesados.
Vid. o Decreto 430/1991, do 30 de decembro, polo que se regula a tramitación para a declaración de ben de interese cultural para Galicia e se cría o Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia (DOG nº 14, do 22 de xaneiro de 1992).

'''Artigo 10. Notificación, publicación e efeitos da incoación.'''

1. A incoación será notificada tanto aos interesados como ao Concello en que se ubique o ben.

2. Sen prexuízo da súa eficacia desde a notificación, a resolución da incoación será publicada no
«Diario Oficial de Galicia» e no «Boletín Oficial do Estado». En caso de se tratar de bens inmóbeis
darase audiencia ao Concello correspondente e abrirase un período de información pública por un
prazo mínimo dun mes.

3. A incoación dun expediente para a declaración dun ben de interese cultural determinará, respecto ao ben afectado, a aplicación imediata e provisional do rexime de protección previsto na presente lei
para os bens xa declarados. En caso de bens inmóbeis, ademais, será de aplicación o estipulado no
artigo 35.1 da presente lei.

'''Artigo 11. Contido do expediente de declaración.'''

1. No expediente de declaración dun ben de interese cultural obrarán as seguintes especificacións
respecto ao mesmo:

:a) Descrición clara e exaustiva do obxecto da declaración que facilite a súa correcta identificación e, en caso de inmóbeis, as partes integrantes, pertenzas, accesorios e bens móbeis e documentais que, pola súa vinculación co inmóbel, haxan de ser obxecto de incorporación na declaración.

:b) En caso de inmóbeis, ademais, haberán de figurar perfeitamente definidas as súas relacións co área territorial a que pertence, así como a protección dos acidentes xeográficos e elementos naturais que conformen o seu entorno, que aparecerá delimitado tamén graficamente, en atención á súa adecuada protección, contemplación e estudo.

2. Igualmente haberá de figurar no expediente a determinación da compatibilidade do uso coa correcta
conservación do ben que se pretende declarar. No caso de que o uso a que ven destinándose o
referido ben fose incompatíbel coa adecuada conservación do mesmo, poderá estabelecerse o seu
cesamento ou modificación.

3. Así mesmo, información exaustiva sobre o estado de conservación do ben, podendo incluirse na
declaración os criterios básicos que rexerán as futuras intervencións.

'''Artigo 12. Declaración e conclusión.'''

1. Corresponde ao Consello da Xunta de Galicia, por proposta do conselleiro de Cultura, acordar a
declaración de ben de interese cultural.

2. O acordo de declaración descreberá clara e exhaustivamente o ben obxecto da declaración. En caso
dos inmóbeis descreberá a súa delimitación gráfica, o contorno afectado, as partes integrantes,
pertenzas, accesorios e bens móbeis e documentais que pola súa vinculación haxan de ser obxecto de
incorporación na declaración.

3. O expediente haberá de se resolver no prazo máximo de vinte meses, a contar a partir da data en que foi incoado. Transcorrido éste, producirase a caducidade do expediente se se solicitase o arquivo das actuacións ou se dentro dos sesenta dias seguintes non se dita resolución.O expediente non poderá
voltar a iniciarse nos tres anos seguintes, salvo que tres das institucións consultivas recoñecidas pola Comunidade Autónoma o solicitasen ou o faga o propietario do ben.

'''Artigo 13. Notificación e publicación da declaración.'''

A declaración de ben de interese cultural será notificada tanto aos interesados como ao Concello en que radique o ben, e será publicada no «Diario Oficial de Galicia» e no «Boletín Oficial do Estado».
Artigo 14. Rexisto de Bens de Interese Cultural de Galicia.

1. Os bens de interese cultural serán inscritos no Rexisto de Bens de Interese Cultural de Galicia. A
cada ben daráselle un código para a súa identificación. Neste rexisto tamén se anotará
prevenitivamente a incoación dos expedientes de declaración. Corresponde á Consellería de Cultura a
xestión deste rexisto.

2. O Rexisto de Bens de Interese Cultural de Galicia terá por obxecto a anotación e inscrición dos actos que afecten á súa identificación e localización, e reflectirá todos os actos que se realicen sobre os bens inscritos no mesmo cando afecten ao contido da declaración e dará fé dos dados nel
consignados.

3. Calquera inscrición relativa a un ben, efectuada de ofício, será notificada ao seu titular, e será obriga de éste a de comunicar ao rexisto todos os actos xurídicos e técnicos que podan afectar a dito ben.

4. O acceso ao rexisto será público nos termos que se establezan regulamentariamente, sendo precisa a
autorización expresa do titular do ben para a consulta pública dos dados relativos á:

:a) Situación xurídica e valor dos bens inscritos.
:b) Localización, en caso de bens móbeis.

5. Das inscricións e anotacións no Rexisto de Bens de Interese Cultural daráselle conta ao Rexisto Xeral de Bens de Interese Cultural do Estado, a fin de que se fagan as correspondientes inscricións e
anotacións no mesmo.

'''Artigo 15. Inscrición no Rexisto da Propriedade.'''

Cando se trate de monumentos e xardins históricos, a Consellería de Cultura instará de ofício a inscrición gratuita da declaración de ben de interese cultural no Rexisto da Propriedade.

'''Artigo 16. Procedimento para deixar sen efeito unha declaración.'''

1. A declaración dun ben de interese cultural poderá deixarse sen efeito seguindo os mesmos trámites e requerimentos necesarios para a súa declaración.

2. Non poden invocarse como causas determinantes para deixar sen efeito a declaración dun ben de
interese cultural as derivadas do incumprimento das obrigas de conservación e mantemento recollidas
nesta lei.

=== Capítulo II. Da catalogación dos bens ===

'''Artigo 17. Catálogo do patrimonio cultural de Galicia. Definición.'''

1. Os bens do patrimonio cultural de Galicia que, sen chegar a ser declarados de interese cultural,
posúan especial singularidade, de acordo co establecido no artigo 1.3 da presente lei, serán incluídos no Catálogo do patrimonio cultural de Galicia e gozarán da protección para os bens catalogados nesta lei.

2. Críase o Catálogo do patrimonio cultural de Galicia como instrumento de protección dos bens
móbeis, inmóbeis e inmateriais incluídos no mesmo, e con fins de investigación, consulta e difusión.
Dito catálogo, no relativo aos bens inmóbeis, incluirá a regulación do rexime de protección previsto
nesta lei.

3. A inclusión poderá realizarse de forma individual ou como colección, correspondendo a xestión do
catálogo á Consellería de Cultura.

4. Regulamentariamente establecerase o rexime de acceso público ao Catálogo do patrimonio cultural
de Galicia, así como as determinacións a que se refire a alínea 2 deste artigo.

'''Artigo 18. Procedimento.'''

1. A inclusión dun ben no Catálogo do patrimonio cultural de Galicia requererá a previa tramitación do expediente, iniciado de ofício ou a instáncia do interesado, pola Consellería de Cultura, séndolle de aplicación as normas xerais do procedimento administrativo.

2. A notificación ao titular ou poseedor da iniciación dun expediente para a inclusión dun ben no
Catálogo do patrimonio cultural de Galicia determinará a aplicación imediata e provisional do rexime
de protección previsto na presente lei para os bens xa catalogados. Ao mesmo tempo abriráse un
período de información pública por un prazo mínimo dun mes mediante a publicación do acordo de
iniciación do expediente no «Diario Oficial de Galicia».

3. Cando o expediente de catalogación afecte a un ben inmóbel, se dará ademais audiencia ao Concello
en que se ubique.

4. En caso de se iniciar por instancia de parte, a denegación da incoación para a inclusión dun ben no catálogo será motivada e haberá de se notificar aos solicitantes.

5. Da iniciación do expediente para a catalogación dun ben móbel daráselle conta ao Inventario Xeral
de Bens Móbeis da Administración do Estado para a correspondente anotación preventiva.

'''Artigo 19. Contido do expediente de catalogación.'''

O expediente de inclusión dun ben no Catálogo do patrimonio cultural de Galicia recollerá polo menos:

:a) A descrición do ben que facilite a súa correcta identificación, e en caso dun ben inmóbel, ademais de todos aqueles elementos que o integran, o contorno afectado, considerado como un territorio graficamente delimitado no que os elementos xeográficos e naturais tamén gozarán de protección.

:b) A determinación da compatibilidade do uso coa correcta conservación do ben catalogado.

'''Artigo 20. Catalogación e conclusión.'''

1. Corresponde ao conselleiro de Cultura, por proposta do director xeral do Patrimonio Histórico e
Documental, acordar a inclusión dun ben no Catálogo do patrimonio cultural de Galicia.

2. O expediente haberá de se resolver no prazo máximo de vinte meses, contado a partir da data en que
foi iniciado.Transcorrido éste, producirase o arquivo do expediente.

3. O acordo de catalogación será notificado tanto aos interesados como ao Concello en que se ubique o
ben, e publicarase no «Diario Oficial de Galicia».

4. Das inclusions de bens móbeis no Catálogo do patrimonio cultural de Galicia darase conta ao
Inventario Xeral de Bens Móbeis da Administración do Estado para que se fagan as correspondentes
inscricións.

'''Artigo 21. Exclusión dun ben do catálogo.'''

A catalogación dun ben unicamente poderá deixarse sen efeito seguindo os mesmos trámites necesarios
para a súa inclusión.

=== Capítulo III. Do inventario xeral ===

'''Artigo 22. O Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia. Definición.'''

1. O Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia confórmano os bens declarados de interese
cultural, os catalogados e aqueles outros a que fai referencia o artigo 1.3 da presente lei e que, sen estaren incluídos entre os anteriores, merezan ser conservados.

2. Críase o Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia, como instrumento básico de protección
adscrito á Consellería de Cultura.

3. O acceso ao Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia será público, na forma que
regulamentariamente se estabeleza.

'''Artigo 23. Procedimento.'''

1. A inclusión dun ben no Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia requererá a previa
tramitación do expediente pola Consellería de Cultura, séndolle de aplicación as normas xerais do
procedimento administrativo. Fican excluídos de dita tramitación aqueles bens declarados de interese
cultural e os catalogados que pola súa condición xa forman parte do Inventario xeral do patrimonio
cultural de Galicia.

2. A inclusión poderá ser realizada de forma individual ou colectiva.

3. Corresponde ao director xeral do Patrimonio Histórico e Documental a inclusión dos bens no
Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia.

== Título II. Réxime xeral de protección e conservación do patrimonio cultural de Galicia ==

=== Capítulo I. Rexime de protección e conservación ===

'''Artigo 24. Protección xeral.'''

1. Todos os bens que integran o patrimonio cultural de Galicia gozarán das medidas de protección
establecidas nesta lei.

2. O patrimonio cultural de Galicia, conforme ao disposto no título anterior, se clasífica en:

:a) Bens declarados, que serán aqueles que se consideren como bens de interese cultural, previa incoación do oportuno expediente.

:b) Bens catalogados, aqueles que se incorporen ao Catálogo do patrimonio cultural de Galicia.

:c) Bens inventariados, aqueles que, sen estaren incluídos entre os anteriores, merezan ser conservados e se inclúan no Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia.

'''Artigo 25. Deber de conservar.'''

1. Os propietarios, posuidores e demáis titulares de dereitos reais sobre bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia están obrigados a conservalos, cuidalos e protexelos debidamente para segurar a súa integridade e evitar a súa perda, destrucción ou deterioración.

2. Os poderes públicos garantirán a protección, conservación e enriquecemento do patrimonio cultural
de Galicia.

'''Artigo 26. O acceso ao patrimonio cultural de Galicia.'''

1. Os propietarios, posuidores e demáis titulares de dereitos reais sobre os bens integrantes do
patrimonio cultural de Galicia facilitarán o acceso, con fins de inspección, á Administración
competente. Igualmente, estarán obrigados a permitir o acceso dos investigadores, previa solicitude
motivada, aos bens declarados ou catalogados. O cumplimento desta obriga só poderá ser dispensado
pola Administración cando, en atención ás circunstancias concorrentes, entenda que existe causa
suficientemente xustificada para iso.

2. Para os efeitos previstos nesta lei, a Administración competente poderá solicitar dos titulares de
dereitos sobre os bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia o exame dos mesmos, así como
as informacións pertinentes para a súa inclusión, se procede, no Inventario xeral.
3. Os propietarios, posuidores e demáis titulares de bens declarados de interese cultural haberán de
facilitar a visita pública aos mesmos nas condicións que se determinen, que en todo caso será gratuito durante catro dias ao mes, en dias e horario prefixado.

'''Artigo 27. Dereitos de tanteo e retracto.'''

1. Toda pretensión de alleamento ou venda dun ben declarado ou catalogado haberá de ser notificada á
Consellería de Cultura, con indicación do prezo e as condicións en que se profira realizar aquélla, sen prexuízo do establecido no artigo 38 da Lei 16/1985, do patrimonio histórico español. Os poxadores haberán de notificar igualmente cun prazo de antelación de dous meses as poxas públicas nas que pretenda allearse calquer ben declarados, catalogado ou calquera outro que, formando parte do
patrimonio cultural de Galicia, regulamentariamente se exixa.

2. No prazo de dous meses, o órgao competente da Xunta de Galicia poderá exercer o dereito de tanteo
para si ou para outras institucións sen ánimo de lucro, obrigándose ao pagamento do prezo convido
ou do de remate da poxa.

3. Se a pretensión de alleamento ou venda e as súas condicións non fosen notificadas correctamente,
poderá exercerse , nos termos da alínea anterior, o dereito de retracto, no prazo de seis meses a partir da data en que se teña coñecemento acreditado da venda.

'''Artigo 28. Escrituras públicas.'''

Para a formalización de escrituras públicas de adquisición de bens declarados ou catalogados, ou de
transmisión de dereitos reais de desfrute sobre estes bens, se acreditará previamente o cumplimento do establecido no artigo 27 da presente lei. Esta acreditación tamén é necesaria para a inscrición dos títulos correspondentes.

'''Artigo 29. Comercio.'''

1. As persoas e entidades que se dediquen habitualmente ao comercio de bens móbeis integrantes do
patrimonio cultural de Galicia levarán un libro de rexisto legalizado pola Consellería de Cultura no
cual constarán as transaccións efectuadas. Anotaranse no citado libro os dados de identificación do
obxecto e as partes que interveñan en cada transacción.

2. A Consellería de Cultura criará e levará un rexisto das empresas que se dediquen habitualmente ao
comercio dos obxectos a que se refere a alínea anterior. Será requerimento indispensábel estar
incluído no mencionado rexisto para o exercício desta actividade. Regulamentariamente
determinarase o funcionamento do antedito rexisto.

'''Artigo 30. Limitacións á transmisión.'''

1. Os bens declarados e catalogados que sexan propriedade da Comunidade Autónoma ou das entidades
locais serán imprescriptíbeis, inalienábeis e inembargábeis, salvo as transmisións que podan
efectuarse entre entes públicos territoriais.

2. Cando estes bens estexan en posesión das institucións eclesiásticas, se rexerán pola lexislación
estatal.

'''Artigo 31. Expropiación.'''

O incumprimento das obrigas de protección e conservación será causa de interese social para a
expropiación forzosa dos bens declarados e catalogados pola Administración competente.
Vid. os artigos 36 e 37 da Lei 16/1985, de patrimonio histórico español.

'''Artigo 32. Impacto ou efeito ambiental.'''

1. A Consellería de Cultura haberá de ser informada dos planos, programas e proxectos, tanto públicos
como privados, que pola súa incidencia sobre o territorio podan implicar risco de destrucción ou
deterioración do patrimonio cultural de Galicia.

2. Para os efeitos previstos na alínea anterior, a Consellería de Cultura haberá de establecer aquelas medidas protectoras e correctoras que considere necesarias para a protección do patrimonio cultural de Galicia.

3. Na tramitación de todas as avaliacións de impacto ou efeito ambiental, o organismo administrativo
competente en materia de meio ambiente solicitará informe da Consellería de Cultura e incluirá na
declaración ambiental as consideracións e condicións resultantes de dito informe.

4. Haberán de ser incluídas todas as figuras relativas ao planeamento urbanístico.

=== Capítulo II. Protección dos bens de interese cultural ===

==== Sección 1ª. Rexime xeral de aplicación aos bens inmóbeis e móbeis ====

'''Artigo 33. Rexime de protección.'''

Os bens declarados de interese cultural gozarán da máxima protección e tutela, e a súa utilización ficará subordinado a que non se poñan en perigo os valores que aconsellan a súa conservación. Calquer
mudanza de uso haberá de ser autorizada polos organismos competentes para a execución desta lei.

==== Sección 2ª. Rexime de aplicación aos bens inmóbeis. ====

'''Subsección 1ª. Rexime xeral'''

'''Artigo 34. Definición.'''

Para os efeitos previstos nesta lei teñen a consideración de bens inmóbeis, ademais dos enumerados no
artigo 334 do Código Civil, todos aquelos elementos que podan considerarse consustanciais cos edifícios e formen parte dos mesmos ou a formasen outrora.

'''Artigo 35. Incoación e suspensión de licenzas.'''

1. A incoación dun expediente de declaración de ben de interese cultural respecto a un inmóbel
determinará a suspensión das correspondientes licenzas municipais de parcelación, edificación ou
demolición nas zonas afectadas, así como dos efeitos das xa outorgadas. A suspensión dependerá da
resolución ou caducidade do expediente incoado.

2. As obras que, por causa de forza maior, interese xeral ou urxencia, houbesen de se realizar con
carácter inaplazábel precisarán, en todo caso, autorización dos organismos competentes da
Consellería de Cultura.

'''Artigo 36. Desprazamento.'''

Un inmóbel declarado ben de interese cultural é inseparabel do seu contorno. Non poderá procederse ao
seu desplazamento agás que resulte imprescindíbel por causa de forza maior ou interese social, logo de informe favorábel da Consellería de Cultura, en cuxo caso será preciso adoptar as cautelas necesarias naquilo que poda afectar ao chan ou subsolo. Para a consideración de causa de forza maior ou de interese social, será preceptivo o informe favorábel de polo menos dúas das instituicións consultivas contempladas nesta lei.

'''Artigo 37. Autorización das intervencións.'''

Calquera intervención que pretenda realizarse nun inmóbel declarado ben de interese cultural haberá de ser autorizada pola Consellería de Cultura, previamente á concesión da licenza municipal, coa salvidade que supón o previsto no artigo 47.2 da presente lei.

'''Artigo 38. Proxectos de intervención.'''

1. Calquer proxecto de intervención nun ben inmóbel declarado ben de interese cultural haberá de
incorporar un informe sobre a súa importancia artística, histórica e/ou arqueolóxica, elaborada por
técnico competente en cada unha das materias. Do mesmo modo, haberá de se incluir no dito informe
unha avaliación da intervención que se propón.

2. Unha vez concluída a intervención, a dirección facultativa realizará unha memoria na que figure,
polo menos, a descrición pormenorizada da obra executada e dos tratamentos aplicados, así como a
documentación gráfica do proceso seguido.

'''Artigo 39. Criterios de intervención en inmóbeis.'''

1. Calquer intervención nun inmóbel declarado ben de interese cultural haberá de ir encamiñada á súa
conservación e mellora, de acordo cos seguintes criterios:

:a) Respeitaranse as características esenciais do inmóbel, sen prexuízo de que poda autorizarse o uso de elementos, técnicas e materiais actuais para a mellor adaptación do ben ao seu uso e para valorar
determinados elementos ou épocas.

:b) Conservaranse as características volumétricas e espaciais definidoras do inmóbel, así como as
aportacións de distintas épocas. En caso de que excepcionalmente se autorice algunha supresión, ésta
ficará debidamente documentada.

:c) Evitaranse os intentos de reconstrución, agás nos casos en que a existencia de suficientes elementos orixinais así o permitan.

:d) Non poderán realizarse adicións miméticas que falseen a súa autenticidade histórica.

:e) Cando sexa indispensábel para a estabilidade e o mantemento do inmóbel, a adición de materiais
haberá de ser recoñecíbel.

:f) Impediranse as accións agresivas nas intervencións sobre os paramentos.

2. Nos monumentos, xardins, sitios ou territorios históricos, zonas arqueolóxicas situadas ou non en
chan urbano, lugares de interese etnográfico e zonas paleontolóxicas non poderá instalarse publicidade, cables, antenas e todo aquilo que impida ou menoscabe a apreciación do ben dentro do
seu contorno.

O antecedente histórico deste preceito é o Decreto 798/1975, do 3 de abril, polo que se dispón que nas obras e nos monumentos e conxuntos histórico-artísticos se empreguen canto posíbel materiais e técnicas tradicionais (BOE nº 98, do 24 de abril). Téñase en conta tamén que o artigo 10 do Regulamento de Disciplina Urbanística para Galicia exixe licencia para a colocación de cartaces e vallas de propaganda visíbeis desde a vía pública, sempre que non estexan en locais privados. Non é infrecuente a existencia de Ordenanzas locais específicas que regulan a colocación de tais cartaces, letreiros ou vallas nos concellos. Canto às antenas, vid. o artigo 45 da Lei 11/1998, do 24 de abril, xeral de telecomunicacións (BOE nº 99, do 25 de abril).

'''Artigo 40. Licenzas.'''

1. A obtención das autorizacións necesarias segundo a presente lei non altera a obrigatoriedade de obter licenza municipal nen as demáis licenzas ou autorizacións que fosen necesarias.

2. Non poderán outorgarse licenzas para a realización de obras que, conforme a presente lei, requiran
calquer autorización administrativa, até que ésta fose concedida.

3. As obras realizadas sen cumprir o establecido na alinea anterior serán ilegais, e os concellos e, no seu caso, a Consellería de Cultura ordenarán, se fose preciso, a súa reconstrución ou demolición con cargo ao responsábel da infracción.

'''Artigo 41. Declaración de ruína.'''

1. Se a pesar do establecido no artigo 33 chegase a incoarse expediente de declaración de ruína de algun inmóbel declarado ben de interese cultural, a Consellería de Cultura poderá intervir como interesada en dito expediente, debendo serlle notificada a apertura e as resolucións que no mesmo se adopten.
En nengún caso poderá procederse á demolición sen autorización da Consellería de Cultura.

2. No suposto de que a situación de ruína leve aparellado perigo iminente de danos a persoas, a entidade que incoase expediente de ruína haberá de adoptar as medidas oportunas para evitar os ditos danos.
Tomaranse as medidas necesarias que garantan o mantemento das características e elementos singulares do edifício, que non poderán incluir mais demolicións que as estritamente necesarias, e se aterán aos termos previstos na resolución da Consellería de Cultura.

3. A situación de ruína producida por incumprimento do previsto na alínea anterior conlevará a reposición, por parte do titular da propiedade, do ben ao seu estado primixenio.
Os artigos 32 a 47 do Regulamento de Disciplina Urbanística na Galicia desenvolven pormenorizadamente o procedimento de declaración de ruína. Agora ben, hai que advertir as particularidades da declaración de ruína nos bens imóbeis ubicados no contorno de bens de interese cultural.

'''Artigo 42. Suspensión de intervencións.'''

A Consellería de Cultura impedirá os derrubamentos e suspenderá calquer obra ou intervención non
autorizada nun ben declarado.

'''Subsección 2ª. Rexime dos monumentos'''

'''Artigo 43. Intervención en monumentos.'''

En nengún monumento poderá realizarse obra interior, exterior, sinalización, instalación ou mudanza de uso que afecte directamente ao inmóbel ou a calquera das súas partes integrantes, pertenzas ou ao seu contorno delimitado, sen autorización expresa da Consellería de Cultura.

'''Artigo 44. Contorno dos monumentos.'''

1. O contorno dos monumentos estará constituído polos inmóbeis e espazos lindantes imediatos e, en
casos excepcionais, polos non lindantes ou arredados, sempre que unha alteración dos mesmos poda
afectar aos valores propios do ben de que se trate, a súa contemplación, apreciación ou estudo.

2. O volume, tipoloxia, morfoloxia e cromatismo das intervencións no contorno dos monumentos non
poden alterar o carácter arquitectónico e paisaxístico da zona, nen perturbar a contemplación do ben.

3. Poderán expropiarse, e proceder ao seu derrubamento, os inmóbeis que impidan ou perturben a
contemplación dos monumentos ou dean lugar a riscos para os mesmos.

4. Para calquer intervención que pretenda realizarse, a existencia dunha figura de planeamento que
afecte ao contorno dun monumento non poderá excusar o informe preceptivo e vinculante da
Consellería de Cultura.

5. No caso do contorno dun monumento declarado de interese cultural, integrado nun conxunto
histórico que conte cun plano especial de protección, se rexerá polo establecido no artigo 47.2 da
presente lei.

'''Subsección 3ª. Rexime dos conxuntos históricos'''

'''Artigo 45. Conxuntos históricos. Planeamento.'''

1. A declaración dun conxunto histórico determinará a obriga para o Concello en que se atope de redixir un plano especial de protección do área afectada. A aprobación definitiva deste plano requerirá o informe favorábel da Consellería de Cultura, que se entenderá positivo transcorridos tres meses desde a súa apresentación. A obrigatoriedade da dita normativa non poderá excusarse na preexistencia de outro planeamento contradictorio coa protección nen na inexistencia previa de planeamento xeral.

2. Calquera outra figura de planeamento que incida sobre a área afectada pola declaración dun conxunto histórico precisará, igualmente, informe favorábel da Consellería de Cultura, nos termos previstos na alínea anterior.

'''Artigo 46. Contido do planeamento.'''

1. O plano especial a que se refire o artigo anterior establecerá para todos os usos públicos a orde
prioritaria da súa instalación nos edifícios e espazos que fosen aptos para iso. Igualmente
contemplará as posíbeis áreas de reabilitación integrada que permitan a recuperación da área
residencial e das actividades económicas adecuadas. Tamén conterá os criterios relativos á
conservación de fachadas e cubertas e instalacións sobre as mesmas, así como daqueles elementos
mais significativos existentes no interior.

2. Manteranse igualmente a estrutura urbana e arquitectónica do conxunto histórico e as características xerais do ambiente e da silueta paisaxística. Non se permitirán modificacións de alineacións, alteracións da edificabilidade, parcelacións nen agregacións de inmóbeis, salvo que contribuan á conservación xeral do carácter do conxunto.

3. Conterá un catálogo exaustivo de todos os elementos que conforman o conxunto histórico, incluídos
aqueles de carácter ambiental, sinalados con precisión nun plano topográfico, naqueles casos en onde
fose preciso.

4. No planeamento recolleranse normas específicas para a protección do patrimonio arqueolóxico, que
contemplarán, polo menos, a zonificación de áreas de fertilidade arqueolóxica, solucións técnicas e
financeiras.

5. Na redacción do plano especial se contemplarán as instalacións eléctricas, telefónicas ou calquer
outra, que deberán ir soterradas. As antenas de televisión, as pantallas de recepción de ondas e
dispositivos similares situaranse en lugares que non prexudiquen a imaxe urbana ou do conxunto.Só
se autorizarán aqueles rótulos que anuncien servizos públicos, os de sinalización e os comerciais, que serán armónicos co conxunto, ficando proibidos calquera outro tipo de anuncios ou rótulos
publicitarios.

'''Artigo 47. Conxuntos históricos. Autorización de obras.'''

1. En tanto non se aprobe definitivamente a normativa urbanística de protección a que se fai referencia no artigo 45.1 da presente lei, a concesión de licenzas ou a execución das xa outorgadas antes da declaración de conxunto histórico precisará resolución favorábel da Consellería de Cultura. Non se admitirán modificacións nas alineacións e rasantes existentes, incrementos ou alteracións do volume, parcelacións nen agregacións e, en xeral, trocos que afecten á harmonía do conxunto.

2. Unha vez aprobado definitivamente o plano especial de protección, os concellos serán competentes
para autorizar as obras que o desenvolven, incluídas as dos contornos dos monumentos declarados,
debendo dar conta á Consellería de Cultura das licenzas concedidas nun prazo máximo de dez dias.
En todo caso, as intervencións arqueolóxicas requerirán a autorización da Consellería de Cultura.

3. As obras que se realicen ao abeiro de licenzas contrarias ao plano especial aprobado serán ilegais e a Consellería de Cultura haberá de ordenar a súa reconstrución ou demolición con cargo ao Concello
que as outorgase, sen prexuízo do disposto na lexislación urbanística.

'''Subsección 4ª. Rexime dos outros bens inmóbeis declarados'''

'''Artigo 48. Protección das outras clases de bens inmóbeis declarados.'''

1. Os sitios ou territorios históricos, as zonas arqueolóxicas e os lugares de interese etnográfico
ordenaranse mediante planos especiais de protección ou outro instrumento de planeamento que
cumpra as exixencias establecidas nesta lei.

2. Os xardins históricos e as zonas paleontológicas poderán ordenarse mediante as figuras de
planeamento previstas na alínea anterior.

3. Calquera remoción de terras dunha zona arqueolóxica ou zona paleontolóxica haberá de ser
autorizada pola Consellería de Cultura, con independencia de que exista ou non un instrumento
urbanístico de protección.

'''Sección 3.ª Dos bens móbeis'''

'''Artigo 49. Definición.'''

Para os efeitos previstos nesta lei, ademais dos enumerados no artigo 335 do Código Civil, teñen a
consideración de bens móbeis aqueles de carácter e valor histórico, tecnolóxico ou material, susceptíbeis de seren transportados, non estritamente consustanciais coa estrutura de inmóbeis, calquera que sexa o seu suporte material.

'''Artigo 50. Conservación.'''

1. A todos os bens que formen parte dun museo, colección visitábel ou fondos dun arquivo, así como a
aqueles que integren o patrimonio bibliográfico de Galicia, lles será de aplicación o sistema de
protección establecido na presente lei para os bens declarados de interese cultural.

2. Calquer modificación, restauración ou alteración de outro tipo sobre bens móbeis declarados
requerirá autorización previa da Consellería de Cultura.

'''Artigo 51. Traslados.'''

1. O traslado de bens móbeis declarados comunicarase á Consellería de Cultura para a súa anotación no
Rexisto de Bens de Interese Cultural, indicando a súa orixe e destino, e se aquel traslado se fai con
carácter temporal ou definitivo.

2. Os bens móbeis que fosen recoñecidos como inseparábeis dun inmóbel declarado estarán sometidos
ao destino de éste, e a súa separación, sempre con carácter excepcional, exixirá a previa autorización da Consellería de Cultura.

=== Capítulo III. Dos bens catalogados ===

'''Artigo 52. Da protección dos bens inmóbeis catalogados.'''

1. Os bens inmóbeis catalogados, así como o seu contorno, gozarán da protección prevista no artigo 17
da presente lei a través do correspondente catálogo, ao que haberá de se axustar a planificación
territorial ou urbanística. A súa aprobación precisará o informe favorábel e vinculante da Consellería de Cultura.

2. Calquera intervención nun ben inmóbel catalogado e no seu contorno precisará a autorización previa
da Consellería de Cultura. No caso de se tratar dun conxunto histórico con plano especial de protección, rexerá para o contorno o establecido no artigo 47.2 da presente lei.

3. A Consellería de Cultura poderá suspender cautelarmente calquera obra ou intervención non
autorizada nun ben inmóbel catalogado para o cumplimento dos fins previstos na presente lei.

'''Artigo 53. Protección dos bens móbeis catalogados.'''

1. Calquera actuación sobre un ben móbel catalogado rexerase polo establecido no artigo 50.2 da
presente lei.

2. Con carácter xeral, os bens móbeis catalogados poderán ser obxecto de comercio de acordo coas
normas que regulamentariamente se establezan e en todo caso co previsto no artigo 29 da presente
lei.

3. Para os efeitos da súa posíbel inclusión no Catálogo do patrimonio cultural de Galicia, os
propietarios, os posuidores e as persoas ou entidades que exerzan habitualmente o comercio de bens
móbeis haberán de comunicar á Consellería de Cultura a existencia dos mesmos antes de proceder á
súa transmisión a terceiros, facendo constar o prezo convido ou valor de mercado, sempre que éste
sexa igual ou superior ao disposto pola lexislación estatal.

=== Capítulo IV. Dos bens inventariados ===

'''Artigo 54. Protección.'''

Os bens inventariados a que se refire o artigo 22.1 gozarán dunha protección baseada en evitar a súa
desaparición, e estarán baixo a responsabilidade dos concellos e da Consellería de Cultura, que haberá de autorizar calquera intervención que lles afecte.

== Título III. Do patrimonio arqueolóxico ==

'''Artigo 55. Definición.'''

Integran o patrimonio arqueolóxico de Galicia os bens móbeis e inmóbeis de carácter histórico,
susceptíbeis de seren estudados con método arqueolóxico, fosen ou non extraídos, e tanto se se atopan na superfície como no subsolo ou nas augas. Forman parte así mesmo deste patrimonio os elementos
xeolóxicos e paleontológicos relacionados coa historia humana, as súas orixes, os seus antecedentes e o desenvolvimento sobre o medio.

'''Artigo 56. Bens arqueolóxicos de dominio público.'''

1. Para os efeitos da presente lei teñen a consideración de dominio público todos os obxectos e restos materiais de interese arqueolóxico descubertos como consecuencia de excavacións arqueolóxicas ou calquera outro traballo sistemático, remoción de terras, obras de calquera índole, ou de xeito casual.

2. A Consellería de Cultura deberá ordenar a execución de intervencións arqueolóxicas en calquera
terreo público ou privado onde se constate ou presuma a existencia dun xacemento ou restos
arqueolóxicos. Para efeitos da correspondente indemnización rexerá o disposto na lexislación vixente
sobre expropiación forzosa.

3. Como medida precautoria, a Consellería de Cultura deberá ordenar o control arqueolóxico, entendido
como a supervisión por un arqueólogo dun proceso de obras que afecten ou podan afectar a un
espazo onde se presuma a existencia de restos arqueolóxicos. Se así fose, a Administración
competente determinará se procede paralizar as obras ou remocións e ordenar algun tipo de
intervención arqueolóxica.

'''Artigo 57. Actividades arqueolóxicas.'''

Será necesaria a autorización previa da Consellería de Cultura para a realización das seguintes actividades arqueolóxicas:
:a) A prospección arqueolóxica, entendida como a exploración superficial e sistemática sen remoción,
tanto terrestre como subacuática, dirixida ao estudo e investigación para a detección de restos
históricos ou paleontolóxicos, así como dos compoñentes xeolóxicos e ambientais relacionados cos
mesmos. Isto engloba a observación e o recoñecemento sistemático de superfície e tamén a
aplicación das técnicas que a arqueoloxía recoñece como válidas.

:b) A sondaxe arqueolóxico, entendida como aquela remoción de terras complementaria da prospección,
encamiñado a comprobar a existencia dun xacemento arqueolóxico ou recoñecer a súa estratigrafía.
Calquer toma de mostras en xacementos arqueolóxicos considerarase dentro deste apartado.

:c) A escavación arqueolóxica, entendida como a remoción, no subsolo ou en medios subacuáticos, que
se realice a fin de descobrir e investigar toda clase de restos históricos ou paleontolóxicos
relacionados cos mesmos.

:d) O estudo da arte rupestre, entendida como o conxunto de tarefas de campo orientadas á investigación, á documentación gráfica por meio de calco e a calquera manipulación ou contacto co suporte dos motivos representados.

:e) Os labores de protección, consolidación e restauración arqueolóxica, entendidos como as
intervencións en xacementos arqueolóxicos encamiñadas a favorecer a súa conservación e que, en
consecuencia, permitan o seu desfrute e faciliten o seu acrescentamento.

:f) A manipulación con técnicas agresivas de materiais arqueolóxicos.

'''Artigo 58. Urxencias arqueolóxicas.'''

1. As actuacións serán consideradas de urxencia cando exista risco de destrucción imediata do
xacemento e se esgotasen todas as posibilidades para evitar a súa desaparición ou afectación.

2. A Consellería de Cultura, mediante procedimento simplificado, poderá ordenar ou autorizar a
realización das intervencións necesarias sempre que concorran as circunstancias previstas na alínea
anterior.

'''Artigo 59. Achados casuais.'''

1. Para os efeitos da presente lei, terá a consideración de achado casual a descoberta de obxectos e
restos materiais que posúan os valores que son propios do patrimonio cultural galego e fosen
descubertos por azar ou como consecuencia de calquera tip de remocións de terra, demolicións ou
obras de calquer índole.

2. O descubridor dun ben que teña a consideración de achado casual haberá de comunicar
imediatamente a súa descoberta á Consellería de Cultura.

3. En caso de bens móbeis, unha vez comunicada a descoberta, e até que os obxectos sexan entregados
á Consellería de Cultura, se aplicarán ao descubridor as normas de depósito legal, salvo que os
entregue nun museo público, instituición que haberá de o pór, así mesmo, en coñecemento da
Consellería de Cultura, que decidirá a súa ubicación definitiva.

4. A Consellería de Cultura ou, no seu caso, os concellos respectivos poderán ordenar a interrupción
imediata das obras no lugar obxecto dun achado casual, por un prazo máximo dun mes, a fin de levar
a cabo os traballos arqueolóxicos que considerasen necesarios. A devandita paralización non
comportará dereito a indemnización nengunha. En caso de o considerar necesario, poderá disporse a
prórroga da suspensión das obras por tempo superior a un mes, ficando neste caso suxeitos ao
disposto na lexislación vixente sobre expropiación forzosa.

'''Artigo 60. Dereito a premio.'''
1. O descubridor e o propietario do terreno en que se encontrase un achado casual terán dereito a
perceber da Xunta de Galicia en conceito de premio unha cantidade igual á metade do valor que en
taxación legal se atribúa, que se distribuirá entre eles a partes iguais. A valoración será realizada pola Comisión Superior de Valoración de Bens Culturais de Interese para Galicia. No relativo a bens
inmóbeis, estes non devengarán dereito a premio.

2. O incumprimento das obrigas previstas no artigo anterior privará ao descubridor e, no seu caso, ao
propietario do terreno do dereito a premio, e os obxectos ficarán depositados no museo que determine
a Consellería de Cultura, con independencia das sancións que procedan.

'''Artigo 61. Requerimentos e autorizacións.'''

1. Os requerimentos para realizar e dirixir as actividades arqueolóxicas axustaranse ao establecido
regulamentariamente. Requerirase a apresentación dun proxecto que conteña un programa detallado e
coerente, que acredite a conveniencia e interese científico da intervención e avale a idoneidade
técnica do arqueólogo director. Así mesmo as solicitudes apresentadas por persoas físicas estranxeiras haberán de estar avaladas por unha instituición científica en materia de arqueoloxía
radicada no seu país.

2. As solicitudes haberán de se acompañar da autorización do propietario do terreno.

3. Na resolución pola que se concede a autorización se indicarán as condicións a que han de se ater os traballos así como o museo en que haberán de se depositar os materiais e a documentación escrita ou gráfica complementaria correspondiente, e concederase sen prexuízo doutras autorizacións ou
licenzas que fosen necesarias por aplicación da lexislación urbanística.

4. A responsabilidade polos danos e perdas que pudesen resultar da execución de actuacións
arqueolóxicas recairá sobre o solicitante da autorización para a realización dos mesmos e, no seu
caso, sobre outros posíbeis implicados.

'''Artigo 62. Responsabilidade na dirección e destino dos achados arqueolóxicos.'''

1. O arqueólogo director dos traballos asumirá persoalmente a dirección dos mesmos.

2. Os bens materiais procedentes das actuacións arqueolóxicas autorizadas, así como toda a
documentación escrita e gráfica que permita o adecuado tratamento museográfico dos fondos,
haberán de ser depositados nos museos que designe a Consellería de Cultura. Até que os obxectos
sexan entregados en ditos centros, serán de aplicación ao titular da autorización as normas de
depósito legal.

3. Unha vez depositados os materiais e apresentada a memoria correspondente a cada actuación, estes
ficarán á disposición do público en xeral, co fin de facilitar outros estudos e investigacións.

'''Artigo 63. Intervencións arqueolóxicas por obras en conxuntos históricos, zonas arqueolóxicas ou
xacementos catalogados ou inventariados.'''

1. Cando, como requisito previo para a realización de calquer tipo de obra que afecte a un conxunto
histórico, zona arqueolóxica ou xacementos catalogados ou inventariados, a Consellería de Cultura
ou a figura de planeamento vixente determine a necesidade de realizar intervencións arqueolóxicas, o
promotor apresentará un proxecto arqueolóxico de acordo co que se establece no artigo 61 da
presente lei.

2. Se se trata dun particular, a Consellería de Cultura colaborará na financiación do custo da execución do proxecto. Se o promotor da obra é unha Administración pública ou concesionario, o custe das intervencións arqueolóxicas será asumido integramente pola entidade promotora.

== Título IV. Do patrimonio etnográfico ==

'''Artigo 64. Definición.'''

Integran o patrimonio etnográfico de Galicia os lugares e os bens móbeis e inmóbeis así como as
actividades e coñecementos que constituan formas relevantes ou expresión da cultura e modos de vida
tradicionais e propias do povo galego nos seus aspectos materiais e inmateriais.

'''Artigo 65. Protección dos bens inmateriais.'''

Teñen valor etnográfico e gozarán de protección aqueles coñecementos, actividades, práticas, saberes e calquer outra expresión que procedan de modelos, técnicas, funcións e crenzas propias da vida tradicional galega. Cando estexan en previsíbel perigo de desaparición, perda ou deterioración, a Consellería de Cultura promoverá e adoptará os medidas oportunas conducentes ao seu estudo, documentación científica e à súa recollida por calquer medio que garanta a súa transmisión e posta en valor.

'''Artigo 66. Bens inmóbeis de carácter industrial.'''

A todos os bens de carácter etnográfico que constitúan restos físicos do pasado tecnolóxico, produtivo e industrial galego que sexan susceptíbeis de seren estudados con metodoloxia arqueolóxica lles será de aplicación o disposto nesta lei para o patrimonio arqueolóxico.

==Título V. Dos museos ==

'''Artigo 67. Definición e funcións dos museos.'''

1. Os museos son institucións de carácter permanente, abertas ao público e sen finalidade de lucro,
orientadas á promoción e ao desenvolvimento cultural da comunidade en xeral, por meio da recollida,
adquisición, inventario, catalogación, conservación, investigación, difusión e exibición, de forma
científica, estética e didáctica, de conxuntos e coleccións de bens patrimoniais de carácter cultural
que constituen testemuños das actividades do ser humano ou do seu contorno natural, con fins de
estudo, educación, desfrute e promoción científica e cultural.

2. Son funcións dos museos:

:a) A conservación, catalogación, restauración e exibición ordenada das coleccións.

:b) A investigación no ámbito das súas coleccións, da súa especialidade ou do seu respectivo contorno
cultural.

:c) A organización periódica de exposicións científicas e divulgativas de carácter temporal.

:d) A elaboración e publicación de catálogos e monografías dos seus fondos.

:e) O desenvolvimento dunha actividade didáctica respecto aos seus contidos.

:f) Calquer outra función que nas súas normas estatutarias ou por disposición legal ou regulamentaria se lles encomende.

'''Artigo 68. Colección visitábel.'''

Aquela colección que non reúna todas as características e condicións que constitúen os requerimentos
necesarios para o seu recoñecemento como museo se cualificará como colección visitabel sempre que os
seus titulares faciliten, mediante un horario accesíbel e regular, a visita pública e o acceso dos
investigadores, gozando os seus fondos das atencións básicas que garantan a súa custodia e conservación.

'''Artigo 69. Criación e regulamentación.'''

1. A criación, autorización e cualificación dun museo ou dunha colección visitábel farase por acordo do Consello dá Xunta, e nel delimitarase o seu ámbito territorial e contido temático.

2. Os organismos públicos e as persoas físicas ou xurídicas interesadas na criación de museos ou
coleccións visitábeis promoverán perante a Consellería de Cultura a iniciación do oportuno
expediente, no que se incorporará a documentación e o inventario sobre os fondos e patrimonio con
que conta o promotor, así como o programa e proxecto museográfico, que incluirá un estudo das
instalacións, medios e persoal, da forma que regulamentariamente se determine.

3. Criase na Consellería de Cultura un rexisto xeral administrativo no que se inscreberán os museos e
coleccións autorizadas en virtude do disposto na presente lei, e no que se fará constar a calificación e a delimitación establecidas para cada centro.

4. Corresponde á Consellería de Cultura, a través dos seus órgaos específicos, a regulamentación,
inspección e control de todos os museos e coleccións visitábeis de Galicia.

'''Artigo 70. Sistema galego de museos.'''

1. Constitúe o sistema galego de museos a estrutura organizativa e funcional que regula a integración
dos centros e redes museísticas de Galicia nun programa de vínculos institucionais que articulen de
forma operativa a xestión cultural e científica dos museos da Comunidade Autónoma. Os seus órgaos
reitores e o seu funcionamento estableceranse pola Consellería de Cultura.

2. Forman parte do sistema galego de museos todos os museos e coleccións visitábeis que se atopen no
territorio da Comunidade Autónoma de Galicia.

'''Artigo 71. Rede de museos.'''

Para os efeitos da presente lei, enténdese por rede de museos a trama diversa de titularidades, ámbitos territoriais ou contidos temáticos que afectan aos diferentes museos e coleccións de Galicia, e será establecida pola Consellería de Cultura.

'''Artigo 72. Instrumentos e medios dos museos.'''

Todos os museos radicados na Comunidade Autónoma de Galicia contarán con un rexisto para o
tratamento administrativo dos fondos, que se reflectirá nun libro de inscrición. Do mesmo modo contarán con un inventario e un catálogo para o tratamento técnico-científico e a identificación, control, estudo e difusión do patrimonio móbel albergado nos mesmos. Todos os museos integrados no sistema galego contarán cos medios humanos e técnicos suficientes para poderen desenvolver as súas funcións de acordo coa estructuración en áreas e dotacións que regulamentariamente se establezan.

'''Artigo 73. Acceso aos museos.'''

1. A Consellería de Cultura promoverá e garantirá o acceso de todos os cidadáns aos museos públicos
sen prexuízo das restricións que, por causa da conservación dos bens custodiados nos mesmos, podan
establecerse.

2. A Consellería de Cultura establecerá as condicións que rexerán o acceso e a visita pública aos
museos do sistema galego e, de acordo cos titulares das diferentes redes, a outros museos e coleccións visitabeis, e regulará os horarios de apertura ao público, para facilitar o coñecemento e
desfrute das bens culturais expostos nas mesmas, ou para a súa investigación, conforme os obxectivos e funcións determinados nesta lei.

Vid. o Decreto 320/1992, do 12 de novembro, polo que se fixan os prezos públicos percebidos pola Xunta de Galicia nos arquivos e museos xestionados pola Comunidade Autónoma de Galicia e nos de titularidade autonómica (DOG nº 231, do 26 de novembro), modificado polo Decreto 295/1994, do 30 de setembro (DOG nº 199, do 14 de outubro). Lémbrese asemade que a Lei 5/1996, do 6 de xuño, sobre acceso ao contorno das persoas con deficiencias visuais (DOG nº 119, do 18 de xuño) establece no seu artigo 6 que os museos, as salas de exposicións e conferencias deben garantir o acceso das persoas con deficiencias visuais que vaian acompañados de cans-guieiro, sempre que cumpran as condicións previstas nesta Lei.

'''Artigo 74. Reproducións.'''

1. A Consellería de Cultura, respecto aos museos do sistema galego, establecerá as condicións para
autorizar a reprodución por calquera procedimento dos obxectos custodiados nos mesmos.

2. Toda reprodución total ou parcial con fins de explotación comercial ou de publicidade de fondos
pertencentes a coleccións de museos de titularidade estatal xestionados ou de titularidade autonómica
haberá de ser formalizada mediante convenio entre as administracións implicadas.

== Título VI. Do patrimonio bibliográfico ==

'''Artigo 75. Definición.'''

1. Constitúen o patrimonio bibliográfico de Galicia os fondos e coleccións bibliográficas e
hemerográficas, e as obras literárias, históricas, científicas ou artísticas, impresas, manuscritas,
fotográficas, cinematográficas, fonográficas e magnéticas, de carácter unitario ou seriado, en calquer tipo de soporte e independentemente da técnica utilizada para a súa criación ou reprodución, das cais non conste a existencia de polo menos tres exemplares en bibliotecas ou servizos públicos.

2. Así mesmo, forman parte do patrimonio bibliográfico de Galicia as obras con mais de cen anos de
antiguidade, incluídos os manuscritos, así como os fondos que por algunha circunstancia formen un
conxunto unitario, independentemente da antigüidade das obras que o conforman.

== Título VII. Do patrimonio documental e dos arquivos ==

'''Artigo 76. Definición.'''

1. Constitúen o patrimonio documental de Galicia todos os documentos, fondos e coleccións de calquer
época, reunidos ou non en arquivos existintes en Galicia e fóra dela, procedentes das persoas ou
institucións de carácter público e privado, que se consideren integrantes del no presente título.

2. Enténdese por documento, para os efeitos da presente lei, todo testemuño de funcións e actividades
humanas recollido nun suporte perdurábel e expresado en linguaxe oral ou escrita, natural ou
codificada. Exclúense os exemplares non orixinais de obras editadas ou publicadas.

3. Enténdese por arquivo o conxunto orgánico de documentos producidos ou acumulados polas persoas
físicas ou xurídicas, públicas ou privadas, no exercicio das súas funcións e actividades, e conservados como testemuño e garantía dos dereitos e deberes da Administración e dos cidadáns e como fonte de información xeral para a xestión administrativa e para todo tipo de investigación. Esta noción corresponde tamén á do fondo do arquivo. Igualmente, enténdese por arquivo a institución que reúne, custodia, comunica e difunde os fondos de arquivo e as coleccións documentais por medio dos
métodos e técnicas que lle son propios.

4. Enténdese por colección documental, para os efeitos da presente lei, o conxunto non orgánico de
documentos reunido artificialmente en función de criterios subxectivos ou de conservación.

'''Artigo 77. Contido do patrimonio documental.'''

1. Integran o patrimonio documental de Galicia:

:a) Os documentos de calquer época xerados, conservados ou reunidos no exercicio da súa función por
calquer organismo de carácter público existente en Galicia, asi como por persoas privadas, físicas ou
xurídicas, xestoras de servizos públicos.

:b) Os documentos con unha antigüidade superior aos corenta anos xerados, conservados ou reunidos no
exercicio das súas actividades polas entidades e instituicións de carácter público, sindical ou relixioso e polas entidades, fundacións e asociacións culturais e educativas de carácter privado.

:c) Os documentos con unha antiguidade superior aos cen anos xerados, conservados ou reunidos por
calquera outra entidade ou persoa física.

2. A Consellería de Cultura poderá declarar constitutivos do patrimonio documental de Galicia aquelos
documentos que, sen atinxir a antigüidade indicada nas alíneas anteriores, merezan esa
consideración.

'''Artigo 78. Sistema de arquivos de Galicia.'''

1. O sistema de arquivos de Galicia se configura como o conxunto de órgaos, centros e servizos
encarregados da protección, custodia, enriquecemento, comunicación e difusión do patrimonio
documental de Galicia. Os seus órgaos reitores e o seu funcionamento estableceranse
regulamentariamente pola Consellería de Cultura.

2. Todos os arquivos integrados no sistema galego contarán cos meios humanos e técnicos suficientes
para poder cumprir as súas funcións propias establecidas na presente lei.

'''Artigo 79. Rede de arquivos.'''

Para os efeitos da presente lei, enténdese por rede de arquivos a trama diversa de titularidades ou ámbitos territoriais que afecten aos diferentes arquivos de Galicia, e será establecida regulamentariamente pola Consellería de Cultura.

'''Artigo 80. Ciclo vital dos documentos.'''

1. A Consellería de Cultura regulará o ciclo vital dos documentos das distintas administracións públicas de Galicia, asi como a circulación de documentos, as transferencias e a selección das mesmas, a súa valoración e a posterior destrucción dos non chamados á conservación permanente.

2. Os documentos dos arquivos integrados no sistema de arquivos de Galicia serán obxecto da
pertinente selección para, unha vez finalizado o prazo de vixencia administrativa, determinar a súa
eliminación ou, pola contra, a súa conservación definitiva nun arquivo, de acordo cos seus valores
administrativos, xurídicos, históricos e legais.

3. Baixo nengun conceito poderán destruirse documentos en tanto subsista o seu valor probatorio de
dereitos e obrigas das persoas e dos entes públicos.

'''Artigo 81. Circulación dos documentos.'''

1. O procedimento para o caso de entradas extraordinarias de documentos por calquer título nalgún dos
arquivos do sistema e a súa adscrición en cada caso ao mais axeitado serán establecidos
regulamentariamente.

2. A saída dos documentos depositados nestes arquivos haberá de se comunicar á Consellería de
Cultura como órgao competente en materia de arquivos e patrimonio documental.

'''Artigo 82. Acceso á documentación.'''

Todas as persoas teñen dereito á consulta dos documentos constitutivos do patrimonio documental de
Galicia e á obtención de información sobre o contido dos mesmos, dacordo coa lexislación aplicábel na
materia.

== Título VIII. Das medidas de fomento ==

'''Artigo 83. Normas xerais.'''

1. As axudas das administracións públicas para a investigación, documentación, conservación,
recuperación, restauración e difusión dos bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia
concederanse dacordo cos criterios de publicidade, concorrencia e obxectividade e dentro das
previsions presupostarias.

2. No outorgamento das medidas de fomento a que se refere este título, se fixarán as garantías
necesarias para evitar a especulación con bens que se adquiran, conserven, restauren ou melloren con
axudas públicas.

3. As persoas e entidades que non cumpran o deber de conservación establecido por esta lei non
poderán acollerse ás medidas de fomento.

4. A Xunta de Galicia pode propiciar a participación de entidades privadas e de particulares na
financiación das actuacións de fomento a que se refere este título. Se se tratase dun particular, a
Consellería de Cultura poderá colaborar na financiación do custo da execución do proxecto, establecéndose a porcentaxe e as fórmulas de colaboración convenientes.

5. Cando se trate de obras de reparación urxente, a Consellería de Cultura poderá conceder unha axuda
con carácter de anticipo reintegrábel que será inscrita no Rexisto Xeral de Bens de Interese Cultural, no Catálogo do patrimonio cultural de Galicia ou no Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia, segundo corresponda, e en caso de se tratar de bens inmóbeis, no Rexisto da Propiedade, nos termos que se establezan.

Todas as convocatorias de axudas haberán de se acomodar ás prescricións contidas no Decreto 287/2000,
do 21 de novembro, polo que se desenvolve o rexime de axudas e subvencións públicas da Comunidade
Autónoma de Galicia (DOG nº 238, do 11 de decembro), así como ao artigo 78 do Decreto Lexislativo
1/1999, polo que se aprobou a Lei de rexime financieiro e orzamentario da Comunidade Autónoma.

'''Artigo 84. Investigación, conservación e difusión.'''

A Xunta de Galicia facilitará a financiación da conservación, acrescentamento e reabilitación, asi como as actividades de estudo e difusión do seu patrimonio cultural, dando prioridade en todo caso a aquel que estexa declarado de interese cultural ou catalogado.

'''Artigo 85. Adquisición.'''

A Xunta de Galicia poderá adoptar as medidas necesarias para a financiación da adquisición de bens
declarados de interese cultural e catalogados, a fin de os destinar a un uso xeral que segure a súa
protección. Así mesmo, adoptará as medidas necesarias para que tais bens teñan acceso preferente ao
crédito oficial.

'''Artigo 86. Investimentos culturais.'''

1. Para os efeitos de concretar as obrigas establecidas nesta lei, destinarase un mínimo do 0,15% dos
presupostos xerais da Comunidade Autónoma para fins de conservación, restauración e reabilitación
do patrimonio cultural de Galicia, que será xestionado pola Consellería de Cultura.

2. Os investimentos culturais que o Estado faga en Galicia en aplicación do 1% cultural determinado
pola Lei do patrimonio histórico español se farán con informe previo da Consellería de Cultura sobre
os sectores e ámbitos culturais que se consideren prioritarios en cada momento.

'''Artigo 87. Pagamentos con bens culturais.'''

O pagamento de tributos con bens do patrimonio cultural de Galicia nos impostos de sucesións e doazóns, e nos do patrimonio, levarase a cabo a través do rexime previsto na lexislación estatal.
Artigo 88. Beneficios fiscais.

Os bens declarados de interese cultural gozarán dos beneficios fiscais que estableza a lexislación
correspondente.

== Título IX. Do réxime sancionador ==

'''Artigo 89. Infraccións. Clases.'''

1. Constitúen infraccións administrativas en materia de protección do patrimonio cultural de Galicia as accións ou omisións que supoñan incumprimento das obrigas establecidas nesta lei.

2. As infraccións en materia de protección do patrimonio cultural de Galicia se clasificarán en leves, graves e moi graves.

'''Artigo 90. Infraccións leves.'''

Constituen infraccións leves:

:a) A simple falta de notificación á Consellería de Cultura de actos ou traslados que afecten aos bens inscritos no Rexisto de Bens de Interese Cultural ou incluídos no Catálogo do patrimonio cultural de Galicia.

:b) A obstrucción da capacidade de inspeccionar que ten a Administración sobre os bens do patrimonio
cultural de Galicia, salvo os bens declarados de interese cultural.

:c) O incumprimento do deber de permitir o acceso dos investigadores aos bens declarados de interese
cultural, catalogados ou inventariados.

:d) O incumprimento de calquer obriga de carácter formal contida nesta lei.

:e) O outorgamento de licenzas municipais sen a autorización preceptiva da Consellería de Cultura para obras en bens inventariados, incluído o seu contorno.

:f) O contravimento da suspensión de obras acordada pola Consellería de Cultura.

:g) A realización de calquer intervención nun ben inventariado sen a preceptiva autorización da
Consellería de Cultura.

'''Artigo 91. Infraccións graves.'''

Constitúen infraccións graves:

:a) Non pór en coñecemento da Consellería de Cultura, nos termos fixados no artigo 27, a transmisión
onerosa da propiedade ou de calquer dereito real sobre bens declarados de interese cultural.

:b) A obstrucción á faculdade de inspeccionar que ten a Administración sobre os bens declarados de
interese cultural.

:c) O incumprimento do deber de conservación dos propietarios ou posuidores de bens declarados de
interese cultural.

:d) A inobservancia do deber de levar o libro de rexisto a que fai referencia o artigo 29.1, así como a omisión ou inexactitude de dados que deben constar no mesmo.

:e) A retención ilícita ou o depósito indebido de documentos obxecto de protección nesta lei.

:f) A separación non autorizada de bens móbeis vinculados a bens inmóbeis declarados de interese
cultural.

:g) O incumprimento das obrigas de comunicación da descoberta de restos arqueolóxicos e da entrega
dos bens achados.

:h) A realización de calquer intervención nun ben declarado ou catalogado sen a preceptiva autorización da Consellería de Cultura.

:i) O incumprimento da suspensión de obras con motivo da descoberta de restos arqueolóxicos e das
suspensións de obras lembradas pola Consellería de Cultura.

:j) O outorgamento de licenzas municipais sen a autorización preceptiva da Consellería de Cultura, para obras en bens declarados ou catalogados, incluído o seu contorno, ou aquelas outorgadas que
contraviñesen o especificado nos planos especiais de protección e o contravimento establecido no
apartado 2 do artigo 47 da presente lei.

:k) A realización de actividades arqueolóxicas sen a preceptiva autorización da Consellería de Cultura, ou as realizadas contravindo os termos en que foi concedida ésta.

:l) Non pór en coñecemento da Consellería de Cultura a realización de poxas que afecten aos bens
integrantes do patrimonio cultural de Galicia, salvo os bens declarados de interese cultural.

:m) O incumprimento dos deberes establecidos no artigo 29.1 para os comerciantes de bens integrantes
do patrimonio cultural de Galicia.

'''Artigo 92. Infraccións moi graves.'''

Constitúen infraccións moi graves:

:a) O derrubamento ou a destrucción total ou parcial de inmóbeis declarados bens de interese cultural
sen a preceptiva autorización.

:b) A destrucción de bens móbeis declarados de interese cultural ou catalogados.

:c) Todas aquelas accións ou omisións que conleven a perda, destrucción ou deterioro irreparábel dos
bens declarados de interese cultural ou catalogados.

'''Artigo 93. As infraccións en función do dano causado.'''

Considéranse como infraccións leves, graves ou moi graves, en función do dano potencial ou efectivo ao patrimonio cultural de Galicia:

:a) O troco de uso en monumentos sen a previa autorización da Consellería de Cultura.

:b) A realización de obras con remoción ou demolición nun lugar en que se realizase un achado casual.

:c) A utilización sen a debida autorización de sistemas, técnicas e métodos de detección de bens
integrantes do patrimonio cultural, tanto no chan como no subsuelo, en medio terrestre ou acuático.

'''Artigo 94. Responsabilidade.'''

Serán responsábeis das infraccións previstas na presente lei:

:a) Os considerados de acordo coa lexislación penal como autores, cúmplices ou encobridores, asi como
os que contraveñan as obrigas que establece esta lei, para obter un beneficio.

:b) Os promotores das intervencións ou obras que se realicen sen autorización ou incumprindo as
condicións da mesma.

:c) O director das intervencións ou obras que se realicen sen autorización ou incumprindo as condicións da mesma.

:d) Os funcionarios ou responsábeis das administracións públicas que por acción ou omisión permitan as infraccións.

'''Artigo 95. Sancións. Clases.'''

1. Nos casos en que o dano causado ao patrimonio cultural de Galicia poda ser valorado, a infracción
será sancionada con multa de tanto ao cuádruplo do valor do dano causado.

2. Nos demáis casos procederán as seguintes sancións:

:a) Infraccións leves: sanción de até 10.000.000 de pesetas.

:b) Infraccións graves: sanción desde 10.000.001 pesetas até 25.000.000 de pesetas.

:c) Infraccións moi graves: sanción desde 25.000.001 pesetas.

3. Sen prexuízo do disposto nas alineas anteriores, a cuantía da sanción non poderá ser en caso nengún inferior ao benefício obtido como resultado da actuación infractora.

4. A gradación das multas realizarase en función da gravidade da infracción, das circunstancias
atenuantes ou agravantes que concorran, da importancia dos bens afectados, das circunstancias
persoais do sancionado, do prexuízo causado ou que pudese causarse ao patrimonio cultural de
Galicia e do grau de malícia do interveniente.

5. As multas que se impoñan a distintos suxeitos como consecuencia dunha mesma infracción terán
carácter independente entre si.

'''Artigo 96. Órgaos competentes.'''

1. A competencia para a imposición das sancións previstas no artigo anterior corresponde:

:a) Ao director xeral do Patrimonio Histórico e Documental: sancións de até 10.000.000 de pesetas.

:b) Ao conselleiro de Cultura: sancións comprendidas entre 10.000.001 pesetas e 25.000.000 de pesetas.

:c) Ao Consello da Xunta de Galicia: sancións superiores a 25.000.001 pesetas.

2. A Consellería de Cultura, sen prexuízo do disposto no presente artigo, emprenderá perante os órganos xurisdicionais competentes as accións penais que correspondesen polos actos delictuosos en que pudesen incorrer os infractores.

'''Artigo 97. Procedemento.'''

1. A iniciación do procedimento sancionador, sen prexuízo da superior autoridade do conselleiro,
realizarase por resolución da Dirección Xeral do Patrimonio Histórico e Documental, de oficio ou
logo de denuncia de parte.

2. A tramitación do expediente sancionador, no que, en todo caso, se dará audiencia ao interesado,
rexerase polo disposto no título IX da Lei 30/1992, de 26 de novembro, de rexime xurídico das
administracións públicas e do procedimento administrativo comun, e na súa normativa de
desenvolvimento.

'''Artigo 98. Reparación e decomiso.'''

1. As infraccións das que se deriven danos ao patrimonio cultural de Galicia conlevarán, sempre que
sexa posíbel, a obriga de reparación e restitución das cousas ao seu debido estado, asi como, en todo
caso, a indemnización dos danos e perdas causados.

2. En caso de incumprimento de dita obriga, a Consellería de Cultura realizará, sempre que sexa
posíbel, as intervencións reparadoras necesarias a cargo do infractor.

3. O órgao competente para impor unha sanción poderá adoptar como medida cautelar o decomiso dos
materiais e utensilios empregados na actividade ilícita, asi como lembrar o depósito cautelar dos bens integrantes do patrimonio cultural que se achen en posesión de persoas que se dediquen a comerciar con eles se non poden acreditar a súa adquisición lícita.

'''Artigo 99. Prescrición.'''

As infraccións administrativas do disposto na presente lei prescreberán aos dez anos de se cometeren ou descubriren no caso das moi graves, e aos cinco anos nos demáis supostos.

== Disposicións adicionais ==
=== Primeira ===

Todos aqueles bens móbeis e inmóbeis sitos no ámbito territorial da Comunidade Autónoma de Galicia
que fosen declarados de interese cultural con anterioridade á entrada en vigor desta lei pasarán a ter a consideración de bens de interese cultural e ficarán sometidos ao mesmo rexime xurídico de protección aplicábel a estes.

=== Segunda ===
En virtude desta lei inclúense no Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia todos aqueles bens recollidos nos catálogos das normas complementarias e subsidiarias de planeamento das provincias de A Coruña, Lugo, Ourense e Pontevedra, aprobadas pola Orde da Consellería de Ordenación do Território e Obras Públicas de 3 de abril de 1991, asi como os contidos nos catálogos de calquer outra figura de planeamento.

As normas complementares e subsidiarias de planeamento das provincias de A Coruña, Lugo, Ourense e
Pontevedra foron aprobadas por Orde da Consellería de Ordenación do Territorio e Obras Públicas de 3 de abril de 1991, publicada no DOG nº 72, do 16 de abril de 1991. O texto íntegro das normas foi publicado nos DOG nº 116, do 19 de xuño, nº 117, do 20 de xuño, nº 132, do 11 de xullo, nº 133 do 12 de xullo, nº 134 do 15 de xullo, e DOG nº 135, do 16 de xullo. As correccións de erros foron publicadas nos DOG nº 142, do 26 de xullo, e nº 193, do 7 de outubro.

No artigo 18 se prevía que “ Todos aqueles usos ou construcións enumerados no artigo 178 da Lei do Solo, que pretendan realizarse dentro das áreas de protección establecidas por estas normas, terán que harmonizar coas características dos elementos patrimoniais ou valores que se traten de protexer.
A tal efeito, a Comisión Provincial de Patrimonio emitirá informe previa à obtención de licencia municipal, que terá carácter vinculante respeito das condicións físicas que sexan requeridas para garantir a devandita harmonización, cando se tratar de áreas incluidas na protección do patrimonio ”.

O artigo 178.1 da Lei do Solo, pola súa parte, sometía a licencia “os actos de edificación e uso do solo, tais como as parcelacións urbanas, os movimentos de terra, as obras de nova pranta, modificación de estrutura ou aspecto exterior das construcións existentes, a primeira utilización dos edificios e as modificacións do uso dos mesmos, a demolición de construcións, a colocación de cartaces de propaganda visíbeis desde a vía pública e os demáis que sinalen os Planos. Cando os actos de edificación e uso do solo se realizasen por particulares en terreos de dominio público, exixirase tamén licencia, sen prexuízo das autorizacións ou concesións que sexa pertinente outorgar por parte do ente titular do dominio público ”.

No artigo 30 das Normas complementarias e subsidiarias se recollen as prescricións referidas às
denominadas ordenanzas de solo non urbanizábel de protección do patrimonio:

“1. Ambito de aplicación.

a) Comprende os terreos afectados pola protección do patrimonio histórico-artístico, arquitectónico,
arqueolóxico, etnográfico e cultural.

b) No anexo III destas normas inclúese unha relación deste patrimonio na que, ademáis de recoller os
monumentos declarados polos distintos organismos, especifícanse os máis significativos en cada termo
municipal, aos que se engadirán os que figuren recollidos en calquer instrumento de planeamento
municipal vixente e que non se relacionen, así como aqueloutros que se inclúan no inventario a realizar polo órgao competente da Consellería de Cultura e Xuventude da Xunta de Galicia.

2. Areas de protección.

Entanto non se redacte o planeamento correspondente, dentro das áreas de protección que a continuación se sinalan, será preciso informe previo da Comisión Provincial de Patrimonio, que terá carácter vinculante, para a realización de calquera das actividades enumeradas no artigo 178 da Lei do Solo. As areas de protección para os elementos pontuais, dentro das cais é necesario o informe antes sinalado, estarán constituidas por unha franxa de profundidade medida desde o elemento ou vestixio máis exterior do ben que se protexe de 

:a) 50 metros, cando se trate de elementos etnográficos inventariados (hórreos, palomares, cruceiros e petos, fornos, feiras, moíños, etc.)

:b) 100 metros, cando se trate de elementos de arquitectura relixiosa (mosteiros, conxuntos parroquiais, igrexas, capelas, santuarios, cimeterios, etc.), arquitectura civil (pazos, casas solariegas, edificios sinalados, vías romanas, pontes, fontes, pesquerías, etc.) e arquitectura militar (castelos, baterías, murallas, etc.).

:c) 200 metros, cando se tratar de restos arqueolóxicos (mámoas, dolmes, petroglifos, castros, etc.)
Cando varios elementos singulares se artellen nun conxunto, a área de influencia trazarase apartir dos elementos máis exteriores do conxunto, abranguendo a totalidade de aquel.
Nas solicitudes de licencia para a realización de edificacións ou actividades situadas dentro destas franxas, aportarase a información cartográfica e fotográfica precisa para determinar o impacto que producirá a mesma sobre o ben protexido.

3. Camiño de Santiago.

As disposicións específicas de protección establecidas nos Decretos 224/1962, de carácter estatal, e
414/1986, da Xunta de Galicia, aplicaranse nos seguintes concellos:

Provincia de A Coruña: Melide, Arzúa, O Pino, Santiago de Compostela.

Provincia de Lugo: Pedrafita, Triacastela, Samos, Sarria, Paradela, Portomarín, Monterroso, Palas de Rei.

Ata a aprobación do planeamento específico para a protección do Camiño de Santiago, o trazado do mesmo coñecido como o Camiño Francés e o seu entorno será considerado como un conxunto inventariado, aos efeitos de aplicación destas normas, sinalándose unha franxa de protección de 100 metros.”

O Anexo III recolle o Inventario do Patrimonio Cultural, que se divide por provincias e en dous bloques: no primeiro recóllese a relación dos bens culturais – conxuntos e monumentos – que están protexidos mediante unha declaración aprobada pola administración competente, ou cuxa tramitación se encontraba en 1991 en fase de tramitación. No segundo, e por orde alfabética, se inclúe o Inventario do Patrimonio Historico-Artístico de cada Concello.

===Terceira ===

A Consellería de Cultura promoverá a preparación adecuada dos funcionarios encarregados da
administración e custodia do patrimonio cultural de Galicia.

=== Cuarta ===

O coñecemento do patrimonio cultural de Galicia será valorizado dentro do sistema educativo obligatorio, nos seus diferentes níveis.

===Quinta ===

A cuantía das sancións previstas nesta lei haberá de actualizarse por Decreto da Xunta de Galicia, de
acordo co índice de prezos ao consumo.

===Sexta ===

1. Para o exercicio da actividade de vixilancia e inspección do patrimonio cultural créase, dentro do corpo facultativo superior da Xunta de Galicia, grupo A, a escala de vixilancia e inspección do patrimonio cultural de Galicia, cuxa estructura, dependencia e funcionamento orgánico serán establecidos regulamentariamente.

2. A titulación deberá ser de arquitecto superior, licenciado en xeografía e historia ou en historia
(arqueólogo), licenciado en historia da arte ou licenciado en humanidades. O sistema de selección será por concurso-oposición, sendo as súas funcións:

:a) Vixilancia do cumprimiento da ordenación urbanística municipal a través dos planos de ordenación e planos operativos no que se refire ao patrimonio cultural de Galicia.

:b) Comprobación do cumprimento das normas, resolucións e ditames emanados da autoridade
competente en materia de protección do patrimonio cultural.

:c) Control dos obrigatorios libros de rexistro, nos que han de constar as transaccións realizadas polas persoas e entidades dedicadas ao comercio de bens integrantes do patrimonio cultural.

:d) Todas aquelas outras que por disposición legal ou reglamentaria podan serlle atribuidas.

Esta redacción da disposición sexta foi dada polo artigo 14 da Lei 7/2002, de 27 de decembro.

== Disposicións transitorias ==

=== Primeira ===

A tramitación e os efeitos dos expedientes de declaración de bens de interese cultural incoados con
anterioridade á entrada en vigor da presente lei ficarán sometidos ao disposto por ésta.

=== Segunda ===

Cando, á entrada en vigor desta lei, o contorno dun inmóbel catalogado non estexa delimitado por unha
figura de planeamento, será determinado pola Consellería de Cultura, de acordo coa incidencia do ben nas áreas afectadas polo mesmo. En todo caso, terase en conta a lexislación xeral aplicábel.

== Disposición derogatoria ==
Fican derrogadas cantas disposicións de igual ou inferior rango se opoñan ao disposto nesta lei.

== Disposicións finais ==

=== Primeira ===

Autorízase ao Consello da Xunta para ditar as normas necesarias para o desenvolvimento e execución
desta Lei.

===Segunda ===

A presente Lei entrará en vigor ao dia seguinte da súa publicación no «Diario Oficial de Galicia».

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1995]]
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:Normativa derrogada]]</text>
      <sha1>8lq6ed3tz4f9p7432r8x153of3mj6h9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Declaración dos dereitos da muller e da cidadá</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2107</id>
    <revision>
      <id>18161</id>
      <parentid>13575</parentid>
      <timestamp>2018-09-19T21:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Declaración dos Dereitos da Muller e da Cidadá]]&quot; a &quot;[[Declaración dos dereitos da muller e da cidadá]]&quot;</comment>
      <origin>13575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11981" sha1="rsfq5bypnjkoohdn6ov988xuobuibqg" xml:space="preserve">{{estilo}}
{{wikipedia|Declaración dos Dereitos da Muller e da Cidadá}}
'''PREÁMBULO'''

As nais, fillas, irmás, representantes da nación, piden que sexan constituídas en Asemblea Nacional. Por considerar que a ignorancia, o esquecemento ou o desprezo dos dereitos da muller son as únicas causas dos males públicos e da corrupción dos gobernos, resolveron expor nunha declaración solemne, os dereitos naturais, inalienables e sagrados da muller a fin de que esta declaración, constantemente presente para todos os membros do corpo social recórdelles sen cesar os seus dereitos e os seus deberes, a fin de que os actos do poder das mulleres e os do poder dos homes poidan ser, en todo instante, comparados co obxectivo de toda institución política e sexan máis respectados por ela, a fin de que as reclamacións das cidadás, fundadas a partir de agora en principios simples e indiscutibles, diríxanse sempre ao mantemento da Constitución, dos bos costumes e da felicidade de todos.

En consecuencia, o sexo superior tanto en beleza en coraxe, como nos sufrimentos maternos, recoñece e declara, en presenza e baixo os auspicios do Ser Supremo, os Dereitos seguintes da Muller e da Cidadá.

'''ARTIGO PRIMEIRO'''

A muller nace libre e permanece igual ao home en dereitos, as distincións sociais só poden estar fundadas na utilidade común.

'''II'''

O obxectivo de toda asociación política é a conservación dos dereitos naturais e imprescriptibles da Muller e do Home; estes dereitos son a liberdade, a propiedade, a seguridade e, sobre todo, a resistencia á opresión.

'''III'''

O principio de toda soberanía reside esencialmente na Nación que non é máis que a reunión da Muller e o Home: ningún corpo, ningún individuo, pode exercer autoridade que non emane deles.

'''IV'''

A liberdade e a xustiza consisten en devolver todo o que pertence aos outros; así, o exercicio dos dereitos naturais da muller só ten por límites a tiranía perpetua que o home oponlle; estes límites deben ser corrixidos polas leis da natureza e da razón.

'''V'''

As leis da natureza e da razón prohiben todas as accións prexudiciais para a Sociedade: todo o que non estea prohibido por estas leis, prudentes e divinas, non pode ser impedido e ninguén pode ser obrigado a facer o que elas non ordenan.

'''VI'''

A lei debe ser a expresión da vontade xeral; todas as Cidadás e Cidadáns deben participar na súa formación persoalmente ou por medio dos seus representantes. Debe ser a mesma para todos; todas as cidadás e todos os cidadáns, por ser iguais aos seus ollos, deben ser igualmente admisibles a todas as dignidades, postos e empregos públicos, segundo as súas capacidades e sen máis distinción que a das súas virtudes e os seus talentos.

'''VII'''

Ningunha muller áchase eximida de ser acusada, detida e encarcerada nos casos determinados pola Lei. As mulleres obedecen como os homes a esta Lei rigorosa.

'''VIII'''

A Lei só debe establecer penas estritas e evidentemente necesarias e ninguén pode ser castigado máis que en virtude dunha Lei establecida e promulgada anteriormente ao delicto e legalmente aplicada ás mulleres.

'''IX'''

Sobre toda muller que sexa declarada culpábel caerá todo o rigor da Lei.

'''X'''

Ninguén debe ser molestado polas súas opinións ata fundamentais; se a muller ten o dereito de subir ao cadalso, debe ter tamén igualmente o de subir á Tribuna con tal que as súas manifestacións non alteren a orde pública establecida pola Lei.

'''XI'''

A libre comunicación dos pensamentos e das opinións é un dos dereitos máis preciosos da muller, posto que esta liberdade asegura a lexitimidade dos pais con relación aos fillos. Toda cidadá pode, pois, dicir libremente, son nai dun fillo que vos pertence, sen que un prexuízo bárbaro fórcea a disimular a verdade; coa excepción de responder polo abuso desta liberdade nos casos determinados pola Lei.

'''XII'''

A garantía dos dereitos da muller e da cidadá implica unha utilidade maior; esta garantía debe ser instituida para vantaxe de todos e non para utilidade particular daquelas a quen é confiada.

'''XIII'''

Para o mantemento da forza pública e para os gastos de administración, as contribucións da muller e do home son as mesmas; ela participa en todas as prestacións persoais, en todas as tarefas penosas, polo tanto, debe participar na distribución dos postos, empregos, cargos, dignidades e outras actividades.

'''XIV'''

As Cidadás e Cidadáns teñen o dereito de comprobar, por si mesmos ou por medio dos seus representantes, a necesidade da contribución pública. As Cidadás unicamente poden aprobala se se admite unha repartición igual, non só na fortuna senón tamén na administración pública, e se determinan a cota, a base tributaria, a recadación e a duración do imposto.

'''XV'''

A masa das mulleres, agrupada coa dos homes para a contribución, ten o dereito de pedir contas da súa administración a todo axente público.

'''XVI'''

Toda sociedade na que a garantía dos dereitos non estea asegurada, nin a separación dos poderes determinada, non ten constitución; a constitución é nula se a maioría dos individuos que compón a Nación non cooperou na súa redacción.

'''XVII'''

As propiedades pertencen a todos os sexos reunidos ou separados; son, para cada un, un dereito inviolable e sacro; ninguén pode ser privado dela como verdadeiro patrimonio da natureza a non ser que a necesidade pública, legalmente constatada, esíxao de xeito evidente e baixo a condición dunha xusta e previa indemnización.

'''EPÍLOGO'''

Muller, esperta; o rebato da razón faise oír en todo o universo; recoñece os teus dereitos. O potente imperio da natureza deixou de estar rodeado de prexuízos, fanatismo, superstición e mentiras. O facho da verdade disipou todas as nubes da necedade e a usurpación. O home escravo redobrou as súas forzas e necesitou apelar ás túas para romper as súas cadeas. Pero unha vez en liberdade, foi inxusto coa súa compañeira. Oh, mulleres! Mulleres! Cando deixaredes de estar cegas? Que vantaxes obtivestes da Revolución? Un desprezo máis marcado, un desdén máis visible... Que vos queda entón?, a convicción das inxustizas do home. A reclamación do voso patrimonio, fundado sobre os sabios decretos da natureza; que teriades vós que temer dunha tan nobre empresa, seica as boas palabras do lexislador das Vodas de Cannaán? Credes aos nosos lexisladores franceses, correctores desa moral longo tempo vixente, pero xa trasnoitada, cando nos repiten: mulleres, que hai de común entre nós e vós? Todo, teríades que responder. Se eles se obstinan, na súa debilidade, colocando esta inconsecuencia en contradición cos seus principios, oponde valerosamente a forza da razón ás súas vas pretensións de superioridade, unídevos baixo o estandarte da filosofía, despregade toda a enerxía do voso carácter, e veredes pronto a estes prepotentes, os nosos serviles adoradores arrastrándose aos vosos pés, pero orgullosos de compartir convosco os tesouros do Ser Supremo. Calquera sexan as barreiras que se vos opoñan, está no voso poder derrubalas, só tedes que querer.

Pasemos agora a ese espantoso cadro dentro do cal estivestes na sociedade e porque xa chegou o momento dunha educación nacional, vexamos se os nosos sabios lexisladores pensasen con sensatez acerca da educación feminina.

As mulleres, con todo, non souberon facelo ben, pois a presión e o disimulo foron a súa herdanza, así, o que a forza arrebatoulles, a astucia tivo que devolverllo, entón elas recorreron a todos os resortes dos seus encantos e ninguén se lles puido resistir.

O veleno, o ferro, iso é o que manexaron as mulleres, practicando tanto o crime como a virtude. O goberno francés, sobre todo, dependeu durante séculos da administración nocturna feminina; no gabinete non había segredos para a súa indiscreción -a dos homes- embaixada, ordes, ministerio, presidencia, pontificado, cardenalato, en fin, todo o que caracteriza a estupidez dos homes, en profano e sacro, todo o que estivo sometido á cobiza e á ambición deste sexo antigamente despreciable e respectado, e desde da Revolución, respectable e equivocado.

Nesta sorte de antítese, cantas observacións podería sinalar! e non teño máis que un momento para facelos, pero ese instante fixará a atención da posteridade ata da máis afastada.

Baixo o antigo réxime, todo era vicioso, todo era culpable, pero, non se podería apercibir a mellora das cousas na sustancia mesma dos vicios? Unha muller non tiña outra necesidade que a de ser bela ou amable, e cando posuía estas dúas vantaxes vía centos de fortunas ás súas plantas. E se ela non sacaba beneficio é porque tería un carácter extravagante ou ben unha filosofía pouco común que a levaría ao desprezo das riquezas, xa que logo non sería considerada outra cousa mellor que unha cabeza sen miolo; pois a máis indecente faise respectar co ouro xa que o comercio das mulleres foi unha especie de industria admitida habitualmente, e que, en diante, non terá máis crédito.

Se isto durase, a Revolución estaría perdida, e baixo os novos exemplos, nós estaríamos corrompidos por sempre. Entre tanto, a razón pode disimular que todo outro camiño á fortuna está pechado á muller que o home compra -como a escrava adquírese nas costas de África-. Pero aquí non se ignora que existe unha gran diferenza; a escrava manda (sexualmente) no amo para o exclusivo pracer deste, pero se o amo dálle libéraa sen recompensala hai unha idade na cal a escrava xa perdeu todos os seus encantos, entón, en que se converte esta infortunada? É a vítima do desprezo; as mesmas portas da beneficencia sonlle pechadas, ela é pobre e vella, entón din, por que non procurou facer fortuna?

Outros exemplos aínda máis punzantes ofrécense á razón. Unha moza sen experiencia, seducida polo home ao que ama, abandonará aos seus pais para seguirlle e o ingrato deixaraa logo dalgúns anos e cando ela envelleza ao seu lado, máis a inconstancia do home será inhumana; se ela ten fillos, el abandonaraa o mesmo. Se é rico crerase dispensado de compartir esa fortuna coas súas vítimas. Se un vínculo átalle aos seus deberes, violará esas obrigacións esperándoo todo das leis, e se está casado, calquera outro lazo perde os seus dereitos.

Que leis, hai que facer para extirpar o vicio na súa raíz?: a da repartición das fortunas entre os homes e as mulleres, e da administración pública.

Concíbese acomodaticiamente que aquela que naceu no seo dunha familia rica, gana moito coa igualdade da herdanza, pero aquela que naza no dunha familia pobre, posuíndo só o mérito das súas virtudes, que premio obterá? A pobreza é o seu oprobio. Se a muller non destaca precisamente en música ou en pintura, non pode ser admitida en ningunha función pública, cando puidese ter toda a capacidade para iso.

Non quero dicir que non se aperciban estas cousas, pero eu profundareinas na nova edición de todas as miñas obras políticas, que me propoño dar ao público nuns días, coas súas anotacións.

Reprendo o meu texto en canto a moral. O matrimonio é a tumba da confianza e do amor. A muller casada pode impunemente dar fillos bastardos ao seu marido e a fortuna que non lle pertence. Aquela que non está casada non ten senón un débil dereito: as antigas e inhumanas leis rexeitan o dereito sobre o nome e sobre os bens do pai para os seus fillos, e non se escribiron novas leis sobre esta materia.

Se intentar conceder ao meu sexo unha consistencia honorable e xusta, considérase neste momento como un paradoxo pola miña banda e como tentar o imposible, eu deixo aos homes vindeiros a gloria de tratar esta materia, pero na espera, pode prepararse a educación nacional, pola restauración de costumes e polas convencións conxugais.


[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:1791]]</text>
      <sha1>rsfq5bypnjkoohdn6ov988xuobuibqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Nospam</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2114</id>
    <revision>
      <id>3977</id>
      <parentid>3976</parentid>
      <timestamp>2007-10-11T00:36:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drini</username>
        <id>72</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;[[Wikisource:Nospam]]&quot; foi protexido [edit=sysop:move=sysop] [protección en serie]</comment>
      <origin>3977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2455" sha1="2sripoyw9u61ubahcke3e34mnbrnuyd" xml:space="preserve">== Pages locked from recreation ==
* {{:*}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/index.php}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/w/index.php}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki Talk :Ipb cant unblock/w/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/wiki/MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/wiki/MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/w/index.php}}

* {{:Talk:Main Page/}}
* {{:Talk:Main Page/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/w/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/w/w/index.php}}
* {{:Talk:Main Page/w/w/w/w/index.php}}

* {{:Main Page/index.php}}
* {{:Main Page/w/index.php}}
* {{:Main Page/w/w/index.php}}
* {{:Main Page/w/w/w/index.php}}
* {{:Main Page/w/w/w/w/index.php}}

* {{:Talk:Main Page/w/index.php?title=Main Page/w/index.php}}

* {{:index.php}}
* {{:W/index.php}}
* {{:W/w/index.php}}
* {{:W/w/w/index.php}}
* {{:W/w/w/w/index.php}}
* {{:W/w/w/w/w/w/index.php}}
&lt;!-- wiktionaries are case sensitive, but it won't hurt on other wikis, so again: --&gt;
* {{:w/index.php}}
* {{:w/w/index.php}}
* {{:w/w/w/index.php}}
* {{:w/w/w/w/index.php}}
* {{:w/w/w/w/w/w/index.php}}

* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb expiry invalid/w/w/w/w/w/index.php}}

* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/w/index.php}}
* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/w/w/w/index.php}}

* {{:MediaWiki talk:Ipb already blocked/wiki/MediaWiki talk:Ipb already blocked/w/w/index.php}}

* {{:Talk:index.php}}
* {{:Talk:w/index.php}}
* {{:Talk:w/w/index.php}}
* {{:Talk:w/w/w/index.php}}
* {{:Talk:w/w/w/w/index.php}}

* {{:Talk:W/index.php}}
* {{:Talk:W/w/index.php}}
* {{:Talk:W/w/w/index.php}}
* {{:Talk:W/w/w/w/index.php}}</text>
      <sha1>2sripoyw9u61ubahcke3e34mnbrnuyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Declaración do Xeneral Martín Balza do 25 de abril de 1995 (Autocrítica)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2117</id>
    <revision>
      <id>16886</id>
      <parentid>13572</parentid>
      <timestamp>2017-09-17T10:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9219" sha1="etbitopuox9sv7kw2bjouz8xcdugtbc" xml:space="preserve">{{DH}}
&lt;small&gt;Realizada no Programa televisivo ''Tiempo Nuevo'', dirixido por Bernardo Neustadt&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;Fonte: [http://www.bernardoneustadt.org/ Sitio web de Bernardo Neustadt]&lt;/small&gt;


&lt;center&gt;'''Declaración lida o 25 de abril de 1995 (Autocrítica)'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;''polo xeneral [[Martín Balza]], Xefe do Estado Maior do Exército Arxentino''&lt;/center&gt;


A difícil e dramática mensaxe que desexo facer chegar á comunidade arxentina busca iniciar un diálogo doloroso sobre o pasado. Un diálogo doloroso que nunca foi sostido e que se axita como unha pantasma sobre a conciencia colectiva, volvendo como nestes días irremediabelmente das sombras onde ocasionalmente se esconde.

O noso país viviu na década do setenta, unha década signada pola violencia, polo mesianismo, e pola ideoloxía. Unha violencia que se iniciou co terrorismo, que non se detivo sequera na democracia que vivimos entre 1973 e 1976, e que desatou unha represión que hoxe estremece.

Na historia dos pobos, aínda os pobos máis cultos, existen épocas duras, escuras, case inexplicábeis. Non fomos alleos a este destino que tantas veces parece afastar aos pobos do digno, do xustificábel.

Ese pasado de loita entre arxentinos, de morte fratricida, tráenos a vítimas e victimarios desde o onte, intercambiando o seu rol en forma recorrente, segundo a época, segundo a óptica, segundo a opinión doída de quen quedaron cunha man chea de nada e outra cousa de ningunha pola ausencia irremediábel e inexplicábel.

Esta espiral de violencia creou unha crise sen precedentes no noso novo país. As Forzas Armadas, dentro delas o Exército, por quen teño a responsabilidade ineludíbel de falar, creu erroneamente que o corpo social non tiña anticorpos necesarios para enfrontar o flaxelo e, coa ausencia de moitos, tomou o poder unha vez máis, abandonando o camiño da lexitimidade constitucional.

O Exército, instruído e adestrado para a guerra clásica non soubo como enfrontar desde a lei plena o terrorismo demencial. Este erro levou a privilexiar a individualización do adversario, a súa localización por encima da dignidade mediante a obtención, nalgúns casos, desa información por métodos ilexítimos, chegando ata á supresión da vida, confundindo o camiño que leva a todo fin xusto e que pasa polo emprego de medios xustos. Unha vez máis reitero: o fin non xustifica os medios.

Algúns, moi poucos, usaron as armas para o seu proveito persoal. Sería sinxelo atopar as causas que explicasen estes e outros erros de condución (porque sempre o responsábel é o que conduce) pero creo con sinceridade que ese momento pasou e é a hora de asumir as responsabilidades que corresponden.

Creo que algúns dos integrantes, dos seus integrantes, deshonran un uniforme que era digno de vestir; non invalida en absoluto o desempeño abnegado e silencioso dos homes e mulleres do Exército de entón. pasaron case vinte anos de feitos tristes e dolorosos, sen ningunha dúbida chegou a hora de empezar a miralos con ambos os ollos. Ao facelo recoñeceremos non só o malo de quen foi o noso adversario no pasado, senón tamén as nosas propias fallas.

Sendo xustos, e faremos e mirarémonos. Sendo xustos, recoñeceremos os seus erros e os nosos erros. Sendo xustos, veremos que do enfrontamento entre arxentinos somos case todos culpábeis, por acción ou omisión, por ausencia ou por exceso, por anuencia ou por consello.

Cando un corpo social comprométese seriamente, chegando a sementar a morte entre patriotas, é inxenuo intentar un só culpábel, dun ou outro signo, xa que a culpa no fondo está no inconsciente colectivo da Nación toda, aínda que resulte fácil depositala entre uns poucos para liberarnos dela.

Somos realistas e, a pesar dos esforzos realizados pola diferenza política arxentina, cremos que aínda non chegou o ansiado momento da reconciliación. Lavar sangue do fillo, do pai, do esposo, da nai, do amigo, é un duro exercicio de bágoas, de desconsuelo, de vivir coa mirada baleira, de preguntarse por que, por que a min, e así volver empezar cada día.

Quen neste transo doloroso perderon aos seus, en calquera posición e baixo calquera circunstancia, necesitarán xeracións para aliviar as perdas, para atoparlle sentido á reconciliación sincera.

Para eles non son estas palabras, porque non teño palabras, só podo ofrecerlles respecto, silencio ante a dor, e o firme compromiso de todo o meu esforzo para un futuro que non repita o pasado. Para o resto, para quen tivemos a sorte de non perder o máis querido na loita entre arxentinos, é que me dirixo pedíndolles a todos e cada un, na posición en que se atopan ante este drama de toda a sociedade, responsabilidade e respecto.

Responsabilidade, para non facer da dor a bandeira circunstancial de ninguén. Responsabilidade, para que asumamos as culpas que nos toquen no facer, ou no deixar de facer desa hora. Respecto, por todos os mortos. Deixar de acompañalos cos adxectivos que arrastran uns e outros durante tanto tempo. Todos eles renderon as súas contas, alí onde só se conta a verdade.

As listaxes de desaparecidos non existen na forza que comando. Se é verdade que existiron no pasado, non chegaron aos nosos días. Ningunha listaxe traerá na mesa baleira de cada familia o rostro querido. Ningunha listaxe permitirá enterrar aos mortos que non están, nin axudar aos seus deudos a atopar un lugar onde poidan renderlles unha homenaxe.

Con todo, sen poder ordenar a súa reconstrución por estar ante un feito de conciencia individual, se existise capacidade de reconstruír o pasado, asegúrolle a ese alguén, publicamente, a reserva correspondente e a difusión das mesmas baixo a miña exclusiva responsabilidade.

Este paso non ten máis pretensión que iniciar un longo camiño, é apenas un achegue menor dunha obra que só pode ser construída entre todos, unha obra que algún día culmine coa reconciliación entre os arxentinos. Estas palabras mediteinas longamente e sei que ao pronuncialas deixarei sempre a sectores desconformes. Asumo este custo convencido de que a obrigación do agora e o cargo que teño a honra de ostentar imponmo.

Con todo, de pouco serviría un mínimo sinceramiento se ao empeñarnos en revisar o pasado non aprendésemos para non repetilo nunca máis no futuro. Sen buscar palabras innovadoras, senón apelando aos vellos regulamentos militares, aproveito esta oportunidade para ordenar unha vez máis ao Exército, en presenza de toda a sociedade: ninguén está obrigado a cumprir unha orde inmoral ou que se aparte das leis ou regulamentos militares. Quen o fixese incorre nunha conduta viciosa, digna da sanción que a súa gravidade requira. Sen eufemismos, digo claramente: delinque quen vulnera a Constitución Nacional. Delinque quen imparte ordes inmorais. Delinque, quen cumpre ordes inmorais. Delinque quen para cumprir un fin que cre xusto emprega medios inxustos e inmorais.

A comprensión destes aspectos esenciais fai á vida republicana dun Estado, e cando ese Estado periga, non é o Exército a única reserva da Patria, palabras ditas aos oídos militares por moitos, moitas veces.

Pola contra estou firmemente convencido de que as reservas que ten unha Nación nacen dos núcleos dirixenciais de todas as súas institucións, dos seus claustros universitarios, da súa cultura, do seu pobo, das súas institucións políticas, relixiosas, sindicais, empresarias, e tamén dos seus dirixentes militares.

Comprender isto, abandonar definitivamente a visión apocalíptica, a soberbia, aceptar o disenso e respectar a vontade soberana, é o primeiro paso que estamos transitando desde fai anos, para deixar atrás o pasado, para axudar a construír a Arxentina do futuro, unha Arxentina madurada na dor, que poida chegar algún día ao abrazo fraterno.

Se non logramos elaborar o duelo e pechar as feridas non teremos futuro. Non debemos negar máis o horror vivido, e así poder pensar na nosa vida como sociedade cara adiante, superando a pena e o sufrimento.

Nestas horas cruciais para a nosa sociedade quero dicirlles como xefe do Exército que, asegurando a súa comunidade histórica como institución da Nación, asumo a nosa parte da responsabilidade dos erros nesta loita entre arxentinos que nos volve a conmover.

Asumo toda a responsabilidade do presente e toda a responsabilidade institucional do pasado. Son consciente dos esforzos que realizamos todos con vistas ao futuro, por iso agradezo neste día aos homes e mulleres que teño o orgullo de comandar. Eles representan a realidade dun Exército que traballa en condicións moi duras, respectuosos da institución republicana, e poñendo o mellor de si ao servizo da sociedade.

Pido a axuda de Deus, ao Deus como eu o entendo, ao Deus como o entenda cada un. E pido a axuda de todos os homes e mulleres do noso amado país para iniciar o tránsito do diálogo que restaure a concordia na ferida de cada familia arxentina.

Señoras, señores, moitas grazas.

[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:1995]]
[[es:Declaración del General Martín Balza del 25 de abril de 1995 (Autocrítica)]]</text>
      <sha1>etbitopuox9sv7kw2bjouz8xcdugtbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Declaración do Almirante Jorge Godoy do 3 de marzo de 2004 (Autocrítica)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2118</id>
    <revision>
      <id>13571</id>
      <parentid>5283</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T21:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2004]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11041" sha1="987zm97csrain9u57fi6d1266lvq50t" xml:space="preserve">{{DH}}

&lt;small&gt;Fuente: Telam&lt;/small&gt;

&lt;center&gt;'''Declaración do 3 de marzo de 2004 (Autocrítica)'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;''polo Almirante [[Jorge Godoy]], Xefe do Estado Maior da Armada Arxentina''&lt;/center&gt;


O 03 de marzo de 1857, Bos Aires despedía ao primeiro Almirante da República, quen emprendía a súa última viaxe.

Díxose sobre el: &quot;Brown na vida, de pé sobre a popa do seu bajel, valía para nós por toda unha flota&quot;.

Do insigne Almirante herdamos nós a Mariña de Guerra da nosa Nación. O legounos unha Forza Naval cimentada esencialmente no valor e coraxe dos seus homes, prevalida da consigna &quot;ser botada a pique, antes que rendida&quot;.

Hoxe como onte, é na virtude, compromiso e cohesión dos seus integrantes, onde a nosa Armada acha o pensamento, a vontade e a enerxía, que lle permiten afrontar os esforzos e desafíos que entraña o cumprimento da misión que lle foi asignada.

Na capacidade do seu persoal de discernir o bo do que non o é; de recoñecer o que a cada un corresponde; de vencer os propios temores e de actuar sempre con xusta moderación, debe atoparse a flama que ilumine e oriente a acción institucional.

No compromiso de subordinación, libre e espontaneamente adquirido, corresponde achar a base desa vontade que impele a servir, aínda á conta da propia vida. Servizo enaltecido, porque se lle ofrece á Patria e só en aras da súa propia gloria.

E é nesa unidade monolítica que necesariamente debe crearse entre cada soldado e os seus mandos, onde procede obter a solidaria conxunción da que emerxe a forza, a coraxe e aínda a audacia imprescindíbeis para acometer con éxito as empresas máis difíciles.

Virtude, compromiso e cohesión aparecen así como factores cardinales, cuxo desenvolvemento e cultivo son responsabilidade de todos pero, particularmente, de quen afrontan a tarefa da condución.

No exercicio desa responsabilidade que me foi asignada, nesta data tan cara para nós, na que o espírito de Brown e os principios que el soubese legarnos ilumínannos na súa máxima intensidade, desexo dirixir ao persoal da Armada unha mensaxe, que tampouco é alleo á propia sociedade da que xorde.

O pobo da República atópase hoxe empeñado, con denuedo e sacrificio, na recuperación e consolidación dos valores que fixeron grande ao país, para legar aos seus fillos un futuro promisorio: unha Arxentina de pé, sostible, orgullosa de si e incorporada con dignidade entre os seus pares do mundo.

A nosa Armada -parte del e comprometido con el- pode, debe e quere ser un actor protagónico nesta tarefa de construción dunha Patria soberana, próspera, con xustiza social, con traballo, con saúde, con seguridade, co desenvolvemento da súa educación, as ciencias, as artes e a tecnoloxía, en síntese, coa felicidade e benestar da súa xente.

Esta Mariña non quere estar á marxe de ningunha faceta desta epopea, na que o seu potencial humano e material poidan constituírse nun medio apto para colaborar na prosecución de tales logros. Iso implica o desexo, a intención e a decisión de participar e intervir do modo máis amplo e absoluto, non só nas políticas específicas da defensa, senón en todas as que se executen con miras a aqueles superiores obxectivos, sen reparar en esforzos e sacrificios.

Dunha vez e para sempre debe pensarse a Arxentina con visión de mañá, descartando o reiterado e mezquino hábito de superar a conxuntura. O futuro convócanos e non estamos dispostos a perder a posibilidade de alcanzalo.

Nesa xesta común, o pasado debe ser -sen hesitación- fonte de experiencia e coñecemento que oriente a tarefa do presente; o recordo devén na historia que nos permite entender o hoxe e ordenarnos para o mañá. Pero -tampouco cabe dúbida- non pode constituírse nunha rémora, que nos ancore no pretérito e nos avoque a unha inmerecida decadencia.

Non se pode pensar no porvir, nin construír no presente, permanecendo prisioneiro do pasado: a decadencia á que referín sería entón a antesala do fin. A Armada debe, pois, proxectarse ao futuro e traballar con fervor na consecución das súas metas, que son as do país. É o noso deber e o noso privilexio.

A disposición das accións que viabilicen o ben común público corresponde, no contexto dos pobos civilizados, aos seus gobernantes. As sociedades, nos países democráticos, proxectan os seus ideais de vida nas autoridades ás que elixen, a fin de que sexan elas quen os materialicen.

Nese vasto marco social, a pluralidade de pensamentos -necesaria e enriquecedora- determinará que non sempre os actos políticos de goberno coincidan coas aspiracións de todos. Pero en tanto aqueles actos garden a lexitimidade que lles é debida, constitúe unha regra elemental aterse ás súas implicacións.

O disenso é benvido en democracia, pero no seu exercicio debe aprenderse a convivir con posturas diferentes, respectando a maiorías e minorías, máis sempre priorizando o sentir e a unión nacional, por sobre os intereses sectoriais.

Hoxe o Presidente da Nación, o noso Comandante en Xefe, ordenounos a cesión dun inmoble que forma parte da nosa historia e na que se formaron miles de mozos, provenientes das diferentes latitudes do país.

Sabemos hoxe, pola acción da Xustiza, que aquel lugar -que polo seu elevado destino debeu manterse ao exclusivo servizo da formación profesional dos nosos suboficiais- foi utilizado para a execución de feitos cualificados como aberrantes e agraviantes da dignidade humana, a ética e a Lei, para acabar converténdose nun símbolo de barbarie e irracionalidade.

Así como non pode ocultarse o sol tras un harnero, non poden esgrimirse argumentos válidos para negar ou escusar a comisión de feitos violentos e tráxicos nese ámbito. Feitos que nada nin ninguén podería xustificar, aínda nas gravísimas circunstancias vividas.

É tan doloroso, como necesario, afrontar esta situación: o cargo que exerzo e a miña conciencia así o impón. Estou convencido, compartindo niso plenamente o pensamento do Goberno nacional, que só na xustiza e na verdade poderá obterse o ansiado e pleno reencontro da sociedade arxentina.

A Mariña de Guerra conformou desde sempre unha forza orgánica fundamental do Estado. Basta escorregar polas páxinas da nosa historia para advertir, desde os albores da Patria, unha extensa secuencia de episodios que convocan a súa presenza. Felices algúns, angustiosos outros, pero que en todos os casos revelan o rol fundacional e esencial que na Nación desempeña esta case bicentenaria Forza.

Ese carácter que como peza de honra legásenos o Almirante Brown, impídenos tolerar o apartamiento dos principios éticos e xurídicos, derivados da orde natural, que a Armada abrazou de modo inveterado e ancestral. Por iso, ela, na palabra do seu Xefe de Estado Maior, rexeita categoricamente tales actos.

A Armada, como deber inherente ao protagonismo que reclama, non pode -nestes aspectos- permanecer indiferente, en particular, fronte a:

A sociedade arxentina que, co seu horizonte de grandeza, non merece que se lle dificulte avanzar, en xustiza, cara ás necesarias metas de reconciliación e unión nacional;

O actual persoal que sufriu e sofre un inmerecido escarnio por causas imputables a quen mal dirixiron e controlaron, desde a condución política e operativa, o emprego da forza do Estado;

É agora, máis que nunca necesario, que a Mariña de Guerra, de face ao futuro, poida empeñarse serena e atentamente nas súas misións específicas e en todas aquelas que se lle encomenden para, como xorde da súa innata vocación, servir lealmente ao seu país. Constitúe tamén un requirimento da hora, impedir a frustración das novas xeracións de mariños, que nos observan enredados nun pasado disociante. A memoria de Brown, Espora, Piedrabuena, Irizar, Gómez Roca, Giachino, Artuso, os trescentos vinte e tres heroes do Cruceiro Grl Belgrano e tantos outros, coñecidos ou anónimos, así o esixen.

Queira Deus que efectivamente a cesión deste inmoble axude ao mellor entendemento social, ao pleno imperio da xustiza e os dereitos humanos, ao progreso do país e ao benestar de todos os seus habitantes. Que polo seu froito obtéñase a ansiada reconciliación que debe emerxer necesariamente entre o Estado, as súas institucións e o seu pobo.

Os momentos críticos poden converterse con prudencia e sabedoría en verdadeiras oportunidades para avanzar sobre novas e mellores circunstancias. O ben común, os dereitos e liberdades do home, a excelencia das institucións ao seu servizo, a honestidade política, marcan o norte dese camiño insubstituíble cara á consolidación do perfeccionamento social.

Aos homes e mulleres que co seu cotián esforzo e desinteresada entrega fan posible, ás veces en condicións heroicas, que esta Mariña honre as responsabilidades que lle foron asignadas, quero arengarlos a persistir na súa diaria loita e a renovar os seus ánimos. Estamos construíndo non só a Armada, senón a Arxentina do futuro e non hai máis marxes para as equivocacións.

A Mariña de Guerra, pola súa historia, polo sacrificio da súa xente, polos principios que a sosteñen, polos labores ás que se consagra, foi, é e será máis que a suma das súas partes. O seu persoal e os seus medios alentan un espírito que lles transcende: mentres el subsista, nada poderá comprometer a súa esencia e a súa misión que, como quedase dito, xurdiron co país e plasmáronse na súa Constitución.

Saiban civís e militares que hoxe afrontan incertezas acerca da continuidade dos labores de estudo, ensino e investigación que realizan no referido complexo educativo da Institución, que este Xefe de Estado Maior comprométese a asegurar a prosecución das tarefas que alí se desenvolven e aínda a melloralas, se iso cabe, pois -como sempre o sostiven- é na formación e ilustración do noso pobo onde se atopa a clave do desenvolvemento do país e da ventura da súa xente.

Esta Armada ordénase en torno ao ideal de Nación con xustiza, liberdade e prosperidade que nos legaron os prohombres que a forxaron e desenvólvese no contexto da solidariedade que a une á sociedade que integra, traballando denodada e silenciosamente na construción dunha Arxentina mellor. Non recoñece outros símbolos que a súa áncora e a súa bandeira.

Todos e cada un de nós debemos estar orgullosos desta Armada, que é a Armada Arxentina, preparada e disposta a servir á súa Nación, democrática e republicana, baixo os designios da Constitución e das autoridades por ela consagradas.

Retemplar as virtudes, reforzar o compromiso e, cal estreita trama, de xeito conxunto, inescindibelmente xuntos fronte ao desafío de ser mellores, cohesionarnos baixo a premisa do ilustre mariño que hoxe recordamos especialmente: ­confianza na vitoria, disciplina e tres vivas á Patria!


[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:2004]]
[[es:Declaración del Almirante Jorge Godoy del 3 de marzo de 2004 (Autocrítica)]]</text>
      <sha1>987zm97csrain9u57fi6d1266lvq50t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Documentos históricos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2119</id>
    <revision>
      <id>14568</id>
      <parentid>13264</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T10:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="267" sha1="mhdwpevdn2ouikpl7dmauvaaflbi0pr" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;clear:both;font-size: 100%; text-align:center; width=90; padding: 6px; border: 1px solid #6688AA; margin: 0 auto;&quot;&gt;
Esta páxina forma parte dos [[Wikisource:Documentos históricos|Documentos históricos]] contidos en  [[Portada|Wikisource]].
&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>mhdwpevdn2ouikpl7dmauvaaflbi0pr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catecismo d'a Doutrina Labrega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2121</id>
    <revision>
      <id>21590</id>
      <parentid>21589</parentid>
      <timestamp>2025-03-28T17:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Valentín Lamas Carvajal]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35783" sha1="0t3ogphe3vgow5yqyn4artvxnvzbdm4" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Catecismo do labrego.jpg|220px|dereita]]
Autor: '''[[Valentín Lamas Carvajal]]'''


&lt;div class=&quot;prose&quot; style=&quot;width: 800px&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
CATECISMO DO LABREGO GALEGO


Marcos Da Portela (1889)


Como que xa o coñecedes porque o fun publicando pouco a pouco, non preciso decirvos que se trata
dun libriño que ten o cheiro, o sabor e o color da nosa terriña. Todo o que nel se dí está resumido no
dibuxo da portada que ahí vai tamén. O coitadiño paisano galego marcha, camiño do Calvario,
levando sobre do lombo a pesada cruz das suas calamidades e disgracias. Atado polo pescozo
cunha corda, da que turra un ministro, vai escoltado por un xeneral e un señor. Todos tres fan co
infeliz Xan Paisano o oficio que fixeron os xudíos co Noso Señor, e alá vai o probe caíndose a cada
dez pasos co peso do madeiro, i exposto a esganarse coas turradelas de corda que lle dá o ministro
pra que se espavile.

Todalas disgracias que vos suceden, todalas inxusticias que fan con vosoutrosdalas agunías porque
pasades verédelas no Catecismo, meus queridos compañeiros de monteira. Elo parece que está feito
en broma, pro ríndo, ríndo, vaise mallando nos que de tan mal xeito nos poñen, pois xusto é que xa
nonos deixan máis dereito que o do pataleo, o exercitemos ben i en debida forma.

Como sei que os cartos andas polas nubes, púxenvos o Catecismo ao precio máis barato que puden.
Pra os suscritores do TIO MARCOS non custa máis que un real, e dous pra os que nono son. E xusto
que aos que me axudan polo ano adiante, se lles dean as cousas a menor precio. Por suposto que
esto non vai máis que cos que pagan relixiosamente a sua suscrición, pois pra os que se empeñan en
lérme de moca, teño eu unha moi grande detrás da porta pra quitarlles as malas mañas de recibir o
periódico, facerme traballar todo o ano coa pluma, que é pior que traballar cunha aixada, e logo
roubarme as cadelas e deixarme sin pan que levar á boca, e facerme andar coa monteira vella e os
calzós con dous buratos onde todos sabedes.

E non vos digo máis, meus vellos: mercade o Catecismo do Labrego, que logo vos habedes de rir un
pouco e darme as gracias, porque é un libriño que se fixo por vosoutros e pra vosoutros.
(&quot;O TIO MARCOS DA PORTELA&quot; Parrafeos co pobo galego. -Ano once, Ourense, 26 de maio do
1889. Parrafeo 277. Páxina 7. -Vai ilustrado coa gravura da portada, ao seu tamaño).
Decraracion da doutrina labrega

P.- ¿Sodes labrego?
R.- Sí, pola miña disgracia.
P.-Ese nome de labrego, ¿de quén o recibiche?
R.- Do sacho que me fai callos nas maus, da terra que rego co sudor da miña testa, das mouras
fames que paso, do aire que brúa nas miñas faltriqueiras, da monteira que levo na chola, da coroza
de palla que me libra da chuvia, das cirigolas de estopa que me cobren de medio corpo abaixo, e
doutras cativeces entre as que vivo aguniando.
P.- ¿Qué quere decir labrego?
R.- Home acabadiño de traballos, caste de besta de carga na que tanguen a rabear os que gobernan,
ser a quen fan pagar cédula como as persoas pra tratalo como aos cás, que leva faltriqueira no traxe
por fantesía, boca na cara por bulra, que anda de arrastro como as cobras, que fura na terra como as
toupeiras, que traballa moito e come pouco, que á somellanza dos burros de arrieiro que levan o viño
e beben a auga, precuran o trigo pra comer o millo, que anda langraneando por unha peseta sin
poder nunca xuntala, e que ven ser considerado polos seus somenllantes como un ninguén que a
todo chamar chámanlle Xan Paisano.
P.- ¿Qué entendes por home de labranza?
R.- Unha caste de boi posto de pé, unha máquina de sacar cartiños da terra.
P.- ¿Cál é a sinal do labrego?
R.- A probeza.
P.- ¿Por qué?
R.- Porque nela vivimos e morremos.
R.- ¿De cántas maneiras usa o labrego deste sinal?
R.- De duas.
P.- ¿Cáles son?
R.- Aúnar ao traspaso e andar á miñoca.
P.- ¿Qué cousa é aúnar ao traspaso?
R.- Unha cousa moi condanada que fai debecer as carnes, abrir a boca, ronronar as tripas e inflar o
estómago de aire.
P.- ¿Qué cousa é andar á miñoca?
R.- Deitarse con apetencia i erguerse con fame; sentir antoxos de comer pan e de beber viño, e non
facer máis que comer o xenio e beber os ventos.
P.- Mostrade cómo.
R.- Meto por equivoco as maus nas faltriqueiras e somente alcontro aire...; collo o saco do grau pra ir,
ao muíño e non collo máis que lenzo; vou á casa dos que tenen a pedir un peso emprestado e si non
me dan coa porta nos fuciños, despáchanme con palabras de moito peso, pro non co peso que eu
cobizo; vai o recaudador pra que lle pague os trabucos e non hacho máis que disculpas que lle dar.
P.- ¿Por qué metedes as maus nas faltriqueiras?
R.- Por non perder o costume que herdamos dos nosos pais que viviron máis acomodados.
P.- ¿Por qué as levades á boca?
R.- Enganándonos, coidando que son pan pra ver si deste xeito enganamos ó estómago.
P.- ¿Por qué as levades ao sacho?
R.- Porque en todo tempo e lugar os nosos gobernantes nos piden as pagas dos trabucos e os
señoríos as rendas.
P.- ¿Cáles son os vosos nemigos?
R.- Cóntanse por centos.
P.- ¿Qué nemigos son eses?
R.- A maiores do mundo, do demo e da carne como teñen todalas xentes, temos un fato deles: nove
ministros en Madrid, o Delegado da Facenda na provincia, o Adeministrador sa Subalterna no partido,
o Alcalde, os concellais e o Segredario no Concello, o cacique da parroquia, o veciño de porta con
porta, a miseria na casa, os pedriscos nos eidos, a fillosera nos viñedos, o recaudador metido na
cabeza, os trabucos e a contribución territorial na cana dos ósos, a de consumos entalada nas
gorxas, a creencia de que nos hemos millorar de sorte no esprito, as falcatrúas da curia enterradas
hastra o redaño,etc., etc., etc.
P.- ¿E o traballo ten virtude contra eles?
R.- Non padre, nin ésta.
P.- ¿E por qué non?
R.- Porque non hai cartos que lle cheguen nin o traballo rende pra contentalos
Division da doutrina labrega
P.- Xa vimos cómo sodes labrego, cómo estades acabadiños polo nome e pola fame de labrego, mais
decídeme agora ¿Cántas cousas está obrigado a saber i entender o labrego cando chega a ter uso
de razón?
R.- Catro cousas.
P.- ¿Cáles son?
R.- Saber o que se deixa de comer, saber o que ten que traballar, esquecerse do que ten que pagar e
non coldarse do que ten que recibir.
P.- ¿Cómo saberá o que deixa de comer?
R.- Facendo recordo das larotas que se pasan ha sua chouza; establecendo comparanzas entre os
magnates de bandullo a xeito de bombo, mofletes inflados, rexos e ben mantidos que se pasean, i
entre os labregos que andan polas carrilleiras e congostras como almas en pena, esvaídos, fracos,
esfameados, pensando no pan que non lles ven ás maus e nos cartiños que fuxen deles como da
queima; botándolle olladas degorantes aos aparadores dos almacéns onde se vende xamón,
salchichóns, pólos asados, perdices, dulces, conservas, queixos e outros manxares apetecentes;
pensando nas veces que polo día adiante se lle abre a ún a boca e se lle vai o estómago xa canso de
non dixerir máis que patacas cando as hai pra comelas en cachelos, e sin sal moitas veces pra seren
galegos enxebres sin gracia, pois malditos si gracia teñen nin xiquera lla fan ao estómago.
P.- ¿Cómo saberá o que ten que traballar?
R.- Vendo que non hai un chavo nin unha cunca de fariña na chouza, que o recaudador non dorme,
que hai que manter á muller e aos fillos, que os que gobernan non fan máis que pedir trabucos, que
os que mandan queren ter sempre o comedeiro acugulado, que o presuposto de gastos é un pozo sin
fondo, e que o presuposto de ingresos non pasa de ser unha cesta que os estadistas se degoran por
encher de auga, que sin cartos non se pode dar un paso neste mundo, nin hai xusticia, nin dereito,
nin xiquera é ún xente, que desque lle chaman a ún volo no bautismo hastra niquitate no enterro,
pasando pola confirmación en que nos dan unha lufiada na cara, hastra o matrimonio en que nos
xunguen a unha muller pra facer unha xunta de boi e vaca que ha turrar polo carro da familia, temos
que soltar os cartiños dunha maneira ou doutra, pois si non é por fás é por nefas.
P.- ¿Cómo poderá esquecerse do que ten que pagar?
R.- Poñéndose bébedo, volvéndose louco, meténdose cen brazas debaixo de terra ou morrendo.
P.- ¿Cómo non se coidará do que ten que recibir?
R.- Facéndose de conta que ten os ósos de goma pra que non lle doan por moito que mallen neles,
non pasándoselle nin polas mentes que ha recibir cousa que seña de proveito nin que valla diñeiro,
porque os labregos, de recibiren, fora do ben que lles veña recibindo a Deus, non reciben máis que
xiringazos.
Primeira parte
na que se decrara o credo e os articulos
P.- Escomenzando polo primeiro: ¿quén dixo o credo?
R.- Os Apóstoles.
P.- ¿Pra qué?
R.- Pra que andemos con el na boca.
P.- ¿E vós pra qué o decides?
R.- Pra que Deus nos teña da sua mau, que boa falta nos fai.
P.- ¿Qué cousa é fé?
R.- Creer o que non vimos.
P.- ¿Vísteis as moedas de cinco pesos?
R.- Non, padre.
P.- ¿E os billetes de Banco de cen pesetas?
R.- Non, padre.
P.- ¿E creedes neles?
R.- O que é creer, creemos.
P.- ¿Por qué o creedes?
R.- Porque ouvimos falar deles aos ricos; porque sabemos que os nosos cartiños vanse xuntando nas
faltriqueiras dos zumezugas de todalas castes, pra se convertir en moedas e bIlletes; porque nos
deprocatamos de que á conta deles, trunfan e campan os que se alcontran no poleiro.
P.- ¿Qué cousas son as que creedes como labregos?
R.- Os artículos, principalmente como se conteñen no credo.
P.- ¿Pra qué son os artículos?
R.- Pra dar noticia dos deuses da nosa aldea.
P.- ¿Quén son eses deuses?
R.- O Alcalde noso señor, o Segredario noso amo, e o Cacique noso dono.
P.- ¿Quén é o Alcalde noso señor?
R.- É a cousa máis condanada que se pode decir nin pensar: un señor infinitamente malo, burro,
larpeiro inxusto, principio de todalas nosas disgracias e fin de todalas facendas.
P.- A condanadísima trinidade quen é?
R.- É o mesmo Alcalde, o mesmo Segredario e o mesmo Cacique, tres persoas distintas e unha soia
calamidade veradeira.
P.- ¿O Alcalde é deus?
R.- E sí senor.
P.- ¿O Segredario é deus?
R.- Ogallá nono fora.
P.- ¿O Cacique é deus?
R - Así adoecera como o é.
P.- ¿O Alcalde é o Segredario?
R.- Non señor.
P.- ¿O Segredario é o Alcalde?
R.- Ás veces.
P.- ¿O Cacique é Alcalde ou Segredario?
R.- Si nono é, como si o fora.
P.- ¿Por qué?
R.- Porque si as persoas son distintas, vólvense unha soia cando se trata de mallar en nós, de
zugarnos o sangue, ou de espremernos a faltriqueira.
P.- ¿E logo cántas naturezas, entendementos e vontades hai neses deuses?
R.- Naturezas duas, unha de lobo e outra de porco; entendementos, ningún; vontades, a do
Gobernador, a do Diputado, a do Xuez e as suas malas vontades.
P.- ¿Cómo é deus o Alcalde?
R.- Mintindo unha influencia que non ten, agarapiñando votos nas urnias, sacándolle a monteira e
facéndolle retesías aos que mandan, asoballando aos que ten baixo de sí, recollendo os xamóns das
nosas chouzas e partíndoos cos magnates da vila, sacando cartos aos quintos cando se tercia pra
seren os primeiros en riqueza e os últimos no reparto de consumos, armándolle a gaiola aos que non
son da sua corda, repartindo os destinos do Concello entre a xente da familia, lobos da camada e os
que se deixen ver por adiantado, estrapexando na política como os esgarabellos na bola, e facendo
en fin cantas falcatrúas se lle veñen ás mentes pra conservar o mandiño.
P.- ¿Cómo é criador?
R.- Porque saca aos diputados e aos rexidores da nada.
P.- ¿Pra qué criou Deus ao labrego?
R.- Pra servir ao Alcalde e morrer de fame nesta vida e si cadra vivir ardendo na outra.
P.- ¿Ten o Alcalde figura corporal como nosoutros?
R.- Eso dí, anque pra nosoutros e como si víramos ao demo.
P.- ¿Quén é o Segredario?
R.- É unha feitura do señor Alcalde, tan bó como el, e que se fixo Segredario pra nos reventar e
darnos mal exemplo.
P.- Cántas naturezas, vontades i entendemento hai no Segredario?
R.- Naturezas, unha soia e abonda; vontades, a súa e a de todolos que ten por enriba, i
entendementos, si algún ten, máis valera que nono tivese.
P.- ¿E cántas persoas e memorias?
R.- Unha soia persoa con moitas caras, e memoria a bastante pra acordarse do que lle ten conta.
P.- ¿Qué quere decir Segredario?
R.- Acabador.
P.- ¿De qué?
R.- Da nosa paciencla e dos nosos cartos.
P.- ¿Cómo foi concebido o Segredario?
R.- Obrando o Alcalde e o Cacique contra natura e milagreiramente.
P.- ¿Por qué decides contra natura e milagreiramente.
R.- Porque o Segredario non foi concebido nin naceu como os demáis homes.
P.- ¿Pois cómo se obrou o misterio da concepción do Segredario?
R.- Na mala idea do señor Alcalde meteu o Cacique o pensamento de que pra acabar co país era
preciso un home de sangue mouro, malas entranas e peores feitos; por un sopro do demo saíu un
corpo como o desexaban, uníronlIe un alma atravesada, firmaron o nombramento, e o que denantes
era somentes home quedou feito Segredario.
P.- ¿E cómo naceu milagreiramente?
R.- Saíndo da cabeza do Alcalde sin detrimento da sua brutalidade, á maneira que sai un preso da
Carce-Modelo sin romper reixas nin portas.
P.- ¿Por qué quixo ser Segredario?
R.- Pra facer a vida do labrego un inferno.
P.- ¿Qué entendedes por inferno?
R.- A aldea na que viven os labregos.
P.- ¿Pois cántos infernos hai?
R.- O inferno dos que pagan trabucos e rendas, e non teñen pan que levar á boca; o purgatorio dos
que van ao servicio do rei, vendo quedar os fillos dos ricos na sua casa; o limbo dos nenos onde se
alcontran os que fan o aprendizaxe de labregos, descalzos de pé e perna, esfarrapados, acoradiños
de fame, arrecadando o gando na chouza, e a leña no monte e sin ver xiquera unha letra da cartilla
dos Cristos; e o limbo dos xustos, onde viven os alpabardas que creen nas predicacións dos políticos,
nas palabras dos diputados, na protección do Goberno, en que han de saír campantes dos seus
atolladeiros sin untar o carro, i en que lles han facer xusticia tendo somentes razón: xente a máis feliz
de todas porque cree que abonda traballar pra comer.
P.- ¿Qué cousa é estar sentado á dereita do señor Alcalde?
R.- Ter cuasementes o seu anaquiño de mando, poder turrar da corda pra os amigos, facer toda caste
de falcatrúas aos contrarios, remexer nas trécolas do Concello, e sacarlle sustancia a todolos
negocios que lle pasan pola mau.
P.- ¿Qué creedes cando decides que hai Concello?
R.- Que hai ali unha ducia de lampantíns dos que non se pode agardar nada bó: xente que cando se
xunta non pensa máis que en esprememos o zume, en sacamos os cartos dos consumos e os fillos
pra a guerra; en facemos traballar por prestación nos camiños que van dereitos ás suas casas; en
quitarnos o voto de darnos a cédula persoal; espritos malinos que lle fan mal de ollo ás pitas do noso
corral e aos porcos do noso cortello; que cando se axuntan é o mesmo que si se escornaran duas
nubes de pedrisco sobre os nosos eidos, e cando se separan e pasan por diante de nós hai que
facerlles a cruz como ao demo e sacarlles a monteira como aos fidalgos.
P.- ¿Ademáis do que levades dito, creedes outras cousas?
R.- Sí padre, porque todo o que se dí desa xentiña é pouco.
P.- ¿Qué cousas son esas?
R.- Eso non mo preguntedes a min que non poderei contestalo por mor da curia que, como o zorro
coas galiñas, ándanos gañando as voltas pra poñemos á sombra.
M.- Facedes ben en calarvos, porque en boca pecha non entran moscas, e ao bo calar chámanlle
labrego.
Segunda parte
na que se decrara o que se ha de pedir
Xa vimos como sabedes o que se ha de creer: veñamos ao segundo que é o que se ha de pedir. Das
oracións que rezades, ¿cál é a que máis vos gusta?
R.- O Padre noso.
P.- ¿Por qué?
R.- Porque ten sete peticións, que son poucas pra nosoutros, pois temos moito que pedir.
P.- ¿Cáles son?
R.- A primeira é: Santificado seña o teu nome.
P.- ¿Qué pedides nesa petición?
R.- Que lauden a Deus, o mesmo que nosoutros, aqueles que soio se acordan de El cando fan a
carantoña, e pasan a vida facéndonos falcatrúas.
P.- ¿Cál é a segunda?
R.- Veña a nós o teu reino.
P.- ¿Quén pide eso?
R.- Aqueles que se dormen nas palIas mentras nosoutros adoecemos a traballar; os que fan polítlca
nas aldeas pra encher o bandullo; os que maxinan que todalas cousas do mundo se fixeron pra eles e
arrapañan co seu e co dos veciños; os que pra vivir agardan que lles caian no papo pans cocidos do
ceo; e que os que sin traballar nin teren rendas viven fidalgamente.
P.- ¿E vosoutros pedides o mesmo?
R.- Nosoutros pedimos o reino de Deus porque o deste mundo anda en maus de catro galafates.
P.- ¿Cál é a terceira?
R.- Fágase a tua así na terra como no ceo.
P.- ¿Qué pedides ahí?
R.- Pedimos que Deus veña a gobernar este cotarro que anda levado do demo.
P.- ¿Cál é a cuarta?
R.- O pan noso de cada día dánolo hoxe.
P.- ¿Que pedides nesa petición?
R.- ¡E vostede nono vé santiño! Pedimos pan pra levar á boca, xa que pra nosoutros ou anda palas
nubes, ou está pechado con cerrollo nas tullas dos vinculeiros. Pedimos algo que comer xa que
traballamos como negros. Pedimos pan pra manter os fillos que nolo piden en coiro e coas manciñas
dereitas. E non é moito pedir pan, xa que o compango é pra os que poden.
P.- ¿Cál é a quinta?
R.- Perdóanos as nosas deudas así como nosoutros perdoamos aos nosos deudores.
P.- ¿Que pedldes ahí?
R.- O que nonos han dar nunca: pois inda .ben non lle debemos un peso a calquera xa temos ao
ministro á porta coa demanda. Os nosos deudores ben perdoados están porque ninguén nos debe
nin un chavo.
P.- ¿Cál é a sexta?
R.- Nonos deixes caír na tentación.
P.- ¿E con eso qué pedides?
R.- Que Deus nos teña da sua mau e que nos coute ben, porque tanto mallan en nós, e tales cousas
nos fan, e tan amoladiños andamos, que si nos deixamos levar polo xenio e caímos nunha mala
tentación, o día que menos se, pense non quedan nin os ratos na Alcaldía.
P.- ¿Cál é a séptima?
R.- Mais líbranos de mal.
P.- ¿E neso qué pedides?
R.- Que nos quite Deus de entre as uñas desta xentiña que non fai nada que pra ben seña.
P.- ¿Qué quere decir a palabra Amén?
R.- E unha cousa que os que mandan nos fan decir a todo.
P.- ¿Cando decides ¡Ave-María! con quén falades?
R.- Co repartidor de consumos cando nos dí a cota que se nos impuxo; co veciño que nos ven pedir
unha peseta emprestada pra saír dun apuro; co Alcalde que nos aconselle que votemos ao candidato
do Goberno prometéndonos montes e moreas; co médico que nos pide máis de dous ferrados de
centeo pola avinza; co escribán cando nos notifica a tasa das costas do último pleito, e co senor
Abade que nos dí que debemos aúnar na Cuaresma, esquecéndose de que aúnamos a traspaso o
ano enteiro.
P.- ¿Pra qué son os ánxeles?
R.- Pra gardarnos.
P.- ¿Logo os labregos tedes ánxeles que vos garden?
R.- Sí padre, pero ás veces parece que se dormen a xuzgar polo desamparo en que nos deixan.
Terceira parte
na que se decrara o que se ha de obrar
Xa vimos o que habedes de creer e pedir; vexamos agora como sabedes o que habedes de obrar;
decide: ¿Cál é o primeiro mandamento?
R.- Amar a Deus sobre todalas cousas.
P.- ¿A qué nos obriga este mandamento?
R.- A adorado e creer nel e non desconfiar por moitos males que nos sucedan, pois xa sabemos que
neste mundo ten que haber de todo, bó e malo; de maneira que si hai raposos que nos leven as
galiñas, tamén hai bois que nos axudan a labrar os eidos; si temos lobos que nos coman as ovellas
hai tamen cans que nos garden a facenda; si criamos porcos no cortello, non faltan aduanantes que
conten por adiantado cos seus perniles; si ternos fillos que nos axuden, non faltan reis que os leven
pra o seu servicio; si dispomos de viño pra quentar o estómago, tamén hai filoxera que estraga as
viñas. Por eso debemos folgarnos do bó, levar con paciencia o malo, e Deus sobre todo.
P.- ¿Cál é o segundo?
R.- Non xurar en vano.
P.- ¿Quén peca contra ésto?
R.- Os que relaxados polas que lles fan xuran e perxuran tomar a xusticia pola mau, queimando
palleiros, decotando cepas, arrasando labradíos, botando herba dos ratos nos currais dos veciños,
armándose de moca pra lle meter con ela as razóns na cachola ao contrario e facendo outras
cativeces deste xeito; os que por unha poia de pan e tres netos de viño sirven de testigos falsos nos
pleitos e nas causas criminais; os que botan sapos e cobras pola boca a calquera contratempor que
teñan; os que xuras acabar cos bens do veciño, levados pola xenreira; e os que por botarse de
valentes non dín tres palabras arreo sin misturar entre elas unha porcallada.
P.- ¿Cómo se xura en falso.
R.- De calquera maneira, porque non hai cousa máis fácil no país. Todalas aldeas contan con
picapleitos estrapexantes que poñen escola de testigos falsos, namentras as outras están pechadas.
Por unha picallada.e sin escrúpulos de conciencia botan a presidio a calquer home de ben; por un par
de pesetas non falta quen coa mau en cruz xure, que víu polos seus ollos, e así Deus o salve, voar os
burrosn vestidos de gardas civís os mosquitos, tirar dun carro dous porcos e cantar misa unha ovella,
ou facer un Alcalde boas obras.
P.- ¿Cál é o terceiro?
R.- Santificar as festas.
P.- ¿Quén peca contra ésto.
R.- Todolos labregos, porque aínda que oiamos a misa non podemos gardar a festa, pola mor de
tornar a auga dos lameIros, de arrecadar o gando, de dar de comer aos porcos, de levar o grau ao
muíño, e outras angueiras que non teñen agarda.
P.- ¿Cál é o coarto?
R.- Honrar pai e nai.
P.- ¿E qué entendedes por eso?
R.- Darlle aos nosos pais a millor vida que podamos, namentras non chegamos a herdalos.
P.- ¿Qué máis obrigacións hai neste mandamento?
R.- As dos superiores cos inferiores e as dos pais cos fillos.
P.- ¿Cómo as cumprides?
R.- Mandando os fillos á escola pra que non estorben na casa cando non temos que lles dar que
facer; sacándolle a monteira aos señores cando os atopamos nos camiños e facéndolle a flga por
detrás; entrando coa orella gacha na casa dos que mandan pra saír dela botando raios e centellas.
P.- ¿Cál é o quinto?
R.- Non matar.
R.- ¿Quén peca contra el?
R.- Nosoutros non señor, pois, por non matar, mn xiquera matamos a fame.
P.- ¿Cál é o sexto?
R.- Non fornicar.
P.- ¿Quén peca contra este mandamento?
R.- Vellos e mozos todos puxemos nel as nosas maus. Pecan as mozas churrusqueiras que lle
chiscan os ollos aos mozos nas romerías; os rapaces que andan de noite ao sarau rondándolle a
porta ás nenas; as parexas que se perden entre os centeos botando de perda o fruto; os que
ventando unha muller escarramelan os ollos i ensinan os dentes como os burros; os que lle van facer
cóxegas ás muiñeiras e as fan bulir máis que o rodicio, saíndo dempois todos enfariñados; os que
apagan o candil nos fiadeiros pra andar ás apalpadelas; os que véndose entre mulleres non poden ter
as maus quedas; os que bailan o agarradiño nos turreiros pra se agarraren sin bailar nas carballeiras;
os que dando palabra de casamento non fan máis que as obras; os que ao volver das festas
acompañados non chegan hastra media norte á casa; e pra decilo dunha vez, todolos que gastan
calzóns e monteira ou dengue e muradana.
P.- ¿Cál é o sétimo?
R.- Non furtar.
P.- ¿Quén peca contra este mandamento?
R.- Os que non contentándose co que Deus lles dou procuran apañar o alleo; os que andan coas
maus no poze do presuposto; os da curia que fan letras como garabanzos porque cobran por pregos
os seus dereitos; os xastres que nos piden unha vara de pano pra facer unha monteira; os que se
gobernan desgobernando; os médicos que con unturas de ouro inutilízannos os fillos pra o servicio do
rei; os tendeiros que pesan coa romana do demo, e miden cunha vara polo xeito da xusticia; os
empregados que non teñen tempo pra despachar os nosos asuntos porque todo lles e pouco pra
fumar cigarros e falar mal do Goberno; os que nos expremen o zume finxindo que nos protexen; os
que nonos fan ningún servicio, non andando diñeiro por diante; os usureiros que encabalan os
réditos; e outros moitos que fora largo contar, porque o mundo está cheo de gatos que andan sempre
á caza dos probes ratiños de aldea.
P.- ¿Cál é o octavo?
R.- Non levantar falso testemuño nin mentir.
P.- ¿Quén peca contra este mandamento?
R.- Os diputados que dín no Congreso que o país adianta e que o Goberno traballa por millorar a
moura sorte dos labregos; os partidos políticos que aseguran que contan coas simpatías do país; os
que casándose con muller rica, fea e vella, sosteñen que se casaron namorados; os que a todalas
mozas lles dan palabra de casamento; a muller que aos vinte anos dí, en certos casos, que na sua
vida outra lle pasou; o Abogado que lle dí a unha litigante que non lle cabe dereito e logo resulta o
contrario; o Médico que consultando á ama dun crego dílle que non ten cura; o sancristán que pide
pra as Ánimas; e todos nosoutros que ás veces esquecemos a verdade.
P.- ¿Cál é o noveno?
R.- Non cobizar a muller do veciño.
P.- ¿E pecades contra este mandamento?
R.- Según seña ela, señor.
P.- ¿Cál é o décimo?
R.- Non cobizar os bens alleos.
P.- ¿Quén peca contra eso?
R.- Todolos labregos, porque non hai un que non poña os ollos nas leiras do veciño.
Os mandamentos da igrexa labrega son cinco :
O primeiro oír como nos aldraxan os que mandan, como quen oie chover.
O segundo mudar de camisa unha vez ao ano, ou denantes si teñen que enterralo a ún.
O terceiro comulgar con rodas de muíño.
O coarto aúnar por boas ou por malas.
O quinto pagar por todo e pra todo, e pagalas todas.
P.- ¿O primeiro a quén obriga?
R.- A todolos que teñen algo que perder, pois si non repoñemos sáinos pior a conta.
P.- ¿E o segundo?
R.- Obríganos a todos, anque ás veces se nos esqueza o cumprilo.
P.- Vindo ao terceiro, ¿cómo se comulga con rodas de muíño?
R.- Vendo como nos quitan a razón en todalas cousas, e tendo que nos conformar co que veña;
deixándonos engrolar por todolos baduantes, por non saber que opoñerlles; pagar o sesenta por
cento a un usureiro e oírlle decir que aínda nos axuda; indo a votar ás urnias sabendo que é como si
non fóramos; e pra acabar dunha vez, deixándonos levar polo último que chega.
P.- ¿A quén obriga o coarto mandamento?
R.- A todolos labregos dendes de que nacen hastra que morren.
P.- ¿Por qué?
R.- Porque cando non hai que levar a boca é forzoso o aúno; que anque dicen que hai no mundo pan
dabondo pra todos, a verdade é que poucas veces chega á nosa boca, i eso de millo, resésego e ben
tasado.
P.- ¿Cómo aúnan os labregos antes de ter uso de razón?
R.- O mesmo que despois: a traspaso.
P.- ¿A quén obriga o quinto mandamento?
R.- Non hai quen se escape del.
P.- ¿Con qué pagades por todo?
R.- Cos nosos cartiños e co noso lombo.
P.- ¿E con qué as pagades todas?
R.- Co noso lombo e cos nosos cartiños.
P.- ¿E qué pagades?
R.- Os trabucos e as falcatruadas que fan outros.
P.- ¿Qué son trabucos?
R.- As contribucións, padre; vostede seica non é da terra.
P.- ¿E por qué lles chamades trabucos?
R.- Porque é unha cousa que hai que pagar aunque ún non queira e anque non teña con qué, pois
doutro xeito embárgannos o pouco que temos; de maneira que nos fan ciscar as cadelas o mesmo
que si nos puxesen un trabuco ao peito.
As obras de misericordia son catorce:
as sete espirituais e as sete corporais.
As espirituais son éstas:
A primeira ensinar ao que non sabe librarse das gaiolas que a miundo nos arman.
A segunda dar bós consellos aos que están pra caír.
A terceira correxir aos que non ven por onde camiñan.
A coarta perdoar as inxurias hastra que ún poida facer o seu xenio.
A quinta consolar ás mulleres do que emigran pra as Américas.
A sexta sofrir con paciencia, namentras non haxa outro remedio, as fraquezas e malas ideas dos que
mandan.
A séptima rogar a Deus polos nosos alcaldes difuntos.
As corporais son éstas:
A primeira visitar as bodegas dos veciños.
A segunda ensinarlle o camiño da taberna aos que teñen fame, e deixarse ir si convidan.
A terceira ensinarlle o camlño da fonte aos que teñen sede.
A coarta redimirnos cando chegue o caso.
A quinta mandar ao xastre aos que non teñen cirigolas.
A sexta dar pousada ao pelegrino si ten con qué pagar.
A séptima levantar mortos.
Coarta parte
na que se decraran os sacramentos que se han de recibir
Xa vimos cómo sabedes o que habedes de creer, pedir e obrar; vexamos cómo sabedes o que
habemos de recibir, que é o derradeiro: decide os sacramentos:
Os sacramentos da igrexa labrega son sete
O primeiro, Bautismo.
O segundo, Confirmación.
O terceiro, Penitencia.
O coarto, Comunión.
O quinto, Extrema-Unción.
O sexto, Orden.
O séptimo, Matrimonio.
P.- ¿Prá qué é o bautismo?
R.- Pra nos facer cristianos anque logo nos traten como mouros, e pra que teñamos un nome co que
se nos coñeza nos recibos da contribución, nas listas do sorteo de quintas, nas citacións a xuicio e
noutros documentiños por este xeito.
P.- ¿Pra qué a Confirmación?
R.- Pra que non botemos de perda o noso nome e pra que, coa lufiada que nos dan na cara ao
confirmarnos, nos vaiamos afacendo as que máis adiante nos han de dar no lombo.
P.- ¿Pra qué a Penitencia?
R.- Pra purgar os pecados alleos, que os nosos ben purgados os temos coa vida arrastradiña que
levamos.
P.- ¿Pra qué a Comunión?
R.- Pra que manteña as nosas almas xa que os corpos andan famentos como Deus e nosoutros
sabemos.
P.- ¿Qué se precisa pra comulgar?
R.- Pra os que non son labregos estar en aúnas dendesde as doce da derradeira noite; nosoutros
como sempre temos o estómago valeiro, e podemos comulgar a calquera hora.
P.- ¿Pra qué a Extrema-Unción?
R.- Pra tres cousas.
P.- ¿Cáles son?
R.- A primeira pra quitar os rastros e reliquias da mala vida que nos fixeron pasar; a segunda pra dar
esforzo á alma contra as malas tentacións; a terceira pra dar saúde ao corpo si lle convén.
P.- ¿Qué sentides cando recibides a Extrema-Unción?
R.- Unha grande alegría porque coñecemos que logo nos vamos quitar do lomo a pesada carga da
vida; algo así como sinte o que pousa un feixe de leña despois de traelo desde o monte hastra a
casa, ou como o que pasados doce anos de presidio se atopa libre. Ao poñerlle a ún a Extrema-
Unción acórdase de que se acabaron pra sempre os días enteiros de turrar polo sacho, de pasar
fames negras, de andar pouco menos que en coiros, de pagar a territorial á Facenda, os consumos
ao Axuntamento, as rendas aos señoríos, as costas aos Xuzgados, os fillos ao Rei, os dereitos ao
Abade, as consultas ao abogado, as visitas ao médico, as recetas ao boticario, sin contar co
panadeiro, co taberneiro, co xastre, co zapateiro, e con outros moitos, porque os labregos parece que
non viñemos ao mundo máis que pra pagar sempre, e inda que nos chamemos cristianos non
deixamos de ser os paganos eternos. Pola Extrema-Unción sabe ún que se vai ver libre do Alcalde,
do Segredario, do Cacique, dos aduanantes de todalas crás; sabe que se acabaron o madrugóns e
os traballiños todos; e, ao recibila vé o labrego que logo chega o día en que despois de tantos anos
de forzar na terra pra facela producir, vaille servir de cama .onde poida descansar pra sempre,
dempois de decirlle ao mundo: &quot;¡ahí queda eso!”.
P.- ¿Pra qué é a Orden?
R.- Pra que algúns fillos de labregos cheguen a ser xente
.
P.- ¿Pra qué o Matrimonio?
R.- Pra nada bó, señor. O matrimonio é unha cousa que facemos, como se fan outras tantas
burradas. Ven ser algo semellante con xunguirse a un carro, e turrar del hastra morrer. Cando ún non
ten pan que meter na boca ocúrreselle levar pra a casa unha muller que lle axude a pasar fame, que
é como decir: &quot;Ti que non podes lévame ás costas&quot;. Despois veñen os flllos, que non faltan nunca nos
matrimonios labregos, i entón, sí que é ela. Hai que mantelos, hai que vestllos, hai que mandalos á
escola si cadra, hai que atendelos nas suas enfermedades, hai, en fin, que facelos homes. E cando
xa empezan a servir pra algo e axudarnos nas angueiras da casa, lévanos pra o servicio, e mentras
eles van a facerse matar á guerra, e si volven é cun brazo ou unha perna de menos, nosoutros
quedamos vellos e acabadiños sin podernos valer, i expostos a morrer esquecidos como cans.
P.- ¿Teñén que estar en gracia de Deus os que se casan?
R.- Eso dín, pro eu coido que o que hai que estar é deixados da sua mau.
P.- ¿Cáles son os pecados capitais?
R.- Soberba, avaricia, luxuria, ira, gula, envexa e preguiza.
P.- ¿Qué é soberba?
R.- É un verme que se lles mete na cabeza aos que agarran un anaquiño de mando.
P.- ¿Qué é avaricia?
R.- Unha cuchumillada que, nos dá molto que rascar e que roe, roe, vamos despelexando pouco a
pouco.
P.- ¿Qué e a luxuria?
R.- Unha mala fada que nos leva ao matrimonio, como os bois ao matadeiro.
P.- ¿Qué é ira?
R.- Unha cousa que si nos deixáramos levar dela...
P.- ¿Qué é gula?
R.- Eso non llo pregunte aos labregos: as xentes acomodadas poderanllo responder.
P.- ¿Qué é envexa?
R.- Un aguillón que se nos crava na alma cando vemos os bens e a facenda dos veciños.
P.- ¿Qué é preguiza?
R.- Un luxo que non podemos permitirnos os que traballamos.
Os nemigos da alma, dos que temos que fuxir, son tres :
O primeiro, é o mundo.
O segundo, o demo.
O terceiro a carne.
P.- ¿Quén é o mundo?
R.- Todolos malos homes que comen, viven, trunfan e campan a conta do noso traballo.
P.- ¿Quén é o demo?
R.- Un coitadiño que noutros tempos foi espantallo das xentes, e que agora veu tan a menos que nin
xiquera caso lle fan os rapaces da escola.
P.- ¿Qué é a carne?
R.- Unha cousa que dín que se come, e que sabe ben, e que mantén moito, da que temos ouvido
falar a miudo, pro que nonos nos pasa polas gorxas inda que nos pase polas mestes.
As benaventuranzas son oito:
1ª. Benaventurados os probes, porque serán tratados como bestas de arrieiro.
2ª. Benaventurados os mansos, porque todo o mundo mallará neles.
3ª. Benaventurados os que choran, porque mamarán.
4ª. Benaventurados os que teñen fame e sede da xusticia, porque os fartarán de presidio.
5ª. Benaventurados os misericordiosos, porque os amolaran canto poidan.
6ª. Benaventurados os limpos de corazón, porque tamén estarán limpos de faltriqueira.
7ª. Benaventurados dos pacíficos, que todos lles farán a guerra.
8ª. Benaventurados os que padecen persecución, porque ademáis de ir á cadea pagarán as costas.
P.- ¿Qué dixemos agora?
R.- Oito verdades como oito pans centeo.
P.-¿Quén son os probes?
R.- Os coitados labregos que non saben o qué é un día de fartura.
P.-¿Quén son os mansos?
R.- Somos tamén nosoutros, porque nos amansan a fungueirazos.
P.- ¿Quén son os que choran?
R.- Os que saben pedir a tempo e baixarse a todo o mundo pra lograr o que cobizan.
P.- ¿Onde mamarán?
R.- No ubre do presuposto.
P.- ¿Quén son os que teñen fame e sede de xusticia?
R.- Os que non teñen padriño.
P.- ¿Quén son os misericordiosos?
R.- Catro pipiolos, que non saben con quen aran.
P.- ¿Quén son os limpos de corazón?
R.- Os que nunca foron nada, nin tiveron xeito de emporcar as maus.
P.- ¿Quén son os pacíficos?
R.- Os bois e nosoutros.
P.- ¿Quén son os que padecen persecución pola xusticia?
R.- Os que lle fan a contra aos que mandan.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:1888]]
[[Categoría:Valentín Lamas Carvajal]]</text>
      <sha1>0t3ogphe3vgow5yqyn4artvxnvzbdm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2124</id>
    <revision>
      <id>8386</id>
      <parentid>4256</parentid>
      <timestamp>2011-08-28T16:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.1) (Bot: Modifico: [[es:Estatuto de autonomía de Cataluña (2006)/Título I]]</comment>
      <origin>8386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9576" sha1="es7v87v3ylkvkmxrpbo7ri46ujo9m4c" xml:space="preserve">{{Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006}}

==Título I: Dereitos, deberes e principios reitores==

===Capítulo I: Dereitos e deberes do ámbito civil e social===

====Artigo 15====

'''Dereitos das persoas'''

#Os cidadáns de Catalunña son titulares dos dereitos e deberes recoñecidos polas normas ás que se refire o [[Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título preliminar#Artigo 4|artigo 4.1]].
#Todas as persoas teñen dereito a vivir con dignidade, seguridade e autonomía, libres de explotación, de malos tratos e de todo tipo de discriminación e teñen dereito ao libre desenvolvemento da súa personalidade e capacidade persoal.
#Os dereitos que este estatuto lles recoñece aos cidadáns de Cataluña poden estenderse a outras persoas, nos termos que establecen as leis.

====Artigo 16====

'''Dereitos no ámbito das familias'''

Todas as persoas teñen dereito, de acordo con requisitos establecidos pola lei, a recibir prestacións sociais e axudas públicas para atender as cargas familiares.

====Artigo 17====

'''Dereitos dos menores'''

Os menores teñen dereito a recibir a atención integral necesaria para o desenvolvemento da súa personalidade e o seu benestar no contexto familiar e social.

====Artigo 18====

'''Dereito das persoas maiores'''

As persoas maiores teñen dereito a vivir con dignidade, libres de explotación e de malos tratos, sen que poidan ser discriminadas debido á súa idade.

====Artigo 19====

'''Dereito das mulleres'''

#Todas as mulleres teñen dereito ao libre desenvolvemento da súa personalidade e capacidade persoal e a vivir con dignidade, seguridade e autonomía, libres de explotación, malos tratos e de todo tipo de discriminación.
#As mulleres teñen dereito a participar en condicións de igualdade de oportunidades cos homes en todos os ámbitos públicos e privados.

====Artigo 20====

'''Dereito a vivir on dignidade o proceso da morte'''

#Todas as persoas teñen dereito a recibir un axeitado tratamento da dor e coidados paliativos integrais e a vivir con dignidade o proceso sa súa morte.
#Todas as persoas teñen dereito a expresar a súa vontade de forma anticipada para deixar constancia das instrucións sobre as intervencións e os tratamentos médicos que poidan recibir, que deben ser respectadas nos termos que establecen as leis, especialmente polo persoal sanitario cando non estean en condicións de expresar persoalmente a súa vontade.

====Artigo 21====

'''Dereitos e deberes no ámbito da educación'''

#Todas as persoas teñen dereito a unha educación de calidade e a acceder a esta en condicións de igualdade. A Generalitat debe establecer un modelo educativo de interese público que garanta estes dereitos.
#As nais e os pais teñen garantido cos principios establecidos polo [[Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título I#Artigo 37|artigo 37.4]], o dereito que os asiste para que os seus fillos e fillas reciban a formación relixiosa e moral que estea de acordo coas súas conviccións nas escolas de titularidade pública nas que o ensino é laico.
#Os centros docentes privados poden ser sostidos con fondos públicos, de acordo co que determinen as leis, para garantir os dereitos de acceso en condicións de igualdade e á calidade do ensino.
#O ensino é gratuíto en todas as etapas obrigatorias e nos demais niveis que se establezan por lei.
#Todas as persoas teñen dereito á formación profesional e á formación permanente, nos termos establecidos polas leis.
#Todas as persoas teñen dereito a dispoñer, nos termos e condicións que establezan as leis, de axudas públicas para satisfacer os requerimentos educativos e para acceder en igualdade de condicións aos niveis educativos superiores, en función dos seus recursos económicos, aptitudes e preferencias.
#As persoas con necesidades educativas especiais teñen dereito a recibir o apoio necesario que lles permita acceder ao sistema educativo, de acordo co establecido polas leis.
#Os membros da comunidade educativa teñen dereito a participar nos asuntos escolares e universitarios nos termos establecidos polas leis.

====Artigo 22====

'''Dereitos e deberes no ámbito cultural'''

#Todas as persoas teñen dereito a acceder en condicións de igualdade á cultura e ao desenvolvemento das súas capacidades creativas individuais e colectivas.
#Todas as persoas teñen o deber de respectar e preservar o patrimonio cultural.

====Artigo 23====

'''Dereitos no ámbito da saúde'''

#Todas as persoas teñen dereito a acceder en condicións de igualdade e gratuidade aso servizos sanitarios de responsabilidade pública, nos termos que establecen as leis.
#Os usuarios da sanidade pública teñen dereito ao respecto das súas preferencias no que concirne á elección de médico ou médica e de centro sanitario, nos termos e condicións que establecen as leis.
#Todas as persoas, con relación aos servizos sanitarios públicos e privados, teñen dereito a ser informadas sobre os servizos aos que poden acceder e os requisitos necesarios para o seu uso; sobre os tratamentos médicos e os seus riscos, antes de que lles sexan aplicados; a dar o consentimento para calquera intervención; a acceder á historia clínica propia e á confidencialidade dos datos relativos á saúde propia, nos termos que se establecen por lei.

====Artigo 24====

'''Dereitos no ámbito dos servizos sociais'''

#Todas as persoas teñen dereito a acceder en condicións de igualdade ás prestacións da rede de servizos sociais de responsabilidade pública, a ser informadas sobre estas prestacións e a dar o consentimento para calquera actuación que lles afecte persoalmente, nos termos que establecen as leis.
#As persoas con necesidades especiais, para manter a autonomía persoal nas actividades da vida cotiá, teñen dereito a recibir a atención axeitada á súa situación, de acordo coas condicións que legalmente se establecen.
#As persoas ou as familias que se atopan en situación de pobreza teñen dereito a acceder a unha renda garantida de cidadanía que lles aseguro os mínimos dunha vida digna, de acordo coas condicións que legalmente se establecen.
#As organizacións do terceiro sector social teñen dereito a exercer as súas funcións nos ámbitos da participación e da colaboración sociais.

====Artigo 25====

'''Dereitos no ámbito laboral'''

#Os traballadores teñen dereito a formarse e a promoverse profesionalmente e a acceder de forma gratuíta aos servizos públicos de ocupación.
#As persoas excluídas do mercados de traballo porque non puideron acceder ou reinserirse a este e non dispoñen de medios de subsistencia propios teñen dereito a percibir prestacións e recursos non contributivos de carácter paliativo, nos termos establecidos por lei.
#Todos os traballadores teñen dereito a exercer as tarefas laborais e profesionais en condicións de garantía para a saúde, a seguridade e a dignidade das persoas.
#Os traballadores, ou os seus representantes, teñen dereito á información, a consulta e a participación nas empresas.
#As organizacións sindicais e empresariais teñen dereito a exercer as súas funcións nos ámbitos da concertación social, a participación e a colaboración social.

====Artigo 26====

'''Dereitos no ámbito da vivenda'''

As persoas que non dispoñen dos recursos suficientes teñen dereito a acceder a unha vivenda digna, para o cal os poderes públicos deben establecer por lei un sistema de medidas que garanta este dereito, coas condicións que a lei determine.

====Artigo 27====

'''Dereitos e deberes con relación ao medio natural'''

#Todas as persoas teñen dereito a vivir nun medio equilibrado, sostible e respectuoso cara a saúde, de acordo cos estándares e os niveis de protección que determinan as leis. Teñen tamén dereito a gozar dos recursos naturais e da paisaxe en condicións de igualdade e teñen deber de facer un uso responsable destes e evitar a súa dilapidación.
#Todas as persoas teñen dereito á protección ante as distintas formas de contaminación, de acordo cos estándares e cos niveis que se determinen por lei. Teñen tamén o deber de colaborar na conservación do patrimonio natural e nas acusacións que tendan a eliminar as diferentes formas de contaminación, co obxectivo do seu mantemento e conservación para as xeracións futuras.
#Todas as persoas teñen dereito a acceder á información ambiental da que dispoñen os poderes públicos. O dereito de información só pode ser limitado por motivos de orde pública xustificados, nos termos que establecen as leis.

====Artigo 28====

'''Dereitos dos consumidores e usuarios'''

#As persoas, na súa condición de consumidoras e usuarias de bens e de servizos, teñen dereito á protección da súa saúde e seguridade. Teñen tamén dereito a unha información veraz e comprensible sobre as características e os prezos dos productos e dos servizos, a un réxime de garantías dos produtos e dos servizos, a un réxime de garantías dos produtos adquiridos e das subministracións contratadas e á protección dos seus intereses económicos ante condutas abusivas neglixentes ou fraudulentas.
#Os consumidores e usuarios teñen dereito a ser informados e a participar, directamente ou mediante os seus representantes, no que se refire ás administracións públicas de Cataluña, nos termos que establecen as leis.

===Capítulo II: Dos dereitos no ámbito político e da Administación===

[[ca:Estatut d'autonomia de Catalunya (2006)/Títol I]]
[[es:Estatuto de autonomía de Cataluña (2006)/Título I]]</text>
      <sha1>es7v87v3ylkvkmxrpbo7ri46ujo9m4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Cataluña 2006</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2125</id>
    <redirect title="Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006" />
    <revision>
      <id>4008</id>
      <timestamp>2007-11-04T18:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Estatuto de autonomía de Cataluña 2006 movida a Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006</comment>
      <origin>4008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="gljjrsymxvtdqou50cn242ytuv1mkpl" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006]]</text>
      <sha1>gljjrsymxvtdqou50cn242ytuv1mkpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título preliminar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2126</id>
    <redirect title="Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título preliminar" />
    <revision>
      <id>4011</id>
      <timestamp>2007-11-04T18:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título preliminar movida a Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título preliminar</comment>
      <origin>4011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="gwjbp5iiitv8q60fjy2ledw34kfg58r" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título preliminar]]</text>
      <sha1>gwjbp5iiitv8q60fjy2ledw34kfg58r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2127</id>
    <redirect title="Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título I" />
    <revision>
      <id>4013</id>
      <timestamp>2007-11-04T18:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Título I movida a Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título I</comment>
      <origin>4013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="idc5tammmxbsi83evgxiidbib6vjhj0" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Título I]]</text>
      <sha1>idc5tammmxbsi83evgxiidbib6vjhj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Preámbulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2128</id>
    <redirect title="Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Preámbulo" />
    <revision>
      <id>4015</id>
      <timestamp>2007-11-04T18:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Estatuto de autonomía de Cataluña 2006/Preámbulo movida a Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Preámbulo</comment>
      <origin>4015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="egdw1bghnxvsf273s79bbnwh88mcqcc" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatuto de autonomía de Cataluña de 2006/Preámbulo]]</text>
      <sha1>egdw1bghnxvsf273s79bbnwh88mcqcc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Preliminar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2129</id>
    <revision>
      <id>7192</id>
      <parentid>7191</parentid>
      <timestamp>2009-10-28T18:20:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>80.58.205.47</ip>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición 7190 de [[Special:Contributions/80.34.101.158|80.34.101.158]] ([[User talk:80.34.101.158|conversa]])</comment>
      <origin>7192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3963" sha1="7ahsqpvfbrj28c6ian8l5z4i9nd8piw" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981]]: Título preliminar
|autor=Asemblea de Parlamentarios galegos
|dataano=[[1981]]
|datames=abril
|datadía=6
}}
__NOTOC__
&lt;div class=prose&gt;
== Título preliminar ==
===Artigo 1===
#Galicia, nacionalidade histórica, constitúese en Comunidade Autónoma para acceder ó seu autogoberno, de conformidade coa Constitución Española e co presente Estatuto, que é a súa norma institucional básica.
#A Comunidade Autónoma, a través de institucións democráticas, asume como tarefa principal a defensa da identidade de Galicia e dos seus intereses, e a promoción da solidariedade entre todos cantos integran o pobo galego.
#Os poderes da Comunidade Autónoma de Galicia emanan da Constitución, do presente Estatuto e do Pobo.

===Artigo 2===
#O territorio de Galicia é o abranguido polas actuais provincias da Coruña, Lugo, Ourense e Pontevedra.
#A organización territorial terá en conta a distribucion da poboación galega e as súas formas tradicionais de convivencia e asentamiento.
#Unha lei do Parlamento regulará a organización territorial propia de Galicia de acordo co presente Estatuto.

===Artigo 3===
#Para efectos do presente Estatuto, gozan da condición política de galegos os cidadáns españois que, de acordo coas leis xerais do Estado, teñan veciñanza administrativa en calquera dos municipios de Galicia.
#Como galegos, gozan de dereitos políticos definidos neste Estatuto os cidadáns españois residentes no estranxeiro que tivesen a súa última veciñanza administrativa en Galicia, e acrediten esta condición no correspondente Consulado de España. Gozarán tamén destes dereitos os seus descendentes inscritos como españois, se así o solicitan na forma que determine a lei do Estado.

===Artigo 4===
#Os dereitos, liberdades e deberes fundamentais dos galegos son os establecidos na Constitución.
#Correspóndelles ós poderes públicos de Galicia promove-las condicións para que a liberdade e a igualdade do individuo e dos grupos en que se integran sexan reais e efectivas, remove-los atrancos que impidan ou dificulten a súa plenitude e facilita-la participación do tódolos galegos na vida política, económica, cultural e social.
#Os poderes públicos da Comunidade Autónoma asumen, como un dos principios rectores da súa política social e económica, o dereito dos galegos a viviren e traballaren na propia terra.

===Artigo 5===
#A lingua propia de Galicia é o galego.
#Os idiomas galego e castelán son oficiais en Galicia e todos teñen o dereito de os coñecer e de os usar.
#Os poderes públicos de Galicia garantirán o uso normal e oficial dos dous idiomas e potenciarán o emprego do galego en tódolos planos da vida pública, cultural e informativa, e disporán os medios necesarios para facilita-lo seu coñecemento.
#Ninguén poderá ser discriminado por causa da lingua.

===Artigo 6===
#A bandeira de Galicia é branca cunha banda diagonal de cor azul que a travesa desde o ángulo superior esquerdo ó inferior dereito.
#Galicia ten himno e escudo de seu.

===Artigo 7===
#As comunidades galegas asentadas fóra de Galicia poderán solicitar, como tales, o recoñecemento da súa galeguidade entendida como o dereito a colaboraren e compartiren a vida social e cultural do pobo galego. Unha lei do Parlamento regulará, sen prexuízo das competencias do Estado, o alcance e contido daquel recoñecemento ás ditas comunidades que en ningún caso implicará a concesión de dereitos políticos.
#A Comunidade Autónoma poderá solicitar do Estado Español que, para facilita-lo disposto anteriormente, celebre os oportunos tratados ou convenios cos Estados onde existan tales comunidades.

===Artigo 8===
Unha lei de Galicia, que requirirá para súa aprobación o voto favorable dos dous tercios dos membros do seu Parlamento, fixará a sede das institucións autonómicas.
&lt;/div&gt;

[[es:Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981]]</text>
      <sha1>7ahsqpvfbrj28c6ian8l5z4i9nd8piw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2130</id>
    <revision>
      <id>16774</id>
      <parentid>13493</parentid>
      <timestamp>2017-06-22T12:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WOSlinker</username>
        <id>1029</id>
      </contributor>
      <comment>tag fix</comment>
      <origin>16774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1749" sha1="088d2s7tkq5g8ew6cw1d1sanhvu56wd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
'''''ATENCIÓN!! Este modelo é un índice dunha serie de artigos, calquera modificación aplicarase automaticamente nos textos nos que estea incluído'''''
[[Categoría:Marcadores de índice|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt; 
{| cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: #c9dff0&quot; | 
&lt;br/&gt;
&lt;center&gt;[[Imaxe:Escudo de Galicia.svg|200px]]&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 170%&quot;&gt;&lt;br /&gt;Estatuto de Autonomía de Galicia&lt;/div&gt;


''Aprobado polo pobo galego en referendo o 21 de decembro de 1980, ratificado polo Congreso dos Deputados o 17 de febreiro de 1981, e promulgado o 6 de abril de 1981.''
&amp;nbsp;


&lt;big&gt;[[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981|Índice]]&lt;/big&gt;

&amp;nbsp;

| width=&quot;60%&quot; | 
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Preliminar|Título Preliminar]] &lt;small&gt;(art.1 ó art.8)&lt;/small&gt;
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Primeiro|Título Primeiro: Do Poder Galego]] &lt;small&gt;(art.9 ó art.26)&lt;/small&gt;
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Segundo|Título Segundo: Das Competencias de Galicia]] &lt;small&gt;(art.27 ó art.38)&lt;/small&gt;
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Terceiro|Título Terceiro: Da Administración Pública Galega]] &lt;small&gt;(art.39 al art.41)&lt;/small&gt;
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Cuarto|Título Cuarto: Da Economía e Facenda]] &lt;small&gt;(art.42 ó art.55)&lt;/small&gt;
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Quinto|Título Quinto: Da Reforma]] &lt;small&gt;(art.56 ó art.57)&lt;/small&gt;
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Disposicións Adicionais|Disposicións Adicionais]]
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Disposicións Transitorias|Disposicións Transitorias]]
|}</text>
      <sha1>088d2s7tkq5g8ew6cw1d1sanhvu56wd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título preliminar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2131</id>
    <redirect title="Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Preliminar" />
    <revision>
      <id>4021</id>
      <timestamp>2007-11-04T18:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título preliminar movida a Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Preliminar</comment>
      <origin>4021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="o791sjszuvk50771ld5n9tqretpzyj3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Preliminar]]</text>
      <sha1>o791sjszuvk50771ld5n9tqretpzyj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Primeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2132</id>
    <revision>
      <id>4026</id>
      <parentid>4025</parentid>
      <timestamp>2007-11-04T19:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>4026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11997" sha1="hkmbvs71qzeeucrtlq5geobswr06mkn" xml:space="preserve">{{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}

== Título Primeiro: Do Poder Galego ==

====Artigo 9====

#Os poderes da Comunidade Autónoma exércense a través do Parlamento, da Xunta e do seu Presidente.
#As leis de Galicia ordenarán o funcionamento destas institucións de acordo coa Constitución e co presente Estatuto.

=== Capítulo I: Do Parlamento ===

====Artigo 10====

#Son funcións do Parlamento de Galicia as seguintes:

:::a) Exerce-la potestade lexislativa da Comunidade Autónoma. O Parlamento só poderá delegar esta potestade lexislativa na Xunta, nos termos que establecen os artigos 82, 83 e 84 da Constitución para o suposto da delegación lexislativa das Cortes Xerais ó Goberno, todo iso no marco do presente Estatuto.

:::b) Controla-la acción executiva da Xunta, aproba-los orzamentos e exerce-las outras competencias que lle sexan atribuídas pola Constitución, polo presente Estatuto, polas leis do Estado e polas do Parlamento de Galicia.

:::c) Designar para cada lexislatura das Cortes Xerais os Senadores representantes da Comunidade Autónoma galega, de acordo co previsto no artigo 69, apartado 5.º da Constitución. Tal designación será feita de forma proporcional á representación das distintas forzas políticas existentes no Parlamento de Galicia.

:::d) Elixir de entre os seus membros o Presidente da Xunta de Galicia.

:::e) Esixir, se é o caso, responsabilidade política á Xunta e ó seu Presidente.

:::f) Solicitar do Goberno a adopción de Proxectos de Lei e presentar perante a Mesa do Congreso dos Deputados Proposicións de Lei.

:::g) Interpor recursos de inconstitucionalidade e presentarse perante o Tribunal Constitucional nos supostos e termos previstos na Constitución e na Lei Orgánica do Tribunal Constitucional.

:2. O Parlamento de Galicia é inviolable.

====Artigo 11====

#O Parlamento estará constituído por Deputados elixidos por sufraxio universal, igual, libre, directo e secreto.
#O Parlamento será elixido por un prazo de catro anos, de acordo cun sistema de representación proporcional que asegure, ademais, a representación das diversas zonas do territorio galego.
#Os membros do Parlamento de Galicia serán inviolables polos votos e opinións que emitan no exercicio de seu cargo, Durante o seu mandato non poderán ser detidos nin retidos polos actos delictuosos cometidos no territorio de Galicia a non ser en situación de flagrante delicto, correspondendo decidir, en todo caso, sobre a súa inculpación, prisión, procesamento e xuízo ó Tribunal Superior de Xustiza de Galicia. Fóra deste territorio, a responsabilidade penal será esixible nos mesmos termos perante a Sala do Penal do Tribunal Supremo.
#A circunscrición electoral, será, en todo caso, a provincia.
#Unha lei do Parlamento de Galicia determinará os prazos e regulará o procedemento para a elección dos seus membros, fixando o número deles entre sesenta e oitenta, así como as causas de inelixibilidade e incompatibilidade que afecten ós postos ou cargos que se desempeñen dentro do ámbito territorial da Comunidade Autónoma.
#O Parlamento, mediante lei, poderá establecer un sistema para que os intereses do conxunto dos galegos residentes no estranxeiro se encontren presentes nas decisións da Comunidade Autónoma.
#Os Deputados non estarán suxeitos a mandato imperativo.

====Artigo 12====

#O Parlamento elixirá de entre os seus membros un Presidente, a Mesa e unha Deputación Permanente. O Regulamento, que deberá ser aprobado por maioría absoluta, disporá a súa composición, o seu réxime e o seu funcionamento.
#O Parlamento de Galicia fixará o seu propio orzamento.
#O Parlamento funcionará en Pleno e en Comisións e reunirase en Sesións ordinarias e extraordinarias.
#O Regulamento precisará o número mínimo de Deputados para a formación de Grupos Parlamentarios, a intervención destes no proceso lexislativo e as funcións da Xunta de Portavoces daqueles. Os Grupos Parlamentarios participarán en tódalas Comisións en proporción ó número dos seus membros.

====Artigo 13====

#A iniciativa lexislativa correspóndelles ós Deputados, ó Parlamento e á Xunta. A iniciativa popular para a presentación de Proposicións de Lei que teñan de ser tramitadas polo Parlamento de Galicia, será regulada por este mediante lei, de acordo co que estableza a lei orgánica prevista no artigo 87.3 da Constitución.
#As leis de Galicia serán promulgadas en nome de El-Rei polo Presidente da Xunta, e publicadas no Diario Oficial de Galicia e no Boletín Oficial del Estado. Para efectos da súa entrada en vigor, rexerá a data da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
#O control da constitucionalidade das Leis do Parlamento de Galicia coresponderalle ó Tribunal Constitucional.

====Artigo 14====

Correspóndelle á Comunidade Autónoma a creación e organización, mediante lei do seu Parlamento e con respecto á institución do Defensor do Pobo establecida no artigo 54 da Constitución, dun órgano similar que en coordinación con aquela exerza as funcións a que se refire o mencionado artigo e calquera outra que o Parlamento de Galicia poida encomendarlle.

=== Capítulo II: Da Xunta e do seu Presidente ===

====Artigo 15====

#O Presidente dirixe e coordina a acción da Xunta e ostenta a representación da Comunidade Autónoma e a ordinaria do Estado en Galicia.
#O Presidente da Xunta será elixido polo Parlamento Galego de entre os seus membros e será nomeado por El-Rei.
#O Presidente do Parlamento, logo de consultas coas forzas políticas representadas parlamentariamente e oída a Mesa, proporá un candidato a Presidente da Xunta. O Candidato presentará o seu programa ó Parlamento. Para ser elixido, o candidato deberá obter na primeira votación maioría absoluta; en caso de non a obter, procederase, transcorridas vintecatro horas da anterior, a unha nova votación e, obtendo maioría simple, considerarase outorgada a confianza. De non conseguirse esta maioría, tramitaranse sucesivas propostas na forma prevista anteriormente.
#O Presidente da Xunta será politicamente responsable perante o Parlamento. Unha Lei de Galicia determinará o alcance de tal responsabilidade, así como o Estatuto persoal e atribucións do Presidente.

====Artigo 16====

#A Xunta é o órgano colexiado de Goberno de Galicia.
#A Xunta de Galicia está composta polo Presidente, Vicepresidente ou Vicepresidentes, se é o caso, e mailos Conselleiros.
#Os Vicepresidentes e Conselleiros serán nomeados e cesados polo Presidente.
#Unha Lei de Galicia regulará a organización da Xunta e as atribucións e o Estatuto persoal dos seus compoñentes.

====Artigo 17====

#A Xunta de Galicia responde politicamente perante o Parlamento de forma solidaria, sen prexuízo da responsabilidade directa de cada un dos seus compoñentes, pola súa xestión.
#A Xunta cesa trala celebración de eleccións ó Parlamento Galego, nos casos de perda de confianza parlamentaria, dimisión e falecemento do seu Presidente.
#A Xunta cesante continuará en funcións ata a toma de posesión da nova Xunta.

====Artigo 18====

O Presidente e mais membros da Xunta, durante o seu mandato e polos actos delictuosos cometidos no territorio de Galicia, non poderán ser detidos nin retidos a non ser en situación de flagrante delicto, correspondendo decidir, en todo caso, sobre a súa inculpación, prisión, procesamento e xuízo ó Tribunal Superior de Xustiza de Galicia. Fóra deste territorio a responsabilidade penal será esixible nos mesmos termos perante a Sala do Penal do Tribunal Supremo.

====Artigo 19====

A Xunta de Galicia poderá interpor recursos de inconstitucionalidade e presentarse ante o Tribunal Constitucional nos supostos e termos previstos na Constitución e na Lei Orgánica do Tribunal Constitucional.

=== Capítulo III: Da Administración de Xustiza en Galicia ===

====Artigo 20====

Correspóndelle á Comunidade Autónoma:

#Exercer tódalas facultades que as leis orgánicas do Poder Xudicial e do Consello Xeral do Poder Xudicial recoñezan ou atribúan ó Goberno do Estado.
#Fixa-la delimitación das demarcacións territoriais dos órganos xurisdiccionais en Galicia, tendo en conta, entre outros criterios, os límites dos tradicionais partidos xudiciais e as características xeográficas e de poboación.

====Artigo 21====

O Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, no que se integrará a actual Audiencia Territorial, é o órgano xurisdiccional en que culminará a organización xudicial no seu ámbito territorial, e perante o cal se esgotarán as sucesivas instancias procesuais, nos termos do artigo 152 da Constitución e de acordo co presente Estatuto.

====Artigo 22====

#A competencia dos órganos xurisdiccionais en Galicia esténdese:

:::a) No plano civil, a tódalas instancias e graos, incluídos os recursos de casación e de revisión nas materias de Dereito Civil Galego.

:::b) No plano penal e social, a tódalas instancias e graos con excepción dos recursos de casación e de revisión.

:::c) No plano contencioso-administrativo, a tódalas instancias e graos, cando se trate de actos dictados pola Xunta e pola Administración de Galicia, naquelas materias que lle corresponda lexislar en exclusiva á Comunidade Autónoma e ás que, segundo a Lei da citada xurisdicción, lle correspondan en relación cos actos dictados pola Administraci6n do Estado en Galicia.

:::d) As cuestións de competencia entre órganos xudiciais en Galicia.

:::e) Os recursos sobre cualificación de documentos referentes ó dereito privativo galego que deban ter acceso ós Rexistros da Propiedade.

:2. Nas restantes materias poderase interpor, cando proceda, perante o Tribunal Supremo, o recurso de casación ou o que corresponda segundo as leis do Estado e, se é o caso, o de revisión. O Tribunal Supremo resolverá tamén os conflictos de competencia e xurisdicción perante os Tribunais de Galicia e os do resto de España.

====Artigo 23====

#O Presidente do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia será nomeado por El-Rei por proposta do Consello Xeral do Poder Xudicial.
#O nomeamento dos Maxistrados, Xuíces e Secretarios do Tribunal Superior de Xustiza, será efectuado na forma prevista nas leis orgánicas do Poder Xudicial e do Consello Xeral do Poder Xudicial.

====Artigo 24====

#Por instancia da Comunidade Autónoma, o órgano competente convocará os concursos e oposicións para cubri-las prazas vacantes en Galicia de Maxistrados, Xuíces, Secretarios Xudiciais e restante persoal ó servicio da Administración de Xustiza, de acordo co que dispoña a Lei Orgánica do Poder Xudicial.
#Correspóndelle integramente ó Estado, de conformidade coas leis xerais, a organización e o funcionamento do Ministerio Fiscal.

====Artigo 25====

Na resolución dos concursos e oposicións para prove-los postos de Maxistrados, Xuíces, Secretarios Xudiciais, Fiscais e tódolos funcionarios ó servicio da Administración de Xustiza, será mérito preferente, a especialización no dereito galego e o coñecemento do idioma do País.

====Artigo 26====

#Os Notarios e os Rexistradores da Propiedade e Mercantís serán nomeados pola Comunidade Autónoma, en conformidade coas leis do Estado. Para a provisión de notarías, os candidatos serán admitidos en igualdade de dereitos, tanto se exercen no territorio de Galicia coma no resto de España. Nestes concursos e oposicións será mérito preferente a especialización en dereito galego e o coñecemento do idioma do País. Non se poderá establecer, en ningún dos casos, a excepción de natureza ou de veciñanza.
#A Comunidade Autónoma participará na fixación das demarcacións correspondentes ós Rexistros da Propiedade e Mercantís para as acomodar ó que se dispoña en aplicación do artigo 20, parágrafo 2 deste Estatuto. Tamén participará na fixación das demarcacións notariais e do número de Notarios de acordo co previsto nas leis do Estado.</text>
      <sha1>hkmbvs71qzeeucrtlq5geobswr06mkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Segundo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2133</id>
    <revision>
      <id>6790</id>
      <parentid>4027</parentid>
      <timestamp>2009-06-23T22:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12740" sha1="cr0vzdwpabmvm6phez4rr49968gi8y7" xml:space="preserve">{{estilo}}
{{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}

== Título Segundo: Das Competencias de Galicia ==

=== Capítulo I: Das competencias en xeral ===

====Artigo 27====

No marco do presente Estatuto correspóndelle á Comunidade Autónoma galega a competencia exclusiva das seguintes materias:

#Organización das súas institucións de autogoberno.
#Organización e réxime xurídico das comarcas e parroquias rurais como entidades locais propias de Galicia, alteracións de termos municipais comprendidos dentro do seu territorio e, en xeral, as funcións que sobre o Réxime Local lle correspondan á Comunidade Autónoma ó amparo do artigo 149.1.18 da Constitución e o seu desenvolvemento.
#Ordenación do territorio e do litoral, urbanismo e vivenda.
#Conservación, modificación e desenvolvemento das institucións do Dereito Civil galego.
#Normas procesuais e procedementos administrativos que se deriven do específico dereito galego ou da organización propia dos poderes públicos galegos.
#Estatística para os fins da Comunidade Autónoma galega.
#Obras públicas que non teñan a cualificación legal de interese xeral do Estado, e a súa execución ou explotación non afecte a outra Comunidade Autónoma ou provincia.
#Vías férreas e estradas non incorporadas á rede do Estado, con itinerarios que se desenvolvan integramente no territorio da Comunidade Autónoma, e, nos mesmos termos, o transporte efectuado por estes medios ou por medio de cables.
#Os portos, aeroportos e heliportos non cualificados de intere xeral polo Estado, e os portos de refuxio e portos e aeroportos deportivos.
#Montes, aproveitamentos forestais, vías pecuarias e pastos, sen prexuízo do disposto no artigo 149.1.23 da Constitución.
#Réxime xurídico dos montes veciñais en man común.
#Aproveitamentos hidráulicos, canais e regadíos cando as augas discorran integramente dentro do territorio da Comunidade, sen prexuízo do disposto no artigo 149.1.22 da Constitución.
#Instalacións de producción, distribución e transporte de enerxía eléctrica, cando este transporte non saia do seu territorio e o seu aproveitamento non afecte a outra provincia ou Comunidade Autónoma, sen prexuízo do disposto no artigo 149.1.22 e 25 da Constitución.
#As augas minerais e termais. As augas subterráneas, sen prexuízo do disposto no artigo 149.1.22 da Constitución e no número 7 do presente artigo.
#A pesca nas rías e demais augas interiores, o marisqueo, a acuicultura, a caza, a pesca fluvial e lacustre.
#As feiras e mercados interiores.
#A artesanía.
#Patrimonio histórico, artístico, arquitectónico, arqueolóxico, de interese de Galicia, sen prexuízo do que dispón o artigo 149.1.28 da Constitución; arquivos, bibliotecas e museos de interese para a Comunidade Autónoma, e que non sexan de titularidade estatal; conservatorios de música e servicios de Belas Artes de interese para a Comunidade.
#O fomento da cultura e da investigación en Galicia, sen prexuízo do establecido no artigo 149.2 da Constitución.
#A promoción e o ensino da lingua galega.
#A promoción e a ordenación do turismo dentro da Comunidade.
#A promoción deportiva e a axeitada utilización do lecer.
#Asistencia social.
#A promoción do desenvolvemento comunitario.
#A creación dunha Policía Autónoma, de acordo co que dispoña a lei orgánica prevista no artigo 149.1.29 da Constitución.
#O réxime das fundacións de interese galego.
#Casinos, xogos e apostas, con exclusión das Apostas Mutuas Deportivo-Benéficas.
#Os centros de contratación de mercadorías e valores, en conformidade coas normas xerais de dereito mercantil.
#Confrarías de Pescadores, Cámaras da Propiedade, Agrarias, de Comercio, Industria e Navegación e outras de natureza equivalente, sen prexuízo do que dispón o artigo 149 da Constitución.
#Normas adicionais sobre protección do medio ambiente e da paisaxe nos termos do artigo 149.1.23.
#Publicidade, sen prexuízo das normas dictadas polo Estado para sectores e medios específicos.
#As restantes materias que con este carácter e mediante lei orgánica sexan transferidas polo Estado.

====Artigo 28====

É competencia da Comunidade Autónoma galega o desenvolvemento lexislativo e a execución da lexislación do Estado nos termos que a mesma estableza, das materias seguintes:

#Réxime xurídico da Administración Pública de Galicia, e réxime estatutario dos seus funcionarios.
#Expropiación forzosa, contratos e concesións administrativas no ámbito das competencias propias da Comunidade Autónoma.
#Réxime mineiro e enerxético.
#Reserva ó sector público de recursos ou servicios esenciais, especialmente no caso de monopolio e intervención de empresas cando veña esixido polo interese xeral.
#Ordenación do sector pesqueiro.
#Portos pesqueiros.
#Entidades cooperativas.
#Establecementos farmacéuticos.

====Artigo 29====

Correspóndelle á Comunidade Autónoma galega a execución da lexislación do Estado nas seguintes materias:

#Laboral, asumindo as facultades, competencias e servicios que neste ámbito, e no nivel de execución, ostenta actualmente o Estado con respecto ás relacións laborais, sen prexuízo da alta inspección deste. Quedan reservadas ó Estado tódalas competencias en materia de migracións interiores e exteriores, fondos de ámbito nacional e de emprego, sen prexuízo do que establezan as normas do Estado sobre estas materias.
#Propiedade industrial e intelectual.
#Salvamento marítimo.
#Vertidos industriais e contaminantes nas augas territoriais do Estado correspondentes ó litoral galego.
#As restantes materias que se atribúen no presente Estatuto expresamente como de competencia de execución, e as que con este carácter e mediante Lei Orgánica sexan transferidas polo Estado.

====Artigo 30====

I. De acordo coas bases e a ordenación da actuación económica xeral e a política monetaria do Estado, correspóndelle á Comunidade Autónoma galega, nos termos do disposto nos artigos 38, 131, 149.1, 11 e 13, da Constitución, a competencia exclusiva das seguintes materias:

#Fomento e planificación da actividade económica en Galicia.
#Industria, sen prexuízo do que determinen as normas do Estado por razóns de seguridade, sanitarias ou de interese militar e as normas relacionadas coas industrias que estean suxeitas á lexislación de minas, hidrocarburos e enerxía nuclear. Queda reservada á competencia exclusiva do Estado a autorización para transferencia de tecnoloxía estranxeira.
#Agricultura e gandería.
#Comercio interior, defensa do consumidor e do usuario, sen prexuízo da política xeral de prezos e da lexislación sobre a defensa da competencia. Denominacións de orixe en colaboración co Estado.
#Institucións de crédito corporativo, público e territorial e Caixas de Aforros.
#Sector público económico de Galicia en canto non se encontre contemplado por outras normas deste Estatuto.
#O desenvolvemento e execución en Galicia de:

:::a) Os plans establecidos polo Estado para a reestructuración de sectores económicos.

:::b) Programas xenéricos para Galicia, estimuladores da ampliación de actividades productivas e implantación de novas empresas.

:::c) Programas de actuación referidos a comarcas deprimidas ou en crise.

II. A Comunidade Autónoma galega participará, tamén, na xestión do sector público económico estatal, nos casos e actividades que procedan.

====Artigo 31====

É da competencia plena da Comunidade Autónoma galega o regulamento e administración do ensino en toda a súa extensión, niveis e graos, modalidades e especialidades, no ámbito das súas competencias, sen prexuízo do disposto no artigo 27 da Constitución e nas leis orgánicas que, conforme o apartado primeiro do artigo 81 da mesma, o desenvolvan, das facultades que lle atribúe ó Estado o número 30 do apartado 1 do artigo 149 da Constitución e da alta inspección precisa para o seu cumprimento e garantía.

====Artigo 32====

Correspóndelle á Comunidade Autónoma a defensa e promoción dos valores culturais do pobo galego. Con tal finalidade, e mediante lei do Parlamento, constituirase un Fondo Cultural Galego e o Consello da Cultura Galega.

====Artigo 33====

#Correspóndelle á Comunidade Autónoma o desenvolvemento lexislativo e a execución da lexislación básica do Estado en materia de sanidade interior.
#En materia de Seguridade Social corresponderalle á Cómunidade Autónoma o desenvolvemento lexislativo e a execución da lexislación básica do estado, non sendo as normas que configuran o réxime económico da mesma. Correspóndelle tamén á Comunidade Autónoma a xestión do réxime económico da Seguridade Social en Galicia, sen prexuízo da Caixa Única.
#Corresponderalle tamén á Comunidade Autónoma a execución da lexislación do Estado sobre productos facmacéuticos.
#A Comunidade Autónoma poderá organizar e administrar para tales fins e dentro de seu territorio tódolos servicios relacionados coas materias antes expresadas, e exercerá a tutela das institucións, entidades e fundacións en materia de Sanidade e Seguridade Social. A alta inspección conducente ó cumprimento das funcións e competencias contidas neste artigo quédalle reservada ó Estado.

====Artigo 34====

#No marco das normas básicas do Estado, correspóndelle á Comunidade Autónoma o desenvolvemento lexislativo e a execución do réxime de Radiodifusión e Televisión nos termos e casos establecidos na lei que regule o Estatuto Xurídico da Radio e da Televisión.
#Correspóndelle igualmente, no marco das normas básicas do Estado, o desenvolvemento lexislativo e a execución do réxime de prensa e, en xeral, de tódolos medios de comunicación social.
#Nos termos establecidos nos apartados anteriores deste artigo, a Comunidade Autónoma poderá regular, crear e mante-la súa propia televisión, radio e prensa, e, en xeral, tódolos medios de comunicación social para o cumprimento dos seus fins.

====Artigo 35====

#A Comunidade Autónoma poderá celebrar convenios con outras Comunidades Autónomas para a xestión e prestación de servicios propios da exclusiva competencia das mesmas. A celebración dos citados convenios, antes da súa entrada en vigor, deberá ser comunicada ás Cortes Xerais. Se as Cortes Xerais, ou algunha das Cámaras, manifestasen reparos no prazo de trinta días, a partir da recepción da comunicación, o convenio deberá segui-lo trámite previsto no parágrafo seguinte. Se transcorre ese prazo sen que se manifesten reparos ó convenio, este entrará en vigor.
#A Comunidade Autónoma poderá establecer tamén acordos de cooperación con outras Comunidades Autónomas, logo de autorización das Cortes Xerais.
#A Comunidade Autónoma galega poderá solicitar do Goberno que celebre e presente, se é o caso, ás Cortes Xerais para a súa autorización, os tratados ou convenios que permitan o establecemento de relacións culturais cos Estados cos que manteña particulares vínculos culturais ou lingüísticos.

====Artigo 36====

#A Comunidade Autónoma galega poderá solicitar do Estado a transferencia ou delegación de competencias non asumidas neste Estatuto.
#Correspóndelle ó Parlamento de Galicia a competencia para formula-las anteriores solicitudes, e para determina-lo organismo da Comunidade Autónoma galega, a favor do cal se deberá atribuír en cada caso a competencia transferida ou delegada.

=== Capítulo II: Do Réxime Xurídico ===

====Artigo 37====

#As competencias da Comunidde Autónoma de Galicia enténdense referidas ó seu territorio.
#Nas materias da súa competencia exclusiva correspóndelle ó Parlamento a potestade lexislativa nos termos previstos no Estatuto e nas leis do Estado ás que o mesmo se refire, correspondéndolle á Xunta a potestade regulamentaria e a función executiva.
#As competencias de execución na Comunidade Autónoma levan implícitas a correspondente potestade regulamentaria, a administración e a inspección. Nos supostos previstos nos artigos 28 e 29 deste Estatuto, ou noutros preceptos do mesmo, con análago carácter, o exercicio desas potestades pola Comunidade Autónoma realizarase en conformidade coas normas regulamentarias de carácter xeral que, como desenvolvemento da súa lexislación, dicte o Estado.

====Artigo 38====

#En materias de competencia exclusiva da Comunidade Autónoma, o dereito propio de Galicia é aplicable no seu territorio con preferencia a calquera outro, nos termos previstos no presente Estatuto.
#A falta de dereito propio de Galicia, será de aplicación supletoria o dereito do Estado.
#Na determinación das fontes do dereito civil o Estado respectará as normas do Dereito Civil galego.</text>
      <sha1>cr0vzdwpabmvm6phez4rr49968gi8y7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Terceiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2134</id>
    <revision>
      <id>4029</id>
      <timestamp>2007-11-04T19:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}  == Título Terceiro: Da Adminitración Pública Galega ==  ===Artigo 39===  Correspóndelle á Comunidade Autónoma a creación e estruct...</comment>
      <origin>4029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="987" sha1="jc8myfte4iay4neuaygsne4rhg7ftdj" xml:space="preserve">{{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}

== Título Terceiro: Da Adminitración Pública Galega ==

===Artigo 39===

Correspóndelle á Comunidade Autónoma a creación e estructuración da súa propia Administración pública, dentro dos principios xerais e normas básicas do Estado.

===Artigo 40===

Nos termos previstos no artigo 27.1.2 deste Estatuto, por Lei de Galicia poderase:

#Recoñece-la comarca como entidade local con presonalidade xurídica e demarcación de seu. A comarca non suporá, necesariamente, a supresión dos municipios que a integren.
#Crear, tamén, agrupacións baseadas en feitos urbanísticos e outros de carácter funcional con fins específicos.
#Recoñecer personalidade xurídica á parroquia rural.

===Artigo 41===

A Comunidade Autónoma exercerá as súas funcións administrativas por órganos e entes dependentes da Xunta de Galicia. Tamén poderá delegar nas provincias, municipios e demais entidades locais recoñecidas neste Estatuto.</text>
      <sha1>jc8myfte4iay4neuaygsne4rhg7ftdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Cuarto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2135</id>
    <revision>
      <id>4031</id>
      <timestamp>2007-11-04T19:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}  == Título Cuarto: Da Economía e Facenda ==  ===Artigo 42===  A Comunidade Autónoma galega contará para o desempeño das súas compete...</comment>
      <origin>4031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9119" sha1="r9odjgyu71c8s3kxjsnom3lc3179ra0" xml:space="preserve">{{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}

== Título Cuarto: Da Economía e Facenda ==

===Artigo 42===

A Comunidade Autónoma galega contará para o desempeño das súas competencias con facenda e patrimonio propios.

===Artigo 43===

I. O patrimonio da Comunidade Autónoma estará integrado por:

:::1) O patrimonio da Comunidade no momento de se aproba-lo Estatuto.

:::2) Os bens afectos a servicios traspasados á Comunidade Autónoma.

:::3) Os bens adquiridos pola Comunidade Autónoma por calquera título xurídico válido.

Il. O patrimonio da Comunidade Autónoma, a súa administración, a súa defensa e conservación serán regulados por unha lei de Galicia.

===Artigo 44===

A facenda da Comunidade Autónoma constitúese con:

#Os rendementos dos impostos a establecer pola Comunidade Autónoma.
#Os rendementos dos impostos cedidos polo Estado a que se refire a disposición adicional primeira e de todos aqueles de cesión aprobada polas Cortes Xerais.
#Unha porcentaxe de participación no que se recade no total do Estado por impostos directos e indirectos, incluídos os monopolios fiscais.
#O rendemento das súas propias taxas por aproveitamentos especiais e pola prestación de servicios directos da Comunidade Autónoma, de propia creación ou como consecuencia de traspasos de servicios estatais.
#As contribucións especiais que estableza a Comunidade Autónoma no exercicio das súas competencias.
#Os recargos sobre impostos estatais.
#Se é o caso, os ingresos procedentes do Fondo de Compensación Interterritorial.
#Outras asignacións con cargo ós Orzamentos Xerais do Estado.
#A emisión da débeda e o recurso ó crédito.
#Os rendementos do patrimonio da Comunidade Autónoma.
#Ingresos de dereito privado; legados e doazóns; subvencións.
#Multas e sancións no ámbito das súas competencias.

===Artigo 45===

A Comunidade Autónoma galega e os entes locais afectados participarán nos ingresos correspondentes ós tributos que o Estado poida establecer para recupera-los custos sociais producidos por actividades contaminantes ou xeradoras de riscos de especial gravidade para o entorno físico e humano de Galicia, na forma que estableza a lei creadora do gravame.

===Artigo 46===

#Cando se complete o traspaso de servicios, ou ó cumprirse o sexto ano de vixencia deste Estatuto, en caso de o solicita-la Comunidade Autónoma, a participación anual nos ingresos do Estado citada no número 3 do artigo 44 e definida na disposición transitoria quinta negociarase sobre as bases seguintes:

:::a) A media dos coeficientes de poboación e esforzo fiscal de Galicia, este último medido polo que se recade no seu territorio do Imposto sobre a Renda das Persoas Físicas; isto é, o cociente entre o que se recade efectivamente e o potencialmente atinguible, tendo en conta o nivel e distribución persoal da renda.

:::b) A cantidade equivalente á aportación proporcional que lle corresponde a Galicia polos servicios e cargas xerais que o Estado continúe asumindo como propios.

:::c) A relación inversa entre a renda real media dos residentes na Comunidade Autónoma e a media estatal.

:::d) Relación entre os índices de déficit en servicios sociais e infraestructuras que afecten ó territorio da Comunidade e ó conxunto do Estado.

:::e) Relación entre os custos por habitante dos servi- cios sociais e administrativos transferidos para o territorio da Comunidade e para o conxunto do Estado.

:::f) Outros criterios que se xulguen procedentes.

:2. A fixación da nova porcentaxe de participación será obxecto de negociación inicial e será revisable por solicitude do Goberno ou da Comunidade Autónoma cada cinco anos.

===Artigo 47===

#A Comunidade Autónoma, mediante acordo do Parlamento, poderá emitir débeda pública para financiar gastos de investimento.
#O volume e característica das emisións estableceranse de acordo coa ordenación xeral da política crediticia e en coordenación co Estado.
#Os títulos emitidos terán a consideración de fondos públicos para tódolos efectos.

===Artigo 48===

No suposto de que o Estado emita Débeda parcialmente destinada á creación ou mellora de servicios situados en Galicia e transferidos á Comunidade Autónoma galega, esta estará facultada para elaborar e presenta-lo programa de obras e servicios beneficiarios da emisión.

===Artigo 49===

#Correspóndelle á Comunidade Autónoma galega a tutela financeira sobre os entes locais, respectando a autonomía que a estes lles recoñecen os artigos 140 e 142 da Constitución e de acordos co artigo 27.2 deste Estatuto.
#É competencia dos entes locais de Galicia a xestión, cobranza, liquidación e inspección dos tributos propios que lles atribúan as leis, sen prexuízo da delegación que poidan outorgar para estas facultades a favor da Comunidade Autónoma galega. Mediante lei do Estado establecerase o sistema de colaboración dos entes locais, da Comunidade Autónoma galega e do Estado para a xestión, liquidación, cobranza e inspección daqueles tributos que se determinen. Os ingresos dos entes locais de Galicia, consistentes en participación en ingresos estatais e en subvencións incondicionadas, percibiranse a través da Comunidade Autónoma galega, que os distribuirá de acordo cos criterios legais que se establezan para as referidas participacións.

===Artigo 50===

A Comunidade Autónoma galega gozará do tratamento fiscal que a lei estableza para o Estado.

===Artigo 51===

Regularanse necesariamente mediante lei do Parlamento galego as seguintes materias:

:::a) O establecemento, a modificación e supresión dos seus propios impostos, taxas e contribucións especiais, e das exencións ou bonificacións que lles afecten.

:::b) O establecemento e a modificación e supresión dos recargos sobre os impostos do Estado.

:::c) A emisión de débeda pública e demais operacións de crédito concertadas pola Comunidade Autónoma galega.

===Artigo 52===

Correspóndelle á Xunta de Galicia:

:::a) Aproba-los regulamentos xerais dos seus propios tributos.

:::b) Elabora-las normas regulamentarias precisas para xestiona-los impostos estatais cedidos de acordo cos termos desta cesión.

===Artigo 53===

#Correspóndelle á Xunta ou Goberno a elaboración e aplicación do orzamento da Comunidade Autónoma galega, e ó Parlamento o seu exame, emenda, aprobación e control. O orzamento será único e incluirá a totalidade dos gastos e ingresos da Comunidade Autónoma galega e dos organismos, institucións e empresas dela dependentes.
#Sen prexuízo do disposto no artigo 136 e no apar- tado d) do artigo 153 da Constitución, créase o Consello de Contas de Galicia. Unha lei de Galicia regulará a súa organización e funcionamento e establecerá as garantías, normas e procedementos para asegura-la rendición das contas da Comunidade Autónoma que deberá someterse á aprobación do Parlamento.

===Artigo 54===

#A xestión, cobranza, liquidación e inspección dos seus propios tributos, corresponderalle á Comunidade Autónoma galega, que disporá de plenas atribucións para execución e organización desas tarefas, sen prexuízo da colaboración que poida ser establecida, en especial cando, coa Administración do Estado, así veña esixida pola natureza do tributo.
#No caso dos impostos dos que se cedesen os rendementos, a Xunta asumirá por delegación do Estado a xestión, recadación, liquidación e inspección dos mesmos, sen prexuízo da colaboración que poida establecerse entre ámbalas administracións, todo iso de acordo co especificado na lei que fixe o alcance e condicións da cesión.
#A xestión, recadación, liquidación e inspección dos demais impostos do Estado recadados en Galicia corresponderalle á Administración Tributaria do Estado, sen prexuízo da delegación que a Comunidade Autónoma poida recibir desta e da colaboración que poida establecer, especialmente cando así o esixa a natureza do tributo.

===Artigo 55===

#A Comunidade Autónoma, de acordo co que establezan as leis do Estado, designará os seus propios representantes nos organismos económicos, as institucións financeiras e as empresas públicas do Estado que teñan competencia dentro do territorio galego e que pola súa natureza non sexan obxecto de traspaso.
#A Comunidade Autónoma poderá constituír empresas públicas como medio de execución das funcións que sexan da súa competencia, segundo o establecido no presente Estatuto.
#A Comunidade Autónoma, como poder público. poderá facer uso das facultades previstas no apartado l do artigo 130 da Constitución, e poderá fomentar, mediante unha lexislación axeitada, as sociedades cooperativas nos termos resultantes do número 17 do artigo 28 do presente Estatuto. Igualmente, de acordo coa lexislación do Estado na materia, poderá facer uso das demais facultades previstas no apartado 2 do artigo 129 da Constitución.
#A Comunidade Autónoma galega queda facultada para constituír institucións que fomenten a plena ocupación e o desenvolvemento económico e social no marco das súas competencias.</text>
      <sha1>r9odjgyu71c8s3kxjsnom3lc3179ra0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Título Quinto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2136</id>
    <revision>
      <id>4033</id>
      <timestamp>2007-11-04T19:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}  == Título Quinto: Da Reforma ==  ===Artigo 56===  #A reforma do Estatuto farase conforme o seguinte procedemento:  :::a) A iniciativa da...</comment>
      <origin>4033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1964" sha1="273vx8jcobth4mr7m5wmb54r5algwjj" xml:space="preserve">{{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}

== Título Quinto: Da Reforma ==

===Artigo 56===

#A reforma do Estatuto farase conforme o seguinte procedemento:

:::a) A iniciativa da reforma corresponderalle á Xunta, ó Parlamento galego, por proposta dunha quinta parte dos seus membros, ou ás Cortes Xerais.

:::b) A proposta de reforma requirirá, en todo caso, a aprobación do Parlamento Galego por maioría de dous tercios, a aprobación das Cortes Xerais mediante lei orgánica e, finalmente, o referendo positivo dos electores.

:2. Se a proposta de reforma non é aprobada polo Parlamento galego ou polas Cortes Xerais, ou non é confirmada mediante referendo polo corpo electoral, non poderá ser sometida novamente a debate e votación do Parlamento mentres non transcorra un ano.

:3. A aprobación da reforma polas Cortes Xerais, mediante lei orgánica, incluirá a autorización do Estado para que a Comunidade Autónoma galega convoque o referendo a que se refire o parágrafo b) do apartado l deste artigo.

===Artigo 57===

A pesar do disposto no artigo anterior, cando a reforma teña por obxecto a simple alteración da organización dos poderes da Comunidade Autónoma e non afecte ás relacións da Comunidade autónoma co Estado, poderase proceder da seguinte maneira:

:::a) Elaboración do proxecto de reforma polo Parlamento de Galicia.

:::b) Consulta ás Cortes Xerais.

:::c) Se no prazo de trinta días, posteriores á recepción da consulta prevista no apartado precedente, as Cortes Xerais non se declarasen afectadas pola reforma, convocarase, debidamente autorizado, un referendo sobre o texto proposto.

:::d) Requirirase finalmente a aprobaci6n das Cortes Xerais mediante lei orgánica.

:::e) Se no prazo sinalado na letra c) as Cortes se declarasen afectadas pola reforma esta terá que segui-lo procedemento previsto no artigo anterior, dándose por cumpridos os trámites do apartado a) do número 1 do mencionado artigo.</text>
      <sha1>273vx8jcobth4mr7m5wmb54r5algwjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Disposicións Adicionais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2137</id>
    <revision>
      <id>4036</id>
      <parentid>4035</parentid>
      <timestamp>2007-11-04T19:42:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Terceira */</comment>
      <origin>4036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2047" sha1="fyzsff3oywtq0hgk4z8fgbi4hdhj2d9" xml:space="preserve">{{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}

== Disposicións Adicionais ==

=== Primeira ===


#Cédeselle á Comunidade Autónoma, nos termos previstos no parágrafo 3 desta disposición, o rendemento dos seguintes tributos:

:::a) Imposto sobre o patrimonio neto.

:::b) Imposto sobre transmisións patrimoniais.

:::c) Imposto sobre sucesións e doazóns.

:::d) Imposto sobre o luxo que se recade en destino.

:A eventual supresión ou modificación dalgún destes impostos implicará a extinción ou modificación da cesión.

:2. O contido desta disposición poderase modificar mediante acordo do Goberno coa Comunidade Autónoma, que será tramitado polo Goberno como proxecto de lei. Para estes efectos, a modificaci6n da presente disposición non se considerará modificación do Estatuto.

:3. O alcance e condicións da cesión serán establecidos pola Comisión Mixta a que se refire o apartado 1 da disposición transitoria cuarta que, en todo caso, terá que os referir a rendementos en Galicia. O Goberno tramitará o acordo da Comisi6n como proxecto de lei ou, de concorreren razóns de urxencia, como decreto-lei, no prazo de seis meses despois da constitución da Primeira Xunta de Galicia.

=== Segunda ===

O exercicio das competencias financeiras recoñecidas por este Estatuto á Comunidade Autónoma de Galicia axeitarase ó que estableza a lei orgánica a que se refire o apartado 3 do artigo 157 da Constitución.

=== Terceira ===

#A Xunta coordenará a actividade das Deputacións Provinciais de Galicia en canto afecte directamente ó interese xeral da Comunidade Autónoma, e para estes efectos uniranse os orzamentos que aqueles elaboren e aproben ó da Xunta de Galicia.
#A Xunta poderá encomenda-la execución dos seus acordos ás Deputacións Provinciais. Estas exercerán as funcións que a Xunta lles transfira ou delegue.

=== Cuarta ===

A celebración de eleccións aterase ás leis que, se é o caso, aproben as Cortes Xerais co fin exclusivo de coordena-lo calendario das diversas consultas electorais.</text>
      <sha1>fyzsff3oywtq0hgk4z8fgbi4hdhj2d9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981/Disposicións Transitorias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2138</id>
    <revision>
      <id>4039</id>
      <timestamp>2007-11-04T19:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}  ==Disposicións Transitorias==  ===Primeira===  O primeiro Parlamento galego será elixido de acordo coas normas seguintes:  #Logo de aco...</comment>
      <origin>4039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8559" sha1="mqhd8tjljs7cgkqqfx5zrui8ebhz09y" xml:space="preserve">{{Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981}}

==Disposicións Transitorias==

===Primeira===

O primeiro Parlamento galego será elixido de acordo coas normas seguintes:

#Logo de acordo co Goberno, a Xunta Pre-autonómica de Galicia convocará as eleccións nun termo máximo de cento vinte días desde a promulgación do presente Estatuto. As eleccións deberán celebrarse nun termo máximo de sesenta días contados desde a data da convocatoria.
#A circunscrición electoral será a provincia, elixíndose un total de 71 membros, dos que corresponderán á provincia da Coruña 22, á de Lugo 15, á de Ourense 15 e á de Pontevedra 19.
#Os membros do Parlamento galego serán elixidos por sufraxio universal, igual, directo e secreto, dos maiores de dezaoito anos, segundo un sistema de representación proporcional.
#As Xuntas Electorais Provinciais terán, dentro dos límites da súa respectiva xurisdicción, a totalidade das competencias que a normativa electoral vixente atribúe á Xunta Central. Para os recursos que teñan por obxecto a impugnación da validez da elección e proclamación dos membros electos será competente a Sala do Contencioso Administrativo da Audiencia Territorial da Coruña, mentres non queda integrada no Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, que tamén entenderá dos recursos ou impugnacións que procedan contra os acordos das Xuntas Electorais provinciais. Contra as resolucións da citada Sala da Audiencia Territorial non caberá ningún recurso.
#En todo o non previsto na presente disposición serán de aplicación as normas vixentes para as eleccións lexislativas ó Congreso dos Deputados das Cortes Xerais.

===Segunda===

#Na súa primeira reunión o Parlamento galego:

:::a) Constituirase, presidido por unha Mesa de idade, integrada por un Presidente e dous Secretarios, e procederá a elixi-la Mesa provisional, que estará composta por un Presidente, dous Vicepresidentes, un Secretario e un Vicesecretario.

:::b) Elixirá as súas autoridades conforme a este Estatuto.

:2. Elixidos os órganos da Comunidade Autónoma Galega, disolveranse as Institucións Pre-autonómicas.

===Terceira===

Mentres as Cortes Xerais non elaboren as leis ás que se refire este Estatuto e o Parlamento de Galicia lexisle sobre as materias da súa competencia, continuarán en vigor as actuais leis e disposicións do Estado que se refiren a estas materias, sen prexuízo de que o seu desenvolvemento lexislativo, se é o caso, e a súa execución se leve a cabo pola Comunidade Autónoma galega nos supostos así previstos neste Estatuto.

===Cuarta===

#Coa finalidade de transferir a Galicia as funcións e atribucións que lle corresponden de acordo co presente Estatuto, crearase, no termo máximo de un mes a partir da constitución da Xunta de Galicia, unha Comisión Mixta paritaria integrada por representantes do Estado e da Comunidade Autónoma galega. Esta Comisión Mixta establecerá as súas normas de funcionamento. Os membros da Comisión Mixta representantes de Galicia darán conta periodicamente da súa xestión perante o Parlamento de Galicia. A Comisión Mixta establecerá os calendarios e prazos para o traspaso de cada servicio. De calquera maneira, a referida Comisión deberá determinar nun prazo de dous anos desde a data da súa constitución, o termo en que deberá de completarse o traspaso de tódolos servicios que lle corresponden á Comunidade Autónoma galega, de acordo con este Estatuto.
#Os acordos da Comisión Mixta adoptarán a forma de propostas ó Goberno, que as aprobará mediante decreto, figurando aqueles como anexos ó mesmo e serán publicados simultaneamente no Boletín Oficial del Estado e no Diario Oficial de Galicia, adquirindo vixencia a partir desta publicación.
#Será título abondo para a inscrición no Rexistro da Propiedade do traspaso de bens inmobles do Estado á Comunidade Autónoma a certificación pola Comisión Mixta dos acordos gubernamentais debidamente promulgados. Esta certificación deberá conte-los requisitos esixidos pola Lei Hipotecaria. O cambio de titularidade nos contratos de arrendamento de locais para oficinas públicas dos servicios que se transfiran non lle dará dereito ó arrendador a extin- guir ou renova-lo contrato.
#Os funcionarios adscritos a servicios de titularidade estatal ou a outras institucións públicas que resulten afectadas polos traspasos á Comunidade Autónoma pasarán a depender desta, séndolles respectados tódolos dereitos de calquera orde ou natureza que lles correspondan no momento do traspaso, mesmo o de participaren nos recursos de traslado que convoque o Estado en igualdade de condicións cos restantes membros do seu Corpo, podendo exercer desta maneira o seu dereito permanente de opción. Mentres a Comunidade Autónoma de Galicia non aprobe o réxime estatutario dos seus funcionarios, serán de aplicación as disposicións do Estado vixente sobre a materia.
#A comisión Mixta, creada polo Real Decreto 474/78, do 16 de marzo, considerarase disolta cando se constitúa a Comisión Mixta a que se refire o apartado 1 da presente disposición transitoria.

===Quinta===

#En canto non se complete o traspaso dos servicios correspondentes ás competencias fixadas á Comunidade Autónoma neste Estatuto, o Estado garantirá o financiamento dos servicios transferidos á Comunidade cunha cantidade igual ó custo efectivo do servicio en Galicia no momento da transferencia.
#Para garanti-lo financiamento dos servicios antes referidos, a Comisión Mixta prevista na disposición transitoria cuarta adoptará un método encamiñado a fixa-lo tanto por cento de participación previsto no apartado 3 do artigo 45. O método que se siga terá en conta tanto os custos directos coma os custos indirectos dos servicios así como os gastos de investimento que correspondan.
#Ó fixa-las transferencias para os investimentos terase en conta, na forma progresiva que se acorde, a conveniencia de equipara-los niveis de servicios en todo o territorio do Estado, establecéndose, se é o caso, as transferencias necesarias para o funcionamento dos servicios. O financiamento a que se refire este apartado terá en conta as aportacións que se realicen a Galicia partindo do Fondo de Compensación a que se refire o artigo 158 da Constitución, así como a acción investidora do Estado en Galicia que non sexa aplicación dese Fondo.
#A Comisión Mixta a que e refire o apartado 2 fixará o citado tanto por cento, mentres dure o período transitorio, cunha antelación mínima de un mes á presentación dos Orzamentos Xerais do Estado nas Cortes.
#A partir do método fixado no apartado 2, establecerase un tanto por cento no que se considerará o custo efectivo global dos servicios transferidos polo Estado á Comunidade Autónoma, minorando polo total da cobranza obtida por esta polos tributos cedidos, en relación coa suma dos ingresos obtidos polo Estado nos capítulos I e II do último Orzamento anterior á transferencia dos servicios.

===Sexta===

No relativo á televisión, a aplicación do apartado 3 do artigo 34 do presente Estatuto supón que o Estado outorgará en réxime de concesión á Comunidade Autónoma de Galicia a utilización dunha terceira canle, de titularidade estatal, que debe crearse especificamente para emitir no territorio de Galicia, nos termos que prevexa a citada concesión.

Mentres non se poña en funcionamento efectivo esta nova canle de Televisión, Radio-Televisión Española (RTVE) articulará a través da súa organización en Galicia un réxime transitorio de programación específica para o territorio de Galicia, que Televisión Española emitirá pola segunda cadea (UHF).

O custo da programación específica de Televisión a que se refire o parágrafo anterior entenderase como base para a determinación da subvención que poida concederse á Comunidade Autónoma de Galicia durante os primeiros anos de funcionamento da nova canle ó que se refire esta disposición.

===Sétima===

As transferencias que se realicen en materia de ensino para traspasar á competencia da Comunidade Autónoma os servicios e centros do Estado en Galicia, realizaranse de acordo cos calendarios e programas que defina a, Comisión Mixta.


&lt;div align=center&gt;
:Xa que logo,
:Mando a tódolos españois, particulares e
:autoridades, que garden e fagan garda-la
:presente lei orgánica.

: Palacio Real de Madrid, seis de abril de
:mil novecentos oitenta e un.

:JUAN CARLOS R.

O Presidente do Goberno
LEOPOLDO CALVO-SOTELO Y BUSTELO
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>mqhd8tjljs7cgkqqfx5zrui8ebhz09y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Constitución española de 1978</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2139</id>
    <revision>
      <id>15490</id>
      <parentid>13496</parentid>
      <timestamp>2017-01-09T14:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2568" sha1="lwyrsta402apeileiqieo33b7cy6oq5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
'''''ATENCIÓN!! Este template é un índice dunha serie de artigos, calquera modificación aplicarase automaticamente nos textos nos que estea incluído'''''
[[Categoría:Marcadores de índice|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt; 
{| 
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: #c9dff0&quot; | 
&lt;br/&gt;
&lt;center&gt;[[Imaxe:Escudo de España (mazonado).svg|200px]]&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 170%&quot;&gt;&lt;br /&gt;Constitución do Reino de España&lt;/div&gt;


''&amp;nbsp; Aprobada polas Cortes en sesións plenarias do Congreso dos Deputados &amp;nbsp;&lt;br /&gt;e do Senado celebradas o día 31 de outubro de 1978,&lt;br /&gt;ratificada polo pobo español en referendo do 6 do mesmo ano&lt;br /&gt;e sancionada polo rei ante as Cortes o día 27 de decembro de 1978.''
&amp;nbsp;


&lt;big&gt;[[Constitución española de 1978|Índice]]&lt;/big&gt;

&amp;nbsp;

| | 
* [[Constitución española de 1978/Preámbulo|Preámbulo]]
* [[Constitución española de 1978/Título Preliminar|Título Preliminar]] &lt;small&gt;(art.1 ó art.9)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título I|Título I: Dos dereitos e deberes fundamentais]] &lt;small&gt;(art.10 ó art.55)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título II|Título II: Da Coroa]] &lt;small&gt;(art.56 ó art.65)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título III|Título III: Das Cortes Xerais]] &lt;small&gt;(art.66 ó art.96)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título IV|Título IV: Do Goberno e da Administración]] &lt;small&gt;(art.97 ó art.107)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título V|Título V: Das relacións entre o Goberno e as Cortes Xerais]] &lt;small&gt;(art.108 ó art.116)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título VI|Título VI: Do Poder Xudicial]] &lt;small&gt;(art.117 ó art.127)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título VII|Título VII: Economía e facenda]] &lt;small&gt;(art.128 ó art.136)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título VIII|Título VIII: Organización territorial do Estado]] &lt;small&gt;(art.137 ó art.158)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título IX|Título IX: Do Tribunal Constitucional]] &lt;small&gt;(art.159 ó art.165)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Título X|Título X: Da reforma constitucional]] &lt;small&gt;(art.166 ó art.169)&lt;/small&gt;
* [[Constitución española de 1978/Disposicións Adicionais|Disposicións Adicionais]]
* [[Constitución española de 1978/Disposicións Transitorias|Disposicións Transitorias]]
* [[Constitución española de 1978/Disposición Derrogatoria|Disposición Derrogatoria]]
* [[Constitución española de 1978/Disposición Derradeira|Disposición Derradeira]]
|}</text>
      <sha1>lwyrsta402apeileiqieo33b7cy6oq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ay Deus, se sab' ora meu amigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2140</id>
    <revision>
      <id>17550</id>
      <parentid>5983</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Martín Codax]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="831" sha1="sfrnwokm7eaxy9vheo0l880isnvbr39" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Ay Deus, se sab' ora meu amigo
|autor=[[Martín Codax]]
|data=Finais do século XIII ou comezos do XIV
}}


&lt;div align=center&gt;
Ay Deus, se sab' ora meu amigo&lt;br&gt;
com' eu senneira estou en Vigo!&lt;br&gt;
E vou namorada.

Ay Deus, se sab' ora meu amado&lt;br&gt;
com' eu en Vigo senneira manno!&lt;br&gt;
E vou namorada.

Com' eu senneira estou en Vigo,&lt;br&gt;
e nullas gardas non ei comigo!&lt;br&gt;
E vou namorada.

Com' eu senneira en Vigo manno,&lt;br&gt;
e nullas gardas migo non trago!&lt;br&gt;
E vou namorada.

E nullas gardas non ei comigo,&lt;br&gt;
ergas meus ollos que choran migo!&lt;br&gt;
E vou namorada.

E nullas gardas migo non trago,&lt;br&gt;
ergas meus ollos que choran ambos!&lt;br&gt;
E vou namorada.
&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Martín Codax]]

[[es:Ay Dios si supiera mi amigo]]
[[pt:Ai Deus, se sab'ora meu amigo]]</text>
      <sha1>sfrnwokm7eaxy9vheo0l880isnvbr39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ay ondas que eu vin veer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2141</id>
    <revision>
      <id>17551</id>
      <parentid>8173</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Martín Codax]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="464" sha1="m17uy3d5o4cww1vxi21lck7gb9u2f8t" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Ay ondas que eu vin veer
|autor=[[Martín Codax]]
|data=Finais do século XIII ou comezos do XIV
}}


&lt;div align=center&gt;&lt;poem&gt;
Ay ondas, que eu vin veer, 
se me saberedes dizer 
por que tarda meu amigo sen min?

Ay ondas, que eu vin mirar, 
se me saberedes contar 
por que tarda meu amigo sen min?
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Martín Codax]]
[[es:Ay olas que vine a ver]]
[[pt:Ai ondas que eu vin veer]]</text>
      <sha1>m17uy3d5o4cww1vxi21lck7gb9u2f8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eno sagrado, en Vigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2142</id>
    <revision>
      <id>17552</id>
      <parentid>17539</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Martín Codax]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="675" sha1="ocprmnswwhhtn6w04vdzbqxr4trq5v0" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Eno sagrado, en Vigo
|autor=[[Martín Codax]] ([[Pergamiño Vindel]])
|data=Finais do século XIII ou comezos do XIV
}}
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
Eno sagrado, en Vigo, 
baylava corpo velido.
Amor ei.

En Vigo, no sagrado, 
baylava corpo delgado. 
Amor ei.

Baylava corpo velido, 
que nunca ouver' amigo. 
Amor ei.

Baylava corpo delgado 
que nunca ouver' amado. 
Amor ei.

Que nunca ouver' amigo, 
ergas no sagrad', en Vigo 
Amor ei.

Que nunca ouver amado, 
ergas en Vigo, no sagrado 
Amor ei.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Vigo]]
[[Categoría:Martín Codax]]
[[es:En lo sagrado en Vigo]]
[[pt:Eno sagrado, en Vigo]]</text>
      <sha1>ocprmnswwhhtn6w04vdzbqxr4trq5v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mia irmana fremosa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2143</id>
    <revision>
      <id>17553</id>
      <parentid>17544</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Martín Codax]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="711" sha1="bbsmmvt8wjfhsh9s0btc6nbqx74kfcu" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Mia irmana fremosa
|autor=[[Martín Codax]]
|data=Finais do século XIII ou comezos do XIV
}}


&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Mia irmana fremosa, treides comigo 
a la ygreia de Vigo, u e o mar salido. 
E miraremos las ondas.

Mia irmana fremosa, treides de grado 
a la ygreia de Vigo, u e o mar levado. 
E miraremos las ondas.

A la ygreia de Vigo, u e o mar salido, 
e verra i mia madre e o meu amigo. 
E miraremos las ondas

A la ygreia de Vigo, u e o mar levado, 
e verra i mia madre o meu amado 
E miraremos las ondas.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Vigo]]
[[Categoría:Martín Codax]]
[[es:Hermosa hermana mía]]
[[pt:Mia irmana fremosa, treides comigo]]</text>
      <sha1>bbsmmvt8wjfhsh9s0btc6nbqx74kfcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mandad'ei comigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2144</id>
    <revision>
      <id>17554</id>
      <parentid>7349</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Martín Codax]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="ettt7s5a6kk51p7t7sxeh2keiw0bq5e" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Mandad'ei comigo
|autor=[[Martín Codax]]
|data=Finais do século XIII ou comezos do XIV
}}


&lt;div align=center&gt;
&lt;poem&gt;
Mandad'ei comigo, 
ca ven meu amigo. 
E irei, madr' a Vigo

Comigo'ei mandado, 
ca ven meu amado. 
E irei, madr' a Vigo

Ca ven meu amigo 
e ven san' e vivo. 
E irei, madr' a Vigo

Ca ven meu amado 
e ven viv' e sano. 
E irei, madr' a Vigo

Ca ven san' e vivo
e d'el rei amigo
E irei, madr' a Vigo

Ca ven viv' e sano 
e d'el rei privado. 
E irei, madr' a Vigo
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Martín Codax]]
[[es:Un mensaje he recibido]]
[[pt:Mandad'hei comigo]]</text>
      <sha1>ettt7s5a6kk51p7t7sxeh2keiw0bq5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Preámbulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2146</id>
    <revision>
      <id>14579</id>
      <parentid>6791</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T11:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Constitución española de 1978]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1021" sha1="sc6fc4sx3tpv9dkn0j1kvrhfb42x3w9" xml:space="preserve">{{estilo}}
{{Constitución española de 1978}}

== Preámbulo ==
     
A nación española, desexando que se estableza a xustiza, a liberdade e a seguridade e que se promova o ben de cantos a integran, no uso da súa soberanía, proclama a súa vontade de:
     
Garantir, dentro da Constitución e das leis, a convivencia democrática, conforme unha orde económica e social xusta.
     
Consolidar un Estado de dereito que asegure o imperio da lei como expresión da vontade popular.
     
Protexer tódolos españois e pobos de España no exercicio dos dereitos humanos, das súas culturas e tradicións, das súas linguas e institucións.
     
Promover, para asegurarlles a todos unha digna calidade de vida, o progreso da cultura e da economía.
     
Establecer unha sociedade democrática avanzada, e
     
Colaborar no fortalecemento dunhas relacións pacíficas e de eficaz cooperación entre tódolos pobos da Terra.
     
En consecuencia, as Cortes aproban e o pobo español ratifica a seguinte Constitución.</text>
      <sha1>sc6fc4sx3tpv9dkn0j1kvrhfb42x3w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título Preliminar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2147</id>
    <revision>
      <id>14584</id>
      <parentid>6825</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T11:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Constitución española de 1978]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3483" sha1="awg1mqt8zlr20i2l4epbqc9wmeusaaz" xml:space="preserve">{{estilo}}
{{Constitución española de 1978}}

==Título Preliminar==
===Artigo 1===
#España constitúese nun Estado social e democrático de dereito, que propugna como valores superiores do seu ordenamento xurídico a liberdade, a xustiza, a igualdade e o pluralismo político.     
#A soberanía nacional reside no pobo español, do que emanan os poderes do Estado.     
#A forma política do Estado español é a monarquía parlamentaria.
     
===Artigo 2===
A Constitución fundaméntase na indisoluble unidade da nación española, patria común e indivisible de tódolos españois, e recoñece e garante o dereito á autonomía das nacionalidades e rexións que a integran e a solidariedade entre todas elas.
     
===Artigo 3===
#O castelán é a lingua española oficial do Estado. Tódolos españois teñen o deber de coñecela e o dereito a usala.     
#As outras linguas españolas serán tamén oficiais nas respectivas comunidades autónomas de acordo cos seus estatutos.     
#A riqueza das distintas modalidades lingüísticas de España é un patrimonio cultural que será obxecto de especial respecto e protección.
     
===Artigo 4===
#A bandeira de España está formada por tres franxas horizontais, vermella, marela e vermella; a marela é dobre de larga do que cada unha das vermellas.     
#Os estatutos poderán recoñecer bandeiras e mais emblemas propios das comunidades autónomas. Estes utilizaranse xunto á bandeira de España nos seus edificios públicos e nos seus actos oficiais.
     
===Artigo 5===
A capital do Estado é a vila de Madrid.
     
===Artigo 6===
Os partidos políticos expresan o pluralismo político, concorren á formación e manifestación da vontade popular e son instrumento fundamental para a participación política. A súa creación e o exercicio da súa actividade son libres dentro do respecto á Constitución e mais á lei. A súa estructura interna e funcionamento deberán ser democráticos.
     
===Artigo 7===
Os sindicatos de traballadores e as asociacións empresariais contribúen á defensa e promoción dos intereses económicos e sociais que lles son propios. A súa creación e o exercicio da súa actividade son libres dentro do respecto á Constitución e á lei. A súa estructura interna e funcionamento deberán ser democráticos.
     
===Artigo 8===
#As Forzas Armadas, constituídas polo Exército de Terra, a Armada e o Exército do Aire, teñen como misión garanti-la soberanía e a independencia de España, defende-la súa integridade territorial e o ordenamento constitucional.
#Unha lei orgánica regulará as bases da organización militar de acordo cos principios da presente Constitución.
     
===Artigo 9===
#Os cidadáns e os poderes públicos están suxeitos á Constitución e ó resto do ordenamento xurídico.     
#Correspóndelles ós poderes públicos promoveren as condicións para que a liberdade e a igualdade do individuo e mais dos grupos en que se integra sexan reais e efectivas, removeren os atrancos que impidan ou dificulten a súa plenitude e facilitaren a participación de tódolos cidadáns na vida política, económica, cultural e social.     
#A Constitución garante o principio da legalidade, a xerarquía normativa, a publicidade das normas, a irretroactividade das disposicións sancionadoras non favorables ou restrictivas de dereitos individuais, a seguridade xurídica, a responsabilidade e maila interdicción da arbitrariedade dos poderes públicos.</text>
      <sha1>awg1mqt8zlr20i2l4epbqc9wmeusaaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2148</id>
    <revision>
      <id>19007</id>
      <parentid>19001</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:HombreDHojalata|HombreDHojalata]]</comment>
      <origin>14580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25306" sha1="sktkytduwfjn2z20jjkxcoxh9h8syrl" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título I: Dos dereitos e deberes fundamentais==
     
====Artigo 10====

#A dignidade da persoa, os dereitos inviolables que lle son inherentes, o libre desenvolvemento da personalidade, o respecto á lei e ós dereitos dos demais son fundamento da orde política e da paz social.     
#As normas relativas ós dereitos fundamentais e ás liberdades que a Constitución recoñece interpretaranse conforme a Declaración universal dos dereitos humanos e os tratados e acordos internacionais sobre as mesmas materias ratificados por España.
     
===Capítulo Primeiro: Dos españois e dos estranxeiros===
     
====Artigo 11====

#A nacionalidade española adquírese, consérvase e pérdese de acordo co establecido pola lei.     
#Ningún español de orixe poderá ser privado da súa nacionalidade.     
#O Estado poderá concertar tratados de dobre nacionalidade cos países iberoamericanos ou con aqueles que tiveran ou teñan un particular vencello con España. Nestes mesmos países, aínda que non lles recoñezan ós seus cidadáns un dereito recíproco, poderán naturalizarse os españois sen perderen a súa nacionalidade de orixe.
     
====Artigo 12====

Os españois son maiores de idade ós 18 anos.
     
====Artigo 13====

#Os estranxeiros gozarán en España das liberdades públicas que garante o presente título nos termos que establezan os tratados e maila lei.     
#Só os españois serán titulares dos dereitos recoñecidos no [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 23|artigo 23]], non sendo o que, atendendo criterios de reciprocidade, poida establecerse por tratado ou lei para o dereito de sufraxio activo e pasivo{{ref|1}} nas eleccións municipais.     
#A extradicción non se concederá senón en cumprimento dun tratado ou da lei, atendendo o principio da reciprocidade. Quedan excluídos da extradicción os delictos políticos, non considerándose como tales os actos de terrorismo.     
#A lei establecerá os termos en que os cidadáns doutros países e mailos apátridas poderán gozar do dereito de asilo en España.

===Capítulo Segundo: Dereitos e liberdades===
     
====Artigo 14====

Os españois son iguais ante a lei, sen que poida prevalecer discriminación ningunha por razón de nacemento, raza, sexo, relixión, opinión ou calquera outra condición ou circunstancia persoal ou social.

====Sección 1.ª: Dos dereitos fundamentais e das liberdades públicas====
     
=====Artigo 15=====

Todos teñen dereito á vida e á integridade física e moral, sen que, en caso ningún, poidan ser sometidos a tortura nin a penas ou tratos inhumanos ou degradantes. Queda abolida a pena de morte, salvo o que se poida dispoñer nas leis penais militares para tempos de guerra.
     
=====Artigo 16=====

#Garántese a liberdade ideolóxica, relixiosa e de culto dos individuos e das comunidades sen máis limitación, nas súas manifestacións, cá necesaria para a conservación da orde pública, protexida pola lei.     
#Ninguén poderá ser obrigado a declarar sobre a súa ideoloxía, relixión ou crenzas.     
#Ningunha confesión terá carácter estatal. Os poderes públicos terán en conta as crenzas relixiosas da sociedade española e manterán as conseguintes relacións de cooperación coa Igrexa católica e as demais confesións.
     
=====Artigo 17=====

#Toda persoa ten dereito á liberdade e á seguridade. Ninguén poderá ser privado da súa liberdade, senón coa observancia do establecido neste artigo e nos casos e na forma previstos pola lei.     
#A detención preventiva non poderá durar máis do tempo estrictamente necesario para a realización das indagacións tendentes ó esclarecemento dos feitos, e, en todo caso, no prazo máximo de setenta e dúas horas, o detido deberá ser posto en liberdade ou á disposición da autoridade xudicial.     
#Toda persoa detida debe ser informada de forma inmediata, e de modo que lle sexa comprensible, dos seus dereitos e das razóns da súa detención, sen que poida ser obrigada a declarar. Garántese a asistencia do avogado ó detido nas dilixencias policiais e xudiciais, nos termos que a lei estableza.     
#A lei regulará un procedemento de habeas corpus para que se produza a inmediata posta á disposición xudicial de toda persoa detida ilegalmente. Igualmente, determinarase por lei o prazo máximo de duración da prisión provisional.
     
=====Artigo 18=====

#Garántese o dereito ó honor, á intimidade persoal e familiar e mais á propia imaxe.     
#O domicilio é inviolable. Ningunha entrada ou rexistro poderá facerse nel sen consentimento do titular ou resolución xudicial, non sendo en caso de manifesto delicto.     
#Garántese o segredo das comunicacións e, en especial, das postais, telegráficas ou telefónicas, non sendo en caso de resolución xudicial.     
#A lei limitará o uso da informática para que se garanta o honor e maila intimidade persoal e familiar dos cidadáns e o pleno exercicio dos seus dereitos.
     
=====Artigo 19=====

Os españois teñen dereito a elixir libremente a súa residencia e a circularen por todo o territorio nacional.
     
Tamén teñen dereito a entrar e saír libremente de España nos termos que a lei estableza. Este dereito non poderá ser limitado por motivos políticos ou ideolóxicos.
     
=====Artigo 20=====

#Recoñécense e protéxense os dereitos:
     
:::a) A expresar e difundir libremente os pensamentos, ideas e opinións mediante a palabra, o escrito ou calquera outro medio de reproducción.
     
:::b) Á producción e creación literaria, artística, científica e técnica.
     
:::c) Á liberdade de cátedra.
     
:::d) A comunicar ou recibir libremente información veraz por calquera medio de difusión. A lei regulará o dereito á cláusula de conciencia e ó segredo profesional no exercicio destas liberdades.
     
:2. O exercicio destes dereitos non pode restrinxirse mediante ningún tipo de censura previa.
     
:3. A lei regulará a organización e control parlamentario dos medios de comunicación social dependentes do Estado ou de calquera ente público e garantirá o acceso ós citados medios dos grupos sociais e políticos significativos, respectando o pluralismo da sociedade e das diversas linguas de España.
     
:4. Estas liberdades teñen o seu límite no respecto ós dereitos recoñecidos neste título, nos preceptos das leis que os desenvolven e, especialmente, no dereito ó honor, á intimidade, á propia imaxe e á protección da mocidade e da infancia.
     
:5. Só poderá acordarse o secuestro de publicacións, gravacións e outros medios de información en virtude de resolución xudicial.
     
=====Artigo 21=====

#Recoñécese o dereito de reunión pacífica e sen armas. O exercicio deste dereito non necesitará autorización previa.     
#Nos casos de reunión en lugares de tránsito público e manifestacións daráselle comunicación previa á autoridade, que só as poderá prohibir cando existan razóns fundadas de alteración da orde pública, con perigo para persoas ou bens.
     
=====Artigo 22=====

#Recoñécese o dereito de asociación.     
#As asociacións que persigan fins ou empreguen medios tipificados como delicto son ilegais.     
#As asociacións constituídas ó abeiro deste artigo deberanse inscribir nun rexistro para os únicos efectos de publicidade.     
#As asociacións só poderán ser disoltas ou suspendidas nas súas actividades en virtude de resolución xudicial motivada.     
#Prohíbense as asociacións secretas e mailas de carácter paramilitar.
     
=====Artigo 23=====

#Os cidadáns teñen dereito a participar nos asuntos públicos, directamente ou por medio de representantes, libremente elixidos en eleccións periódicas por sufraxio universal.     
#Tamén teñen dereito a acceder en condicións de igualdade ás funcións e cargos públicos, cos requisitos que sinalan as leis.
     
=====Artigo 24=====

#Tódalas persoas teñen dereito a obte-la tutela efectiva dos xuíces e tribunais no exercicio dos seus dereitos e intereses lexítimos, sen que, en ningún caso, poida producirse indefensión.     
#Do mesmo xeito, todos teñen dereito ó xuíz ordinario predeterminado pola lei, á defensa e á asistencia de letrado, a seren informados da acusación formulada contra eles, a un proceso público sen dilacións indebidas e con tódalas garantías, a utilizaren os medios de proba pertinentes para a súa defensa, a non declararen contra si mesmos, a non se confesaren culpables e á presunción de inocencia.     
A lei regulará os casos en que, por razón de parentesco ou de segredo profesional, non se estea obrigado a declarar sobre feitos presuntamente delictuosos.
     
=====Artigo 25=====

#Ninguén poderá ser condenado ou sancionado por accións ou omisións que no momento de se produciren non constitúan delicto, falta ou infracción administrativa, segundo a lexislación vixente daquela.     
#As penas privativas de liberdade e as medidas de seguridade estarán encamiñadas á reeducación e reinserción social e non poderán consistir en traballos forzados. O condenado a pena de prisión que estea cumprindo esta gozará dos dereitos fundamentais deste capítulo, fóra dos que se vexan expresamente limitados polo contido da sentencia condenatoria, o sentido da pena e a lei penitenciaria. En todo caso, terá dereito a un traballo remunerado e mais ós beneficios correspondentes da Seguridade Social, así como ó acceso á cultura e ó desenvolvemento integral da súa personalidade.     
#A Administración civil non poderá impoñer sancións que, directa ou subsidiariamente, impliquen privación de liberdade.
     
=====Artigo 26=====

Prohíbense os tribunais de honor no ámbito da Administración civil e das organizacións profesionais.
     
=====Artigo 27=====

#Todos teñen dereito á educación. Recoñécese a liberdade de ensino.     
#A educación terá por obxecto o pleno desenvolvemento da personalidade humana no respecto ós principios democráticos de convivencia e ós dereitos e liberdades fundamentais.     
#Os poderes públicos garanten o dereito que asiste ós pais para que os seus fillos reciban a formación relixiosa e moral que estea de acordo coas súas propias conviccións.     
#O ensino básico é obrigatorio e gratuíto.     
#Os poderes públicos garanten o dereito de todos á educación, mediante unha programación xeral do ensino, con participación efectiva de tódolos sectores afectados e a creación de centros docentes.     
#Recoñéceselles ás persoas físicas e xurídicas a liberdade de creación de centros docentes, dentro do respecto ós principios constitucionais.     
#Os profesores, os pais e, se procede, os alumnos intervirán no control e xestión de tódolos centros sostidos pola administración con fondos públicos, nos termos que a lei estableza.     
#Os poderes públicos inspeccionarán e homologarán o sistema educativo para garantiren o cumprimento das leis.     
#Os poderes públicos axudarán os centros docentes que reúnan os requisitos que a lei estableza.     
#Recoñécese a autonomía das universidades, nos termos que a lei estableza.
     
=====Artigo 28=====

#Todos teñen dereito a sindicarse libremente. A lei poderá poñerlles limitacións ou excepcións ó exercicio deste dereito ás forzas ou institutos armados ou ós demais corpos sometidos a disciplina militar e regulará as peculiaridades do seu exercicio para os funcionarios públicos. A liberdade sindical comprende o dereito a fundar sindicatos e a se afiliar ó da súa elección, así como o dereito dos sindicatos a formaren confederacións e a fundaren organizacións sindicais internacionais ou a se afiliaren a elas. Ninguén poderá ser obrigado a se afiliar a un sindicato.     
#Recoñécese o dereito á folga dos traballadores para a defensa dos seus intereses. A lei que regule o exercicio deste dereito establecerá as garantías precisas para que se asegure o mantemento dos servicios esenciais da comunidade.
     
=====Artigo 29=====

#Tódolos españois terán o dereito de petición individual e colectiva, por escrito, na forma e cos efectos que determine a lei.     
#Os membros das forzas ou institutos armados ou dos corpos sometidos a disciplina militar poderán exercer este dereito só individualmente e de acordo co disposto na súa lexislación específica.
     
====Sección 2.ª: Dos dereitos e deberes dos cidadáns====
     
=====Artigo 30=====

#Os españois teñen o dereito e o deber de defender España.     
#A lei fixará as obrigas militares dos españois e regulará, coas debidas garantías, a obxección de conciencia, así como as demais causas de exención do servicio militar obrigatorio, podendo impoñer, se é o caso, unha prestación social substitutoria.     
#Poderase establecer un servicio civil para o cumprimento de fins de interese xeral.     
#Mediante a lei poderán regularse os deberes dos cidadáns nos casos de grave risco, catástrofe ou calamidade pública.
     
=====Artigo 31=====

#Todos contribuirán ó sustentamento dos gastos públicos de acordo coa súa capacidade económica mediante un sistema tributario xusto inspirado nos principios de igualdade e progresividade que, en ningún caso, chegará a ser confiscatorio.     
#O gasto público realizará unha asignación equitativa dos recursos públicos e a súa programación e execución responderán ós criterios de eficiencia e economía.     
#Só poderán establecerse prestacións persoais ou patrimoniais de carácter público reguladas pola lei.
     
=====Artigo 32=====

#O home e a muller teñen dereito a contraer matrimonio con plena igualdade xurídica.     
#A lei regulará as formas de matrimonio, a idade e maila capacidade para o contraer, os dereitos e deberes dos cónxuxes, as causas de separación e disolución e os seus efectos.
     
=====Artigo 33=====

#Recoñécese o dereito á propiedade privada e á herdanza.     
#A función social destes dereitos delimitará o seu contido, de acordo coas leis.     
#Ninguén poderá ser privado dos seus bens e dereitos se non é por causa xustificada de utilidade pública ou interese social, mediante a correspondente indemnización e de conformidade co disposto polas leis.
     
=====Artigo 34=====

#Recoñécese o dereito de fundación para fins de interese xeral, regulado pola lei.     
#Rexerá tamén para as fundacións o disposto nos apartados 2 e 4 do [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 22|artigo 22]].
     
=====Artigo 35=====

#Tódolos españois teñen o deber de traballar e o dereito ó traballo, á libre elección de profesión ou oficio, á promoción a través do traballo e a unha remuneración suficiente para satisfaceren as súas necesidades e as da súa familia, sen que en ningún caso se poida facer discriminación por razón de sexo.     
#A lei regulará un estatuto dos traballadores.
     
=====Artigo 36=====

A lei regulará as peculiaridades propias do réxime xurídico dos colexios profesionais e do exercicio das profesións tituladas. A estructura interna e o funcionamento dos colexios deberán ser democráticos.
     
=====Artigo 37=====

#A lei garantirá o dereito á negociación colectiva laboral entre os representantes dos traballadores e empresarios, así como a forza vinculante dos convenios.     
#Recoñécese o dereito dos traballadores e empresarios a adoptaren medidas de conflicto colectivo. A lei que regule o exercicio deste dereito, sen prexuízo das limitacións que poida establecer, incluirá as garantías precisas para que se asegure o funcionamento dos servicios esenciais da comunidade.
     
=====Artigo 38=====

Recoñécese a liberdade de empresa no marco da economía de mercado. Os poderes públicos garanten e protexen o seu exercicio e a defensa da productividade, de acordo coas esixencias da economía xeral e, cando corresponda, da planificación.
     
===Capítulo Terceiro: Dos principios rectores da polítical social e económica===
     
====Artigo 39====

#Os poderes públicos aseguran a protección social, económica e xurídica da familia.     
#Os poderes públicos aseguran, tamén, a protección integral dos fillos, iguais estes ante a lei con independencia da súa filiación, e a das nais, calquera que sexa o seu estado civil. A lei posibilitará a investigación da paternidade.     
#Os pais deberán prestarlles asistencia de todo tipo ós fillos tidos dentro ou fóra do matrimonio, durante a súa minoría de idade e nos demais casos en que legalmente proceda.     
#Os nenos gozarán da protección prevista nos acordos internacionais que miran polos seus dereitos.
     
====Artigo 40====

#Os poderes públicos promoverán as condicións favorables para o progreso social e económico e para unha distribución da renda rexional e persoal máis equitativa, no marco dunha política de estabilidade económica. De maneira especial realizarán unha política orientada ó pleno emprego.     
#Ademais, os poderes públicos fomentarán unha política que garanta a formación e readaptación profesionais, mirarán pola seguridade e hixiene no traballo e garantirán o descanso necesario, mediante a limitación da xornada laboral, as vacacións periódicas retribuídas e a promoción de centros adecuados.
     
====Artigo 41====

Os poderes públicos manterán un réxime público de Seguridade Social para tódolos cidadáns, que garanta a asistencia e prestacións sociais suficientes ante situacións de necesidade, especialmente en caso de desemprego. A asistencia e prestacións complementarias serán libres.
     
====Artigo 42====

O Estado mirará especialmente pola salvagarda dos dereitos económicos e sociais dos traballadores españois no estranxeiro, e orientará a súa política cara ó seu regreso.
     
====Artigo 43====

#Recoñécese o dereito á protección da saúde.     
#Correspóndelles ós poderes públicos organizaren e tutelaren a saúde pública mediante medidas preventivas e as prestacións e servicios necesarios. No tocante a iso a lei establecerá os dereitos e deberes de todos.     
#Os poderes públicos fomentarán a educación sanitaria, a educación física e mailo deporte. Tamén facilitarán a adecuada utilización do lecer.
     
====Artigo 44====

#Os poderes públicos promoverán e tutelarán o acceso á cultura, á que todos teñen dereito.     
#Os poderes públicos promoverán a ciencia e investigación científica e técnica en beneficio do interese xeral.
     
====Artigo 45====

#Todos teñen dereito a desfrutar dun medio ambiente adecuado para o desenvolvemento da persoa, así como o deber de o conservaren.     
#Os poderes públicos mirarán pola utilización racional de tódolos recursos naturais, co fin de protexeren e melloraren a calidade de vida e defenderen e restauraren o medio ambiente, coa axuda da indispensable solidariedade colectiva.     
#Para quen viole o disposto no apartado anterior, nos termos que a lei fixe estableceranse sancións penais ou, se houbera lugar, administrativas, así como a obriga da reparación do dano causado.
     
====Artigo 46====

Os poderes públicos garantirán a conservación e promoverán o enriquecemento do patrimonio histórico, cultural e artístico dos pobos de España e dos bens que o integran, calquera que sexa o seu réxime xurídico e a súa titularidade. A lei penal sancionará os atentados contra este patrimonio.
     
====Artigo 47====

Tódolos españois teñen dereito a desfrutar dunha vivenda digna e axeitada. Os poderes públicos promoverán as condicións necesarias e establecerán as normas pertinentes para faceren efectivo este dereito, regulando a utilización do solo de acordo co interese xeral para que se impida a especulación.
     
A comunidade participará nas plusvalías que nazan da acción urbanística dos entes públicos.
     
====Artigo 48====

Os poderes públicos promoverán as condicións para a participación libre e eficaz da mocidade no desenvolvemento político, social, económico e cultural.
     
====Artigo 49====

Os poderes públicos realizarán unha política de previsión, tratamento, rehabilitación e integración dos diminuídos físicos, sensoriais e psíquicos, ós que lles prestarán a atención especializada que requiran, e ampararanos especialmente para o desfrute dos dereitos que este título lles outorga a tódolos cidadáns.
     
====Artigo 50====

Os poderes públicos garantiranlles, mediante pensións axeitadas e periodicamente actualizadas, a suficiencia económica ós cidadáns na terceira idade. Tamén, e con independencia das obrigas familiares, promoverán o seu benestar mediante un sistema de servicios sociais que atenderán os seus problemas específicos de saúde, vivenda, cultura e lecer.
     
====Artigo 51====

#Os poderes públicos garantirán a defensa dos consumidores e usuarios, protexendo, mediante procedementos eficaces, a seguridade, a saúde e mailos lexítimos intereses económicos deles.     
#Os poderes públicos promoverán a información e maila educación dos consumidores e usuarios, fomentarán as súas organizacións e oirán a estas nas cuestións que poidan afectar a aqueles, nos termos que a lei estableza.     
#No marco do disposto polos apartados anteriores, a lei regulará o comercio interior e mailo réxime de autorización de productos comerciais.
     
====Artigo 52====

A lei regulará as organizacións profesionais que contribúan á defensa dos intereses económicos que lles sexan propios. A súa estructura interna e funcionamento deberán ser democráticos.
     
===Capítulo Cuarto: Das garantías das liberdades e dereitos fundamentais===
     
====Artigo 53====

#Os dereitos e liberdades recoñecidos no capítulo segundo do presente título vinculan a tódolos poderes públicos. Só por lei, que en todo caso deberá respecta-lo seu contido esencial, poderá regularse o exercicio de tales dereitos e liberdades, que se tutelarán de acordo co previsto no [[Constitución española de 1978/Título IX#Artigo 161|artigo 161.1.a)]].     
#Calquera cidadán poderá reclama-la tutela das liberdades e dereitos recoñecidos no [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 14|artigo 14]] e a [[Constitución española de 1978/Título I#Sección 1.ª: Dos dereitos fundamentais e das liberdades públicas|sección l.ª do capítulo segundo]] ante os tribunais ordinarios por un procedemento baseado nos principios de preferencia e sumariedade e, se fose mester, a través do recurso de amparo perante o Tribunal Constitucional. Este derradeiro recurso seralle aplicable á obxección de conciencia recoñecida no [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 30|artigo 30]].     
#O recoñecemento, o respecto e a protección dos principios recoñecidos no capítulo terceiro informará a lexislación positiva, a práctica xudicial e a actuación dos poderes públicos. Só poderán ser alegados perante a xurisdicción ordinaria de acordo co que dispoñan as leis que os desenvolvan.
     
====Artigo 54====

Unha lei orgánica regulará a institución do Defensor do Pobo, como alto comisionado das Cortes Xerais, designado por estas para a defensa dos dereitos comprendidos neste título; para iso poderá supervisa-la actividade da administración, dándolle conta ás Cortes Xerais.
     
===Capítulo Quinto: Da supresión dos dereitos e liberdades===
     
====Artigo 55====

#Os dereitos recoñecidos nos [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 17|artigos 17]], [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 18|18]], apartados 2 e 3, [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 19|artigos 19]], [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 20|20]], apartados 1.a) e d) e 5, [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 21|artigos 21]], [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 28|28]], apartado 2, e [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 37|artigo 37]], apartado 2, poderán ser suspendidos cando se acorde a declaración de estado de excepción ou de sitio nos termos previstos na Constitución. Exceptúase do establecido anteriormente o apartado 3 do [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 17|artigo 17]] para o suposto de declaración de estado de excepción.     
#Unha lei orgánica poderá determina-la forma e os casos nos que, de xeito individual e coa necesaria intervención xudicial e o adecuado control parlamentario, os dereitos recoñecidos nos [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 17|artigos 17]], apartado 2, e [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 18|18]], apartados 2 e 3, poden ser suspendidos para persoas determinadas, en relación coas investigacións correspondentes á actuación de bandas armadas ou elementos terroristas. A utilización inxustificada ou abusiva das facultades recoñecidas na citada lei orgánica producirá responsabilidade penal, como violación dos dereitos e liberdades recoñecidos polas leis.

==Nota==
#{{note|1}} O inciso &quot;e pasivo&quot; foi engadido pola reforma constitucional do [[w:27 de agosto|27 de agosto]] de [[w:1992|1992]] para adecuarse ó artigo 8.B do [[Tratado de Maastrich]].</text>
      <sha1>sktkytduwfjn2z20jjkxcoxh9h8syrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2149</id>
    <revision>
      <id>14581</id>
      <parentid>5063</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T11:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Constitución española de 1978]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6289" sha1="t00iw1kt7p3fovc99k4ssrrk463hlzz" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título II: Da Coroa==
===Artigo 56===
#O rei é o xefe do Estado, símbolo da súa unidade e permanencia, arbitra e modera o funcionamento regular das institucións, asume a máis alta representación do Estado español nas relacións internacionais, especialmente coas nacións da súa comunidade histórica, e exerce as funcións que lle atribúen expresamente a Constitución e mailas leis.     
#O seu título é o de rei de España e poderá facer uso dos demais que lle correspondan á Coroa.     
#A persoa do rei é inviolable e non está suxeita a responsabilidade. Os seus actos estarán sempre referendados na forma establecida no [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 64|artigo 64]], carecendo de validez sen ese referendo, agás o disposto no [[Constitución española de 1978/Título II#Artigo 65|artigo 65.2]].

===Artigo 57===
#A Coroa de España é hereditaria nos sucesores da S.M. don Juan Carlos I de Borbón, lexítimo herdeiro da dinastía histórica. A sucesión no trono seguirá a orde regular de primoxenitura e representación, sendo preferida sempre a liña anterior ás posteriores; na mesma liña, o grao máis próximo ó máis remoto; no mesmo grao, o varón á muller, e no mesmo sexo, a persoa de máis idade á de menos.     
#O príncipe herdeiro, dende o seu nacemento ou desque se produza o feito que orixine o chamamento, terá a dignidade de príncipe de Asturias e os demais títulos vinculados tradicionalmente ó sucesor da Coroa de España.     
#Extinguidas tódalas liñas chamadas en dereito, as Cortes Xerais proverán a sucesión na Coroa na forma que máis conveña ós intereses de España.     
#Aquelas persoas que tendo dereito á sucesión no trono contraian matrimonio contra a expresa prohibición do rei e das Cortes Xerais quedarán excluídas na sucesión á Coroa elas e os seus descendentes.     
#As abdicacións e renuncias e calquera dúbida de feito ou de dereito que ocorra na orde de sucesión á Coroa resolveranse por unha lei orgánica.
     
===Artigo 58===
A raíña consorte ou o consorte da raíña non poderán asumir funcións constitucionais, fóra do disposto para a rexencia.
     
===Artigo 59===
#Cando o rei for menor de idade, o pai ou a nai do rei e, no seu defecto, o parente maior de idade máis próximo a suceder na Coroa segundo a orde establecida na Constitución entrará a exercer inmediatamente a rexencia e exerceraa durante o tempo da minoría de idade do rei.     
#Se o rei quedase inhabilitado para o exercicio da súa autoridade e a imposibilidade fose recoñecida polas Cortes Xerais, entrará a exercer inmediatamente a rexencia o príncipe herdeiro da Coroa, de ser maior de idade. De non o ser, procederase da maneira prevista no apartado anterior, ata que o príncipe herdeiro chegue á maioría de idade.     
#Se non houbese ningunha persoa a quen lle corresponda a rexencia, esta será nomeada polas Cortes Xerais, e compoñerase dunha, tres ou cinco persoas.     
#Para o exercicio da rexencia cómpre ser español e maior de idade.     
#A rexencia exercerase por mandamento constitucional e sempre en nome do rei.

===Artigo 60===
#Será titor do rei menor a persoa que no seu testamento nomeara o rei defunto, sempre que sexa maior de idade e español de nacemento; se non o nomeara, será titor o pai ou a nai, mentres permanezan viúvos. No seu defecto, nomearano as Cortes Xerais, pero non poderán acumularse os cargos de rexente e titor senón no pai, nai ou ascendentes directos do rei.     
#O exercicio da tutela é tamén incompatible co de todo cargo ou representación política.
     
===Artigo 61===
#O rei, ó ser proclamado perante as Cortes Xerais, prestará xuramento de desempeñar fielmente as súas funcións, gardar e facer que se garde a Constitución e mailas leis e que se respecten os dereitos dos cidadáns e das comunidades autónomas.     
#O príncipe herdeiro, ó chegar á maioría de idade, e o rexente ou rexentes, ó se faceren cargo das súas funcións, prestarán o mesmo xuramento, así como o de fidelidade ó rei.
     
===Artigo 62===
Correspóndelle ó rei:
     
:::a) A sanción e a promulgación das leis.
     
:::b) A convocatoria e disolución das Cortes Xerais e a convocatoria de eleccións nos termos previstos na Constitución.
     
:::c) Convocar a referendo nos casos previstos na Constitución.
     
:::d) Propoñer candidato a presidente do Goberno e, se é o caso, nomealo, así como poñer fin ás súas funcións nos termos previstos na Constitución.
     
:::e) Nomear e separa-los membros do Goberno, por proposta do seu presidente.
     
:::f) Expedi-los decretos acordados no Consello de Ministros, conferi-los empregos civís e militares e a concesión de honores e distincións de acordo coas leis.
     
:::g) Ser informado dos asuntos de Estado e presidir, para estes efectos, as sesións do Consello de Ministros, cando o estime oportuno, por petición do presidente do Goberno.
     
:::h) O mando supremo das Forzas Armadas.
     
:::i) O exercicio do dereito de gracia de acordo coa lei, que non poderá autorizar indultos xerais.
     
:::j) O alto padroado das reais academias.
     
===Artigo 63===
#O rei acredita os embaixadores e outros representantes diplomáticos. Os representantes estranxeiros en España están acreditados ante el.     
#Ó rei correspóndelle a manifestación do consentimento do Estado para se obrigar internacionalmente por medio de tratados, de conformidade coa Constitución e as leis.     
#Ó rei correspóndelle, logo da autorización das Cortes Xerais, declara-la guerra e face-la paz.
     
===Artigo 64===
#Os actos do rei serán referendados polo presidente do Goberno e, se cómpre, polos ministros competentes. A proposta e o nomeamento do presidente do Goberno, e a disolución prevista no [[Constitución española de 1978/Título IV#Artigo 99|artigo 99]], serán referendados polo presidente do Congreso.     
#Dos actos do rei serán responsables as persoas que os referenden.
     
===Artigo 65===
#O rei recibe dos orzamentos do Estado unha cantidade global para sustento da súa familia e casa, e distribúea libremente.     
#O rei nomea e releva libremente os membros civís e militares da súa casa.</text>
      <sha1>t00iw1kt7p3fovc99k4ssrrk463hlzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título X</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2150</id>
    <revision>
      <id>4070</id>
      <timestamp>2007-11-06T15:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Constitución española de 1978}}  ==Título X: Da reforma constitucional==       ===Artigo 166===  A iniciativa de reforma constitucional exercerase nos termos previstos nos apartad...</comment>
      <origin>4070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2148" sha1="h3cy9lo2rahut8dzphqv08ul15ikmki" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título X: Da reforma constitucional==
     
===Artigo 166===

A iniciativa de reforma constitucional exercerase nos termos previstos nos apartados 1 e 2 do [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 87|artigo 87]].
     
===Artigo 167===

#Os proxectos de reforma constitucional deberán ser aprobados por unha maioría de tres quintos de cada unha das cámaras. Se non hai acordo entrambas, intentarase obtelo mediante a creación dunha comisión de composición paritaria de deputados e senadores, que presentará un texto que será votado polo Congreso e o Senado.     
#De non se logra-la aprobación mediante o procedemento do apartado anterior, e sempre que o texto obtivera o voto favorable da maioría absoluta do Senado, o Congreso por maioría de dous tercios poderá aproba-la reforma.     
#Aprobada a reforma polas Cortes Xerais, será sometida a referendo para a súa ratificación cando así o soliciten, dentro dos quince días seguintes á súa aprobación, unha décima parte dos membros de calquera das cámaras.
     
===Artigo 168===

#Cando se propoña a revisión total da Constitución ou unha parcial que afecte o [[Constitución española de 1978/Título Preliminar#Título Preliminar|título preliminar]], [[Constitución española de 1978/Título I#Sección 1.ª: Dos dereitos fundamentais e da liberdades públicaso| capítulo segundo, sección 1.ª, do título I]], ou o [[Constitución española de 1978/Título II#Título II: Da Coroa|título II]], procederase á aprobación do principio por maioría de dous tercios de cada cámara, e á disolución inmediata das Cortes.     
#As cámaras elixidas deberán ratifica-la decisión e proceder ó estudio do novo texto constitucional, que deberá ser aprobado por maioría de dous tercios de ámbalas cámaras.     
#Aprobada a reforma polas Cortes Xerais, será sometida a referendo para a súa ratificación.
     
===Artigo 169===

Non poderá iniciarse a reforma constitucional en tempo de guerra ou de vixencia dalgún dos estados previstos no [[Constitución española de 1978/Título V#Artigo 116|artigo 116]].</text>
      <sha1>h3cy9lo2rahut8dzphqv08ul15ikmki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título IX</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2151</id>
    <revision>
      <id>4072</id>
      <timestamp>2007-11-06T15:22:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Constitución española de 1978}}  ==Título IX: Do Tribunal Constitucional==       ===Artigo 159===  #O Tribunal Constitucional componse de doce membros nomeados polo rei; de entre ...</comment>
      <origin>4072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4464" sha1="p1i1cfxyxidl6eznlyx8e7qni9l568x" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título IX: Do Tribunal Constitucional==
     
===Artigo 159===

#O Tribunal Constitucional componse de doce membros nomeados polo rei; de entre eles, catro por proposta do Congreso por maioría de tres quintos dos seus membros; catro por proposta do Senado, con idéntica maioría; dous por proposta do Goberno, e dous por proposta do Consello Xeral do Poder Xudicial.     
#Os membros do Tribunal Constitucional deberán ser nomeados entre maxistrados e fiscais, profesores de universidade, funcionarios públicos e avogados, todos eles xuristas de recoñecida competencia con máis de quince anos de exercicio profesional.     
#Os membros do Tribunal Constitucional serán designados por un período de nove anos e renovaranse por terceiras partes cada tres.     
#A condición de membro do Tribunal Constitucional é incompatible: con todo mandato representativo; cos cargos políticos ou administrativos; co desempeño de funcións directivas nun partido político ou nun sindicato e co emprego ó servicio deles; co exercicio das carreiras xudicial e fiscal, e con calquera actividade profesional ou mercantil. No demais, os membros do Tribunal Constitucional terán as incompatibilidades propias dos membros do poder xudicial.     
#Os membros do Tribunal Constitucional serán independentes e inamovibles no exercicio do seu mandato.
     
===Artigo 160===

O presidente do Tribunal Constitucional será nomeado entre os seus membros polo rei, por proposta do mesmo Tribunal en pleno e por un período de tres anos.
     
===Artigo 161===

#O Tribunal Constitucional ten xurisdicción en todo o territorio español e é competente para coñecer:
     
:::a) Do recurso de inconstitucionalidade contra leis e disposicións normativas con forza de lei. A declaración de inconstitucionalidade dunha norma xurídica con categoría de lei, interpretada pola xurisprudencia, afectará a esta, se ben a sentencia ou sentencias recaídas non perderán o valor de cousa xulgada.
     
:::b) Do recurso de amparo por violación dos dereitos e liberdades referidos no artigo 53.2 desta Constitución, nos casos e formas que a lei estableza.
     
:::c) Dos conflictos de competencia entre o Estado e as comunidades autónomas ou dos destas entre si.
          
:::d) Das demais materias que lle atribúan a Constitución ou as leis orgánicas.
     
:2. O Goberno poderá impugnar perante o Tribunal Constitucional as disposicións e resolucións adoptadas polos órganos das comunidades autónomas. A impugnación producirá a suspensión da disposición ou da resolución contra a que se recorreu, mais o Tribunal, se corresponde, deberá ratificala ou levantala nun prazo non superior a cinco meses.
     
===Artigo 162===

#Están lexitimados:
     
:::a) Para interpoñeren o recurso de inconstitucionalidade, o presidente do Goberno, o defensor do pobo, cincuenta deputados, cincuenta senadores, os órganos colexiados executivos das comunidades autónomas e, se é o caso, as asembleas destas.
     
:::b) Para interpoñeren o recurso de amparo, toda persoa natural ou xurídica que invoque un interese lexítimo, así como o defensor do pobo e o ministerio fiscal.
     
:2. Nos demais casos, a lei orgánica determinará as persoas e órganos lexitimados.
     
===Artigo 163===

Cando un órgano xudicial considere, nalgún proceso, que unha norma con categoría de lei, aplicable ó caso, da validez da cal dependa a sentencia, poida ser contraria á Constitución, formulará a cuestión perante o Tribunal Constitucional nos supostos, na forma e cos efectos que estableza a lei, que en ningún caso serán suspensivos.
     
===Artigo 164===

#As sentencias do Tribunal Constitucional publicaranse no Boletín Oficial del Estado cos votos particulares, se os houbese. Teñen o valor de cousa xulgada a partir do día seguinte da súa publicación e non cabe recurso ningún contra elas. As que declaren a inconstitucionalidade dunha lei ou dunha norma con forza de lei e tódalas que non se limiten á estimación subxectiva dun dereito teñen plenos efectos fronte a todos.     
#De non ser que na sentencia se dispoña outra cousa, subsistirá a vixencia da lei na parte non afectada pola inconstitucionalidade.
     
===Artigo 165===

Unha lei orgánica regulará o funcionamento do Tribunal Constitucional, o estatuto dos seus membros, o procedemento perante el e as condicións para o exercicio das accións.</text>
      <sha1>p1i1cfxyxidl6eznlyx8e7qni9l568x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Disposicións Adicionais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2152</id>
    <revision>
      <id>4074</id>
      <timestamp>2007-11-06T15:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Constitución española de 1978}}  ==Disposicións  adicionais==       ===Primeira===  A Constitución ampara e respecta os dereitos históricos dos territorios forais.       A actua...</comment>
      <origin>4074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1096" sha1="rbgj57zd4ftzlq9svzurhndmok9xw35" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Disposicións  adicionais==
     
===Primeira===

A Constitución ampara e respecta os dereitos históricos dos territorios forais.
     
A actualización xeral dese réxime foral levarase a cabo, se é o caso, no marco da Constitución e dos estatutos de autonomía.
     
===Segunda===
     
A declaración de maioría de idade contida no [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 12|artigo 12]] desta Constitución non prexudica as situacións amparadas polos dereitos forais no ámbito do dereito privado.
     
===Terceira===
     
A modificación do réxime económico e fiscal do arquipélago canario requirirá informe previo da comunidade autónoma ou, cando non, do órgano provisional autonómico.
     
===Cuarta===
     
Nas comunidades autónomas onde teñan a súa sede máis dunha audiencia territorial, os estatutos de autonomía respectivos poderán mante-las existentes, distribuíndo as competencias entre elas, sempre de conformidade co previsto na [[Lei orgánica do poder xudicial]] e dentro da unidade e independencia deste.</text>
      <sha1>rbgj57zd4ftzlq9svzurhndmok9xw35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Disposición Derrogatoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2153</id>
    <revision>
      <id>4076</id>
      <timestamp>2007-11-06T15:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Constitución española de 1978}}  ==Disposición derrogatoria==       #Queda derrogada a Lei 1/1977, do 4 de xaneiro, para a reforma política, así como, en tanto en canto non esti...</comment>
      <origin>4076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1056" sha1="r8ri8uaq39wz3mt4jtur3gfn3c6zz4h" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Disposición derrogatoria==
     
#Queda derrogada a Lei 1/1977, do 4 de xaneiro, para a reforma política, así como, en tanto en canto non estiveran xa derrogadas pola lei mencionada anteriormente, a de principios do movemento nacional do 17 de maio de 1958, o Foro dos españois do 17 de xullo de 1945, o do traballo do 9 de marzo de 1938, a Lei constitutiva das Cortes do 17 de xullo de 1942, a Lei de sucesión na Xefatura do Estado do 26 de xullo de 1947, todas elas modificadas pola Lei orgánica do Estado do 10 de xaneiro de 1967 e nos mesmos termos esta última e maila do referendo nacional do 22 de outubro de 1945.     
#En tanto en canto puidera conservar algunha vixencia considérase definitivamente derrogada a Lei do 25 de outubro de 1839 no que puidera afectar ás provincias de Álava, Guipúscoa e Biscaia. Nos mesmos termos considérase definitivamente derrogada a Lei do 21 de xullo de 1876.     
#Así mesmo quedan derrogadas cantas disposicións se opoñan ó establecido nesta Constitución.</text>
      <sha1>r8ri8uaq39wz3mt4jtur3gfn3c6zz4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Disposición Derradeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2154</id>
    <revision>
      <id>4925</id>
      <parentid>4078</parentid>
      <timestamp>2008-07-28T15:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>91.117.195.227</ip>
      </contributor>
      <comment>/* Disposición derradeira */</comment>
      <origin>4925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1188" sha1="ocg810dfeeairp407jlcr3mcuoyfa48" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Disposición derradeira==
     
Esta Constitución entrará en vigor o mesmo día da publicación do seu texto oficial no Boletín Oficial del Estado. Publicarase tamén nas demais linguas de España.


&lt;center&gt; 
Xa que logo,
     
Mando a tódolos españois, particulares e autoridades, que garden e fagan gardar esta Constitución como norma fundamental do Estado.
     
Pazo das Cortes, vintesete de decembro de mil novecentos setenta e oito.
     
     
[[w:Xoán Carlos I de España|Juan Carlos R.]]
     

O Presidente das Cortes

[[w:Antonio Hernández Gil|Antonio Hernández Gil]]


O Presidente do Congreso dos Deputados

[[w:Fernando Álvarez de Miranda y Torres|Fernando Álvarez de Miranda y Torres]]


O Presidente do Senado

[[w:Antonio Fontán Pérez|Antonio Fontán Pérez]]


INSÍRASE
o texto oficial da Contitución no Boletín Oficial do Estado, para a súa entrada en vigor conforme a dereito e publíquese asimesmo nas demáis linguas de España.

Madrid, Palacio da Moncloa, a vienteoito de decembro de mil novecentos setenta e oito

O Presidente do Goberno

[[w:Adolfo Suárez González|Adolfo Suárez González]]
&lt;/center&gt;</text>
      <sha1>ocg810dfeeairp407jlcr3mcuoyfa48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2155</id>
    <revision>
      <id>14583</id>
      <parentid>4971</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T11:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Constitución española de 1978]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5343" sha1="9xc5ifmy933y1qhxkggol7o5pe4l812" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título IV: Do Goberno e da Administración==
===Artigo 97===
O Goberno dirixe a política interior e exterior, a Administración civil e militar e a defensa do Estado. Exerce a función executiva e a potestade regulamentaria de acordo coa Constitución e as leis.
     
===Artigo 98===
#O Goberno componse do presidente, dos vicepresidentes, se é o caso, dos ministros e dos demais membros que estableza a lei.     
#O presidente dirixe a acción do Goberno e coordina as funcións dos demais membros del, sen prexuízo da competencia e responsabilidade directa destes na súa xestión.     
#Os membros do Goberno non poderán exercer outras funcións representativas cás propias do mandato parlamentario, nin calquera outra función pública que non derive do seu cargo, nin ningunha actividade profesional ou mercantil.     
#A lei regulará o estatuto e incompatibilidades dos membros do Goberno.
     
===Artigo 99=== 
#Despois de cada renovación do Congreso dos Deputados, e nos demais supostos constitucionais en que así proceda, o rei, logo de consulta cos representantes designados polos grupos políticos con representación parlamentaria, e por medio do presidente do Congreso, propoñerá un candidato á Presidencia do Goberno.     
#O candidato proposto conforme o previsto no apartado anterior expoñerá perante o Congreso dos Deputados o programa político do Goberno que pretenda formar e solicitará a confianza da cámara.     
#Se o Congreso dos Deputados, polo voto da maioría absoluta dos seus membros, lle outorgase a súa confianza ó citado candidato, o rei nomearao presidente. Se non se acada esa maioría, someterase a mesma proposta a nova votación corenta e oito horas despois da anterior, e a confianza entenderase outorgada se obtén a maioría simple.     
#Se efectuadas as citadas votacións non se outorgase a confianza para a investidura, tramitaranse sucesivas propostas na forma prevista nos apartados anteriores.     
#Se, transcorrido o prazo de dous meses, contado dende a primeira votación de investidura, ningún candidato obtivo a confianza do Congreso, o rei disolverá ámbalas cámaras e convocará novas eleccións co referendo do presidente do Congreso.
     
===Artigo 100===
Os demais membros do Goberno serán nomeados e separados polo rei, por proposta do seu presidente.
     
===Artigo 101===
#O Goberno cesa trala celebración de eleccións xerais, nos casos de perda de confianza parlamentaria previstos na Constitución ou por dimisión ou morte do seu presidente.     
#O Goberno cesante continuará en funcións ata a toma de posesión do novo Goberno.
     
===Artigo 102===
#A responsabilidade criminal do presidente e dos demais membros do Goberno será esixible, cando exista, perante a Sala do Penal do Tribunal Supremo.     
#Se a acusación fose por traizón ou por calquera delicto contra a seguridade do Estado no exercicio das súas funcións, só poderá ser formulada por iniciativa da cuarta parte dos membros do Congreso, e coa aprobación da maioría absoluta deste.     
#A prerrogativa real de gracia non será aplicable a ningún dos supostos do presente artigo.
     
===Artigo 103===
#A administración pública serve con obxectividade os intereses xerais e actúa de acordo cos principios de eficacia, xerarquía, descentralización, desconcentración e coordinación, con sometemento pleno á lei e mais ó dereito.     
#Os órganos da Administración do Estado son creados, rexidos e coordinados de acordo coa lei.
#A lei regulará o estatuto dos funcionarios públicos, o acceso á función pública de acordo cos principios de mérito e capacidade, as peculiaridades do exercicio do seu dereito á sindicación, o sistema de incompatibilidades e as garantías para a imparcialidade no exercicio das súas funcións.
     
===Artigo 104===
#As forzas e corpos de seguridade, baixo a dependencia do Goberno, terán como misión protexe-lo libre exercicio dos dereitos e liberdades e garanti-la seguridade cidadá.     
#Unha lei orgánica determinará as funcións, principios básicos de actuación e estatutos das forzas e corpos de seguridade.
     
===Artigo 105===
A lei regulará:
     
:::a) A audiencia dos cidadáns, directamente ou mediante as organizacións e asociacións recoñecidas pola lei, no procedemento de elaboración das disposicións administrativas que os afecten.
     
:::b) O acceso dos cidadáns ós arquivos e rexistros administrativos, menos no que afecte á seguridade e defensa do Estado, á investigación dos delictos e á intimidade das persoas.
     
:::c) O procedemento polo que deben producirse os actos administrativos, garantindo, cando proceda, a audiencia do interesado.
     
===Artigo 106===
#Os tribunais controlan a potestade regulamentaria e a legalidade da actuación administrativa, así como o sometemento desta ós fins que a xustifican.     
#Os particulares, nos termos establecidos pola lei, terán dereito a ser indemnizados por toda lesión que sufran en calquera dos seus bens e dereitos, agás en casos de forza maior, sempre que a lesión sexa consecuencia do funcionamento dos servicios públicos.
     
===Artigo 107===
O Consello de Estado é o supremo órgano consultivo do Goberno. Unha lei orgánica regulará a súa composición e competencia.</text>
      <sha1>9xc5ifmy933y1qhxkggol7o5pe4l812</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Disposicións Transitorias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2156</id>
    <revision>
      <id>4082</id>
      <timestamp>2007-11-06T15:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Constitución española de 1978}}  ==Disposicións transitorias==       ===Primeira===  Nos territorios dotados dun réxime provisional de autonomía, os seus órganos colexiados sup...</comment>
      <origin>4082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6454" sha1="qup92c67ff2birnf8v0y1imdr7z6mbf" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Disposicións transitorias==
     
===Primeira===

Nos territorios dotados dun réxime provisional de autonomía, os seus órganos colexiados superiores, mediante acordo adoptado pola maioría absoluta dos seus membros, poderán substituí-la iniciativa que o apartado 2 do [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 143|artigo 143]] lles atribúe ás deputacións provinciais ou ós órganos interinsulares correspondentes.
     
===Segunda===
     
Os territorios que no pasado plebiscitaron afirmativamente proxectos de estatuto de autonomía e conten, no intre de se promulgar esta Constitución, con réximes provisionais de autonomía poderán proceder inmediatamente na forma que se prevé no apartado 2 do [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 148|artigo 148]], cando así o acorden, por maioría absoluta, os seus órganos preautonómicos colexiados superiores, comunicándollo ó Goberno. O proxecto de estatuto será elaborado de acordo co establecido no [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 151|artigo 151]], número 2, por convocatoria do órgano colexiado preautonómico.
     
===Terceira===
     
A iniciativa do proceso autonómico por parte das corporacións locais ou dos seus membros, prevista no apartado 2 do [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 143|artigo 143]], enténdese diferida, con tódolos seus efectos, ata a celebración das primeiras eleccións locais unha vez vixente a Constitución.
     
===Cuarta===

#No caso de Navarra, e para efectos da súa incorporación ó Consello Xeral Vasco ou ó réxime autonómico vasco que o substitúa, en lugar do que establece o [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 143|artigo 143]] da Constitución, a iniciativa correspóndelle ó órgano foral competente, que adoptará a súa decisión por maioría dos membros que o compoñen. Para a validez da citada iniciativa será preciso, ademais, que a decisión do órgano foral competente sexa ratificada por referendo expresamente convocado para o efecto, e aprobado por maioría dos votos válidos emitidos.     
#Se a iniciativa non prosperase, esta só se poderá reproducir en distinto período de mandato do órgano foral competente e, en todo caso, cando xa transcorrera o prazo mínimo que establece o [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 143|artigo 143]].
     
===Quinta===
     
As cidades de Ceuta e Melilla poderanse constituír en comunidades autónomas se o deciden así os seus respectivos concellos, mediante acordo adoptado pola maioría absoluta dos seus membros e se o autorizan tamén así as Cortes Xerais, mediante unha lei orgánica, nos termos previstos no [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 144|artigo 144]].
     
===Sexta===
     
En caso de se remitiren á Comisión Constitucional do Congreso varios proxectos de estatuto, dictaminaranse pola súa orde de entrada nela, e o prazo de dous meses a que fai referencia o [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 151|artigo 151]] empezará a contar desque a Comisión remate o estudio do proxecto ou proxectos dos que sucesivamente fose tendo coñecemento.
     
===Sétima===
     
Os organismos provisionais autonómicos consideraranse disoltos nos casos seguintes:
     
:::a) Cando estean constituídos os órganos que establezan os estatutos de autonomía aprobados conforme esta Constitución.
     
:::b) No caso de que a iniciativa do proceso autonómico non chegara a callar por non cumprir tódolos requisitos previstos no [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 143|artigo 143]].
     
:::c) Se o organismo non exerceu o dereito que lle recoñece a disposición transitoria primeira no prazo de tres anos.
     
===Oitava===
     
#As cámaras que aprobaron a presente Constitución asumirán, trala súa entrada en vigor, as funcións e competencias que se sinalen nela tanto para o Congreso coma para o Senado, sen que en caso ningún o seu mandato se estenda máis aló do 15 de xuño de 1981.
#Conforme o establecido no [[Constitución española de 1978/Título IV#Artigo 99|artigo 99]], a promulgación da Constitución considerarase como suposto constitucional no que procede a súa aplicación. Para isto, e a partir da devandita promulgación, abrirase un período de trinta días para a aplicación do disposto no citado artigo. Neste período, o actual presidente do Goberno, que asumirá as funcións e competencias que para ese cargo establece a Constitución, poderase decidir pola utilización da facultade que lle recoñece o [[Constitución española de 1978/Título V#Artigo 115|artigo 115]] ou dar paso, por medio da dimisión, á aplicación do establecido no [[Constitución española de 1978/Título IV#Artigo 99|artigo 99]], quedando no derradeiro caso na situación prevista no apartado 2 do [[Constitución española de 1978/Título IV#Artigo 101|artigo 101]].     
#No caso de se disolver, conforme o previsto no [[Constitución española de 1978/Título V#Artigo 115|artigo 115]], e de non desenvolverse legalmente o previsto nos [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 68|artigos 68]] e [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 69|69]], serán aplicables nas eleccións as normas vixentes con anterioridade, pero coa excepción de que, no que se refire a inelixibilidades e incompatibilidades, se aplicará directamente o previsto no inciso segundo da letra b) do apartado 1 do [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 70|artigo 70]] da Constitución, e igualmente o disposto nela con respecto á idade para o voto e o establecido no [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 69|artigo 69.3]].
     
===Novena===
     
Ós tres anos de elixidos por primeira vez os membros do Tribunal Constitucional procederase a sortes á designación dun grupo de catro membros da mesma procedencia electiva entre os que teñan que cesar e renovarse. Só no que a isto se refire, consideraranse agrupados como membros da mesma procedencia os dous designados por proposta do Goberno e os dous que proceden da formulada polo Consello Xeral do Poder Xudicial. Procederase de igual xeito unha vez transcorridos outros tres anos entre os dous grupos non afectados polo sorteo anterior. A partir de entón seguirase o establecido no número 3 do [[Constitución española de 1978/Título IX#Artigo 159|artigo 159]].</text>
      <sha1>qup92c67ff2birnf8v0y1imdr7z6mbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2157</id>
    <revision>
      <id>4086</id>
      <timestamp>2007-11-06T16:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Constitución española de 1978}}  ==Título V: Das relacións entre o Goberno e as Cortes Xerais==       ===Artigo 108===  O Goberno responde solidariamente da súa xestión políti...</comment>
      <origin>4086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5172" sha1="bqb7aju91ew8zv23yk8snq70iglljul" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título V: Das relacións entre o Goberno e as Cortes Xerais==
     
===Artigo 108===

O Goberno responde solidariamente da súa xestión política perante o Congreso dos Deputados.
     
===Artigo 109===

As cámaras e as súas comisións poderán solicitar, por medio dos presidentes daquelas, a información e axuda que precisen do Goberno e dos seus departamentos e de calquera autoridade do Estado e das comunidades autónomas.
     
===Artigo 110===

#As cámaras e as súas comisións poden reclama-la presencia dos membros do Goberno.
#Os membros do Goberno teñen acceso ás sesións das cámaras e ás súas comisións e a facultade de se faceren oír nelas e poderán solicitar que informen perante aquelas funcionarios dos seus departamentos.
     
===Artigo 111===

#O Goberno e cada un dos seus membros están sometidos ás interpelacións e preguntas que lles formulen nas cámaras. Para esta clase de debate os regulamentos establecerán un tempo mínimo semanal.
#Toda interpelación poderá dar lugar a unha moción na que a cámara manifeste a súa posición.
     
===Artigo 112===

O presidente do Goberno, logo de deliberación do Consello de Ministros, pode formular perante o Congreso dos Deputados a cuestión de confianza sobre o seu programa ou sobre unha declaración de política xeral. A confianza entenderase outorgada cando vote a favor dela a maioría simple dos deputados.
     
===Artigo 113===

#O Congreso dos Deputados pode esixi-la responsabilidade política do Goberno mediante a adopción por maioría absoluta da moción de censura.
#A moción de censura deberá ser proposta cando menos pola décima parte dos deputados, e terá que incluír un candidato á Presidencia do Goberno.
#A moción de censura non poderá ser votada en tanto non transcorran cinco días dende a súa presentación. Nos dous primeiros días do devandito prazo poderán presentarse mocións alternativas.
#Se a moción de censura non fose aprobada polo Congreso, os seus signatarios non poderán presentar outra durante o mesmo período de sesións.
     
===Artigo 114===

#Se o Congreso lle nega a súa confianza ó Goberno, este presentaralle a súa dimisión ó rei e a seguir procederase á designación de presidente do Goberno, segundo o disposto no [[Constitución española de 1978/Título IV#Artigo 99|artigo 99]].
#Se o Congreso adopta unha moción de censura, o Goberno presentaralle a súa dimisión ó rei e o candidato incluído naquela entenderase investido da confianza da cámara para os efectos previstos no [[Constitución española de 1978/Título IV#Artigo 99|artigo 99]]. O rei nomearao presidente do Goberno.
     
===Artigo 115===

#O presidente do Goberno, logo de deliberación do Consello de Ministros, e baixo a súa exclusiva responsabilidade, poderá propoñe-la disolución do Congreso, do Senado ou das Cortes Xerais, que será decretada polo rei. O decreto de disolución fixará a data das eleccións.
#A proposta de disolución non poderá presentarse cando estea en trámite unha moción de censura.
#Non procederá nova disolución antes de que transcorra un ano dende a anterior, agás o disposto no [[Constitución española de 1978/Título IV#Artigo 99|artigo 99, apartado 5]].
     
===Artigo 116===

#Unha lei orgánica regulará os estados de alarma, de excepción e de sitio, e as competencias e limitacións correspondentes.
#O estado de alarma será declarado polo Goberno mediante decreto acordado en Consello de Ministros por un prazo máximo de quince días, dándolle conta ó Congreso dos Deputados, reunido inmediatamente para o efecto; sen a autorización deste non poderá ser prorrogado o citado prazo. O decreto determinará o ámbito territorial a que se estenden os efectos da declaración.
#O estado de excepción será declarado polo Goberno mediante decreto acordado en Consello de Ministros logo de autorización do Congreso dos Deputados. A autorización e proclamación do estado de excepción deberá determinar expresamente os seus efectos, o ámbito territorial a que se estende e a súa duración, que non poderá exceder de trinta días, prorrogables por outro prazo igual, cos mesmos requisitos.
#O estado de sitio será declarado pola maioría absoluta do Congreso dos Deputados, por proposta exclusiva do Goberno. O Congreso determinará o seu ámbito territorial, duración e condicións.
#Non poderá procederse á disolución do Congreso mentres estean declarados algúns dos estados comprendidos no presente artigo, quedando automaticamente convocadas as cámaras de non estaren en período de sesións. O seu funcionamento, así como o dos demais poderes constitucionais do Estado, non poderán interromperse durante a vixencia destes estados. Disolto o Congreso ou expirado o seu mandato, de se producir algunha das situacións que dan lugar a calquera dos citados estados, as competencias do Congreso serán asumidas pola súa Deputación Permanente.
#A declaración dos estados de alarma, de excepción e de sitio non modificarán o principio de responsabilidade do Goberno e dos seus axentes recoñecidos na Constitución e nas leis.</text>
      <sha1>bqb7aju91ew8zv23yk8snq70iglljul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2158</id>
    <revision>
      <id>4087</id>
      <timestamp>2007-11-06T16:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: {{Constitución española de 1978}}  ==Título VI: Do poder xudicial==       ===Artigo 117===  #A xustiza emana do pobo e é administrada en nome do rei por xuíces e maxistrados integ...</comment>
      <origin>4087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5318" sha1="s0hlqwk29pjc3d4obiv2ab48y62s55y" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título VI: Do poder xudicial==
     
===Artigo 117===

#A xustiza emana do pobo e é administrada en nome do rei por xuíces e maxistrados integrantes do poder xudicial, independentes, inamovibles, responsables e sometidos unicamente ó imperio da lei.
#Os xuíces e maxistrados non poderán ser separados, suspendidos, trasladados nin xubilados, a non ser por algunha das causas e coas garantías previstas na lei.
#O exercicio da potestade xurisdiccional en toda clase de procesos, xulgando e facendo executa-lo xulgado, correspóndelles só ós xulgados e tribunais determinados polas leis, conforme as normas de competencia e procedemento que estas establezan.
#Os xulgados e tribunais non exercerán máis funcións cás sinaladas no apartado anterior e as que expresamente lles sexan atribuídas pola lei en garantía de calquera dereito.
#O principio de unidade xurisdiccional é a base da organización e funcionamento dos tribunais. A lei regulará o exercicio da xurisdicción militar no ámbito estrictamente castrense e nos supostos de estado de sitio, segundo os principios da Constitución.
#Prohíbense os tribunais de excepción.
     
===Artigo 118===

É obrigatorio o cumprimento das sentencias e demais resolucións firmes dos xuíces e tribunais, así como prestar tamén a colaboración por eles requirida no curso do proceso e na execución das resolucións.
     
===Artigo 119===

A xustiza será gratuíta cando así o dispoña a lei e, en todo caso, respecto de quen acredite insuficiencia de recursos para litigar.
     
===Artigo 120===

#As actuacións xudiciais serán públicas, coas excepcións previstas nas leis de procedemento.
#O procedemento será predominantemente oral, sobre todo en materia criminal.
#As sentencias serán sempre motivadas e pronunciaranse en audiencia pública.
     
===Artigo 121===

Os danos causados por erro xudicial, así como tamén os que sexan consecuencia do funcionamento anormal da Administración de Xustiza, darán dereito a unha indemnización a cargo do Estado, conforme a lei.
     
===Artigo 122===

#A Lei orgánica do poder xudicial deteminará a constitución, funcionamento e goberno dos xulgados e tribunais, así como o estatuto xurídico dos xuíces e maxistrados de carreira, que formarán un corpo único, e do persoal ó servicio da Administración de Xustiza.
#O Consello Xeral do Poder Xudicial é o órgano de goberno deste. A lei orgánica establecerá o seu estatuto e o réxime de incompatibilidades dos seus membros e as súas funcións, especialmente en materia de nomeamentos, ascensos, inspección e réxime disciplinario.
#O Consello Xeral do Poder Xudicial estará integrado polo presidente do Tribunal Supremo, que o presidirá, e por vinte membros nomeados polo rei por un período de cinco anos. Destes, doce entre xuíces e maxistrados de tódalas categorías xudiciais, nos termos que estableza a lei orgánica; catro por proposta do Congreso dos Deputados, e catro por proposta do Senado, elixidos en ámbolos casos por maioría de tres quintos dos seus membros, entre avogados e outros xuristas, todos eles de recoñecida competencia e con máis de quince anos de exercicio na súa profesión.
     
===Artigo 123===

#O Tribunal Supremo, con xurisdicción en toda España, é o órgano xurisdiccional superior en tódalas ordes, salvo o disposto en materia de garantías constitucionais.
#O presidente do Tribunal Supremo será nomeado polo rei, por proposta do Consello Xeral do Poder Xudicial, da maneira que determine a lei.
     
===Artigo 124===

#O ministerio fiscal, á parte das funcións encomendadas a outros órganos, ten por finalidades promove-la acción da xustiza en defensa da legalidade, dos dereitos dos cidadáns e do interese público tutelado pola lei, de oficio ou por petición dos interesados, así como velar pola independencia dos tribunais e procurar perante estes a satisfacción do interese social.
#O ministerio fiscal exerce as súas funcións mediante órganos de seu, conforme os principios de unidade de actuación e dependencia xerárquica e con suxeición, en todo caso, ós de legalidade e imparcialidade.
#A lei regulará o estatuto orgánico do ministerio fiscal.
#O fiscal xeral do Estado será nomeado polo rei, por proposta do Goberno, unha vez escoitado o Consello Xeral do Poder Xudicial.
     
===Artigo 125===

Os cidadáns poderán exerce-la acción popular e participaren na Administración de Xustiza mediante a institución do xurado, na forma e con respecto a aqueles procesos penais que a lei determine, e tamén nos tribunais consuetudinarios e tradicionais.
     
===Artigo 126===

A policía xudicial depende dos xuíces, dos tribunais e do ministerio fiscal nas súas funcións de pescuda do delicto e de descubrimento e aseguramento do delincuente nos termos que a lei estableza.
     
===Artigo 127===

#Os xuíces e maxistrados, e mailos fiscais, mentres estean en activo, non poderán desempeñar outros cargos públicos nin pertencer a partidos políticos ou sindicatos. A lei establecerá o sistema e modalidades de asociación profesional dos xuíces, maxistrados e fiscais.
#A lei establecerá o réxime de incompatibilidades dos membros do poder xudicial de maneira que asegure a total independencia deles.</text>
      <sha1>s0hlqwk29pjc3d4obiv2ab48y62s55y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2159</id>
    <revision>
      <id>9868</id>
      <parentid>9867</parentid>
      <timestamp>2013-08-29T17:12:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5696" sha1="lhxml0zg7hdirwgaeey54arlmevn40o" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título VII: Economía e facenda==
     
===Artigo 128===

#Toda a riqueza do país nas súas distintas formas e calquera que sexa a súa titularidade está subordinada ó interese xeral.
#Recoñécese a iniciativa pública na actividade económica. Mediante lei poderánselle reservar ó sector público recursos ou servicios esenciais, especialmente no caso de monopolio, e tamén acorda-la intervención de empresas cando así o esixa o interese xeral.
     
===Artigo 129===

#A lei establecerá as formas de participación dos interesados na Seguridade Social e na actividade dos organismos públicos con función que afecte directamente a calidade da vida ou o benestar xeral.
#Os poderes públicos promoverán con eficacia as diversas formas de participación na empresa e fomentarán mediante unha lexislación axeitada as sociedades cooperativas. Tamén establecerán os medios que faciliten o acceso dos traballadores á propiedade dos medios de producción.
     
===Artigo 130===

#Os poderes públicos atenderán a modernización e desenvolvemento de tódolos sectores económicos e, en particular, da agricultura, da gandería, da pesca e da artesanía, co fin de equipara-lo nivel de vida de tódolos españois.
#Co mesmo fin outorgaráselles un tratamento especial ás zonas de montaña.
     
===Artigo 131===

#O Estado mediante lei poderá planifica-la actividade económica xeral para atende-las necesidades colectivas, equilibrar e harmoniza-lo desenvolvemento rexional e sectorial e estimula-lo crecemento da renda e da riqueza e a súa máis xusta distribución.
#O Goberno elaborará os proxectos de planificación de acordo coas previsións que lle sexan subministradas polas comunidades autónomas e o asesoramento e colaboración dos sindicatos e outras organizacións profesionais, empresariais e económicas. A tal fin constituirase un consello, cunha composición e cunhas funcións que se desenvolverán por lei.
     
===Artigo 132===

#A lei regulará o réxime xurídico dos bens de dominio público e dos comunais, inspirándose nos principios de inalienabilidade, imprescritibilidade e inembargabilidade, así como a súa desafectación.
#Son bens de dominio público estatal os que determine a lei e, en todo caso, a zona marítimo-terrestre, as praias, o mar territorial e os recursos naturais da zona económica e a plataforma continental.
#Regularanse por lei o patrimonio do Estado e o patrimonio nacional, a súa administración, defensa e conservación.
     
===Artigo 133===

#A potestade orixinaria para establece-los tributos correspóndelle exclusivamente ó Estado, mediante lei.
#As comunidades autónomas e as corporacións locais poderán establecer e esixir tributos de acordo coa Constitución e coas leis.
#Todo beneficio fiscal que afecte os tributos do Estado deberase establecer por lei.
#As administracións públicas só poderán contraer obrigas financeiras e realizar gastos de acordo coas leis.
     
===Artigo 134===

#Correspóndelle ó Goberno a elaboración dos orzamentos xerais do Estado e ás Cortes Xerais o seu exame, emenda e aprobación.
#Os orzamentos xerais do Estado terán carácter anual, incluirán a totalidade dos gastos e ingresos do sector público estatal e neles consignarase o importe dos beneficios fiscais que afecten ós tributos do Estado.
#O Goberno deberá presentar perante o Congreso dos Deputados os orzamentos xerais do Estado cando menos tres meses antes da expiración dos do ano anterior.
#Se a Lei de orzamentos non se aprobase antes do primeiro día do exercicio económico correspondente, consideraranse automaticamente prorrogados os orzamentos do exercicio anterior ata a aprobación dos novos.
#Aprobados os orzamentos xerais do Estado, o Goberno poderá presentar proxectos de lei que impliquen aumento do gasto público ou diminución dos ingresos correspondentes ó mesmo exercicio orzamentario.
#Toda proposición ou emenda que supoña aumento dos créditos ou diminución dos ingresos orzamentarios requirirá a conformidade do Goberno para a súa tramitación.
#A Lei de orzamentos non pode crear tributos. Poderá modificalos cando estea previsto nunha lei tributaria substantiva.
     
===Artigo 135{{ref|1}}===

#&lt;s&gt;O Goberno terá que estar autorizado por lei para emitir débeda pública ou contraer crédito.&lt;/s&gt;
#&lt;s&gt;Os créditos para satisface-lo pago de intereses e capital da débeda pública do Estado consideraranse sempre incluídos no estado de gastos dos orzamentos e non poderán ser obxecto de emenda ou modificación, mentres se axusten ás condicións da lei de emisión.&lt;/s&gt;

===Artigo 136===

#O Tribunal de Contas é o supremo órgano fiscalizador das contas e da xestión económica do Estado, así como do sector público. Dependerá directamente das Cortes Xerais e exercerá as súas funcións por delegación delas no exame e comprobación da Conta xeral do Estado.
#As contas do Estado e do sector público estatal renderánselle ó Tribunal de Contas e serán censuradas por este. O Tribunal de Contas, sen perda da súa propia xurisdicción, remitiralle ás Cortes Xerais un informe anual no que, cando proceda, comunicará as infraccións ou responsabilidades nas que, ó seu xuízo, se incorrese.     
#Os membros do Tribunal de Contas gozarán da mesma independencia e inamovibilidade e estarán sometidos ás mesmas incompatibilidades cós xuíces.
#Unha lei orgánica regulará a composición, organización e funcións do Tribunal de Contas.

==Nota==
#{{note|1}} Redactado polo artigo único da Reforma da Constitución Española de 27 de setembro de 2011 («B.O.E.» 27 setembro). Vixencia: 27 setembro 2011.</text>
      <sha1>lhxml0zg7hdirwgaeey54arlmevn40o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título VIII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2160</id>
    <revision>
      <id>20869</id>
      <parentid>6822</parentid>
      <timestamp>2021-11-04T10:42:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <comment>/* Artigo 149 */</comment>
      <origin>20869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24540" sha1="1cm1mjwnbrexnt86oaokfhy3ruy1ewz" xml:space="preserve">{{estilo}}
{{Constitución española de 1978}}

==Título VIII: Da organización territorial do Estado==
     
===Capítulo Primeiro: Principios xerais===
     
====Artigo 137====

O Estado organízase territorialmente en municipios, en provincias e nas comunidades autónomas que se constitúan. Todas estas entidades gozan de autonomía para a xestión dos seus respectivos intereses.
     
====Artigo 138====

#O Estado garante a realización efectiva do principio de solidariedade consagrado no [[Constitución española de 1978/Título Preliminar#Artigo 2|artigo 2]] da Constitución, mirando de establecer un equilibrio económico axeitado e xusto entre as diversas partes do territorio español, e atendendo en particular as circunstancias do feito insular.
#As diferencias entre os estatutos das diferentes comunidades autónomas non poderán implicar, en caso ningún, privilexios económicos ou sociais.
     
====Artigo 139====

#Tódolos españois teñen os mesmos dereitos e obrigas en calquera parte do territorio do Estado.
#Ningunha autoridade poderá adoptar medidas que directa ou indirectamente obstaculicen a liberdade de circulación e establecemento das persoas e a libre circulación de bens en todo o territorio español.
     
===Capítulo Segundo: Da Administración local===
     
====Artigo 140====

A Constitución garante a autonomía dos municipios. Estes gozarán de personalidade xurídica plena. O seu goberno e administración correspóndelles ós seus respectivos concellos, integrados polos alcaldes e mailos concelleiros. Os concelleiros serán elixidos polos veciños do municipio mediante sufraxio universal, igual, libre, directo e secreto, na forma establecida pola lei. Os alcaldes serán elixidos polos concelleiros ou polos veciños. A lei regulará as condicións nas que conveña o réxime de concello aberto.
     
====Artigo 141====

#A provincia é unha entidade local con personalidade xurídica propia, definida pola agrupación de municipios e división territorial para o cumprimento das actividades do Estado. Calquera alteración dos límites provinciais terá que ser aprobada polas Cortes Xerais mediante lei orgánica.
#O goberno e a administración autónoma das provincias estaranlles encomendados a deputacións ou a outras corporacións de carácter representativo.
#Poderanse crear agrupacións de municipios diferentes da provincia.
#Nos arquipélagos, as illas terán ademais a súa administración propia en forma de cabidos ou consellos.
     
====Artigo 142====

As facendas locais deberán dispoñer dos medios suficientes para o desempeño das funcións que a lei lles atribúe ás corporacións respectivas e nutriranse fundamentalmente de tributos propios e de participación nos do Estado e nos das comunidades autónomas.
     
===Capítulo Terceiro: Das comunidades autónomas===
     
====Artigo 143====

#No exercicio do dereito á autonomía recoñecido no [[Constitución española de 1978/Título Preliminar#Artigo 2|artigo 2]] da Constitución, as provincias limítrofes con características históricas, culturais e económicas comúns, os territorios insulares e as provincias con entidade rexional histórica poderán acceder ó seu autogoberno e constituírse en comunidades autónomas conforme o previsto neste título e nos respectivos estatutos.
#A iniciativa do proceso autonómico correspóndelles a tódalas deputacións interesadas ou ó órgano interinsular correspondente e ás dúas terceiras partes dos municipios se a súa poboación representa, cando menos, a maioría do censo electoral de cada provincia ou illa. Estes requisitos terán que ser cumpridos no prazo de seis meses dende o primeiro acordo adoptado neste sentido por algunha das corporacións locais interesadas.
#A iniciativa, en caso de non prosperar, só se poderá reiterar pasados cinco anos.
     
====Artigo 144====

As Cortes Xerais, mediante lei orgánica, poderán, por motivos de interese nacional:
     
:::a) Autoriza-la constitución dunha comunidade autónoma cando o seu ámbito territorial non supere o dunha provincia e non reúna as condicións do apartado 1 do [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 143|artigo 143]].
     
:::b) Autorizar ou acordar, segundo os casos, un estatuto de autonomía para territorios que non estean integrados na organización provincial.
     
:::c) Substituí-la iniciativa das corporacións locais a que se refire o apartado 2 do [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 143|artigo 143]].
     
====Artigo 145==== 
 
#Non se admitirá en caso ningún a federación de comunidades autónomas.
#Os estatutos poderán preve-los supostos, requisitos e termos en que as comunidades autónomas poderán concertar convenios entre si para a xestión e prestación de servicios propios delas, así como o carácter e efectos da correspondente comunicación ás Cortes Xerais. Nos outros supostos, os acordos de cooperación entre as comunidades autónomas necesitarán a autorización das Cortes Xerais.
     
====Artigo 146====

O proxecto de estatuto será elaborado por unha asemblea composta polos membros da deputación ou órgano interinsular das provincias afectadas e polos deputados e senadores elixidos nelas e seralle elevado ás Cortes Xerais para a súa tramitación como lei.
     
====Artigo 147====

#Dentro dos termos da presente Constitución os estatutos serán a norma institucional básica de cada comunidade autónoma e o Estado recoñeceraos e ampararaos como parte integrante do seu ordenamento xurídico.
#Os estatutos de autonomía deberán conter:
     
:::a) A denominación da comunidade que mellor lle corresponda á súa identidade histórica.
     
:::b) A delimitación do seu territorio.
     
:::c) A denominación, organización e sede das institucións autónomas propias.
     
:::d) As competencias asumidas dentro do marco establecido na Constitución e as bases para o traspaso dos servicios correspondentes a elas.
     
:3. A reforma dos estatutos axustarase ó procedemento que neles se estableza e requirirá, en todo caso, a aprobación polas Cortes Xerais, mediante lei orgánica.
     
====Artigo 148====

#As comunidades autónomas poderán asumir competencias nas seguintes materias:
     
:::1.º Organización das súas institucións de autogoberno.
     
:::2.º As alteracións dos termos municipais comprendidos no seu territorio e, en xeral, as funcións que lle correspondan á Administración do Estado sobre as corporacións locais e de transferencia autorizada pola lexislación sobre réxime local.
     
:::3.º Ordenación do territorio, urbanismo e vivenda.
     
:::4.º As obras públicas de interese da comunidade autónoma no seu propio territorio.
     
:::5.º As vías férreas e estradas de percorrido comprendido integramente no territorio da comunidade autónoma e, nos mesmos termos, o transporte levado a cabo por estes medios ou por cable.
     
:::6.º Os portos de refuxio, os portos e aeroportos deportivos e, en xeral, os que non desenvolvan actividades comerciais.
     
:::7.º A agricultura e a gandería, de acordo coa ordenación xeral da economía.
     
:::8.º Os montes e aproveitamentos forestais.
     
:::9.º A xestión en materia de protección do medio ambiente.
     
:::10.º Os proxectos, construcción e explotación dos aproveitamentos hidráulicos, canles e regadíos de interese da comunidade autónoma; as augas minerais e termais.
     
:::11.º A pesca nas augas interiores, o marisqueo e a acuicultura, a caza e a pesca fluvial.
     
:::12.º Feiras interiores.
     
:::13.º O fomento do desenvolvemento económico da comunidade autónoma dentro dos obxectivos marcados pola política económica nacional.
     
:::14.º Artesanía.
     
:::15.º Museos, bibliotecas e conservatorios de música de interese para a comunidade autónoma.
     
:::16.º Patrimonio monumental de interese da comunidade autónoma.
     
:::17.º O fomento da cultura, da investigación e, se é o caso, do ensino da lingua da comunidade autónoma.
     
:::18.º Promoción e ordenación do turismo no seu ámbito territorial.
     
:::19.º Promoción do deporte e da axeitada utilización do lecer.
     
:::20.º Asistencia social.
     
:::21.º Sanidade e hixiene.
     
:::22.º A vixilancia e protección dos seus edificios e instalacións. A coordinación e demais facultades en relación coas policías locais nos termos que estableza unha lei orgánica.
     
:2. Transcorridos cinco anos, e mediante a reforma dos seus estatutos, as comunidades autónomas poderán ampliar sucesivamente as súas competencias dentro do marco establecido no [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 149|artigo 149]].
     
====Artigo 149====

#O Estado ten competencia exclusiva sobre as seguintes materias:
     
:::1.º A regulación das condicións básicas que garantan a igualdade de tódolos españois no exercicio dos dereitos e no cumprimento dos deberes constitucionais.
     
:::2.º Nacionalidade, inmigración, emigración, estranxeiría e dereito de asilo.
     
:::3.º Relacións internacionais.
     
:::4.º Defensa e Forzas Armadas.
     
:::5.º Administración de Xustiza.
     
:::6.º Lexislación mercantil, penal e penitenciaria; lexislación procesual, sen perda das necesarias especialidades que nesta orde deriven das particularidades do dereito substantivo das comunidades autónomas.
     
:::7.º Lexislación laboral, sen prexuízo da súa execución polos órganos das comunidades autónomas.
     
:::8.º Lexislación civil, á parte da conservación, modificación e desenvolvemento polas comunidades autónomas dos dereitos civís, forais ou especiais, alí onde existan. En todo caso, as regras relativas á aplicación e eficacia das normas xurídicas, relacións xurídico-civís relativas ás formas de matrimonio, ordenación dos rexistros e instrumentos públicos, bases das obrigas contractuais, normas para resolve-los conflictos de leis e determinación das fontes do dereito, con respecto, no caso derradeiro, ás normas de dereito foral ou especial.
     
:::9.º Lexislación sobre propiedade intelectual e industrial.
     
:::10.º Réxime aduaneiro e arancelario; comercio exterior.
     
:::11.º Sistema monetario: divisas, cambio e convertibilidade; bases da ordenación do crédito, banca e seguros.
     
:::12.º Lexislación sobre pesas e medidas, determinación da hora oficial.
     
:::13.º Bases e coordinación da planificación xeral da actividade económica.
     
:::14.º Facenda xeral e débeda do Estado.
     
:::15.º Fomento e coordinación xeral da investigación científica e técnica.
     
:::16.º Sanidade exterior. Bases e coordinación xeral da sanidade. Lexislación sobre os productos farmacéuticos.
     
:::17.º Lexislación básica e réxime económico da Seguridade Social, sen prexuízo da execución dos seus servicios polas comunidades autónomas.
     
:::18.º As bases do réxime xurídico das administracións públicas e do réxime estatutario dos seus funcionarios, que, en todo caso, lles garantirán ós administrados un tratamento común ante elas; o procedemento administrativo común, sen prexuízo das especialidades derivadas da organización propia das comunidades autónomas; lexislación sobre expropiación forzosa; lexislación básica sobre contratos e concesións administrativas e o sistema de responsabilidade de tódalas administracións públicas.
     
:::19.º Pesca marítima, sen prexuízo das competencias que na ordenación do sector se lles atribúan ás comunidades autónomas.
     
:::20.º Mariña mercante e abandeiramento de buques; iluminación de costas e sinais marítimos; portos de interese xeral; aeroportos de interese xeral; control do espacio aéreo, tránsito e transporte aéreo, servicio meteorolóxico e matriculación de aeronaves.
     
:::21.º Vías férreas e transportes terrestres que transcorran polo territorio de máis dunha comunidade autónoma; réxime xeral de comunicacións; tráfico e circulación de vehículos de motor; correos e telecomunicacións; cables aéreos, submarinos e radiocomunicación.
     
:::22.º A lexislación, ordenación e concesión de recursos e aproveitamentos hidráulicos cando as augas corran por máis dunha comunidade autónoma, e a autorización das instalacións eléctricas, cando o seu aproveitamento afecte outra comunidade ou o transporte de enerxía saia do seu ámbito territorial.
     
:::23.º Lexislación básica sobre protección do medio ambiente sen prexuízo das facultades das comunidades autónomas de estableceren normas adicionais de protección. A lexislación básica sobre montes, aproveitamentos forestais e vías pecuarias.
     
:::24.º Obras públicas de interese xeral ou de realización que afecte máis dunha comunidade autónoma.
     
:::25.º Bases do réxime mineiro e enerxético.
     
:::26.º Réxime de produción, comercio, posesión e uso de armas e explosivos.
     
:::27.º Normas básicas do réxime de prensa, radio e televisión e, en xeral, de tódolos medios de comunicación social, sen perda das facultades que no seu desenvolvemento e execución lles correspondan ás comunidades autónomas.
     
:::28.º Defensa do patrimonio cultural, artístico e monumental español contra a exportación e a espoliación; museos, bibliotecas e arquivos de titularidade estatal, sen tocar á súa xestión por parte das comunidades autónomas.
     
:::29.º Seguridade pública, sen prexuízo da posibilidade de creación de policías polas comunidades autónomas na forma que se estableza nos respectivos estatutos no marco do que dispoña unha lei orgánica.
     
:::30.º Regulación das condicións de obtención, expedición e homologación de títulos académicos e profesionais e normas básicas para o desenvolvemento do [[Constitución española de 1978/Título I#Artigo 27|artigo 27]] da Constitución a fin de garanti-lo cumprimento das obrigas dos poderes públicos nesta materia.
     
:::31.º Estatística para fins estatais.
     
:::32.º Autorización para a convocatoria de consultas populares por vía de referendo.
     
:2. Á parte das competencias que poderán asumi-las comunidades autónomas, o Estado considerará o servicio da cultura como deber e atribución esencial e facilitará a comunicación cultural entre as comunidades autónomas de acordo con elas.
     
:3. As materias non atribuídas expresamente ó Estado por esta Constitución poderán corresponderlles ás comunidades autónomas, segundo os seus respectivos estatutos. A competencia sobre as materias que non foran asumidas polos estatutos de autonomía corresponderalle ó Estado, e as normas deste prevalecerán, en caso de conflicto, sobre as das comunidades autónomas en todo o que non estea atribuído á exclusiva competencia destas. O dereito estatal será, en calquera caso, supletorio do dereito das comunidades autónomas.

====Artigo 150====

#As Cortes Xerais, en materias de competencia estatal, poderán atribuírlles a todas ou a algunha das comunidades autónomas a facultade de dictaren, para si mesmas, normas lexislativas no marco dos principios, bases e directrices fixados por unha lei estatal. Á parte das competencias dos tribunais, en cada lei marco establecerase a modalidade do control das Cortes Xerais sobre estas normas lexislativas das comunidades autónomas.
#O Estado poderá transferir ou delegar nas comunidades autónomas, mediante lei orgánica, facultades correspondentes a materia de titularidade estatal que pola súa propia natureza sexan susceptibles de transferencia ou delegación. A lei preverá en cada caso a correspondente transferencia de medios financeiros, así como as formas de control que reserve para si o Estado.
#O Estado poderá dictar leis que establezan os principios necesarios para harmoniza-las disposicións normativas das comunidades autónomas, aínda no caso de materias atribuídas á competencia destas, cando así o esixa o interese xeral. Correspóndelle ás Cortes Xerais, por maioría absoluta de cada cámara, a apreciación desta necesidade.
     
====Artigo 151====

#Non será necesario deixar transcorre-lo prazo de cinco anos a que se refire o apartado 2 do [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 148|artigo 148]] cando a iniciativa do proceso autonómico sexa acordada dentro do prazo do [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 143|artigo 143.2]], ademais de polas deputacións ou os órganos interinsulares correspondentes, polas tres cuartas partes dos concellos de cada unha das provincias afectadas que representen, cando menos, a maioría do censo electoral de cada unha delas e a citada iniciativa sexa ratificada mediante referendo polo voto afirmativo da maioría absoluta dos electores de cada provincia nos termos que estableza unha lei orgánica.
#No suposto previsto no apartado anterior, o procedemento para a elaboración do estatuto será o seguinte:
     
:::1.º O Goberno convocará tódolos deputados e senadores elixidos nas circunscricións comprendidas no ámbito territorial que pretenda acceder ó autogoberno, para que se constitúan en asemblea, para os únicos efectos de elaboraren o correspondente proxecto de estatuto de autonomía, mediante o acordo da maioría absoluta dos seus membros.
     
:::2.º Aprobado o proxecto de estatuto pola asemblea de parlamentarios, remitiráselle á Comisión Constitucional do Congreso, a cal, dentro do prazo de dous meses, o examinará co concurso e asistencia dunha delegación da asemblea propoñente para determinaren de común acordo a súa formulación definitiva.
     
:::3.º Se se alcanzase o devandito acordo, o texto resultante será sometido a referendo do corpo electoral das provincias comprendidas no ámbito territorial do proxectado estatuto.
     
:::4.º Se o proxecto de estatuto é aprobado en cada provincia pola maioría dos votos validamente emitidos, seralle elevado ás Cortes Xerais. Os plenos de ámbalas cámaras decidirán sobre o texto mediante un voto de ratificación. Aprobado o estatuto, o rei sancionarao e promulgarao como lei.
     
:::5.º De non alcanzarse o acordo ó que se refire o apartado 2.º deste número, o proxecto de estatuto será tramitado como proxecto de lei perante as Cortes Xerais. O texto aprobado por estas será sometido a referendo do corpo electoral das provincias comprendidas no ámbito territorial do proxectado estatuto. No caso de ser aprobado pola maioría dos votos validamente emitidos en cada provincia, procederá a súa promulgación nos termos do parágrafo anterior.
     
:3. Nos casos dos parágrafos 4.º e 5.º do apartado anterior, a non aprobación do proxecto de estatuto por unha ou varias provincias non impedirá a constitución entre as restantes da comunidade autónoma proxectada, na forma que estableza a lei orgánica prevista no apartado 1 deste artigo.
     
====Artigo 152====

#Nos estatutos aprobados polo procedemento a que se refire o artigo anterior, a organización institucional autonómica basearase nunha asemblea lexislativa elixida por sufraxio universal conforme un sistema de representación proporcional que asegure, ademais, a representación das diversas zonas do territorio; un consello de goberno con funcións executivas e administrativas, e un presidente, elixido pola asemblea, de entre os seus membros, e nomeado polo rei, a quen lle corresponde a dirección do consello de goberno, a suprema representación da respectiva comunidade e a ordinaria do Estado naquela. O presidente e os membros do consello de goberno serán politicamente responsables ante a asemblea. Un Tribunal Superior de Xustiza, sen prexuízo da xurisdicción que lle corresponde ó Tribunal Supremo, culminará a organización xudicial no ámbito territorial da comunidade autónoma. Nos estatutos das comunidades autónomas poderán establecerse os supostos e as formas de participación daquelas na organización das demarcacións xudiciais do territorio. Todo isto de conformidade co previsto na Lei orgánica do poder xudicial e dentro da unidade e independencia deste. Sen prexuízo do disposto no [[Constitución española de 1978/Título VI#Artigo 123|artigo 123]], as sucesivas instancias procesuais, se é o caso, esgotaranse perante órganos xudiciais radicados no mesmo territorio da comunidade autónoma no que estea o órgano competente en primeira instancia.
     
:2. Unha vez sancionados e promulgados os respectivos estatutos, só poderán ser modificados mediante os procedementos neles establecidos e con referendo entre os electores inscritos nos censos correspondentes.
     
:3. Mediante a agrupación de municipios limítrofes, os estatutos poderán establecer circunscricións territoriais de seu que gozarán dunha personalidade xurídica plena.
     
====Artigo 153====

O control da actividade dos órganos das comunidades autónomas exercerao:
     
:::a) O Tribunal Constitucional, o relativo á constitucionalidade das súas disposicións normativas con forza de lei.
     
:::b) O Goberno, logo de dictame do Consello de Estado, o do exercicio de funcións delegadas a que se refire o apartado 2 do [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 150|artigo 150]].
     
:::c) A xurisdicción contencioso-administrativa, o da Administración autónoma e as súas normas regulamentarias.
     
:::d) O Tribunal de Contas, o económico e orzamentario.
     
====Artigo 154====

Un delegado nomeado polo Goberno dirixirá a Administración do Estado no territorio da comunidade autónoma e coordinaraa, cando proceda, coa Administración propia da comunidade.
     
====Artigo 155====

#Se unha comunidade autónoma non cumprise as obrigas que a Constitución ou outras leis lle impoñan, ou actuase de forma que atente gravemente ó interese xeral de España, o Goberno, logo de requirimento ó presidente da comunidade autónoma e, no caso de non ser atendido, coa aprobación por maioría absoluta do Senado, poderá adopta-las medidas necesarias para obrigar a aquela ó cumprimento forzoso das citadas obrigas ou para a protección do mencionado interese xeral.
#Para a execución das medidas previstas no apartado anterior, o Goberno poderá darlles instruccións a tódalas autoridades das comunidades autónomas.
     
====Artigo 156====

#As comunidades autónomas gozarán de autonomía financeira para o desenvolvemento e execución das súas competencias de acordo cos principios de coordinación coa Facenda estatal e de solidariedade entre tódolos españois.
#As comunidades autónomas poderán actuar como delegados ou colaboradores do Estado para a recadación, a xestión e a liquidación dos recursos tibutarios daquel, de acordo coas leis e os estatutos.
     
====Artigo 157====

#Os recursos das comunidades autónomas estarán constituídos por:
     
:::a) Impostos cedidos total ou parcialmente polo Estado; recargos sobre impostos estatais e outras participacións nos ingresos do Estado.
     
:::b) Os seus propios impostos, taxas e contribucións especiais.
     
:::c) Transferencias dun Fondo de Compensación Interterritorial e outras asignacións con cargo ós orzamentos xerais do Estado.
     
:::d) Rendementos procedentes do seu patrimonio e ingresos de dereito privado.
     
:::e) O producto das operacións de crédito.
     
:2. As comunidades autónomas non poderán en ningún caso adoptar medidas tributarias sobre bens situados fóra do seu territorio ou que supoñan obstáculo á libre circulación de mercancías ou servicios.
     
:3. Mediante lei orgánica poderá regularse o exercicio das competencias financeiras enumeradas no precedente apartado 1, as normas que resolvan os conflictos que puideran xurdir e as posibles formas de colaboración financeira entre as comunidades autónomas e o Estado.
     
====Artigo 158====

#Nos orzamentos xerais do Estado poderase establecer unha asignación ás comunidades autónomas en función do volume dos servicios e actividades estatais que asumisen e da garantía dun nivel mínimo na prestación dos servicios públicos fundamentais en todo o territorio español.
#A fin de corrixir desequilibrios económicos interterritoriais e facer efectivo o principio de solidariedade constituirase un Fondo de Compensación con destino a gastos de investimento; os recursos deste fondo serán distribuídos polas Cortes Xerais entre as comunidades autónomas e provincias, se é o caso.</text>
      <sha1>1cm1mjwnbrexnt86oaokfhy3ruy1ewz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1978/Título III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2161</id>
    <revision>
      <id>19008</id>
      <parentid>18998</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:HombreDHojalata|HombreDHojalata]]</comment>
      <origin>14582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18641" sha1="l4hz19co1h6c18lkia1tssehey6px5h" xml:space="preserve">{{Constitución española de 1978}}

==Título III: Das Cortes Xerais==
===Capítulo Primeiro: Das cámaras===
====Artigo 66====
#As Cortes Xerais representan ó pobo español e están formadas polo Congreso dos Deputados e o Senado.
#As Cortes Xerais exercen a potestade lexislativa do Estado, aproban os seus orzamentos, controlan a acción do Goberno e teñen as demais competencias que lles atribúa a Constitución.
#As Cortes Xerais son inviolables.
     
====Artigo 67====
#Ninguén poderá ser membro das dúas cámaras simultaneamente, nin acumula-la acta dunha asemblea de comunidade autónoma coa de deputado ó Congreso.
#Os membros das Cortes Xerais non estarán ligados por mandato imperativo.
#As reunións de parlamentarios que se celebren sen convocatoria regulamentaria non vincularán as cámaras e non poderán facer exercicio das súas funcións nin ostentación dos seus privilexios.
     
====Artigo 68====
#O Congreso componse dun mínimo de 300 e un máximo de 400 deputados, elixidos por sufraxio universal, libre, igual, directo e secreto, nos termos que estableza a lei.
#A circunscrición electoral é a provincia. As poboacións de Ceuta e Melilla estarán representadas con cadanseu deputado. A lei distribuirá o número total de deputados, asignándolle unha representación mínima inicial a cada circunscrición e distribuíndo os demais en proporción á súa poboación.
#A elección verificarase en cada circunscrición atendendo criterios de representación proporcional.
#O Congreso elíxese por catro anos. O mandato dos deputados termina catro anos despois da súa elección ou o día da disolución da cámara.
#Son electores e elixibles tódolos españois que estean en pleno uso dos seus dereitos políticos. A lei recoñecerá e o Estado facilitará o exercicio do dereito de sufraxio ós españois que se atopen fóra do territorio de España.
#As eleccións terán lugar entre os trinta días e sesenta días dende a terminación do mandato. O Congreso electo deberá de ser convocado dentro dos vintecinco días seguintes á celebración das eleccións.
     
====Artigo 69====
#O Senado é a cámara de representación territorial.
#En cada provincia elixiranse catro senadores por sufraxio universal, libre, igual, directo e secreto, polos votantes de cada unha delas, nos termos que sinale unha lei orgánica.
#Nas provincias insulares, cada illa ou agrupación delas, con cabido ou consello insular, constituirá unha circunscrición para efectos de elección de senadores, correspondéndolle tres a cada unha das illas maiores —Gran Canaria, Mallorca e Tenerife— e un a cada unha das seguintes illas ou agrupacións: Ibiza-Formentera, Menorca, Fuerteventura, Gomera, Hierro, Lanzarote e La Palma.
#As poboacións de Ceuta e Melilla elixirán cada unha delas dous senadores.
#As comunidades autónomas designarán ademais un senador e outro máis por cada millón de habitantes do seu respectivo territorio. A designación corresponderalle á asemblea lexislativa ou, no seu defecto, ó órgano colexiado superior da comunidade autónoma, de acordo co que establezan os estatutos, que asegurarán, en todo caso, a adecuada representación proporcional.
#O Senado elíxese por catro anos. O mandato dos senadores termina catro anos despois da súa elección ou o día da disolución da cámara.
     
====Artigo 70====
#A lei electoral determinará as causas de inelixibilidade e incompatibilidade dos deputados e senadores, que comprenderán, en todo caso:
     
:::a) Os compoñentes do Tribunal Constitucional.
     
:::b) Os altos cargos da Administración do Estado que determine a lei, coa excepción dos membros do Goberno.
     
:::c) O Defensor do Pobo.
     
:::d) Os maxistrados, xuíces e fiscais en activo.
     
:::e) Os militares profesionais e membros das forzas e corpos de seguridade e policía en activo.
     
:::f) Os membros das xuntas electorais.
     
:2. A validez das actas e credenciais dos membros de ámbalas cámaras estará sometida a control xudicial, nos termos que estableza a lei electoral.
     
====Artigo 71====
#Os deputados e senadores gozarán de inviolabilidade polas opinións manifestadas no exercicio das súas funcións.
#Durante o período do seu mandato os deputados e senadores gozarán tamén de inmunidade e só poderán ser detidos en caso de flagrante delicto. Non poderán ser inculpados nin procesados sen a previa autorización da cámara respectiva.
#Nas causas contra deputados e senadores será competente a Sala do Penal do Tribunal Supremo.
#Os deputados e senadores percibirán unha asignación que será fixada polas respectivas cámaras.
     
====Artigo 72====
#As cámaras establecen os seus propios regulamentos, aproban autonomamente os seus orzamentos e, de común acordo, regulan o estatuto do persoal das Cortes Xerais. Os regulamentos e a súa reforma serán sometidos a unha votación final sobre a súa totalidade, que requirirá a maioría absoluta.
#As cámaras elixen os seus respectivos presidentes e os demais membros das súas mesas. As sesións conxuntas serán presididas polo presidente do Congreso e rexeranse por un regulamento das Cortes Xerais aprobado por maioría absoluta de cada cámara.
#Os presidentes das cámaras exercen en nome delas tódolos poderes administrativos e facultades de policía no interior das súas respectivas sedes.
     
====Artigo 73====
#As cámaras reuniranse anualmente en dous períodos ordinarios de sesións: o primeiro, de setembro a decembro, e o segundo, de febreiro a xuño.
     
#As cámaras poderán reunirse en sesións extraordinarias por petición do Goberno, da Deputación Permanente ou da maioría absoluta dos membros de calquera das cámaras. As sesións extraordinarias deberanse convocar sobre unha orde do día determinada e serán clausuradas unha vez que esta se esgote.
     
====Artigo 74====
#As cámaras reuniranse en sesión conxunta para o exercicio das competencias non lexislativas que o [[Constitución española de 1978/Título II#Título II: Da Coroa|título II]] lle atribúe expresamente ás Cortes Xerais.
#As decisións das Cortes Xerais previstas nos artigos [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 94|94.1]], [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 145|145.2]] e [[Constitución española de 1978/Título VIII#Artigo 158|158.2]] adoptaranse por maioría de cada unha das cámaras. No primeiro caso, o procedemento iniciarao o Congreso, e nos outros dous, o Senado. En ámbolos casos, se non houbera acordo entre Senado e Congreso, intentarase obter por unha comisión mixta composta de igual número de deputados e senadores. A comisión presentará un texto, que será votado por ámbalas cámaras. Se non se aproba na forma establecida decidirá o Congreso por maioría absoluta.
     
====Artigo 75====
#As cámaras funcionarán en Pleno e por comisións.
#As cámaras poderán delegar nas comisións lexislativas permanentes a aprobación de proxectos ou proposicións de lei. O Pleno poderá, con todo, avocar en calquera momento o debate e votación de calquera proxecto ou proposición de lei que xa fora obxecto desta delegación.
#Quedan exceptuados do disposto no apartado anterior a reforma constitucional, as cuestións internacionais, as leis orgánicas e de bases e os orzamentos xerais do Estado.
     
====Artigo 76====
#O Congreso e o Senado, e, se é o caso, ámbalas cámaras asemade, poderán nomear comisións de investigación sobre calquera asunto de interese público. As súas conclusións non serán vinculantes para os tribunais, nin afectarán ás resolucións xudiciais, sen prexuízo de que o resultado da investigación lle sexa comunicado ó ministerio fiscal para o exercicio, cando proceda, das accións oportunas.
#Será obrigatorio comparecer por requirimento das cámaras. A lei regulará as sancións que poidan impoñerse por incumprimento desta obriga.
     
====Artigo 77====
#As cámaras poden recibir peticións individuais e colectivas, sempre por escrito, quedando prohibida a presentación directa por manifestacións cidadás.
#As cámaras pódenlle remitir ó Goberno as peticións que reciban. O Goberno está obrigado a explicarse sobre o seu contido, sempre que as cámaras o esixan.
     
====Artigo 78====
#En cada cámara haberá unha Deputación Permanente composta por un mínimo de vinteún membros, que representarán ós grupos parlamentarios, en proporción á súa importancia numérica.
#As deputacións permanentes estarán presididas polo presidente da cámara respectiva e terán como funcións a prevista no [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 73|artigo 73]], a de asumi-las facultades que lles correspondan ás cámaras, de acordo cos [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 86|artigos 86]] e [[Constitución española de 1978/Título V#Artigo 116|116]], en caso de que estas fosen disoltas ou expirase o seu mandato, e a de velar polos poderes das cámaras, cando estas non estean reunidas.
#Expirado o mandato ou en caso de disolución, as deputacións permanentes seguirán exercendo as súas funcións ata a constitución das novas Cortes Xerais.
#Reunida a cámara correspondente, a Deputación Permanente dará conta dos asuntos tratados e das súas decisións.
     
====Artigo 79====
#Para adoptaren acordos as cámaras deben estar reunidas regulamentariamente e con asistencia da maioría dos seus membros.     
#Eses acordos, para seren válidos, deberán ser aprobados pola maioría dos membros presentes, sen prexuízo das maiorías especiais que establezan a Constitución ou as leis orgánicas e mailas que para a elección de persoas establezan os regulamentos das cámaras.     
#O voto de senadores e deputados é persoal e indelegable.
     
====Artigo 80====
As sesións plenarias das cámaras serán públicas, salvo acordo contrario de cada cámara, adoptado por maioría absoluta ou de acordo co regulamento.

===Capítulo Segundo: Da elaboración das leis===
====Artigo 81====
#Son leis orgánicas as relativas ó desenvolvemento dos dereitos fundamentais e das liberdades públicas, as que aproben os estatutos de autonomía e o réxime electoral xeral e as demais previstas na Constitución.
#A aprobación, modificación ou derrogación das leis orgánicas esixirá maioría absoluta do Congreso, nunha votación final sobre o conxunto do proxecto.
     
====Artigo 82====
#As Cortes Xerais poderán delegar no Goberno a potestade de dictar normas con categoría de lei sobre materias determinadas non incluídas no artigo anterior.
#A delegación lexislativa deberase outorgar mediante unha lei de bases cando o seu obxecto sexa a formación de textos articulados ou por unha lei ordinaria cando se trate de refundir varios textos legais nun só.
#A delegación lexislativa teráselle que outorgar ó Goberno de forma expresa para materia concreta e con fixación do prazo para o seu exercicio. A delegación esgotarase polo uso que dela faga o Goberno mediante a publicación da norma correspondente. Non poderá entenderse concedida de modo implícito ou por tempo indeterminado. Tampouco poderá ser permitida a subdelegación a autoridades distintas do propio Goberno.
#As leis de bases delimitarán con precisión o obxecto e alcance da delegación lexislativa e os principios e criterios que se han de seguir no seu exercicio.
#A autorización para refundir textos legais determinará o ámbito normativo a que se refire o contido da delegación, especificando se se circunscribe á mera formulación dun texto único ou se se inclúe a regularización, aclaración e harmonización dos textos legais que van ser refundidos.
#Sen prexuízo da competencia propia dos tribunais, as leis de delegación poderán establecer en cada caso fórmulas adicionais de control.
     
====Artigo 83====
As leis de bases non poderán en ningún caso:
     
:::a) Autoriza-la modificación da propia lei de bases.
     
:::b) Facultar para dictar normas con carácter retroactivo.
     
====Artigo 84====

Cando unha proposición de lei ou unha emenda sexa contraria a unha delegación lexislativa en vigor, o Goberno está facultado para se opoñer á súa tramitación. En tal suposto, poderá presentarse unha proposición de lei para a derrogación total ou parcial da lei de delegación.
     
====Artigo 85====
As disposicións do Goberno que conteñan a lexislación delegada recibirán o título de decretos lexislativos.
     
====Artigo 86====
#En caso de extraordinaria e urxente necesidade, o Goberno poderá dictar disposicións lexislativas provisionais que tomarán a forma de decretos-leis e que non poderán afecta-lo ordenamento das institucións básicas do Estado, os dereitos, deberes e liberdades dos cidadáns regulados no [[Constitución española de 1978/Título I#Título I: Dos dereitos e deberes fundamentais|título I]], o réxime das comunidades autónomas nin o dereito electoral xeral.
#Os decretos-leis deberán ser inmediatamente sometidos a debate e votación de totalidade ó Congreso dos Deputados, convocado para o efecto se non estivese reunido, no prazo dos trinta días seguintes á súa promulgación. O Congreso terase que pronunciar expresamente dentro dese prazo sobre a súa validación ou derrogación; para iso o regulamento establecerá un procedemento especial e sumario.
#Durante o prazo establecido no apartado anterior as Cortes poderán tramitalos como proxectos de lei polo procedemento de urxencia.
     
====Artigo 87====
#A iniciativa lexislativa correspóndelles ó Goberno, ó Congreso e ó Senado, de acordo coa Constitución e os regulamentos das cámaras.
#As asembleas das comunidades autónomas poderán solicitar do Goberno a adopción dun proxecto de lei ou remitiren á Mesa do Congreso unha proposición de lei, delegando ante a citada cámara un máximo de tres membros da asemblea encargados da súa defensa.
#Unha lei orgánica regulará as formas de exercicio e requisitos da iniciativa popular para a presentación de proposicións de lei. En todo caso esixiranse non menos de 500.000 sinaturas acreditadas. Non procederá esa iniciativa en materias propias de lei orgánica, tributarias ou de carácter internacional, nin no relativo á prerrogativa de gracia.
     
====Artigo 88====
Os proxectos de lei serán aprobados en Consello de Ministros, que os someterá ó Congreso, acompañados dunha exposición de motivos e dos antecedentes necesarios para se pronunciar sobre eles.
     
====Artigo 89====
#A tramitación das proposicións de lei regularase polos regulamentos das cámaras, sen que a prioridade debida ós proxectos de lei impida o exercicio da iniciativa lexislativa nos termos regulados polo [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 87|artigo 87]].     
#As proposicións de lei que, de acordo co [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 87|artigo 87]], tome en consideración o Senado remitiránselle ó Congreso para o seu trámite neste como tal proposición.
     
====Artigo 90====
#Aprobado un proxecto de lei ordinaria ou orgánica polo Congreso dos Deputados, o seu presidente daralle inmediata conta del ó presidente do Senado, que o someterá á deliberación deste.
#O Senado no prazo de dous meses, a partir do día da recepción do texto, pode, mediante mensaxe motivada, vetalo ou introducir emendas nel. O veto deberá ser aprobado por maioría absoluta. O proxecto non poderá ser sometido ó rei para sanción sen que o Congreso ratifique por maioría absoluta, en caso de veto, o texto inicial, ou por maioría simple, unha vez transcorridos dous meses dende a interposición daquel, ou se pronuncie sobre as emendas, aceptándoas ou non por maioría simple.
#O prazo de dous meses de que o Senado dispón para vetar ou emenda-lo proxecto reducirase ó de vinte días naturais nos proxectos declarados urxentes polo Goberno ou polo Congreso dos Deputados.
     
====Artigo 91====
O rei sancionará no prazo de quince días as leis aprobadas polas Cortes Xerais, e promulgaraas e ordenará a súa inmediata publicación.
     
====Artigo 92====
#As decisións políticas de especial transcendencia poderán ser sometidas a referendo consultivo de tódolos cidadáns.
#O referendo será convocado polo rei, mediante proposta do presidente do Goberno previamente autorizada polo Congreso dos Deputados.
#Unha lei orgánica regulará as condicións e mailo procedemento das distintas modalidades de referendo previstas nesta Constitución.
     
===Capítulo Terceiro: Dos tratados internacionais===
====Artigo 93====
Mediante lei orgánica poderá autorizarse o asinamento de tratados polos que se lle atribúa a unha organización ou institución internacional o exercicio de competencias derivadas da Constitución. Correspóndelles ás Cortes Xerais e mais ó Goberno, segundo os casos, a garantía do cumprimento destes tratados e das resolucións emanadas dos organismos internacionais ou supranacionais titulares da cesión.
     
====Artigo 94====
#A prestación do consentimento do Estado para se obrigar por medio de tratados ou convenios requirirá a previa autorización das Cortes Xerais, nos seguintes casos:
     
:::a) Tratados de carácter político.
     
:::b) Tratados ou convenios de carácter militar.
     
:::c) Tratados ou convenios que afecten a integridade territorial do Estado ou os dereitos e deberes fundamentais establecidos no título I.
     
:::d) Tratados ou convenios que impliquen obrigas financeiras para a Facenda pública.
     
:::e) Tratados ou convenios que supoñan modificación ou derrogación dalgunha lei ou esixan medidas lexislativas para a súa execución.
     
:2. O Congreso e mailo Senado serán inmediatamente informados da conclusión dos restantes tratados ou convenios.
     
====Artigo 95====
#O asinamento dun tratado internacional que conteña estipulacións contrarias á Constitución esixirá a previa revisión constitucional.
#O Goberno ou calquera das cámaras pode requiri-lo Tribunal Constitucional para que declare se existe ou non esa contradicción.
     
====Artigo 96====
#Os tratados internacionais validamente asinados, unha vez publicados oficialmente en España, formarán parte do ordenamento interno. As súas disposicións só poderán ser derrogadas, modificadas ou suspendidas na forma prevista nos propios tratados ou de acordo coas normas xerais do dereito internacional.
#Para a denuncia dos tratados e convenios internacionais utilizarase o mesmo procedemento previsto para a súa aprobación no [[Constitución española de 1978/Título III#Artigo 94|artigo 94]].</text>
      <sha1>l4hz19co1h6c18lkia1tssehey6px5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Atallo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2162</id>
    <revision>
      <id>13905</id>
      <parentid>13904</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>13905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="5zz054jq8cws1d3lcuss8qx72wc5yxv" xml:space="preserve">&lt;!--
Poñendo as &quot;áncoras&quot; nunha páxina:
--&gt;&lt;div style=&quot;position: relative; top: -3em;&quot;&gt;{{#if:{{{1|}}}|&lt;span id=&quot;{{anchorencode:{{{1|}}}}}&quot;&gt;&lt;/span&gt; }}{{#if:{{{2|}}}|&lt;span id=&quot;{{anchorencode:{{{2|}}}}}&quot;&gt;&lt;/span&gt; }}{{#if:{{{3|}}}|&lt;span id=&quot;{{anchorencode:{{{3|}}}}}&quot;&gt;&lt;/span&gt; }}{{#if:{{{4|}}}|&lt;span id=&quot;{{anchorencode:{{{4|}}}}}&quot;&gt;&lt;/span&gt; }}{{#if:{{{5|}}}|&lt;span id=&quot;{{anchorencode:{{{5|}}}}}&quot;&gt;&lt;/span&gt; }}&lt;/div&gt;
&lt;table class=&quot;shortcutbox noprint&quot; style=&quot;float: right; border: 1px solid #aaa; background: #fff; margin: .3em .3em .3em 1em; padding: 3px; text-align: center;&quot;&gt;&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;border: none; background: transparent;&quot; class=&quot;plainlist&quot;&gt;&lt;!--
Engadindo as ligazóns de atallo:
--&gt;&lt;small&gt;[[Wikisource:Lista de atallos|Atallo{{#if:{{{2|}}}|s}}]]:
  {{#if:{{{1|}}}|&lt;br/&gt;[[{{{1}}}]]
}}{{#if:{{{2|}}}|&lt;br/&gt;[[{{{2}}}]]
}}{{#if:{{{3|}}}|&lt;br/&gt;[[{{{3}}}]]
}}{{#if:{{{4|}}}|&lt;br/&gt;[[{{{4}}}]]
}}{{#if:{{{5|}}}|&lt;br/&gt;[[{{{5}}}]]
}}&lt;/small&gt;&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5zz054jq8cws1d3lcuss8qx72wc5yxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:A</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2163</id>
    <redirect title="Wikisource:Administradores" />
    <revision>
      <id>9144</id>
      <parentid>4097</parentid>
      <timestamp>2013-05-09T11:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMPC98</username>
        <id>1262</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Administradores]]&quot;</comment>
      <origin>9144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="c7rudft5lrk2or77z6rkudczewnzwrp" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikisource:Administradores]]</text>
      <sha1>c7rudft5lrk2or77z6rkudczewnzwrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:LA</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2167</id>
    <redirect title="Wikisource:Lista de atallos" />
    <revision>
      <id>4106</id>
      <timestamp>2007-11-06T23:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida a [[Wikisource:Lista de atallos]]</comment>
      <origin>4106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="fj948bym9hsew3s2e300ohs52yzy3jl" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikisource:Lista de atallos]]</text>
      <sha1>fj948bym9hsew3s2e300ohs52yzy3jl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:AD</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2168</id>
    <redirect title="Wikisource:Acerca de" />
    <revision>
      <id>4107</id>
      <timestamp>2007-11-06T23:21:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida a [[Wikisource:Acerca de]]</comment>
      <origin>4107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="gjnn0soeqb9z3sresmur9bujds0bp19" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikisource:Acerca de]]</text>
      <sha1>gjnn0soeqb9z3sresmur9bujds0bp19</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Lista de atallos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2169</id>
    <revision>
      <id>19635</id>
      <parentid>14716</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T18:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="814" sha1="ftt1hs5li82rbfimjrpmd0nf7zr1sr7" xml:space="preserve">{{atallo|WS:LA}}
Os '''atallos''' son unha forma especializada de redireccións que permiten asignar unha abreviatura para páxinas de uso común.


{{CompactTOC}}


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
==A==
*[[WS:A]] - [[Wikisource:Administradores]]
*[[WS:AD]] - [[Wikisource:Acerca de]]

==B==
*[[WS:BV]] - [[Wikisource:Benvidos]]

==C==
*[[WS:CCP]] - [[Wikisource:Como crear unha páxina]]
*[[A:CDA]] - [[Axuda:Control de autoridades]]
*[[WS:COMO]] - [[Wikisource:COMOs]]

==D==
*[[WS:DP]] - [[Wikisource:Dominio público]]

==H==
*[[WS:H]] - [[Wikisource:Axuda]]

==L==
*[[WS:LA]] - Wikisource:Lista de atallos

==P==
*[[WS:PC]] - [[Wikisource:Portal da comunidade]]

==S==
*[[WS:SOS]] - [[Wikisource:Axuda]]

==T==
*[[WS:TD]] - [[Wikisource:Texto destacado]]
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>ftt1hs5li82rbfimjrpmd0nf7zr1sr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Wikisourceirmáns</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2170</id>
    <revision>
      <id>20481</id>
      <parentid>19631</parentid>
      <timestamp>2021-04-12T10:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2503" sha1="c40tjujql6zi3wv25mh0rfxwykqiho9" xml:space="preserve">{| style=&quot;margin:0 0 0 0; background:none; width:100%; margin-top:12px; width:100%; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; color:#000; padding: 0px 0px 0px 0px; -moz-border-radius: 0px; -webkit-border-radius: 0px; border-radius:10px; font-size:90%&quot; |
|
{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot; padding:0px; margin-top:0px; margin-bottom:0px; background:#F1FAFF; padding:0.5em 1em 0.5em 1em;&quot;
|- style=&quot;text-align:center; font-size:85%;&quot; valign=&quot;bottom&quot;
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikipedia-logo.svg|40px|Wikipedia
default [[w:|Galipedia]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[w:|'''Galipedia''']]&lt;br&gt;Enciclopedia
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikimedia Community Logo.svg|40px|Meta-Wiki
default [[m:Portada/gl|Meta-Wiki]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[m:Portada/gl|'''Meta-Wiki''']]&lt;br&gt;Coordinación
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Commons-logo.svg|35px|Wikimedia Commons
default [[commons:Portada galega|Commons]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[commons:Portada galega|'''Commons''']]&lt;br&gt;Multimedia
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wiktionary-logo-gl.png|40px|Wiktionary
default [[wikt:|Galizionario]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[wikt:|'''Galizionario''']]&lt;br&gt;Dicionario
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikibooks-logo.svg|40px|Wikibooks
default [[b:|Galilibros]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[b:|'''Galilibros''']]&lt;br&gt;Libros
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikiquote-logo.svg|40px|Wikiquote
default [[q:|Galicitas]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[q:|'''Galicitas''']]&lt;br&gt;Citas
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikispecies-logo.svg|40px|Wikispecies
default [[wikispecies:Portada galega|Wikispecies]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[wikispecies:Portada galega|'''Wikispecies''']]&lt;br&gt;Especies
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikinews-logo.svg|65px|Wikinews
default [//wikinews.org/ Wikinews]
desc none&lt;/imagemap&gt;
&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;[//wikinews.org/ '''Wikinews''']&lt;/span&gt;&lt;br&gt;Novas
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikiversity-logo.svg|50px|Wikiversity
default [//wikiversity.org/ Wikiversity]
desc none&lt;/imagemap&gt;
&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;[//wikiversity.org/ '''Wikiversity''']&lt;/span&gt;&lt;br&gt;Aprendizaxe
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|43px|Wikivoyage
default [//wikivoyage.org/ Wikivoyage]
desc none&lt;/imagemap&gt;
&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;[//wikivoyage.org/ '''Wikivoyage''']&lt;/span&gt;&lt;br&gt;Viaxes
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:Wikidata-logo.svg|67px|Wikidata
default [[d:|Wikidata]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[d:|'''Wikidata''']]&lt;br&gt;Datos
| &lt;imagemap&gt;
Ficheiro:MediaWiki-2020-icon.svg|55px|MediaWiki
default [[mw:MediaWiki/gl|MediaWiki]]
desc none&lt;/imagemap&gt;
[[mw:MediaWiki/gl|'''MediaWiki''']]&lt;br&gt;Desenvolvemento
|}
|}</text>
      <sha1>c40tjujql6zi3wv25mh0rfxwykqiho9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Advertencia xeral</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2172</id>
    <revision>
      <id>4340</id>
      <parentid>4145</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4032" sha1="ale20xx0h8mo2x8edzt5gytsxkd2fj9" xml:space="preserve">Por favor, lea coidadosamente esta advertencia xeral. Por motivos de simpliciade, ''Wikisource'' (ou ''Galifontes'', ''este proxecto'', ''nós'', etc.) refírese aos autores, contribuíntes, espónsors, ou calquera ligado a web de Wikisource, incluíndo á Wikimedia Foundation.

==Advertencias==

===Precisión===

Wikisource non garante a validez ou a precisión. Este proxecto é unha colección online de textos con [[WS:COPY#definición|licenza libre]]; unha asociación voluntaria de individuais que están desenvolvendo un recurso común de fontes primarias. Polo tanto, o material aquí pode non estar revisado por profesionais con coñecemento nas áreas particulares de experiencia precisas para asegurar a precisión dos textos. Aínda máis, os textos hospédanse como son, os erros cometidos polo autor son deixado deliberadamente para manter a integridade do traballo.

Iso non é o mesmo que dicir que non atoparás moitos textos valiosos e precisos en Wikisource, mais non podemos garantir de ningún xeito a validez dos documentos que se atopan aquí. En particular, os textos medicos ou legis en Wikisource poden ser incorrectos ou desactualizados. Suxerimos que contacte cun profesional cualificado para esa información.

===Responsabilidades===

Ningún dos autores, contribuíntes, espónsores, ou calqueira unido a Wikisource dalgún xeito pode ser responsábel da aparición de calqueira información calumniosa ou imprecisa que poida aparecer nestas páxinas ou nas ligadas desde elas.

Non poden solicitarse a Wikisource reparacións por danos polas impresicións ou afirmacións inválidas previamente mencionadas, xa que é unha asociación voluntaria de individuas desenvolvida libremente para crear recursos educativos, culturais e de información libres. Alén diso, Wikisource non é responsábel se alguén debe trocar, modificar, editar ou eliminar calqueira información que poidas engadir a Wikisource ou a calqueira dos seus proxectos asociados.

===Licenzas===

Podes usar o contido desta web baixo os termos descritos polo modelo de licenza de cada artigo, e nos termos xerais descritos en [[Wikisource:Políticas de Copyright]]. Na meirande parte dos casos, os traballos están baixo [[w:dominio público|dominio público]] ou son compatibles coa [[w:Licenza de Documentación Libre GNU|Licenza de Documentación Libre GNU]].

Eres libre de reproduciren libre e gratuítamente o contido de Wikisource do mesmo xeito que nós o facemos. Non se crea ningún acordo, contrato ou responsabilidade entre ti e a web. Aínda que tentamos asegurar que se aporta información sobre o copyright, es ti o responsábel de verificar o estado do copyright do traballo que uses ou copies.

===Violación das leis locais===

Por favor, decátese de que o contido atopado aquí pode violar as leis do país ou xurisdición desde a que estás a ler esta información. Wikisource non instiga á violación de ningunha lei, mais esta información está almacenada nun servidor no estado de Florida nos Estados Unidos, e se mantén en base ás proteccións ofrecidas pola [[Constitución do Estado de Florida]] (Artígo Un, Sección Catro), a Primeira Emenda da [[Constitución dos Estados Unidos de América]] e a [[Declaración Universal dos Dereitos Humanos]] das [[w:gl:Nacións Unidas|Nacións Unidas]].

As leis do teu país poden non recoñecer unha protección tan ampla da liberdade de expresión como as leis de Florida, dos Estados Unidos ou os principios da Carta da ONU, ou ter restricións non recoñecidas nesas xurisdicións, e polo tanto Wikisource non pode ser responsábel de calqueira violación potencial das leis que debería aplicar a este dominio ou do uso de calquer xeito da información contida aquí.

[[Categoría:Wikisource|Advertencia xeral]]

[[ca:Viquitexts:Avís general]]
[[da:Wikisource:Generelle forbehold]]
[[en:Wikisource:General disclaimer]]
[[es:Wikisource:Limitación general de responsabilidad]]
[[fr:Wikisource:Avertissements généraux]]
[[zh:Wikisource:免责声明]]</text>
      <sha1>ale20xx0h8mo2x8edzt5gytsxkd2fj9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Índice</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2174</id>
    <revision>
      <id>14703</id>
      <parentid>7241</parentid>
      <timestamp>2016-05-12T20:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>O contido da páxina foi substituído por &quot;{{Índice}}  Este é o comezo da árbore de categorías de Galifontes.&quot;</comment>
      <origin>14703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="37ggm45jz1970bwliewozia2uertush" xml:space="preserve">{{Índice}}

Este é o comezo da árbore de categorías de Galifontes.</text>
      <sha1>37ggm45jz1970bwliewozia2uertush</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Dominio público</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2175</id>
    <revision>
      <id>14707</id>
      <parentid>9446</parentid>
      <timestamp>2016-05-12T20:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Notas */</comment>
      <origin>14707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16632" sha1="6uehss1z2xy82m7zqmofy3ymbysulgu" xml:space="preserve">Esta páxina axuda aos usuarios a determinar se un traballo determinado está baixo dominio público ou non, e que modelo utilizar. Dado que Wikisource está aloxado nun servidor localizado en Florida, Estados Unidos de América, as leis sobre copyright aplicabeis serán as estadounidenses.

{{Atallo|WS:DP}}

== Criterios ==

Estas táboas resumen as condicións que un traballo debe cumprir para considerarse con toda seguranze no dominio público&lt;ref&gt;As táboas de criterios están derivadas do Cornell Copyright Information Center's [http://www.copyright.cornell.edu/training/Hirtle_Public_Domain.htm Public Domain chart], que ten copyright de Peter Hirtle e está licenzado baixo [http://creativecommons.org/licenses/by-nc/2.0/ Creative Commons Attribution-NonCommercial License 2.0].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bromsun.com/practices/copyright-portfolio-development/copyright-durations.html ''Copyright durations''], Bromberg and Sunstein, LLP&lt;/ref&gt;.


=== Fóra do dominio público ===
{| {{Táboabonita}}
! Condicións
! Data DP
|-
| traballos non creados antes de 1978 e publicados entre 1977 e 2003
| 2048–2073{{ref|copyrighted_unpublished|[a]}}
|}

=== No dominio público ===
==== Autoría corporativa ====

'Autoría corporativa' refírese aos traballos escritos contratado por unha empresa ou en nome dunha.

{| {{Táboabonita}}
! Data de publicación
! Condicións
! Dominio público
! modelo
|-
| ''ningunha.''
| non publicado
| Traballos creados fai máis de 120 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-120}})
| ''ningún.''
|-
| 1923 até 1977
| 
* publicado fóra dos Estados Unidos e con copyright no país de publicación
| traballos creados fai máis de 120 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-120}}) ou publicados fai máis de 95 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-95}}), o que suceda antes.
| ''ningún.''
|-
| 1978 até o 1 de marzo de 1989
| 
* Ningún aviso, mais rexistro posterior
* ''ou'' con aviso
| traballos creados fai máis de 120 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-120}}) ou publicados fai máis de 95 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-95}}), o que suceda antes.
| ''ningún.''
|-
| Após o 1 de marzo de 1989
| ''ningún.''
| traballos creados fai máis de 120 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-120}}) ou publicados fai máis de 95 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-95}}), o que suceda antes.
| ''ningún.''
|}

==== Traballos non publicados ====

Un traballo non publicado é aquel que ''nunca'' se publicou en calquera soporte, ou aquel que se publicou por primeira vez en 2003 mais creaouse antes de 1935.
::Nota para a Unión Europea: Se un traballo que non se publicara nunca é publicado (&quot;''editio princeps''&quot;) máis de 70 anos após a morte do autor, entón xa non se atopa no dominio público e se garantiza un copyright de 25 anos (Directiva do Consello 93/98/EEC).

{| {{Táboabonita}}
! Tipo de traballo
! Que está no dominio público?
! Modelo
|-
| 
* A meirande parte dos traballos (agás o de embaixo)
* ''ou'' creados antes de 1978 e publicados após 2002
| traballos de autores que morreron fai máis de 70 anos
| {{tl|DP-vello-70}}
|-
| 
* anónimo ou baixo pseudónimo
* ''ou'' data da morte do autor descoñecida
| traballos cerados fai máis de 120 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-120}})
| {{tl|DP-vello}}
|}

==== Publicados nos Estados Unidos ====

{| {{Táboabonita}}
! Data de publicación
! Condición&lt;ref&gt;[http://www.copyright.gov/circs/circ15a.pdf Circular 15a] da [[w:United States Copyright Office|United States Copyright Office]]&lt;/ref&gt;
! Que está no dominio público?
! Modelo
|-
| Antes de 1923
| ''ningún.''
| ''todos os traballos''
| {{tl|DP-1923}}
|-
| 1923 até 1963
| con aviso, sen renovación {{ref|renewal|[b]}}
| ''todos os traballos''
| {{tl|DP-EUA-sen-renovación}}
|-
| 1923 até 1963
| con aviso, e renovación {{ref|renewal|[b]}}
| Traballos publicados fai máis de 95 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-95}})
| ''ningún.''
|-
| 1923 até 1977
| sen aviso de copyright
| ''todos os traballos.''
| {{tl|DP-EUA-sen-aviso}}
|-
| 1964 até 1977
| con aviso 
| Traballos publicados fai máis de 95 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-95}})
| ''ningún.''
|-
| 1978 até o 1 de marzo de 1989
| sen aviso nin rexistro posterior
| ''todos os traballos.''
| ''ningún.''
|-
| 1978 até o 1 de marzo de 1989
| 
* sen aviso, mais con rexistro posterior
* ''ou'' con aviso
| traballos de autores que morreran fai máis de 70 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-70}})
| ''ningún.''
|-
| Após o 1 de marzo de 1989
| ''ningún.''
| traballos de autores que morreran fai máis de 70 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-70}})
| ''ningún.''
|-
| En calquera momento
| prepadado por un empleado ou oficial do Goberno Federal dos Estados Unidos
| ''todos os traballos.''
| {{tl|DP-GobEUA}}
|-
| En calquera momento
| documentos oficiais das Nacións Unidas&lt;ref&gt;Como a Sección 7 da [http://www.un.int/usa/host_hqs.htm United States Headquarters Agreement for the United Nations, Lei pública 80-357] aplica as leis de Estados Unidos á Sede das Nacións Unidas, os traballos publicados alí teñen copyright do mesmo xeito que outros traballos publicados nos Estados Unidos.&lt;/ref&gt;
| Actas oficiais, documentos da ONU publicaods con símbolo da ONU, e materiais de información pública que non estean á venda deseñados primariamente para informar ao publico das actividades das Nacións Unidas.
| {{tl|DP-ONU}}
|}

==== Publicado fóra dos Estados Unidos ====

'''Nota:''' É posíbel que os traballos de fóra dos Estados Unidos publicados após 1923 estean aínda baixo copyright nos EUA pola [[w:Uruguay Round Agreements Act|Uruguay Round Agreements Act]], incluso se entraron no dominio público antes do acordo&lt;ref&gt;[http://www.copyright.gov/circs/circ38b.pdf ''Highlights of Copyright Amendments Contained in the Uruguay Round Agreements Act (URAA). Circular 38b''], Library of Congress Copyright Office&lt;/ref&gt;. Só estan listadas embaixo as condicións non ambiguas.

{| {{Táboabonita}}
! Data de publicación
! Condición
! Que está no dominio público?
! Modelo
|-
| Antes do 1 de xullo de 1909
| ''ningún.''
| ''todos os traballos.''
| ''ningún.''
|-
| 1 de xullo de 1909 até 19221 July 1909–1922
| en cumprimento das formalidades dos EUA
| ''todos os traballos.''
| ''ningún.''
|-
| 1923 até 1977
| en dominio público no país natal do autor o 1 de xaneiro de 1996
| ''todos os traballos.''
| {{tl|DP-1996}}
|-
| Após o 1 de xaneiro de 1978
| copyright no país natal do autor
| traballos por autores que morreron fai máis de 95 anos ({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-95}})
|}

===== Publicados na Gran China =====
{| {{Táboabonita}}
! Condición
! Que está no dominio público?
! Modelo
|-
| Traballos aos que non se lles poden aplicar copyright na República Popular de China
| Leis, regulacións, rescolucións, decisións e ordes de órganos estatais; outros documentos de natureza lexislativa, administrativa ou xudicial e as súas traducións oficiais.
| {{tl|DP-RPCh}}
|-
| Traballos oficiais de Macao
| Traballos oficias, en particular os textos de tratados, leis e regulacións, e os informes e decisións de calquer tipo de autoridade, e as súas traducións.
| {{tl|DP-MO}}
|-
| Trballos aos que non se lles poden aplicar copyright en Taiwan
| A constitución, actas, regulacións, documentos oficiais (incluíndo proclamacións, textos discursos, notas de prensa, e outros documentos preparados por funcionarios civís mentres se coupan das súas obrigas), e as súas traducións e compilacións polo goberno central ou axencias guvernamentais locais.
| {{tl|DP-TW}}
|}

===== Publicados en España =====

{| {{Táboabonita}}
! Condición
! Que está no dominio público?
! Modelo
|-
| Traballos oficiais de organismos públicos
| As disposicións legais o reglamentarias e os seus correspondentes proxectos, as resolucións dos órganos xurisdicionais e os actos, acordos, deliberacións e dictames dos organismos públicos, así como as traduccións oficiais de todos os textos anteriores&lt;ref&gt;[http://civil.udg.es/normacivil/estatal/reals/Lpi.html Lei de propiedade intelectual, artigo 13].&lt;/ref&gt;.
| {{tl|DP-Esp}}
|-
| Todos os traballos agás os publicados baixo anónimo ou pseudónimo
| Aquelas obras cuxo autor morrera fai máis de 70 anos&lt;ref&gt;[http://civil.udg.es/normacivil/estatal/reals/Lpi.html Lei de propiedade intelectual, artigo 26].&lt;/ref&gt;.({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-70}})
| {{tl|DP-vello-70}}
|-
| Traballos publicados baxo anónimo ou pseudónimo
| Aquelas obras publiadas baixo anónimo ou pseudónimo, que non foran recoñecidas polo seus creadores, e que foran publicadas fai mais de 70 anos.&lt;ref&gt;[http://civil.udg.es/normacivil/estatal/reals/Lpi.html Lei de propiedade intelectual, artigo 27.1].&lt;/ref&gt;.({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-70}})
| {{tl|DP-AP-70}}
|-
| Todos os traballos non publicados
| Aquelas obras que foran creadas fai máis de 70 anos&lt;ref&gt;[http://civil.udg.es/normacivil/estatal/reals/Lpi.html Lei de propiedade intelectual, artigo 27.2].&lt;/ref&gt;.({{#expr:{{CURRENTYEAR}}-70}})
| {{tl|DP-NP-70}}
|}

==== Miscelánea ====
{| {{Táboabonita}}
! Condición
! Que esta no dominio público?
! Modelo
|-
| Sen contido creativo
| Algúns traballos (vago)
| {{tl|DP-non-aplicábel}}
|-
| Copyright cedido polo seu dono
| Todos os traballos
| {{tl|DP-cedido}}
|-
| Manifestos públicos
| Traballos onde a investigación non revelou ningún copyright
| {{tl|PD-manifesto}}
|}

== Condicións de copyright por país ==
Esta táboa da unha estimación do tempo de copyright por país&lt;ref&gt;[http://onlinebooks.library.upenn.edu/okbooks.html ''How Can I Tell Whether a Book Can Go Online?''], Online Books Page&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://onlinebooks.library.upenn.edu/okbooks.html#whatpd ''Summary of copyright terms''] The Online Books Page&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=14076&amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;URL_SECTION=201.html ''Collection of National Copyright Laws''], United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organisation&lt;/ref&gt;. As leissobre traballos anónimos, de autoría corporatova, ou non litearios varía por país. '''Esto non pode ser usado como guía legal xa que non reflicte a complexidade das leis do copyright en vigor nun momento determinado, e porque as leis de sobre o copyright mudan contínuamente'''; esta sección simplemente presenta un resumo como parte dunha investigación máis fonda.

{| {{Táboabonita}}
! País
! Tempo do copyright
|-
| Acerbaixan
| vida + 50
|-
| Albania
| vida + 70
|-
| Alemaña
| vida + 70
|-
| Alxeria
| vida + 50
|-
| Andorra
| vida + 70
|-
| Angola
| vida + 50
|-
| Arabia Saudí
| vida + 50
|-
| Armenia
| vida + 50
|-
| Aruba
| descoñecido
|-
| Arxentina
| vida + 70
|-
| Australia
| vida + 50 se o autor morreu antes de 1955, polo demáis vida + 70
|-
| Austria
| vida + 70
|-
| Bahrain
| vida + 50
|-
| Bangladesh
| vida + 50
|-
| Barbados
| vida + 50
|-
| Bélxica
| vida + 70
|-
| Belice
| vida + 50
|-
| Benin
| vida + 50
|-
| Bielorrusia
| vida + 50
|-
| Bolivia
| life + 50
|-
| Bosnia e Hercegovina
| vida + 70
|-
| Brasil
|
*vida + 70 para autores coñecidos&lt;ref&gt;[http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/br/br002en.html Lei No. 9610 do 19 de febreiro de 1998], artigo 41&lt;/ref&gt;
*primeira publicación + 70 para traballos anónimos ou baixo pseudónimo (só se o autor non fai pública a súa identidade antes de que expire o tempo)&lt;ref&gt;[http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/br/br002en.html Lei No. 9610 do 19 de febreiro de 1998], artigo 43&lt;/ref&gt;
*primeira publicación + 70 para traballos fotográficos e audiovisuais&lt;ref&gt;[http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/br/br002en.html Lei No. 9610 do 19 de febreiro de 1998], artigo 44&lt;/ref&gt;, fonogramas e transmisións televisivas&lt;ref&gt;[http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/br/br002en.html Lei No. 9610 do 19 de febreiro de 1998], artigo 96&lt;/ref&gt;
*textos de tratados ou convencións, leis, decretos, regulacións, decisións xudiciais e outras actas oficiais están excluídas da protección de copyright&lt;ref&gt;[http://www.wipo.int/clea/docs_new/en/br/br002en.html Lei No. 9610 do 19 de febreiro de 1998], artigo 8&lt;/ref&gt;
|-
| Brunei
| vida + 50
|-
| Bulgaria
| vida + 70
|-
| Burquina Faso
| vida + 50
|-
| Burundi
| vida + 50
|-
| Bután
| vida + 50
|-
| Cabo Verde
| vida + 50
|-
| Camboia
| vida + 50
|-
| Camerún
| vida + 50
|-
| Canadá
| vida + 50
|-
| Casaquistán
| vida + 50
|-
| Chile
| vida + 50
|-
| China
| vida + 50
|-
| Cimbabue
| vida + 50
|-
| Colombia
| vida + 80
|-
| Congo
| vida + 50
|-
| Corea do Sur
| vida + 50
|-
| Costa Rica
| vida + 70
|-
| Costa de Marfil
| vida + 99
|-
| Croacia
| vida + 70
|-
| Cuba
| vida + 50
|-
| Dinamarca
| vida + 70
|-
| Djibouti
| vida + 25
|-
| Dominica
| vida + 70
|-
| Ecuador
| vida + 70
|-
| Emiratos Árabes Unidos
| vida + 50
|-
| Eslovaquia
| vida + 70
|-
| Eslovenia
| vida + 70
|-
| Estados Unidos de América
| o copyright expirou para traballos publicados antes de 1023, 28 ou 95 anos para traballos con copyrighte entre 1923-1963; 95 anos para traballos con copyright de 1964-1977, e a partir de alí, vida + 70.
|-
| Estonia
| vida + 70
|-
| España
| vida + 80
|-
| Exipto
| vida + 50
|-
| Fidxi
| vida + 50
|-
| Filipinas
| vida + 50
|-
| Finlandia
| vida + 70
|-
| Francia
| vida + 70
|-
| Gana
| vida + 70
|-
| Grecia
| vida + 70
|-
| Guatemala
| vida + 75
|-
| Honduras
| vida + 75
|-
| Hong Kong
| vida + 50
|-
| Hungría
| vida + 70
|-
| Iemen
| life + 30
|-
| India
| vida + 60 para traballos literarios, musicais ou artísticos, publicación + 60 para outros for literary or musical works or artistic works, publication + 60 para outros&lt;ref&gt;[http://copyright.gov.in/handbook.htm ''A Hand Book of Copyright Law''], Government of India Ministry of Human Resource Development&lt;/ref&gt;
|-
| Indonesia
| vida + 50
|-
| Irán
| life + 30
|-
| Iraq
| vida + 50 (imposto pola autoridade provisional da ocupación)
|-
| Irlanda
| vida + 70
|-
| Islandia
| vida + 70
|-
| Israel
| vida + 70
|-
| Italia
| vida + 70
|-
| Kuwait
| vida + 50
|-
| Letonia
| vida + 70
|-
| Líbano
| vida + 50
|-
| Libia
| vida + 25, cun mínimo de 50 anos (en 1968, podería cambair desde aquela)
|-
| Liechtenstein
| vida + 70
|-
| Lituania
| vida + 70
|-
| Luxemburgo
| vida + 70
|-
| Macao
| vida + 50
|-
| Madagascar
| vida + 70
|-
| Malaisia
| vida + 50
|-
| Maldivas
| ningún
|-
| Mali
| vida + 50
|-
| Malta
| vida + 70
|-
| Illas Marshall
| ningún
|-
| Marrocos
| vida + 50
|-
| Mauricio
| vida + 50
|-
| México
| vida + 100
|-
| Moldavia
| vida + 50
|-
| Mongolia
| vida + 50
|-
| Montenegro
| vida + 70
|-
| Namibia
| vida + 50
|-
| Nova Celandia
| vida + 50
|-
| Nicaragua
| vida + 70
|-
| Níxer
| vida + 50
|-
| Nixeria
| vida + 70
|-
| Noruega
| vida + 70
|-
| Omán
| vida + 50
|-
| O Salvador
| vida + 50
|-
| Países Baixos
| life + 70
|-
| Palau
| vida + 50
|-
| Panamá
| vida + 50
|-
| Papua Nova Guinea
| vida + 50
|-
| Paquistán
| vida + 50
|-
| Paraguai
| vida + 70
|-
| Perú
| vida + 70
|-
| Polonia
| vida + 70
|-
| Qatar
| vida + 50
|-
| Quenia
| vida + 50
|-
| Quirguicistán
| vida + 50
|-
| Reino Unido
| vida + 70
|-
| República Checa
| vida + 70
|-
| República Dominicana
| vida + 50
|-
| Rumanía
| life + 70
|-
| Rusia
| vida + 70 (vida + 50 para traballos nos que o copyright expirou antes do 28 de xullo de 2004)&lt;ref&gt;[http://www.copyright.ru/details-1449.html copyright.ru] (Ruso)&lt;/ref&gt;
|-
| San Vincente e Granadinas
| vida + 50
|-
| Samoa
| vida + 75
|-
| Serbia
| vida + 70
|-
| Seychelles
| vida + 25
|-
| Singapur
| vida + 70
|-
| Illas Salomón
| vida + 50
|-
| Sudáfrica
| vida + 50
|-
| Sudán
| vida + 50
|-
| Suacilandia
| vida + 50
|-
| Suecia
| vida + 70
|-
| Suíza
| vida + 70
|-
| Siria
| vida + 50
|-
| Taiwan
| vida + 50
|-
| Taxiquistán
| vida + 50
|-
| Tanzania
| vida + 50
|-
| Tailandia
| vida + 50
|-
| Togo
| vida + 50
|-
| Tonga
| vida + 50
|-
| Trinidade e Tobago
| vida + 50
|-
| Túnez
| vida + 50
|-
| Turquía
| vida + 70
|-
| Unión Europea
| vida + 70
|-
| Uruguai
| vida + 50
|-
| Usbequistán
| vida + 50
|-
| Venezuela
| vida + 60
|-
| Vietnam
| vida + 50
|-
| Xamaica
| vida + 50
|-
| Xapón
| vida + 50 (vida + 70 para filmes)
|-
| Xeorxia
| vida + 50
|-
| Xordania
| vida + 50
|}

== Notas ==
=== Notas ===
* {{note|copyrighted_unpublished|a}} Estes traballos teñen copyright até 70 anos após a morte do autor, ou até o 31 de decembro de 2047, o que suceda antes.
* {{note|renewal|b}} [http://www.scils.rutgers.edu/~lesk/copyrenew.html O Copyright renewal records] dos Estados Unidos é unha ferramente útil para determinar o estado da renovación.

=== Referencias ===
{{Listaref}}

=== Véxase tamén ===
* [[WS:COPY|Política de Copyrights de Wikisource]]


[[Categoría:Wikisource|Dominio público]]

[[en:Help:Public domain]]</text>
      <sha1>6uehss1z2xy82m7zqmofy3ymbysulgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Táboabonita</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2176</id>
    <revision>
      <id>4319</id>
      <parentid>4135</parentid>
      <timestamp>2007-12-09T20:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot</username>
        <id>79</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot:Cambiando Category -&gt; Categoría</comment>
      <origin>4319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="itdv9dlox2scssr9xe8azzwevh72jwv" xml:space="preserve">border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;

&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Marcadores]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>itdv9dlox2scssr9xe8azzwevh72jwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tl</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2177</id>
    <revision>
      <id>13714</id>
      <parentid>12884</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:q:Modelo:Tl]]</comment>
      <origin>13714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1112" sha1="bvmauj81gcz1iwbaljik3tysq3p4f9u" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#123;&lt;nowiki&gt;{&lt;/nowiki&gt;{{#switch:{{{1|}}}|subst=subst:[[{{ns:10}}:{{{2}}}|{{{2}}}]]{{#ifeq:{{{3|x}}}|{{{3|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{3|}}}}}{{#ifeq:{{{4|x}}}|{{{4|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{4|}}}}}{{#ifeq:{{{5|x}}}|{{{5|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{5|}}}}}{{#ifeq:{{{6|x}}}|{{{6|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{6|}}}}}{{#ifeq:{{{7|x}}}|{{{7|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{7|}}}}}{{#ifeq:{{{8|x}}}|{{{8|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{8|}}}}}{{#ifeq:{{{9|x}}}|{{{9|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{9|}}}}}{{#ifeq:{{{10|x}}}|{{{10|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{10|}}}}}|#default=[[{{ns:10}}:{{{1}}}|{{{1}}}]]{{#ifeq:{{{2|x}}}|{{{2|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{2|}}}}}{{#ifeq:{{{3|x}}}|{{{3|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{3|}}}}}{{#ifeq:{{{4|x}}}|{{{4|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{4|}}}}}{{#ifeq:{{{5|x}}}|{{{5|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{5|}}}}}{{#ifeq:{{{6|x}}}|{{{6|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{6|}}}}}{{#ifeq:{{{7|x}}}|{{{7|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{7|}}}}}{{#ifeq:{{{8|x}}}|{{{8|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{8|}}}}}{{#ifeq:{{{9|x}}}|{{{9|}}}|&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{{9|}}}}}}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bvmauj81gcz1iwbaljik3tysq3p4f9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:DP</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2178</id>
    <redirect title="Wikisource:Dominio público" />
    <revision>
      <id>4138</id>
      <timestamp>2007-11-08T15:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida a [[Wikisource:Dominio público]]</comment>
      <origin>4138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="kf2iiti04gnqz75pfq4eoolkm3j7co5" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikisource:Dominio público]]</text>
      <sha1>kf2iiti04gnqz75pfq4eoolkm3j7co5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2179</id>
    <revision>
      <id>4143</id>
      <timestamp>2007-11-08T16:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: [[Category:Wikisource]]</comment>
      <origin>4143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ceiy74t7vjuyqnfaef7bnzl3buyb6al" xml:space="preserve">[[Category:Wikisource]]</text>
      <sha1>ceiy74t7vjuyqnfaef7bnzl3buyb6al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Benvidos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2180</id>
    <revision>
      <id>19826</id>
      <parentid>19825</parentid>
      <timestamp>2019-07-20T07:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DARIO SEVERI</username>
        <id>2376</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/92.241.62.246|92.241.62.246]] ([[User talk:92.241.62.246|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:88.105.197.116|88.105.197.116]]</comment>
      <origin>19797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6675" sha1="2e220owpsqnzuk6bbjxzae6t9azv69r" xml:space="preserve">{{atallo|WS:BV}}O [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]] é un repositorio en continua actualización, escrito grazas á colaboración dos seus lectores. Este sitio web é un [[:w:Wiki|Wiki]], iso significa que quenquera, incluído vostede, pode converterse en editor, e mellorar ou crear calquera artigo (Vexa o apartado [[Wikisource:Benvidos#Editando|Editando]] desta mesma páxina).

==Navegando no Wikisource==
O [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]] contén unha enorme cantidade de información sobre os máis variados asuntos. Para explorar un asunto pode segui-las [[:Category:Índice|categorías]]: vaia á [[Portada]] e desde alí comece a navegación. Pode tamén buscar textos no contido ou nos títulos das páxinas. Pode usa-la caixa de busca que hai á esquerda e escribir na mesma o texto da procura. Cando o servidor estea saturado a opción de busca pode estar deshabilitada; neses casos será redirixido ao formulario de busca de Google que procura na base de datos da [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]]. Hai modos alternativos de buscar no [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]].

Se vostede le algo que realmente lle gusta, ¿por que non deixa un apuntamento na páxina de discusión do artigo?. Primeiro seleccione o enlace '''discusión''' (pode atopalo nas lapelas de arriba) para ir á páxina de discusión. Logo seleccione '''editar''', ou prema no '''+''' segundo desexe editar a páxina ou engadir un novo comentario. Sempre nos gusta recibir opinións. Se observa algún erro, pode segui-lo mesmo procedemento, coménteo na páxina de discusión, especialmente se intúe que poida ser un asunto controvertido.

==Editando==
Calquera pode editar as páxinas do [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]] &amp;mdash; ¡incluso esta páxina! &amp;mdash;. Prema no vínculo '''editar''' presente na parte superior da páxina (excepto naquelas que sexan páxinas protexidas) se vostede pensa que se precisa algunha mellora ou nova información. Para realizar esta acción, non necesita ningunha atribución en especial, nin sequera estar ''rexistrado'' (aínda que sería preferible que o estivese, vexa [[Wikisource:Benvidos#É preciso rexistrarse?|É preciso rexistrarse?]]).

Se quere experimentar primeiro, sen riscos de cometer erros, pode usar a [[Wikisource:Zona de probas|Zona de probas]], onde pode practicar os efectos da edición. Para comproba-lo resultado da edición dunha páxina como esta, copie e pegue desde o modo de edición do artigo dentro da caixa de edición de [[Wikisource:Zona de probas|Zona de probas]], logo cando estea seguro do resultado xa pode facer unha edición real.

Un modo sinxelo de comezar axudando é usar o [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]] coma se fose unha enciclopedia normal, e cando atope un problema &amp;mdash; un erro na escritura dunha palabra, quizais, un parágrafo pouco claro&amp;mdash; prema en '''editar''' e corrixa o problema (véxase [[Wikisource:Como editar unha páxina]]).

==Políticas e normas==
Temos unhas cantas [[:Category:Wikisource:Políticas e normas|políticas e normas]] que debe seguir. Os tres principios máis importantes son '''NPOV''', '''licenza GPDL''' e '''respecto''':

*Tódalas contribucións ao [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]] son realizadas baixo a licenza [[:gl:Licenza de Documentación Libre GNU|GNU Free Documentation License]] ('''GFDL'''), agás aqueles q xa se atopen baixo dominio público. Isto asegura que os contidos do [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]] poden distribuírse libremente para sempre. Por favor non publique ningún contido que teña ''copyright'' sen permiso do propietario do ''copyright''. Ademais, o [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]] non é unha fonte primaria polo que os seus contidos deben ser verificables (vexa [[Wikisource:Verificabilidade]]).

*'''Respecto'''. O [[Wikisource:Galifontes|Wikisource]] non pode funcionar sen as regras do respecto mutuo e a cortesía practicadas por todos. Por favor, asuma unha postura de boa fe cando vostede discrepe con outro usuario, permaneza tranquilo e discuta as cousas civilizadamente. É unha boa práctica proporcionar un resumo (na caixa '''resumo''' que está debaixo da caixa de edición) ao corrixir unha páxina, que explique os cambios e axude a acepta-la necesidade deses cambios. Se vostede atopa que a súa edición se quita ou modifica, comprobe a historia da páxina, a súa páxina de charla, ou a páxina de charla do artigo para saber se hai razóns que o xustifiquen (Vexa [[Wikisource:Normas de conduta]]).

==Non se desalente==
Se vostede se ve metido en conflitos nas súas primeiras incursións non abandone. En calquera proxecto de colaboración hai un proceso de aprendizaxe. Utilice o material de axuda que hai neste wiki para resolve-los problemas e para aprender como ser un colaborador activo e produtivo (se non atopa en [[Wikisource:Axuda]] o que desexa, pode recorrer á [[:en:Help:Index|axuda en inglés]], [[:pt:Wikisorce:Ajuda|en portugués]] ou [[:es:Wikisource:Ayuda|en castelán]] ''tendo en conta que sempre prevalecen as normas e convencións desta Wikipedia''). Se hai calquera cousa que non entende pode comentalo na zona de discusión da comunidade, [[Wikisource:A Taberna]], poña alí unha mensaxe e seguro que alguén quere axudarlle (vexa: [[Wikisource:Como contactar con outros usuarios]]). Divírtase.

==É preciso rexistrarse?==
Non é preciso, non obstante existen vantaxes para vostede e para a comunidade se se rexistra:

:'''1.''' O seu nome constará na lista de wikipedistas, así como a súa páxina de usuario.

:'''2.''' A comunidade poderá saber quen é vostede, facilitando tamén a tarefa dos ''administradores'' que verifican constantemente se están ocorrendo actos de vandalismo.

:'''3.''' Se está rexistrado pode modificar as súas preferencias de usuario.

:'''4.''' Poderá participar en votacións, e todo tipo de decisións que se tomen no wiki e a súa opinión contará en todos eses casos.

:'''5.''' As súas contribucións poderán verse nas páxinas de estatísticas. 

:'''6.''' Se algún usuario lle deixa unha mensaxe, o sistema wiki avisaralle e permitiralle acceder directamente ó comentario.
 
A súa identidade real queda sempre salvagardada. Para rexistrarse só ten que escribir un nome e un contrasinal. Pode, se o desexa, indicar o seu correo, é optativo, aínda que conveniente xa que, se esquece o contrasinal, poderáselle enviar outro. Pode rexistrarse no [[Special:Userlogin|formulario de rexistro]]. Lémbrese de crear a súa páxina de usuario e entrar como usuario rexistrado cada vez que modifique algunha páxina. Vexa [[Wikisource:Como rexistrarse]].


[[Categoría:Axuda|Benvidos, Wikisource:]]</text>
      <sha1>2e220owpsqnzuk6bbjxzae6t9azv69r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:BV</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2181</id>
    <redirect title="Wikisource:Benvidos" />
    <revision>
      <id>4155</id>
      <timestamp>2007-11-09T01:21:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fryant</username>
        <id>50</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida a [[Wikisource:Benvidos]]</comment>
      <origin>4155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="nag1q2bkuuwoqbq5mkto2kwhgcxong5" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikisource:Benvidos]]</text>
      <sha1>nag1q2bkuuwoqbq5mkto2kwhgcxong5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grande Himno a Atón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2183</id>
    <revision>
      <id>14208</id>
      <parentid>7153</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T09:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6318" sha1="57u6ktrrk0xtyxbezfmqx6qcz1o90ez" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Aten worship - Great Hymn to Aten2.jpg|miniatura|]]
''Adoración de Ra-Horakhti, que aparece glorioso no horizonte, no seu nome de Chu que é Atón, que vive para sempre; o grande Atón vivente que está no seu xubileu, o señor de todo o que o disco abarca, señor do ceo, señor da terra, señor da morada de Atón en Akhetatón; (e do) rei do Alto e do Baixo Exipto, que vive pola maet &lt;ref&gt;''Maet'' ou ''maat'' é un concepto exipcio que se relaciona coa orde universal caracterizada pola harmonía e xustiza&lt;/ref&gt; , o señor das Dúas Terras &lt;ref&gt;As dúas rexións que compuñan o Exipto, o Alto Exipto e o Baixo Exipto&lt;/ref&gt; , Neferkheperuré-Uaenré; o fillo de Ra que vive pola maet, o señor das coroas, Akhenatón, grande na duración da súa vida; e a súa amada, a grande esposa real, a señora das Dúas Terras, Neferneferuaton Nefertiti, que viva con saúde e xuventude eterna.''

''O visir, o porta abanos á dereita do rei, Ai, di:''

&lt;poem&gt;
Ti xordes belo no horizonte do ceo
Oh Atón vivo, creador da vida! 
Cando te ergues no horizonte oriental,
Todas as terras enches coa túa beleza. 
Es belo, grande, resplandecente, 
Excelso sobre todas as terras; 
Os teus raios abrazan as terras, 
Ata o limite de todo o que creaches. 
Sendo Ra conquistas ata aos o seu limites, 
Ti os dominas para teu amado fillo. 
A pesar de estares lonxe, os teus raios brillan sobre a terra, 
A pesar de estares diante das persoas, os teus camiños permanecen ocultos. 

Cando te pos no horizonte occidental, 
A terra fica na escuridade, como morta. 
Todos dormen nos cuartos, as cabezas cubertas, 
Un ollo non ve o outro. 
Se roubasen os seus bens que se achan debaixo das súas cabezas, 
Eles non apercibirían. 
Todos os leóns saen dos seus cubís,
Todas as serpentes morden; 
A escuridade envolve, xace a terra en silencio, 
Pois o seu criador repousa no horizonte. 

Mais a terra brilla cando apareces no horizonte, 
E resplandeces como Atón durante o día. 
Ti eliminas as tebras, 
E lanzas os teus raios, 
As Dúas Terras están en festa, 
Acordadas e atentas sobre os seus dous pés. 
Ti as fixeches levantar; 
Os corpos están limpos e vestidos,
Os brazos en posición de adoración perante a túa aparición. 
A terra enteira ponse a traballar. 
Todo animal goza do seu pasto. 
As árbores e as herbas verdean. 
Os paxaros voan dos seus niños, 
As súas ás adoran o teu ''ka'',
Os animais salvaxes pulan nos seus pés, 
Aqueles que voan e aqueles que pousan, 
Viven cando ti te ergues cara eles. 
As barcas soben e baixan a corrente, 
Todos os camiños se abren cando ti xordes. 
Os peixes do río saltan perante a súa presenza, 
Os teus raios chegan ao fondo do gran Mar Verde. &lt;ref&gt;Mar Mediterráneo&lt;/ref&gt; 

Ti que fas crecer a semente nas mulleres, 
Que crías as persoas do esperma, 
Que alimentas o fillo no ventre da súa nai, 
Que o acalmas para que non chore. 
Ti nutrinte de quen aínda está no ventre, 
Que concedes o alento para facer vivir todo o que creas. 
Cando sae do ventre para respirar,
No día do seu nacemento, 
Ti lle abres a boca para falar 
E provés as súas necesidades. 
Cando o pitiño está no ovo, piando na casca, 
Ti alí dentro lle dás o alento para vivir. 
Ti o completas para que quebre a casca 
E dela sae para piar e completarse 
Camiñando coas súas dúas patas cando sae del. 

Que numerosas son as túas obras! 
Aínda que misteriosas aos ollos dos homes, 
Oh, Deus único, para alén de ti ningún outro existe! 
Ti creaches a terra conforme ao teu desexo, cando estabas só: 
Os homes, o gando, e todos os animais salvaxes,
Todo o que existe sobre a terra que anda sobre os seus pés 
E todo aquilo que está no ceo e voa coas súas asas,
As terras de Khor e Kuch &lt;ref&gt;Siria e Nubia&lt;/ref&gt;, e a terra do Exipto. 
Ti colocaches todo home no seu lugar 
Satisfás as súas necesidades. 
Cada un co seu alimento e coa duración do seu tempo de vida. 
As súas linguas son diferentes, 
E tamén as súas naturezas 
As súas peles son distintas, 
Para distinguir as persoas.

Ti creaches o Nilo na Duat &lt;ref&gt;O mundo subterráneo&lt;/ref&gt;
Que levas a onde queres 
Para dar vida ás persoas, 
Que creaches para ti. 
Ti, señor de todas elas, que traballas para elas,
Señor das todas as terras que brillas para elas 
Oh Atón do día, grande na túa gloria! 
A todas as distantes terras estranxeiras concediches a vida, 
Porque puxeches un Nilo no ceo que baixa para elas 
E que fai ondas sobre os montes 
Como o Mar Verde
Para bañar os seus campos e as súas cidades. 
Que perfectas son as túas obras, Oh Señor da eternidade! 
Un Nilo no ceo é o teu presente para os estranxeiros 
E para todas as criaturas da terra que camiñan sobre as súas patas, 
Mais para o Exipto o Nilo ven da Duat. 

Os teus raios alimentan todos os campos; 
Cando brillas, eles viven e prosperan para ti. 
Ti creaches as estacións para que se desenvolva toda a túa obra: 
O inverno para refrescalos, o calor para que te saboreen. 
Ti creaches o ceo distante para brillares nel 
E para contemplares a túa obra; 
Ti único, que resplandeces na forma de Atón, 
Alto, luminoso, distante, veciño. 
Creas a partir de ti mesmo millóns de formas, 
Cidades, poboados, campos, o curso do río. 
Todos os ollos te observan 
Pois ti es o Atón do día no alto. 

Ti estás no meu corazón, 
Non hai ningún outro que te coñeza, 
Excepto o teu fillo, Neferkheperuré-Uaenré, 
A que revelaches os teus camiños e o teu poder.
Ti creaches as criaturas da terra coa túa man, 
Se resplandeces, elas viven, 
Se te pos no horizonte, elas morren; 
Ti es a propia duración da vida, todos viven grazas a ti.
Todos os ollos ven a túa beleza, en canto non te pos. 
Deixase todo traballo cando ti te póns no occidente; 
Cando ti resplandeces, dás vigor ao rei, 
E axilidade para todos 
Desde cando fundaches a terra 
E a erguiches para o teu fillo, que saíu do teu corpo, 
O rei que vive pola maet, o Señor das Dúas Terras, 
Neferkheperuré-Uaenré,
O fillo de Ra, que vive pola maet, o Señor das coroas, 
Akhenatón, grande na duración da súa vida; 
E a grande esposa real que el ama,
A señora das Dúas Terras, 
Neferneferuaton Nefertiti, que viva novo para sempre na eternidade.
&lt;/poem&gt;

== Notas ==
{{Listaref|2}}

{{wikipedia|Atón|Atón}}

[[Categoría:GL-G]]
[[Categoría:Obras]]</text>
      <sha1>57u6ktrrk0xtyxbezfmqx6qcz1o90ez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Testamento de Heilingenstadt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2184</id>
    <revision>
      <id>14216</id>
      <parentid>14215</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T19:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Traducións]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4810" sha1="t13noug493riwtvxg8cbw0ymq7zrusx" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Testamento de Heilingenstadt
|autor=[[Ludwig van Beethoven]]
|datadía=Heilingenstadt, 6
|datames=outubro
|dataano=[[1802]]
}}
[[Ficheiro:Beethoven Heiligenstaedter Testament.jpg|thumb|right|Fotografía do testamento de Beethoven.]]
&lt;div class=prose&gt;
O, homes que me tedes por rancoroso, insociábel e misántropo, como vos enganades. Non coñecedes as secretas razóns que me forzan a parecer deste modo. O meu corazón e o meu ánimo sentíanse desde a infancia inclinados para o tenro sentimento de cariño e sempre estiven disposto a realizar xenerosas accións; porén considerade que, de seis anos a esta parte, vivo suxeito a triste enfermidade, agravada pola ignorancia dos médicos. Enganado constantemente, na esperanza dunha mellora, fun forzado a enfrontar a realidade da rebeldía dese mal, cuxa cura, se non for de todo imposíbel, durará talvez anos! Nacido cun temperamento vivo e ardente, sensíbel mesmo ás diversións da sociedade, vinme obrigado a illarme nunha vida solitaria. Por veces quixen colocarme por riba de todo, mais fun entón duramente repelido, ao renovar a triste experiencia da miña xordeira!

Como confesar ese defecto dun sentido que debía ser, en min, máis perfecto que nos outros, dun sentido que, en tempos atrás, foi tan perfecto como poucos homes dedicados á mesma arte posuían! Non me era con todo posíbel dicirlles aos homes: “Falade máis alto, berrade, pois estou xordo”. Perdoádeme se me vedes afastarme de vós! A miña desgraza é dobremente penosa, pois ademais dela fai que sexa mal xulgado. Para min, xa non hai encanto na reunión dos homes, nin nas palestras elevadas, nin nos desabafos íntimos. Só a máis estrita necesidade me arrastra á soedade. Debo vivir como un exiliado. Se me achego a un grupo, síntome preso dunha punxente angustia, polo receo a que descubran meu triste estado. E así vivín este medio ano en que pasei no campo. Pero que humillación cando ao meu lado alguén apercibía o son ao lonxe dunha frauta e eu nada ouvía! Ou escoitaba o canto dun pastor e eu nada escoitaba!
	
Eses incidentes leváronme case ao desespero e pouco faltou para que, por miñas propias mans, puxese fin á miña existencia. Só a arte me amparou! Pareceume imposíbel deixar o mundo antes de producir todo o que eu sentía que me fora confiado, e así prolonguei esta vida infeliz. Paciencia é só ao que aspiro ata que as parcas inclementes corten o fío de miña triste vida. Mellorarei, talvez, e talvez non! Mais terei coraxe. Na miña idade, xa obrigado a filosofar, non é fácil, e máis penoso aínda se torna para o artista. Meu Deus, sobre min deita o Teu ollar! O, homes! Se vos caese isto un día debaixo dos ollos, veredes que me xulgastes mal! O infeliz consólase cando atopa unha desgraza igual á súa. Todo fixen para merecer un lugar entre os artistas e entre os homes de ben.

Pídovos, meus irmáns (Karl e Johann) así que eu pechar os ollos, se o profesor Schmidt aínda for vivo, facerlle no meu nome o pedido de describirlle a miña molestia e xuntádea a isto que aquí escribo para que o mundo, despois de miña morte, se reconcilie comigo. Declárovos ambos herdeiros de miña pequena fortuna. Repartídea honestamente e axudádevos un ao outro. O que contra min fixerdes, hai moito, ben sabedes, que xa volo perdoei. A ti, Karl, agradezoche as probas que me deches ultimamente. O meu desexo é que sexa a túa vida menos dura que a miña. Recomendádelle aos vosos fillos a virtude. Só ela poderá darlles a felicidade, non o diñeiro, dígovolo por experiencia propia. Só a virtude me ergueu da miña miseria. Só a ela e á miña arte debo que non rematase en suicidio os meus pobres días. Adeus e conservade a vosa amizade.

A miña gratitude a todos os meus amigos. Sentireime feliz debaixo da terra se aínda vos puider valer. Recibo con felicidade a morte. Se ela viñese antes de que realice todo o que me concede a miña capacidade artística, a pesar do meu destino, virá cedo de máis e eu  desexaríaa máis tarde. Aínda así, sentireime contento pois ela liberarame dun tormento sen fin. Veña cando quixer, e eu con coraxe enfrontareina.

Adeus e non vos esquezades  enteiramente de min na eternidade. Ben o merezo de vós, pois moitas veces, en vida, preocupeime de vós, procurando darvos a felicidade.

Sede felices!

&lt;div align=right&gt;''Helligenstadt, 6 de outubro de 1802.''

''Ludwig van Beethoven.''&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:GL-T]]
[[Categoría:1802]]
[[Categoría:Traducións]]

[[de:Heiligenstädter Testament]]
[[el:Διαθήκη του Χάιλιγκενσταντ]]
[[en:Heiligenstadt Testament]]
[[fr:Testament de Heiligenstadt]]
[[hu:Heiligenstadti végrendelet]]
[[pl:Testament heiligenstadzki]]
[[pt:Testamento de Heilingenstadt]]</text>
      <sha1>t13noug493riwtvxg8cbw0ymq7zrusx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Bots</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2189</id>
    <revision>
      <id>4179</id>
      <timestamp>2007-11-25T20:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traído dende o galicionario</comment>
      <origin>4179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1522" sha1="e0v4gmqy68kng02zyvi5maoabce9emb" xml:space="preserve">Os '''bots''' (diminutivo de robot) son pequenos programas informáticos que interactúan coa Wikipedia a través da World Wide Web. Como as políticas e normas da Wikipedia desaconsellan o uso de bots, por favor lea as normas que aparecen a continuación antes de deseñar e poñer a funcionar un bot na Galipedia.

Nós casi sempre preferimos confiar nas entradas e edicións dunha persoa, e só aqueles bots deseñados coidadosamente están permitidos. Aínda que os bots son capaces de facer unha chea de traballo, consumen recursos do sistema e inflúen na súa capacidade de manterse funcionando correctamente, tanto técnica como intelectualmente. Os bots poden usarse para engadir ou xerar artigos, e tamén poden usarse para editar ou mesmo destruir artigos: vexa '''[[:en:Wikipedia:Types of bots|tipos de bots (en inglés)]]''' e '''[[:en:Wikipedia:History of Wikipedia bots|historia dos bots na Wikipedia (en inglés)]]'''.  Os bots ben deseñados poden proporcionar vantaxes concretas ao proxecto da Wikipedia, pero incluso os bos bots teñen algúns inconvenientes.

Para ampliar información vexa o artigo da Galipedia: [[Wikipedia:Bots]]


== Políticas e normas actuais sobre operar cos bots ==

A política de bots é a mesma que na Galipedia.


Para as petición de bots utilice a páxina: [[Wikisource:Bots/Peticións de aprobación]]


== Bots rexistrados actualmente en funcionamento no Galizionario ==

:&lt;small&gt;[[Especial:listusers/bot|Lista automatica]]&lt;/small&gt;

[[Categoría:Wikisource:Bots|Bots]]</text>
      <sha1>e0v4gmqy68kng02zyvi5maoabce9emb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Bots</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2190</id>
    <revision>
      <id>4180</id>
      <timestamp>2007-11-25T20:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nova páxina: [[Categoría:Wikisource]]</comment>
      <origin>4180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="bf51q2zvtsy4syzdrjgk2dbyk12qvcj" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>bf51q2zvtsy4syzdrjgk2dbyk12qvcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Bots/Peticións de aprobación</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2191</id>
    <revision>
      <id>14914</id>
      <parentid>14913</parentid>
      <timestamp>2016-05-24T14:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* BanjoBot */</comment>
      <origin>14914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7707" sha1="s6ris4zoxnell7os5vofw89bhuuz7nt" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
[[Categoría:Wikisource:Bots|Bots]]
Se vostede quere '''utilizar un bot no Galifontes''', primeiro debe aprobarse. Para facelo, engada a súa petición [{{fullurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} a continuación]. 

== Política actual sobre o funcionamento de bots ==
Antes de poñer a funcionar o bot debe pedir a aprobación nesta páxina. Indique claramente que vai facer o bot. Faga un seguemento da discusión e espere pola autorización. Despois de aprobarse o bot, pode facelo funcionar durante un curto período de tempo para que sexa monitorizado. Despois da proba unha persoa do grupo de [[Special:Listusers/sysop|Burócratas]] asignáralle a marca de bot.

Por favor '''NON''' comece a utilizar o bot se non segue as instrucións que aparecen a continuación.

{| style=&quot;border: 1px solid #000000; padding:10px;&quot;
!style=&quot;font: bold xx-large serif;&quot;|I
| &lt;div&gt;'''Crear a páxina de usuario do bot e describir a súa función.'''&lt;/div&gt;
por favor faga o seguinte:
# Describa o propósito do bot, que linguaxe de programación usa, que programa(s) utiliza (pywikipedia framework, etc).
# Describa se está asistido manualmente ou programado para funcionar automaticamente.
# O período de tempo no que vai funcionar, se é que hai algún.
# Describa quen opera o bot.
# Engada a páxina de usuario do bot á categoría [[:Categoría:Wikisource:Bots]] (co marcador '''&lt;nowiki&gt;{{bot|o seu nome de usuario}}&lt;/nowiki&gt;''' na páxina de usuario do bot)
----
|-
!style=&quot;font: bold xx-large serif;&quot;|II
| &lt;div&gt;'''Pór o seu bot na listaxe desta páxina.'''&lt;/div&gt;
por favor faga o seguinte:
# Describa se está asistido manualmente (operado por unha persoa) ou programado para funcionar automaticamente.
# O período de tempo no que vai funcionar, se é que hai algún.
# Que linguaxe de programación usa, que programa(s) utiliza
# O propósito do bot
#* Para que o necesita?
#* É suficientemente importante para a Wikipedia para que sexa aprobado?
----
|-
!style=&quot;font: bold xx-large serif;&quot;|III
| &lt;div&gt;'''Esperar pola aprobación.'''&lt;/div&gt;
Debe esperar pola aprobación e polo marcado como bot.
|}

#Cando elixa o nome de usuario do bot, por favor asegúrese de que non se confunde con un nome de usuario. Para que se saiba inmediatamente que se trata dun bot, un procedemento usual é chamalo co seu nome de usuario + &quot;bot&quot;.
#'''Os administradores poden bloquear os bots''', sen dubidar, se non son aprobados, se fan cousas que o operador non dixese con anterioridade, se crean problemas cos artigos ou se editan con demasiada rapidez.
#O operador do bot debe estar rexistrado no sistema no que estea operando para interromper o funcionamento se se producen erros; se non, o bot será bloqueado sen previo aviso.
#Se ten pensado usar un programa tipo &quot;spider&quot;, ''wget'' recursivo, ou semellante para conseguir unha copia local da Wikipedia, por favor descárguea do [http://download.wikimedia.org/ arquivo da base de datos].  
#Cargar dinamicamente as páxinas da Wikipedia tamén resulta inaceptable.
#Os operadores deben diferenciar as súas edicións das do bot. Iso significa que non debe estar rexistrado como bot para contestar a outros colaboradores. As cuestións referidas ao bot deben estar na páxina de discusión do bot ou na páxina de discusión do operador, pero o único que debe responde-las é o '''operador''' ''non'' o '''bot'''.

É responsabilidade do operador do bot demostrar o seguinte:

#O bot é '''inócuo'''
#O bot é '''útil'''
#O bot non é unha '''carga para os nosos recursos'''
#O bot foi '''aprobado'''


Para comprobar que o bot é '''inócuo''' e '''útil''', pode requerirse un período de proba. As queixas referidas ao funcionamento durante o período de probas do bot implican que este deixe de funcionar inmediatamente. Se o bot pasa o período de probas sen problemas, entón a marca de bot será asignada por un burócrata.

Nas votacións pode usar os modelos: &lt;nowiki&gt;{{Concordo}}&lt;/nowiki&gt; -&gt; [[Imaxe:Symbol support vote.svg|15px]] '''Concordo''', &lt;nowiki&gt;{{Discordo}}&lt;/nowiki&gt; -&gt; [[Imaxe:Symbol oppose vote.svg|15px]] '''Discordo''', &lt;nowiki&gt;{{Neutro}}&lt;/nowiki&gt; -&gt; [[Imaxe:Symbol neutral vote.svg|15px]] '''Neutro''', &lt;nowiki&gt;{{Comentario}}&lt;/nowiki&gt; -&gt; [[Imaxe:Symbol opinion vote.svg|15px]] '''Comentario''' para editar os seus argumentos e participar no debate.
__TOC__

==Solicitudes de aprobación de bots==

{{Cab}}
===[[User:BanjoBot 2.0|BanjoBot2.0]]===
*'''Tarefas:''' Tarefas de mantemento, cambios de ligazóns a espazos de nomes (category-&gt;categoría etc.), movementos de categorías, substitución de modelos, substitución de cadeas de texto, correccións ortográficas sinxelas
*'''Programa:''' Pywikipedia.
*'''Ten Bot flags en:''' [[w:Usuario:BanjoBot2.0|Galipedia]], [[b:Usuario:BanjoBot2.0|Galilibros]], [[q:Usuario:BanjoBot2.0|Galicitas]]
*'''Funcionamento do bot:''' semi-automático, asistido manualmente.
*'''Período de funcionamento:''' De cando en cando e por petición de outros usuarios.
*'''Operador''': [[Usuario:Banjo|Banjo]]

;A favor
#{{Concordo}} --[[Usuario:Agremon|Agremon]] ([[Conversa usuario:Agremon|conversa]]) 12 de maio de 2016 ás 09:08 (UTC)
#{{Concordo}} --[[Usuario:HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[Conversa usuario:HombreDHojalata|conversa]]) 12 de maio de 2016 ás 12:16 (UTC)
;En contra


;Comentarios
{{Pé}}

===Retirar a bandeira de bot a [[Usuario:AvocatoBot|AvocatoBot]]===
Só 4 contribucións no 2012, para engadir interwikis, que xa non se usan ao pasarse a wikidata. Semella inactivo dende aquela, non ten moito sentido que todavía teña a bandeira de bot.

;A favor
#{{concordo}} [[User:Banjo|&lt;span style=&quot;font-family:Verdana; font-size:medium; color:#000000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.5em;&quot;&gt;☣'''''Banjo''''']]&lt;/span&gt; &lt;sup&gt;[[User talk:Banjo|&lt;span style=&quot;font-family:Verdana; font-size:x-small; color:#dd0000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.5em;&quot;&gt;'''''tell me''''']]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 15 de febreiro de 2016 ás 11:54 (UTC)
#{{Concordo}} --[[Usuario:Agremon|Agremon]] ([[Conversa usuario:Agremon|conversa]]) 12 de maio de 2016 ás 10:16 (UTC) Un pouco de retraso...
#{{Concordo}} --[[Usuario:HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[Conversa usuario:HombreDHojalata|conversa]]) 12 de maio de 2016 ás 12:16 (UTC)
;En contra


;Comentarios


{{Cab}}
===[[User:BanjoBot|BanjoBot]]===
*'''Tarefas:''' Para realizar tarefas de mantemento, comezando por cambiar as ligazóns aos espazos de nomes. Tamén para cambios de categorías e outras tarefas.
*'''Programa:''' Pywikipedia.
*'''Ten Bot flags en:''' [[w:Usuario:BanjoBot|Galipedia]], [[wikt:Usuario:BanjoBot|Galicionario]]
*'''Funcionamento do bot:''' semi-automático, asistido manualmente.
*'''Período de funcionamento:''' De cando en cando e por petición de outros usuarios.
*'''Operador''': [[Usuario:Banjo|Banjo]]

;A favor
*{{Concordo}}[[User:Fryant|Fryant]] 00:19, 26 Novembro 2007 (UTC)
*{{Concordo}} --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|(talk)]]&lt;/sup&gt; 09:52, 26 Novembro 2007 (UTC) Operador con gran experiencia e coñecemento técnico, que xa conta co status de bot noutros proxectos Wikimedia en galego. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|(talk)]]&lt;/sup&gt; 09:52, 26 Novembro 2007 (UTC)
*{{Concordo}} --[[User:Lansbricae|Lansbricae]] 11:52, 26 Novembro 2007 (UTC)
*{{Concordo}} --[[User:Lmbuga|Lmbuga]] 13:00, 26 Novembro 2007 (UTC)
*{{Concordo}} --[[User:Albert galiza|Albert galiza]] 19:52, 26 Novembro 2007 (UTC)
*{{Concordo}}--[[User:Xosé|Xosé]] 23:29, 26 Novembro 2007 (UTC)

;En contra


;Comentarios

:*Agora [[User:BanjoBot|BanjoBot]] ten status de bot. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|(talk)]]&lt;/sup&gt; 16:56, 9 decembro 2007 (UTC)

{{pé}}</text>
      <sha1>s6ris4zoxnell7os5vofw89bhuuz7nt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Bot</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2195</id>
    <revision>
      <id>9818</id>
      <parentid>5649</parentid>
      <timestamp>2013-07-29T20:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BotDHojalata</username>
        <id>1322</id>
      </contributor>
      <origin>9818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="764" sha1="q1el2d8ilpaxbgxa8jmjml567s5o6b4" xml:space="preserve">{| style=&quot;background-color:#F8EABA; border: 1px solid #C0C090; width:85%;&quot; align=&quot;center&quot;
|align=&quot;center&quot;|[[Imaxe:Crystal Clear action run.png|50px]]
|align=&quot;left&quot; width=&quot;100%&quot;|'''Esta conta de usuario permite as operacións do [[w:Wikipedia:Bots|bot]] controlado por [[:{{{1}}}:User:{{{2}}}|{{{2}}}]].'''
Non é un usuario '''monicreque''', senón unha conta automática ou semi-automática para realizar edicións repetitivas moi tediosas de facer manualmente.
&lt;br&gt;
&lt;small&gt;''Administradores: se este bot está funcionando mal ou causa problemas, por favor [[Special:Blockip/{{PAGENAME}}|bloqueádeo]].''&lt;/small&gt;
|}

&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource bots]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;

[[Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q1el2d8ilpaxbgxa8jmjml567s5o6b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Concordo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2196</id>
    <revision>
      <id>5309</id>
      <parentid>5292</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T08:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>uso</comment>
      <origin>5309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="on8l3tzuk0o4e27uppj3uqq65az6r8y" xml:space="preserve">[[Imaxe:Symbol support vote.svg|15px]] '''Concordo'''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de votacións|Concordo|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>on8l3tzuk0o4e27uppj3uqq65az6r8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Discordo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2197</id>
    <revision>
      <id>5310</id>
      <parentid>5238</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T08:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>uso</comment>
      <origin>5310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="k1cett9jhgrrhbhwhjxqcsl4sqxtq2r" xml:space="preserve">[[Imaxe:Symbol oppose vote.svg|15px]] '''Discordo'''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de votacións|Discordo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k1cett9jhgrrhbhwhjxqcsl4sqxtq2r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Convención sobre os Dereitos do Neno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2200</id>
    <revision>
      <id>13557</id>
      <parentid>6826</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T21:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1989]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49157" sha1="dzmvch6y68hno36df0durgn8tp2sdbn" xml:space="preserve">{{estilo}}
{{wikipedia|Convención sobre os Dereitos do Neno}}
Adoptada e aberta a sinatura e ratificación pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas na súa resolución 44/25 de 20 de novembro de 1989.

Entrada en vigor: 2 de setembro de 1990, de conformidade co artigo 49.


Preámbulo.

Os Estados Parte na presente Convención,

Considerando que, de conformidade cos principios proclamados na Carta das Nacións Unidas, a liberdade, a xustiza e a paz no mundo baséanse no recoñecemento da dignidade intrínseca e dos dereitos iguais e inalienables de tódolos membros da familia humana,

Tendo presente que os pobos das Nacións Unidas reafirmaron na Carta a súa fe nos dereitos fundamentais do home e na dignidade e o valor da persoa humana, e que decidiron promover o progreso social e elevar o nivel de vida dentro dun concepto máis amplo de liberdade,

Recoñecendo que as Nacións Unidas proclamaron e acordaron na Declaración Universal de Dereitos Humanos e nos pactos internacionais de dereitos humanos, que toda persoa ten tódolos dereitos e liberdades enunciados neles, sen distinción algunha, por motivos de raza, cor, sexo, lingua, relixión, opinión política ou de outra índole, orixe nacional ou social, posición económica, nacemento ou calquera outra condición,

Recordando que na Declaración Universal de Dereitos Humanos as Nacións Unidas proclamaron que a infancia ten dereito a coidados e asistencia especiais,

Convencidos de que a familia, como grupo fundamental da sociedade e medio natural para o crecemento e benestar de todos os membros, e en particular dos nenos, debe recibir protección e asistencia necesarias para poder asumir plenamente as súas responsabilidades dentro da comunidade,

Recoñecendo que o neno, para o pleno e harmonioso desenvolvemento da súa personalidade, debe medrar no seo dunha familia, nun ambiente de felicidade, amor e comprensión,

Considerando que o neno debe estar plenamente preparado para unha vida independente na sociedade e ser educado no espírito dos ideais proclamados na Carta das Nacións Unidas e, en particular, nun espírito de paz, dignidade, tolerancia, liberdade, igualdade e solidariedade,

Tendo presente que a necesidade de proporcionar ao neno unha protección especial foi enunciada na Declaración de Xenebra de 1924 sobre os Dereitos do Neno adoptada pola Asemblea Xeral o 20 de novembro de 1959, e recoñecida na Declaración Universal de Dereitos Humanos, no Pacto Internacional de Dereitos Civís e Políticos (en particular nos artigos 23 e 24), no Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais (en particular no artigo 10) e nos estatutos e instrumentos pertinentes dos organismos especializados e das organizacións internacionais que se interesan no benestar do neno,

Tendo presente que, como se indica na Declaración de Dereitos do Neno, &quot;o neno pola súa falta de madurez física e mental, necesita protección e coidado especiais, incluso a debida protección legal, tanto antes como despois do nacemento&quot;,

Recordando o disposto na Declaración sobre principios sociais e xurídicos relativos a protección e benestar dos nenos, con particular referencia a adopción e colocación en fogares de garda, nos planos nacional e internacional; as regras Mínimas das Nacións Unidas para a administración de xustiza de menores (regras de Beijing); e a Declaración sobre a protección da muller e o neno en estados de emerxencia ou conflicto armado,

Recoñecendo que en todos os países do mundo hai nenos que viven en condicións excepcionalmente difíciles e que eses nenos necesitan especial consideración,

Tendo debidamente en conta a importancia das tradicións e os valores culturais de cada pobo para a protección e desenvolvemento harmonioso do neno,

Recoñecendo a importancia da cooperación internacional para o melloramento das condicións de vida dos nenos en tódolos países, en particular nos países en desenrolo,

Conviñeron o seguinte:


PARTE I

Artigo 1

Para os efectos da presente Convención, enténdese por neno todo ser humano menor de dezaoito anos de idade, salvo que, en virtude da lei que lle sexa aplicable, alcanzase antes a maioría de idade.


Artigo 2

1. Os Estados Parte respectarán os dereitos enunciados na presente Convención e asegurarán a súa aplicación a cada neno suxeito a súa xurisdicción, sen distinción algunha, independentemente da raza, a cor, o sexo, o idioma, a relixión, a opinión política ou de outra índole, a orixe nacional, étnica ou social, a posición económica, os impedimentos físicos, o nacemento ou calquera outra condición do neno, dos seus pais ou dos seus representantes legais.

2. Os Estados Partes tomarán todas as medidas apropiadas para garantir que o neno se vexa protexido contra toda forma de discriminación ou castigo por causa da condición, as actividades, as opinións expresadas ou as crenzas dos pais, dos seus titores ou dos seus familiares.


Artigo 3

1. En todas as medidas concernentes os nenos que tomen institucións públicas ou privadas de benestar social, os tribunais , as autoridades administrativas ou os órganos lexislativos, unha consideración primordial a que se atenderá será o interese superior do neno.

2. Os Estados Parte comprométense a asegurar ao neno a protección e o coidado que sexan necesarios para o seu benestar, tendo en conta os dereitos e deberes dos seus pais, titores ou outras persoas responsables del ante a lei e, con ese fin, tomarán todas as medidas lexislativas e administrativas adecuadas.

3. Os Estados Partes aseguraranse de que as institucións, servizos e establecementos encargados do coidado ou a protección dos nenos cumpran as normas establecidas en materia polas autoridades competentes, especialmente en materia de seguridade, sanidade, número e competencia do seu persoal así como en relación a existencia dunha supervisión adecuada.


Artigo 4

Os Estados Parte adoptarán todas as medidas administrativas, lexislativas, e de outra índole para dar efectividade os dereitos recoñecidos na presente convención. No que respecta os dereitos económicos, sociais e culturais, os Estados Partes adoptarán esas medidas ata o máximo dos recursos de que dispoñan e, cando sexa necesario, dentro do marco da cooperación internacional.


Artigo 5

Os Estados Partes respectarán as responsabilidades, os dereitos e os deberes dos pais ou, no seu caso, dos membros da familia ampliada ou da comunidade, segundo estableza a costume local, dos titores ou doutras persoas encargadas legalmente do neno de impartirlle, en consonancia coa evolución das súas facultades, dirección e orientación apropiadas para que o neno exerza os dereitos recoñecidos na presente Convención.


Artigo 6

1. Os Estados Partes recoñecen que todo neno ten dereito intrínseco a vida.

2. Os Estados Partes garantirán na máxima medida posible a supervivencia e o desenvolvemento do neno.


Artigo 7

1. O neno será inscrito inmediatamente despois do seu nacemento e terá dereito dende que nace a un nome, a adquirir unha nacionalidade e, na medida do posible a coñecer os seus pais e a ser coidado por eles.

2. Os Estados Partes velarán pola aplicación de estes dereitos en conformidade coa súa lexislación nacional e as obrigas que contraeran en virtude dos instrumentos internacionais pertinentes nesta esfera, sobre todo cando o neno resultase de outro modo apátrida.


Artigo 8

1. Os Estados Parte comprométense a respectar o dereito do neno a preservar a súa identidade, incluídos nacionalidade, o nome e relacións familiares de conformidade coa lei sen inxerencias ilícitas.

2. Cando un neno sexa privado ilegalmente dalgúns elementos da súa identidade ou de todos eles, os Estados Parte deberán prestar asistencia e protección apropiadas con miras a restablecer rapidamente a súa identidade.


Artigo 9

1. Os Estados Parte velarán porque o neno non sexa alonxado dos seus pais contra a vontade destes, agás cando, a reserva de revisión xudicial, as autoridades competentes determinen, de conformidade coa lei e os procedementos aplicables, que tal separación é necesaria no interese superior do neno. Tal determinación pode ser necesaria en casos particulares, por exemplo, nos casos nos que o neno sexa obxecto de maltrato ou descoido por parte dos seus pais ou cando estes viven separados e debe adoptarse unha decisión acerca do lugar de residencia do neno.

2. En calquera procedemento entaboado de conformidade co parágrafo 1 do presente artigo, ofrecerase a tódalas partes interesadas a oportunidade de participar nel e dar a coñecer as súas opinións.

3. Os Estados Parte respectarán o dereito do neno que estea separado de un ou de ambos pais a manter relacións persoais en contacto directo con ambos pais de modo regular, salvo se esto é contrario o interese superior do neno.

4. Cando esta separación sexa o resultado dunha medida adoptada por un Estado Parte, como a detención, o encarceramento, o exilio, a deportación ou a morte (incluído o falecemento debido a calquera causa mentres a persoa estea baixo custodia do Estado) dun dos pais do neno, ou de ambos, ou do neno, o Estado Parte proporcionaralle, cando se lle pida, os pais, o neno ou se procede, a outro familiar, información básica acerca do paradoiro do familiar ou familiares ausentes, a non ser que esto resultase prexudicial para o benestar do neno. Os Estados Parte cercióranse, ademais, de que a presentación de tal petición non entrañe por si mesma consecuencias desfavorables para a persoa ou persoas interesadas.


Artigo 10

De conformidade coa obriga que incumbe os Estados Partes a tenor do disposto no parágrafo 1 do artigo 9, toda solicitude feita por un neno ou polos seus pais para entrar nun Estado Parte ou para saír del os efectos de reunión da familia será atendida polos Estados Partes de maneira positiva, humanitaria e expeditiva.

Os Estados Partes garantirán, ademais, que a presentación de tal petición non traerá consecuencias desfavorables para os peticionarios nin para os seus familiares.

O neno que teña os pais residindo en Estados diferentes terá dereito a manter periodicamente, salvo en circunstancias excepcionais, relacións persoais e contactos directos con ambos pais. Con tal fin, e de conformidade coa obriga asumida polos Estados Parte en virtude do parágrafo 1 artigo 9, os Estados Partes respectarán o dereito do neno e dos seus pais a saír de calquera país, incluído o propio, e de entrar no seu propio país.

O dereito de saír de calquera país estará suxeito só as restriccións estipuladas pola lei e que sexan necesarias para protexer a seguridade nacional, a orde pública, a saúde ou a moral publicas e os dereitos e liberdades doutras persoas e que estean en consonancia cos demais dereitos recoñecidos pola presente Convención.


Artigo 11

1. Os Estados Parte adoptarán medidas para loitar contra os traslados ilícitos de nenos o estranxeiro e a retención ilícita de nenos no estranxeiro.

2. Para este fin, os Estados Parte promoverán a concertación de acordos bilaterais ou multilaterais ou a adhesión a acordos existentes.


Artigo 12

1. Os Estados Partes garantirán o neno que estea en condicións de formarse un xuízo propio e o dereito de expresar a súa opinión libremente en todos os asuntos que afecten ao neno, téndose en conta as opinións do neno, en función da idade e da madurez do neno.

2. Con tal fin, darase en particular o neno a oportunidade de ser escoitado , en todo procedemento xudicial ou administrativo que afecte o neno, xa sexa directamente ou por medio dun representante ou dun órgano apropiado, en consonancia coas normas de procedemento da lei nacional.


Artigo 13

1. O neno terá dereito a liberdade de expresión, ese dereito incluirá a liberdade de buscar, recibir e difundir informacións e ideas de todo tipo, sen consideración de fronteiras, xa sexa oralmente, por escrito ou impresas, en forma artística ou por calquera outro medio escollido polo neno.

2. O exercicio de tal dereito poderá estar suxeito a certas restriccións, que serán unicamente as que a lei prevea e sexan necesarias:

:a) Para o respecto dos dereitos ou a reputación dos demais; ou

:b) Para a protección da seguridade nacional ou a orde pública ou para protexer a saúde ou moral públicas.


Artigo 14

1. Os Estados Partes respectarán o dereito do neno a liberdade de pensamento, de conciencia e de relixión.

2. Os Estados Partes respectarán os dereitos e deberes dos pais e, no seu caso, dos representantes legais, de guiar o neno no exercicio do seu dereito de modo conforme a evolución das súas facultades.

3. Liberdade de profesar a propia relixión ou as propias crenzas estará suxeita unicamente as limitacións prescritas pola lei que sexan necesarias para protexer a seguridade, a orde, a moral ou a saúde públicos ou os dereitos e liberdades fundamentais dos demais.


Artigo 15

1. Os Estados Partes recoñecen os dereitos dos nenos a liberdade de asociación e a liberdade de celebrar reunións pacíficas.

2. Non se imporán restriccións o exercicio de estes dereitos distintas das establecidas en conformidade coa lei e que sexan necesarias nunha sociedade democrática, en interese da seguridade nacional ou pública, a orde pública, a protección da saúde e a moral públicas ou a protección dos dereitos e liberdades dos demais.


Artigo 16

1. Ningún neno será obxecto de inxerencias arbitrarias ou ilegais na súa vida privada, a súa familia, o seu domicilio ou a súa correspondencia nin de ataques ilegais a súa honra e a súa reputación.

2. O neno ten dereito á protección da lei contra esas inxerencias ou ataques.


Artigo 17

Os Estados Partes recoñecen a importante función que desempeñan os medios de comunicación e celarán porque o neno teña acceso a información e material que teñan por finalidade promover o seu benestar social, espiritual e moral e a súa saúde física e mental, con tal obxecto, os Estados Partes:

:a) Alentarán os medios de comunicación a difundir información e materiais de interese social e cultural para o neno, de conformidade co espírito do artigo 29;

:b) Promoverán a cooperación internacional na producción, intercambio e na difusión desa información e eses materiais procedentes de diversas fontes culturais, nacionais e internacionais;

:c) Alentarán a producción e difusión de libros para nenos;

:d) Alentarán os medios de comunicación a que teñan particularmente en conta as necesidades lingüísticas do neno pertencente a un grupo minoritario ou que sexa indíxena;

:e) Promoverán a elaboración de directrices apropiadas para protexer o neno contra toda información e material prexudicial para o seu benestar, tendo en conta as disposicións dos artigos 13 e 18.


Artigo 18

1. Os Estados Partes porán o máximo empeño en garantir o recoñecemento do principio de que ambos pais teñen obrigas comúns no que respecta a crianza e desenvolvemento do neno. Incumbirá aos pais, ou, no seu caso, aos representantes legais, a responsabilidade primordial da crianza e do desenvolvemento do neno. A súa preocupación fundamental será o interese superior do neno.

2. Aos efectos de garantir e promover os dereitos enunciados na presente Convención, os Estados Partes prestarán a asistencia apropiada aos pais e aos representantes legais para o desempeño das súas funcións no que respecta a crianza do neno e velarán pola creación de institucións, instalacións e servizos para o coidado dos nenos.

3. Os Estados Partes adoptarán todas as medidas apropiadas para que os nenos os que os seus pais traballan teñan dereito a beneficiarse dos servizos e instalacións de garda de nenos para os que reúnan as condicións requiridas.


Artigo 19

1. Os Estados Partes adoptarán todas as medidas lexislativas, administrativas, sociais e educativas apropiadas para protexer o neno contra toda forma de prexuízo ou abuso físico ou mental, descoido ou trato neglixente, malos tratos ou explotación, incluído o abuso sexual, mentres o neno se atope baixo a custodia dos pais, dun representante legal ou de calquera outra persoa que o teña ao seu cargo.

2. Esas medidas de protección deberían comprender, segundo corresponda, procedementos eficaces para o establecemento de programas sociais en obxecto de promover a asistencia necesaria ao neno e a quen coiden del, así como para outras formas de prevención e para a identificación, notificación, remisión a unha institución, investigación, tratamento e observación ulterior dos casos antes descritos de malos tratos ao neno e, segundo corresponda, a intervención xudicial.


Artigo 20

1. Os nenos temporal ou permanentemente privados do seu medio familiar, ou que o seu superior interese esixa que non permanezan nese medio, terán dereito a protección e asistencia especiais do estado.

2. Os Estados Partes garantirán, de conformidade coas súas leis nacionais, outros tipos de coidado para eses nenos.

3. Entre eses coidados figurarán, entre outras cousas, a colocación en fogares de garda, a Kafala do dereito islámico, a adopción ou de ser necesario, a colocación en institucións adecuadas de protección de menores. Ao considerar as solucións, prestarase particular atención a conveniencia de que haxa continuidade na educación do neno e a súa orixe étnica, relixiosa, cultural e lingüística.


Artigo 21

Os Estados Partes que recoñecen ou permiten o sistema de adopción coidarán de que o interese superior do neno sexa a consideración primordial e:

:a) Velarán porque a adopción do neno só sexa autorizada polas autoridades competentes, as que determinarán, con arranxo as leis e os procedementos aplicables e sobre a base de toda información pertinente e fidedigna, que a adopción é admisible en vista da situación xurídica do neno en relación cos seus pais, parentes e representantes legais e que cando así se requira, as persoas interesadas deran con coñecemento de causa o seu consentimento á adopción sobre a base do asesoramento que puidera ser necesario;

:b) Recoñecerán que a adopción en outro país pode ser considerada como outro medio de coidar do neno, en caso de que este non poida ser colocado nun fogar de garda ou entregado a unha familia adoptiva ou non poida ser atendido de maneira adecuada no país de orixe;

:c) Velarán porque o neno que deba ser adoptado noutro país goce de salvagardas e normas equivalentes as existentes respecto da adopción no país de orixe;

:d) Adoptarán todas as medidas apropiadas para garantir que, no caso de adopción noutro país, a colocación non de lugar a beneficios financeiros inadecuados para quen participan nela;

:e) Promoverán, cando corresponda, os obxectivos do presente artigo mediante a concertación de arranxos ou acordos bilaterais ou multilaterais e e esforzaranse, dentro deste marco, por garantir que a colocación do neno noutro país efectúese por medio das autoridades ou organismos competentes.


Artigo 22

1. Os Estados Partes adoptarán medidas adecuadas para lograr que o neno que trate de obter o estatuto de refuxiado ou que sexa considerado refuxiado de conformidade co dereito e os procedementos internacionais ou internos aplicables que reciba, tanto se está só como se está acompañado dos seus pais ou de calquera outra persoa, a protección e a asistencia humanitaria adecuadas para o aproveitamento dos dereitos pertinentes enunciados na presente Convención e en outros instrumentos internacionais de dereitos humanos ou de carácter humanitario no que ditos Estados sexan partes.

2. A tal efecto os Estados Partes cooperarán, na forma que estimen apropiada, en todos os esforzos das Nacións Unidas e demais organizacións intergobernamentais competentes ou organizacións non gobernamentais que cooperen coas Nacións Unidas por protexer e axudar a todo neno refuxiado e localizar os seus pais ou a outros membros da súa familia, a fin de obter a información necesaria para que se reúna coa súa familia. Nos casos en que non se poida localizar a ningún dos pais ou membros da familia, concederáselle o neno a mesma protección que a calquera outro neno privado permanente ou temporalmente do seu medio familiar, por calquera motivo, como se dispón na presente convención.


Artigo 23

1. Os Estados Partes recoñecen que o neno mental ou fisicamente impedido deberá gozar dunha vida plena e decente en condicións que aseguren a súa dignidade, e que lle permitan chegar a valerse por si mesmo e faciliten a participación activa do neno na comunidade.

2. Os Estados Partes recoñecen o dereito do neno a recibir coidados especiais e alentarán e asegurarán, con suxeición os recursos dispoñibles, a prestación o neno que reúna as condicións requiridas e os responsables do seu coidado da asistencia que se solicite e que sexa adecuada o estado do neno e as circunstancias dos seus pais ou de outras persoas que coiden del.

3. En atención as necesidades especiais do neno impedido, a asistencia que se preste conforme o parágrafo 2 do presente artigo será gratuíta sempre que sexa posible, habida conta da situación económica dos pais ou doutras persoas que coiden ao neno e estará destinada a asegurar ao neno impedido a educación, capacitación, os servizos sanitarios, os servizos de rehabilitación, a preparación para o emprego e as oportunidades de esparexemento e reciba tales servizos co obxecto de que o neno logre a integración social e o desenvolvemento individual, incluído o seu desenvolvemento cultural e espiritual, na máxima medida posible.

4. Os Estados Partes promoverán, con espírito de cooperación internacional, o intercambio de información adecuada na esfera da atención sanitaria preventiva e do tratamento médico, psicolóxico e funcional dos nenos impedidos, incluída a difusión de información sobre os métodos de rehabilitación e os servizos de ensinanza e formación profesional, así como o acceso a esa información a fin de que os Estados Partes poidan mellorar a súa capacidade e coñecementos e ampliar a súa experiencia en estas esferas. A este respecto, teranse especialmente en conta as necesidades dos países en desenvolvemento.


Artigo 24

1. Os Estados Partes recoñecen o dereito do neno o aproveite do máis alto nivel posible de saúde e a servizos para o tratamento das enfermidades e a rehabilitación da saúde. Os Estados Partes esforzaranse por asegurar que ningún neno sexa privado do seu dereito o aproveitamento de eses servizos sanitarios.

2. Os Estados Partes asegurarán a plena aplicación deste dereito e, en particular, adoptarán as medidas apropiadas para:

:a) Reducir a mortaldade infantil e na nenez;

:b) Asegurar a prestación da asistencia médica e a atención sanitaria que sexan necesarias a todos os nenos, facendo fincapé no desenvolvemento da atención primaria da saúde;

:c) Combater enfermidades e a malnutrición no marco da atención primaria da saúde , entre outras cousas, a aplicación da tecnoloxía dispoñible e o abastecemento de alimentos nutritivos adecuados e auga potable salubre, tendo en conta os perigos e riscos da contaminación do medio ambiente;

:d) Asegurar a atención sanitaria prenatal e posnatal apropiada as nais;

:e) Asegurar que todos os sectores da sociedade, en particular os pais e os fillos, coñezan os principios básicos da saúde e nutrición dos nenos, as vantaxes da lactación materna, a hixiene e o saneamento ambiental e as medidas de prevención de accidentes, teñan aceso a educación pertinente e reciban apoio na aplicación deses coñecementos;

:f) Desenvolver a atención sanitaria preventiva, a orientación aos pais e a educación e servizos en materia de planificación da familia.

3. Os Estados Partes adoptarán todas as medidas eficaces e apropiadas posibles para abolir as prácticas tradicionais que sexan prexudiciais para a saúde dos nenos.

4. Os Estados Partes comprométense a promover e alentar a cooperación internacional con miras a lograr progresivamente a plena realización do dereito recoñecido no presente artigo. A este respecto, teranse plenamente en conta as necesidades dos países en desenvolvemento.


Artigo 25

Os Estados Partes recoñecen os dereitos do neno que foi internado nun establecemento polas autoridades competentes para os fins de atención, protección ou tratamento da saúde física ou mental a un exame periódico do tratamento a que estea sometido e de todas as demais circunstancias propias do seu internamento.


Artigo 26

1. Os Estados Partes recoñecerán a todos os nenos o dereito a beneficiarse da seguridade social, incluso do seguro social, e adoptarán medidas necesarias para lograr a plena realización deste dereito de conformidade coa súa lexislación nacional.

2. As prestacións deberían concederse, cando corresponda, tendo en conta os recursos e a situación do neno e das persoas que sexan responsables do mantemento do neno, así como calquera outra consideración pertinente a unha solicitude de prestacións feita polo neno ou no seu nome.


Artigo 27

1. Os Estados Partes recoñecen o dereito de todo neno a un nivel de vida adecuado para o seu desenvolvemento físico mental, espiritual, moral e social.

2. Os pais ou outras persoas encargadas do neno incúmbelles a responsabilidade primordial de proporcionar, dentro das súas posibilidades e medios económicos, as condicións de vida que sexan necesarias para o desenvolvemento do neno.

3. Os Estados partes, de acordo coas condicións nacionais e con arranxo aos seus medios, adoptarán medidas apropiadas para asegurar o pago da pensión alimenticia por parte dos pais ou outras persoas que teñan a responsabilidade financeira polo neno, tanto se viven no Estado Parte como se viven no estranxeiro. En particular, cando a persoa teña a responsabilidade financeira polo neno resida nun Estado diferente de aquel no que resida o neno,os Estados Partes promoverán a adhesión aos convenios internacionais ou a concertación de ditos convenios, así como a concertación de calquera outros arranxos apropiados.


Artigo 28

1. Os Estados Partes recoñecen os dereitos do neno a educación e, a fin de que se poida exercer progresivamente e en condicións de igualdade de oportunidades ese dereito, deberán en particular:

:a) Implantar a ensinanza primaria obrigatoria e gratuíta para todos;

:b) Fomentar o desenvolvemento, nas súas distintas formas, da ensinanza secundaria, incluída a ensinanza secundaria, incluída a ensinanza xeral e profesional, facer que todos os nenos dispoñen de ela e teñan aceso a ela e adoptar medidas apropiadas tales como da ensinanza gratuíta e a concesión de asistencia financeira en caso de necesidade;

:c) Facer a ensinanza superior accesible a todos, sobre a base da capacidade, por cantos medios sexan apropiados;

:d) Facer que todos os nenos dispoñan de información e orientación en cuestións educacionais e profesionais e teñan aceso a elas;

:e) Adoptar medidas para fomentar a asistencia regular as escolas e reducir as taxas de deserción escolar.

2. Os Estados Partes adoptarán cantas medidas sexan adecuadas para velar por que a disciplina escolar se administre de modo compatible coa dignidade humana do neno e de conformidade coa presente convención.

3. Os Estados Partes fomentarán e alentarán a cooperación internacional en cuestións de educación, en particular a fin de contribuír a eliminar a ignorancia e o analfabetismo en todo o mundo e de facilitar o aceso aos coñecementos técnicos e aos métodos modernos de ensinanza. A este respecto, teranse especialmente en conta as necesidades dos países en desenvolvemento.


Artigo 29

1. Os Estados Partes conveñen en que a educación do neno deberá estar encamiñada a:

:a) Desenvolver a personalidade, as aptitudes e a capacidade mental e física do neno ata o máximo das súas posibilidades;

:b) Inculcar ao neno o respecto os dereitos humanos e as liberdades fundamentais e dos principios consagrados na Carta das Nacións Unidas;

:c) Inculcar ao neno o respecto dos seus pais, da súa propia identidade cultural, do seu idioma e dos seus valores nacionais do país en que vive, do país de que sexa orixinario e das civilizacións distintas da súa;

:d) Preparar ao neno para asumir unha vida responsable nunha sociedade libre, con espírito de comprensión, paz, tolerancia, igualdade de sexos e amizade entre todos os pobos, grupos étnicos, nacionais, e relixiosos e persoas de orixe indíxena;

:e) Inculcar o neno o respecto do medio ambiente natural.

2. Nada do disposto no presente artigo ou no artigo 28 se interpretará como unha restricción a liberdade dos particulares e das entidades para establecer e dirixir as institucións de ensinanza, a condición de que se respecten os principios enunciados no parágrafo 1 do presente artigo e de que a educación impartida en tales institucións se axuste as normas mínimas que prescribe o Estado.


Artigo 30

Nos Estados en que existan minorías étnicas, relixiosas ou lingüísticas ou persoas de orixe indíxena, non se negará a un neno que pertenza a tales minorías ou que sexa indíxena o dereito que lle corresponde, en común cos demais membros do seu grupo, a ter a súa propia vida cultural, a profesar a súa propia relixión, ou a empregar o seu propio idioma.


Artigo 31

1. Os Estados Partes recoñecen o dereito do neno o descanso e o esparexemento, o xogo, e as actividades recreativas propias da súa idade e a participar libremente na vida cultural e nas artes.

2. Os Estados Partes respectarán e promoverán o dereito do neno a participar plenamente na vida cultural e artística e propiciarán oportunidades apropiadas, en condicións de igualdade, de participar na vida cultural e artística , recreativa e de esparexemento.


Artigo 32

1. Os Estados Partes recoñecen o dereito do neno a estar protexido contra a explotación económica e contra o desempeño de calquera traballo que poida ser perigoso ou entorpecer a súa educación, ou que sexa nocivo para a súa saúde ou para o seu desenvolvemento físico, mental, espiritual, moral ou social.

2. Os Estados Partes adoptarán medidas lexislativas, administrativas, sociais, educacionais para garantir a aplicación do presente artigo. Con ese propósito e tendo en conta disposicións pertinentes doutros instrumentos internacionais, os Estados Partes, en particular:

:a) Fixarán unha idade ou idades mínimas para traballar;

:b) Disporán a regramentación apropiada dos horarios e condicións de traballo;

:c) Estipularán as penalidades ou outras sancións apropiadas para asegurar a aplicación efectiva do presente artigo.


Artigo 33

Os Estados Partes adoptarán todas as medidas apropiadas, incluídas medidas lexislativas, administrativas, sociais, e educacionais, para protexer os nenos contra o uso ilícito dos estupefacientes e sustancias sicotrópicas enumeradas nos tratados internacionais pertinentes, e para impedir que se utilice os nenos na producción e no tráfico ilícito destas sustancias.


Artigo 34

Os Estados Partes comprométense a protexer o neno contra todas formas de explotación e abuso sexuais. Con este fin, os Estados Partes tomarán en particular, todas as medidas de carácter nacional, bilateral e multilateral que sexan necesarias para impedir:

:a) A incitación ou a coacción para que un neno se dedique a calquera actividade sexual ilegal;

:b) A explotación do neno na prostitución ou noutras prácticas sexuais ilegais;

:c) A explotación do neno en espectáculos materiais pornográficos.


Artigo 35

Os Estados Partes tomarán as medidas de carácter nacional, bilateral, e multilateral que sexan necesarias para impedir o secuestro, a venta ou a trata de nenos para calquera fin ou en calquera forma.


Artigo 36

Os Estados Partes protexerán o neno contra todas as demais formas de explotación que sexan prexudiciais para calquera aspecto do seu benestar.


Artigo 37

Os Estados Parte velarán por que:

:a) Ningún neno sexa sometido a torturas nin a outros tratos ou penas crueis, inhumanos ou degradantes. Non se imporá a pena capital nin a de prisión perpetua sen posibilidade de excarceración por delictos cometidos por menores de 18 anos de idade;

:b) Ningún neno sexa privado da súa liberdade ilegal ou arbitrariamente. A detención, o encarceramento ou a prisión dun neno levarase a cabo de conformidade coa lei e utilizarase tan só como medida de último recurso e durante o período máis breve que proceda;

:c) Todo neno privado de liberdade será tratado con humanidade e o respecto que merece a dignidade inherente a persoa humana, e de maneira que se teñan en conta as necesidades das persoas da súa idade. En particular, todo neno privado de liberdade estará separado dos adultos, a menos que esto se considere superior o interese do neno, e terá dereito a manter contacto coa súa familia por medio de correspondencia e visitas, salvo en circunstancias excepcionais;

:d) Todo neno privado da súa liberdade terá dereito a un pronto acceso a asistencia xurídica e outra asistencia adecuada, así como o dereito a impugnar a legalidade da privación da súa liberdade ante un tribunal ou institución competente, independente e imparcial e a unha pronta decisión sobre dita acción.


Artigo 38

1. Os Estados Partes comprométense a respectar e velar porque se respecten as normas do dereito internacional humanitario que lles sexan aplicables nos conflitos armados e que sexan pertinentes para o neno.

2 . Os Estados Partes adoptarán todas as medidas posibles para asegurar que as persoas que aínda non cumpriran os 15 anos de idade non participen directamente nas hostilidades.

Os Estados Partes absteranse de recrutar nas forzas armadas a persoas que aínda non cumpriran os 15 anos de idade. Se recrutan persoas que xa cumpriran os 15 anos, pero que sexan menores de 18, os Estados Partes procurarán dar prioridade os de máis idade.

De conformidade coas obrigas emanadas do dereito internacional humanitario de protexer a poboación civil durante os conflitos armados, os Estados Partes adoptarán todas as medidas posibles para asegurar a protección e o coidado dos nenos afectados por un conflito armado.


Artigo 39

Os Estados Partes adoptarán todas as medidas apropiadas para promover a recuperación física e psicolóxica e a reintegración social de todo neno víctima de: calquera forma de abandono, explotación ou abuso; tortura ou outra forma de tratos ou penas crús, inhumanos ou degradantes; ou conflitos armados. Esa recuperación e reintegración levarase a cabo nun ambiente que fomente a saúde, o respecto de si mesmo e a dignidade do neno.


Artigo 40

1. Os Estados Partes recoñecen o dereito de todo neno de quen se alegue que infrinxiu as leis penais ou a quen se acuse ou declare culpable de infrinxir esas leis a ser tratado de maneira acorde co fomento do seu sentido da dignidade e do valor, que fortaleza o respecto do neno polos dereitos humanos e as liberdades fundamentais de terceiros e na que se teñan en conta a idade do neno e a importancia de promover a reintegración do neno e de que este asuma unha función constructiva na sociedade.

2. Con este fin, e habida conta das disposicións pertinentes dos instrumentos internacionais, os Estados Partes garantirán, en particular:

:a) Que non se alegue que ningún neno infrinxiu as leis penais, nin se acuse ou declare culpable a ningún neno de haber infrinxido esas leis, por actos ou omisións que non estaban prohibidos polas leis nacionais ou internacionais no momento en que se cometeron;

:b) Que a todo neno do que se alegue que infrinxiu as leis penais ou a quen se acuse de infrinxir esas leis se lle garanta, polo menos, o seguinte:

::i) Que se lle presumirá inocente mentres non se probe a súa culpabilidade conforme a lei;

::ii) Que será informado sen demora e directamente ou, cando sexa procedente, por intermedio dos seus pais ou dos seus representantes legais, dos cargos que pesan contra el e que disporá de asistencia xurídica ou doutra asistencia apropiada na preparación e presentación da súa defensa;

::iii) Que a causa será dirimida sen demora por unha autoridade ou órgano xudicial competente, independente e imparcial en audiencia equitativa conforme a lei , en presencia dun asesor xurídico ou outro tipo de asesor adecuado e, polo menos que se considerase que elo fora contrario o interese superior do neno , tendo en conta en particular a súa idade ou situación e aos seus pais ou representantes legais;

::iv) Que non será obrigado a prestar testemuño ou declararse culpable, que poderá interrogar ou facer que se interrogue a testemuñas de cargo e obter a participación e o interrogatorio de testemuñas de descargo en condicións de igualdade;

::v) Si se considerase que infrinxira, en efecto, as leis penais, que esta decisión e toda medida imposta a consecuencia dela, serán sometidas a unha autoridade ou órgano xudicial superior competente, independente e imparcial conforme a lei;

::vi) Que o neno contará coa asistencia gratuíta dun intérprete se non comprende ou fala o idioma utilizado,

::vii) Que se respectará plenamente a súa vida privada en todas as fases do procedemento.

3. Os Estados Partes tomarán todas as medidas apropiadas para promover o establecemento de leis, procedementos, autoridades e institucións específicas para os nenos de quen se alegue que infrinxiran as leis penais ou a quen se acuse ou aclare culpables de infrinxir esas leis, e en particular:

:a) O establecemento dunha idade mínima antes da cal presumirase que os nenos non teñen capacidade para infrinxir leis penais;

:b) Sempre que sexa apropiado e desexable, a adopción de medidas para tratar a eses nenos sen recorrer a procedementos xudiciais, no entendemento de que se respectarán plenamente os dereitos humanos e as garantías legais.

4. Disporase de diversas medidas, tales como o coidado, as ordenes de orientación e supervisión, o asesoramento, a liberdade vixiada , a colocación en fogares de garda, os programas de ensinanza e formación profesional, así como outras posibilidades alternativas a internamento en institucións para asegurar que os nenos sexan tratados de maneira apropiada para o seu benestar e que garde proporción tanto coas súas circunstancias como coa infracción.


Artigo 41

Nada do disposto na presente Convención afectará as disposicións que sexan máis conducentes a realización dos dereitos do neno e que poidan estar recollidas en :

:a) O dereito dun Estado Parte; ou

:b) O dereito internacional vixente con respecto a dito Estado.


PARTE II

Artigo 42

Os Estados Parte comprométense a dar a coñecer amplamente os principios e disposicións da Convención por medios eficaces e apropiados tanto a adultos como a nenos.


Artigo 43

1. Coa finalidade de examinar os progresos realizados no cumprimento das obrigas contraídas polos Estados Partes na presente Convención, establecerase un Comité dos Dereitos do Neno que desempeñará as funcións que a continuación se estipulan.

2. O comité estará integrado por dez expertos de gran integridade moral e recoñecida competencia nas esferas reguladas pola presente Convención, os membros do Comité serán elixidos polos Estados Partes e exercerán as súas funcións a título persoal, téndose debidamente en conta a distribución xeográfica, así como os principais sistemas xurídicos.

3. Os membros do Comité serán elixidos, en votación secreta, dunha listaxe de persoas escollida entre os seus propios nacionais.

4. A elección inicial celebrarase a máis tardar seis meses despois da entrada en vigor da presente Convención e ulteriormente cada dous anos. Con catro meses, como mínimo , de antelación respecto a data de cada elección, o secretario xeral das Nacións Unidas dirixirá unha carta os Estados Partes invitándoos a que presenten as súas candidaturas nun prazo de dous meses. O Secretario Xeral preparará despois unha lista na que figurarán por orde alfabético todos os candidatos propostos, con indicación dos Estados Partes que os designaran, e comunicaraa os Estados Partes na presente Convención.

5. As eleccións celebraranse nunha reunión dos Estados Partes convocada polo Secretario Xeral na Sede das Nacións Unidas. Nesa reunión, na que a presenza de dous tercios dos Estados Partes constituirá quórum , as persoas seleccionadas para formar parte do comité serán aqueles candidatos que obteñan o maior número de votos e unha maioría absoluta dos votos dos representantes dos Estados partes presentes e votantes.

6. Os membros do comité serán elixidos por un período de catro anos. Poderán ser reelixidos se se presenta de novo a súa candidatura . O mandato de cinco dos membros elixidos na primeira elección expirará ao cabo dos dous anos; inmediatamente despois de efectuada a primeira elección, o presidente da reunión en que esta se celebre elixirá por sorteo os nomes deses cinco membros.

7. Se un membro do comité falece ou dimite ou declara que por calquera causa non pode seguir desempeñando as funcións no Comité, o Estado Parte que propuxo a ese membro designará entre os seus propios nacionais a outro experto para exercer o mandato ata o seu termo, a reserva da aprobación do comité.

8. O Comité adoptará o seu propio regramento.

9. O Comité elixirá a súa mesa por un período de dous anos.

10. As reunións do Comité celebraranse normalmente na Sede das Nacións Unidas ou en calquera outro lugar conveniente que determine o Comité. O Comité reunirase normalmente todos os anos. A duración das reunións do Comité será determinada e revisada, se procedera, por unha reunión dos Estados Partes presente Convención, a reserva da aprobación da Asemblea Xeral.

11. O Secretario Xeral das Nacións Unidas proporcionará o persoal e os servizos necesarios para o desempeño eficaz das funcións do Comité establecido en virtude da presente Convención.

12.Previa aprobación da Asemblea Xeral, os membros do Comité establecido en virtude da presente Convención recibirá emolumentos con cargo aos fondos das Nacións Unidas, segundo as condicións que a Asemblea poida establecer.


Artigo 44

Os Estados Partes comprométense a presentar ao comité, por conducto do Secretario Xeral das Nacións Unidas, informes sobre as medidas que adoptaran para dar efecto os dereitos recoñecidos na Convención e sobre o progreso que realizaran en canto o goce deses dereitos:

No prazo de dous anos a partir da data na que para cada Estado Parte entrara en vigor a presente Convención;

No sucesivo cada cinco anos.

Os informes preparados en virtude do presente artigo deberán indicar as circunstancias e dificultades se as houbera, que afecten o grao de cumprimento das obrigas derivadas da presente Convención. Deberán así mesmo, conter información suficiente para que o Comité teña cabal comprensión da aplicación da convención no país que se trate.

Os Estados parte que presentaran un informe inicial completo o Comité non necesitan repetir, en sucesivos informes presentados de conformidade co disposto no inciso b) do parágrafo 1 do presente artigo, a información básica presentada anteriormente.

O Comité poderá pedir os Estados Parte máis información relativa a aplicación da Convención.

O comité presentará cada dous anos a Asemblea Xeral das Nacións Unidas, por conducto do Consello Económico e Social, informes sobre as súas actividades.

Os Estados Partes darán os seus informes unha ampla difusión entre o público dos seus países respectivos.


Artigo 45

Co obxecto de fomentar a aplicación efectiva da Convención e de estimular a cooperación internacional na esfera regulada pola Convención:

Os organismos especializados, o Fondo das Nacións Unidas para a Infancia e demais órganos das Nacións Unidas terán dereito a estar representados no exame da aplicación daquelas disposicións da Presente Convención comprendidas no ámbito do seu mandato. O Comité poderá invitar aos organismos especializados, o Fondo das Nacións Unidas para a Infancia e a outros órganos competentes que considere apropiados a que proporcionen asesoramento especializado sobre a aplicación da Convención nos sectores que son de incumbencia dos seus respectivos mandatos. O Comité poderá invitar os organismos especializados, o Fondo das Nacións Unidas para a Infancia e demais órganos das Nacións Unidas a que presenten informes sobre a aplicación daquelas disposicións da presente Convención comprendidas nos ámbitos das súas actividades;

O comité transmitirá, segundo estime convinte, os organismos especializados, o Fondo das Nacións Unidas para a Infancia e a outros órganos competentes, os informes dos Estados Partes que conteñan unha solicitude de asesoramento ou de asistencia técnica, ou nos que se indique esta necesidade, xunto coas observacións e suxestións do Comité, se as houbera, acerca desas solicitudes ou indicacións ;

O comité poderá recomendar a Asemblea Xeral que pida o Secretario Xeral que efectúe no seu nome, estudos sobre cuestións concretas relativas aos dereitos do neno;

O Comité poderá formular suxestións e recomendacións xerais baseadas na información recibida en virtude dos artigos 44 e 45 da presente Convención. Ditas suxestións e recomendacións xerais deberán transmitirse aos Estados Partes interesados e notificarse a asemblea Xeral, xunto cos comentarios, se os houbera dos Estados Partes.


PARTE III

Artigo 46

A presente Convención estará aberta a sinatura de todos os Estados.


Artigo 47

A presente Convención estará suxeita a ratificación. Os instrumentos de ratificación depositaranse en poder do Secretario Xeral das Nacións Unidas.


Artigo 48

A presente Convención permanecerá aberta a adhesión de calquera Estado. Os instrumentos de adhesión depositaranse en poder do Secretario Xeral das Nacións Unidas.


Artigo 49

A presente Convención entrará en vigor o trixésimo día seguinte a data na que fora depositado o vixésimo instrumento de de ratificación ou adhesión, a Convención entrará en vigor o trixésimo día despois do depósito por tal Estado do seu instrumento de ratificación ou de adhesión.


Artigo 50

1. Todo Estado Parte poderá propoñer unha emenda e depositala en poder do Secretario Xeral das Nacións Unidas. O Secretario Xeral comunicará a emenda proposta aos Estados Partes, pedíndolles que lles notifiquen se desexan que se convoque unha conferencia de Estados Partes co fin de examinar a proposta e sometela a votación. Se dentro dos catro meses seguintes a data desa notificación un tercio, polo menos, dos Estados Partes se declara a favor de tal conferencia , o Secretario Xeral convocará unha conferencia co auspicio das Nacións Unidas. Toda emenda adoptada pola maioría dos Estados Partes, presentes e votantes na conferencia, será sometida polo Secretario a Asemblea Xeral das Nacións Unidas para a súa aprobación.

2. Toda emenda adoptada de conformidade co parágrafo 1 do presente artigo entrará en vigor cando sexa aprobada pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas e aceptada por unha maioría de dous tercios dos estados Partes.

3. Cando as emendas entren en vigor serán obrigatorias para os Estados Partes que as aceptaran, en tanto que os demais Estados Partes seguirán obrigados polas disposicións da presente Convención e polas emendas anteriores que aceptaran.


Artigo 51

1. O Secretario Xeral das Nacións Unidas recibirá e comunicará a tódolos Estados o texto das reservas formuladas polos Estados no momento da ratificación ou da adhesión.

2. Non se aceptará ningunha reserva incompatible co obxecto e co propósito da presente Convención.

3. Toda reserva poderá ser retirada en calquera momento por medio dunha notificación feita a ese efecto e dirixida o Secretario Xeral das Nacións Unidas, quen informará a todos os Estados. Esa notificación surtirá efecto na data da súa recepción polo Secretario Xeral.


Artigo 52

Todo Estado Parte poderá denunciar na Presente Convención mediante notificación feita por escrito o Secretario Xeral das Nacións Unidas . A denuncia surtirá efecto un ano despois da data na que a notificación fose recibida polo Secretario Xeral.


Artigo 53

Designase depositario da presente Convención o Secretario Xeral das Nacións Unidas.


Artigo 54

O orixinal da presente Convención , que ten textos en árabe, chino, español, francés, inglés e ruso son igualmente auténticos, depositaranse no poder do Secretario Xeral das Nacións Unidas.


EN TESTEMUÑA DO CAL, os infraescritos plenipotenciarios, debidamente autorizados para elo polos seus respectivos gobernos, asinaron a presente Convención.


[[Categoría:Documentos legais internacionais]]
[[Categoría:1989]]</text>
      <sha1>dzmvch6y68hno36df0durgn8tp2sdbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos legais internacionais</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2201</id>
    <revision>
      <id>4207</id>
      <timestamp>2007-12-06T22:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alma~glwikisource</username>
        <id>67</id>
      </contributor>
      <comment>cat</comment>
      <origin>4207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais]]</text>
      <sha1>qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cab</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2202</id>
    <revision>
      <id>12207</id>
      <parentid>12206</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="299" sha1="r8odnhgiq61moh542rpcl2k2k0e5nb0" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;boilerplate metadata vfd&quot; style=&quot;background-color: #FFDEFC; margin: 0 auto; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;&quot;&gt;
&lt;big&gt;Debate pechado. Por favor '''non faga edicións''' neste arquivo.&lt;/big&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r8odnhgiq61moh542rpcl2k2k0e5nb0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Pé</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2203</id>
    <revision>
      <id>14912</id>
      <parentid>4214</parentid>
      <timestamp>2016-05-24T14:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Banjo moveu a páxina &quot;[[Modelo:Pe]]&quot; a &quot;[[Modelo:Pé]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>14912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6" sha1="2568t9pwnrdu7nojkgqsf497qhewjep" xml:space="preserve">&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>2568t9pwnrdu7nojkgqsf497qhewjep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mario Firmenich e Norma Arrostito contan como morreu Aramburu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2209</id>
    <revision>
      <id>14237</id>
      <parentid>14236</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T20:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Arxentina]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26537" sha1="glvzez26rmxm8a7cijzxsdl26aqbc11" xml:space="preserve">Este artigo é a transcrición do que foi publicado como nota principal, o 3 de setembro de 1974 na revista '''La causa peronista'''. Carece de ''Copyright'' e considérase de dominio público desde a desaparición da editorial responsable da mencionada publicación. O relato realizado por dous dos seus principais protagonistas constitúe un documento histórico de singular importancia para o estudo da violencia armada desatada en Arxentina na década dos 70.

==Introdución==
O 29 de maio de 1970 as radios de todo o país interromperon a súa programación para dar conta dunha noticia que pouco despois conmovería ao país. ''&quot;sería secuestrado o Tenente Xeral Pedro Eugenio Aramburu&quot;.''

Era a unha e media da tarde. Esquivando postos policiais e evitando camiños transitados, unha pick up Gladiator avanzaba desde cara a catro horas rumbo a Timote.

Na caixa, escondido tras unha carga de fardos de pasto, viaxaba o &quot;fusilador&quot; de Val escoltado por dous mozos peronistas. Fórono a buscar á súa propia casa. Sacárono a pleno día, en pleno centro da Capital e detivérono en nome do pobo.

Un dos mozos peronistas tiña a man un coitelo de combate, ante calquera eventualidade, ante a posibilidade dunha trampa policial, ante a certeza de non poder escapar dun cerco ou unha pinza, ía eliminar ao xefe da Libertadora. Aínda que despois caesen todos. Así se decidiu desde o principio. O &quot;fusilador&quot; tiña que pagar as súas culpas á xustiza do pobo.

Era o 29 de maio de 1970. O día en que o Onganiato festexaba por última vez o Día do Exército. O día en que o pobo festexaba o primeiro aniversario do Cordobazo. Naceran os Montoneros. O &quot;Aramburazo&quot;, como o bautizou o pobo, que xamais tivo dúbidas respecto dos autores do operativo, foi o lanzamento público dunha organización político militar que habería de transformarse, en pouco tempo en exemplo e bandeira do peronismo, na máxima expresión da loita do pobo contra o imperialismo e todos os seus aliados e serventes nativos.

Neste primeiro operativo asinado, levado a cabo por un grupo de combatentes moi novos, en absoluta precariedade de medios e contra un inimigo que, entón, parecía todopoderoso. Montoneros definiu o seu proxecto e mostrou un camiño. O &quot;Aramburazo&quot; logrou, nese sentido, a maioría dos seus obxectivos.

O primeiro obxectivo do &quot;Operativo Pindapoy&quot;, como o bautizaron nun principio os Montoneros era o lanzamento público da Organización, cumpriuse con éxito. En cuestión de horas, días canto máis, todos os arxentinos souberon que as loitas peronistas, as da Resistencia; as do Plan de Loita, a dos Uturuncos e toda as expresións combativas do peronismo, sintetizáronse nun grupo de mozos dispostos a triunfar ou morrer polo seu pobo. Isto soubérono os gorilas de quince anos atrás e os gorilas de entón. E sóuboo tamén a clase traballadora, a que sempre creara novas formas de loita contra cada nova estratexia imperialista, a que dera o seu exemplo a estes Montoneros que agora avanzaban un paso máis na guerra: tomaban as armas ata as súas últimas consecuencias.

O segundo obxectivo era exercer a xustiza revolucionaria contra o máis intelixente dos xefes da Libertadora. Porque se Vermellas foi a figura máis acabada do gorilismo, Pedro Eugenio Aramburu foi, en cambio, o seu cerebro e artífice. En Aramburu, o pobo sintetizara ao antipobo. O vasco era responsable directo dos bombardeos á Praza de Maio, das persecucións e as torturas. Aramburu era culpable directo, ademais, do fusilamento de 27 patriotas durante a represión brutal de Xuño do 56. Sobre el exerceu Montoneros a xustiza dese pobo.

Por primeira vez o pobo podía sentar a un cipayo no banco e xulgalo e condenalo. Iso fixo Montoneros en Timote: mostrou ao pobo que, máis aló das trampas, as argucias legais e os códigos para reprimir aos traballadores, había un camiño cara á Verdadeira Xustiza, a que nace da vontade dun pobo. Aramburu foi, ademais, culpable dun delito que aos peronistas feriunos e indignado como poucas veces indignouse este pobo. Aramburu fora o artífice do roubo e desaparición do cadáver da compañeira Evita. O pobo sabíao. Por esa intuición que o caracteriza, o pobo sabía, sen ter que preguntarlle a ninguén, que Aramburu era culpable dese roubo e da mutilación do corpo da Abanderada dos Traballadores. A súa recuperación, un dos obxectivos fundamentais do Aramburazo, non se puido lograr. A negativa do &quot;fusilador&quot; a confesar, amparándose nun pacto &quot;de honra&quot; con outros gorilas, impediu que Montoneros soubese exactamente o paradoiro do corpo.

O último obxectivo do Aramburazo inscribíase na situación política que vivía o país naquel momento. Aramburu conspiraba contra Onganía. Pero o proxecto de Aramburu para substituír o réxime corporativista de Onganía era politicamente máis perigoso. Aramburu propúñase o que logo se chamou o Gran Acordo Nacional, a integración do peronismo ao sistema liberal a través de &quot;peronistas&quot; da calaña de Paladino, Coria e todos os burócratas e participacionistas. Aramburu, que fragoteaba con varios xenerais en actividade, superara facía moito a torpeza gorila do 55 en materia política. En 1970 era un axente hábil do Imperialismo, un home que intenta baleirar ao peronismo de contido popular, nunha manobra eleccionaria de trampa. Usar ao &quot;peronismo de gravata&quot; e aos traidores que aparecían como dirixentes para aniquilar ao Movemento, para illar definitivamente ao Xeneral dos peronistas. Non lle resultou moi difícil &quot;engrupir á gilada&quot;, ofrecendo o esquecemento de vellos rancores, o mea culpa polos mortos, a negociación dos restos de Evita. En fin, todo o que intentou Lanusse tres anos despois e que desbaratou o pobo. Pero nun momento en que as forzas do peronismo estaban lonxe de ser óptimas. E este obxectivo tamén o logrou Montoneros. A ditadura tivo que esperar dous anos para intentar a trampa. Para entón aquel reducido grupo era unha organización poderosa. E os seus cantos de guerra xa non eran as lagrimas dalgún vello peronista emocionado polo acto de xustiza histórica de &quot;os raparigos da guerrilla&quot; agora a voz das multitudes que enfrontaban ao réxime en todas as frontes de batalla coas bandeiras de todos os mozos que, un 29 de maio, largáronse ao todo ou nada para ensinarlle ao imperialismo como contraataca e como golpea o pobo a medida que se vai organizando na loita.

==Preparativos previos==
MARIO: O axustizamento de Aramburu era un vello soño noso. Concibimos a operación a comezos de 1969. Había polo medio un principio de xustiza popular -unha reparación polos asasinatos de xuño do 56-, pero ademais queriamos recuperar o cadáver de Evita, que Aramburu fixera desaparecer.

Pero houbo que deixar transcorrer o tempo, porque aínda non tiñamos formado o grupo operativo. Entre tanto, traballabamos en silencio: a execución de Aramburu debía significar precisamente a aparición pública da organización.

A fins do 69 pensamos que xa era posible encarar o operativo. Aos móbiles iniciais, sumouse no transcurso dese ano a conspiración golpista que encabezaba Aramburu para dar unha solución de recambio ao réxime militar, debilitado tras o cordobazo.

Pola Importancia política do feito, polo significado que atribuíamos á nosa propia aparición, fomos á operación co criterio de todo ou nada. O grupo Inicial de Montoneros xógase a cara ou cruz nese feito.

ARROSTITO: Toda a &quot;organización&quot; eramos doce persoas, entre os de Bos Aires e os de Córdoba. No operativo xogamos dez.

Empezámolo a fichar a comezos dos 70, sen maior información. Para sacar direccións, nomes, fotos, fomos ás coleccións dos diarios, principalmente da Prensa. Nunha revista, Fernando atopou fotos interiores do departamento da rúa Montevideo. Iso deunos unha idea de como podían ser as cousas dentro.

MARIO: Pero dedicamos o máximo esforzo á fichaxe externa. O edificio onde el vivía está fronte ao colexio Champagnat, e pescudamos que no primeiro piso - dese colexio - había unha sala de lectura ou unha biblioteca. Entón coámonos e fomos a ler aí. O que inaugurou o método foi Fernando, que era bastante desfachatado. Máis que ler, mirabamos pola fiestra. Quedabámonos por períodos curtos, media hora, unha hora.

Nunca ninguén nos preguntou nada.

ARROSTITO: Alí vímolo por primeira vez, de cerca. Adoitaba saír ao redor das once da mañá, ás veces antes, ás veces despois, ás veces non saía. Vímolo tres veces desde o Champagnat.

Despois fichamos desde a esquina de Santa Fe, en forma rotativa. Chegamos a facer substitucións cada cinco minutos. Tiñamos que facer así porque nesa esquina había un cabo de consigna, un louro, gordito, e non queriamos chamar a atención.

MARIO: A medida que chequeábamos, fomos variando o modelo operativo. A primeira idea fora levantalo pola rúa cando saía a camiñar. Pensabamos levar un deses autos con cortina na luneta e tapar os portelos cun traxe a cada lado. Démoslle moitas voltas á idea ata que a descartamos e resolvemos entrar e sacalo directamente do oitavo piso.

Para iso facía falta unha boa &quot;chave&quot;. A mellor escusa era presentarse como oficiais do Exército. El Gordo Maza e outro compañeiro foran liceístas, coñecían o comportamento dos militares. Ao Gordo Maza ata lle gustaba, era bastante milico, e empezoulle a ensinar a Fernando os movementos e as ordes. Ensaiaban xuntos.

ARROSTITO: Compraron parte da roupa na casa Isola, unha sastrería militar na Avenida de Maio, á beira de Casa Muñoz. Fernando Abal tiña 23 anos, Ramus e Firmenich 22, Capuano Martínez, 21. Cortándose o pelo pasaban por colimbas. Así que alí compramos as insignias, as gorras, os pantalóns, as medias, as gravatas. Para comprar algunhas cousas, ata se fixeron pasar por boy-scouts. Un oficial retirado peronista doou o seu uniforme: simpatizaba connosco, aínda que non sabía para que o iamos a usar. O problema é que a Fernando lle quedaba enorme. Tiven que facer de costurera, amoldárselo ao corpo. A gorra tirámola -era un gorrón- bailáballe na cabeza pero usamos a chaquetilla e as insignias.

==Como entramos==
MARIO: Unha cousa que nos chamou a atención é que Aramburu non tiña custodia, polo menos fóra. Despois díxose que o ministro Imaz retiráralla poucos días antes do secuestro, pero non é certo. Nos cinco meses que estivemos chequeando, non vimos custodia exterior nin rolda de patrulleiros. Soamente o porteiro tiña pinta de cana, un morocho corpulento.

A alguén se lle ocorreu: ''Se non tiña custodia, Por que non iamos ofrecerlla?'' Era absurdo, pero esa foi a escusa que usamos.

Xusto neses días que a operación ía tomando forma, a alguén se lle ocorre arranxar a rúa Montevideo, unha desas reparacións de luz ou de gas que sempre están facendo; vaia saber. O certo é que romperon media rúa, xusto ao lado da súa casa e nós tiñamos que pór a contención aí.

Era un problema. Pensamos cortar a rúa cun deses letreiros que din &quot;En reparación&quot;, &quot;Homes traballando&quot;. Pero o descartamos.

Despois fixámonos que o garaxe do Champagnat daba xusto fronte á porta do edificio e que en dirección a Charcas había outro garaxe, e que aí o pavimento non estaba roto. Entón a contención ía estar aí: un coche sobre a vereda do Champagnat, o outro no garaxe.

==A hora sinalada==
MARIO: A planificación final fixémola na casa de Munro onde viviamos Capuano Martínez e eu. Alí pintamos con aerosol a pick-up Chevrolet que ía servir de contención. Pintámola con luvas, faciamos todo con luvas, para non deixar impresións dixitais. Non sabiamos moito sobre o asunto pero polas dúbidas non deixabamos pegadas nin nos vasos e nas prácticas, chegamos a limpar munición por munición cun trapo.

ARROSTITO: A casa operativa era a que alugábamos Fernando e eu, en Bucarelli e Ballivián, Vila Urquiza. Alí tiñamos un laboratorio fotográfico. A noite do 28 de maio, Fernando chamouno a Aramburu por teléfono, cun pretexto calquera. Aramburu tratouno bastante mal, díxolle que se deixase de molestar ou algo así. Pero xa sabiamos que estaba na súa casa. Dentro de Parque Chas deixamos estacionados esa noite os dous autos operativos: a pick-up Chevrolet e un Peugeot 404 branco; e tres coches máis que íanse a necesitar: unha Renoleta 4L branca miña, un taxi Ford Falcon que estaba a nome de Firmenich, e unha pick-up Gladiator 380, a nome da nai de Ramus. A mañá do 29 saímos de casa. Dous compañeiros encargáronse de levar os coches de recambio aos puntos convidos. A Renoleta quedou en Pampa e Figueroa Alcorta, cun compañeiro dentro. O taxi e a Gladiator preto de Aeroparque, nunha cortada, o taxi pechado con chave e un compañeiro dentro da Gladiator.

No Peugeot 404 subiron Capuano Martínez, que ía de chofer, con outro compañeiro, os dous de civil pero co pelo ben cortito e detrás, Maza con uniforme de capitán e Fernando Abal, como tenente primeiro.

MARIO: Ramus manexaba a pick-up Chevrolet e a &quot;fraca&quot; (Norma) acompañábao no asento de adiante. Detrás ía un compañeiro disfrazado de cura, e eu con uniforme de cabo da policía.

ARROSTITO: Eu levaba unha perruca loura con claritos e andaba ben vestida e un pouco pintarrajeada. O Peugeot ía adiante por Santa Fe.

Dobrou en Montevideo, entrou no garaxe. Capuano quedou ao volante e os outros tres baixaron. Pedíronlle permiso ao encargado para estacionar un ratito.

Cando viu os uniformes, dixo que de enseguida. Saíron camiñando á rúa e entraron en Montevideo 1053.

Nós viñamos detrás coa pick-up. Na esquina de Santa Fe baixei eu e fun camiñando ata a porta mesma do departamento. Pareime alí. Tiña unha pistola.

MARIO: Nós seguimos ata a porta do Champagnat e estacionamos sobre a vereda. &quot;O cura&quot; e eu baixámonos. Deixei a porta aberta coa metralleta sobre o asento, ao alcance da man. Había outra na caixa ao alcance doutro compañeiro. Tamén levabamos selectas.

Ese día non vin ao cana da esquina. A miña preocupación era que facer se me aparecía xa que era &quot;o meu superior&quot;, tiña un grao mais que eu. Pasaron dúas cousas divertidas. Arrimouse un Fiat 600 e o chofer pediume permiso para estacionar. Díxenlle que non. Quixo discutir: ''-E porque a pick-up si?''. Díxenlle ''-Circule!''. Fóronse puteando.

Niso pasou un celular, fíxenlle a venia ao chofer e o tipo contestoume coa venia.

De golpe o incrible. Foramos alí dispostos a deixar o pelello, pero non: era Aramburu o que saía pola porta de Montevideo e o gordo Maza levábao cun brazo por encima do ombreiro, como palmeándolo, e Fernando tomábao do outro brazo. Camiñaban apaciblemente.

==Unha vez dentro==
MARIO: Un compañeiro quedo no sétimo, coa porta do ascensor aberta, en función de apoio.

Fernando e o Gordo subiron un piso máis. Tocaron o timbre, ríxidos na súa apostura militar. Fernando un pouco máis ríxido pola &quot;metra&quot; que levaba baixo o pilotín verde oliva.

Atendeunos a muller do Xeneral. Non lle infundiron dúbidas: eran oficiais do Exército. Invitounos a pasar, ofreceulles café mentres esperaban que Aramburu terminase de bañarse.

Ao fin apareceu riseiro impecablemente vestido. Tomou café con eles mentres escoitaba compracido o ofrecemento de custodia que lle facían eses mozos militares. A Maza descubriulle enseguida o acento: ''-Vostede é cordobés. -Se, o meu xeneral.''

As cortesías seguiron un par de minutos mentres o café arrefriábase, e o tempo tamén e os dous raparigos agrandados parábanse e desenfierraban, e a voz cortante de Fernando dixo:

''-O meu Xeneral, vostede vén connosco.''

Así. Sen maiores explicacións. Ás nove da mañá.

Se se resistía? Matabámolo. Ese era o plan, aínda que non quedase ningún de nós vivos.

==Fóra==
MARIO: Pero non, aí estaba, camiñando apaciblemente entre o Gordo Maza que lle pasaba o brazo polo ombreiro, e Fernando empuxábao levemente coa metra baixo o pilotín.

Seguramente non entendía por nada. Debeu crer que alguén se adiantaba ao golpe que planeara, porque aínda non dubidaba que os seus captadores eran militares.

A súa muller saíra. Diso decateime despois, porque non recordo habela visto.

Subiron ao Peugeot e arrincaron cara a Charcas, deron a volta por Rodríguez Pena cara ao Baixo, e nós detrás.

==A viaxe==
MARIO: Preto da Facultade de Dereito detiveron o Peugeot e trasbordaron á camioneta nosa. Capuano, a Fraca e outro compañeiro subiron adiante, Fernando e Maza con Aramburu, atrás. Alí atopouse por primeira vez con &quot;o cura&quot; e comigo. Debeu parecerlle esotérico: un cura e un policía; e o cura que na súa presenza empezaba a cambiarse de roupa. Sentou na roda de auxilio. Non dicía nada, talvez porque non entendía nada. Tomeille a boneca con forza e sentina frouxa, entregada. Maza, &quot;o cura&quot;, a Fraca e outro compañeiro baixáronse en Pampa e Figueroa Alcorta, levándose os bolsos cos uniformes e parte dos fierros. Foron á casa dun compañeiro a redactar o Comunicado número un. Quedaron Ramus e Capuano adiante, Aramburu, Fernando e eu atrás. Seguimos ata o punto onde estaban os outros dous coches. Baixamos, Capuano subiu ao taxi, e nós dirixímonos á outra pick-up, a Gladiator, onde había un compañeiro.

A Gladiator tiña un toldo e a parte de atrás estaba camuflada con fardos de pasto. Retirando un fardo, quedaba unha puertita. Por alí entraron Fernando e o outro compañeiro con Aramburu. Adiante Ramus que era o dono legal da Gladiator e eu, sempre vestido de policía. Durante máis dun mes estudaramos a ruta directa a Timote, sen pasar por ningún posto policial e por ningunha cidade importante. Diante ía o taxi conducido por Capuano, abrindo punta. Un par de walkie-talkies aseguraba a comunicación entre el e nós. Outro par entre a cabina da Gladiator e a caixa.

En toda a miña vida operativa non recordo unha vía de escape máis sinxela que esta. Foi un paseo. O único punto que nos preocupaba era a Gral. Paz, pero a pasamos sen problemas: non estaba tan controlada como agora. Saímos por Gaona, a partir de aí empezamos a tomar camiños de terra dentro da ruta que deseñaramos. O Río Lujan cruzámolo por unha vella ponte de madeira, entre Lujan e Alicerce por onde non pasa ninguén. Se a alarma deuse enseguida, creo que igual nos escapamos, porque a ruta era perfecta. Tardamos oito horas en facer un camiño que pode facerse en catro, pero non entramos en ningún poboado nin nos detivemos a comer ou cargar nafta. Para iso estaba o taxi, legal, que traía as provisións.

Aramburu non falou en toda a viaxe salvo cando os compañeiros tiveron que buscar o bidón na escuridade. ''-Aquí está'', dixo.

Á unha da tarde a radio empezou a falar do presunto secuestro. Xa estabamos a metade de camiño.

Serían as cinco e media ou as seis cando chegamos á CELMA, un casco de estancia que pertencía á familia de Ramus. O taxi volveuse a Bos Aires e nós entramos. A primeira tarefa de Ramus foi distraer a atención do seu capataz, o vasco Acébal.

Isto non foi fácil porque a casa de Acébal e o casco da estancia estaban case pegados e Ramus tivo que arrinconar ao vasco a un costado da entrada falándolle de calquera cousa, mentres Fernando e o outro compañeiro metían a Aramburu na casa dos Ramus. Ese compañeiro estaba tan boleado que baixou coa metra na man. Pero Acébal non sentiu nada e os únicos que aparecemos fronte a el fomos Ramus e eu, que me cambiou o uniforme de policía.

==O Xuízo==
MARIO: Metemos a Aramburu nun dormitorio, e aí mesmo esa noite iniciámoslle o xuízo. Sentámolo nunha cama e Fernando díxolle:

''-Xeneral Aramburu, vostede está detido por unha organización revolucionaria peronista, que o vai a someter a xuízo revolucionario.''

Recentemente aí pareceu comprender. Pero o único que dixo foi:

''-Bo.''

A súa actitude era serena. Se estaba nervioso, dominábase. Fernando fotografouno así, sentado na cama, sen saco nin gravata, contra a parede espida. Pero as fotos non saíron porque rompeu o rolo na primeira volta.

Para o xuízo utilizouse un gravador. Foi lento e fatigoso porque non queriamos presionalo nin intimidalo e el atívose a esa vantaxe, demorando as respostas a cada pregunta, contestando. ''&quot;non sei&quot;, &quot;diso non me acordo&quot;,'' etc.

O primeiro cargo que lle fixemos foi o fusilamento do Xeneral Valle e os outros patriotas que se alzaron con el, o 9 de xuño de 1956. Ao principio pretendeu negar. Dixo que cando sucedeu iso el estaba de viaxe en Rosario. Lémoslle sílaba a sílaba os decretos 10.363 e 10.364, asinados por el, condenando á morte aos sublevados. Lémoslle a crónica dos fusilamentos de civís en Lanús e José León Suárez.

Non tiña resposta. Finalmente recoñeceu:

''-E bo, nós fixemos unha revolución, e calquera revolución fusila aos contrarrevolucionarios.''

Lémoslle a conferencia de prensa en que o Almirante Vermellas acusaba ao xeneral Valle e os seus de marxistas e de amorales. Exclamou:

''-Pero eu non dixen iso!''

Preguntóuselle se de todos os xeitos compartíao. Dixo que non. Preguntóuselle se estaba disposto a asinar iso. O rostro aclaróuselle quizá porque pensou que a cousa terminaba aí. ''&quot;Se era por isto, pedísenmo na miña casa&quot;'', dixo, e inmediatamente asinou unha declaración en que negaba haber difamado a Valle e os revolucionarios do 56. Esa declaración mandouse aos diarios, e creo que apareceu publicada en Crónica.

O segundo punto do xuízo a Aramburu versou sobre o golpe militar que el preparaba e do que nós tiñamos probas, negouno terminantemente. Cando lle demos datos precisos sobre o seu enlace cun xeneral en actividade, dixo que era &quot;un simple amigo&quot;. Sobre isto, fronte ao gravador, foi imposible sacarlle nada. Pero apenas se apagaba o gravador compartindo connosco unha comida ou un descanso, admitía que a situación do réxime non daba para máis, e que só un goberno de transición -para o que el se consideraba capacitado para exercer- podía salvar a situación. O seu proxecto era, en definitiva, o proxecto do GAN, que logo impulsaría Lanusse: a integración pacifica do peronismo aos designios das clases dominantes.

É posible que as datas confúndanseme, porque os que levamos o xuízo adiante fomos tres: Fernando, o outro compañeiro e eu. Ramus ía e viña continuamente a Bos Aires. De todos xeitos eu creo que o tema de Evita xurdiu o segundo día do xuízo, o 31 de maio. Acusabámolo, por suposto, de roubar o cadáver. Paralizouse. Por medio de morisquetas e xestos bruscos negábase a falar, esixindo por acenos que apagásemos o gravador. Ao fin, Fernando apagouno.

''-Sobre ese tema non podo falar'', dixo Aramburu, ''-por un problema de honra. O único que podo asegurarlles é que ela ten cristiá sepultura.''

Insistimos en saber que ocorrera co cadáver. Dixo que non se acordaba. Despois intentou negociar: el comprometíase a facer aparecer o cadáver no momento oportuno, baixo palabra de honra.

Insistimos. Ao fin dixo:

''-Tería que facer memoria.''

''-Bo, faga memoria.''

Anoitecía. Levámolo a outra habitación. Pediu papel e lapis. Estivo escribindo antes de deitarse a durmir. Á mañá seguinte, cando se espertou, pediu para ir ao baño. Despois atopamos algúns papelitos rotos, escritos con letra temblorosa. Volvemos á habitación do xuízo. Interrogámolo sen gravador. Aos tiróns contou a historia verdadeira: o cadáver de Eva Perón estaba nun cemiterio de Roma, con nome falso, baixo custodia do Vaticano. A documentación vinculada co roubo do cadáver estaba nunha caixa de seguridade do Banco Central a nome do coronel Cabanillas. Máis que iso non podía dicir, porque a súa honra impedíallo.

==Sentenza e execución==
Era xa a noite do 1ro. de xuño. Anunciámoslle que o Tribunal ía a deliberar. Desde ese momento non se lle falou máis. Atámolo á cama. Preguntou por que. Dixémoslle que non se preocupase. Á madrugada Fernando comunicoulle a sentenza:

''-Xeneral, o Tribunal sentenciouno á pena de morte. Vai ser executado en media hora.''

Ensaiou conmovernos. Falou do sangue que nós, raparigos novos, iamos derramar. Cando pasou a media hora desamarrámolo, sentámolo na cama e atámoslle as mans ás costas. Pediu que lle atásemos os cordóns dos zapatos. Fixémolo. Preguntou se se podía afeitar. Dixémoslle que non había utensilios. Levámolo polo corredor interno da casa en dirección soto. Pediu un confesor. Dixémoslle que non podiamos traer un confesor porque as rutas estaban controladas.

''-Se non poden traer un confesor'' -dixo-, ''como van sacar o meu cadáver?''

Avanzou dous ou tres pasos máis. ''Que vai pasar coa miña familia?'' preguntou. Díxoselle que non había nada contra ela, que se lle entregarían as súas pertenzas.

O soto era tan vello como a casa, tiña setenta anos. Usámolo a primeira vez en febreiro do 69, para enterrar os fusís expropiados no Tiro Federal de Córdoba. A escaleira se bamboleaba. Tiven que adiantarme para axudar o seu descenso.

''-Ah, vanme a matar no soto''-, dixo. Baixamos. Puxémoslle un pano na boca e colocámolo contra a parede. O soto era moi pequeno e a execución debía ser a pistola.

Fernando tomou sobre si a tarefa de executalo. Para el, o xefe debía asumir sempre a maior responsabilidade. A min mandoume arriba a golpear sobre unha morsa cunha chave, para disimular o ruído dos disparos.

''-Xeneral'' -dixo Fernando-,'' imos proceder.''

''-Proceda'' -dixo Aramburu.

Fernando disparou a pistola 9 milímetros ao peito, Despois houbo dous tiros de graza, coa mesma arma e un cunha 45. Fernando tapouno cunha manta. Ninguén se animou a destapalo mentres cavabamos o pozo en que iamos enterralo.

Despois atopamos no peto do seu saco o que había estado escribindo a noite do 31. Empezaba cun relato do seu secuestro e terminaba cunha exposición do seu proxecto político. Describía aos seus secuestradores como novos peronistas ben intencionados pero equivocados. Iso confirmaba ao seu xuízo, que se o país non tiña unha saída institucional, o peronismo en pleno envorcaríase á loita armada. A saída de Aramburu era unha réplica exacta do GAN de Lanusse. Este manuscrito e o outro en que Aramburu negaba haber difamado a Val, foron capturados pola policía na violación a unha quinta en González Catán. O goberno de Lanusse non os deu a publicidade.


[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:1974]]
[[Categoría:Arxentina]]

[[es:Mario Firmenich y Norma Arrostito cuentan cómo murió Aramburu]]</text>
      <sha1>glvzez26rmxm8a7cijzxsdl26aqbc11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatutos da CNT de 1977</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2212</id>
    <revision>
      <id>14165</id>
      <parentid>13524</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T09:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Sindicalismo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6779" sha1="lin2r5kmv7a6y8763nse0dg80hxlgrg" xml:space="preserve">ESTATUTOS DA C.N.T.

1977

RESGARDO DE DEPOSITO DE ESTATUTOS

Nestas Oficinas, e ás 11,30 do día de hoxe D. Juan Gómez Casas e D. Pedro Barrios Guazo, con D.N.I. núms. 19.422.499 e 1.950.003, respectivamente, depositaron os Estatutos da organización Profesional denominada «CONFEDERACIÓN NACIONAL DEL TRABAJO», que constan de 3 folios, así como a seguinte documentación:

-Acta de constitución

- Federación de Madrid

- Sindicato de Transporte

- Sindicato de Ensinanza

- Federación Local de Móstoles

- Sindicato de Oficios Varios

- Sindicato Metalúrxico


Madrid, 7 de maio de 1977

En Madrid, a catorce de maio de mil novecentos setenta e sete, ás 12 horas, a solicitude do Encargado da Oficina de Depósito de Estatutos, comparecen D. JUAN GOMEZ CASAS e D. PEDRO BARRIO GUAZO, presentadores da documentación relativa á «CONFEDERACIÓN NACIONAL DO TRABALLO» e, en complemento e aclaración da mesma, fan constar:

Que tanto os Sindicatos de Transporte e Ensinanza de Madrid como Federación Local de Madrid, os Sindicatos de Oficios Varios e Metalúrxico de Móstoles, a Federación Local de Móstoles e tódolos Sindicatos e Federacións adheridas á Confederación ríxense polas previsións contidas nos Estatutos desta en todo canto, segundo os respectivos ámbitos, resulta de aplicación.

Polo tanto, os Estatutos presentados, sono tanto da Confederación, como das Confederacións Rexionais, as Federacións Locais e Comarcais e os Sindicatos Locais.

TÍTULO PRIMEIRO

OBXECTO DA CONFEDERACIÓN

Art. 1º Co título de Confederación Nacional do Traballo, constitúese en España, unha organización que se propón o seguinte:

a) Traballar por desenvolver entre os traballadores o espírito de asociación, facéndolles comprender que só por estes medios poderán elevar a súa condición moral e material na sociedade presente e preparar o camiño para a súa completa emancipación na futura, mercé á conquista dos medios de produción e consumo.

b) Practicar a axuda mútua entre as colectividades federais, sempre que sexa necesario e estas o reclamen, tanto en casos de folga como en calquera outro que puidese presentárselles.

c) Soster as relacións con todos aqueles organismos obreiros afíns, xa nacionais ou internacionais, para a común intelixencia que conduza á emancipación total dos traballadores.

Art. 2º Para a consecución destes propósitos, a Confederación e os Sindicatos que a integran, utilizarán sempre a acción directa, sen delegar as loitas económicas e sociais dos traballadores en institución mediadora algunha, despoxando a loita obreira de toda inxerencia política ou relixiosa.

TITULO SEGUNDO

DOS SINDICATOS

Art. 3º Constituirán esta Confederación os Sindicatos de Ramo ou Industria en tódalas Poboacións, sexa cal sexa a súa importancia, as cales, formarán as Federacións Locais, Comarcais ou Rexionais, sen que teñan en conta para nada as diferenzas de sexo ou raza.

Art. 4º Os Sindicatos adheridos á Confederación rexiranse coa maior autonomía posible, entendéndose por esta, a absoluta liberdade en tódolos asuntos relacionados coas profesións que integren a industria que respectivamente representen. Como medios circunstanciais, serán adoptados os que cada caso requirise e sempre dacordo cos tomados por maioría de Sindicatos Confederados.

Art. 5º Para ingresar na Confederación, bastará con que o Sindicato solicitante envíe ó Comité Nacional, Rexional ou Local, copia exacta da acta en que conste o acordo de adhesión, número de socios que o compoñan, domicilio social, un regulamento do mesmo e cantos detalles considere precisos o Comité para organizar a súa Sección de Estadística.

Art. 6º Cada sección, adquirirá mensualmente para os seus asociados o selo confederal nacional que valerá 120 pts., que ten a seguinte distribución:

20 pts. para o Comité Nacional

20 pts. para o Comité Rexional

20 pts. para a Federación Local

20 pts. para o Comité Pro-Presos

que deben obrar en poder dos Comités Rexionais.

40 pts. para o Sindicato.

Independentemente dos selos que cada militante adquira como cotización voluntaria.

A Confederación, vén obrigada a publicar trimestralmente no periódico «CNT» unha estadística de gastos e ingresos, e altas e baixas habidas no seu seno.

Cando varias poboacións constitúan a Federación Comarcal, a cotización correspondente á Local debe pasar á Primeira.

TITULO TERCEIRO

DO COMITÉ NACIONAL

Art. 7º Esta Confederación terá un Comité Nacional de administración de relación que estará formado por cinco militantes elexidos por un pleno de militantes da localidade onde teña a súa residencia dito Comité, máis un delegado de cada Confederación Rexional, o cal reunirase en sesión plenaria sempre que o Comité o estime necesario e en ningún caso menos dunha vez cada tres meses.

Art. 8º Os cargos de Secretariado permanente do Comité serán distribuídos no seguinte modo:

- Secretario Xeral.

- Tesoreiro-Contador que terá tamén ó seu cargo a Asesoría Xurídica e o Comité Nacional Pro-Presos.

- Secretario de Prensa, propaganda e cultura.

- Secretario de Organización.

- Secretario de Relacións Externas.

Art. 9º O Comité ten actualmente a súa residencia en Madrid, e a Confederación ten o seu enderezo na rúa Libertad 15, primeiro.

Art. 10º Este Comité renovarase cada ano, despois de celebrarse o Congreso da Confederación e unha vez acordado por este a poboación de residencia do novo Comité.

TITULO CUARTO

DOS CONGRESOS

Art. 11º Esta Confederación celebrará un Congreso anual regulamentario e os extraordinarios que sexan precisos, a xuízo do Comité Nacional ou a petición da maioría dos Sindicatos e en distintas localidades.

Art. 12º Para os Congresos ordinarios, o Comité estará obrigado a notificar ós Sindicatos con tres meses de anticipación, a data da súa celebración, a fin de que os mesmos manden os temas a discusión, cuxo prazo de admisión terminará un mes antes de dar comezo o Congreso, con obxecto de que se publique orde do día no periódico órgano da Confederación.

Art. 13º Os Sindicatos virán obrigados a aceptar os acordos tomados nestes Congresos.

Art. 14º Esta Confederación non poderá disolverse mentras sete entidades queiran continuar.

Art 15º En caso de disolución, fondos que houbese repartiranse entre os presos por delitos sociais, e os enseres entre as escolas que sosteñan entidades obreiras de resistencia ó capital.

DISPOSICIÓN ADICIONAL

É absolutamente necesaria a presentación dos documentos sindicais para recibir o apoio dos Sindicatos.

[[Categoría:1977]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:Sindicalismo]]

[[es:Estatutos de la CNT de 1977]]</text>
      <sha1>lin2r5kmv7a6y8763nse0dg80hxlgrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O sol d'a libertade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2213</id>
    <revision>
      <id>20274</id>
      <parentid>8267</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Manuel Antonio]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="948" sha1="dh3a4qn9z8urcv6ng8ojozg47q46yy8" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|autor=[[Manuel Antonio]]
|data=
}}

&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Cando o sol lostreguee tral-a outra&lt;ref&gt;É probable que se trate dunha errata e Manuel Antonio quiexe escribir ''outa'', non ''outra''&lt;/ref&gt; montana
colle a fouce sagrada e bota un forte aturuxo
que se escoite n’a aldea e n’a cibdá lexana
onde a servil Infamia seu negro trono puxo.

Cando o sol alomée, lumioso e radiante, 
marcha ergueito e disposto pol-a ruta esquencida.
Podes facer, si queres, a tual i-alma xigante
Podes hachar, si loitas, o que val máis que a vida.

Cando, longo n’a tarde, voe outro hourizonte,
de xionllos recibe, dend’a cume d’o monte,
a postreira raiola que revoe n’o val.

E garda no teu peito o rayo derradeiro,
e xura coma un vello i-andante cabaleiro,
defendel-o hastra a morte, coma un Santo Graal.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
==Notas==
&lt;references/&gt;
[[Categoría:GL-O]]
[[Category: Poesía]]
[[Categoría:Manuel Antonio]]</text>
      <sha1>dh3a4qn9z8urcv6ng8ojozg47q46yy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2214</id>
    <revision>
      <id>20276</id>
      <parentid>8272</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Manuel Antonio]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="mo3m58fusp0b342rincpgeifgxgsmup" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1918]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
''Pra meu curmán Roxelio''

Soio m’atopo no medio das xentes,
como unha folla antre as ondas do río;
mentres no fondo do meu peito frío
sinto sonar unhas horas doentes

Ledas sorrisas susurran a rentes;
son como bágoas d’un maino recío
sobres do fogo. Tamén eu sorrío,
porque os recordos me veñen ás mentes.

Y-ó relembras as edás frorecidas,
entre traxedias de amor, esquencidas,
píntase a mente de azules paisaxes,

brancas feituras de Virxe, sinxelas
frores caídas do carro de estrelas
onde pasean do Ensono as imaxes.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Categoría:GL-S]]
[[Category: Poesía]]
[[Categoría:Manuel Antonio]]</text>
      <sha1>mo3m58fusp0b342rincpgeifgxgsmup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2215</id>
    <revision>
      <id>20279</id>
      <parentid>20275</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="81e0rbn2ostbnes7fzqca3id0i8cmxo" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Rima
|autor=[[Manuel Antonio]]
|datames=Novembro
|dataano=[[1919]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Chove, de xionllos, chove.
Cantiga d’a boa dor.
A choiva xa non se move.
O sono d’o mal amor.

As horas van recolleitas
n-un querer que non sei que é.
Morren lá lonxe, desfeita,
as badaladas sin fe.

N-as ruas deitan as tellas
un son silandeiro e xordo.
N-o alaudo d’un trascordo
as fraternidades vellas.

Chove, de xionllos, chove.
O cantar d’a boa dor,
materno e fraterno, emove
o sono d’o mal amor.

''Santiago, novembro, 1919''
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-R]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Manuel Antonio]]</text>
      <sha1>81e0rbn2ostbnes7fzqca3id0i8cmxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Preámbulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2223</id>
    <revision>
      <id>7374</id>
      <parentid>6182</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2629" sha1="p6czg9mbqvus8ad2jxrdkxjx2mt3ch2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Preámbulo 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
&lt;div class=prose width=&quot;80%&quot;&gt;
== Preámbulo ==

O Pobo Vasco ou Euskal Herria é un Pobo con identidade propia no conxunto dos pobos de Europa, depositario dun patrimonio histórico, social e cultural singular, que se asienta xeográficamente en sete Territorios actualmente articulados en tres ámbitos xurídico-políticos diferentes ubicados en dous estados.

O Pobo Vasco ten dereito a decidir o seu propio futuro, tal e como se aprobou por maioría absoluta o 15 de febreiro de 1990 no Parlamento Vasco, e de conformidade co dereito de autodeterminación dos pobos, recoñecido internacionalmente, entre outros, no [[Pacto Internacional de Dereitos Civís e Políticos]] e no [[Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais]].

O exercicio do dereito do Pobo Vasco a decidir o seu propio futuro se materializa desde o respeto ó dereito que teñen os cidadáns e cidadás dos diferentes ámbitos xurídico-políticos nos que actualmente se articula a ser consultados para decidir o seu propio futuro. Isto é, respectando a decisión dos cidadáns e cidadás da actual Comunidade Autónoma Vasca, a decisión dos ciudadáns e cidadás da Comunidade Foral de Navarra, así como as decisións dos cidadáns e cidadás dos Territorios vascos de Iparralde –Lapurdi, Behe Nafarroa, e Zuberoa-.

De conformidade con estes tres piares e como parte integrante do Pobo Vasco, os cidadáns e cidadás da actual Comunidade Autónoma de Euskadi, integrada polos Territorios de Araba, Bizkaia e Gipuzkoa, no exercicio da nosa vontade democrática e en virtude do respeto e actualización dos nosos dereitos históricos recollidos no [[Estatuto de Guernica]] e na [[Constitución española de 1978|Constitución española]], manifestamos a nosa vontade de formalizar un novo pacto político para a convivencia.

Este pacto político materialízase nun novo modelo de relación co Estado español, baseado na libre asociación e compatible coas posibilidades de desenvolvemento dun estado composto, plurinacional e asimétrico.

Por canto antecede, os cidadáns e cidadás de Araba, Bizkaia e Gipuzkoa ratificamos o seguinte.
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | &lt;br /&gt;
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título preliminar|Título preliminar]]''' 
|}

[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>p6czg9mbqvus8ad2jxrdkxjx2mt3ch2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título preliminar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2224</id>
    <revision>
      <id>7373</id>
      <parentid>5998</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11907" sha1="ix3jaxd9nvsg5hoqips5337ude13soz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Título preliminar
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
__NOTOC__
&lt;div class=prose&gt;
== Título preliminar ==
==== Artigo 1.- Da Comunidade de Euskadi ====
1. Como parte integrante do Pobo Vasco ou Euskal Herria, os Territorios vascos de Araba, Bizkaia e Gipuzkoa, así como os cidadáns e cidadás que os integran, no exercicio do dereito a decidir libre e democráticamente o seu propio marco de organización e de relacións políticas, e como expresión da súa nacionalidade e garantía de autogoberno, se constitúen nunha Comunidade vasca libremente asociada ó Estado español baixo a denominación de Comunidade de Euskadi.

==== Artigo 2.- Territorio ====
1. O ámbito territorial da Comunidade de Euskadi comprenderá os límites xeográficos e administrativos que se corresponden coas actuais demarcacións que constitúen os Territorios Históricos de Araba, Bizkaia e Gipuzkoa.&lt;br&gt;

2. Dende o respeto ó principio democrático, poderán agregarse á Comunidade de Euskadi os encraves territoriais que, estando situados na súa totalidade dentro do seu territorio, se manifesten, libre e democráticamente a prol da súa incorporación, mediante o cumprimento dos requisitos seguintes:&lt;br&gt;
a) Que soliciten a incorporación os Concellos interesados.&lt;br&gt;
b) Que o acorden os habitantes dos Municipios do encrave, mediante referendo que deberá ser convocado ó efecto, aprobado por maioría dos votos válidos emitidos.&lt;br&gt;
c) Que o aproben o Parlamento Vasco e as Cortes Xerais do Estado.

==== Artigo 3.- Símbolos ====
1. Euskadi disponrá de símbolos propios de representación da súa identidade nacional, tanto no interior como no exterior. Por Lei do Parlamento Vasco regularase o uso e prelación dos símbolos políticos en Euskadi.&lt;br&gt;

2. A bandeira de Euskadi é a bicrucífera, composta de aspa verde, cruz branca superposta e fondo vermello. Asimesmo, recoñécense as bandeiras e enseñas propias dos Territorios Históricos que integran Euskadi.&lt;br&gt;

3. Corresponderá ó Parlamento Vasco aprobar as modificacións que se estimen convintes en relación coa denominación lingüística de Euskadi ou das súas Institucións propias. Asimesmo corresponderá ás Instituciones respectivas dos seus Territorios Históricos aprobar as modificacións que estimen convintes en relación coas denominacións lingüísticas de Araba, Bizkaia e Gipuzkoa, e a das súas Institucións Forais.

==== Artigo 4.- Cidadanía e nacionalidade vasca ====
1. Corresponde a cidadanía vasca a tódalas persoas que teñan veciñanza administrativa nalgún dos municipios da Comunidade de Euskadi. Tódolos cidadáns e cidadás vascas, sen ningún tipo de discriminación, disporán na Comunidade de Euskadi dos dereitos e deberes que recoñece o presente Estatuto e o ordenamento xurídico vixente.&lt;br&gt;

2. Recoñécese oficialmente a nacionalidade vasca para tódolos cidadáns e cidadás vascas, de conformidade co carácter plurinacional do Estado español. A adquisición, conservación e perda da nacionalidade vasca, así como a súa acreditación, seran reguladas por Lei do Parlamento Vasco axustándose ós mesmos requisitos esixidos nas Leis do Estado para a nacionalidade española, de xeito que o disfrute ou acreditación indistinta de ambas será compatible e producirá en plenitude os efectos xurídicos que determinen as Leis.&lt;br&gt;

3. Ninguén poderá ser discriminado en razón da súa nacionalidade nin privado arbitrariamente da mesma.

==== Artigo 5.- Diáspora vasca ====
1. Tódalas persoas residentes no exterior que tiñan disposto da súa derradeira vecindade administrativa na Comunidade de Euskadi, así como os seus descendentes, se así o solicitaran, poderán gozar, de conformidade co que dispoñan as Leis, tanto da nacionalidade vasca como dos dereitos políticos que corresponden ós cidadáns e cidadás vascas.&lt;br&gt;

2. Sen prexuízo do disposto no apartado anterior, as Institucións vascas fomentarán dende unha perspectiva integral os vínculos sociais, económicos e culturais cos membros das colectividades e centros vascos no exterior. Por Lei do Parlamento Vasco se regularán as relacións cos mesmos, así como os dereitos e prestacións que se consideren oportunos.&lt;br&gt;

3. A fin de prestar a asistencia necesaria ós membros das colectividades vascas no exterior, as Institucións vascas poderán formalizar convenios e tratados de cooperación con institucións públicas e privadas dos países nos que se ubican.

==== Artigo 6.- Relacións coa Comunidade Foral de Navarra ====
1. A Comunidade de Euskadi e a Comunidade Foral de Navarra poderán establecer os vínculos políticos e as relacións internas a nivel municipal e territorial que consideren máis adecuadas para o desenvolvemento e o benestar social, económico e cultural dos seus cidadáns e cidadás, sen máis limitación que a propia vontade dos mesmos, expresada e ratificada de conformidade cos correspondentes ordenamentos xurídicos de ambas Comunidades.&lt;br&gt;

2. A estes efectos, se poderán celebrar convenios e acordos de cooperación entre ambas Comunidades para o desenvolvemento e a xestión de ámbitos de interese común, incluíndo, no seu caso, a posibilidade de establecer instrumentos comúns de cooperación, se así fora aprobado polas súas respectivas Institucións de autogoberno. O
Estado respectará en todo caso a celebración dos convenios e acordos de cooperación entre ambas Comunidades, non resultando, polo tanto, de aplicación a ditas relacións, o disposto no artigo 145 da [[Constitución]].&lt;br&gt;

3. Se no futuro, os cidadáns e cidadás da Comunidade de Euskadi e os da Comunidade Foral de Navarra decidiran libremente conformar unha estrutura política conxunta, se establecerá, de común acordo, un proceso de negociación política entre as Institucións respectivas para artigar un novo marco de organización e de
relacións políticas que, en último termo, deberá ser ratificado pola cidadanía de ámbalas dúas Comunidades.

==== Artigo 7.- Relacións cos Territorios vascos de Iparralde ====
No marco da Unión Europea, se propiciará a sinatura dos Acordos e Tratados que sexan precisos para que os Territorios e Comunidades vascas situadas a ambos lados dos Pirineos, podan empregar, da forma máis ampla e extensa posible, as potencialidades que ofrece a normativa actual ou futura de cooperación transfronteriza para estreitar os especiais lazos históricos, sociais e culturais, entre a Comunidade de Euskadi e os Territorios e Comunidades vascos ubicados no Estado francés, incluíndo a capacidade de establecer instrumentos de cooperación a nivel municipal e territorial, dende o respeto á vontade dos seus cidadáns e cidadás
respectivos.

==== Artigo 8.- Éuscaro ====
1. O éuscaro, lingua propia do Pobo Vasco terá, como o castelán, carácter de lingua oficial en Euskadi, e tódolos seus habitantes teñen o dereito a coñecer e empregar ambas as linguas.&lt;br&gt;

2. As Institucións vascas, tendo en conta a diversidade sociolingüística, garantirán o uso de ambas as linguas, regulando o seu carácter oficial, e arbitrarán e regularán as medidas e medios necesarios para asegurar o seu coñecemento.&lt;br&gt;

3. Ninguén poderá ser discriminado por razón da lingua.&lt;br&gt;

4. A Real Academia da Lingua Vasca-Euskaltzaindia é Institución consultiva oficial no referente ó éuscaro.&lt;br&gt;

5. Por ser o éuscaro patrimonio de outros Territorios vascos e comunidades, ademais dos vínculos e correspondencia que manteñan as Institucións académicas e culturais, a Comunidade de Euskadi poderá formalizar os acordos ou convenios que permitan o establecemento de relacións culturais cos mesmos, a fin de salvagardar e fomentar o éuscaro.

====Artigo 9.- Valores do Autogoberno vasco====
O exercicio do autogoberno vasco se rexirá polos valores da liberdade, a xustiza, a igualdade e o pluralismo político; polo recoñecemento e garantía dos dereitos e deberes fundamentais recollidos nos canons universais declarativos dos dereitos humanos; así como polos principios esenciais do sistema político democrático e do estado de dereito.

====Artigo 10.- Dereitos Humanos e Liberdades====
1. De acordo cos valores do autogoberno vasco, e atendendo ó carácter prioritario da defensa e protección dos Dereitos Humanos e Liberdades de tódalas persoas, o Parlamento Vasco desenvolverá por Lei unha Carta de Dereitos e Deberes Civís e Políticos da cidadanía vasca.&lt;br&gt;

2. Asemade unha Lei do Parlamento Vasco regulará a creación dun Observatorio Vasco de Dereitos Humanos e Liberdades, como instrumento independente para velar pola defensa dos dereitos humanos e liberdades de tódalas persoas, sen distinción.

====Artigo 11.- Dereitos e deberes fundamentais da cidadanía vasca====
1. Os cidadáns e cidadás vascas son titulares dos Dereitos e Deberes fundamentais establecidos na Constitución; os dereitos e obligacións establecidos nos tratados da Unión Europea, que lles corresponden en canto á súa condición de cidadáns e cidadás europeas; así como dos dereitos humanos, individuais e colectivos, recoñecidos internacionalmente e, en particular, os recollidos expresamente na [[Declaración Universal de Dereitos Humanos]], o Pacto Internacional de Dereitos Civís e Políticos, o Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais, e o Convenio Europeo para a protección dos Dereitos Humanos e das
Liberdades Fundamentais.&lt;br&gt;
2. Os poderes públicos vascos, no ámbito da súa competencia:&lt;br&gt;
a) Velarán e garantirán o adecuado exercicio dos dereitos e deberes fundamentais dos cidadáns e cidadás.&lt;br&gt;
b) Facilitarán a participación de tódolos cidadáns e cidadás na vida política, económica, cultural e social vasca.&lt;br&gt;
c) Adoptarán aquelas medidas dirixidas a promover as condicións e a remover os obstáculos para que a liberdade, a seguridade e a igualdade das persoas e dos grupos nos que se integran sexan efectivas e reais.&lt;br&gt;
d) Impulsarán particularmente unha política tendente á mellora das condicións de vida e traballo.&lt;br&gt;
e) Adoptarán aquelas medidas que tendan a fomentar o incremento do emprego e a estabilidade económica.&lt;br&gt;
f) Garantirán o respeto ós dereitos das minorías existentes no seu seo.&lt;br&gt;
3. Atribúese ás Institucións vascas o desenvolvemento constitucional, no ámbito da Comunidade de Euskadi, do exercicio dos dereitos e deberes fundamentais que garanten a representatividade e participación da cidadanía na
vida política, económica e social, a través dos partidos políticos, así como dos sindicatos de traballadores e asociacións empresariais. A estes efectos, por Lei do Parlamento Vasco se establecerá o rexime de creación, recoñecemento, organización e extinción de partidos políticos, sindicatos de traballadores e asociacións empresariais na Comunidade de Euskadi. As Leis Orgánicas do Estado garantirán a súa interlocución e participación diferenciada ante as Institucións e Órganos da Administración do Estado.&lt;br&gt;
4. Corresponde á Comunidade de Euskadi a creación e regulación, por Lei do Parlamento Vasco, da Institución do Ararteko como órgano singular designado e adscrito ó mesmo, que exerce a defensa dos dereitos e deberes fundamentais da cidadanía vasca mediante a supervisión da actividade das Administracións públicas, dando conta ó propio Parlamento.
&lt;/div&gt;


{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Preámbulo|Preámbulo]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título I|Título I]]'''
|}
[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>ix3jaxd9nvsg5hoqips5337ude13soz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2225</id>
    <revision>
      <id>7372</id>
      <parentid>6809</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9825" sha1="q8uyu04ornm3nt5viao75tv7yaw4xc5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]:Título I 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
__NOTOC__
&lt;div class=prose&gt;
== Título I.- Do réxime de relación política co Estado español e as súas garantías==
===Capítulo Primeiro.- Do Estatus de Libre Asociación=== 
====Artigo 12.- Réxime de Libre Asociación==== 
Os cidadáns e cidadás da Comunidade de Euskadi, de acordo coa súa 
propia vontade e co respecto e actualización dos dereitos históricos que 
contempla a disposición adicional primeira da Constitución, acceden ao autogobierno 
mediante un réxime singular de relación política co Estado español, baseado na 
libre asociación, desde o respecto e o recoñecemento mutuo, conforme establécese no 
presente Estatuto Político, que constituirá a devanditos efectos a súa norma institucional 
básica. 
A aceptación deste Réxime de Libre Asociación non supón renuncia algunha dos 
dereitos históricos do Pobo Vasco, que poderán ser actualizados en cada momento 
en función da súa propia vontade democrática. 
====Artigo 13.- Exercicio democrático do Dereito a Decidir==== 
1. Aos efectos do exercicio democrático do dereito de libre decisión dos 
cidadáns e cidadás vascas, do que emana a legitimidad democrática do presente 
Estatuto, as Institucións da Comunidade de Euskadi ostentan a potestade para regular 
e gestionar a realización de consultas democráticas á cidadanía vasca por vía 
de referendo, tanto no que corresponde a asuntos do seu ámbito competencial como ás 
relacións que desexan ter con outros Territorios e Comunidades do Pobo Vasco, 
así como no relativo ás relacións co Estado español e as súas Comunidades 
Autónomas, e ás relacións no ámbito europeo e internacional. 

2. As Institucións da Comunidade de Euskadi regularán no seu ámbito 
territorial o exercicio do dereito á consulta en referendo mediante Lei do 
Parlamento Vasco, establecendo, para ese efecto, as modalidades, o procedemento a seguir 
en cada caso, as condicións de validez dos seus resultados e a incorporación dos 
mesmos ao ordenamiento xurídico. 

3. Cando no exercicio democrático da súa libre decisión, os cidadáns e 
cidadás vascas manifestasen, en consulta suscitada ao efecto, a súa vontade clara e 
inequívoca de alterar íntegra ou sustancialmente o modelo e réxime de relación política 
co Estado español, así como as relacións co ámbito europeo e internacional, 
que se regulan no presente Estatuto, as Institucións vascas e as do Estado entenderanse comprometidas a garantir un proceso de negociación para establecer as 
novas condicións políticas que permitan materializar, de común acordo, a vontade 
democrática da sociedade vasca.

===Capítulo Segundo.- Das Garantías do Autogobierno=== 
====Artigo 14.- Principios de Relación Política co Estado==== 
O réxime de relacións entre a Comunidade de Euskadi e o Estado español que 
contempla o presente Estatuto suxéitase ao establecemento dun réxime de garantías 
xurídicas baseado nos principios de lealtad institucional recíproca, cooperación e 
equilibrio entre poderes. 
En virtude da natureza de pacto político deste réxime de relacións, o Estado 
deberá esgotar todos os instrumentos de cooperación e de prevención de conflitos 
que se establecen no presente Estatuto. En consecuencia, non resultará de aplicación 
unilateral, por parte do Estado, a previsión do artigo 155 da 
Constitución, nin poderá dictar unilateralmente medidas coercitivas de cumprimento 
obligatorio para a Comunidade de Euskadi. 
====Artigo 15.- Comisión Bilateral Euskadi-Estado==== 
1. Con carácter xeral, o Estado e a Comunidade de Euskadi garantirán o emprego 
do mecanismo de consulta previa, así como as cartas de cooperación, que 
constitúen requerimientos que poderán dirixirse libremente as Institucións entre si a fin 
de solicitar a información e colaboración necesarias para harmonizar as súas actuacións 
respectivas e previr situacións eventuales de conflito. 

2. Constitúese a Comisión Bilateral Euskadi-Estado, formada por un número 
igual de representantes designados polo Goberno do Estado e polo Goberno Vasco, 
que coñecerá con carácter xeral das relacións institucionais de cooperación 
intergubernamental e que deberá harmonizar a aplicación dos seguintes 
procedementos singulares:&lt;br&gt; 
a) Coñecer e informar dos proxectos de Lei que afecten ao desenvolvemento dos 
dereitos e deberes fundamentais.&lt;br&gt; 
b) Xestionar ante as Cortes Xerais ou o Parlamento Vasco requerimientos 
de coperación normativa cando se aprecie a tramitación de Leis, disposicións 
normativas ou actos con forza de Lei que poidan vulnerar o réxime de relacións e de reparto 
competencial entre o Estado e a Comunidade de Euskadi. 

3. A esta Comisión bilateral corresponderalle, tamén, a coordinación e o seguimiento 
das actuacións en materia de relacións exteriores. 

4. A Comisión Bilateral Euskadi-Estado exercerá as súas funcións sen prexuízo dos 
outros organismos específicos de coordinación para políticas e materias concretas 
previstas no presente Estatuto.

====Artigo 16.- Tribunal de Conflitos Euskadi-Estado==== 
Establécense as seguintes medidas especiais de ordenación xurídica e procesal 
do Tribunal Constitucional en relación coa Comunidade de Euskadi: 

1. Créase unha nova Sala Especial do Tribunal Constitucional, que se constituirá no Tribunal de Conflitos Euskadi-Estado, e coñecerá dos procedementos de declaración de inconstitucionalidade e dos conflitos 
constitucionais que se poidan suscitar en relación coas Institucións e Poderes da 
Comunidade de Euskadi, absorbendo a tal fin as facultades de entre as sinaladas que 
correspondan ao Tribunal en Pleno. 

2. A Sala Especial do Tribunal Constitucional, constituída como Tribunal de Conflitos 
Euskadi-Estado, estará integrada por seis maxistrados. Os tres primeiros 
serán designados polo Tribunal en Pleno, a proposta do Senado, e entre os 
maxistrados que xa se integran no Tribunal. Os tres restantes serán de novo 
nomeamento, correspondendo o mesmo ao Rei a proposta do Parlamento Vasco, 
entre xuristas vascos que requirirán as mesmas condicións de competencia como 
xuristas que os maxistrados do Tribunal. Actuará como Presidente da Sala Especial 
un dos maxistrados da mesma por quenda, que terá voto de calidade. 

3. Establécese un novo procedemento de conflito de competencias negativo 
ante o Tribunal Constitucional, que terá como actor ao Goberno Vasco e como 
órgano requirido ao Goberno do Estado, por declararse este incompetente para exercitar 
as atribucións que lle confiren a Constitución ou as Leis en relación á Comunidade 
de Euskadi. A Sentenza do Tribunal poderá, ou ben declarar a improcedencia do 
requerimento, ou ben declarar o seu procedencia, establecendo en tal caso un prazo dentro 
do cal deberase exercitar a atribución requirida. 

4. Os Poderes e Institucións da Comunidade de Euskadi poderán exercitar 
ante o Tribunal de Conflitos unha acción constitucional ao obxecto de dirimir a 
afectación ao autogoberno vasco das Sentenzas recaídas en procesos nos que non 
sexan parte. Deducirase mediante un único escrito de interposición no prazo de dous 
meses desde a publicación no Boletín Oficial do Estado de tales Sentenzas, a 
fin de que o Tribunal de Conflitos Euskadi-Estado resolva sobre a produción de efectos 
pola Sentenza no ámbito da Comunidade de Euskadi.
 
5. En virtude do presente Estatuto Político, nos procedementos 
constitucionais nos que sexan parte as Institucións vascas garantirase de modo 
singular o principio de equilibrio entre poderes, de modo que a impugnación polo 
Goberno do Estado das disposicións normativas e resolucións adoptadas polas 
Institucións vascas non supoñerá a suspensión automática das mesmas prevista cun 
carácter xeral no artigo 161.2 da Constitución.

===Capítulo Terceiro.- Da Modificación e Actualización do Estatuto Político=== 
====Artigo 17.- Procedemento de modificación e actualización==== 
Sen prexuízo das especificidades establecidas na regulación do exercicio democrático do dereito a decidir, para a modificación e actualización deste Estatuto Político atenderase ao seguinte procedemento: 

a) A iniciativa corresponderá ao Parlamento Vasco a proposta de 1/5 parte dos seus membros, ao Goberno Vasco, ou ás Cortes Xerais do Estado. 

b) A proposta haberá de ser aprobada pola maioría absoluta do Parlamento Vasco. 

c) Unha vez aprobada, iniciarase un proceso de negociación entre as Institucións Vascas e as do Estado, que deberá culminar nun prazo máximo de 6 meses. 

d) O acordo alcanzado, no seu caso, deberá ser aprobado polo Parlamento Vasco e as Cortes Xerais e ratificado definitivamente pola sociedade vasca, mediante referendo convocado para ese efecto polo Goberno Vasco. 

e) No suposto de non alcanzarse un acordo, o Parlamento Vasco poderá solicitar ao Goberno Vasco que someta á ratificación da sociedade vasca mediante referendo a proposta inicialmente aprobada. 

f) Se a proposta é ratificada pola sociedade vasca, iniciarase un novo proceso de negociación coas Institucións do Estado para incorporar a vontade democrática da sociedade vasca ao ordenamiento xurídico.
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título preliminar|Título preliminar]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título II|Título II]]'''
|}

[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>q8uyu04ornm3nt5viao75tv7yaw4xc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2226</id>
    <revision>
      <id>7371</id>
      <parentid>6000</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14487" sha1="3ds9zs9jtxat0ilu8hdnotsrrxu66d2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Título II 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
__NOTOC__
&lt;div class=prose&gt;
==Título II.- Dos Poderes na Comunidade de Euskadi== 
====Artigo 18.- Poderes de Euskadi==== 
1. Os Poderes de Euskadi emanan da súa cidadanía, a quen corresponde, en todo 
caso, a lexitimidade da súa articulación e o seu exercicio a través das súas propias 
Institucións de Autogoberno. 

2. A Comunidade de Euskadi exerce o Poder Lexislativo, o Poder Executivo e 
o Poder Xudicial a través do Parlamento Vasco, do Goberno Vasco e do 
seu Lehendakari, e das Institucións do Poder Xudicial en Euskadi, desde o respecto ao réxime foral privativo dos Territorios Históricos e de conformidade cos 
principios de independencia e separación de poderes que fundamentan o sistema 
democrático. 

3. As Institucións vascas e as Institucións do Estado exercerán os seus poderes 
respectivos no ámbito que lles corresponda de conformidade co disposto no 
presente Estatuto, nun marco bilateral de cooperación e de respecto mutuo.

===Capítulo Primeiro.- Do Poder Legislativo. O Parlamento Vasco=== 
====Artigo 19.- Funcións==== 
1. O Parlamento Vasco exerce a potestade lexislativa da Comunidade de Euskadi, 
aproba os seus orzamentos e impulsa e controla a acción do Goberno Vasco, 
todo iso sen prexuízo de las demais atribucións e competencias que lle encomende este Estatuto, 
e das atribucións e competencias das Institucións Forales dos 
Territorios Históricos. 

2. Corresponde, ademais, ao Parlamento Vasco: &lt;br&gt;
a) Designar os Senadores que han de representar á Comunidade de Euskadi 
mediante o procedemento que ao efecto se sinale nunha Lei do propio Parlamento 
Vasco que asegurará a adecuada representación proporcional. &lt;br&gt;
b) Solicitar do Goberno do Estado a adopción dun Proxecto de Lei ou 
remitir á Mesa do Congreso unha Proposición de Lei, delegando ante devandita Cámara aos 
membros do Parlamento Vasco encargados do seu defensa.&lt;br&gt; 
c) Interpoñer o recurso de inconstitucionalidade.

====Artigo 20.- Natureza, composición e réxime de elección==== 
1. O Parlamento Vasco é inviolable.
 
2. O Parlamento Vasco estará integrado por un número igual de representantes 
de cada Territorio Histórico elixidos por sufraxio universal, libre, directo e secreto. 

3. A circunscrición electoral é o Territorio Histórico. 

4. A elección verificarase en cada Territorio Histórico atendendo a criterios 
de representación proporcional. 

5. O Parlamento Vasco será elixido por un período de catro anos. 

6. Unha Lei Electoral do Parlamento Vasco regulará a elección dos seus 
membros e fixará as causas de inelexibilidade e incompatibilidade que afecten aos 
postos ou cargos que se desempeñen dentro do seu ámbito territorial.
 
7. Os membros do Parlamento Vasco serán inviolables polos votos e 
opinións que emitan no exercicio do seu cargo. Durante o seu mandato, polos actos 
delituosos cometidos no ámbito territorial da Comunidade de Euskadi, non poderán ser 
detidos nin retidos senón en caso de flagrante delito, correspondendo decidir, en todo 
caso, sobre a súa inculpación, prisión, procesamento e xuízo ao Tribunal Superior de Xustiza 
de Euskadi. Fóra do ámbito territorial da Comunidade de Euskadi, a 
responsabilidade penal será esixíbel nos mesmos términos ante a Sala do Penal do 
Tribunal Supremo.

====Artigo 21.- Organización e funcionamento==== 
1. O Parlamento Vasco elixirá de entre os seus membros un Presidente, unha Mesa 
e unha Deputación Permanente; funcionará en Pleno e Comisións. O Parlamento fixará 
o seu Reglamento interno, que deberá ser aprobado pola maioría absoluta dos seus 
membros. O Parlamento aprobará o seu orzamento e o estatuto do seu persoal. 

2. Os períodos ordinarios de sesións durarán como mínimo oito meses ao 
ano. 

3. A Cámara poderá reunirse en sesión extraordinaria a petición do Goberno, 
da Deputación Permanente ou da terceira parte dos seus membros. As sesións 
extraordinarias deberán convocarse cunha orde do día determinado e serán 
clausuradas unha vez que este sexa esgotado. 

4. A iniciativa lexislativa corresponde aos membros do Parlamento, ao 
Goberno e ás Institucións Forales dos Territorios Históricos, nos términos 
establecidos pola Lei. Os membros do Parlamento poderán, tanto en Pleno como en Comisións, 
formular rogos, preguntas, interpelacións e mocións nos términos 
que regramentariamente establézanse.
 
5. A iniciativa popular para a presentación de proposicións de Lei, que 
haxan de ser tramitadas polo Parlamento Vasco, regularase por este mediante Lei, 
tendo en conta que esta é unha materia que pertence ao ámbito competencial 
exclusivo das Institucións vascas. 

6. En caso de extraordinaria e urxente necesidade, o Goberno poderá ditar 
disposicións lexislativas provisionais que tomarán a forma de Decretos-Leis e que 
non poderán afectar ao ordenamento das Institucións básicas da Comunidade de Euskadi, 
aos dereitos, deberes e liberdades da cidadanía, ao réxime de relación e 
reparto competencial cos Territorios Históricos, nin ao réxime electoral interior. 
Os Decretos-Leis deberán ser inmediatamente sometidos a debate e votación de totalidade 
no Parlamento Vasco, convocado ao efecto se non estivese reunido, no 
prazo dos trinta días seguintes ao seu promulgación. A Cámara haberá de pronunciarse 
expresamente dentro de devandito prazo sobre o seu convalidación ou derrogación, para o que o Regramento 
establecerá un procedemento especial e sumario. Así mesmo, dentro do 
mesmo prazo citado, poderase proceder ao seu tramitación como Proxectos de Lei polo 
procedemento de urxencia. 

7. As Leis do Parlamento serán promulgadas polo Lehendakari, o cal 
ordenará a publicación das mesmas no ''Boletín Oficial da Comunidade de Euskadi'' 
no prazo de quince días desde a súa aprobación.

===Capítulo Segundo.- Do Poder Executivo. O Goberno Vasco e o Lehendakari=== 
====Artigo 22.- Natureza e funcións==== 
O Goberno Vasco é o órgano colexiado que ostenta as funcións executivas e 
administrativas de Euskadi. 
====Artigo 23.- Organización==== 
As atribucións do Goberno e a súa organización, baseada no Lehendakari e 
Conselleiros e Conselleiras, así como o Estatuto dos seus membros, serán regulados polo 
Parlamento. 
====Artigo 24.- Réxime de cese e responsabilidade==== 
1. O Goberno Vasco cesa trala celebración de eleccións do Parlamento, no 
caso de perda da confianza parlamentaria ou por dimisión ou falecemento do 
Lehendakari. 

2. O Goberno cesante continuará en funcións ata a toma de posesión do 
novo Goberno. 

3. O Goberno responde politicamente dos seus actos, de forma solidaria, ante o Parlamento 
Vasco, sen prexuízo da responsabilidade directa de cada membro pola 
súa xestión respectiva. 

4. O Lehendakari e os membros do Goberno, durante o seu mandato e polos 
actos delituosos cometidos no ámbito territorial da Comunidade de Euskadi, non 
poderán ser detidos nin retidos, senón en caso de flagrante delito, correspondendo 
decidir, en todo caso, sobre a súa inculpación, prisión, procesamento e xuízo ao Tribunal 
Superior de Xustiza de Euskadi. Fóra do ámbito territorial da Comunidade de Euskadi, 
a responsabilidade penal será esixible nos mesmos termos ante a Sala do 
Penal do Tribunal Supremo. 
====Artigo 25.- O Lehendakari==== 
1. O Lehendakari será designado de entre os seus membros polo Parlamento 
Vasco e nomeado polo Rei. O nomeamento do Lehendakari será efectivo tralo seu 
toma de posesión nun acto solemne, de acordo coas tradicións e símbolos de identidade 
vascos. 

2. O Parlamento Vasco determinará por Lei a forma de elección do 
Lehendakari e os seus atribucións, así como as relacións do Goberno co Parlamento. 

3. O Lehendakari designa e separa os Conselleiros e Conselleiras do Goberno e 
dirixe a súa acción, ostentando á vez a máis alta representación da Comunidade de Euskadi.

===Capítulo Terceiro.- Do Poder Xudicial. O Consello Xudicial Vasco=== 
====Artigo 26.- Competencia e órganos xurisdicionais==== 
1. A organización xudicial vasca culminará no Tribunal Superior de Xustiza 
de Euskadi, que ostentará competencia en todo o territorio da Comunidade de Euskadi, 
e ante o que se esgotarán as sucesivas instancias procesais, incluíndo os 
recursos de casación ou a última instancia que proceda en todas as ordes da 
xurisdición. 

2. A competencia dos órganos xurisdicionais na Comunidade de Euskadi 
esténdese a todas as ordes, instancias e grados, independentemente do dereito 
aplicado, coa única excepción no conxunto do Estado da xurisdición do 
Tribunal Supremo.
 
3. En relación coa competencia dos órganos xurisdicionais na 
Comunidade de Euskadi, corresponderá ao Tribunal Supremo, como órgano superior do 
Poder Xudicial, a unificación de doutrina ante a aplicación do dereito de forma 
inequivocamente contraditoria, entre diversos órganos xudiciais ou respecto de a 
xurisprudencia do propio Tribunal Supremo, así como o coñecemento dos conflitos 
de competencia e de xurisdición entre os órganos xudiciais da Comunidade de Euskadi 
e os demais do Estado. 

4. Así mesmo en relación coa competencia dos órganos xurisdicionais na 
Comunidade de Euskadi, as anteriores previsións deste artigo entenderanse sen 
prexuízo da xurisdición que, en amparo e protección dos dereitos fundamentais, 
corresponde do Tribunal Constitucional, así como ao Tribunal Europeo de Dereitos 
Humanos con sé actual en Estrasburgo, de acordo coas súas respectivas regulacións 
en vigor. 
====Artigo 27.- Goberno do Poder Xudicial. O Consello Xudicial Vasco==== 
1. O goberno do Poder Xudicial no ámbito da Comunidade de Euskadi 
corresponde á Institución vasca denominada Consello Xudicial Vasco, que exercerá as súas 
competencias e funcións en estreita colaboración co Consello Xeral do Poder 
Xudicial no Estado co fin de preservar os principios de unidade e independencia 
xurisdicional. O Consello Xudicial Vasco desenvolverá as súas competencias sen prexuízo das 
atribucións que corresponden aos Presidentes dos Tribunais e aos titulares dos 
restantes órganos xurisdicionais con respecto ao seu propio ámbito orgánico. 

2. O Consello Xudicial Vasco designará ao Presidente do Tribunal Superior de Xustiza 
e corresponderanlle, así mesmo, as facultades de inspección de Xulgados e 
Tribunais, así como a consulta e informe sobre as materias que afecten ao Poder 
Xudicial na Comunidade de Euskadi. Do mesmo xeito, compételle ao Consello Xudicial 
Vasco a aplicación do disposto nas Leis do Parlamento Vasco de acordo cos 
criterios esenciais e sustantivos fixados na Lei Orgánica do Poder Xudicial, en materia 
de selección, provisión, carreira, formación, réxime disciplinario e de retribucións 
de Secretarios, Xuíces, Maxistrados e Fiscais en Euskadi, tendo en conta 
a devanditos efectos o carácter preferente do coñecemento do dereito vasco e do 
éuscaro. 

3. O Consello Xudicial Vasco estará integrado polo Presidente do Tribunal 
Superior de Xustiza de Euskadi, que o presidirá, e por un conxunto de membros cuxa 
composición e estatuto xurídico serán regulados mediante Lei do Parlamento Vasco, 
atendendo á súa competencia e a un criterio mixto que garanta a elección dunha parte 
dos membros entre Xuíces e Maxistrados que exerzan as súas funcións na Comunidade 
de Euskadi. 

====Artigo 28.- Ministerio Fiscal==== 
1. A organización e funcionamento do Ministerio Fiscal no ámbito da 
Comunidade de Euskadi regularase mediante Lei do Parlamento Vasco, que lle atribuirá 
a defensa da legalidade no seu conxunto, mediante o exercicio de cantas accións encoméndelle o ordenamento xurídico en todas as ordes da xurisdición. 

2. O Fiscal Xefe do Tribunal Superior de Xustiza de Euskadi será designado 
polo Consello Xudicial Vasco e exercerá a xefatura directa sobre o conxunto de fiscalías 
e a súa organización na Comunidade de Euskadi. Así mesmo, corresponderalle a 
proposta de nomeamento e de carreira de fiscais para a súa designación polo Consello 
Xudicial Vasco, así como las demais facultades propias do cargo. 
====Artigo 29.- Administración de Xustiza==== 
1. A Comunidade de Euskadi exercerá no seu territorio todas as facultades 
executivas e de carácter orgánico que especifique o ordenamento xurídico en relación 
coa Administración de Xustiza, en aplicación dos mesmos principios e leis 
procesais que rexen no Estado ao obxecto de garantir a defensa dos dereitos e 
deberes fundamentais da cidadanía. 

2. A Xustiza na Comunidade de Euskadi será gratuita nos términos que 
estableza a Lei e, en todo caso, para quen acrediten insuficiencia de medios 
económicos, de modo que teñan garantido o dereito de defensa profesional e 
independente en todos os procesos en que, conforme á Lei, así se requira. 

3. A Comunidade de Euskadi ten competencia exclusiva en materia de planta 
xudicial, demarcacións territoriales e fixación da súa capitalidade, dispoñendo a estes 
efectos da facultade de crear novos xulgados e seccións, e de dotar a todos 
os órganos xudiciais dos medios materiais, orgánicos e persoais que sexan precisos.

4. Por Lei do Parlamento Vasco crearanse os Corpos de funcionarios do 
persoal ao servizo da Administración de Xustiza na Comunidade de Euskadi e establecerase o seu correspondente estatuto xurídico e o réxime da súa relación de servizo. 

5. Establecerase o marco preciso de cooperación entre o Goberno Vasco e o Ministerio 
de Xustiza para a ordenada xestión da Administración de Xustiza na 
Comunidade de Euskadi e a súa coordinación co ámbito estatal e europeo. 
====Artigo 30.- Policía Xudicial==== 
A Policía Vasca ou Ertzaintza, en canto actúe como Policía Xudicial, estará ao 
servizo do Poder Xudicial, nos términos que dispoñan as Leis procesais.
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título I|Título I]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título III|Título III]]'''
|}


[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>3ds9zs9jtxat0ilu8hdnotsrrxu66d2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2227</id>
    <revision>
      <id>7370</id>
      <parentid>7369</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5483" sha1="nazvnzydhf54aernyux3j7dv5648fvl" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Título III 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
__NOTOC__
&lt;div class=prose&gt;
==Título III.- Do Réxime de Relación Política e Institucional no Ámbito da Comunidade de Euskadi==
===Capítulo Primeiro.- Das Institucións Vascas===
====Artigo 31.- Institucións vascas====
As Institucións Vascas exercerán os poderes da Comunidade de Euskadi, de conformidade
coas atribucións que lles asigna o presente Estatuto e as Leis.
Aos efectos deste Estatuto, teñen a consideración de Institucións Comúns
vascas o Parlamento Vasco, o Goberno Vasco e o Lehendakari, e as Institucións do
Poder Xudicial na Comunidade de Euskadi.&lt;br&gt;
Así mesmo son Institucións vascas as Institucións Forais privativas dos seus
Territorios Históricos, as Xuntas Xerais e as Deputacións Forais.
Do mesmo xeito, forman parte do marco institucional da Comunidade de Euskadi
as súas Institucións Municipais.
====Artigo 32.- Capitalidade====
A designación da Capital da Comunidade de Euskadi, así como a Sede das súas
Institucións Comúns, farase mediante Lei do Parlamento Vasco.

===Capítulo Segundo- Da institucionalización e as Relacións Internas===
====Artigo 33.- Territorios Históricos====
1. Cada un dos Territorios Históricos que integran a Comunidade de Euskadi
poderá, no seu seo, conservar e actualizar a súa organización e Institucións
privativas de autogoberno. De acordo coa súa tradición histórica, son institucións
forais dos Territorios Históricos as súas respectivas Xuntas Xerais e Deputacións
Forais.

2. Para a elección dos órganos representativos dos Territorios Históricos
atenderase a criterios de sufraxio universal, libre, directo, secreto e de representación
proporcional, con circunscricións electorais que procuren unha representación
adecuada de todas as zonas de cada Territorio.

====Artigo 34.- Réxime de relación e repartición competencial====
1. Desde o respecto ao réxime foral privativo dos Territorios Históricos, o
sistema de relación e repartición competencial entre as Institucións Comúns e Forais
atenderá aos principios de colaboración, solidariedade, subsidiariedade e federalismo de execución.

2. Unha Lei do Parlamento Vasco articulará o réxime de relación e a repartición
de atribucións e competencias entre as Institucións Vascas para o exercicio das
facultades e competencias recoñecidas no presente Estatuto.

3. Garantirase a conservación e actualización, atendendo a criterios de mellora
e modernización da súa funcionalidade para as políticas públicas, dun marco
competencial que constitúa o réxime privativo de competencias de cada Territorio
Histórico, de acordo coas seguintes materias:&lt;br&gt;
a) Organización, réxime e funcionamento das súas propias Institucións de autogoberno.&lt;br&gt;
b) Demarcacións Territoriais de ámbito supramunicipal que non excedan dos
límites do territorio.&lt;br&gt;
c) Réxime Electoral Municipal.&lt;br&gt;
d) Réxime dos bens territoriais e municipais.&lt;br&gt;
e) Estradas e camiños.&lt;br&gt;
f) Establecemento e regulación, dentro do seu territorio, do réxime tributario,
así como a exacción, xestión, liquidación, inspección, revisión e recadación dos
correspondentes tributos, no marco da potestade tributaria recoñecida ás
Institucións vascas no presente Estatuto e das normas de harmonización fiscal,
coordinación e colaboración que estableza o Parlamento Vasco.&lt;br&gt;
g) Todas aquelas que lle sexan atribuídas por Lei do Parlamento Vasco.&lt;br&gt;

4. As Institucións Forais terán autonomía financeira e orzamentaria e
disporán da súa propia Facenda para o adecuado exercicio e financiamento das súas
facultades e competencias. Así mesmo, elaborarán e aprobarán anualmente os seus
respectivos Orzamentos, que conterán a totalidade dos ingresos e gastos da
súa actividade pública.

5. A coordinación e harmonización da Facenda Xeral de Euskadi coa
Facenda das Institucións Forais levará a cabo de conformidade coas normas
que para ese efecto dite o Parlamento Vasco.
====Artigo 35.- Comisión Arbitral====
Os conflitos de competencia que se poidan suscitar entre as Institucións
comúns da Comunidade de Euskadi e as de cada un dos seus Territorios Históricos someteranse á decisión dunha Comisión Arbitral, formada por un número igual de representantes
designados libremente polo Goberno Vasco e pola Deputación Foral
do territorio interesado, e presidida polo Presidente do Tribunal Superior de Xustiza
de Euskadi, conforme ao procedemento que unha Lei do Parlamento Vasco determine.
====Artigo 36.- Municipios Vascos====
Por Lei do Parlamento Vasco establecerase o réxime xurídico e de competencias
dos Municipios Vascos, e regularase e protexerá a súa autonomía. A
citada Lei Municipal atenderá aos principios básicos establecidos na Carta Europea
de Autonomía Local e comprenderá a garantía de participación no marco vasco de relacións
institucionais e na elaboración e coordinación de políticas públicas.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título II|Título II]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título IV|Título IV]]'''
|}


[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>nazvnzydhf54aernyux3j7dv5648fvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2228</id>
    <revision>
      <id>7368</id>
      <parentid>6779</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24810" sha1="as0gtdpazyijgu4ujsjfpl7gjmwk7re" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Título IV 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
__NOTOC__
&lt;div class=prose&gt;
==Título IV.- Do Exercicio do Poder Público na Comunidade De Euskadi==
===Capítulo Primeiro.- Do exercicio do Autogoberno vasco===
====Artigo 37.- Valores reitores do marco social e económico====
O autogoberno vasco desenvolverase nun marco social e económico de progreso
ético que se sustenta nos seguintes valores:&lt;br&gt;
- Un modelo de desenvolvemento sostible.&lt;br&gt;
- A igualdade efectiva de homes e mulleres en todos os ámbitos.&lt;br&gt;
- O benestar e a calidade de vida das persoas.&lt;br&gt;
- A liberdade de empresa e a creación de riqueza.&lt;br&gt;
- A participación na empresa e a cooperación interempresarial.&lt;br&gt;
- A xustiza social e a solidariedade coas persoas máis desfavorecidas.&lt;br&gt;
- O equilibrio e a cohesión territorial.&lt;br&gt;
- A garantía de acceso de todas as persoas a un sistema educativo, sanitario
e de protección social adecuado e de calidade.&lt;br&gt;
- O respecto á pluralidade e a participación democrática da sociedade civil.&lt;br&gt;
====Artigo 38.- Dereito ao bo goberno e á boa administración====
Os poderes públicos vascos velarán no exercicio das súas funcións pola
interdición da arbitrariedade nas administracións, o dereito ao bo
funcionamento das mesmas e a función social dos fins político-administrativos
na xestión pública.&lt;br&gt;
De acordo con iso, garantirase a todos os cidadáns e cidadás vascas o
dereito ao bo goberno e á boa administración, que se materializará mediante o
desenvolvemento dos seguintes contidos:&lt;br&gt;
- O funcionamento transparente da administración, a información sobre
os dereitos e os procedementos, o acceso aos rexistros públicos e a motivación
suficiente na actuación administrativa.&lt;br&gt;
- A funcionalidade, eficacia e simplicidade dos procedementos
administrativos e a tramitación sen dilacións indebidas.&lt;br&gt;
- A aplicación da presunción de que os administrados e administradas
actúan sempre de boa fe, salvo proba en contrario a cargo da administración.
- A correspondencia, en termos de eficiencia, entre o custo dos servizos
públicos, a súa xustificación social e os resultados obtidos.&lt;br&gt;
- O deber das administracións de velar en cada actuación pola aplicación
de modelos de calidade, establecendo instrumentos de avaliación externa dos
servizos que prestan, máis aló dos controis administrativos.&lt;br&gt;
- A plena e eficaz responsabilidade polo funcionamento administrativo que
resulte deficiente, de acordo coas Leis.&lt;br&gt;
====Artigo 39.- Participación da sociedade civil====
Os poderes públicos vascos establecerán os mecanismos adecuados para facilitar
e estimular a participación cidadá nos asuntos públicos, incluídos tanto o ámbito
socioeconómico como tamén os ámbitos sociais, culturais e educativos, a través dos
instrumentos que unha Lei do Parlamento Vasco ou as Leis sectoriais do
mesmo determinen.

===Capítulo Segundo.- Do Réxime Xeral de Exercicio do Poder Público===
====Artigo 40.- Exercicio do Poder Público====
O Poder Público será exercido na Comunidade de Euskadi de conformidade cos
principios básicos de relación e coa atribución de competencias que se establecen
no presente Estatuto.

====Artigo 41.- Principios de Relación Administrativa co Estado====
Constitúen principios básicos de relación administrativa entre a Comunidade de Euskadi
e o Estado español respecto ao exercicio das súas respectivas competencias ou
atribucións, os seguintes:&lt;br&gt;
a) O intercambio de información, a coordinación e a cooperación, de acordo coa
lealdade institucional e no marco dos mecanismos de colaboración e de garantías
recíprocas que se establecen no presente Estatuto.&lt;br&gt;
b) O respecto e a non inxerencia no exercicio de potestades e ámbitos
competenciais respectivos, de conformidade coa asignación e a repartición que se recollen no presente Estatuto.&lt;br&gt;
c) A subsidiariedade, a través do criterio da Administración máis idónea, respecto ao exercicio de todas as potestades públicas de execución.&lt;br&gt;
d) A harmonización de actuacións cando se susciten diverxencias entre as
institucións respectivas, sen prexuízo da aplicación do sistema de garantías e
procedementos establecidos neste Estatuto.

====Artigo 42.- As Políticas Públicas na repartición competencial====
1. Para a asignación e repartición do Poder Público na Comunidade de Euskadi
atenderase prioritariamente o criterio de atribución de políticas públicas, aplicándose a
repartición por materias de forma subsidiaria e aos efectos da súa incorporación nunha
política pública determinada.

2. Constitúe unha política pública, aos efectos do presente Estatuto, o
conxunto de materias competenciais e actividades administrativas sobre as que as
Institucións exercen as potestades lexislativas e de execución precisas para a súa plena
conformación e desenvolvemento, en orde a prestar un servizo integral aos cidadáns e
cidadás vascas.

====Artigo 43.- Atribución de potestades lexislativas ás Institucións vascas====
1. Corresponderá á Comunidade de Euskadi exercer no seu ámbito territorial a
potestade lexislativa en todas aquelas políticas públicas e ámbitos competenciais non
atribuídos expresamente ao Estado no presente Estatuto.

2. Nas políticas públicas e ámbitos competenciais atribuídos á
Comunidade de Euskadi con carácter exclusivo, disporá da plena titularidade das
potestades normativa, lexislativa e regulamentaria ou de desenvolvemento. O Dereito emanado
das Institucións vascas en devanditos ámbitos será o único aplicable na Comunidade
de Euskadi, sen prexuízo, cando cumpra, da aplicación directa do Dereito europeo,
correspondendo xa que logo ás Institucións vascas a transposición ao propio
ordenamento xurídico das disposicións europeas que así o requiran.

3. En virtude deste Estatuto, a aplicación na Comunidade de Euskadi das
reservas de ámbitos materiais correspondentes ás Leis Orgánicas do Estado, entenderanse sen prexuízo do respecto á regulación polas Leis vascas das Institucións e das políticas públicas e ámbitos competenciais atribuídos á
Comunidade de Euskadi con carácter exclusivo.

====Artigo 44.- Atribución de potestades de execución ás Institucións vascas====
1. En virtude deste Estatuto, con carácter xeral, corresponden á
Comunidade de Euskadi, dentro do seu territorio, a potestades de execución de todas as
políticas públicas, salvo naquelas políticas públicas atribuídas ao Estado con carácter
exclusivo no ámbito da Comunidade de Euskadi, de acordo co disposto neste
Estatuto.

2. As potestades de execución atribuídas ás Institucións vascas estenderanse a todas as funcións executivas, tanto das Leis estatais que correspondan como das Leis vascas, e comprenderán a potestade de ditar os
regulamentos de desenvolvemento, executivos e de organización das Leis, así como a
completa xestión e administración dos servizos, incluída a función inspectora e
revisora. A estes efectos, unicamente serán aplicables no ámbito territorial da
Comunidade de Euskadi as normas regulamentarias e instrucións ditadas polas
Institucións vascas e as súas correspondentes autoridades.

3. As atribucións e competencias da Comunidade de Euskadi previstas neste
Estatuto entenderanse referidas ao seu ámbito territorial. No caso de que a
regulación ou o exercicio das súas potestades por parte das Institucións vascas puidesen
afectar a outros ámbitos territoriais externos, arbitraranse os correspondentes
convenios de cooperación e colaboración coas autoridades estatais ou autonómicas
que procedan.

4. O Estado garantirá o dereito da Comunidade de Euskadi a designar
representantes que participarán ao máximo nivel reitor nas autoridades
administrativas independentes, institucións financeiras e empresas públicas españolas,
cuxa actuación incida, directa ou indirectamente, nas competencias ou intereses de Euskadi.

===Capítulo Terceiro.- Das Políticas Públicas exclusivas do Estado===
====Artigo 45.- Políticas Públicas atribuídas ao Estado no ámbito da Comunidade de Euskadi====
1. Na súa relación coa Comunidade de Euskadi, quedan reservadas ao Estado
baixo carácter exclusivo, as potestades lexislativas e de execución que correspondan, nos
termos que a continuación se establecen, aos efectos que requira a elaboración,
execución e control de políticas públicas nos seguintes ámbitos:&lt;br&gt;
a) Nacionalidade española, estranxeiría e dereito de asilo, sen prexuízo do
carácter compartido das políticas de emigración e inmigración, en función da
súa incidencia nas políticas sectoriais exclusivas da Comunidade de Euskadi.&lt;br&gt;
b) Defensa e forzas armadas.&lt;br&gt;
c) Réxime de produción, comercio, tenencia e uso de armas e explosivos.&lt;br&gt;
d) Sistema monetario.&lt;br&gt;
e) Réxime aduaneiro e arancelario.&lt;br&gt;
f) Mariña mercante; abandeiramento de buques e matriculación de aeronaves;
control do espazo aéreo.&lt;br&gt;
g) Relacións internacionais, sen prexuízo das actuacións con repercusión
exterior que se recoñecen á Comunidade de Euskadi neste Estatuto.&lt;br&gt;

2. Así mesmo na súa relación coa Comunidade de Euskadi, queda reservado ao
Estado ditar a lexislación común nos ámbitos que a continuación se sinalan, sen
prexuízo da capacidade das Institucións vascas para o seu desenvolvemento e adaptación ao seu dereito sustantivo, así como para a súa aplicación e exercicio das potestades de execución
que correspondan.&lt;br&gt;
De acordo con iso, corresponderá ao Estado:&lt;br&gt;
a) Lexislación penal, penal e procesual, sen prexuízo das
particularidades do dereito sustantivo vasco.&lt;br&gt;
b) Lexislación mercantil, sen prexuízo do desenvolvemento das bases das
obrigacións contractuais de carácter mercantil, así como no seu caso das bases dos
contratos e concesións administrativas.&lt;br&gt;
c) Lexislación civil, sen prexuízo do dereito privado civil foral ou propio de Euskadi.&lt;br&gt;
d) Lexislación de propiedade intelectual e industrial.&lt;br&gt;
e) Pesas e medidas, contraste de metais e *determinación da hora oficial.&lt;br&gt;

===Capítulo Cuarto.- Das Políticas Públicas exclusivas da Comunidade de Euskadi===

&lt;big&gt;'''Sección 1ª.- Políticas Públicas exclusivas de réxime xeral'''&lt;/big&gt;
====Artigo 46.- Políticas de institucionalización e autogoberno====
Corresponden á Comunidade de Euskadi con carácter exclusivo as políticas
públicas de institucionalización e autogoberno. Para a elaboración, execución e control
destas políticas públicas, as Institucións vascas ostentarán todas as potestades
lexislativas e de execución nas seguintes materias e ámbitos:&lt;br&gt;
a) Réxime privativo de autorganización e funcionamento, símbolos e
Institucións de autogoberno.&lt;br&gt;
b) Demarcacións territoriais dentro da Comunidade de Euskadi.&lt;br&gt;
c) Réxime electoral.&lt;br&gt;
d) Estatuto xurídico dos funcionarios.&lt;br&gt;
e) Procedemento administrativo derivado do dereito e da organización
propia; expropiación forzosa, sistema de responsabilidade, patrimonio e réxime xurídico
de todas as Administracións públicas da Comunidade de Euskadi.&lt;br&gt;
f) Asociacións e Fundacións.&lt;br&gt;
g) Dereito privado civil foral ou propio de Euskadi, que incluirá:&lt;br&gt;
- A *determinación do réxime de suxección ao mesmo dentro do seu Territorio.&lt;br&gt;
- A ordenación e xestión de todos os rexistros e instrumentos públicos
civís no territorio da Comunidade de Euskadi baixo dependencia administrativa ou
xudicial das Institucións vascas.&lt;br&gt;
- A ordenación das relacións xurídico-civís relativas ao dereito de familia,
incluídos os efectos da regulación das unións estables de persoas
alternativas ao réxime de matrimonio.&lt;br&gt;
- A ordenación das relacións xurídico-civís de carácter económico e
patrimonial, con respecto ás bases das obrigacións contractuais que estableza o
Estado.&lt;br&gt;

====Artigo 47.- Políticas educativas e culturais====
1. Corresponde á Comunidade de Euskadi o desenvolvemento constitucional dos
dereitos e deberes fundamentais respecto ao réxime xurídico de uso das linguas,
os dereitos de expresión e comunicación, o dereito á educación e a liberdade de ensino.

2. Para a elaboración, execución e control das políticas públicas educativas e
culturais que lle corresponden con carácter exclusivo á Comunidade de Euskadi, as
Institucións vascas ostentarán todas as potestades lexislativas e de execución nas
seguintes materias e ámbitos:&lt;br&gt;
a) Ensino, tanto non universitaria como universitaria, en toda a súa extensión,
niveis e graos, modalidades e especialidades, incluído a aprendizaxe permanente.&lt;br&gt;
b) Formación Profesional, que incluirá todos os subsistemas de cualificación e
formación profesional regulada, ocupacional e continua.&lt;br&gt;
c) Obtención, expedición e homologación de títulos académicos e
profesionais.&lt;br&gt;
d) Defensa e protección do patrimonio cultural, artístico e monumental.&lt;br&gt;
e) Artesanía.&lt;br&gt;
f) Museos, bibliotecas e arquivos.&lt;br&gt;
g) Cinematografía, artes escénicas, deporte e espectáculos.&lt;br&gt;
h) Réxime de prensa, radio, televisión e en xeral de todos os medios de comunicación
social.&lt;br&gt;

3. En relación aos aspectos sobre identidade e representación cultural da
Comunidade de Euskadi, o Estado garantirá o respecto á representatividade
internacional da identidade vasca en todas as manifestacións culturais dos
ámbitos do deporte e da industria, produción e creación literaria, artística, científica
e técnica, incluíndo a representación da Comunidade de Euskadi en órganos
internacionais e a promoción exterior da cultura vasca, para o que poderá subscribir
acordos con institucións e organismos internacionais ou doutros países.

4. Euskadi ten dereito a dispor no ámbito deportivo das súas propias
seleccións nacionais, que poderán participar con carácter oficial nas competicións
internacionais.

====Artigo 48.- Políticas sociais e sanitarias====
Corresponden á Comunidade de Euskadi con carácter exclusivo as políticas
públicas sociais e sanitarias. Para a elaboración, execución e control destas políticas
públicas, as Institucións vascas ostentarán todas as potestades lexislativas e de execución
nas seguintes materias e ámbitos:&lt;br&gt;
a) Sanidade interior e exterior.&lt;br&gt;
b) Ordenación farmacéutica, produtos sanitarios e farmacéuticos.&lt;br&gt;
c) Asistencia social.&lt;br&gt;
d) Institucións e establecementos de protección e tutela de menores.&lt;br&gt;
e) Réxime e Institucións penais e de reinserción social.&lt;br&gt;
f) Desenvolvemento comunitario.&lt;br&gt;
g) Políticas de igualdade de xénero.&lt;br&gt;
h) Política infantil, xuvenil e de terceira idade.&lt;br&gt;
i) Integración social e laboral da inmigración.&lt;br&gt;
l) Políticas de protección á familia.

====Artigo 49.- Políticas sectoriais económicas e financeiras====
Corresponden á Comunidade de Euskadi con carácter exclusivo as políticas
públicas sectoriais económicas e financeiras. Para a elaboración, execución e control
destas políticas públicas, as Institucións vascas ostentarán todas as potestades
lexislativas e de execución nas seguintes materias e ámbitos:&lt;br&gt;
a) Defensa do consumidor e do usuario.&lt;br&gt;
b) Instalacións de produción, distribución e transporte de enerxía.&lt;br&gt;
c) Réxime mineiro e enerxético; recursos xeotérmicos.&lt;br&gt;
d) Agricultura e gandería.&lt;br&gt;
e) Montes, aproveitamentos e servizos forestais, vías pecuarias e pastos.&lt;br&gt;
f) Pesca marítima e ordenación do sector pesqueiro, marisqueo e acuicultura,
caza e pesca fluvial e lacustre.&lt;br&gt;
g) Industria.&lt;br&gt;
h) Telecomunicacións.&lt;br&gt;
i) Réxime das novas tecnoloxías relacionadas coa sociedade da
información e do coñecemento.&lt;br&gt;
l) Investigación científica e técnica.&lt;br&gt;
m) Comercio interior e exterior; Feiras e Mercados; Denominacións de Orixe
e Publicidade.&lt;br&gt;
n) Corporacións de Dereito Público, en particular, Confrarías de Pescadores, e
Cámaras de Comercio, Industria e Navegación.&lt;br&gt;
o) Colexios Profesionais e exercicio de profesións tituladas; réxime de Notarios,
Rexistradores da Propiedade, Axentes de Cambio e Bolsa, e Corredores de Comercio.&lt;br&gt;
p) Turismo, lecer e esparexemento.&lt;br&gt;
q) Casinos, xogos e apostas.&lt;br&gt;
r) Ordenación do crédito, banca e seguros.&lt;br&gt;
s) Cooperativas e Mutualidades non integradas na Seguridade Social.&lt;br&gt;
t) Institucións de crédito e Caixas de Aforro.&lt;br&gt;
u) Bolsas de Comercio e demais centros de contratación de mercancías e de valores.&lt;br&gt;
v) Estatística.

====Artigo 50.- Políticas de recursos naturais, ordenación territorial, vivenda e medio ambiente====
1. Corresponden á Comunidade de Euskadi con carácter exclusivo as
políticas públicas de recursos naturais, ordenación territorial, vivenda e medio
ambiente. Para a elaboración, execución e control destas políticas públicas, as
Institucións vascas ostentarán todas as potestades lexislativas e de execución nas
seguintes materias e ámbitos:&lt;br&gt;
a) Medio ambiente e ecoloxía.&lt;br&gt;
b) Salvamento marítimo e verteduras industriais e contaminantes.&lt;br&gt;
c) Aproveitamentos hidráulicos, canles e regadíos, augas minerais, termais
e subterráneas.&lt;br&gt;
d) Ordenación do territorio e do litoral.&lt;br&gt;
e) Urbanismo e Vivenda.&lt;br&gt;

2. En virtude deste Estatuto, constituirán bens de dominio público da
Comunidade de Euskadi os recursos naturais situados no seu territorio e, en particular,
a zona marítimo-terrestre do seu litoral e as súas praias, o mar territorial adxunto ata
o límite de doce millas, e os recursos naturais existentes nos mesmos. Por Lei do
Parlamento Vasco, que respectará as normas e tratados internacionais e os principios e
obxectivos esenciais da lexislación estatal, regularase a súa administración, defensa e
conservación.

====Artigo 51.- Políticas de infraestruturas e transportes====
1. Corresponden á Comunidade de Euskadi con carácter exclusivo as
políticas públicas de infraestruturas e transportes. Para a elaboración, execución e
control destas políticas públicas, as Institucións vascas ostentarán todas as
potestades lexislativas e de execución nas seguintes materias e ámbitos:&lt;br&gt;
a) Ferrocarrís.&lt;br&gt;
b) Transportes terrestres, marítimos, fluviais e por cable.&lt;br&gt;
c) Portos, heliportos e aeroportos.&lt;br&gt;
d) Servizo Meteorolóxico.&lt;br&gt;
e) Centros de Contratación e terminais de carga en materia de transporte.&lt;br&gt;
f) Obras Públicas.&lt;br&gt;
g) Tráfico e circulación de vehículos a motor.

2. En virtude deste Estatuto, serán de titularidade plena da Comunidade de Euskadi
todas as obras públicas e infraestruturas que se atopen total ou
parcialmente no seu territorio, independentemente da súa cualificación de interese xeral,
incluídas todas aquelas que constitúen soporte dos sistemas de transporte e
comunicacións respecto dos tramos que se sitúen ou transcorran polo seu ámbito
territorial.

3. As Institucións vascas coordinarán as súas actuacións e colaborarán co
Estado e coas Comunidades Autónomas a fin de salvagardar os seus intereses
respectivos, aplicando a lexislación específica sobre infraestruturas e obras públicas
de interese xeral, sen prexuízo do disposto neste Estatuto.


&lt;big&gt;'''Sección 2ª.- Políticas Públicas exclusivas de réxime específico'''&lt;/big&gt;

====Artigo 52.- Políticas de Seguridade Pública====
1. En virtude deste Estatuto, corresponden á Comunidade de Euskadi, para a
protección das persoas e bens, todas as funcións gobernamentais e de seguridade que
establezan as Leis, así como o réxime da súa propia policía ou Ertzaintza.

2. Quedan reservadas ás Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, para
o seu exercicio na Comunidade de Euskadi, única e exclusivamente, os servizos policiais
asociados ao control das políticas públicas atribuídas ao Estado con carácter exclusivo
neste Estatuto.

3. O mando supremo da Ertzaintza corresponde ao Lehendakari.

4. Unha Xunta de Seguridade, formada, en número igual, por representantes do
Estado e da Comunidade de Euskadi, garantirá a coordinación entre a Ertzaintza e
as Forzas e Corpos de Seguridade do Estado, respecto daqueles delitos que afecten
tanto á Comunidade de Euskadi como ao Estado.

====Artigo 53.- Políticas socio-laborais e de emprego====
1. Atribúense á Comunidade de Euskadi todas as potestades e funcións
públicas necesarias para establecer e regular o seu ámbito socio-laboral propio. Exercerá
as súas competencias en materia sociolaboral atendendo aos dereitos e obrigacións
esenciais de traballadores e empresarios definidos nos ámbitos estatal e europeo.

2. Corresponden á Comunidade de Euskadi a potestade lexislativa e a
potestade de execución en materia laboral, de emprego, formación e prevención de riscos
laborais. A tal fin, a Comunidade de Euskadi poderá organizar, xestionar e tutelar,
dentro do seu territorio, todos os servizos relacionados coas materias citadas, incluída
a función inspectora, sen prexuízo da colaboración e cooperación co Estado.

3. As Institucións Vascas serán competentes para determinar, dentro do seu
ámbito territorial, a representatividade das organizacións sindicais e empresariais
atendendo a criterios estritamente democráticos, así como o réxime e eficacia da
negociación colectiva, sen prexuízo do respecto á vontade pactada entre as
organizacións sindicais e empresariais da Comunidade de Euskadi.

4. As Institucións vascas establecerán os oportunos instrumentos bilaterais
co Estado e a Unión Europea para a colaboración e cooperación no exercicio das
competencias en materia laboral. As relacións de carácter financeiro derivadas do
exercicio das mesmas, incluída a participación en fondos de ámbito estatal ou europeo,
suxeitaranse ao sistema de Concerto Económico previsto neste Estatuto, atendendo ao principio
de solidariedade.

5. Os poderes públicos vascos axustarán o exercicio das competencias en materia
laboral a criterios de participación democrática das organizacións sindicais
e empresariais, procurando que as condicións de traballo se *adecuen ao nivel de desenvolvemento
e progreso social, e promovendo a *cualificación dos traballadores e
traballadoras e a súa formación continua ao longo de toda a vida laboral.

6. O Consello Vasco de Relacións Laborais será a entidade consultiva das
Institucións vascas en materia sociolaboral e constituirá o órgano de encontro e
diálogo permanente entre as organizacións sindicais e as confederacións
empresariais no ámbito da Comunidade de Euskadi, co obxectivo de fomentar a
negociación colectiva e promover a mediación e a arbitraxe nos conflitos laborais.
O Consello Vasco de Relacións Laborais gozará de personalidade xurídica propia
e independente para o desenvolvemento das súas atribucións, que serán reguladas por Lei do
Parlamento Vasco.

====Artigo 54.- Políticas de Protección Social====
1. Os Poderes Públicos vascos manterán un réxime público de seguridade
social para todos os cidadáns e cidadás, que garanta a asistencia e as
prestacións sociais suficientes ante situacións de necesidade.

2. Corresponde ás Institucións vascas a potestade de desenvolvemento da
lexislación do Estado en materia de previsión social e de seguridade social, así como a
xestión do sistema público de seguridade social no seu ámbito territorial, que se exercitará
cun orzamento propio e que incluirá a función recadadora das cotizacións
sociais devengadas na Comunidade de Euskadi e a xestión do patrimonio situado no
seu territorio e afecto ao sistema.

3. As Institucións vascas garantirán o principio de unidade na titularidade
dos recursos do sistema de seguridade social do conxunto do Estado. Para ese efecto, a súa
participación financeira no mesmo suxeitarase ao sistema de Concerto Económico
previsto neste Estatuto, no que se regularán os fluxos económicos e os mecanismos
de inspección que garantan os principios de solidariedade e non discriminación cos
cidadáns e cidadás do conxunto do Estado.

4. A Comunidade de Euskadi poderá organizar e administrar dentro do seu
territorio todos os servizos relacionados coas materias expresadas neste artigo e
exercerá a tutela das Institucións, Entidades e Fundacións en materia de seguridade
social.
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título III|Título III]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título V|Título V]]'''
|}

[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>as0gtdpazyijgu4ujsjfpl7gjmwk7re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2229</id>
    <revision>
      <id>7367</id>
      <parentid>7366</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13389" sha1="560kwe0mvjba9bww9fy9y9w4v908xyp" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Título V 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
__NOTOC__
&lt;div class=prose&gt;
==Título V.- Da Economía, Facenda e Patrimonio na Comunidade de Euskadi==
 	
===Capítulo Primeiro.- Do Exercicio do Poder Público no ámbito económico===
====Artigo 55.- Principios de Relación Económica co Estado====
1. As Institucións vascas exercerán as facultades e competencias recoñecidas
no presente Título, de conformidade co réxime de relación e repartición competencial
establecido neste Estatuto e nas normas que para ese efecto dite o Parlamento Vasco.

2. Pola súa banda, o Estado, no ámbito da Comunidade de Euskadi, axustará o
exercicio das facultades e competencias que lle atribúe a Constitución ao disposto
no presente Título.

3. As relacións de orde económica e financeiro entre a Comunidade de Euskadi
e o Estado derivadas do exercicio das súas respectivas facultades e competencias
desenvolveranse de forma bilateral e deberán formalizarse mediante o sistema foral
tradicional de Concerto Económico, a través das disposicións legais ou
regulamentarias de carácter pactado que correspondan.

4. Os conflitos e discrepancias que se susciten serán expostos e, no seu caso
resoltos, por unha Comisión Mixta integrada por igual número de representantes das
Institucións da Comunidade de Euskadi e do Estado. No seo desta Comisión
Mixta estableceranse os oportunos instrumentos bilaterais para a coordinación,
harmonización e colaboración no exercicio de todas as facultades e competencias
recoñecidas no presente Título e a súa adecuación ás Políticas Públicas do Estado e
da Unión Europea.

5. En particular, arbitraranse os mecanismos oportunos que permitan a
participación das Institucións vascas na Unión Europea, así como nos tratados e
convenios internacionais que incidan no exercicio das facultades e competencias
recoñecidas no presente Título.

6. Nos termos que se acorden en virtude do procedemento previsto nos
apartados anteriores, os poderes públicos vascos axustarán o exercicio das facultades
e competencias recoñecidas no presente Título ao principio de solidariedade, equilibrio
económico territorial e ao respecto e garantía da liberdade de circulación e
establecemento das persoas e da libre circulación de bens, capitais e servizos,
sen que se produzan efectos discriminatorios nin menoscabo das posibilidades da
libre competencia empresarial.

===Capítulo Segundo.- Da Ordenación económica e financeira de Euskadi===
====Artigo 56.- Ordenación e planificación da actividade económica====
1. Corresponderá con carácter exclusivo ás Institucións vascas a
ordenación e planificación da actividade económica e a promoción e fomento do
desenvolvemento económico da Comunidade de Euskadi, de acordo co dereito á
propiedade privada e o respecto á liberdade de empresa no marco da economía de mercado.

2. En orde ao exercicio da iniciativa pública das Institucións vascas na
actividade económica, unicamente o Parlamento Vasco, mediante lei, poderá reservar ao
sector público recursos ou servizos esenciais, especialmente en caso de monopolio, e,
así mesmo, acordar a intervención de empresas cando así o esixa o interese xeral.

3. No mesmo sentido, respectando os principios esenciais da lexislación
estatal, corresponderá ao Parlamento Vasco regular a delimitación da función social
da propiedade privada, así como calquera limitación ao exercicio dos dereitos
inherentes á mesma por causa xustificada de utilidade pública ou interese social que, en calquera
caso, levará aparellada a correspondente indemnización.

4. O Estado arbitrará os mecanismos oportunos que permitan a participación
das Institucións vascas na planificación da actividade económica de ámbito
supraterritorial.

5. As Institucións vascas participarán, así mesmo, na xestión do sector
público económico estatal no seu ámbito territorial e designarán, de común acordo co
Estado, os seus propios representantes nos organismos económicos, órganos de control,
institucións financeiras e empresas públicas do Estado e, no seu caso, da Unión
Europea, cuxa competencia ou influencia esténdase ao ámbito territorial da
Comunidade de Euskadi.

6. Ás Institucións vascas corresponderalles a potestade lexislativa e de execución
sobre defensa da competencia, constituíndo para ese efecto o organismo
encargado do seu salvagarda, que deberá coordinar a súa actuación co Tribunal de Defensa
da Competencia do Estado e cos organismos europeos e internacionais
encargados de devandita materia.

7. O Consello Económico e Social Vasco constituirá o órgano consultivo das
Institucións vascas co fin de facer efectiva a participación dos distintos
intereses económicos e sociais na política económica da Comunidade de Euskadi.
O Consello gozará de personalidade xurídica propia e plena capacidade e independencia
para o exercicio das súas funcións. Unha lei do Parlamento Vasco regulará a súa
composición e funcións.

====Artigo 57.- Sistema financeiro====
1. Corresponderá con carácter exclusivo ás Institucións vascas a regulación
e supervisión do sistema financeiro da Comunidade de Euskadi, de acordo cos
principios básicos da lexislación mercantil do Estado relativos á ordenación do
crédito, banca e seguros e sen prexuízo das competencias do Estado en materia de réxime
aduaneiro e arancelario e sistema monetario.

2. A Comunidade de Euskadi participará e designará, de común acordo co
Estado, os seus propios representantes nas institucións e organismos de control do
sistema financeiro estatal e, no seu caso, da Unión Europea, cuxa competencia ou
influencia esténdase ao seu ámbito territorial.

===Capítulo Terceiro.- Da Facenda e Patrimonio de Euskadi===
====Artigo 58.- Facenda Xeral de Euskadi====
1. A Facenda Xeral de Euskadi estará constituída polo conxunto de dereitos
e obrigacións de natureza económica cuxa titularidade corresponda á
Comunidade de Euskadi.

2. O Parlamento Vasco regulará mediante Lei as materias propias da
Facenda Xeral de Euskadi.

3. Os ingresos da Facenda Xeral de Euskadi estarán constituídos por:&lt;br&gt;
a) As achegas que efectúen as Institucións Forais como contribución ao
sostemento de todas as cargas xerais da Comunidade de Euskadi, de conformidade
ao que dispoña unha Lei do Parlamento Vasco. &lt;br&gt;
b) Os rendementos dos tributos propios que estableza o Parlamento
Vasco, de conformidade co establecido no presente Estatuto. &lt;br&gt;
c) O produto das taxas, prestacións patrimoniais e outros dereitos
económicos pola utilización do dominio público. &lt;br&gt;
d) As recargas que o Parlamento Vasco puidesen establecer sobre os tributos
de aplicación no ámbito da Comunidade de Euskadi. &lt;br&gt;
e) As transferencias da Unión Europa. &lt;br&gt;
f) As transferencias e outras asignacións con cargo aos Orzamentos
Xerais do Estado. &lt;br&gt;
g) Os rendementos procedentes do seu patrimonio e ingresos de dereito
privado. &lt;br&gt;
h) O produto das operacións de crédito e emisións de débeda realizadas en virtude
da potestade recoñecida neste Estatuto. &lt;br&gt;
i) Calquera outros ingresos que poidan establecerse en virtude do
disposto no presente Estatuto e nas Leis do Parlamento Vasco.&lt;br&gt;

4. A Comunidade de Euskadi, no ámbito da súa competencia e en relación coa
súa Facenda Xeral, disporá das mesmas prerrogativas recoñecidas ao Estado.

====Artigo 59.- Orzamentos Xerais de Euskadi====
1. Os Orzamentos Xerais da Comunidade de Euskadi terán carácter
anual, conterán a totalidade dos ingresos e gastos da actividade pública xeneral, e
serán elaborados polo Goberno Vasco e aprobados polo Parlamento Vasco.

2. Unha Lei do Parlamento Vasco regulará a elaboración, exame, emenda,
aprobación, modificación, execución, liquidación e control dos Orzamentos
Xerais, así como a súa posible prórroga.

3. A coordinación e harmonización da política orzamentaria da
Comunidade de Euskadi coa do Estado aos efectos de garantir a estabilidade
económica e orzamentaria levará a cabo de conformidade cos principios e
instrumentos de relación económica establecidos neste Estatuto.

====Artigo 60.- Autonomía financeira====
1. A Comunidade de Euskadi terá autonomía fiscal e financeira para o
desenvolvemento e execución das competencias recoñecidas no presente Estatuto.

2. A actividade financeira da Comunidade de Euskadi coordinarase e
harmonizará coa do Estado de conformidade co previsto no presente Estatuto. De acordo con iso,
estableceranse as formas de colaboración financeira entre
a Comunidade de Euskadi e o Estado e, en especial, para determinar a achega daquela
ás cargas xerais do Estado, a súa participación nos ingresos do Estado e a
colaboración na política de investimentos públicos.

3. A Comunidade de Euskadi contribuirá ao financiamento das cargas
xerais correspondentes ás políticas exercidas polo Estado no seu ámbito
territorial, de conformidade co establecido no presente Estatuto, mediante a
achega dunha cota global no marco do Concerto Económico. Para o
sinalamento desta cota global, constituirase unha Comisión Mixta integrada, dunha parte,
por un representante de cada Deputación Foral e outros tantos polo Goberno
Vasco, e doutra parte por un número igual de representantes da Administración do
Estado.

====Artigo 61.- Potestade tributaria====
1. A Comunidade de Euskadi ten potestade para manter, establecer e regular,
dentro do seu territorio, o seu propio sistema e réxime tributario, que en ningún caso terá
alcance confiscatorio e que estará inspirado nos principios de igualdade e
progresividade.

2. No marco dos tratados e convenios internacionais e das normas de harmonización
fiscal da Unión Europea, corresponderá ás Institucións vascas
competentes, a exección, xestión, liquidación, inspección, revisión e recadación de todos
os tributos, con excepción daqueles que, en virtude de tales normas, sexan de ámbito
estatal ou europeo.

3. Os tributos estatais non poderán recaer sobre feitos impoñibles gravados
pola Comunidade de Euskadi e, previo acordo mutuo, poderán ser obxecto de cesión total
ou parcial ás Institucións vascas.

4. O Estado non poderá en ningún caso adoptar medidas tributarias sobre bens
situados no territorio da Comunidade de Euskadi ou que supoñan obstáculo para a
libre circulación de mercancías ou servizos.

5. Así mesmo, as Institucións vascas competentes poderán, dentro do seu ámbito
territorial, establecer e regular recargas sobre os tributos estatais sempre que non
desvirtúen a natureza ou estrutura dos mesmos.

====Artigo 62.- Crédito e Débeda Pública====
1. As Institucións vascas poderán emitir débeda pública ou contraer crédito nos
termos que estableza, mediante Lei, o Parlamento Vasco.

2. A Débeda Pública da Comunidade de Euskadi e os títulos de carácter
equivalente emitidos polas Institucións vascas terán a consideración de fondos
públicos para todos os efectos e gozarán dos mesmos beneficios e condicións que a
Débeda Pública do Estado.

====Artigo 63.- Patrimonio====
1. O Patrimonio da Comunidade de Euskadi integrará, sen excepción, todos os dereitos e bens afectos ás competencias e servizos asumidos polas Institucións vascas en virtude do presente Estatuto.

2. O Parlamento Vasco resolverá sobre as Institucións vascas a quen corresponderá a propiedade ou uso de devanditos bens e dereitos.

3. O Parlamento Vasco regulará o réxime xurídico dos bens de dominio público e dos bens comunais, respectando os principios esenciais de inalienabilidade, imprescritibilidade e inembargabilidade, así como a súa desafectación, o réxime xurídico dos bens de dominio privado, as concesións administrativas, respectando as bases das obrigacións contractuais, e a administración, defensa e
conservación do Patrimonio da Comunidade de Euskadi.

4. As Institucións vascas garantirán a conservación e promoverán o enriquecemento do patrimonio histórico, cultural e artístico de Euskadi e dos bens que o integran, calquera que sexa o seu réxime xurídico e a súa titularidade.

====Artigo 64.- Tribunal Vasco de Contas Públicas====
1. O Tribunal Vasco de Contas Públicas é o supremo e único órgano fiscalizador das actividades económico-financeiras do sector público da Comunidade de Euskadi.

2. Como órgano dependente directamente do Parlamento Vasco, exerce as súas funcións por delegación deste e con xurisdición sobre todo o territorio da Comunidade de Euskadi.

3. Os membros do Tribunal Vasco de Contas Públicas gozarán da mesma independencia e inamobilidade que os xuíces.

4. Unha Lei do Parlamento Vasco regulará a súa composición, organización e funcións, así como as garantías e procedemento da súa función fiscalizadora e do enxuizamento da responsabilidade contable.
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título IV|Título IV]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título VI|Título VI]]'''
|}

[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>560kwe0mvjba9bww9fy9y9w4v908xyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2230</id>
    <revision>
      <id>7365</id>
      <parentid>7364</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5478" sha1="5rt9s38kosa3nia5vpb4kbjt34ibqgo" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Título VI 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
__NOTOC__
&lt;div class=prose&gt;
==Título VI.- Do réxime de relación política co ámbito europeo e internacional==
===Capítulo Primeiro.- Das Relacións con Europa===
====Artigo 65.- Unión Europea====

1. O Estado incorporará os compromisos derivados do presente Estatuto aos Tratados da Unión Europea nos termos que corresponda, en orde a garantir o seu recoñecemento e respecto no ámbito europeo.

2. De conformidade coa normativa comunitaria europea, a Comunidade de Euskadi disporá de representación directa nos órganos da Unión Europea. Para ese efecto, o Goberno español habilitará as canles precisas para posibilitar a participación activa do Goberno Vasco nos diferentes procedementos de toma de decisións das Institucións Comunitarias naqueles asuntos que afecten ás súas competencias.&lt;br&gt;
Así mesmo, os representantes das Institucións vascas formarán parte das delegacións do Estado no Consello de Ministros da Unión Europea en todos aqueles asuntos que afecten ao contido das políticas públicas que lles son exclusivas.

3. O Goberno Vasco e o Goberno español arbitrarán os sistemas de coordinación precisos que garantan a participación efectiva da Comunidade de Euskadi na elaboración, programación, distribución e execución dos diferentes fondos comunitarios.

4. Corresponderá ás Institucións vascas a transposición das Directivas Comunitarias no ámbito das súas competencias.

5. O Estado garantirá o acceso das Institucións vascas ao Tribunal Europeo de Xustiza, sempre que non se atope previsto o seu acceso directo na normativa Europea. 

6. A Comunidade de Euskadi constituirá unha circunscrición electoral única no ámbito das eleccións ao Parlamento Europeo.

====Artigo 66.- Cooperación Transfronteiriza e Interrexional Europea====

As Institucións vascas, en aplicación do principio de subsidiariedade, promoverán a cooperación transfronteiriza e interrexional no ámbito da Unión Europea, como instrumento básico sobre o que edificar a construción dunha Europa baseada no recoñecemento dos seus diferentes pobos e colectividades rexionais como factor de enriquecemento cultural e de profundización democrática.

===Capítulo Segundo.- Das Relacións Exteriores===
====Artigo 67.- Representación exterior====
1. As Institucións Públicas Vascas desenvolverán fóra do Territorio da Comunidade de Euskadi a actividade necesaria para a defensa e a promoción dos intereses dos cidadáns e cidadás vascas, podendo subscribir, para ese efecto, acordos, convenios e protocolos con institucións e organismos internacionais, nos ámbitos da súa propia competencia.

2. A tal fin, a acción exterior do Goberno Vasco contará cos recursos humanos e materiais necesarios, incluíndo, no seu caso, a creación de delegacións e oficinas de representación no exterior, cuxo estatuto será regulado por Lei do Parlamento Vasco.

3. A Comunidade de Euskadi poderá ter presenza directa en todos aqueles organismos internacionais cuxa propia regulación de acceso e participación así o permita e, en especial, nos relacionados coa lingua, a cultura, a paz, a defensa dos dereitos humanos e a cooperación, o desenvolvemento sostible e o medio ambiente. 

4. Os Centros Vascos no exterior terán recoñecemento oficial e constituirán un instrumento esencial para o mantemento dos vínculos da
Comunidade de Euskadi cos membros das comunidades vascas no exterior, así como para o desenvolvemento e fomento das relacións comerciais, culturais, políticas e institucionais cos países nos que estes se sitúan.

====Artigo 68.- Tratados e Convenios Internacionais====
1. A formalización por parte do Goberno español de tratados e convenios
internacionais que supoñan unha alteración ou restrición das competencias recollidas
no presente Estatuto Político esixirá a autorización previa das Institucións
Comúns vascas.

2. O Goberno Vasco participará, en canto parte implicada, no desenvolvemento das negociacións de tratados e convenios internacionais desenvoltos polo Goberno español, así como nos proxectos de lexislación aduaneira, en tanto afecten a materias de interese específico para a Comunidade de Euskadi.

3. A Comunidade de Euskadi executará os tratados e convenios internacionais
en todo o que afecte ás súas atribucións e competencias.

===Capítulo Terceiro.- Da Cooperación ó Desenvolvemento===
====Artigo 69.- Solidariedade e Cooperación ó Desenvolvemento====
A Comunidade de Euskadi poderá desenvolver unha política propia de solidariedade e de cooperación cos países en vías de desenvolvemento, establecendo para ese efecto os programas e acordos pertinentes cos países e zonas destinatarias, así como coas 
organizacións non gobernamentais e as institucións públicas e privadas que resulte preciso para garantir a efectividade e eficacia das políticas de cooperación.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título V|Título V]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición adicional|Disposición adicional]]'''
|}


[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>5rt9s38kosa3nia5vpb4kbjt34ibqgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición transitoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2231</id>
    <revision>
      <id>7362</id>
      <parentid>6006</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:41:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2569" sha1="o19duwirkrpwg0wfeskauclt43xd9t9" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Disposición transitoria 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Disposicións transitorias==
'''1'''. No prazo máximo de seis meses desde a entrada en vigor do presente Estatuto, a Comunidade de Euskadi asumirá materialmente e comezará a exercer en plenitude tódalas potestades, funcións e servizos sen excepción que lle corresponden conforme ó seu réxime de autogoberno, todo isto sen perxuízo da continuidade no exercicio e da subrogación plena nas que xa ten asumidas a Comunidade Autónoma de Euskadi.

'''2'''. Dentro de dito prazo de seis meses, unha Comisión Mixta de Transferencias integrada por igual número de representantes do Goberno Vasco e do Goberno do Estado, por unha sola vez e de modo definitivo, establecerá os acordos que procedan co fin de garantir a continuidade dos servizos públicos e traspasar os medios persoais e materiais de titularidade do Estado, que quedarán, respectivamente, integrados na Comunidade de Euskadi ou baixo a súa titularidade plena conforme ó seu réxime de autogoberno. A ditos efectos, se considerará que as actas da Comisión Mixta e os certificados que se libren con relación aos inventarios e documentos oficiais do Estado serán suficientes para a titulación e inscrición dos bens nos Rexistros Oficiais correspondentes. No seo da Comisión Mixta citada, se aprobarán os acordos financeiros e se procederá á regularización de fluxos financeiros que correspondan entre a Comunidade de Euskadi e o Estado.

A falta de acordo na Comisión Mixta non impedirá á Comunidade de Euskadi o exercicio das atribucións ou competencias asumidas, que as poderá exercer cos seus propios medios e recursos financeiros, sen prexuízo de poder reclamar con posterioridade.

'''3'''. Á entrada en vigor do presente Estatuto, permanecerá vixente o Dereito aplicábel nese momento na Comunidade Autónoma de Euskadi en tanto non se promulgue o Dereito propio deste Estatuto, cando corresponda conforme ao seu réxime de autogoberno.
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición adicional|Disposición adicional]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposicións finais|Disposicións finais]]
|}

[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>o19duwirkrpwg0wfeskauclt43xd9t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposicións finais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2232</id>
    <revision>
      <id>7361</id>
      <parentid>7360</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1203" sha1="4t1nxuxy32j0bpa1uvn5cdb3hdwuys6" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Disposicións finais 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
== Disposicións finais ==

'''Primeira'''

O modelo e réxime de relación política entre a Comunidade de Euskadi e o Estado español regrado no presente Estatuto político sucederá e substituirá, á súa entrada en vigor, ao que fora aprobado pola Lei Orgánica 3/1979, de 18 de decembro, de Estatuto de Autonomía
para o País Vasco, e quedarán derogadas cantas leis e disposicións se opoñan ao previsto no presente Estatuto.

'''Segunda'''

O presente Estatuto político será publicado no Boletín Oficial do País Vasco e no Boletín Oficial do Estado. Entrará en vigor ao día seguinte da súa publicación no Boletín Oficial do País Vasco.
&lt;/div&gt;
&lt;br&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; 
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición transitoria|Disposición transitoria]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''(Último)'''
|}

[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>4t1nxuxy32j0bpa1uvn5cdb3hdwuys6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición adicional</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2233</id>
    <revision>
      <id>7363</id>
      <parentid>6005</parentid>
      <timestamp>2010-01-04T18:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>7363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="921" sha1="snrxwf1gyuif2v7zqjrrwj5oq88mufi" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]: Disposición adicional 
|autor=[[Parlamento Vasco]]
|dataano=[[2004]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
== Disposición adicional==

Reserva de dereitos

A aceptación do presente Estatuto non implica renuncia do pobo vasco aos dereitos que como tal correspóndenlle en virtude da súa historia nin renuncia ao exercicio do dereito de libre determinación en función da súa propia vontade democrática.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título VI|Título VI]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición transitoria|Disposición transitoria]]'''
|}


[[Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]</text>
      <sha1>snrxwf1gyuif2v7zqjrrwj5oq88mufi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2234</id>
    <revision>
      <id>13328</id>
      <parentid>11540</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T20:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172" sha1="lzynakbr32r6pr5sisgwf0opewhw4ae" xml:space="preserve">O artigo principal desta categoría é: [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]

[[Categoría:Documentos do País Vasco]]
[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:Traducións]]</text>
      <sha1>lzynakbr32r6pr5sisgwf0opewhw4ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Declaración Universal dos Dereitos Humanos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2236</id>
    <revision>
      <id>20098</id>
      <parentid>13568</parentid>
      <timestamp>2020-01-22T22:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ligazóns externas */</comment>
      <origin>20098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12882" sha1="1hh5w6hpfmvey4osessx6az7235s1v0" xml:space="preserve">
Adoptada e proclamada pola Resolución da Asemblea Xeral 217 A (III) do 10 de decembro de 1948.
O 10 de decembro de 1948, a Asemblea Xeral das [[Organización das Nacións Unidas|Nacións Unidas]] aprobou e proclamou a '''Declaración Universal dos Dereitos Humanos'''. Tras este acto histórico, a Asemblea pediu a todos os Países Membros que publicasen o texto da Declaración e dispuxesen que fose &quot;distribuído, exposto, lido e comentado nas escolas e outros establecementos de ensino, sen distinción fundada na condición política dos países ou dos territorios&quot;.
__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Declaración Universal dos Dereitos Humanos
|autor=Asemblea Xeral da [[Organización das Nacións Unidas|ONU]]
|datadía=10
|datames=decembro 
|dataano=[[1948]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Preámbulo==
Considerando que a liberdade, a xustiza e a paz no mundo teñen por base o recoñecemento da dignidade intrínseca e dos dereitos iguais e inalienables de todos os membros da familia humana;

Considerando que o descoñecemento e o menosprezo dos dereitos humanos orixinaron actos de barbarie ultraxantes para a conciencia da humanidade, e que se proclamou, como a aspiración máis elevada do home, a chegada dun mundo en que os seres humanos, liberados do temor e da miseria, gocen da liberdade de palabra e da liberdade de crenzas;

Considerando esencial que os dereitos humanos sexan protexidos por un réxime de Dereito, a fin de que o home non se vexa obrigado ao supremo recurso da rebelión contra a tiranía e a opresión;

Considerando tamén esencial promover o desenvolvemento de relacións amigables entre as nacións;

Considerando que os pobos das Nacións Unidas reafirmaron na Carta a súa fe nos dereitos fundamentais do home, na dignidade e o valor da persoa humana e na igualdade de dereitos de homes e mulleres, e declaráronse resoltos a promover o progreso social e a elevar o nivel de vida dentro dun concepto máis amplo da liberdade;

Considerando que os Estados Membros comprometéronse a asegurar, en cooperación coa Organización das Nacións Unidas, o respecto universal e efectivo aos dereitos e liberdades fundamentais do home, e

Considerando que unha concepción común destes dereitos e liberdades é da maior importancia para o pleno cumprimento de devandito compromiso;

==Proclamación==

A Asemblea Xeral proclama a presente '''Declaración Universal de Dereitos Humanos''' como ideal común polo que todos os pobos e nacións deben esforzarse, a fin de que tanto os individuos como as institucións, inspirándose constantemente nela, promovan, mediante o ensino e a educación, o respecto a estes dereitos e liberdades, e aseguren, por medidas progresivas de carácter nacional e internacional, o seu recoñecemento e aplicación universais e efectivos, tanto entre os pobos dos Estados Membros como entre os dos territorios colocados baixo a súa xurisdición.

====Artigo 1====
Todos os seres humanos nacen libres e iguais en dignidade e dereitos e, dotados como están de razón e conciencia, deben comportarse fraternalmente os uns cos outros.

====Artigo 2====
1. Toda persoa ten todos os dereitos e liberdades proclamados nesta Declaración, sen distinción algunha de raza, cor, sexo, idioma, relixión, opinión política ou de calquera outra índole, orixe nacional ou social, posición económica, nacemento ou calquera outra condición. 

2. Ademais, non se fará distinción algunha fundada na condición política, xurídica ou internacional do país ou territorio de cuxa xurisdición dependa unha persoa, tanto se se trata dun país independente, como dun territorio baixo administración fiduciaria, non autónomo ou sometido a calquera outra limitación de soberanía.

====Artigo 3====
Todo individuo ten dereito á vida, á liberdade e á seguridade da súa persoa.

====Artigo 4====
Ninguén estará sometido a escravitude nin a servidume, a escravitude e a trata de escravos están prohibidas en todas as súas formas.
 	
====Artigo 5====
Ninguén será sometido a torturas nin a penas ou tratos crueis, inhumanos ou degradantes.

====Artigo 6====
Todo ser humano ten dereito, en todas partes, ao recoñecemento da súa personalidade xurídica.

====Artigo 7====
Todos son iguais ante a lei e teñen, sen distinción, dereito a igual protección da lei. Todos teñen dereito a igual protección contra toda discriminación que infrinxa esta Declaración e contra toda provocación a tal discriminación.

====Artigo 8====
Toda persoa ten dereito a un recurso efectivo ante os tribunais nacionais competentes, que a ampare contra actos que violen os seus dereitos fundamentais recoñecidos pola constitución ou pola lei.

====Artigo 9====
Ninguén poderá ser arbitrariamente detido, preso nin desterrado.

====Artigo 10====
Toda persoa ten dereito, en condicións de plena igualdade, a ser oída publicamente e con xustiza por un tribunal independente e imparcial, para a determinación dos seus dereitos e obrigacións ou para o exame de calquera acusación contra ela en materia penal.

====Artigo 11====
1. Toda persoa acusada de delito ten dereito a que se presuma a súa inocencia mentres non se probe a súa culpabilidade, conforme á lei e en xuízo público no que se lle aseguraron todas as garantías necesarias para o seu defensa.

2. Ninguén será condenado por actos ou omisións que no momento de cometerse non foron delituosos segundo o Dereito nacional ou internacional. Tampouco se imporá pena máis grave que a aplicable no momento da comisión do delito.

====Artigo 12====
Ninguén será obxecto de inxerencias arbitrarias na súa vida privada, a súa familia, o seu domicilio ou a súa correspondencia, nin de ataques á súa honra ou á súa reputación. Toda persoa ten dereito á protección da lei contra tales inxerencias ou ataques.

====Artigo 13====
1. Toda persoa ten dereito a circular libremente e a elixir a súa residencia no territorio dun Estado.

2. Toda persoa ten dereito a saír de calquera país, ata do propio, e a regresar ao seu país.

====Artigo 14====
1. En caso de persecución, toda persoa ten dereito a buscar asilo, e a gozar del, en calquera país.

2. Este dereito non poderá ser invocado contra unha acción xudicial realmente orixinada por delitos comúns ou por actos opostos aos propósitos e principios das Nacións Unidas.

====Artigo 15====
1. Toda persoa ten dereito a unha nacionalidade.

2. A ninguén se privará arbitrariamente da súa nacionalidade nin do dereito a cambiar de nacionalidade.

====Artigo 16====
1. Os homes e as mulleres, a partir da idade núbil, teñen dereito, sen restrición algunha por motivos de raza, nacionalidade ou relixión, a casar e fundar unha familia, e gozarán de iguais dereitos en canto ao matrimonio, durante o matrimonio e en caso de disolución do matrimonio.

2. Só mediante libre e pleno consentimento dos futuros esposos poderá contraerse o matrimonio.

3. A familia é o elemento natural e fundamental da sociedade e ten dereito á protección da sociedade e do Estado.

====Artigo 17====
1. Toda persoa ten dereito á propiedade, individual e colectivamente.

2. Ninguén será privado arbitrariamente da súa propiedade.

====Artigo 18====
Toda persoa ten dereito á liberdade de pensamento, de conciencia e de relixión; este dereito inclúe a liberdade de cambiar de relixión ou de Crenza, así como a liberdade de manifestar a súa relixión ou a súa crenza, individual e colectivamente, tanto en público como en privado, polo ensino, a práctica, o culto e a observancia.

====Artigo 19====
Todo individuo ten dereito á liberdade de opinión e de expresión; este dereito inclúe o de non ser molestado por mor das súas opinións, o de investigar e recibir informacións e opinións, e o de difundilas, sen limitación de fronteiras, por calquera medio de expresión.

====Artigo 20====
1. Toda persoa ten dereito á liberdade de reunión e de asociación pacíficas.

2. Ninguén poderá ser obrigado a pertencer a unha asociación.

====Artigo 21====
1. Toda persoa ten dereito a participar no goberno do seu país, directamente ou por medio de representantes libremente escolleitos.

2. Toda persoa ten o dereito de acceso, en condicións de igualdade, ás funcións públicas do seu país.

3. A vontade do pobo é a base da autoridade do poder público; esta vontade expresarase mediante eleccións auténticas que haberán de celebrarse periodicamente, por sufraxio universal e igual e por voto secreto ou outro procedemento equivalente que garanta a liberdade do voto.

====Artigo 22====
Toda persoa, como membro da sociedade, ten dereito á seguridade social, e a obter, mediante o esforzo nacional e a cooperación internacional, tendo en conta da organización e os recursos de cada Estado, a satisfacción dos dereitos económicos, sociais e culturais, indispensables á súa dignidade e ao libre desenvolvemento da súa personalidade.

====Artigo 23====
1. Toda persoa ten dereito ao traballo, á libre elección do seu traballo, a condicións equitativas e satisfactorias de traballo e á protección contra o desemprego.

2. Toda persoa ten dereito, sen discriminación algunha, a igual salario por traballo igual.

3. Toda persoa que traballa ten dereito a unha remuneración equitativa e satisfactoria, que lle asegure, así como á súa familia, unha existencia conforme á dignidade humana e que será completada, en caso necesario, por calquera outros medios de protección social.

4. Toda persoa ten dereito a fundar sindicatos e a sindicarse para a defensa dos seus intereses.

====Artigo 24====
Toda persoa ten dereito ao descanso, ao goce do tempo libre, a unha limitación razoable da duración do traballo e a vacacións periódicas pagadas.

====Artigo 25====
1. Toda persoa ten dereito a un nivel de vida adecuado que lle asegure, así como á súa familia, a saúde e o benestar, e en especial a alimentación, o vestido, a vivenda, a asistencia médica e os servizos sociais necesarios; ten así mesmo dereito aos seguros en caso de desemprego, enfermidade, invalidez, viuvez, vellez ou outros casos de perda dos seus medios de subsistencia por circunstancias independentes da súa vontade.

2. A maternidade e a infancia teñen dereito a coidados e asistencia especiais. Todos os nenos, nacidos de matrimonio ou fóra de matrimonio, teñen dereito a igual protección social.

====Artigo 26====
1. Toda persoa ten dereito á educación. A educación debe ser gratuíta, polo menos no concernente á instrución elemental e fundamental. A instrución elemental será obrigatoria. A instrución técnica e profesional haberá de ser xeneralizada; o acceso aos estudos superiores será igual para todos, en función dos méritos respectivos.

2. A educación terá por obxecto o pleno desenvolvemento da personalidade humana e o fortalecemento do respecto aos dereitos humanos e ás liberdades fundamentais; favorecerá a comprensión, a tolerancia e a amizade entre todas as nacións e todos os grupos étnicos ou relixiosos, e promoverá o desenvolvemento das actividades das Nacións Unidas para o mantemento da paz.

3. Os pais terán dereito preferente a escoller o tipo de educación que haberá de darse aos seus fillos.

====Artigo 27====
1. Toda persoa ten dereito a tomar parte libremente na vida cultural da comunidade, a gozar das artes e a participar no progreso científico e nos beneficios que del resulten.

2. Toda persoa ten dereito á protección dos intereses morais e materiais que lle correspondan por razón das producións científicas, literarias ou artísticas de que sexa autora.

====Artigo 28====
Toda persoa ten dereito a que se estableza unha orde social e internacional no que os dereitos e liberdades proclamados nesta Declaración fáganse plenamente efectivos.

====Artigo 29====
1. Toda persoa ten deberes respecto da comunidade, posto que só nela pode desenvolver libre e plenamente a súa personalidade.

2. No exercicio dos seus dereitos e no goce das súas liberdades, toda persoa estará soamente suxeita ás limitacións establecidas pola lei co único fin de asegurar o recoñecemento e o respecto dos dereitos e liberdades dos demais, e de satisfacer as xustas esixencias da moral, da orde pública e do benestar xeral nunha sociedade democrática.

3. Estes dereitos e liberdades non poderán, en ningún caso, ser exercidos en oposición aos propósitos e principios das Nacións Unidas.

====Artigo 30====
Nada nesta Declaración poderá interpretarse no sentido de que confire dereito algún ao Estado, a un grupo ou a unha persoa, para emprender e desenvolver actividades ou realizar actos *tendientes á supresión de calquera dos dereitos e liberdades proclamados nesta Declaración.
&lt;/div&gt;
==Ligazóns externas==
{{wikipedia}}
[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:Organización das Nacións Unidas]]
[[Categoría:1948]]</text>
      <sha1>1hh5w6hpfmvey4osessx6az7235s1v0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Organización das Nacións Unidas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2237</id>
    <revision>
      <id>15403</id>
      <parentid>10054</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T09:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="equl28adepg2np4173h7g1t7e8hcqo9" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}
[[Categoría:Autores-O]]</text>
      <sha1>equl28adepg2np4173h7g1t7e8hcqo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Organización das Nacións Unidas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2238</id>
    <revision>
      <id>21293</id>
      <parentid>14007</parentid>
      <timestamp>2024-03-14T20:41:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="911" sha1="748di2e54rxhjlfuuozwcj8a17dh1va" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Flag of the United Nations.svg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=United Nations
}}
''A Organización das Nacións Unidas (ONU) ou Nacións Unidas'', é a maior organización internacional do mundo. Fundada en 1945, reemprazou á Sociedade de Nacións (SDN), otorgándose a sí mesma a misión de resolver os problemas de carácter internacional.

==Documentos da Organización das Nacións Unidas==
*[[:Categoría:Organización das Nacións Unidas]]
*[[:Categoría:Consello de Seguridade]]
*[[:Categoría:Resolucións da ONU]]

&lt;br/ clear=both&gt;

==Ligazóns externas==
*[http://www.un.org/ Páxina oficial das Nacións Unidas]. (en castelán, francés, inglés, ruso, chinés ou árabe)
*[http://www.unhchr.ch/huridocda/huridoca.nsf/DocumentsSp?OpenFrameset Documentos dos órganos de vixilancia dos tratados].

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Organización das Nacións Unidas]]</text>
      <sha1>748di2e54rxhjlfuuozwcj8a17dh1va</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Interwiki-Link</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2239</id>
    <revision>
      <id>21701</id>
      <parentid>21700</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T16:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición [[Special:Diff/21700|21700]] de [[Special:Contributions/HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[User talk:HombreDHojalata|conversa]])</comment>
      <origin>21701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="79w503wn35g8ra6vzzv7f8rkf7bank9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
==Utilidade do modelo==
Este modelo debe empregarse principalmente en fichas que fagan referencia a unha autora ou autor, unha entidade ou agrupación de carácter xurídico, estados ou países, movementos políticos, organizacións ou comisións, equipos ou agrupacións deportivas, federacións etc.

==Instrucións de uso==

Para aplicar o modelo debes introducir o seguinte texto:

Seguido dos parámetros seguintes, segundo as ligazóns existentes, se non desexas ou non existe algunha ligazón omítea e así non se visualizará no modelo.

'''&lt;nowiki&gt;{{Interwiki-Link&lt;/nowiki&gt;'''

'''|Imaxe='''&lt;br/&gt;

'''|Wikipedia='''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;PAGENAME}}&lt;br/&gt;

'''|Commons='''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;PAGENAME}}&lt;br/&gt;

'''|Wikcionario='''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;PAGENAME}}&lt;br/&gt;

'''|Wikidata='''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;PAGENAME}}&lt;br/&gt;

'''|Wikiquote='''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;PAGENAME}}&lt;br/&gt;

'''}}'''&lt;br/&gt;

[[Categoría:Marcadores de ligazón entre proxectos|{{PAGENAME}}]]

==Editar modelo==
&lt;/noinclude&gt;
{|class=&quot;plainlinks&quot;  style=&quot;clear:both;Float:right;width:300px;margin: 0px 5px 5px 5px;font-size:95%;text-align:center; font-size:95%; border:solid 1px #6688AA;padding:5px;background:#F9FBFB&quot;
|- 
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:5px 0px 10px 0px;&quot;| {{Propiedade|P18|{{#if:{{{imaxe|{{{image|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage | InfoboxImage | image={{{imaxe|{{{image|}}}}}} | size={{{imaxe_tamaño|}}}| sizedefault=220px | maxsize=300px }}}}|4=Wikidata/Formatos|5=formatoImaxe|prioridad=no|uno=si}}
|- style=&quot;background:#6688AA;color: white&quot;
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-weight:bold;font-size:120%&quot;|{{PAGENAME}} en:
|- style=&quot;display:{{{Wikipedia|none}}};&quot;
| [[Ficheiro:Wikipedia-logo-v2.svg|30px|Wikipedia]]
| [[w:gl:{{{Wikipedia|Portada}}}|'''Wikipedia''']]
|- style=&quot;display:{{{Commons|none}}};&quot;
| [[Ficheiro:Commons-logo.svg|30px|Wikimedia Commons]]
| [[:commons:{{{Commons|Portada}}}|'''Wikimedia Commons''']]
|- style=&quot;display:{{{Wikcionario|none}}};&quot;
| [[Ficheiro:Wiktionary logo-vector es.svg|30px|Wiktionary ]]
|[[wikt:{{{Wikcionario|Portada}}}|'''Wikcionario''']]
|- style=&quot;display:{{{Wikidata|none}}};&quot;
| [[Ficheiro:Wikidata-logo.svg|30px|Wikidata]]
|[[d:{{{Wikidata|Portada}}}|'''Wikidata''']]
|- style=&quot;display:{{{Wikiquote|none}}};&quot;
| [[Ficheiro:Wikiquote-logo.svg|30px|Wikiquote]]
| [[q:{{{Wikiquote|Portada}}}|'''Wikiquote''']]
|-
|
|{{Redes sociais |item={{{item|}}}}}
|}</text>
      <sha1>79w503wn35g8ra6vzzv7f8rkf7bank9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:AP</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2240</id>
    <redirect title="Modelo:Artigo principal" />
    <revision>
      <id>14520</id>
      <parentid>11024</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T08:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Artigo principal]]&quot;</comment>
      <origin>14520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="2v1gjfzndzzr48qmtwzoc8qxf8pf1aj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Artigo principal]]</text>
      <sha1>2v1gjfzndzzr48qmtwzoc8qxf8pf1aj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tratado de Lisboa de 1864</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2241</id>
    <revision>
      <id>11527</id>
      <parentid>8414</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:37:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>-[[Categoría:Tratados internacionais]]; -[[Categoría:España]]; -[[Categoría:Portugal]]; +[[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="01o6oyox9j9fprseompscn0uqw60qu6" xml:space="preserve">Tratado de límites dende a desembocadura do Miño até a unión do río Caia co Guadiana entre [[España]] e [[Portugal]].
{{encabezar
|nome=Tratado de Lisboa 
|autor=[[España]] e [[Portugal]]
|data=1864
}}
==Índice de contidos==
*1. [[Tratado de Lisboa de 1864/Preámbulo|Preámbulo]]&lt;br&gt;
*2. [[Tratado de Lisboa de 1864/Artigos I a X|Artigos I a X]]&lt;br&gt;
*3. [[Tratado de Lisboa de 1864/Artigos XI a XX|Artigos XI a XX]]&lt;br&gt;
*4. [[Tratado de Lisboa de 1864/Artigos XXI a XXXI|Artigos XXI a XXXI]]&lt;br&gt;

[[Categoría:GL-T]]
[[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]]</text>
      <sha1>01o6oyox9j9fprseompscn0uqw60qu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tratado de Lisboa de 1864/Preámbulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2242</id>
    <revision>
      <id>11531</id>
      <parentid>6870</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4307" sha1="mhsclpop5m8obaq7cn8b7n6agb61tbg" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Tratado de Lisboa: Preámbulo 
|autor=España e Portugal
|data=1864
}}
&lt;div class=prose&gt;
A súa Maxestade a Raíña das Españas e A súa Maxestade o Rei de Portugal e dos Algarves, tendo tomado en consideración o estado de inquietude no que se atopan moitos pobos nos confíns de ambos os Reinos por non existir unha delimitación precisa do territorio nin Tratado algún internacional que a sinale; e desexando pór termo dunha vez para sempre aos desagradables altercados que con aquel motivo suscítanse en varios puntos da raia e establecer e consolidar a paz e harmonía entre as poboacións limítrofes; e finalmente, recoñecendo a necesidade de facer desaparecer a anómala situación en que, á sombra de antigas tradicións feudais, permaneceron ata aquí algúns pobos inmediatos á liña divisoria de ambos os Estados, con notable e común prexuízo destes, conviñeron en celebrar un Tratado especial que determine clara e precisamente, así os dereitos respectivos dos pobos limítrofes, como os limites territoriais de ambas as Soberanías no traxecto de fronteira que se estende desde a desembocadura do Miño ata a unión do río Caia co Guadiana.

Con este obxecto teñen nomeado aos seus Plenipotenciarios, a saber:

A súa Maxestade a Raíña das Españas ao Señor Don Juan Jiménez de Sandoval, Marqués da Ribeira, Comendador de número da Real e distinguida Orde de Carlos III, Comendador da de Isabel a Católica, Cabaleiro da de San Xoán de Xerusalén, Comendador da do León Neerlandés, Oficial da Lexión de Honra de Francia, Cabaleiro de primeira clase da do Aguia Vermella de Prusia, Secretario con exercicio de decretos, O seu Enviado extraordinario e Ministro Plenipotenciario na Corte da súa Maxestade Fidelisima, etc., etc.; e ao Señor don Facundo Goñi, o seu Ministro residente, Deputado a Cortes que foi, etc., etc.

E A súa Maxestade o Rei de Portugal e dos Algarves ao Señor Nunho José Severo de Mendoça Rolim de Moura Barrette, Duque e Marqués de Loulé, Conde de Val de Reis, Cabaleirizo Maior, Par do Reino, Conselleiro de Estado, Gran Cruz da antiga e moi nobre Orde da Torre e Espada do Valor, Lealdade e Mérito, Comendador da Orde de Cristo, condecorado coa medala número nove de Don Pedro e Dona María, Cabaleiro da Orde Suprema da Santísima Anunciada, Gran Cruz das Ordes de San Mauricio d San Lázaro de Italia, de Carlos III de España, da Coroa Verde e Ernesto Pé de Saxonia, de Leopoldo de Bélxica, do León Neerlandés, do Aguia Vermella e do Aguia Negra de Prusia, do Danebrog de Dinamarca, de Pío IX, da Lexión de Honra de Francia e de San Olafo de Suecia, Presidente do Consello de Ministros, Ministro e Secretario de Estado de Negocios estranxeiros e interinamente do Reino, etc., etc., e ao Señor Jacinto da Silva Mengo, do seu Consello, Cabaleiro das Ordes de Cristo, da Nosa Señora da Concepción de Villaviciosa e da antiga e moi nobre da Torre e Espada do Valor, Lealdade e Mérito, condecorado coa medala número nove de Don Pedro e Dona María, Comendador de número extraordinario da Real e distinguida Orde de Carlos III e da de Isabel a Católica de España, das de San Mauricio e San Lázaro de Italia, de Leopoldo de Bélxica, do Danebrog de Dinamarca e da Coroa de Aciñeira dos Países Baixos, Cabaleiro de segunda clase da Orde Imperial de Santa Ana de Rusia, condecorado co Nischan Iftijar en brillantes de Turquía, Oficial e Xefe da primeira sección da Secretaría de Estado de Negocios estranxeiros, etc., etc. 

Os cales, logo de comunicarse os seus plenos poderes, que foron achados en boa e debida forma, tendo examinado profunda e detidamente varios e numerosos documentos, tanto antigos como modernos, aducidos por ambas partes en apoio dos seus dereitos e pretensións, e habendo ademais tido á vista os estudos e traballos da Comisión mixta de limites que nos derradeiros anos ven de percorrer a liña fronteiriza, teñen convido nos artigos seguintes:
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt; 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Tratado de Lisboa de 1864]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Tratado de Lisboa de 1864/Artigos I a X|Artigos I a X]]'''
|}

[[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]]</text>
      <sha1>mhsclpop5m8obaq7cn8b7n6agb61tbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tratado de Lisboa de 1864/Artigos I a X</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2243</id>
    <revision>
      <id>11532</id>
      <parentid>6874</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7351" sha1="pyv4kwn5rw355nd9fv4wteovpq0p7df" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Tratado de Lisboa: Artigos I a X 
|autor=[[España]] e [[Portugal]]
|dataano=[[1864]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
===Artigo I=== 

A liña de separación entre a Soberanía do reino de España e a do reino de Portugal a partir dende a desembocadura do río Miño, entre
a provincia española de Pontevedra e o distrito portugués de Viana do Castelo, se dirixirá polo centro da corrente principal do Miño até a confluencia do río Barxas ou Troncoso.

A illa Canosa, situada preto da desembocadura do Miño, a nomeada Cancela, a Ínsula Grande, que se acha no grupo das illas de Verdoejo, entre o pobo español Caldelas e o portugués Verdoejo, e o illote Filla Boa, situado preto de Salvaterra, pertencerán a España.

As illas chamadas Canguedo e Raña Galega, que fan parte do citado grupo de Verdoejo, pertencerán a Portugal.

===Artigo II=== 

Dende a confluencia do río Miño co Barxas ou Troncoso, a liña internacional subirá polo curso deste último río até Porto dos
Cabaleiros, e continuará dende aquí pola Serra de Laboreiro pasando sucesivamente polos altos de Guntín e de Laboreiro e polo marco das Rozadas e a Portela do Pau.

O terreo comprendido entre unha liña recta dende o marco das Rossadas á Portela do Pau e outra liña que pasa por Cháo das Pasaras e a altura da Basteira, e que ten sido cuestionado por Gorgoa e Adufeira, será dividido en dúas partes iguais.

===Artigo III===

Dende a Portela do Pau seguirá a raia pola expresada Serra de Laboreiro tocando no cerro chamado Outeiro de Ferro e Cabezo de
Meda, e pasando despois polo marco de Antela, alto chamado Coto dos Cravos, Penedo de Home e Penedo Redondo, baixará a ganar o curso do río de Castro, trescentos metros máis abaixo do punto que en dito río se denomina Porto de Pontes.

O terreo cuestionado por Pereira e Meixoeira, e situado entre el Penedo Redondo e o río de Castro, pertencerá a Portugal.

===Artigo IV===
A liña divisoria, partindo do sitio sinalado no río de Castro, continuará polo curso deste e despois polo do Barcias ou Tivo ata
a súa unión co Limia, por cuxa corrente remontará ata un punto equidistante entre a confluencia do río Cabril e a pedra de Bocelos. Dende dito punto subirá ao pico de rocas da serra de Xurés, chamado Cruz dos Touros.

O terreo cuestionado entre os pobos españois da freguesía de Manín e os Portugueses de Lindoso quedará dividido pola liña fronteiriza en dúas partes iguais.

===Artigo V===
Da Cruz dos Touros o limite internacional, torcendo a súa dirección xeral cara ao Norleste, correrá polos cumios das serras de
Xurés e de Pisco, pasando pola Portela de Home, alto de Amoreira, Pico da Nevosa, Portela de Cerdeiriña, Alto da Orella do Cabaliño, Picos de Fonte Fría, Pedra de Pisco na Portela do Pitós e marco de Pisco.

O terreo situado entre os dous últimos puntos citados e pretendido por Guntemil e Pitós será dividido pola raia en dúas partes iguais.

===Artigo VI===
A partir do marco de Pisco a liña fronteiriza seguirá pola demarcación actual, tocando na Buraca do Foxo; e atravesando o río Salas,
continuará polo marco da Fonte Fría até o marco chamado de Laxa da Ovella. Dende aquí irá polo marco de Calveira até a ermida portuguesa de San Lorenzo; e cortando por segunda vez o río Salas, no sitio chamado a Fraga, seguirá polas Penas da Raposeira e a Fonte da Devesa, e despois polo regato de Barxas que corre próximo a dita Fonte até o marco do Zapateiro, situado no cumio da serra de Pisco. Dende aquí se encamiñará cara ao leste pola divisoria de augas da serra de Pena até as Pedras de
Malrandín, pasando pola Cabeza de Romano, Outeiro de Borracho, Cabezo de Sabugueiro e Portela do Grito.

O terreo que se acha á dereita do regato Barxas antes mencionado, e que pretenden Vilarino e Torey, pertencerá a España. O terreo de dominio dubidoso entre Vilar e Sabucedo quedará delimitado por augas vertentes.

Articula VII Desde las piedras de Malrandin se dirigirâ la raya hâcia el
Morte por la actual linea de separacion entre el Coto misto y el término de Vilar
hasta el punto en que la corte un alineamiento recto tirado desde el Castillo de la
Picona hasta el Pico de Monteagudo, desde cuyo punto de encuentro volviendo
hâcia el Este continuarâ por otro alineamiento recto hasta el Porto de Bancelos.
Portugal renuncia en favor de Espana a todos los derechos que pueda tener
sobre el terreno del Coto misto y sobre los pueblos situados en el mismo, que en
virtud de la division determinada por la linea descrita quedan en territorio espanol.

Articula VIII. Desde el Porto de Bancelos la linea fronteriza entre ambas
Naciones se dirigirâ por el Penedo de las Cruces, Cabezo de la Excusa, sitio
llamado Capilla de San Fitorio, Penedo de.los Bastos, ruinas del castillo portugués
de Portelo o de Sandin, Piedra Laxa y Marco de Rousiâ, subira después a
la Sierra de Larouco, que atravesarâ por las Penas de la Cascalleira, Penedo
Airoso, o Fraga de Eiroca y Bidoueiro del Extremo, y continuarâ a média distancia
entre los arroyos del Infierno y Cabana hasta la Cruz de Gro. De la Cruz
seguirâ por el Regueiro de Rega hasta un punto conveniente, que debe fijarse, y
desde este marcharâ en linea recta hasta el Oteiro de Maria Sacra.
Los terrenos existentes entre Bidoueiro del Extremo y Cruz de Gro y entre
Cruz de Gro y el Oteiro de Maria Sacra, cuestionados por la Gironda y Santo
André, serân divididos en partes iguales.

Articula IX. Desde el Oteiro de Maria Sacra ira la raya por Madorno de
las Tierras hasta Adéga de los Palomares, y de aqui, en la linea recta, al Penedo
Grande de Madorno. Continuarâ después por la fuente de la Codeceira, Piedras
de Estiveira, Porto Covil o de las Bestias, y entrando en el rio Porto del Rey,
bajarâ con sus aguas hasta un punto que se halle prôximamente a 150 métros
del Puntillon de Porto de Rey. Desde dicho punto ira rectamente a las Cruces de
Marco de Porto de Rey, entrando en el rîo Azureira, cuyo curso remontarâ hasta
el puente de Azureira.
Por consecuencia de la demarcaciôn consignada en este arti'culo, el camino
directe de San Millân a Vidiferre quedarâ todo en tertïtorio espanol.

Anîcitlo X. Desde el puente de Azureira la linea de separacién entre las
dos Monarquias se encaminarâ por los marcos actualmente existentes hasta las
inmediaciones del pueblo promiscuo de Soutelino, y pasando por los puntos que
se demarcarân cerca de dicho pueblo, que quedarâ en territorio portugués, volverâ
a encontrar el limite actual fronterizo y continuarâ por él, tocando en la Cruz
de la Fuente del Asno, Porto-Caballo de Arriba y de Abajo, Piedra de las Machadas
y Marco de la Fecha, siguiendo luego por el arroyo de Cambedo hasta su
confluencia con el de Valdeladera.
El pueblo promiscuo de Soutelino pertenecerâ a Portugal, demarcândosele
en territorio de Espana una zona de 90 a 100 métros de ancho contigua a la
poblaciôn.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Tratado de Lisboa de 1864/Preámbulo|Preámbulo]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Tratado de Lisboa de 1864]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Tratado de Lisboa de 1864/Artigos XI a XX|Artigos XI a XX]]'''
|}

[[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]]</text>
      <sha1>pyv4kwn5rw355nd9fv4wteovpq0p7df</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tratado de Lisboa de 1864/Artigos XI a XX</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2244</id>
    <revision>
      <id>20875</id>
      <parentid>11533</parentid>
      <timestamp>2021-12-15T05:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <origin>20875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9210" sha1="dqrstv0uokkiyklje314tru4sfpvhqv" xml:space="preserve">Artículo XI. La raya, partiendo del regalo de Valdeladera seguirâ su cauce y continuarâ por el límite del términe municipal español de Cambedo hasta la Portela de Camba para dirigirse a la Pena o Fraga de la Raya. Desde este punto irá atravesando el valle del rio Tâmega por los marcos que hoy determinan la frontera, tocarâ en el Ponton de Lama, y luego, pasando próxima a los pueblos Portugueses de Vilarello y Vilarino, entrarâ en el rio de Tâmega por la Fraga de Bigode o sea Porto de Vilarino. Desde aqui seguirâ por la corriente principal del Tâmega hasta la confluencia del rio Pequeno o de Fèces, por cuyas aguas remontarâ hasta la Fraga de Maria Aloes, continuando después por el límite del término municipal español de Lama de Arcos hasta el Oteiro de Castelo Ancho.
Los dos pueblos promiscuos Cambedo y Lamadarcos, con sus actuales términos, pertenecerân a Portugal.

Artículo XII. Desde Oteiro de Castelo Ancho ira la raya atravesando la sierra de Mairos o Penas libres por el Oteiro de Texogeira, la Piedra Lastra y la Fuente Pria, y bajarâ por el arroyo de Pajeros hasta la Fraga de Maceira y Laga de Frâde. Continuarâ después por el amojonamiento practicado en 1857 hasta la Fuente de Gamoal o de Tallevales, de cual ira al marco de Val de Gargalo, y dirigiéndose por un arroyo que tiene su origen cerca de dicho marco hasta su union con el rô de Valdemaderos, descenderâ con las aguas de este río hasta un punto proximo al primer arroyo que se le une por la izquierda, y continuarâ desde aquí en líneas rectas inmediatas al camino de San Vicente a Sigirey, que debe quedar todo en territorio portugués hasta el marco del cammo de Soutochao.
Desde este marco seguirâ la raya invariablemente el amojonamiento hecho en 1857 hasta Piedra Negra, desde donde se encaminarâ a un punto equidistante entre el marco de Cabeza de Peixe y el sitio denominado con igual nombre por los Portugueses.

Artículo XIII. Desde el punto de Cabeza de Peixe la linea divisoria ira por la demarcaciôn existente, pasando por la Iglesina de Mosteiron a la confluencia de los rios Arzuâ y Mente: y subiendo por el curso de este hasta el arroyo de los Cabrones, seguirâ por dicho arroyo hasta cerca de su origen, dejândolo para pasar entre los dos sitios llamados por espanoles y Portugueses Cruz de
Carapaino y llegar a la confluencia del arroyo Val de Souto con el rio Diabredo o Moâs. Desde aqui seguirâ por dicho rio un corto espacio, subiendo luego por el Cobanco del Diabredo y dirigiéndose después al Penedo de Pé de Meda, desde donde, atravesando las Antas de Pineiro, correra por aguas vertientes hasta el Portelo del Cerro de Esculqueira.
Los terrenos de pertenencia dudosa entre Barja y Cisterna y entre Esculqueira y Pineiro Novo y Vello quedarân divididos según lo détermina la línea fronteriza descrita en el presente artículo.

Articulo XIV. Desde el Portelo del Cerro de Esculqueira ira la raya por las cumbres de este hasta el penasco mas elevado de los de dicho cerro, situado casi a la mitad del descenso del mismo y enfrente del Monte de Castro, desde donde se dirigirâ, siguiendo un alineamiento recto, a tocar en el primer arroyo que confluye con el rio Azureira, mas abajo del Porto de Vino y en un punto distante 450 metros de dicho rio. Desde aquí irá la raya siguiendo una línea recta, hasta terminar en el punto en que el río Azureira cambia su direcciôn de Sur a Oeste, poco más arriba del pontón de Cerdedo. Desde dicho punto, o sea desde el recodo del río Azureira, subira la raya por este hasta un punto equidistante entre la unión del arroyo Carballas y el sitio llamado Coba de Azureira, yendo
desde aqui rectamente a terminar en la Cabanca, de los Ferreiros junto al camino de Manzalvos a Tuxelo. En seguida continuarâ por el marco de las Carballas o Pedra de Vista y por la vereda llamada Verea Vella hasta el Penedo de los Tres Reinos donde termina la provincia de Orense.
Los terrenos cuestionados respectivamente entre Chaguazoso y Pineiro Vello, Vilarino de las Touças y Cerdedo y entre Manzalvos y Casares y Carballas quedarán divididos segûn lo détermina la linea fronteriza descrita en el presente artículo.

Artículo XV. Desde el Penedo de los très Reinos ira la raya a la Piedra Carvallosa, atravesarâ después el rio Tuela en el puerto de Barreira, y subiendo hasta un punto proximo al Horno de la Cal y volviendo hacia al Este pasarâ por los sitios llamados Escuzana y Val de Carballas y por marco del Roi y Piedra Estante o Piedra de los très Obispos, en la sierra de Gamoneda, y continuarâ por la Fuente Grande, Piedra Negra y Perla de la Hormiga.
El terreno cuestionado por Castromil y Moimenta, situado entre el Penedo de los très Reinos, Penedo de Mozo y Fraga o Piedra Carballosa, sera dividido en dos partes iguales.

Articulo XVI. Desde la Pena de la Hormiga continuarâ la linea internacional por el Valle de las Porfias hasta atravesar el rio de Calabor. De aqui marcharâ por el marco de la Campiza y luego en alineamientos rectos por el Cabezo o Cerro de Pedra Pousadeira, marco de la Trapilla o de Ervancede y marco de Rioonor, y subira por el arroyo que corre entre Rionor de Arriba y Rionor de
Abajo. Pasando después por el marco de Leixo y por el de Ripas en la Sierra de Barreras Blancas, ira a encontrar, cerca del pueblo espanol de Santa Cruz, al rio Manzanas, cuyo curso seguirâ hasta el marco situado mas abajo del molino de la Ribeira grande.
Desde aqui se encaminarâ al marco de Candena o de Picôn, y torciendo hacia el Este volverâ a encontrar otra vez en la pena Furada al rio Manzanas, cuya corriente marcarâ la frontera hasta la Piedra o Pozo de la Olla.

Articulo XVII. Desde la Piedra o Pozo de la Olla subira la línea fronteriza al castillo de Mal-Vecino, y corriendo por la cumbre de la sierra de Rompe-Barcas, marcharâ tocando sucesivamente en el alto de la Manchona, alto de la Urieta del Cerro o de la Lameira, marco del Val de Frades, marco de Val de Madeiros y marco de la Cazica en la sierra de este nombre y molino de la Raya en el arroyo Avelanoso y sierra de Cerdeira hasta el sitio de las Très Marras.

Articulo XVIII. Desde el sitio de las Très Marras ira la linea por la divisoria de aguas de la sierra de Bouzas al molino de la Raya en el rio de Alcanices, subira de aquï al alto del Canizo en la sierra de San Adrian, y pasando después por la pirâmide geodésica, marcos de Nuestra Senora de la Luz, de la Apariciôn, de Prado Pegado o puente del Palo, de la Platera y de la Noguera, entrarâ en el
rio Duero cerca de la confluencia del arroyo Castro. Desde este punto la linea internacional ira por el centro de la corriente principal del Duero hasta su confluencia con el Agueda, por cuyas aguas remontarâ hasta su union con el Turones, que a su vez demarcarâ la frontera hasta un punto proximo al molino de Nave Cerdeira.

Articulo XIX. Desde el punto indicado proximo al molino de Nave Cerdeira continuarâ la raya por el Valle de Amedias para subir al alto de las Vinas de la Alameda, desde donde se dirigirâ por la derecha del camino espanol, que desde Aldea del Obispo conduce a Fuentes de Onoro, a encontrar el valle de Golpina o de Provejo. Pasando después por cerca de la Cruz de la Raya y mas adelante por
la pared de la Tapada de la Huerta de la Calzada, irá por la ermita del Espïritu Santo al Alto o Texo de la Polida, atravesarâ el arroyo del Campo, y torciendo al Sur se encaminarâ por el monte de Cabeza de Caballo al alto de los Campanarios.
Desde aquí irá a entrar en el camino que conduce de Nave de Aver a Alamedilla, por el que continuarâ hasta Alto Redondo, marchande después por el Cabezo de la Atalaya, Cruz de la Raya, Monte Guardado, a la Pena de las Golondrinas.
El terreno de pertenencia dudosa situado entre el Monte Guardado y la Pena de las Golondrinas sera dividido en dos partes iguales entre ambos paises.

Artículo XX. Desde la Pena de las Golondrinas la h'nea divisoria, pasando por la pared Este de la Tapada del Manso y torciendo luego por la del Sur, seguirâ varias penas senaladas con cruces antiguas hasta el punto llamado por los Portugueses Canchal de la Raya. Desde aquf se dirigirâ por junto a la Tapada de Pion de Oro, y atravesando el Arroyo Lagioza y el Canchal de Freixo, seguirâ por la corriente del arroyo Codesal, tocando después en el Cabezo de las Barreras o Vermello, desde donde se encaminarâ a la Pena de Navas Molladas, situada en la sierra de las Mesas. Continuando por las cumbres de esta sierra, que aquî sépara las aguas de los rios Duero y Tajo, y pasando por el Alto de Clérigo, correrâ también por las aguas vertientes de la sierra de la Marvana y descenderâ a encontrar el rio Tuerto o Ribeira Grande en el sitio de la Ginjeira o Corral de las Colmenas.

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Tratado de Lisboa de 1864/Artigos I a X|Artigos I a X|]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Tratado de Lisboa de 1864]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Tratado de Lisboa de 1864/Artigos XXI a XXXI|Artigos XXI a XXXI]]'''
|}

[[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]]</text>
      <sha1>dqrstv0uokkiyklje314tru4sfpvhqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tratado de Lisboa de 1864/Artigos XXI a XXXI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2245</id>
    <revision>
      <id>11534</id>
      <parentid>9156</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8492" sha1="2kbci8uqmz4zc9eiinnpbvrrobjvl5m" xml:space="preserve">
==Artigo XXI==
Desde o expresado sitio da Ginjeira a liña internacional seguirá baixando coas augas do río Vesgo ata a súa xuntanza co Basabiga,
o cal formará a fronteira ata a súa confluencia co Ellas, que á súa vez a demarcará ata a súa desembocadura no Tajo. Seguirá despois a raia polo centro da corrente principal do río Texo, abandonándoo onde recibe as augas do Sever, por cuxa corrente principal remontará ata a presa do muíño da Negra, no sitio chamado Pego da Negra.

==Artigo XXII==
Desde Pego da Negra irá a raia ao Canchal da Guerencia e por augas vertentes ao da Cova do Ouro, de onde se encamiñará
polas Penhas da Limpa a percorrer os cumes da Serra Fría, seguirá logo
pola Serra da Palha, pasando por Cerro Mallón e Portela da Xola, e descenderá
despois a cortar o río Xébora en Pego da Raia, continuando polo Cabezo de Valdemouros e o dos Tres Termos ata entrar no arroio Abrilongo.
Logo de seguir certo treito a canle deste arroio, o abandonará para atravesar a Liorta de Arronches, cuxo terreo dividirá quedando a terceira parte en Portugal, e continuará polo límite que separa de España á primeira Liorta
de Onguella ata o muíño de Rozinha sobre o río Xébora. Desde aquí seguirá
polo Alto da Dehesina e polas frnteiras existentes ata o marco da Garrota, e pasando polo limite que separa de Portugal a segunda Liorta de Onguella, ou sexa a de Abaixo, ira a tocar no primeiro marco do termo de Badaxoz.

O terreo que comprenden as Liortas e que gozan en común o pobo español de Albuquerque e os Portugueses de Arronches e Onguella será dividido por partes iguais entre ambos os Estados nesta forma: a segunda Liorta de Onguella, ou sexa a de Abaixo, pertencerá integramente a España; a primeira Liorta de Onguella, ou sexa a de Arriba, pertencerá integramente a Portugal;
a Liorta de Arronches será dividida, quedando para Portugal a terceira parte do terreo contiguo á primeira de Onguella e para España as dúas terceiras partes restantes.

==Artigo XXIII==
Desde el primer marco de Badajoz seguirâ la raya la demarcacion
existente, cortando a su paso el Gébora y dirigiéndose a entrar en el rio
Caya, con cuya corriente principal marcharâ hasta su desembocadura en el rio
Guadiana entre la provincia de Badajoz y el distrito portugués de Portalegre.
En la desembocadura del Caya en el Guadiana termina la frontera internacional,
cuya delimitaciôn ha sido objeto del présente Tratado.

==Artigo XXIV==
Para fixar con precisión e de xeito que non de lugar a dúbidas a liña divisoria internacional cuxos puntos principais quedan mencionados nos precedentes artigos, conveñen ambas Partes contratantes en que se verifique o antes posíbel o amouteiramento da mesma, procedéndose á colocación das fronteiras necesarias e a súa descrición xeométrica. Para levar a
efecto estas operacións nomearán ambos Gobernos os Comisionados competentes.
Ademais asistirán ao acto do amouteiramento delegados dos respectivos Municipios españois e portugueses interesados en cada porción de fronteira.
Co fin de que a colocación das fronteiras nos puntos da liña divisoria
non mencionados neste Tratado se verifique xusta e debidamente, serán consultadas
en caso de diverxencia as actas da Comisión mixta de límites.
O acta de amouteiramento e descrición xeométrica feita en duplicado e
debidamente legalizada se unira ao presente Tratado, e as súas disposicións terán
a mesma forza e vigor que se se houbesen inserido nel literalmente.

==Artigo XXV==
Co obxecto de asegurar a permanencia das fronteiras ou marcos que sinalen a liña internacional, convense en que os Concellos limítrofes de ambos Reinos podan adoptar na parte que lles concerna,
e de acordo coas Autoridades competentes, as previsións que estimen
necesarias para a conservación das fronteiras colocadas, a reposición das
destruídas e o castigo dos delincuentes. A este fin todos os anos, no mes
de agosto, se verificará un recoñecemento da liña por delegados municipais
dos pobos colindantes, coa asistencia dos Alcaldes españois e dos
Administradores de concello Portugueses. De dito recoñecemento se levantará
auto, remitindo copia ás Autoridades superiores administrativas, a fin de que
estas podan acharse informadas do estado da fronteira, e proceder segundo o
esixan as circunstancias.

==Artigo XXVI==
Os pobos de ambos os países que de tempo atrás veñen
gozando o dereito de extraer herbas mancomunadamente da illa Canosa
situada no Miño, continuarán como ata aquí e en conformidade aos seus regulamentos
municipais no goce común daquel aproveitamento.
Considerando os prexuízos que experimentan varios pobos situados nas
marxes dalgúns ríos limítrofes, e sinaladamente nas do Miño, así como
os embarazos creados á navegación por efecto de obras construídas nas
beiras de devanditos ríos e da alteración consecuente do curso das súas augas, e
desexando pór correctivo aos abusos e regularizar o exercicio dos lexítimos dereitos, conveñen ambas as Partes contratantes en que, previos os estudos necesarios,
se forme un regulamento especial, que tendo en debida conta os danos
producidos no pasado, estableza e fixe para o futuro as regras convintes
respecto á construción de obras de calquera clase nas beiras dos ríos
fronteirizos, e particularmente nas do Miño e das súas illas.

==Artigo XXVII==
Tendo pasado integramente ao dominio e soberanía de Portugal, en virtude de artigos décimo e undécimo, os tres pobos promiscuos
denominados Soutelino, Cambedo e Lamadarcos, e quedando á súa vez baixo o dominio e soberanía de España, en virtude do artigo sétimo, os tres pobos do Couto Mixto, chamados Santa María de Rubiás, Santiago e Meaus,
conveñen ambas as Partes en que así os habitantes dos pobos promiscuos que
sexan realmente súbditos españois, como os habitantes dos pobos do Couto
mixto que sexan realmente súbditos Portugueses, poidan conservar a súa nacionalidade,
se así conviñéselles. Ao efecto, tanto os uns como os outros declararán a súa decisión ante as Autoridades locais no término dun ano, contando desde o día en que se poña en execución o presente Tratado.

==Artigo XXVIII==
En atención a que a liña internacional segue en varias
partes o curso das augas e a dirección dos camiños e toca nalgunhas
fontes, convense en que as augas, camiños e fontes que se achen naquel
case sexan de use común para os pobos de ambos os Reinos.
As pontes construídos sobre os ríos que delimitan a fronteira pertencerán
por metade aos dous Estados, salva a xusta indemnización que proceda entre
ambos os Gobernos polos gastos feitos na construción de devanditas pontes.

==Artigo XXIX==
A fin de evitar no posíbel os danos que poidan ocasionarse aos pobos fronteirizos con motivo de prendamentos de gandos, e para
manter a mellor harmonía entre os mesmos pobos, convense:&lt;br&gt;
1.° Que polo feito de entrar gandos a pastar indebidamente en territorio doutra Nación non se impoñan senón penas pecuniarias.&lt;br&gt;
2.° Que para responder das penas e dos gastos que se orixinen non poida reterse mais que unha res por cada dez das aprehendidas.&lt;br&gt;
3.° Que só se consideren legais as aprehensións verificadas polos gardas dos pobos ou pola forza pública, debendo sempre entregarse os gandos aprehendidos ás Autoridades, en cuxo término xurisdicional atopáronse.&lt;br&gt;
Para pór en práctica as bases que quedan establecidas, adoptarán ambos os
Gobernos de común acordo, as medidas que estimen necesarias.

==Artigo XXX==
Todos os convenios, sentenzas arbitrais e calquera
outros acordos que existan relativos á demarcación da fronteira desde
a desembocadura do Miño no mar ata a do Caia no Guadiana, decláranse
nulos de feito e de dereito en canto opóñanse ao estipulado nos artigos
deste Tratado, desde o día en que se achen en execución.

==Artigo XXXI==
O presente Tratado será ratificado no máis breve prazo
posíbel pola súa Maxestade a Raíña das Españas e a súa Maxestade o Rei de Portugal, e as ratificacións serán trocadas en Lisboa un mes despois.

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Tratado de Lisboa de 1864/Artigos XI a XX|Artigos XI a XX]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Tratado de Lisboa de 1864]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Tratado de Lisboa de 1864/Anexo I|Anexo I]]'''
|}

[[Categoría:Tratado de Lisboa de 1864]]</text>
      <sha1>2kbci8uqmz4zc9eiinnpbvrrobjvl5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manifesto da Resistência Galega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2247</id>
    <revision>
      <id>15601</id>
      <parentid>14242</parentid>
      <timestamp>2017-02-21T12:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras]]; engado a [[Categoría:Manifestos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>15601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10464" sha1="mvlkcdaen9tw0gec8thm7cz7n250zto" xml:space="preserve">O '''Manifesto da Resistência Galega''' é un documento publicado orixinalmente na rede, no sitio web '''Brasil Indymedia''', en 2005, ao que aluden diferentes persoas para reivindicar accións violentas de loita independentista galega de esquerdas.

{{encabezar
|nome=Manifesto pola Resistência Galega
|autor=Anónimo
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;''Publicamos un manifesto da Resistência Galega ante o Día da Patria Galega a celebrar o 25 de xullo. Avante a loita popular galega pola Liberación nacional e social da Galiza.''


Falarmos de nación galega significa fundamentalmente termos a vontade e a determinación colectiva para facermos valer o noso dereito a existir como pobo, sen inxerencias nin dependencias, preservando e gabándonos da nosa identidade.

Somos nación na medida que pelexamos, para sermos o que queremos ser, nin máis nin menos, e alimentamos con feitos e non só con palabras e bos desexos a existencia dunha subxectividade colectiva, formada por cidadáns e cidadáns libres nunha Galiza soberana que constrúe xeración tras xeración unha urdime e tradición de loita.

As cidadás e cidadáns galegos, o pobo galego, non somos un concepto abstracto, un ente metafísico constituído por inspiración divina. A identidade nacional fórxase sempre nun tempo histórico e nun espazo territorial en presenza de catalizadores socioeconómicos, políticos e ambientais.

Cando aceptamos con resignación que as nosas fillas e os nosos fillos se españolicen e imbecilicen nas escolas e liceos, cando acatamos resignadamente que se desmantele a nosa economía produtiva e agraria, facéndonos máis dependentes; cando aceptamos como unha praga bíblica que o noso País se queime tódolos anos, se converta nunha xigante granxa de eucaliptos e muíños de ferro e periodicamente a nosa riqueza produtiva e ambiental sexa arrasada por mareas negras, cando aceptamos pasivamente que se especule co chan e grande parte do territorio se converta nun deserto poboacional; cando aceptamos impasibelmente que se saqueen os nosos recursos enerxéticos; cando aceptamos que as traballadoras e traballadores galegos, artífices de toda a riqueza social que gozamos, continúen privados da propiedade dos medios de produción e das decisións político-económicas que se toman no País; cando aceptamos que boa parte da nosa mocidade traballadora fuxa á emigración; cando aceptamos submisos que as institucións de poder españolas nos impoñan vasalaxes, regras, pautas e valores, verdades e mentiras... Cando aceptamos resignadamente todas estas cousas estamos renunciando a sermos cidadáns libres, pobo galego; renunciamos a exercer como nación.

Non imos descobrir agora aquí a situación actual do noso País. É sabido por case todas e todos o paradoxo de que nunca como hoxe houbo tanta información e un acceso tan veloz á mesma e, pola contra, nunca tan ameazada estivo a nosa capacidade volitiva. A normalidade democrática española é un feito histórico que administra a nosa morte como nación, impedindo que as necesidades se convertan en realidades, frustrando historicamente o desexo e a necesidade de soberanía a través da retórica, o burocratismo, a legalidade imposta e o happening. Ou se redobran neste tempo de crise nacional prolongada as políticas de resistencia a esta indolencia, a esta agonía doce, a esta consumición case pracenteira que vive unha parte do noso Pobo ou, como dice o refrán, tarde piamos.

Non imos dogmatizar sobre que políticas de resistencia son as boas e cales as malas. Facelo sería incorrecto e empobrecería o tipo de respostas que esixe unha situación política e social complexa nun proceso aberto de liberación nacional e social como o noso. A resistencia cultural, a resistencia económica, a resistencia estritamente política e a resistencia ilegal, nun senso amplo, son todas pertinentes e necesarias. Aqueles e aquelas que se enchan a boca con condeas, con absolutismos, con dogmatizacións estériles en torno aos métodos de loita e as formas de resistencia, xa for para desprezar as intervencións culturais e socio-políticas ou para anatemizar as accións ilegais e/ou de violencia política, están fanando irresponsabelmente as posibilidades de loita e condenando ao noso País ao fatalismo e á frustración eterna.

Chegou a hora de que o nacionalismo galego, con todas as suas familias e subfamilias, grupos e subgrupos, comprenda que ningunha forma de resistencia é anuladora das outras. Só desde unha análise dogmática da complexidade social e patrimonializadora da actividade política se pode desexar ver ao noso pobo desarmado material e subxectivamente.

Na Galiza, desde 1974, unha parte do nacionalismo galego comprendeu a necesidade de implementar formas de resistencia nacional de carácter ilegal e de violencia política ante un marco xurídico-político pechado e dogmático que imposibilita a voz soberana para a nosa nación. O universalmente proclamado dereito de autodeterminación dos pobos é negado expresamente na [[Constitución española de 1978|constitución española]]. O Estado español negando a Galiza a decisión sobre o seu propio futuro nega un dos elementos primarios de calquera relación política democrática. E os dereitos políticos básicos, a democracia política, non se esmolan. Conquístanse.

Non é posíbel falar de democracia para Galiza no entanto non se satisfagan as mínimas condicións de liberdades e dereitos básicos: as que pasan polo recoñecemento explícito da autodeterminación e pola plena potestade para erguermos un outro modelo social alicerzado nos intereses e necesidades das maiorías traballadoras.

O independentismo galego entendeu sempre esta necesidade de implementar formas de intervención política ilegal como parte dun universo político e social moito máis amplo. Este independentismo entende que o exercicio da violencia política en si mesma non outorga credenciais de nada, nin converte a quen a practica en máis puro ou máis nacionalista. Agora ben, tampouco podemos deixar de recoñecer que os militantes nacionalistas que se implican nesta forma de resistencia son tamén unha referencia política importante. Poderíamos dar mil razóns para soster esta aseveración, mais abonda con recoñecer a enorme importancia que ten facerlle fronte aos demoños paralizantes nun pobo acostumado desde moi cedo baixo as armas da represión e a alienación na obediencia e o
escapismo.

A historia da violencia política nacionalista na Galiza pasou por dúas grandes etapas. De 1974 a 1993 e de 1995 até hoxe. Estes últimos dez anos, de maneira paralela á edificación dun novo proceso político, fomos partícipes e testemuñas de novas formas de intervención, de reformulacións tácticas e estratéxicas e da incorporación e concatenación por primeira vez na nosa Terra de até tres xeracións de combatentes no mesmo proceso. É un orgullo poder dicir que a chama independentista, en todas as súas frontes, continúa viva, e que sabe rirse desde a acción das directrices de sometemento españolas e do triste nacionalismo de museo de tantos estrategos da mediocridade e a renuncia.

Desde 1995 asistimos a unha nova resistencia galega que utiliza a violencia política como un arma máis de combate no proceso de liberación nacional e social. Neste tempo institucións bancarias, transnacionais, empresas espoliadoras de recursos enerxéticos, forzas de ocupación, proxectos e empresas vencelladas á turistificación, obras públicas agresivas coa Terra, medios de comunicación ao servizo do Estado, partidos políticos españolistas, empresas escravistas, inmobiliarias... foron obxecto dalgún tipo de castigo popular independentista e puxeron en cuestión o mito da docilidade galega.

Unha resistencia sen nomes, nin siglas, nin postas en escena organolépticas. Unha resistencia anónima, como o sufrimento de millares de galegos expropiados, emigrados, explorados e españolizados. Unha resistencia que se espreme a través das súas accións e que se dispón a impedir que os verdugos desta Terra durman tranquilos. A resistencia galega actual non se amolda a formas ríxidas impostas por calquera dogma ideolóxico ou militancia convencional, esforzándose por descubrir na práctica do combate os camiños que vinculen as necesidades máis sentidas do noso Pobo.

Na nova resistencia galega ilegal hai lugar para todos, para todas as modalidades de intervención e todas as variábeis organizativas, sempre e cando foran respectados os intereses e a saúde do pobo traballador galego. De día ou de noite, individual ou colectivamente, con medios tecnolóxicos ou elementos primarios, con explicacións públicas ou sen elas, encadrados en estruturas estábeis ou desde a rabia, o conflito ou os ataques ocasionais, os inimigos da Galiza deben ser fustigados en todo lugar e circunstancia. Ninguén debe agardar a que o chamen á porta, nin delegar responsabilidades. Se algo demostrou a nova resistencia galega ao longo destes últimos dez anos é que os medios nunca son un impedimento irresolúbel se hai vontade de loitar e reservas de imaxinación e creatividade.

A nova resistencia galega está aprendendo a esquecer os protagonismos, tanto persoais como organizativos; non cre en vacas sagradas e santuarios, nin en mitos mortos ou vivos. O relevante non é quen bate senón en quen se bate. O relevante non é quen organiza nin o grao de organización, senón o certeiro das accións e o fortalecemento da loita. A resistencia galega é xa un incipiente fenómeno social, medrando con cada acción levada a cabo no País, para converterse nun río fecundo. Sinala ante o Pobo aos inimigos irreconciliábeis da Galiza e a natureza radical e ilexítima da opresión.

Desde aquí facemos un chamamento a todos os nacionalistas galegos a sumarse á resistencia galega coa súa forza, imaxinación e determinación.

VIVA A RESISTENCIA GALEGA&lt;br&gt;
VIVA GALIZA CEIBE E SOCIALISTA&lt;br&gt;
ANTES MORTOS QUE ESCRAVOS&lt;br&gt;
&lt;/div&gt;
==Ligazóns externas==
{{wikipedia|Resistência Galega}}
*[http://www.midiaindependente.org/eo/red/2005/07/323584.shtml Manifesto da Resistência Galega] - Páxina onde apareceu por vez primeira o manifesto. O manifesto orixinal está escrito en galego con normativa reintegracionista.

[[Categoría:Manifestos]]
[[Categoría:2005]]

[[eo:Manifesto de la Galega Rezistado]]
[[pt:Manifesto da Resistência Galega]]</text>
      <sha1>mvlkcdaen9tw0gec8thm7cz7n250zto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carta Departamental pola Lingua Catalá</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2249</id>
    <revision>
      <id>13552</id>
      <parentid>7170</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T21:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2007]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6609" sha1="24zkto1knst0a54f6pcdlgjy4vloqdi" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= Carta Departamental pola Lingua Catalá
|autor= Consello Xeral dos Pirineos Orientais
|data=10 de decembro de 2007
}}

&lt;div&gt;&lt;poem&gt;PREAMBULO

A lingua catalá, nada fai mil anos, é un dos piares da nosa identidade, do patrimonio e da riqueza de [[w:Cataluña Norte|Cataluña do Norde]].
As sondaxes sociolingüísticas subliñan o feito que ao comezo do [[w:século XXI|século XXI]], nunha perspectiva de modernidade e de garantía de futuro, os habitantes permanecen interesados e fieis á lingua catalá.
Hoxe e nos vindeiros anos, a supervivencia da lingua catalá é un reto cultural, económico, político e humano de primeira importancia.

De antemán, convén afirmar que:
  A política de promoción da lingua catalá non se fai en detrimento da lingua francesa; o recoñecemento oficial do catalán  e o [[w:bilingüismo|bilingüismo]] non perxudica a existenza nin o carácter oficial do francés. Non ameaza a unidade nacional
  A política lingüística a favor do catalán basease no incentivo e o apoio e non na obrigación: non se obriga a ninguén a aprender catalán.
  A lingua catalá é o patrimonio e o medio de expresión de toda a poboación e non está reservada aos especialistas.

O recoñecemento do catalán e a política lingüística a favor do bilingüismo baseanse sobre os principios universais de respecto, de diversidade e de igualdade entre tódalas linguas tal e como figura en:

  A [[Declaración Universal dos Dereitos Lingüísticos]]: «o universalismo ten que basearse nunha concepción da diversidade lingüística e cultural que supere agora as tendencias homoxeneizadoras e as tendencias de illamento exclusivista ».
  A [[Declaración Universal dos Dereitos Lingüísticos]] « Todas as comunidades lingüísticas teñen o dereito de dispor dos medios necesarios para asegurar a trnsmisión e a proxección futuras da lingua ».
  O [[Convenio Europeo de Protección dos Dereitos Humanos e das Liberdades Fundamentais]]: « o dereito de practicar unha lingua rexional ou minoritaria, na vida privada ou pública, constitúe un dereito imprecindíbel. »
  A [[Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias]]: « a protección das linguas rexionais ou minoritarias históricas de Europa, algunhas das cales atópanse en risco de desaparición co paso do tempo, contribúe a manter e desenvolver as tradicións e a riqueza cultural de Europa. »

  Por mor do rexeitamento do goberno francés a facer ratificar e aplicar a Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias, a lingua catalá atópase hoxe sen ningún marco xurídico que permita a súa preservación e o seu desenvolvemento: as colectividades territoriais e o Estado han de protexer o patrimonio cultural que constitúe o catalán e de facilitalo no estudo científico e o uso.
  O Consello Xeral agradece o apoio dos Deputados españois –mediante a aprovación dunha moción- á demanda recorrente de ratificación da Carta polo Estado Francés.

&lt;center&gt;o&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;o   o&lt;/center&gt;

Polo conxunto de todas estas razóns, o Consello Xeral desexa comprometerse cunha carta que define os fundamentos dunha política lingüística e de recoñecemento da lingua catalá.

ARTIGO 1:
  O Consello Xeral dos Pirineos Orientais recoñece oficialmente, a carón da lingua francesa, ao catalán como a lingua do departamento.
  Comprométese a ser un dos actores da transmisión da lingua e da cultura catalás.

ARTIGO 2:
  O Consello Xeral dos Pirineos Orientais recoñece ao Institut d'Estudis Catalans como a autoridade lingüística e Academia da Lingua Catalá para o conxunto do dominio lingüístico catalán.
 O Consello Xeral comprométese de feito a cumprir as normas lingüísticas establecidas polo Institut d'Estudis Catalans.

ARTIGO 3:
 Os obxectivos da Carta Departamental pola Lingua Catalá son:
* garantir a supervivencia e a transmisión da lingua catalá, o que implica a inversión da tendencia de perda de falantes catalanofalantes;
* permitir o emprego do catalán para cada habitante do departamento que o desexe: aprender, sentir, falar e ler o catalán;
* asegurar a presenza da lingua catalá nos ámbitos da vida pública e social grazas ao desenvolvemento do bilingüismo;
* contribuir á integración dos recén chegados e participar na cohesión social e no desenvolvemento económico do departamento grazas ao respecto da personalidade lingüística e cultural catalá.

ARTIGO 4:
  De xeito xeral, todas as estructuras departamentais (servizos, administracións, organismos asociados) integran a dimensión da lingua catalá nas súas funcións e atribucións, cunha atención particular pola comunicación co público e a rotulación.

ARTIGO 5:
O ensino e a peza central de calquera política lingüística: é a ferramenta básica e imprencindíbel da transmisión do catalán á mocidade. O Consello Xeral fíxase como prioridades os puntos seguintes:
* axuda á apertura de clases bilingües 
* xeralización da sensibilización a todos os nenos
* axuda ao desenvolvemento da formación para alumnos

ARTIGO 6:
   O Consello Xeral integra o principio xeral de bilingüísmo e/o presenza do catalán sobre os soportes sinalécticos e equipamentos da súa competencia. O Consello Xeral establece convenios con outras institucións: Estado, Generalitat... para aplicar estes principios na rotulación presente no territorio e que non sexa da súa competencia.

ARTIGO 7:
   A lingua catalá non se limita a unha disciplina escolar. Ten que garantirse e fomentarse a súa presenza en todos os niveis da vida pública e social.
   Así, o Consello Xeral desenvolve a presenza do catalán nos seus servizos, nos documentos que emite (invitacións, boletíns, programas, Internet...), nas campañas e nas operacións de comunicación.

ARTIGO 8:
   A supervivencia e a utilización da lingua catalá van aparelladas cunha presenza e unha difusión permanente nos medios de comunicación (prensa, televisión, Internet).
   Neste sector primordial en materia de presenza lingüística, o Departamento axuda ao desenvolvemento dos medios de comunicación públicos e privados en catalán. Desenvolve os seus propios medios de comunicación en catalán (revistas, webs...) e garante a súa presenza.

ARTIGO 9:
   Como pola súa acción pola defensa e a promoción da lingua catalá, o Consello Xeral comprométese a facer efectivas todas as medidas posíbeis con tal de acomodar o emprego e a difusión da lingua occitana no territorio afectado.

&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;


[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:2007]]

[[ca:Carta en favor del català]]</text>
      <sha1>24zkto1knst0a54f6pcdlgjy4vloqdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Encabezar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2250</id>
    <revision>
      <id>16396</id>
      <parentid>15283</parentid>
      <timestamp>2017-03-22T23:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430" sha1="93f8i0wl9pr2v1gjj4a8gsq4y6ofo0u" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;font-size: 100%; text-align:center; width:100%; font-weight: bold;  padding: 2px; background: #F1FAFF; border: 1px solid #A7D7F9; margin: auto;&quot;&gt;
&lt;br /&gt;&lt;big&gt;''{{{nome}}}''&lt;/big&gt; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; {{{autor}}} &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; {{#if:{{{datadía|}}}|{{{datadía}}} de}} {{#if:{{{datames|}}}|{{{datames}}} de}} {{#if:{{{dataano|}}}|{{{dataano}}}}}&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>93f8i0wl9pr2v1gjj4a8gsq4y6ofo0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AO PRÍNCIPE D. JOÃO QUANDO LHE MANDOU PEDIR OBRAS SUAS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2257</id>
    <revision>
      <id>8391</id>
      <parentid>8382</parentid>
      <timestamp>2011-09-02T19:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>format e categorias</comment>
      <origin>8391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="796" sha1="otcf1zymc6xvfhj2b268ejwg63uxiul" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=AO PRÍNCIPE D. JOÃO QUANDO LHE MANDOU PEDIR OBRAS SUAS
|autor=[[Sá de Miranda]]
|datames= 
|dataano=
}}

'''AO PRÍNCIPE D. JOÃO QUANDO LHE MANDOU PEDIR OBRAS SUAS'''&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
A Príncipe tamanho, cujo rogo
(e mais òs seus) ind’é mais que mandar,
que posso i al fazer, senão passar,
pela água, pelo ferro e pelo fogo?

Se me firo, me queimo, se me afogo,
se dou de mim às gentes que falar,
levemente se pode desprezar
tal dano, - inda mal que não foi logo!

Mas era quase tuto encomendadoà 
traça, e não sei quê, com tal presteza,
com que já quase em pó tudo é tornado.

Já’gora, gram Senhor, tudo despreza 
quem sai à praça por vosso mandado:
abasta o nome só de Vossa Alteza.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>otcf1zymc6xvfhj2b268ejwg63uxiul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Bernal de Bonaval</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2258</id>
    <revision>
      <id>14302</id>
      <parentid>14032</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T16:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Bernal de Bonaval]]&quot; a &quot;[[Autor:Bernal de Bonaval]]&quot;</comment>
      <origin>14302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="345" sha1="fyyek94ij3s8zx5pdziqfzxnxniqx7d" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}'''Bernal de Bonaval''' foi un segrel galego do século XIII.

==Textos==
* [[A dona que eu amo ...]]
* [[Ai, fremosinha, se ben hajades]]

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Trobadores]]
[[Categoría:Autores-B]]</text>
      <sha1>fyyek94ij3s8zx5pdziqfzxnxniqx7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A dona que eu amo ...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2259</id>
    <revision>
      <id>8257</id>
      <parentid>8252</parentid>
      <timestamp>2011-04-23T12:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Categoría:GL-A]]</comment>
      <origin>8257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="663" sha1="4qncxz6375mscbmzsjkkkr0z03r649g" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=A dona que eu amo...
|autor=[[Bernal de Bonaval]]
|dataano=
|datadía=
|datames=
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt; 
A dona que eu amo e teño por señor
amostradema, Deus, se vos en pracer for,
:''senon, dadema morte''.

A que teño eu por lume destes olllos meus
e por que choran sempre, amostradema, Deus,
:''senon, dadema morte''.

Esa que Vos fecestes mellor, parecer
de quantas dei, ¡ ai Deus ! facedema veer,
:''senon, dadema morte''.

¡ Ai, Deus ! , que ma facestes maís ca mín amar,
mostradea u posa con ela falar,
:''senon, dadema morte''.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Poesía]]
[[pt:A dona que eu am'e tenho por senhor]]</text>
      <sha1>4qncxz6375mscbmzsjkkkr0z03r649g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mendiño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2260</id>
    <redirect title="Autor:Mendinho" />
    <revision>
      <id>14603</id>
      <parentid>4940</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Mendinho]]&quot;</comment>
      <origin>14603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="o0mnfr8j431vm1yjyrfgg9f2ohhawte" xml:space="preserve">#REDIRECT[[Autor:Mendinho]]</text>
      <sha1>o0mnfr8j431vm1yjyrfgg9f2ohhawte</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sediame eu na ermida de San Simon ...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2261</id>
    <revision>
      <id>18531</id>
      <parentid>18524</parentid>
      <timestamp>2018-12-04T23:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1492" sha1="0b392a2rp3flcoiw6yxeo2yw2zba7ks" xml:space="preserve">Máis grafías semellantes son: [[Sedia-m'eu na ermida de San Simión]]
{{encabezar
|autor=[[Mendiño]]
|nome={{PAGENAME}}
}}
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
|-style=&quot;line-height:2em;&quot;
|style=&quot;font-size:95%; line-height:150%;&quot; |[[Ficheiro:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf |215px |page=389 ]]&amp;nbsp;[[Ficheiro:Cancioneiro da Vaticana - V 438.jpg|225px]]
''Cancioneiro da Biblioteca Nacional'': B&amp;nbsp;852 e ''Cancioneiro da Vaticana'': V&amp;nbsp;438.
|}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Sedia-mi eu na ermida de San Simion 
e cercaram-mi as ondas, que grandes son;
::¡eu atendendo o meu amigo,
::eu atendendo o meu amigo! 

Estando na ermida, ante o altar,
(e) cercaron-mi as ondas grandes do mar; 
::¡eu atendendo o meu amigo,
::eu atendendo o meu amigo!

E cercaron-mi as ondas, que grandes son; 
non ei (i) barqueiro nen remador; 
::¡eu atendendo o meu amigo, 
::eu atendendo o meu amigo!

E cercaron-mi as ondas grandes do mar; 
non ei (i) barqueiro, nen sei sei remar; 
::¡eu atendendo o meu amigo, 
::eu atendendo o meu amigo!

Non ei (i) barqueiro nen remador; 
morrerei, fremosa, no mar maior;
::¡eu atendendo o meu amigo, 
::eu atendendo o meu amigo!

Non ei (i)  barqueiro, nen sei remar; 
morrerei fremosa no alto mar;
::¡eu atendendo o meu amigo, 
::eu atendendo o meu amigo!
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
''Cancioneiro da Vaticana : 438'' e ''Cancioneiro da Biblioteca Nacional : 852''.

[[Categoría:Cantigas de amigo]]
[[Categoría:GL-S]]</text>
      <sha1>0b392a2rp3flcoiw6yxeo2yw2zba7ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Manuel Antonio</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2262</id>
    <revision>
      <id>20277</id>
      <parentid>20228</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Manuel Antonio]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1022" sha1="1pmda1132d7vwa29uyqiplggm2fcn84" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Manuel Antonio Pérez Sánchez.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Manuel Antonio Pérez
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Manuel Antonio Pérez Sánchez''' &lt;ref&gt;Nunca empregou os seus apelidos para asinar os traballos literarios.&lt;/ref&gt; (Rianxo, 12 de xullo de [[1900]] — Asados, Rianxo, 28 de xaneiro de [[1930]]) foi un poeta galego.

==Obra==
* &quot;[[Prólogo de un libro de poemas que ninguén escribeu]]&quot; (1924)
===Poemarios===
*''[[Con anacos do meu interior]]'' (1920 - 1922)
*''[[Foulas]]'' (1922 - 1925)
*''[[De catro a catro]]'' (1926 - 1927)
*''[[Sempre e mais despois]]'' (1927)
*''[[Viladomar]]'' (1928)
===Poemas soltos===
* [[O sol d'a libertade]]
* [[Rima]]
* [[Soio]]


{{Listaref}}
{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-M]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Manuel Antonio]]</text>
      <sha1>1pmda1132d7vwa29uyqiplggm2fcn84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Poesía</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2263</id>
    <revision>
      <id>4712</id>
      <parentid>4702</parentid>
      <timestamp>2008-04-27T22:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <origin>4712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="3bqs87xhjvbkkwxey5e0dezbdaqqdb7" xml:space="preserve">[[Categoría:Literatura]]</text>
      <sha1>3bqs87xhjvbkkwxey5e0dezbdaqqdb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Trobadores</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2265</id>
    <revision>
      <id>4746</id>
      <parentid>4721</parentid>
      <timestamp>2008-04-28T10:54:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>mudo a clasificación desta categoria no tronco da categoria autores en espera de consesuo para unha categoria mais adaptada</comment>
      <origin>4746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="lwzudlmwe650uedopo1i7csf97swcit" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores]]</text>
      <sha1>lwzudlmwe650uedopo1i7csf97swcit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Obras</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2271</id>
    <revision>
      <id>8619</id>
      <parentid>4744</parentid>
      <timestamp>2011-12-03T20:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>8619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="ak1tdc7q2hf5qutb1j4xs8cj7hfol7y" xml:space="preserve">[[Categoría:Índice]]</text>
      <sha1>ak1tdc7q2hf5qutb1j4xs8cj7hfol7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2272</id>
    <revision>
      <id>11562</id>
      <parentid>8691</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T14:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>O contido da páxina foi substituído por &quot;[[Categoría:Índice]]&quot;</comment>
      <origin>11562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="ak1tdc7q2hf5qutb1j4xs8cj7hfol7y" xml:space="preserve">[[Categoría:Índice]]</text>
      <sha1>ak1tdc7q2hf5qutb1j4xs8cj7hfol7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos legais por país</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2273</id>
    <revision>
      <id>4752</id>
      <timestamp>2008-04-28T11:05:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>adapto ao arbore das categorias propostas na taberna</comment>
      <origin>4752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais]]</text>
      <sha1>qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores por orde alfabética</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2275</id>
    <revision>
      <id>17416</id>
      <parentid>9711</parentid>
      <timestamp>2018-04-11T20:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>O contido da páxina foi substituído por &quot;{{Índice autores}} [[Categoría:Autores]]&quot;</comment>
      <origin>17416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="k4weth7igrmlv56xzowl5jk3ysnqlrv" xml:space="preserve">{{Índice autores}}
[[Categoría:Autores]]</text>
      <sha1>k4weth7igrmlv56xzowl5jk3ysnqlrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-A</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2276</id>
    <revision>
      <id>14044</id>
      <parentid>10047</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="oh78owfpua35h8wtx8q59erepxz5qy3" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]</text>
      <sha1>oh78owfpua35h8wtx8q59erepxz5qy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-B</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2277</id>
    <revision>
      <id>14046</id>
      <parentid>8530</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="642" sha1="mwcb589j4tlwvnjts24gy664pfa8day" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Б]]
[[bs:Kategorija:Autori-B]]
[[ca:Categoria:Autors-B]]
[[cs:Kategorie:Autor-B]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Β]]
[[en:Category:Authors-B]]
[[es:Categoría:Autores-B]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-B]]
[[hr:Kategorija:Autori-B]]
[[id:Kategori:Pengarang-B]]
[[it:Categoria:Autori-B]]
[[la:Categoria:Scriptor-B]]
[[no:Kategori:Forfattere-B]]
[[ro:Categorie:Autori-B]]
[[ru:Категория:Авторы-Б]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-B]]
[[tr:Kategori:Kişiler-B]]
[[uk:Категорія:Автори-Б]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-B]]</text>
      <sha1>mwcb589j4tlwvnjts24gy664pfa8day</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-C</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2278</id>
    <revision>
      <id>14047</id>
      <parentid>8716</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="907fouqk66iavumwrfk627md36r4px3" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Ц]]
[[bs:Kategorija:Autori-C]]
[[ca:Categoria:Autors-C]]
[[cs:Kategorie:Autor-C]]
[[en:Category:Authors-C]]
[[es:Categoría:Autores-C]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-C]]
[[hr:Kategorija:Autori-C]]
[[id:Kategori:Pengarang-C]]
[[it:Categoria:Autori-C]]
[[la:Categoria:Scriptor-C]]
[[no:Kategori:Forfattere-C]]
[[ro:Categorie:Autori-C]]
[[ru:Категория:Авторы-Ц]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-C]]
[[tr:Kategori:Kişiler-C]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-C]]</text>
      <sha1>907fouqk66iavumwrfk627md36r4px3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-M</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2279</id>
    <revision>
      <id>14057</id>
      <parentid>8524</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="601" sha1="0kyshrax71500w810nb0i8mbl9n39oi" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-М]]
[[bs:Kategorija:Autori-M]]
[[ca:Categoria:Autors-M]]
[[cs:Kategorie:Autor-M]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Μ]]
[[en:Category:Authors-M]]
[[es:Categoría:Autores-M]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-M]]
[[hr:Kategorija:Autori-M]]
[[id:Kategori:Pengarang-M]]
[[it:Categoria:Autori-M]]
[[la:Categoria:Scriptor-M]]
[[no:Kategori:Forfattere-M]]
[[ro:Categorie:Autori-M]]
[[ru:Категория:Авторы-М]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-M]]
[[tr:Kategori:Kişiler-M]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-M]]</text>
      <sha1>0kyshrax71500w810nb0i8mbl9n39oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manifesto da I Asemblea Nazonalista</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2286</id>
    <revision>
      <id>21431</id>
      <parentid>20634</parentid>
      <timestamp>2024-11-22T20:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11113" sha1="0br1buuoiff0rhcrz2gcob73vlbnvjy" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Manifesto da I Asemblea Nazonalista
|autor=[[Irmandades da Fala]]
|data=1918
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;Os persoeiros das Irmandades da Fala reunidos en asambleia magna tida na cibdá de Lugo nos dias 17 e 18 do mes da data pra conquerire do Goberno da Sua Maxestade El Rey autonomia integral da Nazón Galega e fixar n-un programa concreto as que coidan testas soluciós ôs problemas que intresan d-un xeito fondonisimo â vida nazonal da Galicia, aprobaron e sosteñen, c-o corazón ateigado de espranza e os ollos postos no porvir da nay Terra, as siguentes conclusiós, que fan públicas pra conocimento e meditazón do pobo Galego, nestora solemne do albeo das nazonalidades que sinten tremelar a sua y-alma e fan xurdir a súa persoalidade.

===&lt;center&gt;I. PREVIA&lt;/center&gt;===
Tendo a Galicia todal-as caracteristicas esenciaes de nazonalidade, nós, nomeámonos, d-oxe pra sempre, nazonalistas galegos, xa que a verba rexonalismo non recolle todal-as aspiraciós nin encerra toda a intensidade dos nosos problemas.

===&lt;center&gt;II. Poblemas constituentes&lt;/center&gt;===
1º. Autonomia integral pr-a Galicia.&lt;br&gt;
2º. Autonomia municipal, distinguindo o municipio aldean do vilego, axeitándose o Concello aldean
sóbor da base do reconocimento da persoalidade xurídica das parroquias, que terán as súas Xuntas, elexidas antr-os cabezas de familia, (petrucios) homes ou mulleres, pra termaren dos seus bés privativos. Os presidentes ou cabezaleiros d-estas Xuntas, serán vocás nados ou concelleiros da corporación municipal e nomearán d-antre eles o Alcalde que dirixa o Concello. As parroquias, con persoalidade xuridica, poderán contrataren y-estableceren seguros e instituciós de creto an-tros veciños e adeministrare os bés comús, que o Poder Central, terá de lles restituire, dispoñendo o seu
aproveitamento.
O Concello terá de sere pol-o tanto, mais que unha organización de carácter ademenistrativo, unha prolongación ou compremento das parroquias, como estas o son do fogar, que presidirá a vida económica e social das mesmas.&lt;br&gt;
3º. Cooficialidade dos idiomas galego e castelán.&lt;br&gt;
4º. Federación da Ibéria.&lt;br&gt;
5º. Dentro d-esta federación, igoaldade de relaciós con Portugal.&lt;br&gt;
6º. Crendo na accidentalidade das formas de goberno intrésanos acrarar que non apelamos por ningunha, mais simpatizaremos dende logo con aquela que se amostre mais doada pra chegare â federación con Portugal.&lt;br&gt;
7º. Ingreso das nazonalidades da Ibéria na Liga das Nazóns.

===&lt;center&gt;III. Poblemas politicos&lt;/center&gt;===
1º. Igoaldade de dereitos pr-a muller.&lt;br&gt;
2º. Custión eleitoral:
A función eleitoral terá de sere da responsabilidade do goberno e protexida pol-o Poder público.
Representación proporcioal como sistema eleitoral.
Non serán elexibles os elementos que non rendan unha función útil pr-a colectividade.
A Asambleia declara: Que si nas eleiciós pr-a Cortes Constituentes Hespañolas non se nos dera unha prenda en garantia exceicional pr-a que a vontade do pobo poida manifestarse con toda libertade- pois coas organizaciós oligarquicas de oxe non seria abranguible- apelariamos ôs representantes das nazonalidades Eúskara e Catalana e, si elo non abondara, ô Estado mais afin ô noso pra que na Liga das Nazóns defenda o noso dereito â libertade cibdadana.&lt;br&gt;
3º. Acabamento das Diputaciós provinciás.&lt;br&gt;
4º. Creación do Poder Autónomo, representado por un xuntoiro ou Parlamento Galego, elexido por sufraxio universal, con todal-as facultás que a reforma da Costitución non garde pr-ô Poder Central e sempre, pol-o menos as siguentes:

===&lt;center&gt;IV. Facultás do Poder Galego&lt;/center&gt;===
1ª. Nomeamento da Xunta Gobernadora que terá de exercel-o Poder executivo, composta d-un Presidente e seis Segredarios encarregados dos Departamentos de Adeministración, Xusticia, Enseño, Obras publicas, Agricultura, e Industria e Comercio.&lt;br&gt;
2ª. Todal-as funciós adeministrativas.&lt;br&gt;
3ª. Lexislación social, agas n-aqueles casos nos que os problemas sociaes se extendan âs diversas nazóns da Ibéria.&lt;br&gt;
4ª. Réximen tributario, sin intervención do Poder Central ô que somentes pagará o Autónomo a cantidade que se fixe nos concertos económicos.&lt;br&gt;
5ª. A potestade docente do Estado autual pasará enteira ô Poder Galego.&lt;br&gt;
6ª. O réximen bancario no que intervirá pol-a función social que oxe teñen os Bancos. A mesma facultade pr-a solución do Creto agricola.&lt;br&gt;
7ª. Correios e Telegrafos: O seu servicio ô carrego do Poder Central; a sua creación será cousa do Poder Autónomo; o servicio dos teléfonos ô carrego do poder galego. A censura n-estes servicios, non poderá ser exercida pol-o Poder Central mais que no caso de guerra.&lt;br&gt;
8ª. Ferrocarris: A sua nazonalizazón. A su lexilazon sobor dos mesmos será facultade do Poder Central; a sua construción e ademenistración, encarga do Poder Autónomo.&lt;br&gt;
9ª. Portos francos. A lexislación e regularización do trafico maritimo, encarga do Poder Central.&lt;br&gt;
10ª. Si vén co-a Paz o acabamento dos exercitos permanentes, e no caso de que somente quedaran exercitos policias, tamén será facultade do Poder Galego a fixación das forzas que xuzgue precisas pra o orde interno de Galicia.

===&lt;center&gt;V. Cuestiós Xurídicas&lt;/center&gt;===
1ª. Sustantividade do Dreito foral galego.&lt;br&gt;
2ª. Derogación do Artigo V do Código Civil e reforma do seu articulado no que se refire â sucesión ab-intestato.&lt;br&gt;
3ª. A publicación das leises, farase no idioma Galego.&lt;br&gt;
4ª. Igoaldade de dereitos da muller casada pol-o menos no caso de emigrazón do marido.&lt;br&gt;
5ª. A función dos Trabuales da Xusticia rematará en recurso derradeiro en Galicia e sempre realizada por funcionarios galegos.&lt;br&gt;
6ª. As terras dos pequenos propietarios que as laboreen consideraranse instrumentos de traballo pra os efeutos do embargo.&lt;br&gt;
7ª. O arrendatario, terá dereito a unha parte da supervalia do arrendado, sempre que sexa debida a os melloramentos producidos pol-o seu traballo.

===&lt;center&gt;VI. Problemas económicos&lt;/center&gt;===
1º. As custiós aduaneiras, serán resoltas por concerto entre o Poder Autónomo e o Central, salvo o libre cambio de cereales.&lt;br&gt;
2º. Reintegración â propiedade privada, pol-o xeito mais doado dos montes do Estado, dos pobos e de
propios.&lt;br&gt;
3ª. Repoblación forestal forzosa. Si os particulares a non fan, a faria o Poder galego por anualidades gravando sobre a riqueza creada, o capital invertido mais os intreses. Reforma da lexislación civil n-este punto.&lt;br&gt;
4ª. A Asambleia declara de toda urxencia a resolucion do problema dos gravámenes sobor da terra en Galicia.&lt;br&gt;
5ª. Tamén declara sere un crime contra Galicia o permanente absentismo dos propietarios da terra.

===&lt;center&gt;VII. Aspeitos artísticos&lt;/center&gt;===
1º Proclamar a soberania estética da Nazón Galega que se exercerá:&lt;br&gt;
a. Sobor as costruciós urbanas e ruraes, ditándose unha ley que obrigue ôs propietarios a axeitare o estilo das suas costruciós ô estilo xeneral de cada vila galega.&lt;br&gt;
b. Na expropiacion de moimentos e paisaxes.&lt;br&gt;
c. Na organización do ensiño artistico, con creación de unha Escola Musical Galega.&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Na cibdá de Lugo a noite do dazaoito do Sanmartiño do ano de mil novecentos dazaoito. Por todol-os Asambleistas, representados e adheridos.

===&lt;center&gt;Remate&lt;/center&gt;===
Vede, irmáns galegos, o noso programa. Non é nin pode ser nosa verba difinitiva; mais é, por decontado, un berro d´anguria que vos chama e a úneca afirmación creadora feita na nosa patria galega.

Son chegadol-os tempos d´erguere a y-alma e o pensamento de Galicia, e sobor todo a súa soberanía, compreta e sin cativeces. N-isto non caben discusións: Galicia ten direito, un direito fundamental, a ser dona ausoluta de si mesma. Con vountade ceibe faremos nupcias d´amore con outras soberanías, contr´as que non vai nin quér ire a soberanía nosa.

Pensade pois, nas nosas concrusións, feitas pra todol-os galegos. Pró, ademais, sentídeas, practicádeas. Nosos brazos están abertos pr´a fecunda aperta. Todos xuntos melloraremos a grande obra. O ideial que nos aloumiña vos pide que sintades a Galicia, coma nós no recuncho mais intenso das vosas almas.

Ninguén é inútil pra ista cruzada. A nosa mocedade tén unha santa obriga co-a patria, e agardamos, ateigados do lume inmenso do noso amore, que todo galego dino nos mande súa adhesión á Santa Causa da Redenzón da Nai Terra.

Na cibdá de Lugo, a noite do dazaoito de Samartiño do mil novecentos dazaoito.&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Pol-os asambleistas:&lt;br&gt;
[[Antón Losada Diéguez]], Vicente Risco, Arturo Noguerol, [[Xaime Quintanilla Martínez|Xaime Quintanilla]], Manuel Banet Fontenla, Ramón Cabanillas, [[Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]], Gonzalo López Abente, Victoriano Taibo, V. Parateha, [[Antón Villar Ponte]], J. Ferreira, Lois Peña Novo, L.P. Carballa, X. Culebras, E. Bidegain, Francisco Vázquez Enríquez, G. Cedrón, F.M. Balboa, [[X. V. Viqueira]], [[Roberto Blanco Torres]], Rodríguez de Vicente, Ivo Fernández, Correa Calderón, Ramón Villar Ponte, L. Ares, A. Ramos, S. Mosteiro, X. Ares, X. Peña, L. Briones, Díaz Varela, P. Peña Novo, Sánchez Taíz, X. Faraldo, V. Veiga, C. Monasterio, X. Sarmento, L. de Labra, Xosé Ramón Fernández-Oxea, C. García Colmelo, R. Gutiérrez, X. García Colmelo, F. Abelaira, Ánxel Casal, T. Rodríguez, F. Zamora, V. Maceiras, A. Martínez, I. Rodríguez, X. Robles, R. Carballal, R. Areses, [[Eugenio Charlón]], [[M. Sánchez Hermida]], T. Amador, M. Vázquez, B. Varela, I. A. Garaloces, X. Basteiro, E. Lence Santar, Guitián, Víctor Casas e X. Monteiro Mejuto.

A Asambreia que aprobou iste manifesto asistiron persoeiros de tódal-as Irmandades; estiveron representadas 67 sociedades agrarias, cinco centros culturaes; e mandaron sua adhesión cinco federaciós agrarias, once Concellos, mais de 40 Asociaciós e numerosísimas persoalidades de Galicia.

(A cantos simpaticen con iste manifesto pregámoslles comuniquen-o o mais axiña posibre, a calquera Irmandade da Galicia, pra faguer público o estado da opinión galeguista).&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;noprint&quot; style=&quot;clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 280px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float: left;&quot;&gt;[[Imaxe:Wikipedia-logo-en.png|50px|none|Wikipedia]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left: 60px;&quot;&gt;Vexa o artigo da [[w:|Galipedia]] acerca de '''[[w:I Asemblea Nacionalista|I Asemblea Nacionalista]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Ligazóns externas ==
* [http://praza.com/xornal/uploads/arquivos/arquivo/5289e8f7cea03-diliname_gz0004_gal-1.pdf Manifesto da Asemblea Nazonalista de Lugo]

[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:1918]]
[[Categoría:Nacionalismo galego]]
[[Categoría:Roberto Blanco Torres]][[Categoría:Manifestos]]
[[Categoría:Antón Villar Ponte]]
[[Categoría:Gonzalo López Abente]]
[[Categoría:Xaime Quintanilla Martínez]]
[[Categoría:Castelao]]</text>
      <sha1>0br1buuoiff0rhcrz2gcob73vlbnvjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Common.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>2292</id>
    <revision>
      <id>21163</id>
      <parentid>21162</parentid>
      <timestamp>2023-10-29T03:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krinkle</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Maintenance: [[mw:RL/MGU#wikitable]]</comment>
      <origin>21163</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="26955" sha1="sfmz8r7ahxiborty5wnx3wkr0v5fd13" xml:space="preserve">/** O CSS que se coloque aquí será aplicado a todas as aparencias */

@media print {
    .infobox.sisterproject {
        display: none;
    }
}

/*********
** Formato 
*********/
 
/* Fix copy&amp;paste formatting */
.verse pre {
	margin:0;
	padding-left:2em;
	border:0;
	background:#FFF;
	font-family:sans-serif;
	white-space:pre;
	line-height:150%;
}
.verse p {
	white-space:pre;
}
 
/* Short lines preferred by some editors */
.prose {
	width:35em;
	margin:0px auto;
	text-align:justify;
}

/* O seguinte código foi importado dende a wikipedia - 15/01/2016 */

/* Estilo predeterminado para algúns elementos HTML */
dfn {
    font-style: inherit;  /* Restablecer o estilo predeterminado para &lt;dfn&gt; */
}
sup, sub {
    line-height: 1em;     /* Reducir a altura de liña para &lt;sup&gt; e &lt;sub&gt; */
}

/* Arranxos na Portada */
#interwiki-completelist {
    font-weight: bold;
}
body.page-Portada #ca-delete {
    display: none !important;
}
body.page-Portada #mp-topbanner {
    clear: both;
}

/* Facer a lista de referencias máis pequena */
ol.references,
div.reflist,
div.refbegin {
    font-size: 90%;            /* Tamaño de letra por defecto */
    margin-bottom: 0.5em;
}
div.refbegin-100 {
    font-size: 100%;           /* Opción para un tamaño de letra normal en {{refempeza}} */
}
div.reflist ol.references {
    font-size: 100%;           /* Restablecer o tamaño de letra ao aniñar en div.reflist */
    list-style-type: inherit;  /* Permitir tipos de estilo para as listas personalizados */
}

/* Destacar en azul a referencia ó premer nela para facilitar a navegación */
ol.references li:target,
sup.reference:target,
span.citation:target {
    background-color: #DEF;
}

/* Asegurarse de que as referencias nas cabeceiras das táboas e similares non están en negra ou cursiva */
sup.reference {
    font-weight: normal;
    font-style: normal;
}

/* Permitir que o CSS de usuario mostre os erros de referencia agochados */
span.brokenref {
    display: none;
}

/* Estilo para as citas (CSS3). Por exemplo, rompe os enderezos URL longos, no canto de desbordar a caixa */
.citation {
    word-wrap: break-word;
}

/* Estilo por defecto para os títulos de obras, estilo para o título dun artigo
   dunha pubicación periódica ou unha colaboración dunha compilation */
cite,
.citation cite.article,
.citation cite.contribution {
    font-style: inherit;
}

/* Estilo para o título dunha cita ou
   especificamente o título dunha pubicación periódica */
.citation cite,
.citation cite.periodical {
    font-style: italic;
}

/* Para os identificadores de documentos e números ligados nunha cita,
   onde non é necesario mostrar o número na pantalla,
   pero que se debería incluír na versión para imprimir */
@media screen, handheld {
    .citation *.printonly {
        display: none;
    }
}

/* Estilo para o [[Modelo:Cita]] */
.cita {
    font-size: 90%;
    background-color: #F9F9F9;
    padding: 5px 10px;
}

/* Estilo das listas horizontais (última actualización: 3 de setembro de 2012) */
.skin-monobook .hlist dl,
.skin-modern .hlist dl,
.skin-vector .hlist dl {
    line-height: 1.5em;
}
.hlist dl,
.hlist ol,
.hlist ul {
    margin: 0;
}
.hlist dd,
.hlist dt,
.hlist li {
    display: inline;
    margin: 0;
    white-space: nowrap;
}
/* Separar os elementos da lista con caracteres que poidan
   cambiar de liña para que a lista non quede sen separación */
.hlist dd:before,
.hlist dt:before,
.hlist li:before {
    content: &quot;\0a&quot;;
    white-space: normal;
}
/* Mostrar as listas aniñadas en liña co texto */
.hlist dl dl,
.hlist ol ol,
.hlist ul ul {
    display: inline;
}
/* Permitir o axuste dos elementos pais da lista */
.hlist dd dl,
.hlist dt dl,
.hlist li ol,
.hlist li ul {
    white-space: normal;
}
/* Xerar puntos flotantes (&quot;·&quot;) */
.hlist dt:after {
    content: &quot;:&quot;;
}
.hlist dd:after,
.hlist li:after {
    content: &quot; ·&quot;;
    font-weight: bold;
}
.hlist dd:last-child:after,
.hlist dt:last-child:after,
.hlist li:last-child:after {
    content: none;
}
/* Para o IE8 */
.hlist dd.hlist-last-child:after,
.hlist dt.hlist-last-child:after,
.hlist li.hlist-last-child:after {
    content: none;
}
/* Engadir parénteses ao redor das listas aniñadas */
.hlist dl dl dd:first-child:before,
.hlist ol ol li:first-child:before,
.hlist ul ul li:first-child:before {
    content: &quot;(&quot;;
}
.hlist dl dl dd:last-child:after,
.hlist ol ol li:last-child:after,
.hlist ul ul li:last-child:after {
    content: &quot;)&quot;;
    font-weight: normal;
}
/* Para o IE8 */
.hlist dl dl dd.hlist-last-child:after,
.hlist ol ol li.hlist-last-child:after,
.hlist ul ul li.hlist-last-child:after {
    content: &quot;)&quot;;
    font-weight: normal;
}
/* Poñer números nas listas ordenadas */
.hlist.hnum ol {
    counter-reset: list-item;
}
.hlist.hnum ol li {
    counter-increment: list-item;
}
.hlist.hnum ol li:before {
    content: counter(list-item) &quot; &quot;;
    white-space: nowrap;
}
.hlist.hnum ol ol li:first-child:before {
    content: &quot;(&quot; counter(list-item) &quot; &quot;;
    white-space: nowrap;
}

/* Listas sen asteriscos */
.plainlist ul {
    line-height: inherit;
    list-style: none none;
    margin: 0;
}
.plainlist ul li {
    margin-bottom: 0;
}

/* Estilo por defecto das caixas de navegación */
.navbox {                     /* Estilo xeral */
    border: 1px solid #aaa;
    width: 100%;
    margin: auto;
    clear: both;
    font-size: 88%;
    text-align: center;
    padding: 1px;
}
.navbox-inner,
.navbox-subgroup {
    width: 100%;
}
.navbox-group,
.navbox-title,
.navbox-abovebelow {
    padding: 0.25em 1em;      /* Estilo para os títulos, os grupos e mais para os campos &quot;above&quot; e &quot;below&quot; */
    line-height: 1.5em;
    text-align: center;
}
th.navbox-group {             /* Estilo para os grupos */
    white-space: nowrap;
    /* @noflip */
    text-align: right;
}
.navbox,
.navbox-subgroup {
    background: #fdfdfd;      /* Cor de fondo */
}
.navbox-list {
    line-height: 1.8em;
    border-color: #fdfdfd;    /* Debe coincidir coa cor de fondo */
}
.navbox th,
.navbox-title {
    background: #ccccff;      /* Cor do nivel 1 */
}
.navbox-abovebelow,
th.navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-title {
    background: #ddddff;      /* Cor do nivel 2 */
}
.navbox-subgroup .navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
    background: #e6e6ff;      /* Cor do nivel 3 */
}
.navbox-even {
    background: #f7f7f7;      /* Raiado das ringleiras pares */
}
.navbox-odd {
    background: transparent;  /* Raiado das ringleiras impares */
}
table.navbox + table.navbox {  /* Bordo de 1 píxel entre caixas adxacentes */
    margin-top: -1px;          /* (non vai co IE6)                         */
}
.navbox .hlist td dl,
.navbox .hlist td ol,
.navbox .hlist td ul,
.navbox td.hlist dl,
.navbox td.hlist ol,
.navbox td.hlist ul {
    padding: 0.125em 0;       /* Axusta o recheo de &quot;hlist&quot; nas caixas de navegación */
}
ol + table.navbox,
ul + table.navbox {
    margin-top: 0.5em;        /* Impide que as listas se peguen ás caixas de navegación */
}

/* Estilo por defecto para o [[Modelo:Navbar]] */
.navbar {
    display: inline;
    font-size: 88%;
    font-weight: normal;
}
.navbar ul {
    display: inline;
    white-space: nowrap;
}
.navbar li {
    word-spacing: -0.125em;
}
.navbar.mini li span {
  font-variant: small-caps;
}
/* Estilo da barra de navegación ao aniñarse nunha caixa de navegación ou de información */
.infobox .navbar {
    font-size: 100%;
}
.navbox .navbar {
    display: block;
    font-size: 100%;
}
.navbox-title .navbar {
    /* @noflip */
    float: left;
    /* @noflip */
    text-align: left;
    /* @noflip */
    margin-right: 0.5em;
    width: 6em;
}

/* Os botóns &quot;amosar&quot;/&quot;agochar&quot; creados dinamicamente polo JavaScript CollapsibleTables
   en [[MediaWiki:Common.js]] teñen aquí o seu estilo para que poidan ser personalizados */
.collapseButton {
    /* @noflip */
    float: right;
    font-weight: normal;
    /* @noflip */
    margin-left: 0.5em;
    /* @noflip */
    text-align: right;
    width: auto;
}
/* Nas caixas de navegación, o botón &quot;amosar&quot;/&quot;agochar&quot; equilibra as ligazóns v·c·e
   do [[Modelo:Navbar]], de modo que deben ter o mesmo largo */
.navbox .collapseButton {
    width: 6em;
}

/* Estilo para JQuery makeCollapsible, coincidente co de collapseButton */
.mw-parser-output .mw-collapsible-toggle {
    font-weight: normal;
    /* @noflip */
    text-align: right;
}
.navbox .mw-collapsible-toggle {
    width: 6em;
}

/* Estilo para as caixas de información */
.infobox {
    border: 1px solid #aaa;
    background-color: #f9f9f9;
    color: black;
    /* @noflip */
    margin: 0.5em 0 0.5em 1em;
    padding: 0.2em;
    /* @noflip */
    float: right;
    /* @noflip */
    clear: right;
    /* @noflip */
    text-align: left;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.5em;
}
.infobox caption {
    font-size: 125%;
    font-weight: bold;
}
.infobox td,
.infobox th {
    vertical-align: top;
}
.infobox.bordered {
    border-collapse: collapse;
}
.infobox.bordered td,
.infobox.bordered th {
    border: 1px solid #aaa;
}
.infobox.bordered .borderless td,
.infobox.bordered .borderless th {
    border: 0;
}

.infobox.sisterproject {
    width: 20em;
    font-size: 90%;
}

.infobox.standard-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #f8eaba;
}
.infobox.standard-talk.bordered td,
.infobox.standard-talk.bordered th {
    border: 1px solid #c0c090;
}

/* Estilos para as caixas de información con bordos e ringleiras combinadas */
.infobox.bordered .mergedtoprow td,
.infobox.bordered .mergedtoprow th {
    border: 0;
    border-top: 1px solid #aaa;
    /* @noflip */
    border-right: 1px solid #aaa;
}

.infobox.bordered .mergedrow td,
.infobox.bordered .mergedrow th {
    border: 0;
    /* @noflip */
    border-right: 1px solid #aaa;
}

/* Estilos para as caixas de información sobre xeografía */
.infobox.geography {
    border-collapse: collapse;
    line-height: 1.2em;
    font-size: 90%;
}

.infobox.geography  td,
.infobox.geography  th {
    border-top: 1px solid #aaa;
    padding: 0.4em 0.6em 0.4em 0.6em;
}
.infobox.geography .mergedtoprow td,
.infobox.geography .mergedtoprow th {
    border-top: 1px solid #aaa;
    padding: 0.4em 0.6em 0.2em 0.6em;
}

.infobox.geography .mergedrow td,
.infobox.geography .mergedrow th {
    border: 0;
    padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;
}

.infobox.geography .mergedbottomrow td,
.infobox.geography .mergedbottomrow th {
    border-top: 0;
    border-bottom: 1px solid #aaa;
    padding: 0 0.6em 0.4em 0.6em;
}

.infobox.geography .maptable td,
.infobox.geography .maptable th {
    border: 0;
    padding: 0;
}

/* Estilo de fonte normal para as cabeceiras de táboas coa etiqueta scope=&quot;row&quot; */
.wikitable.plainrowheaders th[scope=row] {
    font-weight: normal;
    /* @noflip */
    text-align: left;
}

/* As listas nas celas de datos van aliñadas á esquerda */
.wikitable td ul,
.wikitable td ol,
.wikitable td dl {
    /* @noflip */
    text-align: left;
}
/* ...a menos que usen tamén a clase &quot;hlist&quot; */
.wikitable.hlist td ul,
.wikitable.hlist td ol,
.wikitable.hlist td dl {
    text-align: inherit;
}

/* Iconas para os modelos do tipo [[Modelo:Son]] */
div.listenlist {
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3f/Gnome_speakernotes_30px.png&quot;);
    /* @noflip */
    padding-left: 40px;
}

/* Regras de estilo para os modelos con listas multimedia */
div.medialist {
    min-height: 50px;
    margin: 1em;
    /* @noflip */
    background-position: top left;
    background-repeat: no-repeat;
}
div.medialist ul {
    list-style-type: none;
    list-style-image: none;
    margin: 0;
}
div.medialist ul li {
    padding-bottom: 0.5em;
}
div.medialist ul li li {
    font-size: 91%;
    padding-bottom: 0;
}

/* Cambiar a icona de ligazón externa á de Adobe para todos os ficheiros en PDF
   naqueles navegadores con soporte para estes selectores de CSS, como Firefox e Opera */
div#content a[href$=&quot;.pdf&quot;].external,
div#content a[href*=&quot;.pdf?&quot;].external,
div#content a[href*=&quot;.pdf#&quot;].external,
div#content a[href$=&quot;.PDF&quot;].external,
div#content a[href*=&quot;.PDF?&quot;].external,
div#content a[href*=&quot;.PDF#&quot;].external,
div#mw_content a[href$=&quot;.pdf&quot;].external,
div#mw_content a[href*=&quot;.pdf?&quot;].external,
div#mw_content a[href*=&quot;.pdf#&quot;].external,
div#mw_content a[href$=&quot;.PDF&quot;].external,
div#mw_content a[href*=&quot;.PDF?&quot;].external,
div#mw_content a[href*=&quot;.PDF#&quot;].external {
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Icons-mini-file_acrobat.gif&quot;) no-repeat right;
    /* @noflip */
    padding-right: 18px;
}

/* Cambiar a icona de ligazón externa á de Adobe alí onde haxa unha clase PDFlink.
   Funciona en IE, ao contrario có anterior */
div#content span.PDFlink a,
div#mw_content span.PDFlink a {
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Icons-mini-file_acrobat.gif&quot;) no-repeat right;
    /* @noflip */
    padding-right: 18px;
}

/* Contido nas columnas con CSS no canto de táboas como [[Modelo:Columnas]] */
div.columns-2 div.column {
    /* @noflip */
    float: left;
    width: 50%;
    min-width: 300px;
}
div.columns-3 div.column {
    /* @noflip */
    float: left;
    width: 33.3%;
    min-width: 200px;
}
div.columns-4 div.column {
    /* @noflip */
    float: left;
    width: 25%;
    min-width: 150px;
}
div.columns-5 div.column {
    /* @noflip */
    float: left;
    width: 20%;
    min-width: 120px;
}

/* Caixas de mensaxes */
.messagebox {
    border: 1px solid #aaa;
    background-color: #f9f9f9;
    width: 80%;
    margin: 0 auto 1em auto;
    padding: .2em;
}
.messagebox.merge {
    border: 1px solid #c0b8cc;
    background-color: #f0e5ff;
    text-align: center;
}
.messagebox.cleanup {
    border: 1px solid #9f9fff;
    background-color: #efefff;
    text-align: center;
}
.messagebox.standard-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #f8eaba;
    margin: 4px auto;
}
.mbox-inside .standard-talk,
.messagebox.nested-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #f8eaba;
    width: 100%;
    margin: 2px 0;
    padding: 2px;
}
.messagebox.small {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    /* @noflip */
    float: right;
    clear: both;
    /* @noflip */
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em;
}
.messagebox.small-talk {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    /* @noflip */
    float: right;
    clear: both;
    /* @noflip */
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em;
    background: #F8EABA;
}

/* Tamaños das celas para as caixas de mensaxes ambox/tmbox/imbox/cmbox/ombox/fmbox/dmbox */
th.mbox-text, td.mbox-text {   /* A(s) cela(s) do corpo da mensaxe */
    border: none; 
    /* @noflip */
    padding: 0.25em 0.9em;     /* 0.9em á esquerda/dereita */
    width: 100%;               /* Facer que todas as mboxes teñan o mesmo largo malia a lonxitude do texto */
}
td.mbox-image {                /* A imaxe á esquerda */
    border: none; 
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.9em;  /* 0.9em á esquerda, 0px á dereita */
    text-align: center; 
}
td.mbox-imageright {           /* A imaxe á dereita */
    border: none;
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.9em 2px 0;  /* 0px á esquerda, 0.9em á dereita */
    text-align: center; 
}
td.mbox-empty-cell {           /* Unha cela estreita e baleira */
    border: none;
    padding: 0px;
    width: 1px;
}

/* Estilos das caixas de mensaxes para artigos */
table.ambox {
    margin: 0px 10%;                  /* Un 10% fará que non se solape con outros elementos */
    border: 1px solid #aaa; 
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #1e90ff;  /* Aviso azul por defecto */
    background: #fbfbfb; 
}
table.ambox + table.ambox {      /* Bordo único entre caixas apiladas */
    margin-top: -1px;
}
.ambox th.mbox-text, 
.ambox td.mbox-text {            /* A(s) cela(s) do corpo da mensaxe */
    padding: 0.25em 0.5em;       /* 0.5em á esquerda/dereita */
}
.ambox td.mbox-image {           /* A imaxe á esquerda */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0 2px 0.5em;    /* 0.5em á esquerda, 0px á dereita */
}
.ambox td.mbox-imageright {      /* A imaxe á dereita */
    /* @noflip */
    padding: 2px 0.5em 2px 0;    /* 0px á esquerda, 0.5em á dereita */
}
 
table.ambox-notice {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #1e90ff;    /* Azul */
}
table.ambox-speedy {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #b22222;    /* Vermello */
    background: #fee;                   /* Pink */
}
table.ambox-delete {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #b22222;    /* Vermello */
}
table.ambox-content {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #f28500;    /* Laranxa */
}
table.ambox-style {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #f4c430;    /* Amarelo */
}
table.ambox-move {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #9932cc;    /* Violeta */
}
table.ambox-protection {
    /* @noflip */
    border-left: 10px solid #bba;       /* Gris dourado */
}
table.ambox-border {
    border-left: 1px solid #aaa;        /* Sen franxa */
}

/* Estilos das caixas de mensaxes para imaxes */
table.imbox {
    margin: 4px 10%; 
    border-collapse: collapse; 
    border: 3px solid #1e90ff;    /* Aviso azul por defecto */
    background: #fbfbfb;
}
.imbox .mbox-text .imbox {  /* Para as caixas dentro doutras caixas  */
    margin: 0 -0.5em;       /* 0.9 - 0.5 = 0.4em á esquerda/dereita  */
    display: block;         /* Arranxo para forzar un 100% de largo  */
}
.mbox-inside .imbox {       /* Para as caixas dentro doutros modelos */
    margin: 4px;
}
 
table.imbox-notice {
    border: 3px solid #1e90ff;    /* Azul */
}
table.imbox-speedy {
    border: 3px solid #b22222;    /* Vermello */
    background: #fee;             /* Rosa */
}
table.imbox-delete {
    border: 3px solid #b22222;    /* Vermello */
}
table.imbox-content {
    border: 3px solid #f28500;    /* Laranxa */
}
table.imbox-style {
    border: 3px solid #f4c430;    /* Amarelo */
}
table.imbox-move {
    border: 3px solid #9932cc;    /* Violeta */
}
table.imbox-protection {
    border: 3px solid #bba;       /* Gris dourado */
}
table.imbox-license {
    border: 3px solid #88a;       /* Gris escuro */
    background: #f7f8ff;          /* Gris claro */
}
table.imbox-featured {
    border: 3px solid #cba135;    /* Marrón dourado */
}

/* Estilos das caixas de mensaxes para categorías */
table.cmbox {
    margin: 3px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #aaa; 
    background: #DFE8FF;    /* Aviso azul por defecto */
}
 
table.cmbox-notice {
    background: #D8E8FF;    /* Azul */
}
table.cmbox-speedy {
    margin-top: 4px;
    margin-bottom: 4px;
    border: 4px solid #b22222;    /* Vermello */
    background: #FFDBDB;          /* Rosa */
}
table.cmbox-delete {
    background: #FFDBDB;    /* Vermello */
}
table.cmbox-content {
    background: #FFE7CE;    /* Laranxa */
}
table.cmbox-style {
    background: #FFF9DB;    /* Amarelo */
}
table.cmbox-move {
    background: #E4D8FF;    /* Violeta */
}
table.cmbox-protection {
    background: #EFEFE1;    /* Gris dourado */
}

/* Estilos das caixas de mensaxes para outras páxinas */
table.ombox {
    margin: 4px 10%; 
    border-collapse: collapse; 
    border: 1px solid #aaa;       /* Aviso gris por defecto */
    background: #f9f9f9;
}
 
table.ombox-notice {
    border: 1px solid #aaa;       /* Gris */
}
table.ombox-speedy {
    border: 2px solid #b22222;    /* Vermello */
    background: #fee;             /* Rosa */
}
table.ombox-delete {
    border: 2px solid #b22222;    /* Vermello */
}
table.ombox-content {
    border: 1px solid #f28500;    /* Laranxa */
}
table.ombox-style {
    border: 1px solid #f4c430;    /* Amarelo */
}
table.ombox-move {
    border: 1px solid #9932cc;    /* Violeta */
}
table.ombox-protection {
    border: 2px solid #bba;       /* Gris dourado */
}

/* Estilos das caixas de mensaxes para páxinas de conversa */
table.tmbox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #c0c090;    /* Aviso marrón grisáceo por defecto */
    background: #f8eaba;
}
.mediawiki .mbox-inside .tmbox { /* Para as caixas dentro doutros modelos. A clase &quot;mediawiki&quot; asegura que              */
    margin: 2px 0;               /* esta declaración anula os outros estilos (incluídos os &quot;mbox-small&quot; que hai enriba) */
    width: 100%;                 /* Para Safari e Opera */
}
.mbox-inside .tmbox.mbox-small { /* As caixas con &quot;small&quot; non deben ser pequenas cando                */
    line-height: 1.5em;          /* están aniñadas con &quot;nested&quot;; isto restablece os estilos que están */   
    font-size: 100%;             /* definidos enriba como &quot;mbox-small&quot;                                */
}
 
table.tmbox-speedy {
    border: 2px solid #b22222;    /* Vermello */
    background: #fee;             /* Rosa */
}
table.tmbox-delete {
    border: 2px solid #b22222;    /* Vermello */
}
table.tmbox-content {
    border: 2px solid #f28500;    /* Laranxa */
}
table.tmbox-style {
    border: 2px solid #f4c430;    /* Amarelo */
}
table.tmbox-move {
    border: 2px solid #9932cc;    /* Violeta */
}
table.tmbox-protection,
table.tmbox-notice {
    border: 1px solid #c0c090;    /* Marrón grisáceo */
}

/* Estilos das caixas de índices e homónimos */
table.dmbox {
    clear: both; 
    margin: 0.9em 1em; 
    border-top: 1px solid #ccc; 
    border-bottom: 1px solid #ccc; 
    background: transparent;
}

/* Estilos das caixas de mensaxes para as cabeceiras e pés */
table.fmbox {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    width: 100%;
    border: 1px solid #aaa;
    background: #f9f9f9;     /* Sistema gris por defecto */
}
table.fmbox-system {
    background: #f9f9f9;
}
table.fmbox-warning {
    border: 1px solid #bb7070;  /* Rosa escuro */
    background: #ffdbdb;        /* Rosa */
}
table.fmbox-editnotice {
    background: transparent;
}

/* Etiquetas &lt;div&gt; baseadas no estilo das mensaxes de advertencia */
div.mw-warning-with-logexcerpt,
div.mw-lag-warn-high,
div.mw-cascadeprotectedwarning,
div#mw-protect-cascadeon {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    border: 1px solid #bb7070;
    background: #ffdbdb;
    padding: 0.25em 0.9em;
}

/* Etiquetas &lt;div&gt; baseadas no estilo das mensaxes do sistema */
div.mw-lag-warn-normal,
div.fmbox-system {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    border: 1px solid #aaa;
    background: #f9f9f9;
    padding: 0.25em 0.9em;
}

/* Estas clases mbox-small deben colocarse despois de todas as
   clases ambox/tmbox/ombox etc; &quot;body.mediawiki&quot; anula as
   clases &quot;table.ambox + table.ambox&quot; de enriba */
body.mediawiki table.mbox-small {   /* Para a opción &quot;small=yes&quot; */
    /* @noflip */clear: right;
    /* @noflip */float: right;
    /* @noflip */margin: 4px 0 4px 1em;
    width: 238px;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}
body.mediawiki table.mbox-small-left {   /* Para a opción &quot;small=left&quot; */
    /* @noflip */margin: 4px 1em 4px 0;
    width: 238px;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}

/* Eliminar os estilos por defecto de [[MediaWiki:Noarticletext]] */
div.noarticletext {
    border: none;
    background: transparent;
    padding: 0;
}

/* Suprimir as ligazóns interwiki de imaxes que non existen onde #ifexist non se
   pode usar debido ao alto número de solicitudes; véxase &quot;.hidden-redlink&quot; en
   http://meta.wikimedia.org/wiki/MediaWiki:Common.css
*/
.check-icon a.new {
    display: none; 
    speak: none;
}

/* Eliminar o suliñado de certas ligazóns */
.IPA a:link, .IPA a:visited { 
    text-decoration: none !important;
}

/* Estilo das caixas despregables */ 
div.NavFrame {
    margin: 0;
    padding: 4px;
    border: 1px solid #aaa;
    text-align: center;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 95%;
}
div.NavFrame + div.NavFrame {
    border-top-style: none;
    border-top-style: hidden;
}
div.NavPic {
    background-color: #fff;
    margin: 0;
    padding: 2px;
    /* @noflip */float: left;
}
div.NavFrame div.NavHead {
    height: 1.6em;
    font-weight: bold;
    background-color: #ccf;
    position: relative;
}
div.NavFrame p,
div.NavFrame div.NavContent,
div.NavFrame div.NavContent p {
    font-size: 100%;
}
div.NavEnd {
    margin: 0;
    padding: 0;
    line-height: 1px;
    clear: both;
}
a.NavToggle {
    position: absolute;
    top: 0;
    /* @noflip */right: 3px;
    font-weight: normal;
    font-size: 90%;
}

/* Botón */
.btn {
	background: none repeat scroll 0 0 #5590F2;
	border: 1px solid #608ed6;
	color: #FFFFFF;
	cursor: pointer;
	display: block;
	float: right;
	font-size: 100%;
	font-weight: bold;
	margin: 20px 20px 0px 0px;
	padding: 3px;
	position: relative;
	text-align: center;
	width: 160px;
}
.btn:hover {
	border-color: #2066d6;
	background: #477ACA;
}
.btn:active {
	background-color: #7fb0ff;;
}

/* Geographical coordinates defaults. See [[Template:Coord/link]]
   for how these are used. The classes &quot;geo&quot;, &quot;longitude&quot;, and
   &quot;latitude&quot; are used by the [[Geo microformat]]. */
.geo-default, .geo-dms, .geo-dec  { display: inline; }
.geo-nondefault, .geo-multi-punct { display: none; }
.longitude, .latitude             { white-space: nowrap; }

/* Notas introdutorias e avisos de homónimos */
.rellink,
.dablink {
    font-style: italic;
    /* @noflip */
    padding-left: 1.6em;
    margin-bottom: 0.5em;
}
.rellink i,
.dablink i {
    font-style: normal;
}

/* Hide charinsert base for those not using the gadget */
#editpage-specialchars {
    display: none;
}

/* Agochar cousas destinadas a contas con permisos especiais.
   Facelas visibles de novo en [[MediaWiki:Group-sysop.css]]. */
.sysop-show {
    display: none;
}

/* Axustar o tamaño da fonte para as fórmulas xeradas en HTML */
span.texhtml {
    font-family: &quot;Times New Roman&quot;, &quot;Nimbus Roman No9 L&quot;, Times, serif;
    font-size: 118%;
    white-space: nowrap;
}
span.texhtml span.texhtml {
    font-size: 100%;
}

/* Facer que se poidan agochar as caixas de verificación con &lt;inputbox&gt; */
.inputbox-hidecheckboxes form .inputbox-element {
    display: none !important;
}

/* Estilo para as etiquetas do filtro de edición - Importado da es.wiki */
.mw-tag-marker {
 font-family:sans-serif;
 font-style:italic;
 font-size:90%;
 background-color:#FFE599;
}

/* Estilo para as etiquetas do filtro de edición - Vandalismos - Importado da es.wiki */
.mw-tag-marker-posible_vandalismo, .mw-tag-marker-botspam, .mw-tag-marker-posible_promoción, .mw-tag-marker-berros, .mw-tag-marker-baleirado {
    background-color:#FEC29C;
}

/* Tamaño de fonte un pouco máis pequeno para as categorías ocultas , adaptado de commons
*/
#mw-hidden-catlinks { font-size: 90% !important; }

/* Cor e aparencia de elementos */
.aa-fondo-gris {
	background-color: #f6f6f6;
	padding: 10px;
	font-size: 1.1em;
}

/* Fons logo Galifontes */
.fonslogo {
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Wikisource-logo-200px-transparent.png&quot;);
    background-repeat: no-repeat;
}</text>
      <sha1>sfmz8r7ahxiborty5wnx3wkr0v5fd13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ensaios</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2298</id>
    <revision>
      <id>14792</id>
      <parentid>4858</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T10:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Categoría:Ensaio]]&quot; a &quot;[[Categoría:Ensaios]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>14792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="3bqs87xhjvbkkwxey5e0dezbdaqqdb7" xml:space="preserve">[[Categoría:Literatura]]</text>
      <sha1>3bqs87xhjvbkkwxey5e0dezbdaqqdb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Tratados internacionais</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2299</id>
    <revision>
      <id>4862</id>
      <timestamp>2008-07-12T17:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>nova categoria respetando a proposta  que esta hoxe na taberna</comment>
      <origin>4862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais]]</text>
      <sha1>qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-E</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2304</id>
    <revision>
      <id>14049</id>
      <parentid>8692</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="488" sha1="7jul0k0z41ipss8n57xe3gk2jea23s8" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bs:Kategorija:Autori-E]]
[[ca:Categoria:Autors-E]]
[[cs:Kategorie:Autor-E]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Ε]]
[[en:Category:Authors-E]]
[[es:Categoría:Autores-E]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-E]]
[[hr:Kategorija:Autori-E]]
[[it:Categoria:Autori-E]]
[[la:Categoria:Scriptor-E]]
[[no:Kategori:Forfattere-E]]
[[ro:Categorie:Autori-E]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-E]]
[[tr:Kategori:Kişiler-E]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-E]]</text>
      <sha1>7jul0k0z41ipss8n57xe3gk2jea23s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Friedrich Engels</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2305</id>
    <revision>
      <id>14316</id>
      <parentid>13972</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T17:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Friedrich Engels]]&quot; a &quot;[[Autor:Friedrich Engels]]&quot;</comment>
      <origin>14316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="adu9zx656mkmp3ukfav5ucrkapl7mf1" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Engels.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Friedrich Engels''' , nado o 28 de novembro de [[1820]] en Barmen (hoxe Wuppertal) en Alemaña e morto o 5 de agosto de [[1895]] en Londres, foi  filósofo, teórico e economista alemán, colaborador e amigo de [[Karl Marx]].
==Obras==
===Artigos===
*[[O Capital de Karl Marx]]

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Engels,Friedrich}}
[[Categoría:Autores-E]]</text>
      <sha1>adu9zx656mkmp3ukfav5ucrkapl7mf1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Traducir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2307</id>
    <revision>
      <id>4913</id>
      <timestamp>2008-07-20T12:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>nome maís adecuado que recolle xa artigos categorizados</comment>
      <origin>4913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="bf51q2zvtsy4syzdrjgk2dbyk12qvcj" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>bf51q2zvtsy4syzdrjgk2dbyk12qvcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ai, fremosinha, se ben ajades</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2316</id>
    <revision>
      <id>16841</id>
      <parentid>8259</parentid>
      <timestamp>2017-09-10T13:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="ht65pmgpfmwpbyf8dycn85ooehlgxv4" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Ai, fremosinha, se ben ajades
|autor=[[Bernal de Bonaval]]
|dataano=
|datadía=
|datames=
}}
[[:w:gl:Cancioneiro da Biblioteca Vaticana|''Cancioneiro da Vaticana]] : 728'' e [[:w:gl:Cancioneiro da Biblioteca Nacional|''Cancioneiro da Biblioteca Nacional]] : 1137''.
[[File:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf|thumb|page=29|Cancioneiro Colocci-Brancuti]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt; 
—Ai, fremosinha, se ben ajades,
longi de vila quen asperades ?
—Vin atender meu amigo.

—Ai fremosinha, se grado edes,
longi de vila quen atendedes ?
—Vin atender meu amigo.

—Longi de vila, quen asperades ?
—Direivo-lo eu, pois me preguntades :
Vin atender meu amigo.

—Longi de vila, quen atendedes ?
—Direi-vo-lo eu, poi-lo non sabedes 
Vin atender meu amigo.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Poesía]]

[[pt:Ai, fremosinha, se ben ajades]]


[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>ht65pmgpfmwpbyf8dycn85ooehlgxv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ai, fremosinha, se ben hajades</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2318</id>
    <redirect title="Ai, fremosinha, se ben ajades" />
    <revision>
      <id>4950</id>
      <timestamp>2008-08-04T11:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>Ai, fremosinha, se ben hajades movida a Ai, fremosinha, se ben ajades: A fonte, e a moitos sitiosn, mais non todos poñen &quot;ajade&quot; e non &quot;hajade&quot;</comment>
      <origin>4950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="k53wlemb4mrpx488teh1e0mb5msdyxv" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ai, fremosinha, se ben ajades]]</text>
      <sha1>k53wlemb4mrpx488teh1e0mb5msdyxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bando de carga e descarga de mercadorías e servizos no centro histórico de Pontevedra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2320</id>
    <revision>
      <id>14505</id>
      <parentid>4963</parentid>
      <timestamp>2016-05-06T21:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6733" sha1="qttpcvbyy1jil9cnldxew2z5fgdpo09" xml:space="preserve">D. [[w:Miguel Anxo Fernández Lores|Miguel Anxo Fernández Lores]]

Alcalde- Presidente do Concello de [[w:Pontevedra|Pontevedra]]

FAI SABER:

Que no Centro Histórico de Pontevedra téñense adoptado unha serie de medidas que culminaron na súa declaración como zona de absoluta preferencia peonil levada a cabo mediante Bando de 7/08/99, de xeito que se priorizou o tránsito das persoas en detrimento da saturación automobilística, todo isto coa finalidade acadada de recuperar este espazo para o disfrute da cidadanía, fomentar a convivencia e socialización a escala humana e a promoción turística, coas conseguintes repercusións traducidas en melloras socioeconómicas.

Naquel intre, dispúxose unha regulación das operacións de carga e descarga moi ampla e irrestrita, como unha das excepcións á referida peonalización, mais a experiencia acumulada nestes últimos anos aconsella que se proceda a unha nova regulación mais acaída das operacións de carga e descarga no Centro Histórico de Pontevedra, mediante o establecemento dunhas limitacións horarias, semellantes ás establecidas con carácter xeral no Bando de carga e descarga de 8/04/98, se ben coas debidas adaptacións ás peculiaridades da zona, coa finalidade de evitar certos problemas e disfuncións provocados por casos illados de abuso reiterado nas referidas operacións, que están a incidir negativamente nos obxectivos da peonalización.

Deste xeito, a teor do art. 25.2.b da Lei 7/1985, de 2 de abril, reguladora de bases do réxime local, que establece a competencia do municipio en materia de ordenación do tráfico nas vías urbanas, do art. 7.b del Real Decreto Legislativo 339/90, de 2 de marzo, que aproba o Texto Articulado da Lei sobre tráfico, circulación de vehículos a motor e seguridade vial que atribúe ao municipio a
regulamentación mediante Ordenanza dos usos das vías urbanas, -facendo compatible a equitativa distribución dos aparcamentos entre todos os usuarios coa necesaria fluidez do tráfico rodado e co uso peonil das rúas-, e dos arts. 64 de 67 da Ordenanza Municipal Reguladora da Circulación nas vías urbanas do municipio, 4 de outubro de 1989 (BOP nº 302, de 20/12/1989) que dispoñen a posibilidade de que a Autoridade Municipal, mediante a publicación do correspondente bando, poida establecer e sinalizar zonas para a realización das operacións de carga e descarga, as horas nas que se poderá efectuar, así como limitar estas operacións de carga e descarga e, tendo en conta que a competencia para dictar bandos venlle atribuida a esta Alcaldía consonte os artigos 124.4.g da lei 7/1985, na redacción conferida pola Lei 57/2003 de medidas para a modernización do Goberno Local e 13.2.g do Regulamento orgánico do goberno e administración do Concello de Pontevedra (B.O.P. nº 248 de 28/12/2005), no exercizo das atribucións que ten conferidas e consonte á proposta formulada polo Tte. Alcalde Delegado da área de protección cidadá,

DISPÓN:

Primeiro.- Que as operacións de carga e descarga de mercadorías no Centro Histórico deste Concello, declarado conxunto histórico artístico, levaranse a cabo de conformidade co disposto no artigo 16 do Regulamento Xeral de Circulación, aprobado por Real Decreto 1428/03, de 21 de novembro, e coa estricta observancia das normas establecidas no artigo 63 da Ordenanza Municipal reguladora da circulación nas vías urbanas do municipio, con medios suficientes para acada-la máxima celeridade e procurando evitar ruidos e
molestias innecesarias, quedando prohibido deposita-la mecadoría no viario desta zona peonil, incluindo expresamente a efectos deste bando as seguintes vías perimetrais do conxunto histórico: praza da Peregrina, Michelena, Praza de España, Arcebispo Malvar, Valentín García Escudero, Serra, Padre Amoedo e treito de Benito Corbal.

Segundo.- Que as devanditas operacións deberán efectuarse os días laborabeis entre as 8 e as 12 horas e as 16 a 18 horas, poidendo autorizarse por esta administración municipal, excepcionalmente, e mediante solicitude motivada por escrito, a realización destas actuacións fóra das horas sinaladas, sempre que non resultara posible efectualas dentro da marxe horaria establecida.

Terceiro.- Que cada vehículo disporá dun máximo de 30 minutos por estacionamento para a execución das operacións de carga e descarga.

Cuarto.- As dimensións, tamaño da carga e peso dos vehículos que poden utilizarse para os traballos de carga e descarga de mercadorías no Centro Histórico, deberán observar o disposto ao respecto nas disposicións de carácter xeral e na Ordenanza municipal reguladora da circulación nas vías urbanas, lembrando que non poderán emplearse vehículos cuxo peso máximo autorizado (p.m.a) exceda 3,5 toneladas nin sobrepasar a velocidade de 20 km/h. 

Quinto.- Os servizos de transporte de mercadorías por parte de comerciantes e profesionais do centro histórico en calquera clase de vehículos propios debidamente acreditados polo Concello quedan equiparados ás operacións de carga e descarga en canto ós días, horario, tempo máximo de duración e as restantes limitacións establecidas nos puntos anteriores.

Sexto.- Excepcionalmente, en función do tipo de establecemento e mercadorías que comercialice poderanse habilitar autorizacións especiais a vehículos debidamente equipados para a realización de servizos a domicilio dende establecementos comerciais situados no eido do centro histórico que non terán as limitacións establecidas para a carga e descarga.

Sétimo.- Quedan fora das limitacións anteriores tanto os servizos públicos como as emerxencias. Tampouco terán limitación horaria os servizos particulares de residentes tales como o transporte de vultos non susceptibles de ser levados manualmente, transporte de persoas con dificultades de mobilidade etc. ó igual que os servizos de mensaxería, transporte de comida rápida, subministros a farmacias e acceso a hoteis que en todo caso terán unha duración máxima de dez minutos.

Oitavo.- O presente bando entrará en vigor ás 8,00 horas do día 1 de decembro do 2006, debendo procederse á publicación do seu texto íntegro nos medios de comunicación social e no Taboleiro de Anuncios do Concello, así como á instalación da sinalización axeitada por parte da Brigada Municipal competente.

Así o dispuxo o Excmo. Sr. Alcalde en Pontevedra o 15 de novembro de 2006, ante o Secretario da Administración Municipal que dá fé do presente acto.
&lt;br&gt;O Alcalde Miguel Anxo Fernández Lores 
&lt;br&gt;O Secretario da Admón. Municipal José Carlos Castiñeiras Piñeiro

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Documentos legais do concello de Pontevedra]]</text>
      <sha1>qttpcvbyy1jil9cnldxew2z5fgdpo09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos legais españois por autonomía</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2322</id>
    <revision>
      <id>4959</id>
      <timestamp>2008-08-05T01:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Documentos legais españois]]</comment>
      <origin>4959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="4yibqcawo8j8e7m41drse2e2vz2ddd9" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais españois]]</text>
      <sha1>4yibqcawo8j8e7m41drse2e2vz2ddd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ordenanza fiscal reguladora da taxa pola prestación do servizo de extinción de incendios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2323</id>
    <revision>
      <id>14506</id>
      <parentid>6789</parentid>
      <timestamp>2016-05-06T21:19:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>{{PD-disposicións}}</comment>
      <origin>14506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6942" sha1="5nxyt8r1ngnsn6t3f0qera28umyuy6d" xml:space="preserve">{{estilo}}
{{encabezar
|nome=Ordenanza fiscal reguladora da taxa pola prestación do servizo de extinción de incendios 
|autor=[[Concello de Pontevedra]]
|data=[[20 de outubro]] de [[2006]]
}}PREÁMBULO

No uso das facultades concedidas polos artigos 133.2 e 142 da [[Constitución española de 1978|Constitución]] e polo artigo 106 da Lei 7/1985, de 2 de abril, reguladora das bases do réxime local, e de conformidade co disposto nos artigos 15 a 19 do Real Decreto Lexislativo 2/2004, de 5 de marzo, que aproba o texto refundido da Lei reguladora das facendas locais, o Excmo. Concello de [[w:Pontevedra|Pontevedra]] establece a taxa pola prestación do servizo de extinción de incendios, a que se refire o artigo 20.4.k) do citado Real decreto lexislativo, que se rexerá pola presente ordenanza, e cuxas normas atenden ao prevido no artigo 57 do mesmo texto legal.

Artigo 1. Feito impoñible&lt;br&gt;
#Constitúe o feito impoñible da taxa a prestación de servizos polo Parque Municipal de Bombeiros nos casos de incendios e alarmas dos mesmos, hundimentos totais ou parciais de edificios e instalacións, ruínas, derribos, inundacións, salvamentos e outros análogos, sexa a solicitude de particulares interesados ou de oficio por razóns de seguridade sempre que a prestación de dito servizo redunde en beneficio do suxeito pasivo.
#Non estará suxeito a esta taxa o servizo de prevención xeral de incendios nin os servizos que se presten en beneficio da xeneralidade ou dunha parte considerable da poboación do Municipio ou en casos de calamidade ou catástrofe pública oficialmente declarada.

Artigo 2. Suxeitos pasivos&lt;br&gt;
#Son suxeitos pasivos contribuíntes as persoas físicas ou xurídicas e as entidades a que se refire o artigo 35.4 da Lei 58/2003, de 17 de decembro, xeral tributaria, os usuarios das fincas sinistrados que foran obxecto da prestación do servizo, entendendo por tales, segundo os casos, os propietarios, usufrutuarios, inquilinos e arrendatarios de ditas fincas.
#Cando se trate da prestación do servizo de salvamento e outros análogos, será suxeito pasivo contribuínte a persoa física ou xurídica e a entidade do artigo 35.4 da Lei 58/2003, de 17 de decembro, xeral tributaria, que os solicitara ou en cuxo interese redunde.
#Terá a condición de substituto do contribuínte, no caso da prestación do servizo de extinción de incendios, a entidade ou sociedade aseguradora do risco.
#No caso de prestación do servizo fóra deste termo municipal, ostentará a condición de substituto do contribuínte o Concello correspondente.

Artigo 3. Responsábeis&lt;br&gt;
Os supostos de responsabilidade, xa sexa subsidiaria ou solidaria, serán os previdos na normativa tributaria.

Artigo 4. Beneficios fiscais&lt;br&gt;
#Estarán exentos aqueles contribuíntes empadroados no termo municipal de Pontevedra e cuxa unidade familiar teñan unha renda inferior ó salario mínimo interprofesional.
#Fóra do suposto enunciado no número anterior, non serán aplicables outros beneficios fiscais que os expresamente previdos en normas con rango de lei e os derivados de tratados internacionais.

Artigo 5. Base impoñible&lt;br&gt;
Tomarase como base para a determinación do importe desta taxa os custos directos e indirectos necesarios para garantir o mantemento e desenvolvemento razoable do servizo de extinción de incendios, e todo en función do número de efectivos, tanto persoais como
materiais, que se empreguen na prestación do servizo, o tempo invertido neste, e o recorrido efectuado polos vehículos que actúen.

Artigo 6. Cota tributaria&lt;br&gt;
#A taxa esixirase de acordo co seguinte cadro de tarifas:&lt;br&gt;
Dentro do Termo municipal
{| {{Táboabonita}}
|-
| A) Persoal.&lt;br&gt;Por bombeiro ou funcionario municipal que interveña no servizo e hora ou fracción de servizo
| 16,59 €
|-
| B) Vehículos pesados: coche escaleira, brazo articulado, autotanque e asimilados. (B.U.L., B.R.L., B.R.P., F.S.V., B.U.P.).
Por unidade e hora ou fracción de servizo
| 72,59 €
|-
| C) Vehículos lixeiros, análogos e asimilados.&lt;br&gt;Por unidade e hora ou fracción de servizo
| 46,67 €
|-
| D) Equipo de rescate en estrada.&lt;br&gt;Por hora ou fracción de servizo
| 67,41 €
|-
| E) Grupo electróxeno, electro bomba, moto bomba, serra, disco e similares.&lt;br&gt;Por hora ou fracción de servizo
| 34,22 €
|-
| F) Material lixeiro.&lt;br&gt;Por por cada tramo de mangueira de 15 metros e hora ou fracción de servizo
| 4,15 €
|-
| G) Xerador de espuma de alta expansión.&lt;br&gt;Por hora ou fracción de servizo
| 46,67 €
|-
| H) Material consumible
|
|-
| H.1) Espumóxeno&lt;br&gt;Por quilogramo
| 10,37 €
|-
| H.2) Extintor&lt;br&gt;Por quilogramo
| 10,37 €
|-
| H.3) Dispersante&lt;br&gt;Por quilogramo
| 10,37 €
|-
| H.4) Equipos respiratorios&lt;br&gt;Por equipo e hora ou fracción de servizo
| 10,37 €
|-
| I) TARIFAS MÍNIMAS:&lt;br&gt;I.1) Tarifa mínima común: dereitos a liquidar con carácter mínimo pola prestación dos servizos.&lt;br&gt;I.2) Tarifa mínima para saídas a accidentes dentro do termo
municipal.
| &lt;br&gt;124,44 €&lt;br&gt;228,14 €
|}

Fóra do Termo municipal

{| {{Táboabonita}}
|-
| As tarifas incrementaranse no dobre da contía fixada para o termo municipal de Pontevedra, incluídas as tarifas mínimas.
|
|-
| Quilometraxe percorrida fóra do termo municipal de Pontevedra&lt;br&gt;Por quilómetro
| 1,30 €
|}

Artigo 7. Devengo&lt;br&gt;
#Devéngase a Taxa cando saia do Parque a dotación correspondente, momento no que se inicia, a todos os efectos, a prestación do servizo.
#O tempo de prestación efectiva dos servizos computarase tomando como momento inicial o da saída dos efectivos dos seus respectivos acuartelamentos, e como final, o de entrada dos mesmos, unha vez rematado o servizo.
#As tarifas relativas a informes, certificacións e demais documentos análogos expedidos polo Servizo Municipal de Bombeiros serán reguladas na ordenanza fiscal relativa á expedición de documentos administrativos.

Artigo 8. Normas de xestión&lt;br&gt;
#De acordo cos datos que certifique o Parque de Bombeiros, o servizo de xestión tributaria deste Concello practicará a liquidación que corresponda, que será notificada ao suxeito pasivo.
#Para desfrutar da exención recollida no artigo 4.1, os contribuíntes deberán solicitalo acompañando a documentación acreditativa das circunstancias nas que se funda, dentro do prazo dun mes contado desde a data de notificación da liquidación. Transcorrido este prazo perderase o dereito á exención.

DISPOSICIÓN FINAL
A presente modificación da Ordenanza, aprobada polo Pleno da Corporación na sesión celebrada o día 27 de febreiro de 1997, aprobouse polo propio Pleno na sesión celebrada o día 20 de outubro de 2006 e, unha vez publicada integramente no Boletín Oficial da Provincia, entrará en vigor o 1 de xaneiro de 2007, producindo efectos ata a súa modificación ou derrogación.

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Documentos legais do concello de Pontevedra]]</text>
      <sha1>5nxyt8r1ngnsn6t3f0qera28umyuy6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos legais do concello de Pontevedra</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2324</id>
    <revision>
      <id>4962</id>
      <timestamp>2008-08-05T01:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Documentos legais galegos]]</comment>
      <origin>4962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="0djaffbqd5v8tzskfuv1egt4hm44idh" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais galegos]]</text>
      <sha1>0djaffbqd5v8tzskfuv1egt4hm44idh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ordenanza reguladora da taxa pola tramitación da licenza de apertura de establecementos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2326</id>
    <revision>
      <id>14508</id>
      <parentid>4972</parentid>
      <timestamp>2016-05-06T21:20:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9158" sha1="i84wh5si5zdpsnjogoseg8mab1xreo7" xml:space="preserve">PREÁMBULO

No uso das facultades concedidas polos artigos 133.2 e 142 da [[Constitución española de 1978|Constitución española]], e polo artigo 106 da Lei 7/1985, de 2 de Abril, reguladora das bases do réxime local, e de conformidade co disposto nos artigos 15 a 19 do Real decreto lexislativo 2/2004, de 5 de marzo, polo que se aproba o texto refundido da Lei reguladora das facendas locais, o Excmo.
Concello de [[w:Pontevedra|Pontevedra]] establece a taxa pola prestación de servizos ou a realización de actividades administrativas de competencia local constituídas pola tramitación da licenza de apertura de establecementos, a que se refire o artigo 20.4.i) do citado Real decreto lexislativo, que se rexerá pola presente Ordenanza Fiscal, e cuxas normas atenden ao prevido no artigo 57 do mesmo texto legal.

Artigo 1. Feito impoñible&lt;br&gt;
#Constitúe o feito impoñible desta taxa a actividade municipal, técnica e administrativa, tendente a verificar se os establecementos industriais e mercantís reúnen as condicións de tranquilidade, sanidade e salubridade e calquera outras esixidas polas correspondentes Ordenanzas e Regulamentos municipais ou xerais para o seu normal funcionamento, como presuposto necesario e previo para o outorgamento por este Concello da licenza de apertura á que se refire o artigo 22 do Regulamento de servizos das corporacións locais, aprobado por Decreto de 17 de xuño de 1955.
#A tal efecto, terán a consideración de apertura:&lt;br&gt;a) A instalación por vez primeira do establecemento para dar comezo ás súas actividades.&lt;br&gt;b) A variación ou ampliación da actividade desenvolvida no establecemento, aínda que continúe o mesmo titular.&lt;br&gt;c) A ampliación do establecemento e calquera alteración que se leve a cabo neste e que afecte ás condicións sinaladas no número 1 deste artigo, esixindo nova verificación das mesmas.&lt;br&gt;d) O cambio de titularidade do establecemento.
#Entenderase por establecemento industrial ou mercantil, toda edificación habitable, estea ou non aberta ao público, que non se destine exclusivamente a vivenda, e que:&lt;br&gt;a) Se dedique ao exercicio dalgunha actividade empresarial, fabril, artesán, da construción, comercial ou de servizos que estea suxeita ao imposto sobre actividades económicas.&lt;br&gt;b) Aínda sen desenvolverse aquelas actividades, sirvan de auxilio ou complemento para as mesmas, ou teñan relación con elas de maneira que lles proporcionen beneficios ou aproveitamentos, como por exemplo, sedes sociais, axencias, delegacións ou sucursais de entidades xurídicas, escritorios, oficinas, despachos ou estudos.

Artigo 2.- Suxeitos pasivos&lt;br&gt;
Son suxeitos pasivos contribuíntes as persoas físicas ou xurídicas e as entidades sen personalidade xurídica ás que se refire o artigo 35.4 da Lei 58/2003, do 17 de decembro, xeral tributaria, titulares da actividade que se pretenda desenvolver ou, no seu caso, se desenvolva en calquera establecemento industrial ou mercantil.

Artigo 3. Responsábeis&lt;br&gt;
Os supostos de responsabilidade, xa sexa subsidiaria ou solidaria, serán os previstos na normativa tributaria.

Artigo 4. Beneficios fiscais&lt;br&gt;
Non poderán recoñecerse outros beneficios fiscais que os expresamente previdos nas normas con rango de lei ou os derivados da aplicación dos tratados internacionais.

Artigo 5. Base impoñible&lt;br&gt;
Tomarase como base para a determinación do importe desta taxa:&lt;br&gt;a) A cota mínima municipal do Imposto sobre Actividades Económicas, cando esta sexa de contía fixa e apareza como tal directamente consignada nas tarifas do Real decreto lexislativo 1175/1990, de 28 de setembro, polo que se aproban as tarifas e a instrución do imposto sobre actividades económicas.&lt;br&gt;b) Nos casos no que a tarifa do imposto sobre actividades económicas establézase en función de elementos tributarios, a base impoñible será o resultado de multiplicar por 5 euros a superficie total do local, independentemente do número de actividades realizadas, determinándose a dita superficie en función do establecido na Regra 14.1.f) do Real decreto lexislativo 1175/1990. Este mesmo criterio utilizarase nos casos de ampliación do local. Cando se trate de solicitude de licenza para nova actividade, sen ampliación do establecemento nin cambio de titular, considerarase como superficie a computar o resultado de dividir a total que
resulte da aplicación do anterior entre o número total de actividades desenvolvidas.

Artigo 6. Cota tributaria
#A cota tributaria resultará de aplicarlle á base impoñible os coeficientes que se sinalan neste artigo, en función da superficie do local onde se desenvolve a actividade, a categoría da vía pública na que estea situado o establecemento e do tipo de actividade a desenvolver.
#En función da superficie do local aplicaranse os seguintes coeficientes:&lt;br&gt;Locais de ata 50 m²....................... 1,2&lt;br&gt;Locais de 51 a 100 m²..................... 1,3&lt;br&gt;Locais de 101 a 200 m²................... 1,4&lt;br&gt;Locais de 201 a 500 m²................... 1,7&lt;br&gt;Locais de 501 a 1501 m²................. 1,8&lt;br&gt;Locais de 1501 a 3000 m²............... 1,9&lt;br&gt;Locais de más de 3000m²............... 2
#Establécense os seguintes coeficientes en función da categoría fiscal da rúa onde se sitúen os locais, segundo as categorías previstas na Ordenanza fiscal reguladora do imposto de actividades económicas:&lt;br&gt;CATEGORÍA COEFICIENTE&lt;br&gt;Rúas de 1ª categoría............. 1,4&lt;br&gt;Rúas de 2ª categoría............. 1,2&lt;br&gt;Rúas de 3ª categoría............. 1,0&lt;br&gt;Rúas de 4ª categoría ............ 0,9&lt;br&gt;Rúas de 5ª categoría ............ 0,8
#No caso de actividades sometidas ao Decreto 2414/1961, polo que se aproba o regulamento sobre actividades molestas, insalubres, nocivas e perigosas (RAMINP), sobre a cota determinada segundo o establecido nos dous apartados anteriores aplicarase un recargo do 100%.
#Cando o importe da cota tributaria resultante non supere os 200 euros ou, no caso das actividades sometidas ao RAMINP, os 400 euros esixiranse estas cantidades co carácter de mínimas.
#Nos casos de variación ou ampliación de actividade a desenvolver no establecemento suxeito, a cota será a que resulte por  aplicación dos apartados anteriores deste artigo sen dedución algunha.
#Cando unicamente se proceda ao cambio do titular do establecemento, xa sexa por actos inter vivos o mortis causa, a cota tributaria calculada conforme ás regras anteriores reducirase nun 50%.
#A cota tributaria esixirase por unidade de local.

Artigo 7. Devengo&lt;br&gt;
#Devéngase a taxa cando se inicie a actividade municipal que constitúe o seu feito impoñible. Para estes efectos, entenderase iniciada dita actividade na data de presentación da oportuna solicitude da licenza de apertura, se o suxeito pasivo a formula expresamente.
#Cando a apertura tivera lugar sen ter obtido a oportuna licenza, a taxa devengarase cando se inicie efectivamente a actividade municipal conducente a determinar se o establecemento reúne ou non as condicións esixibles, con independencia da iniciación do expediente administrativo que poida instruírse para autorizar a apertura do establecemento ou decretar o seu peche, se non fose autorizable.
#A obriga de contribuír, unha vez nacida, non se verá afectada de ningún xeito pola denegación da licenza solicitada ou pola concesión desta condicionada á modificación das condicións do establecemento, nin pola renuncia ou desistencia do solicitante unha vez concedida a licenza.

Artigo 8. Normas de xestión
#A taxa esixirase ao presentar a solicitude que inicia a actuación administrativa, a cal non se realizará ata que se efectúe o pago de acordo co exposto no art.26.1.b) do Real Decreto Lexislativo 2/2004, do 5 de marzo, polo que se aproba ao texto refundido da Lei reguladora das facendas locais.
#As persoas interesadas na obtención dunha licenza de apertura, logo da presentación no Rexistro Xeral da oportuna solicitude, practicarán a correspondente declaración no impreso oficial previsto e efectuarán o seu ingreso. Así, no Rexistro Xeral, presentarán xuntamente coa súa solicitude o xustificante bancario do ingreso efectuado.
#Se despois de formulada a solicitude de licenza de apertura se modificase ou ampliase a actividade a desenvolver no establecemento, se alterasen as condicións proxectadas para tal establecemento, se ampliase o local inicialmente previsto ou ben se produxese un cambio de titularidade, deberá practicarse unha nova declaración e presentarase á Administración Municipal co mesmo detalle e alcance que se esixe na declaración prevista no apartado anterior.

DISPOSICIÓN FINAL&lt;br&gt;A presente modificación da Ordenanza, aprobada polo Pleno da Corporación na sesión celebrada o día 21 de outubro de 2005, aprobouse polo propio Pleno na sesión celebrada o día 20 de outubro de 2006 e, unha vez publicada integramente no Boletín Oficial da Provincia, entrará en vigor o 1 de xaneiro de 2007, producindo efectos ata a súa modificación ou derrogación.
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Documentos legais do concello de Pontevedra]]</text>
      <sha1>i84wh5si5zdpsnjogoseg8mab1xreo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-D</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2328</id>
    <revision>
      <id>14048</id>
      <parentid>8527</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="600" sha1="4tkc8k6qxor3nmzwzu6168wobqddwl8" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Д]]
[[bs:Kategorija:Autori-D]]
[[ca:Categoria:Autors-D]]
[[cs:Kategorie:Autor-D]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Δ]]
[[en:Category:Authors-D]]
[[es:Categoría:Autores-D]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-D]]
[[hr:Kategorija:Autori-D]]
[[id:Kategori:Pengarang-D]]
[[it:Categoria:Autori-D]]
[[la:Categoria:Scriptor-D]]
[[no:Kategori:Forfattere-D]]
[[ro:Categorie:Autori-D]]
[[ru:Категория:Авторы-Д]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-D]]
[[tr:Kategori:Kişiler-D]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-D]]</text>
      <sha1>4tkc8k6qxor3nmzwzu6168wobqddwl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-F</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2329</id>
    <revision>
      <id>14050</id>
      <parentid>8517</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="572" sha1="pck45fpev9w0fhz7sa02u7vl3hacqvq" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Ф]]
[[bs:Kategorija:Autori-F]]
[[ca:Categoria:Autors-F]]
[[cs:Kategorie:Autor-F]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Φ]]
[[en:Category:Authors-F]]
[[es:Categoría:Autores-F]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-F]]
[[hr:Kategorija:Autori-F]]
[[it:Categoria:Autori-F]]
[[la:Categoria:Scriptor-F]]
[[no:Kategori:Forfattere-F]]
[[ro:Categorie:Autori-F]]
[[ru:Категория:Авторы-Ф]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-F]]
[[tr:Kategori:Kişiler-F]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-F]]</text>
      <sha1>pck45fpev9w0fhz7sa02u7vl3hacqvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-G</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2330</id>
    <revision>
      <id>14051</id>
      <parentid>8528</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="n1boqk1yi7mfqs6fnpg677q0rte31nk" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Г]]
[[bs:Kategorija:Autori-G]]
[[ca:Categoria:Autors-G]]
[[cs:Kategorie:Autor-G]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Γ]]
[[en:Category:Authors-G]]
[[es:Categoría:Autores-G]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-G]]
[[hr:Kategorija:Autori-G]]
[[it:Categoria:Autori-G]]
[[la:Categoria:Scriptor-G]]
[[no:Kategori:Forfattere-G]]
[[ro:Categorie:Autori-G]]
[[ru:Категория:Авторы-Г]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-G]]
[[tr:Kategori:Kişiler-G]]
[[uk:Категорія:Автори-Г]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-G]]</text>
      <sha1>n1boqk1yi7mfqs6fnpg677q0rte31nk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-H</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2331</id>
    <revision>
      <id>14052</id>
      <parentid>8532</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="516" sha1="h5e4j4pu2rxeldaa7fqrqcr804cnvgk" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bs:Kategorija:Autori-H]]
[[ca:Categoria:Autors-H]]
[[cs:Kategorie:Autor-H]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Η]]
[[en:Category:Authors-H]]
[[es:Categoría:Autores-H]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-H]]
[[hr:Kategorija:Autori-H]]
[[id:Kategori:Pengarang-H]]
[[it:Categoria:Autori-H]]
[[la:Categoria:Scriptor-H]]
[[no:Kategori:Forfattere-H]]
[[ro:Categorie:Autori-H]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-H]]
[[tr:Kategori:Kişiler-H]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-H]]</text>
      <sha1>h5e4j4pu2rxeldaa7fqrqcr804cnvgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-I</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2332</id>
    <revision>
      <id>14053</id>
      <parentid>8499</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:58:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="540" sha1="c85u25egw91tpvnihcedcbndlum4qew" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]
[[bg:Категория:Автори-И]]
[[bs:Kategorija:Autori-I]]
[[ca:Categoria:Autors-I]]
[[cs:Kategorie:Autor-I]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Ι]]
[[en:Category:Authors-I]]
[[es:Categoría:Autores-I]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-I]]
[[hr:Kategorija:Autori-I]]
[[it:Categoria:Autori-I]]
[[la:Categoria:Scriptor-I]]
[[no:Kategori:Forfattere-I]]
[[ro:Categorie:Autori-I]]
[[ru:Категория:Авторы-И]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-I]]
[[tr:Kategori:Kişiler-I]]</text>
      <sha1>c85u25egw91tpvnihcedcbndlum4qew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-J</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2333</id>
    <revision>
      <id>14054</id>
      <parentid>8500</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="476" sha1="l6o1f8tvwuewtqvgb56flntd9i3zhgy" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]
[[bs:Kategorija:Autori-J]]
[[ca:Categoria:Autors-J]]
[[cs:Kategorie:Autor-J]]
[[en:Category:Authors-J]]
[[es:Categoría:Autores-J]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-J]]
[[hr:Kategorija:Autori-J]]
[[id:Kategori:Pengarang-J]]
[[it:Categoria:Autori-J]]
[[la:Categoria:Scriptor-J]]
[[no:Kategori:Forfattere-J]]
[[ro:Categorie:Autori-J]]
[[ru:Категория:Авторы-Й]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-J]]
[[tr:Kategori:Kişiler-J]]</text>
      <sha1>l6o1f8tvwuewtqvgb56flntd9i3zhgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-K</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2334</id>
    <revision>
      <id>14055</id>
      <parentid>8526</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="642" sha1="tsl2565o2s5phjesc35muiqcubukpe2" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-К]]
[[bs:Kategorija:Autori-K]]
[[ca:Categoria:Autors-K]]
[[cs:Kategorie:Autor-K]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Κ]]
[[en:Category:Authors-K]]
[[es:Categoría:Autores-K]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-K]]
[[hr:Kategorija:Autori-K]]
[[id:Kategori:Pengarang-K]]
[[it:Categoria:Autori-K]]
[[la:Categoria:Scriptor-K]]
[[no:Kategori:Forfattere-K]]
[[ro:Categorie:Autori-K]]
[[ru:Категория:Авторы-К]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-K]]
[[tr:Kategori:Kişiler-K]]
[[uk:Категорія:Автори-К]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-K]]</text>
      <sha1>tsl2565o2s5phjesc35muiqcubukpe2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-L</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2335</id>
    <revision>
      <id>14056</id>
      <parentid>8525</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="572" sha1="7zi21zt00ur7s92id3asc26re0urcfn" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Л]]
[[bs:Kategorija:Autori-L]]
[[ca:Categoria:Autors-L]]
[[cs:Kategorie:Autor-L]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Λ]]
[[en:Category:Authors-L]]
[[es:Categoría:Autores-L]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-L]]
[[hr:Kategorija:Autori-L]]
[[it:Categoria:Autori-L]]
[[la:Categoria:Scriptor-L]]
[[no:Kategori:Forfattere-L]]
[[ro:Categorie:Autori-L]]
[[ru:Категория:Авторы-Л]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-L]]
[[tr:Kategori:Kişiler-L]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-L]]</text>
      <sha1>7zi21zt00ur7s92id3asc26re0urcfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-N</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2336</id>
    <revision>
      <id>14058</id>
      <parentid>8523</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="573" sha1="epvq78hp9egkbxmz8tqthmv4kq55qu7" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Н]]
[[bs:Kategorija:Autori-N]]
[[ca:Categoria:Autors-N]]
[[cs:Kategorie:Autor-N]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Ν]]
[[en:Category:Authors-N]]
[[es:Categoría:Autores-N]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-N]]
[[hr:Kategorija:Autori-N]]
[[it:Categoria:Autori-N]]
[[la:Categoria:Scriptor-N]]
[[no:Kategori:Forfattere-N]]
[[ro:Categorie:Autori-N]]
[[ru:Категория:Авторы-Н]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-N]]
[[tr:Kategori:Kişiler-N]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-N]]</text>
      <sha1>epvq78hp9egkbxmz8tqthmv4kq55qu7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-O</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2337</id>
    <revision>
      <id>14059</id>
      <parentid>8522</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="573" sha1="9remckv1n0cw3cec53wceh8um9v3ete" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-О]]
[[bs:Kategorija:Autori-O]]
[[ca:Categoria:Autors-O]]
[[cs:Kategorie:Autor-O]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Ο]]
[[en:Category:Authors-O]]
[[es:Categoría:Autores-O]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-O]]
[[hr:Kategorija:Autori-O]]
[[it:Categoria:Autori-O]]
[[la:Categoria:Scriptor-O]]
[[no:Kategori:Forfattere-O]]
[[ro:Categorie:Autori-O]]
[[ru:Категория:Авторы-О]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-O]]
[[tr:Kategori:Kişiler-O]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-O]]</text>
      <sha1>9remckv1n0cw3cec53wceh8um9v3ete</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-P</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2338</id>
    <revision>
      <id>14060</id>
      <parentid>8521</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="573" sha1="9pc4pncyk34yqolrrut0pslvbe5ptom" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-П]]
[[bs:Kategorija:Autori-P]]
[[ca:Categoria:Autors-P]]
[[cs:Kategorie:Autor-P]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Π]]
[[en:Category:Authors-P]]
[[es:Categoría:Autores-P]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-P]]
[[hr:Kategorija:Autori-P]]
[[it:Categoria:Autori-P]]
[[la:Categoria:Scriptor-P]]
[[no:Kategori:Forfattere-P]]
[[ro:Categorie:Autori-P]]
[[ru:Категория:Авторы-П]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-P]]
[[tr:Kategori:Kişiler-P]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-P]]</text>
      <sha1>9pc4pncyk34yqolrrut0pslvbe5ptom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-Q</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2339</id>
    <revision>
      <id>14061</id>
      <parentid>8535</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="412" sha1="7kq0xmw4udy2n3vhcs50x2592p9e5qv" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[ca:Categoria:Autors-Q]]
[[cs:Kategorie:Autor-Q]]
[[en:Category:Authors-Q]]
[[es:Categoría:Autores-Q]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-Q]]
[[hr:Kategorija:Autori-Q]]
[[it:Categoria:Autori-Q]]
[[la:Categoria:Scriptor-Q]]
[[no:Kategori:Forfattere-Q]]
[[ro:Categorie:Autori-Q]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-Q]]
[[tr:Kategori:Kişiler-Q]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-Q]]</text>
      <sha1>7kq0xmw4udy2n3vhcs50x2592p9e5qv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-R</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2340</id>
    <revision>
      <id>14062</id>
      <parentid>8520</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="601" sha1="34b0aa1yok8lt98a3y368evej6j4t8n" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Р]]
[[bs:Kategorija:Autori-R]]
[[ca:Categoria:Autors-R]]
[[cs:Kategorie:Autor-R]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Ρ]]
[[en:Category:Authors-R]]
[[es:Categoría:Autores-R]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-R]]
[[hr:Kategorija:Autori-R]]
[[id:Kategori:Pengarang-R]]
[[it:Categoria:Autori-R]]
[[la:Categoria:Scriptor-R]]
[[no:Kategori:Forfattere-R]]
[[ro:Categorie:Autori-R]]
[[ru:Категория:Авторы-Р]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-R]]
[[tr:Kategori:Kişiler-R]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-R]]</text>
      <sha1>34b0aa1yok8lt98a3y368evej6j4t8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-S</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2341</id>
    <revision>
      <id>14063</id>
      <parentid>8519</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="643" sha1="cqkrvbxaaclrjji4bh1uhr8lo3m0p70" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-С]]
[[bs:Kategorija:Autori-S]]
[[ca:Categoria:Autors-S]]
[[cs:Kategorie:Autor-S]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Σ]]
[[en:Category:Authors-S]]
[[es:Categoría:Autores-S]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-S]]
[[hr:Kategorija:Autori-S]]
[[id:Kategori:Pengarang-S]]
[[it:Categoria:Autori-S]]
[[la:Categoria:Scriptor-S]]
[[no:Kategori:Forfattere-S]]
[[ro:Categorie:Autori-S]]
[[ru:Категория:Авторы-С]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-S]]
[[tr:Kategori:Kişiler-S]]
[[uk:Категорія:Автори-С]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-S]]</text>
      <sha1>cqkrvbxaaclrjji4bh1uhr8lo3m0p70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-T</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2342</id>
    <revision>
      <id>14064</id>
      <parentid>8518</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="601" sha1="3j76xeaqplhxsrkskcmpayh9135k0tz" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-Т]]
[[bs:Kategorija:Autori-T]]
[[ca:Categoria:Autors-T]]
[[cs:Kategorie:Autor-T]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Τ]]
[[en:Category:Authors-T]]
[[es:Categoría:Autores-T]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-T]]
[[hr:Kategorija:Autori-T]]
[[id:Kategori:Pengarang-T]]
[[it:Categoria:Autori-T]]
[[la:Categoria:Scriptor-T]]
[[no:Kategori:Forfattere-T]]
[[ro:Categorie:Autori-T]]
[[ru:Категория:Авторы-Т]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-T]]
[[tr:Kategori:Kişiler-T]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-T]]</text>
      <sha1>3j76xeaqplhxsrkskcmpayh9135k0tz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-U</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2343</id>
    <revision>
      <id>14065</id>
      <parentid>8801</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:03:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="9cszkk26g55v24n5jvawu9jiy3p05uk" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-У]]
[[bs:Kategorija:Autori-U]]
[[ca:Categoria:Autors-U]]
[[cs:Kategorie:Autor-U]]
[[en:Category:Authors-U]]
[[es:Categoría:Autores-U]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-U]]
[[hr:Kategorija:Autori-U]]
[[it:Categoria:Autori-U]]
[[la:Categoria:Scriptor-U]]
[[no:Kategori:Forfattere-U]]
[[ro:Categorie:Autori-U]]
[[ru:Категория:Авторы-У]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-U]]
[[tr:Kategori:Kişiler-U]]
[[uk:Категорія:Автори-У]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-U]]</text>
      <sha1>9cszkk26g55v24n5jvawu9jiy3p05uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-V</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2344</id>
    <revision>
      <id>14066</id>
      <parentid>8529</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="5vkywe00d8lbr15idb90rag0aql52yo" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-В]]
[[bs:Kategorija:Autori-V]]
[[ca:Categoria:Autors-V]]
[[cs:Kategorie:Autor-V]]
[[en:Category:Authors-V]]
[[es:Categoría:Autores-V]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-V]]
[[hr:Kategorija:Autori-V]]
[[it:Categoria:Autori-V]]
[[la:Categoria:Scriptor-V]]
[[no:Kategori:Forfattere-V]]
[[ro:Categorie:Autori-V]]
[[ru:Категория:Авторы-В]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-V]]
[[tr:Kategori:Kişiler-V]]
[[uk:Категорія:Автори-В]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-V]]</text>
      <sha1>5vkywe00d8lbr15idb90rag0aql52yo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-W</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2345</id>
    <revision>
      <id>14067</id>
      <parentid>8534</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="440" sha1="lyu11ixuo4kkvhon99qce7hhv0n0cpq" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[ca:Categoria:Autors-W]]
[[cs:Kategorie:Autor-W]]
[[en:Category:Authors-W]]
[[es:Categoría:Autores-W]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-W]]
[[hr:Kategorija:Autori-W]]
[[id:Kategori:Pengarang-W]]
[[it:Categoria:Autori-W]]
[[la:Categoria:Scriptor-W]]
[[no:Kategori:Forfattere-W]]
[[ro:Categorie:Autori-W]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-W]]
[[tr:Kategori:Kişiler-W]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-W]]</text>
      <sha1>lyu11ixuo4kkvhon99qce7hhv0n0cpq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-X</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2346</id>
    <revision>
      <id>14068</id>
      <parentid>8533</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="462" sha1="n1hrmmnaxxm0r7by5k04jyer4p6u4ap" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[ca:Categoria:Autors-X]]
[[cs:Kategorie:Autor-X]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Ξ]]
[[en:Category:Authors-X]]
[[es:Categoría:Autores-X]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-X]]
[[hr:Kategorija:Autori-X]]
[[it:Categoria:Autori-X]]
[[la:Categoria:Scriptor-X]]
[[no:Kategori:Forfattere-X]]
[[ro:Categorie:Autori-X]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-X]]
[[tr:Kategori:Kişiler-X]]
[[vi:Thể loại:Tác gia-X]]</text>
      <sha1>n1hrmmnaxxm0r7by5k04jyer4p6u4ap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-Y</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2347</id>
    <revision>
      <id>14069</id>
      <parentid>8514</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="458" sha1="7hus21pqinefhvg80uozbmcrqxd7an7" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]
[[ca:Categoria:Autors-Y]]
[[cs:Kategorie:Autor-Y]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Υ]]
[[en:Category:Authors-Y]]
[[es:Categoría:Autores-Y]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-Y]]
[[hr:Kategorija:Autori-Y]]
[[id:Kategori:Pengarang-Y]]
[[it:Categoria:Autori-Y]]
[[la:Categoria:Scriptor-Y]]
[[no:Kategori:Forfattere-Y]]
[[ro:Categorie:Autori-Y]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-Y]]
[[tr:Kategori:Kişiler-Y]]</text>
      <sha1>7hus21pqinefhvg80uozbmcrqxd7an7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Autores-Z</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2348</id>
    <revision>
      <id>14070</id>
      <parentid>8515</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T10:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="542" sha1="98zhk2jcbkgmc89l563pghe88cqxptm" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Autores por orde alfabética]]

[[bg:Категория:Автори-З]]
[[bs:Kategorija:Autori-Z]]
[[ca:Categoria:Autors-Z]]
[[cs:Kategorie:Autor-Z]]
[[el:Κατηγορία:Συγγραφείς-Ζ]]
[[en:Category:Authors-Z]]
[[es:Categoría:Autores-Z]]
[[fr:Catégorie:Auteurs-Z]]
[[hr:Kategorija:Autori-Z]]
[[it:Categoria:Autori-Z]]
[[la:Categoria:Scriptor-Z]]
[[no:Kategori:Forfattere-Z]]
[[ro:Categorie:Autori-Z]]
[[ru:Категория:Авторы-З]]
[[sl:Kategorija:Avtorji-Z]]
[[tr:Kategori:Kişiler-Z]]</text>
      <sha1>98zhk2jcbkgmc89l563pghe88cqxptm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Listaref</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2350</id>
    <revision>
      <id>12515</id>
      <parentid>9942</parentid>
      <timestamp>2016-02-04T10:36:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="810" sha1="c2etq54rlmfsvikpryqrcx1k9zm7q0t" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;reflist &lt;!--
 --&gt;{{#if: {{{1|}}}
    | {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}
      | references-column-width 
      | references-column-count references-column-count-{{#if:1|{{{1}}}}} }}
    | {{#if: {{{colwidth|}}}
      | references-column-width }} }}&quot; style=&quot;&lt;!--
 --&gt;{{#if: {{{1|}}}
    | {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}
      | {{column-width|{{#if:1|{{{1}}}}}}}
      | {{column-count|{{#if:1|{{{1}}}}}}} }}
    | {{#if: {{{colwidth|}}}
      | {{column-width|{{{colwidth}}}}} }} }} list-style-type: &lt;!--
 --&gt;{{{liststyle|{{#switch: {{{group|}}}
    | upper-alpha
    | upper-roman
    | lower-alpha
    | lower-greek
    | lower-roman = {{{group}}}
    | #default = decimal}}}}};&quot;&gt;
{{#tag:references|{{{refs|}}}|group={{{group|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c2etq54rlmfsvikpryqrcx1k9zm7q0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Respice Finem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2351</id>
    <revision>
      <id>14394</id>
      <parentid>8277</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T19:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1612]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1250" sha1="4w1zhd8xbtx5novnq5dlf4l7k0hnnd5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|autor=[[Pedro Vázquez de Neira]] 
|dataano=1612
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Morte cruel, esa tredora maña
de roubar de non cato á humana vida
con que ollos á podeche ver comprida
na santa REINA&lt;ref&gt;É un castelanismo.&lt;/ref&gt; que oge&lt;ref name=&quot;gjx&quot;&gt;O uso do iota ('''j''') en &quot;bai'''j'''os&quot; e o gue ('''g''') en &quot;o'''g'''e&quot; débese a que a pronuncia era igual xa daquela ('''j''' e '''g''' representan un mesmo fonema en distintas situacións). Na Idade Media escribiríase bai'''x'''os por ser un son xordo.&lt;/ref&gt; perde España?

Se aquel rancor que te carcome e laña&lt;ref&gt;Abre.&lt;/ref&gt;
che tiña á mao para matar ergida,
non deras noutra parte esa ferida
donde nô fora á lástima tamaña?

Non se torçera aquel fatal costume
y á ley que yguala do morrer na sorte,
os altos Reis, co os baijos&lt;ref name=&quot;gjx&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;b&quot;&gt;A confusión de escribir &quot;'''b'''aixos&quot; e &quot;'''b'''ento&quot; ambos os dous con be ('''b''') débese a que xa daquela a pronuncia era a mesma.&lt;/ref&gt; labradores?

Terrible en fin é teu poder, ó Morte,
pois diante de ti Reis, e señores
son néboa, sombra, poo, son bento&lt;ref name=&quot;b&quot; /&gt; e fume.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
==Notas==
{{Listaref}}
[[Categoría:GL-R]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1612]]</text>
      <sha1>4w1zhd8xbtx5novnq5dlf4l7k0hnnd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Airas Nunes</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2352</id>
    <revision>
      <id>14512</id>
      <parentid>14283</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T08:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="354" sha1="g3oj9w8136e8hy7wslyu0229ocktfkp" xml:space="preserve">{{wikipedia|Airas Nunes}}
''' Airas Nunes''' foi un clérigo e trobador do século XIII nacido moi probablemente en Galicia.

== Obras ==
* [[Bailemos nós já todas trés, ai amigas,]]
* [[Oí oje eu ũa pastor cantar]]

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Trobadores]]
[[Categoría:Autores-N]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>g3oj9w8136e8hy7wslyu0229ocktfkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oí oje eu ũa pastor cantar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2353</id>
    <revision>
      <id>18522</id>
      <parentid>8280</parentid>
      <timestamp>2018-12-04T20:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1612" sha1="sdka0vqx5aky5phgfu55mnitsdt98k8" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Oí oje eu ũa pastor cantar
|autor=[[Airas Nunes]]
|dataano=
|datadía=
|datames=
}}
[[w:Cancioneiro da Biblioteca Vaticana|Cancioneiro da Biblioteca Vaticana]]:  454 ; [[w:Cancioneiro da Biblioteca Nacional|Cancioneiro da Biblioteca Nacional]]: 868 869 870
[[Ficheiro:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf |miniatura |page=400 |Cancioneiro da Biblioteca Nacional ou Cancioneiro Colocci-Brancuti: B&amp;nbsp;868 869 870.]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt; 
Oí  oje eu ũa pastor cantar,
du cavalgava per ũa ribeira,
e a pastor estava senlheira,
e ascondí-me pola ascuitar
e dizía mui ben este cantar:
«So lo ramo verde frolido
:vodas fazen a meu amigo.
::e choran olhos d'amor.»

E a pastor parecía mui ben,
e chorava e estava cantando;
e eu mui passo fui-mi achegando
pola oír, e sol non falei ren;
e dizía este cantar mui ben:
«Ai, estornhinho do avelanedo,
:cantades vós e moiro eu e pen
::e d'amores ei mal».

E eu oí-a sospiar entón
e queixava-se, estando con amores
e fazía a guirlanda de flores.
Des i chorava mui de coraçón
e dizía este cantar entón:
«Que coita ei tan grande de sofrer,
:amar amigo e non o ousar veer!
::E pousarei so l'avelanal.»

Pois que a guirlanda fez a pastor,
foi-se cantando, indo-se en manselinho,
e tornei-me eu logo a meu caminho,
ca de a nojar non ouve sabor.
E dizía este cantar ben a pastor:
«Pela ribeira do río cantando
:ía la virgo d'amor: quen amores
::à, como dormirá, ai bela frol !
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-O]]
[[Categoría:Poesía]]

[[pt:Oí hoj'eu ũa pastor cantar]]</text>
      <sha1>sdka0vqx5aky5phgfu55mnitsdt98k8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ordenanza municipal reguladora da protección da convivencia cidadá fronte ás alteracións sociais derivadas do consumo de bebidas nos espazos públicos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2358</id>
    <revision>
      <id>14507</id>
      <parentid>6813</parentid>
      <timestamp>2016-05-06T21:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16098" sha1="gab40760f4ugshcdiyun4rrbke7vrlg" xml:space="preserve">{{estilo}}
''Expediente'': Resolución da alegación presentada e aprobación definitiva da Ordenanza municipal reguladora da protección da convivencia cidadá fronte ás alteracións sociais derivadas do consumo de bebidas nos espazos públicos.

''Trámite'': Anuncio aprobación definitiva e publicación texto íntegro. O Pleno do Concello, na sesión de data 23 de maio de 2008, por unanimidade, acordou desestimar a alegación presentada contra a aprobación inicial da Ordenanza reguladora da protección da convivencia cidadá fronte ás alteracións sociais derivadas do consumo de bebidas nos espazos públicos e aprobar definitivamente a Ordenanza referida, ordenando a publicación do seu texto íntegro no BOP para a súa entrada en vigor, entrada en vigor que non se producirá ata que transcorra o prazo previsto no art. 65.2 da Lei 7/1985, por remisión do art. 80.2 da mesma Lei.

Texto íntegro:&lt;br&gt;
&quot;PREÁMBULO&lt;br&gt;
Toda sociedade debe rexerse por normas que fagan posible a convivencia. O coñecido como &quot;garrafeo&quot; ou &quot;botellón&quot;, é un fenómeno recente que, desde finais do século pasado, adoptan grupos numerosos de persoas, basicamente mozos e mozas, concentrándose en espazos públicos das cidades para consumir bebidas. Estas concentracións ocasionan evidentes problemas de convivencia ao respecto dos cidadáns e cidadás que viven e desenvolven as principais actividades vitais nas zonas urbanas nas que se produce este fenómeno. Os dereitos das persoas a reunirse, atopan os seus límites nos dereitos dos demais cidadáns e cidadás á protección do medio ambiente, salubridade e saúde pública, libre circulación e ao descanso, xunto coa axeitada conservación e hixiene dos espazos públicos, asemade o fenómeno do garrafeo ou botellón, entraña perigos e riscos para a saúde, especialmente para os menores de idade, que é preciso abordar. Esta problemática debe abordarse desde o Concello como Administración eficaz e próxima á cidadanía, polo que por conseguinte, a presente Ordenanza diríxese a actuar contra aquelas conductas que alteren a convivenza cidadá, mediante molestias ou inmisións non desexábeis, e respectando en todo momento o dereito fundamental de reunión establecido no artigo 21 da [[Constitución española de 1978|Constitución española]] e no seu desenvolvemento pola Lei Orgánica 9/1983, de 15 de xullo. O artigo 10 do noso texto constitucional, establece que a dignidade da persoa, os dereitos inviolábeis que lle son inherentes, o libre desenvolvemento da personalidade, o respecto á Lei e aos dereitos dos demais, son fundamento da orde política e a paz social, e que as normas relativas aos dereitos fundamentais e ás liberdades públicas que a Constitución recoñece, interprétanse de conformidade á [[Declaración Universal dos Dereitos Humanos]], cuxo artigo 24 alude ao dereito ao descanso, dereito igualmente recollido na Xurisprudencia dos nosos tribunais. O xogo destas altas disposicións normativas xunto coa preservación dos imperativos que supoñen os artigos 39.4, 43, 45, 46, 47 e 51 da Constitución, como principios rectores da política social e económica, e o seu recoñecemento, respecto e protección conleva que os poderes públicos fomenten e conxuguen tales valores, sen mingua de facilitar a adecuada utilización do lecer.

Damos por reproducidas as competencias administrativas en materia de réxime local, recollidas amplamente nos artigo 25 da Lei 7/1985, de 2 de abril, Reguladora das Bases de Réxime Local e 80 da Lei 5/1997, de 22 de xullo, de Administración Local de Galicia, exercéndose tales competencias atribuídas ao Concello nos termos establecidos na normativa que delimita o contido da autonomía
municipal.

En harmonía coa nosa afirmación anterior recoñecemos atribucións de especial importancia sobre a xestión e resolución desta problemática, expresamente recollidas neses preceptos, podendo os Municipios realizar actividades complementarias das propias doutras Administracións Públicas en materias concorrentes e tanxenciais coa que nos ocupa, segundo os artigos 28 LBRL e 86 LALG.
Noutra orde de consideracións, obvia referir toda a normativa sectorial reguladora das diferentes vertentes da expresión social, cultural e económica da sociedade, que accesoriamente afecta esta materia.

A Sentenza de 29/09/2003 da Sala do Contencioso- Administrativo do Tribunal Supremo, estableceu que os Concellos, sempre sen contravir as Leis, poden regular sobre materias da propia competencia &quot;nuclear&quot; entre as que cabe considerar as relativas á convivenza e uso dos espazos públicos. A Lei 57/2003, de 16 de decembro de Medidas para a modernización do goberno local, que modifica a amentada Lei 7/1985, no seu Título XI, permite a tipificación e imposición polas entidades locais de infraccións e sancións para unha axeitada ordenación das relacións de convivenza de interese local, e do uso dos seus servizos, equipamentos, infraestructuras, instalacións e espazos públicos.

Determinadas formas de lecer que adoptan algúns sectores da nosa sociedade, non só mozos/as, poden implicar riscos para a propia saúde, independentemente de que, nos atopamos ante fenómenos sociolóxicos producto de causas heteroxéneas, que hai sen dúbida que abordar con normativa e medidas de carácter multidisciplinar, por afectar aos dereitos tratados, mais alá de que, na reconducción de certos excesos na forma de diversión de algúns sectores sociais, non estean exentos de responsabilidade os pais e nais; en consecuencia, con esta Ordenanza o Concello de Pontevedra pretende contribuír a resolver o evidente problema de convivenza que a actividade tratada xera a un sector dos/as nosos/as concidadáns/ás.

Nada mellor que a potestade regulamentaria do Concello e a facultade de intervir na actividade dos/as cidadáns/ás mediante Ordenanzas, de longa tradición no eido local, consonte cos artigos 4 e 84 da Lei 7/1985 e 1 do Regulamento de Servizos das Corporacións Locais, para que ao abeiro de todas as xustificacións expostas, se elabore a presente&lt;br&gt;
Ordenanza.

'''CAPÍTULO I'''&lt;br&gt;
DISPOSICIÓNS XERAIS&lt;br&gt;
''ARTIGO 1.—FUNDAMENTO DA ORDENANZA''&lt;br&gt;
Esta ordenanza ten o seu fundamento na defensa e servizo da convivenza cidadá, considerada dentro do respecto común e xeral ao dereito dos cidadáns á protección do medio ambiente e á salubridade e saúde pública e individual, á protección dos menores na prevención das drogodependencias, ao dereito á intimidade e descanso no domicilio e á ordenada xestión e utilización das vías e espazos públicos do Termo Municipal, para evitar, dentro das esixencias do principio de legalidade adaptado ao ámbito local, a alteración e menoscabo deses dereitos e o uso abusivo e excluínte sobre o patrimonio público común que provoca a concentración de persoas para o consumo de bebidas nos espazos públicos.

''ARTIGO 2.—OBXECTO DA ORDENANZA''&lt;br&gt;
O obxecto da presente ordenanza é o de protexer a natural utilización dos espazos públicos pola cidadanía, evitando un uso específico, excluínte e abusivo de ditos espazos, dirixido ao consumo de bebidas alterando a normal convivenza cidadá. En tal senso, a estes efectos, inclúese no concepto de convivenza cidadá, o dereito de cada persoa ao descanso e disfrute dos espazos públicos, regulado na lexislación sectorial e disposicións de desenvolvemento en materia dos dereitos a un medio ambiente adecuado e á salubridade e saúde pública, protección fronte o ruído e a contaminación acústica, residuos sólidos urbanos e limpeza viaria. Para facer efectivo o obxecto da presente Ordenanza, o Concello de Pontevedra adoptará medidas como:&lt;br&gt;a) Accións para a prevención entre os mozos e mozas sobre o consumo de alcohol e outras sustancias e no respecto ao contorno e á veciñanza, fomentando o diálogo con:
#—Organizacións veciñais.
#—Organizacións de pais e nais.
#—Organizacións xuvenís.
b) Accións de prevencións en centros educativos, en colaboración con outras áreas : educación , saúde, etc.&lt;br&gt;c) Accións para a información a través de campañas sobre o consumo responsable de alcohol e campañas de convivenza cívica e social.

'''CAPÍTULO II'''&lt;br&gt;
PROHIBICIÓNS E LIMITACIÓNS&lt;br&gt;
''ARTIGO 3.—ACTIVIDADES PROHIBIDAS''&lt;br&gt;
#Queda prohibida a permanencia e concentración de persoas nas vías e zonas públicas consumindo bebidas cando alteren a convivenza cidadá, considerada como tal nos termos desta Ordenanza. A anterior prohibición queda sen efecto naqueles espazos públicos reservados expresamente para o consumo de bebidas, como terrazas e veladores, consonte co disposto na Ordenanza Municipal reguladora da instalación e utilización de veladores nas vías públicas (BOP nº 180 de 18/9/97) así como feiras, romarías, festas e festexos populares, ou naqueles outros supostos que dispoñan da correspondente autorización ou licenza municipal, sempre que a mesma non implique alteracións dos dereitos e valores aos que atende esta disposición de carácter xeral.
#En atención aos preceptos anteriores, prohíbese nas vías e zonas públicas, a distribución e subministro de bebidas, incluso dende vehículos automóbiles, caravanas, carros, barracas ou similares, se realicen a título oneroso ou gratuíto, bardante nos supostos expresamente autorizados polo Concello.
#Igualmente, prohíbese a distribución e venda de bebidas alcohólicas, independentemente do seu grao alcohólico, destinadas ao consumo fóra do propio establecemento de venda, entre as 22:00 e as 9:00 horas do día seguinte, agás nos supostos de veladores e terrazas de establecementos adicados á restauración ou hostelaría, así como en festas, feiras, romarías, e festexos populares previa autorización.

''ARTIGO 4.—ESPAZOS PRIVADOS''&lt;br&gt;
Cando as actividades ás que se refire o artigo 3.1, se realicen en espazos privados, sen autorización ou licenza, nos supostos referidos á alteración da convivenza atenderase ao establecido na vixente lexislación e disposicións de desenvolvemento de protección do medio ambiente contra o ruído e a contaminación acústica e a Ordenanza Municipal de razón (BOP nº 110 de 9/6/00).

'''CAPÍTULO III'''&lt;br&gt;
RÉXIME DE INFRACCIÓNS E SANCIÓNS&lt;br&gt;
''ARTIGO 5.—INFRACCIÓNS''&lt;br&gt;
#Consideraranse infraccións administrativas, en relación coa presente Ordenanza, aquelas accións contrarias ao establecido nas súas disposicións.
#As infraccións clasifícanse en moi graves, graves e leves, atendendo á tipificación e criterios establecidos no artigo 140 da Lei 7/1985, de 2 de abril, Reguladora das Bases de Réxime Local.
#Son infraccións moi graves:&lt;br&gt;a) O impedimento do uso dun servizo público por outra ou outras persoas con dereito a súa utilización, ou o impedimento ou a grave e relevante obstrucción ao normal funcionamento dun servizo público.&lt;br&gt;b) A comisión conxunta das conductas prohibidas nos apartados 1 e 2 do artigo 3 desta Ordenanza.&lt;br&gt;c) A comisión no termo dun ano de mais dunha falta grave cando a primeira delas se declarara firme en vía administrativa.
#Son infraccións graves:&lt;br&gt;a) A obstrucción ao normal funcionamento dun servizo público.&lt;br&gt;b) A comisión daquelas conductas prohibidas nos artigos 3.2 e 3.3 desta Ordenanza.&lt;br&gt;c) A comisión no termo dun ano de mais dunha falta leve cando a primeira delas se declarara firme en vía administrativa.
#Son infraccións leves todas aquelas conductas que vulneren o disposto no artigo 3.1 desta Ordenanza.

''ARTIGO 6.—SANCIÓNS''&lt;br&gt;
#Consonte co disposto no artigo 141 da Lei 7/1985, de 2 de abril, as sancións establecidas para as anteriores infraccións serán as seguintes:&lt;br&gt;a) As infraccións moi graves, multa de ata 3.000 euros.&lt;br&gt;b) As graves, multa de ata 1.500 euros.&lt;br&gt;c) As leves, multa de ata 750 euros.
#Para a gradación da sanción a aplicar consideraranse especialmente os seguintes criterios:&lt;br&gt;a) A existencia de intencionalidade.&lt;br&gt;b) A natureza dos prexuízos causados.&lt;br&gt;c) A reincidencia.&lt;br&gt;d) A transcendencia da infracción.&lt;br&gt;e) A capacidade económica da persoa infractora.&lt;br&gt;f) O beneficio obtido.
#Por reincidencia enténdese a comisión no termo dun ano de máis dunha infracción da mesma natureza cando así fora declarada por resolución firme.

''ARTIGO 7.—PROCEDEMENTO SANCIONADOR''&lt;br&gt;
#A potestade sancionadora aquí regulada e a esixencia de responsabilidade exercerase de conformidade co establecido na Lei 30/1992, do 26 de novembro, de Réxime Xurídico das Administración Públicas e do Procedemento Administrativo Común e tamén, no primeiro caso, no seu Regulamento polo que se aproba o procedemento para o exercicio da potestade sancionadora, Real Decreto 1398/1993, do 4 de agosto. Consonte con esa norma legal e co Título XI da Lei 7/1985, de 2 de abril, as responsabilidades administrativas e sancións que se deriven do procedemento sancionador serán compatibles coa esixencia ao infractor da reposición da situación alterada por este ao seu estado orixinal, e mesmo sen prexuízo das responsabilidades doutro tipo que poidan concorrer.
#Os feitos constatados por axentes ou funcionarios/ as aos/ás que se recoñece a condición de autoridade, e que se formalicen en documento público observando os requisitos legais pertinentes, terán valor probatorio sen prexuízo das probas que en defensa dos respectivos dereitos ou intereses poidan sinalar ou achegar os/as propios/as cidadáns/ás.
#Os feitos declarados probados por resolucións xudiciais penais firmes vincularán ao Concello respecto dos procedementos sancionadores que substancien.

''ARTIGO 8.—RESPONSABILIDADE''&lt;br&gt;
#Poderán ser sancionadas por feitos constitutivos de infraccións administrativas a esta Ordenanza as persoas que resulten responsables dos mesmos aínda a título de simple inobservancia.
#Os/as pais, nais, titores/as ou gardadores/as polas accións dos/as menores de idade que dependen deles/as serán responsables civís subsidiarios, no seu caso.

''ARTIGO 9.—COMPETENCIA SANCIONADORA''&lt;br&gt;
O exercicio da potestade sancionadora correspóndelle a Xunta de Goberno Local segundo o artigo 127.1.l) da Lei 7/1985, de 2 de abril, Reguladora das Bases de Réxime Local, agás que consonte á normativa sectorial correspondente se atribúa a outro órgano.

DISPOSICIÓN ADICIONAL&lt;br&gt;
O importe das sancións económicas obtidas pola aplicación desta Ordenanza, quedará afecto e debe rá destinarse integramente a financiar programas municipais de lecer para a mocidade de fomento da convivenza.

DISPOSICIÓN DERROGATORIA&lt;br&gt;
Quedan derrogadas cantas disposicións municipais de igual ou inferior rango se opoñan ao disposto nesta Ordenanza.

DISPOSICIÓNS FINAIS&lt;br&gt;
''Primeira''.—Queda facultada a Alcaldía do Concello de Pontevedra para dictar cantas instruccións resulten precisas para a adecuada interpretación e aplicación desta Ordenanza.&lt;br&gt;
''Segunda''.—A presente Ordenanza publicarase no Boletín Oficial da Provincia e entrará en vigor unha vez inserido completamente o seu texto íntegro e transcorrido o prazo de quince días previsto nos artigos 70.2 e 65.2 da Lei 7/1985, de 2 de abril, Reguladora de Bases de Réxime Local.&quot;

RECURSOS PROCEDENTES&lt;br&gt;
Contra este acordo poderá interporse recurso contencioso-administrativo ante a Sala do contencioso– administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, no prazo de 2 meses a contar desde o día seguinte ó da súa publicación (arts 10 e 46 da Lei 29/1998). Isto sen prexuízo de interpor calquera outro recurso que se entenda máis procedente e sexa conforme a Dereito.

O que se fai público para xeral coñecemento e para os efectos legais procedentes, coa reserva á que se refire o artigo 92-2 do Regulamento orgánico do Pleno e as súas comisións (publicado no BOP nº 248 de 28-12-2005).

Pontevedra, 28 de xaneiro de 2008. O Secretario Xeral do Pleno, José Luis Mato Rodríguez.
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Documentos legais do concello de Pontevedra]]</text>
      <sha1>gab40760f4ugshcdiyun4rrbke7vrlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bailias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2359</id>
    <revision>
      <id>19012</id>
      <parentid>18997</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:Elvire|Elvire]]</comment>
      <origin>8256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="8rrk2a2n2ehv0mkfpfvnem4fusdow3z" xml:space="preserve">Autor : [[Joán Zorro]]&lt;br /&gt;
[[w:Cancioneiro da Biblioteca Vaticana|Cancioneiro da Biblioteca Vaticana]] : 761 [[w:Cancioneiro da Biblioteca Nacional|Cancioneiro da Biblioteca Nacional]] : 1158
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt; 
Bailemos agora, por Deus, ai velidas,
so aquestas avelaneiras frolidas,
e quem for velida como nós, velidas,
:::se amigo amar,
so aquestas avelaneiras frolidas
:::verrá bailar.

Bailemos agora, por Deus, ai loadas,
so aquestas avelaneiras granadas,
e quen for loada como nós, loadas,
:::se amigo amar,
so aquestas avelaneiras granadas
:::verrá bailar.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Categoría:GL-B]]
[[Categoría:Poesía]]

[[pt:Bailemos agora, por Deus, ai velidas]]</text>
      <sha1>8rrk2a2n2ehv0mkfpfvnem4fusdow3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bailemos nós já todas trés, ai amigas,</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2360</id>
    <revision>
      <id>18521</id>
      <parentid>8258</parentid>
      <timestamp>2018-12-04T20:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="5yzdhjjeimop14zm4l08uexwoqhbso4" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} (B 879 / V 462)
|autor=[[Airas Nunes]]
}}
[[Ficheiro:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf |miniatura |page=403 |Cancioneiro da Biblioteca Nacional ou Cancioneiro Colocci-Brancuti: B&amp;nbsp;879.]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt; 
Bailemos nós já todas trés, ai amigas,
so aquestas avelaneiras frolidas,
e quem for velida como nós, velidas,
:::se amigo amar,
so aquestas avelaneiras frolidas
:::verrá bailar.

Bailemos nós já todas trés, ai irmãas,
so aqueste ramo d'estas avelãas
e quem for louçãa, como nós, louçãas,
:::se amigo amar,
so aqueste ramo d'estas avelãas
:::verrá bailar.

Por Deus, ai amigas, mentre al non fazemos,
so aqueste ramo frolido bailemos,
e quen ben parecer, como nós parecemos, 
:::se amigo amar,
so aqueste ramo so lo que nós bailemos
:::verrá bailar.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Categoría:GL-B]]
[[Categoría:Poesía]]
[[pt:Bailemos nós ja todas tres, ai amigas]]</text>
      <sha1>5yzdhjjeimop14zm4l08uexwoqhbso4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pacto de Compostela de 1933</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2395</id>
    <revision>
      <id>13531</id>
      <parentid>5133</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1933]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4977" sha1="0dlg0cdvgbeuwhhhm1di99amqod2gjc" xml:space="preserve">'''Pacto de Compostela''' ou '''Galeuzca''', asinado o 25 de xullo de 1933 na cidade de Compostela. O texto foi traducido ó galego por Alexandre Bóveda. O texto é o seguinte:

Os que enbaixo asinan, axuntados na cibdade de Compostela, no serán do Dia de galiza do mil novecentos trinta e tres, en representazón de orgaizazons  nazonalistas de Catalunya, Euzkadi e Galiza, acordan: 

1º. - Crear GALEUZCA como orgaismo ancarregado das relazóns antre istas 
tres nazonalidades.

2°.-istas relazóns concíbense coa amplitude de relazóns internazonales en toldo'os seus aspectos. N'oustante, han de figurar como tarefas principales de GALEUZCA:&lt;br&gt;
A) Precurar o conocimento mutuo de tolda'as caraiteristicas nazonales de cada pobo e da sua historia; &lt;br&gt;
B) A informazón sobre dos seus aituales movimentos nazonalistas; e a publicidade de told'os feitos importantes que en cada nazón adveñan;&lt;br&gt; 
C) O estudo das custións que afecten ás relazóns antre tres nazonalidades.&lt;br&gt;
D) A propaganda internazonal nos asuntos que atingan ás tres nazonalidades.

3º.- En cada nazón formaráse un Consello integrado por un representante de cada unha das organizazóns de caraiter nazonalista adhidas a GALEUZCA e das que adhiran no porvir.
&lt;br&gt;Iste Consello nomeará, de común acordo cos das outras nazonalidades os membros que comporán o Segredariado que GALEUZCA terá en cada un dos tres países, nos que eisistirán datos e informazóns sobre de toldo'os aspectos da vida de cada unha das tres nazonalidades.
&lt;br&gt;Pra desenrolar as bases contidas n'ista aita, celebraráse en Euzkadi no mes de Outubre vindeiro, unha conferencia dos tres Consellos que terá caraiter constituinte, sin perxuizo de que os Consellos e Segredariados nazonales escomenzen axiña a sua laboura.
&lt;br&gt;O Segredariado de GALEUZCA en Euzkadi, que aituará provisioalmente coma Segredaria Xeral, queda facultado pra determinar a data d'ista Conferencia.

4º.- O Segredariado residente en cada nazonalidade estará formado por elementos das tres nazonalidades, correndo os gastos que se orixinen a cárrego dos respeitivos Consellos. Poráse un especial coidado en que istes elementos inda que patriotas recoñecidos e merecentes da confianza dos orgaismos de cada nazonalidade, non teñan unha aituazón de política partidista.

5º.- Os segredariados terán un local propio, ou ao menos estarán domiciliados en locales d'entidades de caraiter patriótico e cultural.

6º.- Cada Segredariado poderá nomear persoas especializadas pra formar Comités encarregados do estado de aspectos particulares da vida de relazón antre as tres nazóns.

7º.- Ao menos unha vegada ao ano terá lugar unha Conferencia antre os Segredariados das tres nazóns ou os seus representantes, coa finalidade de facilitar a coordinación das suas tarefas.

8º.- A conformidade que prestan a istas bases os que en baixo asinan queda condizioada a ratifícazón que ás mesmas agardan que han de prestar as organizazóns que representan.

FIRMAS.- Batista i Roca (de Palestra) - Joseph Girona (de Palestra) - Pau Vila (d'Acció Catalana Republicana) - Joseph Pich Salarie (De Unió Democrática de Catalunya) - Pau Muñoz Castanyer (D'Unió Democrática de Catalunya) - Donxandabaratz'tar Josu (de Euzkadi-Buru-Batzar) - Errezola'tar Joseba (de E.B.B.) - Isusi'tar Estepan (De Euzkadi-Buru-Batzar) - Irujo'tar Imanol (de N.B.B.) - Alvaro das Casas (De Ultreya) - Alexandre Bóveda (Do Partido Galeguista).

==Modificación==
Na vila de Bilbao, do pais Euzkadi a trinta de Xullo de mil novecentos trinta e tres, xuntanse os siñantes da aita de Compostela co-a finalidade de dar conta das suas xestions ás representazóns de Euzkadi e Catalunya que non poideron concurrir á devandita conversa e lerlles o orixinal da aita asiñada. Asisten todol'os seus asiñantes co-a esceizón dos seores Don Alexandre Bóveda e Don Estaban de Isusi. Por unanimidade acordase modificar o apartado D) do artigo 2° neste senso:

D). A propaganda e aizon internazional nos asuntos que atingan as tres nazonalidades.&lt;br&gt;
Tamen por unanimidade acordase fixar nun mes, a decorrer dende esta data, o prazo no que os partidos e organizazons dos tres paises teñan de ratificar a asiñatura dos seus representantes.&lt;br&gt;
Os seores Joan Esterilch de Lliga Catalana, Dr. Joseph Riera i Punti de Esquerra Republicana de Catalunya, Don Andrés Perea de Acción Nacionalista Vasca e Don Manuel Carrasco Formiguera de Unió Democrática de Catalunya manifestan a sus adhesión ás bases do citado acordo e todol'os asiñantes a sua conformidade as modificazóns consiñadas nesta aita.

FIRMAS.- J. Estelrich (De Lliga Catalana) - Manuel Carrasco Formiguera (De Unió Democrática de C.) - Andrés Perea (Acción Nacionalista Vasca) - Don Joseph Riera Punti (Esquerra R. de C.) - Batista i Roca - Pau Vila - Doxandabaratz'tar Josu - Girona - Alvaro das Casas - Rosend Pich - Pau Muñoz Castanyer - Errezola'tar Joseba -.

[[Categoría:1933]]</text>
      <sha1>0dlg0cdvgbeuwhhhm1di99amqod2gjc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rima I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2398</id>
    <revision>
      <id>13486</id>
      <parentid>8278</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T11:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Traducións do castelán]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="735" sha1="s8u8clis6h4qhnnonb4ilaqvd3swczn" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Rima I 
|autor=[[Gustavo Adolfo Bécquer]]
|data=
}}

&lt;div class=&quot;prose&quot;&gt;&lt;poem&gt;
Eu sei un himno xigante e estraño
que anuncia na noite do alma unha aurora,
e estas páxinas son deste himno
cadencias que o aire dilata nas sombras. 
  

Eu quixera escribilo, do home
domando o rebelde, ruín idioma, 
con palabras que fosen a un tempo 
suspiros e risas, cores e notas. 

  
Pero en vano é loitar; que non hai cifra 
capaz de encerralo, e apenas, oh fermosa! 
Se, tendo nas miñas mans as túas,
puidera, ao oído, cantarcho a soas.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt; 
&lt;br&gt;&lt;br&gt;
-------
{{Idioma orixinal|es|Rima_I|Rima I}}
{{Rimas Bécquer}}
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-R]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]

[[es:Rima I]]</text>
      <sha1>s8u8clis6h4qhnnonb4ilaqvd3swczn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Rimas Bécquer</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2399</id>
    <revision>
      <id>21709</id>
      <parentid>13485</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T17:08:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2266" sha1="n6qqegyj3nqhctf5kkz2c2c5lu97lf3" xml:space="preserve">{{Navbox 
| name       = Rimas Bécquer
| title      = [[Rimas (Bécquer)|Rimas]] de [[Gustavo Adolfo Bécquer]]
| state      = plain
| listclass  = hlist
| list1      =  [[Rima I|I]] - [[Rima II|II]] - [[Rima III|III]] - [[Rima IV|IV]] - [[Rima V|V]] - [[Rima VI|VI]] - [[Rima VII|VII]] -  [[Rima VIII|VIII]] - [[Rima IX|IX]] - [[Rima X|X]] - [[Rima XI|XI]] - [[Rima XII|XII]] - [[Rima XIII|XIII]] - [[Rima XIV|XIV]] - [[Rima XV|XV]] - [[Rima XVI|XVI]] - [[Rima XVII|XVII]] - [[Rima XVIII|XVIII]] - [[Rima XIX|XIX]] - [[Rima XX|XX]] - [[Rima XXI|XXI]] - [[Rima XXII|XXII]]
[[Rima XXIII|XXIII]] - [[Rima XXIV|XXIV]] - [[Rima XXV|XXV]] - [[Rima XXVI|XXVI]] - [[Rima XXVII|XXVII]] - [[Rima XXVIII|XXVIII]] - [[Rima XXIX|XXIX]] - [[Rima XXX|XXX]] - [[Rima XXXI|XXXI]] - [[Rima XXXII|XXXII]] - [[Rima XXXIII|XXXIII]] - [[Rima XXXIV|XXXIV]] - [[Rima XXXV|XXXV]] - [[Rima XXXVI|XXXVI]] - [[Rima XXXVII|XXXVII]] - [[Rima XXXVIII|XXXVIII]] - [[Rima XXXIX|XXXIX]] - [[Rima XL|XL]] - [[Rima XLI|XLI]] - [[Rima XLII|XLII]] - [[Rima XLIII|XLIII]] - [[Rima XLIV|XLIV]] - [[Rima XLV|XLV]] - [[Rima XLVI|XLVI]] - [[Rima XLVII|XLVII]] - [[Rima XLVIII|XLVIII]] - [[Rima XLIX|XLIX]] - [[Rima L|L]] - [[Rima LI|LI]] - [[Rima LII|LII]] - [[Rima LIII|LIII]] - [[Rima LIV|LIV]] - [[Rima LV|LV]] - [[Rima LVI|LVI]] - [[Rima LVII|LVII]] - [[Rima LVIII|LVIII]] - [[Rima LIX|LIX]] - [[Rima LX|LX]] - [[Rima LXI|LXI]] - [[Rima LXII|LXII]] - [[Rima LXIII|LXIII]] - [[Rima LXIV|LXIV]] - [[Rima LXV|LXV]] - [[Rima LXVI|LXVI]] - [[Rima LXVII|LXVII]] - [[Rima LXVIII|LXVIII]] - [[Rima LXIX|LXIX]] - [[Rima LXX|LXX]] - [[Rima LXXI|LXXI]] - [[Rima LXXII|LXXII]] - [[Rima LXXIII|LXXIII]] - [[Rima LXXIV|LXXIV]] - [[Rima LXXV|LXXV]] - [[Rima LXXVI|LXXVI]] - [[Rima LXXVII|LXXVII]] - [[Rima LXXVIII|LXXVIII]] - [[Rima LXXIX|LXXIX]] - [[Rima LXXX|LXXX]] - [[Rima LXXXI|LXXXI]] - [[Rima LXXXII|LXXXII]] - [[Rima LXXXIII|LXXXIII]] - [[Rima LXXXIV|LXXXIV]] - [[Rima LXXXV|LXXXV]] - [[Rima LXXXVI|LXXXVI]] - [[Rima LXXXVII|LXXXVII]] - [[Rima LXXXVIII|LXXXVIII]] - [[Rima LXXXIX|LXXXIX]] - [[Rima XC|XC]] - [[Rima XCI|XCI]] - [[Rima XCII|XCII]] - [[Rima XCIII|XCIII]] - [[Rima XCIV|XCIV]] - [[Rima XCV|XCV]] - [[Rima XCVI|XCVI]] 
}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de navegación|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n6qqegyj3nqhctf5kkz2c2c5lu97lf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rima XIX</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2400</id>
    <revision>
      <id>13487</id>
      <parentid>8279</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T11:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Traducións do castelán]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="494" sha1="h4xmcly7ddsgg34k08i2hryu30gyszw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Rima XIX 
|autor=[[Gustavo Adolfo Bécquer]]
|data=
}}

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
Cando sobre o peito inclinas &lt;br&gt;
a melancólica fronte, &lt;br&gt;
unha azucena tronzada &lt;br&gt;
seméllasme. &lt;br&gt;
  

Porque ao darche a pureza, &lt;br&gt;
de que é símbolo celeste, &lt;br&gt;
como a ela fíxoche Deus &lt;br&gt;
de ouro e de neve. &lt;br&gt;
&lt;/div&gt; 


{{Idioma orixinal|es|Rima_XIX|Rima XIX}}
{{Rimas Bécquer}}
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-R]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]

[[es:Rima XIX]]</text>
      <sha1>h4xmcly7ddsgg34k08i2hryu30gyszw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Idioma orixinal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2401</id>
    <revision>
      <id>17022</id>
      <parentid>13484</parentid>
      <timestamp>2017-11-02T11:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="dyc8oopegme2ydxicuwjyi2rmppnurj" xml:space="preserve">*[[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] ''Este texto é unha tradución. Vexa a obra na súa lingua orixinal en: '''[[:{{{1}}}:{{{2}}}|{{{3}}}]]'''''</text>
      <sha1>dyc8oopegme2ydxicuwjyi2rmppnurj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Editar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2402</id>
    <revision>
      <id>9332</id>
      <parentid>9331</parentid>
      <timestamp>2013-07-24T21:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>13 revisións de [[:w:Modelo:Editar]]</comment>
      <origin>9332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="qo8w5cxedf2ifm6qgo0kiukt5gu0d8h" xml:space="preserve">&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot; style=&quot;font-size:smaller&quot;&gt;[{{SERVER}}{{localurl:{{{1|{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}}}}|action=edit}} {{{2|editar}}}]&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qo8w5cxedf2ifm6qgo0kiukt5gu0d8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Uso de marcador</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2403</id>
    <revision>
      <id>19180</id>
      <parentid>17931</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3370" sha1="6z6i5ws3ziyv7ee3o3n2f6xmj2fpm6s" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;clear:both; margin: 2em auto auto; background:{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Módulo|#ECFCF4|#FFDB58}}; padding:5px; border: 1px dotted black; font-size:100%; line-height:125%;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;float:right; font-size:smaller;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[ [[Wikisource:Lista de mensaxes predefinidas|máis información]] | [{{fullurl:{{{1|{{FULLPAGENAME}}/uso}}}|action=history}} ver o historial] | {{purgar|purgar}} | {{#if:{{{1|}}}|{{editar|{{{1|}}}|editar as instrucións}}|{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/uso|{{editar|{{FULLPAGENAME}}/uso|editar as instrucións}}|&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;'''[{{fullurl:{{FULLPAGENAMEE}}/uso|action=edit&amp;amp;preload=Modelo:Uso_de_marcador/precarga}} crear as instrucións]'''&lt;/span&gt;}}}} | {{#if:{{{1|}}}|[[{{{1|}}}|ver as instrucións]]|[[{{FULLPAGENAME}}/uso|ver as instrucións]]}} ]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: left; font-weight: bold; font-size:120%;&quot;&gt;[[Ficheiro:Test Template Info-Icon - Version (2).svg|50px]] Indicacións de uso do {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Módulo|módulo|modelo}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;background:#ffffff; padding:5px; margin:5px; border:1px dotted black;&quot;&gt;
{{#if:{{{contido|}}}|{{{contido}}}|{{#if:{{{1|}}}|{{{{{1|}}}}}|{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/uso|{{{{FULLPAGENAME}}/uso}}|''Aínda non se redactaron as instrucións sobre como usar este {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Módulo|módulo|marcador}}.''&lt;br /&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;'''''[{{fullurl:{{FULLPAGENAMEE}}/uso|action=edit&amp;amp;preload=Modelo:Uso_de_marcador/precarga}} Engadir a explicación sobre o seu uso.]'''''&lt;/span&gt;}}}}}}
&lt;div style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:right; font-size:smaller;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[ [[Wikisource:Lista de mensaxes predefinidas|máis información]] | [{{fullurl:{{{1|{{FULLPAGENAME}}/uso}}}|action=history}} ver o historial] | {{purgar|purgar}} | {{#if:{{{1|}}}|{{editar|{{{1|}}}|editar as instrucións}}|{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/uso|{{editar|{{FULLPAGENAME}}/uso|editar as instrucións}}|&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;'''[{{fullurl:{{FULLPAGENAMEE}}/uso|action=edit&amp;amp;preload=Modelo:Uso_de_marcador/precarga}} crear as instrucións]'''&lt;/span&gt;}}}} | {{#if:{{{1|}}}|[[{{{1|}}}|ver as instrucións]]|[[{{FULLPAGENAME}}/uso|ver as instrucións]]}} ]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Módulo||&lt;small&gt;''Este recadro non aparecerá no artigo.''&lt;/small&gt;}}&lt;div style=&quot;clear: both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;clear: both; margin: 0.2em 0; border: 1px dotted black; background-color:{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Módulo|#ECFCF4|#FFDB58}}; color:#000; padding: 0.25em 0.9em; font-style: italic&quot;&gt;{{#ifexist:{{{1|{{FULLPAGENAME}}/uso}}}|Esta documentación está transcluída desde [[{{{1|{{FULLPAGENAME}}/uso}}}]].}} Os editores poden probar cambios no mesmo en [[{{FULLPAGENAME}}/probas]].&lt;br /&gt;Por favor, engade as categorías na [[{{FULLPAGENAME}}/uso|subpáxina de documentación]] e os interwikis no [[d:|Wikidata]]. Ver as [[Especial:Índice de prefixos/{{FULLPAGENAME}}/|subpáxinas deste {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Módulo|módulo|modelo}}]].&lt;/div&gt;{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/uso||{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Módulo|{{#if:{{{contido|{{{1|}}}}}}||[[Categoría:Wikisource:Módulos sen instruccións de uso]]}}|{{#ifeq:{{Str left|{{PAGENAME}}|12}}|Country data||{{#if:{{{contido|{{{1|}}}}}}||[[Categoría:Wikisource:Modelos sen instruccións de uso]]}}}}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6z6i5ws3ziyv7ee3o3n2f6xmj2fpm6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Declaración de Xenebra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2417</id>
    <revision>
      <id>13570</id>
      <parentid>13569</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T21:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1980" sha1="6wre6ycvr0tlnap0143772k624q56eb" xml:space="preserve">'''Declaración de Xenebra'''

''Adoptada pola 2ª Asemblea Xeral da A.M.M. en Xenebra, Suíza, en setembro de 1948 e enmendada pola 22ª Asemblea Médica Mundial Sydney, Australia, agosto 1986 e a 35ª Asemblea Médica Mundial Venecia, Italia, outubro 1983 e a 46ª Asemblea Xeral da AMM Estocolmo, Suecia, setembro 1994 e revisada na súa redacción pola 170ª Sesión do Consello Divonne-lles-Bains, Francia, maio 2005, e pola 173ª Sesión do Consello, Divonne-lles-Bains, Francia, maio 2006.''

NO MOMENTO DE SER ADMITIDO COMO MEMBRO DA PROFESIÓN MÉDICA:
:PROMETO SOLEMNEMENTE consagrar a miña vida ao servizo da humanidade;
:OUTORGAR aos meus mestres o respecto e a gratitud que merecen;
:EXERCER a miña profesión a conciencia e dignamente;
:VELAR ante todo pola saúde do meu paciente;
:GARDAR E RESPECTAR os segredos confiados a min, ata despois do falecemento do paciente;
:MANTER, por todos os medios ao meu alcance, o honor e as nobres tradicións da profesión médica;
:CONSIDERAR como irmáns e irmás os meus colegas;
:NON PERMITIREI que consideracións de idade, enfermidade ou incapacidade, credo, orixe étnica, sexo, nacionalidade, afiliación política, etnia, orientación sexual, clase social ou calquera outro factor se interpoñan entre os meus deberes e o meu paciente;
:VELAR co máximo respecto pola vida humana;
:NON EMPREGAR os meus coñecementos médicos para contravir as leis humanas, ata baixo ameaza;
:FAGO ESTAS PROMESAS solemne e libremente, baixo a miña palabra de honor.
&lt;div class=&quot;noprint&quot; style=&quot;clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 250px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float: left;&quot;&gt;[[Imaxe:Wikipedia-logo-en.png|50px|none|Wikipedia]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left: 60px;&quot;&gt;Vexa o artigo da [[w:|Galipedia]] acerca de '''[[w:Declaración de Xenebra (medicina)|Declaración de Xenebra]]'''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Obras]]</text>
      <sha1>6wre6ycvr0tlnap0143772k624q56eb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User pt-4</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2418</id>
    <revision>
      <id>5206</id>
      <parentid>5201</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>5206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="591" sha1="ez58og0xgchz8it181bgedgs2n771ro" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #FFFF00 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFFF99&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFFF00;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''pt-4'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Este usuário tem domínio do '''[[:Category:Usuario pt|português]]'''  '''[[:Category:Usuario pt-4|similar ao de um nativo]]'''.
|}&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario pt|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario pt-4|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|PT4]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ez58og0xgchz8it181bgedgs2n771ro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User gv-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2419</id>
    <revision>
      <id>6734</id>
      <parentid>5208</parentid>
      <timestamp>2009-06-22T21:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="584" sha1="o0w3yf0k1ijo3f7e0w9ot72v4lj8vbh" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''gv-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Ta tushtey '''[[:Categoría:Usuario gv-2|meanagh]]''' ny '''[[:Categoría:Usuario gv|Gailck]]''' ec yn theay-ymmydee shoh.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario  gv|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario  gv-2|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|GV2]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0w3yf0k1ijo3f7e0w9ot72v4lj8vbh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Caixas de idioma de usuario</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2420</id>
    <revision>
      <id>5204</id>
      <timestamp>2009-03-27T09:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Caixas de usuario]]&quot;</comment>
      <origin>5204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="e9llzenfvtfnqt33fykaqy81mosbshz" xml:space="preserve">[[Categoría:Caixas de usuario]]</text>
      <sha1>e9llzenfvtfnqt33fykaqy81mosbshz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Caixas de usuario</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2421</id>
    <revision>
      <id>5205</id>
      <timestamp>2009-03-27T09:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>5205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pt-4</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2422</id>
    <revision>
      <id>5207</id>
      <timestamp>2009-03-27T09:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Usuario pt|4]]&quot;</comment>
      <origin>5207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="s819c70igu9wmdwngvbxg5kqeidyo3k" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuario pt|4]]</text>
      <sha1>s819c70igu9wmdwngvbxg5kqeidyo3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario gv-2</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2423</id>
    <revision>
      <id>5211</id>
      <parentid>5209</parentid>
      <timestamp>2009-03-27T09:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="lfe4tf3pnm49q616wybbyxo013doyy1" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuario gv|2]]</text>
      <sha1>lfe4tf3pnm49q616wybbyxo013doyy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario gv</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2424</id>
    <revision>
      <id>5210</id>
      <timestamp>2009-03-27T09:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Usuarios por lingua|Gv]]&quot;</comment>
      <origin>5210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="srn8yl2ip85b79s6ywsvwub0muz307s" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuarios por lingua|Gv]]</text>
      <sha1>srn8yl2ip85b79s6ywsvwub0muz307s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Datahora</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2425</id>
    <revision>
      <id>14630</id>
      <parentid>5228</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T15:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="n927syfv6716bz0nmmepjfogbm4wktb" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;background: #fff; box-shadow: 1px 1px 3px #9F9F9F; text-align:center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; line-height:1.3; margin-right:4px; width:auto;&quot;
|- style=&quot;width:100%; background:#FFE0E1;&quot;
|style=&quot;padding-left:7px; padding-right: 7px;&quot;|'''{{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}}'''
|- style=&quot;font-size: x-large; width: 100%;&quot;
|{{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}}|{{CURRENTDAY}}
|- style=&quot;width:100%&quot; 
|{{CURRENTDAYNAME}}
|- style=&quot;background: #ccc; color: #000;&quot;
|'''{{CURRENTTIME}}''' UTC
|- style=&quot;width:90%&quot; 
|[[Portada|Wikisource]]&lt;br&gt;
&lt;em style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''{{NUMBEROFARTICLES}}'''&lt;/em&gt; textos
|}&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n927syfv6716bz0nmmepjfogbm4wktb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de navegación</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2426</id>
    <revision>
      <id>5234</id>
      <timestamp>2009-03-27T15:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Navegacion]]&quot;</comment>
      <origin>5234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="3qh8kox60kx0re1q6a4qe9gy73ss51h" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Navegacion]]</text>
      <sha1>3qh8kox60kx0re1q6a4qe9gy73ss51h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de licenza de imaxe</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2427</id>
    <revision>
      <id>14177</id>
      <parentid>5237</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T11:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Marcadores]]; engado a [[Categoría:Marcadores de licenza]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="qdus4xrl0jjxztd4iq9oejwgntrmwss" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores de licenza|Licenza de imaxe]]</text>
      <sha1>qdus4xrl0jjxztd4iq9oejwgntrmwss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de votacións</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2428</id>
    <revision>
      <id>5239</id>
      <timestamp>2009-03-27T15:16:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Votacions]]&quot;</comment>
      <origin>5239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="epxri3x3ur5ejinp456mfeul6udjscj" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Votacions]]</text>
      <sha1>epxri3x3ur5ejinp456mfeul6udjscj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de mantemento</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2429</id>
    <revision>
      <id>5242</id>
      <timestamp>2009-03-27T15:20:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>5242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="cdbkn9zr6g22r7wmjncgoxm7lzfbj78" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Mantemento]]</text>
      <sha1>cdbkn9zr6g22r7wmjncgoxm7lzfbj78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Valentín Lamas Carvajal</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2430</id>
    <revision>
      <id>17384</id>
      <parentid>17383</parentid>
      <timestamp>2018-03-11T14:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Valentin Lamas Carvajal.jpg]] → [[File:Valentín Lamas Carvajal.jpg]]</comment>
      <origin>17384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="806" sha1="hjz7cvvd2k91a11ynrn7ky0v3n9m77o" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Valentín Lamas Carvajal.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Valentín Lamas Carvajal''' (Ourense, 1 de setembro de 1849 - Ourense, 4 de setembro de 1906) foi un autor e xornalista galego.

== Textos ==
* [[Catecismo d'a Doutrina Labrega]]

== Sobre el ==
* &quot;[[Valentín Lamas Carvajal (artigo)|Valentín Lamas Carvajal]]&quot;, artigo de [[Antón Losada Diéguez]] publicado en ''O Tio Marcos d'a Portela'' nº 32 o 31/5/1918.

{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Lamas Carvajal, Valentín}}
[[Categoría:Autores-L]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>hjz7cvvd2k91a11ynrn7ky0v3n9m77o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Martín Balza</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2431</id>
    <revision>
      <id>14362</id>
      <parentid>13934</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T17:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Martín Balza]]&quot; a &quot;[[Autor:Martín Balza]]&quot;</comment>
      <origin>14362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="769" sha1="627c01dlttkk79cc10b766z5n4tdj4u" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Replace this image male.png
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Martín Antonio Balza''' (Nacido en Salto o 13 de xuño de [[1934]]) é un militar arxentino, veterano da Guerra das Malvinas, que desempeñou o cargo de Xefe do Exército e destacouse por realizar unha importante &quot;autocrítica&quot; pública condenando severamente a violación de dereitos humanos realizada polas Forzas Armadas durante o Proceso de Reorganización Nacional (1976-1983) e a imposición de ditaduras militares.

== Textos ==
* [[Declaración do Xeneral Martín Balza do 25 de abril de 1995 (Autocrítica)]]

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Balza, Martín}}
[[Categoría:Autores-B]]</text>
      <sha1>627c01dlttkk79cc10b766z5n4tdj4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Ludwig van Beethoven</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2432</id>
    <revision>
      <id>21692</id>
      <parentid>20797</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T16:33:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="532" sha1="hkd2vjzvxsc9kzr3xv4f5sixre4urk3" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Ludwig van Beethoven
|Commons=Ludwig van Beethoven
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Ludwig van Beethoven''' foi un célebre compositor alemán, que naceu en Bonn o 16 de decembro de [[1770]] e finou en Viena o 26 de marzo de [[1827]]. Foi autor de multitude de obras musicais, entre as que destacan as nove sinfonías.

== Textos ==
* [[Testamento de Heilingenstadt]] ([[1802]])

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Beethoven}}
[[Categoría:Autores-B]]</text>
      <sha1>hkd2vjzvxsc9kzr3xv4f5sixre4urk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Gustavo Adolfo Bécquer</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2435</id>
    <revision>
      <id>21708</id>
      <parentid>21707</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T17:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="4989x0lvj1jzgcmj9r2untv984q2hzv" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Gustavo Adolfo Bécquer
|Wikidata=Q203715
}}
'''Gustavo Adolfo Domínguez Bastida''', máis coñecido como '''Gustavo Adolfo Bécquer''' (Sevilla [[1836]] - Madrid [[1870]]), foi un poeta e narrador español, pertencente ao movemento do Romanticismo.

== Textos  ==
* [[Rimas (Bécquer)|Rimas]]

{{Rimas Bécquer}}
{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Becquer}}
[[Categoría:Autores-B]]</text>
      <sha1>4989x0lvj1jzgcmj9r2untv984q2hzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de referencias</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2436</id>
    <revision>
      <id>5291</id>
      <timestamp>2009-03-30T07:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Referencias]]&quot;</comment>
      <origin>5291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="3l7la4z1i43e0njtwnjdvgkyf8rzgwv" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Referencias]]</text>
      <sha1>3l7la4z1i43e0njtwnjdvgkyf8rzgwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Barraprogreso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2437</id>
    <revision>
      <id>5295</id>
      <timestamp>2009-03-30T07:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="0vqhs1r2s8bvog99n1fo2am7dlfbo4r" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[[Ficheiro:Progress bar {{#switch:{{{1}}}
|0=0
|1=10
|2=10
|3=10
|4=10
|5=10
|6=10
|7=10
|8=10
|9=10
|10=10
|11=10
|12=10
|13=10
|14=10
|15=20
|16=20
|17=20
|18=20
|19=20
|20=20
|21=20
|22=20
|23=20
|24=20
|25=30
|26=30
|27=30
|28=30
|29=30
|30=30
|31=30
|32=30
|33=30
|34=30
|35=40
|36=40
|37=40
|38=40
|39=40
|40=40
|41=40
|42=40
|43=40
|44=40
|45=50
|46=50
|47=50
|48=50
|49=50
|50=50
|51=50
|52=50
|53=50
|54=50
|55=60
|56=60
|57=60
|58=60
|59=60
|60=60
|61=60
|62=60
|63=60
|64=60
|65=70
|66=70
|67=70
|68=70
|69=70
|70=70
|71=70
|72=70
|73=70
|74=70
|75=80
|76=80
|77=80
|78=80
|79=80
|80=80
|81=80
|82=80
|83=80
|84=80
|85=90
|86=90
|87=90
|88=90
|89=90
|90=90
|91=90
|92=90
|93=90
|94=90
|95=90
|96=90
|97=90
|98=90
|99=90
|100=100
|none}}.svg|{{{2}}}px|{{#switch:{{{1}}}
|none=?%
|{{{1|?}}}%
}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}{{ModeloSencat}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0vqhs1r2s8bvog99n1fo2am7dlfbo4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:ModeloSencat</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2438</id>
    <revision>
      <id>11051</id>
      <parentid>5633</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="lpglie2cevggzytngkz64hj7bee81wb" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[[Categoría:PendenteCategoríaMarcadores|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento de modelos|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lpglie2cevggzytngkz64hj7bee81wb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Metamodelo de avisos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2439</id>
    <revision>
      <id>21716</id>
      <parentid>19161</parentid>
      <timestamp>2025-08-25T23:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anohthterwikipedian</username>
        <id>3655</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>replaced duplicate</comment>
      <origin>21716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2263" sha1="rb48n2sqxzqnsek6e9eexi5lj8ac6pf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{aviso|'''Este modelo está desbotado.''' No seu lugar cómpre usar algún dos [[Modelo:Metamodelos de caixas de mensaxes|Metamodelos de caixas de mensaxes]]}}&lt;/noinclude&gt;&lt;table class=&quot;metadata plainlinks ambox 
{{#switch:{{{tipo|}}}
| borrado rápido = ambox-speedy
| borrar     = ambox-delete
| contido    = ambox-content
| estilo     = ambox-style
| mover      = ambox-move
| protección = ambox-protection
| sen franxa = ambox-border
| aviso      
| #default   = ambox-notice
}}&quot; style=&quot;{{{estilo|}}}&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{{#ifeq:{{{imaxe|}}}|ningunha
| &lt;!-- Sen imaxe. --&gt;&lt;td style=&quot;border: none; padding: 0px; width: 1px;&quot;&gt;&lt;/td&gt;
| &lt;td class=&quot;mbox-image&quot;&gt;&lt;div style=&quot;width: 52px;&quot;&gt;
  {{#ifeq:{{{imaxe|}}}|en branco
  | &amp;nbsp;
  | {{#if:{{{imaxe|}}}
    | {{{imaxe}}}
    | {{#switch:{{{tipo|}}}
      | borrado rápido = [[Ficheiro:Ambox warning pn.svg|40x40px|link=]]
      | borrar     = [[Ficheiro:Ambox warning pn.svg|40x40px|link=]]
      | contido    = [[Ficheiro:Ambox important.svg|40x40px|link=]]
      | estilo     = [[Ficheiro:Broom icon.svg|40x40px|link=]]
      | mover      = [[Ficheiro:Merge-split-transwiki default.svg|40x40px|link=]]
      | protección = [[Ficheiro:Padlock-silver-medium.svg|40x40px|link=]]
      | sen franxa &lt;!-- sen imaxe --&gt;
      | aviso      &lt;!-- aviso = predeterminado --&gt;
      | #default   = [[Ficheiro:Information icon.svg|40x40px|link=]]
      }}
    }}
  }}&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;
}}
&lt;td class=&quot;mbox-text&quot; style=&quot;{{{estilotexto|}}}&quot;&gt; {{{texto}}} &lt;/td&gt;
{{#if:{{{imaxedereita|}}}
| {{#ifeq:{{{imaxedereita|}}}|ningunha
  | &lt;!-- Sen imaxe. --&gt;
  | &lt;td class=&quot;mbox-imageright&quot;&gt; {{{imaxedereita}}} &lt;/td&gt;
  }}
}}
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;&lt;!-- Detectar e informar dun uso erróneo do parámetro &quot;tipo&quot;:
--&gt;{{#switch:{{{tipo|}}}
|   &lt;!-- Acéptase que non se dea o parámetro &quot;tipo&quot;. --&gt;
| borrado rápido
| borrar
| contido
| estilo
| mover
| protección
| sen franxa
| aviso      =    &lt;!-- Non fai nada, &quot;tipo&quot; válido. --&gt;
| #default   = &lt;div style=&quot;text-align: center; color: red; font-weight: bold; font-style: italic;&quot;&gt;Erro: Esta caixa usa un parámetro &quot;tipo={{{tipo|}}}&quot; que non é correcto. Cómpre corrixilo.&lt;/div&gt;[[Categoría:Páxinas con erros de formato nos modelos|{{FULLPAGENAME}}]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rb48n2sqxzqnsek6e9eexi5lj8ac6pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:!</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2440</id>
    <revision>
      <id>5298</id>
      <timestamp>2009-03-30T08:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="4roulbib6omahxyhe7pg520941sp2hv" xml:space="preserve">|&lt;noinclude&gt;{{ModeloSencat}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4roulbib6omahxyhe7pg520941sp2hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Metamodelo de avisos/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2441</id>
    <revision>
      <id>9775</id>
      <parentid>5299</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T17:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tipos de mensaxes en artigos */</comment>
      <origin>9775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7587" sha1="39bgywmyj53zpxjvhxwqxwwy9xh5zl9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Subpáxina de documentación}}&lt;/noinclude&gt;

Pódese usar para crear un ''modelo de aviso de artigos'' estándar como {{tl|formatoWiki}}, etc. Ofrece diversas cores, usa imaxes predeterminadas se non se especifica un parámetro imaxe e ten algunhas outras características.

===Uso===
Exemplo de uso:

&lt;pre&gt;
{{Metamodelo de avisos | texto = Algún texto.}}
&lt;/pre&gt;

{{Metamodelo de avisos | texto = Algún texto.}}


Exemplo máis complexo:

&lt;pre&gt;
{{Metamodelo de avisos
| tipo        = estilo
| imaxe       = [[Ficheiro:Emblem-question-yellow.svg|40px]]
| estilo      = width: 400px; 
| estilotexto = color: red; font-weight: bold; font-style: italic;
| texto       = Corpo da mensaxe.
}}
&lt;/pre&gt;

{{Metamodelo de avisos
| tipo        = estilo
| imaxe       = [[Ficheiro:Emblem-question-yellow.svg|40px]]
| estilo      = width: 400px; 
| estilotexto = color: red; font-weight: bold; font-style: italic;
| texto       = Corpo da mensaxe.
}}

===Tipos de mensaxes en artigos===
Os seguintes exemplos usan parámetros &quot;'''tipo'''&quot; diferentes pero non usan o parámetro &quot;imaxe&quot; debido a que utilizan as imaxes por defecto para cada tipo.

{{Metamodelo de avisos
| tipo  = borrado rápido
| texto = tipo=&lt;u&gt;borrado rápido&lt;/u&gt; – Problemas de borrado rápido, como {{tl|lixo}} e {{tl|lixoporque}}.
}}
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = borrar
| texto = tipo=&lt;u&gt;borrar&lt;/u&gt; – Problemas de borrado, como {{tl|vpb}}.
}}
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = contido
| texto = tipo=&lt;u&gt;contido&lt;/u&gt; – Problemas de contido, como {{tl|galeguizar}}.
}}
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = estilo
| texto = tipo=&lt;u&gt;estilo&lt;/u&gt; – Problemas de estilos, como {{tl|atención}} e {{tl|formatoWiki}}. 
}}
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = aviso
| texto = tipo=&lt;u&gt;aviso&lt;/u&gt; – Avisos sobre os artigos, como {{tl|actualidade}} e {{tl|enuso}}. 
}}
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = mover
| texto = tipo=&lt;u&gt;mover&lt;/u&gt; – Propostas de fusión, ou traslados [[Wikipedia:Transwiki|transwiki]], como {{tl|fusión}} e {{tl|wikt}}. 
}}
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = protección
| texto = tipo=&lt;u&gt;protección&lt;/u&gt; – Avisos de protección, como {{tl|vandalismo}} e {{tl|páxina protexida}}.
}}

===Outras imaxes===
As imaxes por defecto amosadas enriba son soamente por conveniencia. En moitos casos é máis apropiado usar imaxes máis específicas. Estes exemplos utilizan o parámetro &quot;'''imaxe'''&quot; para especificar unha imaxe distinta da que vén por defecto ao dar o parámetro &quot;tipo&quot;.

{{Metamodelo de avisos
| tipo  = contido
| imaxe = [[Ficheiro:Unbalanced scales.svg|40px]]
| texto = tipo = contido &lt;br&gt; imaxe = &lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:Unbalanced scales.svg|40px]]&lt;/nowiki&gt; &lt;br&gt; Esta imaxe é usada normalmente para os problemas sobre puntos de vista ou falta de neutralidade.
}}
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = estilo
| imaxe = [[Ficheiro:Wikitext.svg|50px]]
| texto = tipo = estilo &lt;br&gt; imaxe = &lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:Wikitext.svg|50px]]&lt;/nowiki&gt; &lt;br&gt; Esta imaxe é usada normalmente para modelos do tipo {{tl|formatoWiki}}, etc.
}}
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = mover
| imaxe = [[Ficheiro:Merge-arrows.svg|50px]]
| texto = tipo = mover &lt;br&gt; imaxe = &lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:Merge-arrows.svg|50px]]&lt;/nowiki&gt; &lt;br&gt; Esta imaxe é usada para os modelos do tipo {{tl|fusión}}, etc. 
}}

===Especial===
Outras combinacións dos parámetros.

{{Metamodelo de avisos
| texto = Sen os parámetros &quot;tipo&quot; nin &quot;imaxe&quot; ('''aspecto por defecto''').
}}
{{Metamodelo de avisos
| imaxe = en branco
| texto = Sen o parámetro &quot;tipo&quot; e &quot;'''imaxe=en branco'''&quot; – Causa unha área baleira do mesmo tamaño que a imaxe por defecto. Fai que a liña de texto quede ben con outras mensaxes. 
}}
{{Metamodelo de avisos
| imaxe = ningunha
| texto = Sen o parámetro &quot;tipo&quot; e &quot;'''imaxe=ningunha'''&quot; – Non se usa ningunha mensaxe e o parámetro &quot;'''texto'''&quot; usa toda a área da caixa.
}}
{{Metamodelo de avisos
| imaxe = [[Ficheiro:Gnome globe current event.svg|42px]]
| imaxedereita = [[Ficheiro:Nuvola apps bookcase.svg|40px]]
| texto = imaxe = &lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:Gnome globe current event.svg|42px]]&lt;/nowiki&gt; &lt;br&gt; imaxedereita = &lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:Nuvola apps bookcase.svg|40px]]&lt;/nowiki&gt;
}}
{{Metamodelo de avisos
| imaxe = [[Ficheiro:Gnome globe current event.svg|42px]]
| imaxedereita = [[Ficheiro:Shuttle.svg|20px]]
| texto = '''Este artigo ou sección documenta un [[voo espacial]] actual.'''
&lt;br&gt;O contido pode mudar mentres a misión vai progresando.
}}

===Parámetros===
Lista de todos os parámetros:

&lt;pre&gt;
{{Metamodelo de avisos
| tipo  = borrado rápido / borrar / contido / estilo / aviso / mover / protección / sen franxa
| imaxe = ningunha / en branco / [[Ficheiro:Imaxe.svg|40px]]
| imaxedereira = [[Ficheiro:Imaxe.svg|40px]]
| estilo= valores CSS
| estilotexto = valores CSS
| texto = Texto do corpo da mensaxe. 
}}
&lt;/pre&gt;

'''tipo'''
:Se non se especifica o parámetro '''tipo''' o tipo predeterminado é '''aviso''' que se usa para &quot;avisos de artigos&quot;. Isto significa que ten unha barra lateral azul como no exemplo de uso simple de máis arriba.
::Se se escolle &quot;'''sen franxa'''&quot;, o parámetro eliminará a franxa lateral de cor.

'''imaxe'''
:'''Sen parámetro''' = Se non se especifica o parámetro '''imaxe''' o modelo utiliza a imaxe predeterminada. A imaxe predeterminada usada depende do parámetro '''tipo'''.
:'''Unha imaxe''' = Debe ser unha imaxe co código wiki común entre 40px - 50px. Por exemplo:
::&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:Unbalanced scales.svg|40px]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:'''ningunha''' = Significa que non se utiliza ningunha imaxe.
:'''en branco''' = Significa que non se usa ningunha imaxe pero se usa unha superficie baleira de tamaño igual ao da imaxe predeterminada, o que significa que o texto alíñase ben cos textos doutros modelos de aviso.

'''imaxedereita'''
:'''Sen parámetro''' = Se non se especifica o parámetro '''imaxe dereita''', non se mostra ningunha outra imaxe na parte dereita.
:'''Unha imaxe''' = Debe ser unha imaxe co código wiki común entre 40px - 50px. Por exemplo:
::&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Imaxe:Nuvola apps bookcase.png|40px]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
:'''Calquera''' = Calquera outro obxecto que desexes mostrar na parte dereita.

'''estilo'''
:Un valor opcional de [[CSS]] usado polo ''modelo de aviso para artigos'' encerrando HTML:
::&lt;code&gt;&amp;lt;table style=&quot;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;'''style'''{{!}}&lt;nowiki&gt;}}}&lt;/nowiki&gt;&quot; class=&quot;...&quot;&amp;gt; ... &amp;lt;/table&amp;gt;&lt;/code&gt;

'''texto'''
:O corpo da mensaxe.

===Detalles técnicos===
Se necesitas usar carácteres especiais no parámetro texto, entón debes evitalos así:

&lt;pre&gt;
{{Metamodelo de avisos
| texto  = &lt;div&gt;
O signo igual = e as chaves { } funcionan ben.
Pero aquí hai unha barra {{!}} e dúas chaves de fin&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;. 
E agora unha barra e chaves de fin &lt;nowiki&gt;|}}&lt;/nowiki&gt;.
&lt;/div&gt;
}}
&lt;/pre&gt;

{{Metamodelo de avisos
| texto  = &lt;div&gt;
O signo igual = e as chaves { } funcionan ben.
Pero aquí hai unha barra {{!}} e dúas chaves de fin&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;. 
E agora unha barra e chaves de fin &lt;nowiki&gt;|}}&lt;/nowiki&gt;.
&lt;/div&gt;
}}

Este modelo usa clases CSS para a maioría do seu aspecto, polo que se poden crear &quot;peles&quot;.

Este modelo utiliza internamente HTML en lugar de código wiki parao código da táboa. Esta é o xeito típico para facer metamodelos xa que o código wiki ten algúns inconvenientes. Por exemplo, fai máis complicado usar [[m:Help:ParserFunctions|ParserFunctions]] e carácteres especiais nos parámetros.

&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikisource:Indicacións para o uso de marcadores|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;
&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento|Metamodelo de avisos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>39bgywmyj53zpxjvhxwqxwwy9xh5zl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:PendenteCategoríaMarcadores</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2442</id>
    <revision>
      <id>5302</id>
      <timestamp>2009-03-30T08:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>5302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Agardar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2443</id>
    <revision>
      <id>5307</id>
      <parentid>5303</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T08:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>uso</comment>
      <origin>5307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="9rxs9d58w4gb8ozvlkml834h86mu9cf" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Symbol wait alternative.svg|15px]] '''Agardar'''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de votacións|Agardar]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9rxs9d58w4gb8ozvlkml834h86mu9cf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Borrar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2444</id>
    <revision>
      <id>5621</id>
      <parentid>5308</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T15:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>6 revisións de [[:w:Modelo:Borrar]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="pwq02hyzgkmf8vgy6unbiufcyba5sul" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Symbol delete vote.svg|15px]] '''Borrar'''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de votacións|Borrar]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pwq02hyzgkmf8vgy6unbiufcyba5sul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Info</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2445</id>
    <revision>
      <id>5629</id>
      <parentid>5306</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T15:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>7 revisións de [[:w:Modelo:Info]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="k5osj1y78l6u6tgqhz7y35pdtqw8s2y" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Information_icon.svg|15px]] '''Información:'''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de votacións|Info]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k5osj1y78l6u6tgqhz7y35pdtqw8s2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Pregunta</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2446</id>
    <revision>
      <id>5597</id>
      <parentid>5311</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T15:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>8 revisións de [[:w:Modelo:Pregunta]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="slcxgzyggzusz2tfn9mfma4u10j5cp5" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Symbol_question.svg|15px]] '''Pregunta:'''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de votacións|Pregunta]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>slcxgzyggzusz2tfn9mfma4u10j5cp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Manter</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2447</id>
    <revision>
      <id>5603</id>
      <parentid>5312</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T15:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>5 revisións de [[:w:Modelo:Manter]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="5x3xg6xfsz1icww8zqol5soc5zte5ko" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Symbol keep vote.svg|15px]] '''Manter'''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de votacións|Manter]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5x3xg6xfsz1icww8zqol5soc5zte5ko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Neutro</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2448</id>
    <revision>
      <id>5614</id>
      <parentid>5313</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T15:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>10 revisións de [[:w:Modelo:Neutro]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="0wfizep9438gosjskudk89tp2hrsn4j" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Symbol neutral vote.svg|15px]] '''Neutro'''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de votacións|Neutro]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0wfizep9438gosjskudk89tp2hrsn4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Páxina usuario</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2449</id>
    <revision>
      <id>8536</id>
      <parentid>5588</parentid>
      <timestamp>2011-10-18T08:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rezabot</username>
        <id>857</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.1) (Bot: Engado: en, fa, fr, it, ja, ko, pt, tr, vi, zh</comment>
      <origin>8536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="jmsyoqjxz1mb7zw0ddow9ldeekbg2f2" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;text-align:center; border:1px solid #ffc9c9; background-color:#FFFFF3;&quot;
|-  padding:1em;padding-top:0.5em;&quot; 
|[[Ficheiro:Wikimedia-logo.svg|50px|none|Fundación Wikimedia]]
|style=&quot;font-size: 85%&quot;|'''Páxina de usuario de [[Portada|Wikisource]]'''

Isto non é un texto do wikisource. Se accedeu a esta páxina a través dun sitio diferente a &amp;#x0057;&amp;#x0069;&lt;!-- &quot;Wikipedia&quot; --&gt;&amp;#x006B;&amp;#x0069;&amp;#x0070;&amp;#x0065;&amp;#x0064;&amp;#x0069;&amp;#x0061; pode que a versión desta páxina non estea actualizada. A versión orixinal desta páxina atópase en &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;http://gl.wik&lt;!----&gt;isource.org/wiki/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAMEE}}&lt;/span&gt;
|}&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Marcadores|Paxina usuario]]

[[en:Template:Userpage]]
[[fa:الگو:صفحه کاربری]]
[[fr:Modèle:Page personnelle]]
[[it:Template:Pagina utente]]
[[ja:テンプレート:Userpage]]
[[ko:틀:사용자]]
[[pt:Predefinição:Página de usuário]]
[[tr:Şablon:Kullanıcı sayfası]]
[[vi:Bản mẫu:Trang thành viên]]
[[zh:Template:Userpage]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jmsyoqjxz1mb7zw0ddow9ldeekbg2f2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Galicontador</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2450</id>
    <revision>
      <id>5563</id>
      <parentid>5317</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T14:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>8 revisións de [[:w:Modelo:Galicontador]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="cwkanyt098rz31panv8auf1h8vp41gv" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float: left; border: solid #8D40B3 1px; margin: 1px;&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 238px; color: #000000; background: #F0E6F5;&quot;
| style=&quot;width: 45px; height: 45px; background: #D9BFE5; text-align: center;&quot;  |[[Ficheiro:Noia 64 apps karm.png|40px]]
| style=&quot;font-size: 8pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em;&quot; | Este usuario leva '''{{Galicontador/ano|ano={{{ano}}}|mes={{{mes}}}|día={{{día}}} }} {{#ifexpr: {{Galicontador/ano|ano={{{ano}}}|mes={{{mes}}}|día={{{día}}} }} = 1 | ano | anos }}, {{Galicontador/mes|ano={{{ano}}}|mes={{{mes}}}|día={{{día}}} }} {{#ifexpr: {{Galicontador/mes|ano={{{ano}}}|mes={{{mes}}}|día={{{día}}} }} = 1 | mes | meses }} e {{Galicontador/día|ano={{{ano}}}|mes={{{mes}}}|día={{{día}}} }} {{#ifexpr: {{Galicontador/día|ano={{{año}}}|mes={{{mes}}}|día={{{día}}} }} = 1 | día | días }}''' no Galifontes.
|}
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}
[[Categoría:Caixas de usuario|Galicontador]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cwkanyt098rz31panv8auf1h8vp41gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Galicontador/ano</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2451</id>
    <revision>
      <id>5566</id>
      <parentid>5318</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T14:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>2 revisións de [[:w:Modelo:Galicontador/ano]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="989" sha1="educqbinf5q5sf0ucp25sjyi6vxlurj" xml:space="preserve">{{ #ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 &gt; {{{mes|12}}}
 | {{ #expr: {{ #expr: ((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0}} - {{{ano|2005}}} }}
 | {{ #ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 &lt; {{{mes|12}}}
    | {{ #expr: {{ #expr: ((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0}} - {{{ano|2005}}} - 1 }}
    | {{ #ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0))) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0)*100 &gt;= {{{día|31}}}
       | {{ #expr: {{ #expr: ((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0}} - {{{ano|2005}}} }}
       | {{ #expr: {{ #expr: ((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0}} - {{{ano|2005}}} - 1 }}
      }}
   }}
}}&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de usuario|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>educqbinf5q5sf0ucp25sjyi6vxlurj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Galicontador/día</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2452</id>
    <revision>
      <id>5574</id>
      <parentid>5319</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T14:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>3 revisións de [[:w:Modelo:Galicontador/día]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2616" sha1="6cajn4y387hct41fto0wr0egct6xozp" xml:space="preserve">{{#ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0))) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0)*100 &gt;= {{{día|31}}} | {{ #expr: {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0))) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0)*100 }} - {{{día|31}}} }} | {{#ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 5 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 7 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 10 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 12 | {{ #expr: {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0))) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0)*100 }} - {{{día|31}}} + 30 }} | {{#ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 1 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 2 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 4 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 6 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 8 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 9 or (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 = 11 | {{ #expr: {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0))) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0)*100 }} - {{{día|31}}} + 31 }} | {{#ifexpr: ((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0 mod 4 = 0 | {{ #expr: {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0))) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0)*100 }} - {{{día|31}}} + 29 }} | {{ #expr: {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0))) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0)*100 }} - {{{día|31}}} + 28 }} }} }} }} }}&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de usuario|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6cajn4y387hct41fto0wr0egct6xozp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Galicontador/mes</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2453</id>
    <revision>
      <id>5570</id>
      <parentid>5320</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T14:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>2 revisións de [[:w:Modelo:Galicontador/mes]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="77411210elxfna4qqcns8jw3xih11m2" xml:space="preserve">{{#ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0))) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0)*100 &gt;= {{{día|31}}}
 | {{#ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 - {{{mes|31}}} &gt;= 0
    | {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 - {{{mes|12}}} }}
    | {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 - {{{mes|12}}} + 12 }}
   }}
 | {{#ifexpr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 - {{{mes|31}}} &gt; 0
    | {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 - {{{mes|12}}} - 1 }}
    | {{ #expr: (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /100 round 0) - (((({{CURRENTTIMESTAMP}} / 1000000) round 0)) /10000 round 0)*100 - {{{mes|12}}} + 11 }}
   }}
}}&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de usuario|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>77411210elxfna4qqcns8jw3xih11m2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de índice</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2454</id>
    <revision>
      <id>5324</id>
      <timestamp>2009-03-30T09:30:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Indice]]&quot;</comment>
      <origin>5324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="f13xtb8lijs9qesb9corjqwtc0ce33x" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Indice]]</text>
      <sha1>f13xtb8lijs9qesb9corjqwtc0ce33x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2455</id>
    <revision>
      <id>9005</id>
      <parentid>5327</parentid>
      <timestamp>2012-10-05T12:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ interwiki</comment>
      <origin>9005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="7hrx1595ueh7c8ugblh6hpigkk77r7n" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores de mantemento|Usuarios]]


[[ar:تصنيف:قوالب مستخدم]]
[[en:Category:User templates]]
[[es:Categoría:Wikisource:Plantillas de usuario]]
[[fr:Catégorie:Modèles de l'espace &quot;Utilisateur&quot;]]
[[it:Categoria:Template per le pagine utente]]
[[ja:Category:利用者ページ用テンプレート]]
[[ko:분류:사용자 틀]]</text>
      <sha1>7hrx1595ueh7c8ugblh6hpigkk77r7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Benvida</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2456</id>
    <revision>
      <id>20717</id>
      <parentid>12311</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4530" sha1="n5za47vyz1tcd5lcye0xm562lk81ovt" xml:space="preserve">{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0em 0em 1em 0em; width:100%&quot;
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border-top:1px solid #CEF2E8; border-right:1px solid #CEF2E8;border-left:1px solid #CEF2E8;background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;background-color:#CEF2E8; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;&quot;&gt; '''[[Wikisource:Benvidos|Benvido]](a) ao Galifontes, {{{1|{{PAGENAME}}}}}!'''&lt;/div&gt;
Esta é a túa páxina de conversa, que che servirá para recibir mensaxes doutros colaboradores. Ademais, tes a túa '''[[Usuario:{{PAGENAME}}|páxina de usuario]]''', onde podes poñer os teus datos, intereses, etc.
|-
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[Ficheiro:Crystal Clear app korganizer.png|20px]] '''Primeiros pasos'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em 1em;&quot;&gt;
Na '''[[Wikisource:Guía de edición|Guía de edición]]''' e nas '''[[Wikisource:COMOs|preguntas frecuentes]]''' podes atopar moita información de axuda. Explícase como [[Wikisource:Como editar unha páxina|editar unha páxina]], como configurar a interface (por exemplo, elixir a lingua), como  [[Especial:Cargar|cargar ficheiros]] e os puntos básicos das '''[[Wikisource:Políticas e normas|políticas e normas]]''' da Wikipedia. Non precisas de coñecementos técnicos para contribuír aquí. ''Anímate'' a contribuír e presupón ''boa fe'' con respecto ás intencións dos outros colaboradores. Isto é un ''[[w:wiki]]'', polo que é realmente doado contribuír.
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[Ficheiro:Icon apps query.svg|20px]] '''Onde atopar axuda'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em 1em;&quot;&gt;
Hai máis información dispoñible na páxina de '''[[Wikisource:Axuda|axuda]]''' e no [[Wikisource:Portal da comunidade|Portal da comunidade]]. Pódeste pór en contacto co resto dos usuarios na [[Wikisource:A Taberna|Taberna do Galifontes]]. Tamén podes contactar cos [[Wikisource:Administradores|administradores]] na súa páxina de conversa ou na [[Wikisource:A Taberna|Taberna]].

| style=&quot;padding:0em 0.5em 0em 0.5em;&quot; |

| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[Ficheiro:Crystal Clear app amor.png|20px]] '''Recomendacións'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em 1em;&quot;&gt;

* Na túa páxina de usuario podes pór caixas informativas coas linguas que coñeces, segundo se explica na páxina [[Wikisource:Babel|Babel]], para que outros saiban en que linguas se poden comunicar contigo ou coas que podes axudar.
* Para [[Wikisource:Como contactar con outros usuarios|responder a unha mensaxe dun usuario]] tes que facelo na súa páxina de conversa, se non, non lle sairá a mensaxe de «Tes mensaxes novas» e é moi posíbel que non se decate da túa resposta.
* Por favor, [[Wikisource:Asine as súas mensaxes nas páxinas de conversa|engade sempre a túa sinatura]] nas páxinas de conversa escribindo &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em 0.2em 0.5em; font-size:110%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[Ficheiro:Nuvola filesystems trashcan full.png|20px]] '''Cometiches un erro?'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em 1em;&quot;&gt;

* Queres avisar dun erro que cometiches e que non sabes como solucionar? Deixa unha mensaxe na páxina de conversa dese artigo, comunícao na [[Wikisource:A Taberna|Taberna]] ou coméntallo a outro usuario. '''Todos cometemos erros''', é normal, e sempre estamos dispostos a axudar a quen comeza.

&lt;/div&gt;
|}

Boa estadía e bo traballo.&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios|{{PAGENAME}}]] 
&lt;!------------------------------------------------------------------------------------------------- 
         Por favor, non movas o &quot;&lt;noinclude&gt;&quot; de onde está para evitar que
          o modelo se vexa mal ao engadir túa sinatura ao final do modelo.
---------------------------------------------------------------------------------------------------&gt;

{{Uso de marcador}}

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n5za47vyz1tcd5lcye0xm562lk81ovt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Benvida ip</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2457</id>
    <revision>
      <id>9721</id>
      <parentid>5329</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T12:29:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1634" sha1="sslq5dpb7s3st23cvj54qptzn794cbb" xml:space="preserve">{| style=&quot;font-size:95%;&quot; class=toccolours
|- width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;font-size:95%; line-height: 15px; background: #faf6ed; border: 1px solid #faecc8;&quot;
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background: #faecc8;&quot; |&lt;big&gt;'''[[Wikipedia:Benvidos|Benvido]](a) {{PAGENAME}} á Galipedia'''&lt;/big&gt;
|-
|
Ola, usuario anónimo. Grazas pola túa axuda. Agradeceríache que te rexistrases. Só tes que escribir un nome e un contrasinal. Podes, se o desexas, indicar o teu correo electrónico (é optativo). A túa identidade real queda sempre salvagardada, pero, ao ter nome, podemos recoñecerte e falar contigo. Para rexistrarte fai clic nesta ligazón: [[Especial:UserLogin/signup|Rexistro]], ou le primeiro, se o desexas, [[Wikisource:Como rexistrarse]].

Ao te rexistrares, terás á túa disposición unha páxina de usuario (na que podes colocar os teus datos) e unha páxina de conversa, na cal escribiremos para nos poñermos en contacto contigo.

Unha vez rexistrado, así que fagas a primeira colaboración na Galipedia, procederemos a darche a [[Wikisource:Benvidos|benvida]].

Se tes dúbidas, podes consultar:

* [[Wikisource:Portal da comunidade|Portal da comunidade]];
* [[Wikisource:Axuda|Axuda]];
* [[Wikisource:Como editar unha páxina|Como se edita unha páxina]].

Tamén podes poñerte en contacto comigo ou con outros usuarios seguindo o procedemento expresado en [[Wikisource:Como contactar con outros usuarios|Como contactar con outros usuarios]].

|}

Non dubides en contactar con nós cando desexes. Un cordial saúdo.&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sslq5dpb7s3st23cvj54qptzn794cbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Guía de edición</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2458</id>
    <revision>
      <id>5330</id>
      <timestamp>2009-03-30T10:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2288" sha1="qntwmamjnrcofdn2mr3hwyzfp5hnds3" xml:space="preserve">Se é a primeira vez que participas nun Wiki ou que entras no Galifontes, deberías ler esta guía básica de edición onde atoparás os recursos máis utilizados no Galifontes. Con esta información, non deberías ter problema para editar os textos. Se buscas funcións máis avanzadas, bótalle un ollo ás demáis [[Wikisource:Axuda|páxinas de axuda]] do Galifontes ou consulta a outros usuarios con máis experiencia.

==Preguntas frecuentes sobre como editar un Wiki==
*'''Como enlazar a un texto'''

Para enlazar a un texto, debes pór o nome do texto dentro de corchetes:

&lt;pre&gt;[[Nome do artigo]]&lt;/pre&gt;

*'''Como incluír unha imaxe'''

A forma máis sinxela de facelo é:

&lt;pre&gt;[[Imaxe:Nome da imaxe.extensión]]&lt;/pre&gt;
:'''Nota:''' Para saber máis sobre como incluír imaxes, le [[Wikisource:Como engadir imaxes]].

*'''Como redireccionar unha páxina'''

Para redirixir unha páxina a outra, pónse no corpo da primeira só: 

&lt;pre&gt;#REDIRECT [[nome_da_segunda_páxina]]&lt;/pre&gt;

*'''Como ligar a unha categoría'''

&lt;pre&gt;[[Categoría:Nome_da_categoría]]&lt;/pre&gt;

*'''Como engadir unha ligazón externa de forma elegante'''

&lt;pre&gt;*[http://www.enderezo.com Nome da páxina] - Explicación. &lt;/pre&gt;

*'''Como ligar unha páxina con diferente titulo có texto da ligazón'''

&lt;pre&gt;[[sistema operativo|sistemas operativos]]&lt;/pre&gt;

*'''Como indicar que un texto non está completo'''

&lt;pre&gt;{{En progreso}}&lt;/pre&gt;

*'''Como indicar que un texto precisa ser traducido'''

&lt;pre&gt;{{Nongalego}}&lt;/pre&gt;

*'''Como indicar que un texto está sendo traducido'''

&lt;pre&gt;{{Entradución}}&lt;/pre&gt;

*'''Como pedir que non se lle fagan modificacións a unha páxina mentres estamos traballando con ela'''

&lt;pre&gt;{{Enuso}}&lt;/pre&gt;

*'''Como indicar a licenza dunha imaxe'''

Dominio Público    &lt;pre&gt;{{PD}}&lt;/pre&gt;

Imaxes da NASA no dominio público    &lt;pre&gt;{{PD-USGov-NASA}}&lt;/pre&gt;

Licenza GNU (GFDL)    &lt;pre&gt;{{GFDL}}&lt;/pre&gt;

Selo     &lt;pre&gt;{{Selo}}&lt;/pre&gt;

*'''Como enviar unha páxina para a lista de borrado'''

&lt;pre&gt;{{Lixo}}&lt;/pre&gt;

&lt;pre&gt;{{Lixoporque|Razón pola que ten que ser eliminada.}}&lt;/pre&gt;

*'''Como colocar imaxes no lateral de un artigo'''

&lt;pre&gt;[[Imaxe:nome_imaxe|right]]&lt;/pre&gt;
&lt;pre&gt;[[Imaxe:nome_imaxe|thumbnail|200px|Rodapé da imaxe.]]&lt;/pre&gt;

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:Axuda|Guía de edición]]</text>
      <sha1>qntwmamjnrcofdn2mr3hwyzfp5hnds3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:VoltarAxuda</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2459</id>
    <revision>
      <id>5639</id>
      <parentid>5331</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T15:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>4 revisións de [[:w:Modelo:VoltarAxuda]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="305" sha1="scr8lrw3hsjfgq3ls59d2pqv2us3i5k" xml:space="preserve">----
{|width=&quot;100%&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;border:2px solid #e1eaee;background:#e1eaee;&quot;
|width=&quot;50%&quot; valign=&quot;top&quot;|
&lt;big&gt;[[Ficheiro:Torchlight back.png|25px|Frecha.]] Voltar a '''[[Wikisource:Axuda]]'''.&lt;/big&gt;
|}&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>scr8lrw3hsjfgq3ls59d2pqv2us3i5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Usuarios</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2460</id>
    <revision>
      <id>9041</id>
      <parentid>8975</parentid>
      <timestamp>2012-12-27T10:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.6.6) (Bot: Engado: [[be:Катэгорыя:Удзельнікі Вікікрыніц]]</comment>
      <origin>9041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="p6zqxj6o53eyg8wwmlr6g6rng3gi38g" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource|Usuarios]]

[[ar:تصنيف:مستخدمون]]
[[be:Катэгорыя:Удзельнікі Вікікрыніц]]
[[br:Rummad:Kenlabourerien]]
[[cs:Kategorie:Uživatelé]]
[[de:Kategorie:Benutzer]]
[[el:Κατηγορία:Χρήστες]]
[[en:Category:Users]]
[[hu:Kategória:Szerkesztők]]
[[id:Kategori:Pengguna]]
[[is:Flokkur:Notendur]]
[[ja:カテゴリ:利用者]]
[[la:Categoria:Usores]]
[[lt:Kategorija:Dalyviai]]
[[pl:Kategoria:Wikiskrybowie]]
[[ru:Категория:Викитека:Участники]]
[[uk:Категорія:Користувачі]]</text>
      <sha1>p6zqxj6o53eyg8wwmlr6g6rng3gi38g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Administradores</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2461</id>
    <revision>
      <id>21539</id>
      <parentid>21538</parentid>
      <timestamp>2025-03-09T21:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2735" sha1="d42g7og7fycgv8xttpciqabczed7lzj" xml:space="preserve">{{PolíticasGalifontes}}{{Atallo|WS:A}}
No '''Wikisource''' calquera pode editar un texto. Malia iso, hai algunhas accións e algúns labores de mantemento reservadas a unha clase especial de [[Especial:Lista de usuarios|usuarios]], coñecidos como '''administradores'''.

Os administradores poden:
* Borrar páxinas e imaxes
* Ver e restaurar páxinas ou imaxes borradas
* Bloquear e desbloquear IP de usuarios anónimos
* Bloquear e desbloquear usuarios rexistrados
* Protexer ou bloquear unha páxina 
* Editar páxinas protexidas ou bloquealas
* Reverter páxinas rapidamente
* Editar o espazo de nomes de MediaWiki

Por suposto, os administradores tan só poder facer uso das súas funcións seguindo as [[Wikisource:Política e normas|políticas e normas]] do Wikisource.
&lt;!-- A elección e revogación dos administradores segue o procedemento indicado en [[Wikisource:Elección de administradores]] --&gt;
==O que os administradores non son==
* Non son donos de Wikisource.
* Non son empregados de Wikisource.
* Non teñen autoridade de ningún tipo, máis aló da de calquera outro usuario.
* Non son os responsables de poñer as normas.
* Non son os únicos que poden loitar contra vándalos, arranxar erros, e outras tarefas de mantemento. Todo iso é tarefa de todos os usuarios.
* Non forman unha ''elite.''
* Non deciden que se borra e que non, nin a quen se bloquea e a quen non. Iso decídeno as políticas de Wikisource ou a propia comunidade.
* Non teñen ningunha responsabilidade legal, nin de representación de Wikisource, máis aló da que teña calquera outro usuario.
* Non son infalibles, nin os seus actos teñen por que sentar precedentes.
* Non teñen poder de veto, nin capacidade de decisión maior.

==Administradores==
O número total de usuarios que contan na actualidade con funcións de administrador é de '''{{NUMBEROFADMINS}}'''. Esta é a [[Especial:Listadmins|lista completa]] actualizada. Pódese contactar con eles individualmente ou através da [[Wikisource:A Taberna|Taberna]].

As listas seguintes actualízanse manualmente:

;Administradores activos
{|
| {{U|Filtro de abusos}}
|-
| {{U|HombreDHojalata}}
|}

;Antigos administradores
{|
| {{U|Agremon}}
|-
| {{U|Alyssalover}}
|-
| {{U|Banjo}}
|-
| {{U|Moderador}}
|-
| {{U|Prevert}}
|-
| {{U|Rocastelo}}
|-
| {{U|Xosé|Xosé}}
|}

== Burócrata ==
Os burócratas son unha clase especial de administradores con poder para nomear ou desnomear a outros administradores e burócratas. Pódese contactar con eles individualmente ou através da [[Wikisource:A Taberna|Taberna]].

A lista seguinte actualízase manualmente:

;Burócratas activos
Ningún

;Antigos burócratas
{|
| {{U|Agremon}}
|}

[[Categoría:Wikisource:Usuarios|Administradores]]</text>
      <sha1>d42g7og7fycgv8xttpciqabczed7lzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PolíticasGalifontes</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2462</id>
    <revision>
      <id>5334</id>
      <timestamp>2009-03-30T10:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="811" sha1="efai0g7w29tr0um9iwudxyr4hvz471a" xml:space="preserve">{| align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;background-color: #eeeeff; border: 1px solid #333333; padding: 5px; font-size:90%;&quot; class=&quot;noprint&quot;
|-
|[[Ficheiro:Nuvola apps klipper.png|left|40px|Isto é unha política oficial do Galifontes.]]|| &lt;center&gt;'''Esta páxina contén [[Wikisource:Política e normas|políticas e normas oficiais]] do Galifontes.''' Ten unha ampla aceptación entre os editores deste wikisource e considérase un estándar &lt;br&gt;que todos os usuarios deben seguir. Agás para edicións pequenas, por favor use a [[Conversa {{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|páxina de conversa]] para propoñer cambios nestas directrices.
|}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource:Políticas e normas|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>efai0g7w29tr0um9iwudxyr4hvz471a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Políticas e normas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2463</id>
    <revision>
      <id>19263</id>
      <parentid>17867</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/160.172.166.150|160.172.166.150]] ([[User talk:160.172.166.150|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:Banjo|Banjo]]</comment>
      <origin>5335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="kisy9lupkn9gfpf46pgw5qe9l9o27dy" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource|Politicas e normas]]</text>
      <sha1>kisy9lupkn9gfpf46pgw5qe9l9o27dy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Como contactar con outros usuarios</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2464</id>
    <revision>
      <id>5338</id>
      <parentid>5336</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T10:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2305" sha1="scktgdq1dfrwm8pw0mz3k1w5jiovv8l" xml:space="preserve">A comunicación entre os colaboradores do Galifontes favorece a boa marcha do proxecto. Aqueles que levan máis tempo traballando no Wiki, non só agradecen e están en disposición de apoiar a calquera do resto de compañeiros, senón que perciben como un excelente indicio de interese e responsabilidade que un novo usuario se poña en contacto con eles persoalmente ou responda as mensaxes que lles envían. Os seguintes apuntamentos están destinados a facilitar ese contacto.

==Contactar na [[Wikisource:A Taberna|Taberna]]==
Tamén é posible facer preguntas ou observacións na Taberna. O procedemento é sinxelo:
#Accede a [[Wikisource:A Taberna]].
#Preme enriba da lapela '''''editar''''' (na parte superior da páxina).
#Vai ó final da páxina e escribe o contido que desexes.
#Ó rematares de escribir, asina facendo click no penúltimo botón que está por riba da barra de edición (ten unha sinatura por debuxo).
#Garda os cambios que realizaches premendo en '''&quot;''{{MediaWiki:Savearticle}}''&quot;'''.

==Contactar cun usuario==
Tódolos usuarios teñen unha páxina persoal (Usuario:''Nome de usuario'') e unha páxina de conversa (Conversa Usuario:''Nome de usuario'') para que os demais usuarios se dirixan a el. O procedemento para contactar persoalmente con outro usuario, pode realizarse de diversos xeitos. 

#Accede á páxina de conversa do usuario:
##Se sabes o nome de usuario co que desexas contactar, podes facer unha busca escribindo na caixa de procura '''Conversa Usuario:''Nome de usuario'''''.
##Se por un casual accedes á páxina de usuario (Usuario:''Nome de usuario'') do usuario co que desexas contactar, repara en que, se premes na lapela '''conversa''' que está na parte superior da páxina, accedes á súa páxina de conversa.
##Facendo clic na sinatura dos usuarios accederás ben á súa páxina de usuario,ben á súa páxina de conversa.
#Preme enriba da lapela '''''editar''''' (na parte superior da páxina).
#Vai ó final da páxina e escribe o contido que desexes.
#Ó rematares de escribir, asina facendo clic no penúltimo botón que está por riba da barra de edición (ten unha sinatura por debuxo).
#Garda os cambios que realizaches premendo en '''&quot;''{{MediaWiki:Savearticle}}''&quot;'''.

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs|Contactar con outros usuarios]]</text>
      <sha1>scktgdq1dfrwm8pw0mz3k1w5jiovv8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:COMOs</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2465</id>
    <revision>
      <id>5337</id>
      <timestamp>2009-03-30T10:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Axuda]]&quot;</comment>
      <origin>5337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="4w5kbm3mjolepk6m56tgq9naijoji7o" xml:space="preserve">[[Categoría:Axuda]]</text>
      <sha1>4w5kbm3mjolepk6m56tgq9naijoji7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Como crear unha páxina</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2466</id>
    <revision>
      <id>5646</id>
      <parentid>5554</parentid>
      <timestamp>2009-04-01T09:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1972" sha1="b5ni9ow1r60haw0t51a3gq1b5q5pw30" xml:space="preserve">{{Atallo|WS:CCP}}
Podes '''crear unha páxina''' mediante esta fiestra se estás completamente seguro de que non existe outra páxina co mesmo contido que vas editar:

&lt;center&gt;
{| width=&quot;70%&quot; style=&quot;border:2px solid #fc0; background:#fe9; padding: 1em;&quot;
!Galipedia, a enciclopedia que calquera pode editar!
|-
|
{| style=&quot;border:2px solid #fc0; width:90%; background: #hhh; margin:1em 1ex 1ex 1ex; padding: 1em; text-align:center&quot;
|'''''Introduce un título:'''''&lt;br/&gt;&lt;small&gt;e fai clic en &quot;Crear un novo texto&quot;&lt;/small&gt;||
&lt;inputbox&gt;
type=search
width=42
buttonlabel=Crear un novo texto
searchbuttonlabel=Verificar se xa existe
break=yes
&lt;/inputbox&gt;
|}
|}
&lt;/center&gt;

Unha páxina nova pode comezarse deste xeito, que te levará a unha fiestra onde se pode comezar a escribir. Ou ben:

*Premendo nun enlace en vermello dunha páxina xa existente. Iso levará a esa fiestra.

*Outra opción é ir á [[Wikisource:Zona de probas]] e alí introducir unha ligazón, seguíndoa podemos editar a páxina.

*Tamén se pode escribir o título na barra de navegación do noso navegador, a continuación de ''&lt;nowiki&gt;http://gl.wikisource.org/wiki/&lt;/nowiki&gt;'' (pero se é un usuario inexperto non se recomenda esta opción). Se non existe a páxina, aparécenos unha fiestra na que di que aínda non hai texto nesa páxina. Enriba temos unha ''lapela'' que ofrece a posibilidade de editala, co que estaremos xa nunha situación equivalente á dos casos anteriores.

Unha vez creada a páxina, debemos procurar que non quede ''illada'', iso quere dicir que temos que buscar relacións con outras páxinas e establecer ligazóns entre elas. Dese xeito será moito máis doado atopar a información que se busca nesta enciclopedia.

*'''Nota importante:''' o título debe ser claro, que inequivocamente indique o contido, e o máis sinxelo posible, gardando as normas sobre maiúsculas/minúsculas, separacións entre palabras, etc.

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs|Crear unha paxina]]</text>
      <sha1>b5ni9ow1r60haw0t51a3gq1b5q5pw30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Zona de probas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2467</id>
    <revision>
      <id>9719</id>
      <parentid>9718</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T12:26:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="bgm9fv9743urh3um78qg4xxbjee51kn" xml:space="preserve">&lt;!--------------------------------------------------------------------------------------------------
      ATENCIÓN: esta páxina non serve para facer probas, senón que soamente se trata dun modelo.
                Por favor, vaia a &quot;Wikipedia:Zona de probas&quot; para realizar a súas probas.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------&gt;
&lt;div style=&quot;border: #cccccc 1px solid; padding: 10px;&quot;&gt; 
[[Ficheiro:Exquisite-kwrite.png|80px|left|Esta é a zona de probas.]] A '''Zona de probas''' é o lugar onde se poden realizar experimentos de edición e visualizar os resultados na '''[[Galipedia]]'''. Pode facer libremente cantas probas estime oportuno. Ninguén lle vai chamar a atención polos cambios que faga nesta páxina.

As edicións ou comentarios que se poñan nesta páxina non son permanentes, o único que permanece é este texto introdutorio. Cada certo tempo bórrase o contido da '''Zona de probas'''.

Premendo en &quot;'''''{{MediaWiki:Edit}}'''''&quot; pódese cambiar o contido. Na opción &quot;'''''{{MediaWiki:Showpreview}}'''''&quot; obtemos unha previsualización da edición. Con &quot;'''''{{MediaWiki:Savearticle}}'''''&quot;, queda gravado o resultado e rematou a edición. É unha boa práctica escribir no campo &quot;'''''Resumo:'''''&quot; un pequeno comentario das probas realizadas.
&lt;/div&gt;

----
'''A partir de aquí pode facer as súas probas:'''

----
&lt;!--------------------------------------------------------------------------------------------------
      ATENCIÓN: esta páxina non serve para facer probas, senón que soamente se trata dun modelo.
                Por favor, vaia a &quot;Wikipedia:Zona de probas&quot; para realizar a súas probas.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------&gt;
&lt;!--------------- Categoría -----------------&gt;
&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Wikisource:Zona de probas|[[Categoría:Axuda|Zona de probas]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bgm9fv9743urh3um78qg4xxbjee51kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Listas de correo</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2468</id>
    <revision>
      <id>5344</id>
      <timestamp>2009-03-30T11:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2944" sha1="nruo0oblawgjxwujgiztpqf6s6l6f7f" xml:space="preserve">==Listas de correo da Wikipedia==

===Para o Wikisource en galego===
* Por agora non existe ningunha lista de correo en idioma galego do Wikisource.

===Listas de correo do proxecto en conxunto===
[http://www.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-l Wikipedia-l]: Sobre o proxecto en conxunto (en inglés).
* [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-l Wikipedia-L páxina de subscrición]
* [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikipedia-l/ Wikipedia-L arquivo]
* [news://news.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.misc Wikipedia-L via NNTP]
* [http://news.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.misc Arquivo Gmane]

===Listas de correo de coordinación multilingüística===
Para asuntos de coordinación interlinguas úsase ''Wikipedia-l''. Ata marzo de 2004 foi ''Intlwiki-L''.
* [http://mail.wikipedia.org/pipermail/intlwiki-l Intlwiki-L arquivo]
* [http://news.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international Arquivo Gmane]

===Listas de correo noutros idiomas===
Tamén existen listas relativas a cada wikipedia en:
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikide-l/ alemán], 
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikida-l/ dinamarquês],
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikieo-l/ esperanto], [http://www.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikies-l castelán], 
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikifr-l/ francés],
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikinl-l/ holandés], 
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikiit-l/ italiano],
[http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikien-l/ inglés],
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikija-l/ xaponés], 
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikipl-l/ polaco],
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikipt portugués], e
[http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikisv-l sueco].

===Temas técnicos===
Lista de correo para discusións técnicas e de desenvolvemento.

=====Wikitech (organización técnica das Wikipedias)=====
* [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikitech-l Wikitech-L páxina de subscrición]
* [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikitech-l/ Wikitech-L arquivo]
* [news://news.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.technical Wikitech-L via NNTP]
* [http://news.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.technical Arquivo Gmane]

=====Mediawiki (desenvolvemento e discusións técnicas de MediaWiki)=====
* [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-l Mediawiki-L páxina de subscrición]
* [http://mail.wikipedia.org/pipermail/mediawiki-l/ Arquivo Mediawiki-L]

===Temas legais===
Lista de correo para temas legais. &lt;!-- wikilegal-l @ Wikimedia.org --&gt;
* [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikilegal-l Wikilegal-L páxina de subscrición]
* [http://mail.wikipedia.org/pipermail/wikilegal-l/ Wikilegal-L arquivo]
* [news://news.gmane.org/gmane.org.wikimedia.legal Wikilegal-L via NNTP]

[[Categoría:Axuda|Listas de correo]]</text>
      <sha1>nruo0oblawgjxwujgiztpqf6s6l6f7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Páxina de discusión</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2469</id>
    <revision>
      <id>5345</id>
      <timestamp>2009-03-30T11:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4802" sha1="8ijbxijaafubx2s3afm9vrjrvaxblu6" xml:space="preserve">Na Wikipedia existen dous tipos de '''páxinas de conversa''', chamadas ás veces ''de discusión'':
*As páxinas de conversa asociadas a cada artigo, nas que se tratan temas relevantes só para ese artigo e que convén ler antes de mudar cousas no corpo do artigo por se cadra xa se debateron con anterioridade.
*As páxinas de conversa de cada usuario, que se empregan para comunicarse cos demais usuarios e para deixarlles mensaxes.
Toda páxina conta cunha páxina de conversa a excepción das localizadas no espazo de nomes ''Especial:''. Se aínda non se iniciou ningunha conversa sobre unha páxina, a ligazón para a súa páxina de conversa aparecerá en vermello. Pódese acceder a ela: serás quen primeiro o faga.

==Acceso a unha páxina de conversa==
Para acceder a unha páxina de conversa deberás procurar a ligazón que di ''conversa'' que aparece na parte superior da páxina.
&lt;!-- non menciono outras posíbeis posicións porque quen modificase a aparencia saberá abondo o que é unha páxina de conversa--&gt;

Unha páxina de conversa engádelle ''Conversa:'' ao comezo do título da páxina principal. Este artigo que estás a ler está no espazo de nomes ''Wikisource'', polo que a súa páxina de conversa asociada é [[Conversa Wikisource:Páxina de discusión]]. A [[Portada]] está no espazo de nomes principal, polo que a súa páxina de conversa é simplemente [[Conversa:Portada]].

Se outro usuario edita a túa páxina de conversa de usuario, aparecerá automaticamente a mensaxe &quot;Ten mensaxes novas&quot; en todas as páxinas que visites mentres non vaias á túa páxina de conversa.

==Uso das páxinas de conversa==
Deberías asinar as túas contribucións escribindo tres ou catro tiles (AltGr+4):
*&lt;nowiki&gt;(~~~ = O teu nome de usuario)&lt;/nowiki&gt;
*&lt;nowiki&gt;(~~~~ = O teu nome de usuario hora:minutos, día mes ano (UTC))&lt;/nowiki&gt;.

Se vas tratar sobre o título da páxina ou propor que se xunte o contido co de outra páxina, menciona sempre a páxina actual: unha vez movida, as referencias a &quot;este título&quot; perderían sentido.

Nunha páxina de conversa, &quot;esta páxina&quot; refírese normalmente á páxina actual (ou sexa, a páxina á que está asociada a páxina de conversa). Se o que pretendes é falar da propia páxina de conversa, refírete a ela como &quot;esta páxina de conversa&quot;.

O símbolo + que aparece ao lado de &quot;editar esta páxina&quot; permite que se cree unha sección automaticamente e pide xa un título.

Non é aceptábel a práctica do &quot;spamming&quot; ou &quot;cross-posting&quot;, consistente en colocar mensaxes semellantes en varias páxinas de conversa, especialmente de usuarios, co propósito de solicitar algo. Non o fagas. Dálle tempo ao tempo.

==Formato==
O software que está detrás do wiki permite moitos estilos de formato. Nos artigos principais vaise adecuando o texto conforme se fai editando pero, como nas páxinas de conversa non se editan os comentarios dos usuarios anteriores, convén seguir desde o principio unhas convencións que permitan a lectura doada e seguir o desenvolvemento das ideas.

* Escribe sempre na parte inferior da páxina de conversa ou da sección sobre a que queiras comentar, non antes. Nesta wikipedia asumimos que a sucesión cronolóxica dentro de cada sección vai de arriba a abaixo. Non empeces unha sección nova ao principio da páxina de conversa: non será máis visíbel porque o usuario lerá sempre a mensaxe que lle escribas por causa do aviso que se lle mostra.

* Comeza unha sección nova para tratar un tema novo: non trates doutra cousa porque entón o fío discursivo perderase. Tampouco inicies unha sección nova se xa existe: a conversa fragmentarase e non todos lerán os mesmos argumentos.

* Cando respostes a unha mensaxe podes facer de varias maneiras:
**colocar dous puntos (':') antes. Cada dous puntos representa un salto de tabulador.
**colocar un asterisco (*) antes: O asterisco crea unha lista. Este é actualmente o procedemento máis seguido na Galipedia.

Un exemplo do primeiro é o seguinte:

{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;6&quot; cellspacing=&quot;0&quot; 
|
&lt;nowiki&gt;Que tal o leite? --[[Bob]]&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;
&lt;nowiki&gt;:Moi ben!! --[[Lisa]]&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;
&lt;nowiki&gt;:Non está mal. --[[George]]&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;
&lt;nowiki&gt;::Fíxenno eu! --[[Bob]]&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;
&lt;nowiki&gt;Penso que a conversa sobre o leite debería trasladarse para [[Conversa:Leite]].. --[[Lisa]]&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;
&lt;nowiki&gt;:Non estou de acordo. --[[George]]&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;
|}

Que produciría algo así:
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;6&quot; cellspacing=&quot;0&quot; 
|
Que tal o leite? --[[Bob]]&lt;br&gt;
:Moi ben!! --[[Lisa]]&lt;br&gt;
:Non está mal. --[[George]]&lt;br&gt;
::Fíxenno eu! --[[Bob]]&lt;br&gt;
Penso que a conversa sobre o leite debería trasladarse para [[Conversa:Leite]].. --[[Lisa]]&lt;/nowiki&gt;&lt;br&gt;
:Non estou de acordo. --[[George]]&lt;br&gt;
|}

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs]]</text>
      <sha1>8ijbxijaafubx2s3afm9vrjrvaxblu6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Como trocar o nome dunha páxina</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2470</id>
    <revision>
      <id>5346</id>
      <timestamp>2009-03-30T11:38:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7779" sha1="haqg40zwsgf3kp4pykda1t7hk6ywk5x" xml:space="preserve">Pódeselle querer '''mudar o nome a unha páxina''' (tanto unha que recén creada como unha atopada) por varias razóns, como as seguintes:

* Hai un erro no título.
* O título non se axusta ás normas do Galifontes.
* O contido do texto sobrepasa o enunciado no título ou cobre só un aspecto ou non se corresponde.

Os termos &quot;trocar o nome&quot; e &quot;mover&quot; significan o mesmo neste contexto. Simplemente se refiren a modelos distintos de proceder:

* trocar o nome: mantén a páxina tal e como está e dalle outro nome; o historial da páxina sigue co nome novo, créase unha páxina co nome vello que reenvía ao nome novo e o historial da páxina co nome vello rexistra a mudanza de nome.

* mover: move o contido e a páxina do historial á nova páxina; troca a páxina vella nunha redirección; múdalle o historial da páxina para que só teña rexistrado este cambio de nome.

Dado que o sistema marca a páxina co nome vello como páxina nova, aplícase o primeiro dos dous modelos. Este modelo evita &quot;mudar o historial&quot;, que sería unha especie de &quot;[[revisionismo histórico]]&quot;. Un efecto curioso do funcionamento do sistema é que o troco de nome, que é en si un momento importante do historial da páxina non se recolle como tal: rexístrase indirectamente no historial da páxina de redirección.

==Como proceder==

Para poderlle trocar o nome a unha páxina hai que estar [[Special:Userlogin|rexistrado]]. Atención porque:
#A aparencia &quot;Nostalgia&quot; non oferece este botón;
#o botón está na barra rápida, ou sexa que esta debe estar activada (os administradores contan cun vínculo adicional na parte inferior da páxina).

Unha vez no artigo, preme no vínculo &quot;mover&quot; que hai nunha das pestanas superiores da páxina. Perguntaráseche polo nome novo da páxina e terás a opción de mover tamén a páxina de conversa do artigo. A menos que saibas o que estás a facer é máis seguro contestar que si. Fai clic en &quot;mover páxina&quot; e a páxina receberá o novo título inmediatamente. O título vello convertiráse nunha [[Especial:Lista de redireccións|páxina de redirección]].

==Observacións==

A función &quot;mover páxina&quot; conserva o historial completo do artigo, antes e logo da mudanza, nun único lugar, como se o artigo se denominase ''sempre'' desa maneira. Polo tanto, é preferíbel usar este método mellor que recortar texto dun artigo e pegalo noutro novo: as revisións anteriores, notas e atribucións non se manterían se se fai así. Así e todo, ás veces recortar e pegar é precisamente o máis conveniente, como cando se subdivide unha páxina. En caso de utilizar este método, habería que incluir unha nota na páxina de conversa do artigo novo que referise de onde procede o texto.

A operación de mudanza de nome móstrase no historial da páxina co título vello. Porén, se a páxina se volve a mover para o nome anterior, o historial da páxina co título intermedio mostra exclusivamente o último movemento, xunto co nome do wikipedista mais coa hora da primeira vez que se moveu. En consecuencia, pérdense o nome do usuario que primeiro moveu a páxina e a hora do segundo movimento (exceito o que se vexa en &quot;Cambios recentes&quot;).

Se o título novo xa existe e non é simplemente unha redirección sen historia (e, ás veces, mesmo así), o wiki dirache que non se lle pode mudar o nome ao artigo. Nesta situación, deberás xuntar manualmente as dúas páxinas ou (só se non hai contido real na páxina) pedir unha votación para que se elimine e, unha vez logrado isto, proceder ao troco de nome. O feito de mover un artigo para un que era unha redirección require que a redirección apunte para a páxina que se vai mover.

Hai que lembrar que as redireccións a redireccións non se siguen automaticamente. É lóxico e así se deseñou o software: evítanse os círculos viciosos e as innumerábeis redireccións que se coñecen como &quot;vinculos spaghetti&quot;. &lt;font color=green&gt;Unha vez movida unha páxina, utiliza sempre &quot;Páxinas que ligan con esta&quot; para arranxar as redireccións múltiples e para asegurarte de que non se racharon vínculos&lt;/font&gt;. Porén, esta operación non a debes acometer inmediatamente: espera unhas horas para asegurarte de que ninguén se opuxo á mudanza de nome e desfixo a túa.

Convén que copies a mensaxe &quot;Páxina ... movida para ...&quot; á nova páxina de conversa, particularmente no caso de ter habido debate sobre o nome da páxina.

==Desfacer==

Ás veces movemos cousas e logo lamentámolo, e no wikisource non hai o botón &quot;Desfacer&quot;. Sen embargo, para desfacer unha mudanza feita da páxina A para a páxina B abonda con:

# mover a páxina B de novo para a páxina A;
# listar a páxina B (que agora é unha redirección sen historia) como &lt;nowiki&gt;{{lixoporque|A razón}}&lt;/nowiki&gt; (ou borrala directamente se se é administrador).

Porén, no caso de a páxina A ter sido modificada con posterioriade ou se o software non funcionou como debera, só un/ha administrador/a pode amañar as cousas:

# borrar a páxina A (que se asegurará de que o historial non é relevante e engadirá créditos nunha páxina de conversa para compensar, de ser preciso)
# mover a páxina B para a páxina A.
# borrar a páxina B (que será unha redirección para a páxina A co historial en branco)

É insensato e pouco produtivo provocar &quot;guerras de movimentos&quot;, que acabarán necesariamente en redireccións inúteis por todas partes. É preferíbel chegar a consensos, ainda que se consideren provisorios.

==Imaxes==

Non é posíbel mudarlle o nome a unha imaxe ou á páxina de descrición dunha imaxe. Todas as aparencias excepto &quot;Nostalgia&quot; teñen unha pestana &quot;Mover&quot; ou unha ligazón a &quot;Mover&quot; ou a &quot;Mover esta páxina&quot;. Clicar nun destes vínculos leva á páxina Mover, que non funciona. Se tentas mudarlle o nome ao ficheiro da imaxe o que se produce é a mensaxe de erro seguinte: &quot;Erro: non se puido enviar o formulario&quot;. Polo tanto, o método correcto para modificarlle o nome a unha imaxe ou á páxina de descrición dunha imaxe consiste en enviar a imaxe outra vez co nome de ficheiro correcto e solicitar a eliminación rápida da primeira imaxe (a que ten o nome incorrecto) usando, por exemplo, o marcador &lt;nowiki&gt;{{lixoporque|Razón}}&lt;/nowiki&gt;.

== Fallos coñecidos ==

Poden acontecer fenómenos estraños se se move unha páxina mentres outra persoa a ten ou se a súa páxina de conversa está a ser modificada. A versión actual do software ten en conta esta posibilidade, pero nunca se sabe. Comproba que todo está ben minutos despóis de ter trocado o nome.

Cando se move unha páxina, ás veces fica atrás a páxina de conversa, mesmo cando se solicitou expresamente que se movese. Pois iso, que pode acontencer. Igual que antes: comproba que todo está ben minutos despóis de ter trocado o nome.

==Solicitudes de mudanzas de páxinas==

Se non sabes ou podes completar un movemento, pídello a un/unha administrador/a.

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs|Trocar o nome dunha paxina]]

[[bg:Уикипедия:Преместване и пренасочване]]
[[cy:Wicipedia:Ail enwi neu symud tudalen]]
[[da:Wikipedia:Hvordan flytter jeg en side]]
[[de:Wikipedia:Artikel verschieben]]
[[fr:Aide:Comment renommer une page]]
[[hr:Wikipedija:Premještanje članaka]]
[[hu:Wikipédia:Hogyan nevezz át lapokat?]]
[[hy:Վիքիփեդիա:Ինչպես վերանվանել (տեղափոխել) էջը]]
[[ja:Wikipedia:ページの改名]]
[[ko:위키백과:문서 옮기기]]
[[pl:Wikipedia:Zmiana nazwy strony]]
[[ta:விக்கிப்பீடியா:எப்படி ஒரு பக்கத்தின் பெயரை மாற்றுவது]]
[[yi:װיקיפּעדיע:באוועגן]]
[[zh:Wikipedia:如何重新命名一個頁面]]</text>
      <sha1>haqg40zwsgf3kp4pykda1t7hk6ywk5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Como redireccionar unha páxina</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2471</id>
    <revision>
      <id>5347</id>
      <timestamp>2009-03-30T11:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1935" sha1="4hmez1ofp6k9gjgf9si6vbodlq1muy1" xml:space="preserve">Para redirixir unha páxina a outra, pónse no corpo da primeira só:
'''&lt;nowiki&gt;#REDIRECT [[&lt;/nowiki&gt;''nome da segunda páxina''&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;'''

Ao ir á primeira páxina, o sistema mostra automaticamente a segunda. Nesta aparece, por baixo do título, a lenda &lt;small&gt;(Redirixido dende &lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;''Nome da primeira páxina''&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;)&lt;/small&gt;.

Cando se [[Wikisource:Como trocar o nome dunha páxina|move unha páxina]] a outra con outro título, este código aparece automaticamente na páxina orixinal. Para mover unha páxina, cómpre estar rexistrado e abrir unha sesión: entón aparecerá unha lapela &quot;mover&quot; entre o &quot;historial&quot; e &quot;vixiar/non vixiar&quot;.

===Redireccións a evitar===
Hai que ter coidado en non crear '''redireccións dobres''', isto é, que a páxina de redirección apunte para outra que tamén sexa unha redirección. Existe unha [[Especial:Redireccións dobres|listaxe de direccións dobres]], así como unha de [[Especial:Redireccións rotas|redireccións rotas]], que se producen cando se elimina ou move unha páxina para a que apunta outra. Neste caso hai que volver definir na páxina de redirección cal é a páxina cara á que debe apuntar.

As redireccións dobres créanse moitas veces ao mover unha páxina e non modificar a ligazón nova en todas as páxinas que apuntaban para ela. Para evitar isto, clica en '''Páxinas que ligan con esta''' (a primeira opción da ''caixa de ferramentas'' da esquerda) desde a páxina que contén a redirección e vai unha por unha por todas as páxinas actualizando a ligazón nova.

Tamén hai que evitar as '''auto-redireccións''', isto é un artigo que redirixe cara a si mesmo através doutra redirección. 

Por outra banda, as páxinas de redirección non se inclúen en ningunha '''categoría''', pois iso resultaría en entradas duplicadas para a mesma páxina.

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs|Redireccionar unha paxina]]</text>
      <sha1>4hmez1ofp6k9gjgf9si6vbodlq1muy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:COMOs</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2472</id>
    <revision>
      <id>9720</id>
      <parentid>5349</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T12:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1900" sha1="fuk9qauikxkp4efdxwyeisj3kqam4fm" xml:space="preserve">{{atallo|WS:COMO}}
&lt;center&gt;&lt;font face=&quot;Arial&quot; size=&quot;+2&quot;&gt;&lt;b&gt;
LISTA DE COMOs DO GALIFONTES
&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;&lt;/center&gt;

A seguinte é unha lista de '''tódalas páxinas de [[Wikisource:Axuda|axuda]]''' do '''Galifontes''' con respostas a como realizar diversas tarefas na mesma.

*[[Wikisource:Como comezar a colaborar|Como comezar a colaborar]]
*[[Wikisource:Como contactar con outros usuarios|Como contactar con outros usuarios]]
*[[Wikisource:Tutoriais de gráficos|Como crear imaxes para os teus artigos]]
*[[Wikisource:Como crear unha páxina|Como crear unha páxina]]
*[[Wikisource:Preferencias de usuario|Como definir as túas preferencias]] 
*[[Wikisource:Como editar unha páxina|Como editar unha páxina]]
*[[Wikisource:Como engadir imaxes|Como engadir imaxes]]
*[[Wikisource:Mensaxes predefinidas|Como engadir mensaxes predefinidas]] 
*[[Wikisource:Como escribir un bo artigo|Como escribir un bo artigo]] 
*[[Wikisource:Etiquetas TeX|Como facer fórmulas matemáticas]] 
*[[Wikisource:Homónimos|Como facer páxinas de termos con máis dunha definición]] 
*[[Wikisource:Como facer táboas|Como facer táboas]]
*[[Wikisource:Modelo de Taxonomía|Como incluír clasificacións taxonómicas]] 
*[[Wikisource:Como navegar pola Wikisource|Como navegar pola Wikisource]]
*[[Wikisource:Ligazóns interlingüísticas|Como poñer ligazóns ao mesmo termo noutra lingua]] 
*[[Wikisource:Como procurar un artigo|Como procurar un artigo]]
*[[Wikisource:Como redireccionar unha páxina|Como redireccionar unha páxina]]
*[[Wikisource:Como rexistrarse|Como rexistrarse]]
*[[Wikisource:Como trocar o nome dunha páxina|Como trocar o nome dunha páxina]]
*[[Axuda:Cambios recentes|Como usar a páxina dos &quot;Cambios recentes&quot;]]
*[[Axuda:Cambios relacionados|Como usar a páxina dos &quot;Cambios relacionados&quot;]]
*[[Wikisource:Páxina de conversa|Como usar as páxinas de conversa]]

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs]]</text>
      <sha1>fuk9qauikxkp4efdxwyeisj3kqam4fm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:COMO</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2473</id>
    <redirect title="Wikisource:COMOs" />
    <revision>
      <id>5351</id>
      <timestamp>2009-03-30T13:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Redirixir cara a [[Wikisource:COMOs]] usando [[w:es:User:Axxgreazz/Monobook-Suite|monobook-suite]]</comment>
      <origin>5351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="hltsdogph38n4ve6bm4tl69nfridjx3" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikisource:COMOs]]</text>
      <sha1>hltsdogph38n4ve6bm4tl69nfridjx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Como facer táboas</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2474</id>
    <revision>
      <id>5518</id>
      <parentid>5352</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T14:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>30 revisións de [[:w:wikipedia:Como facer táboas]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15182" sha1="r4i6z0lgmy9hy5ecb4rwrb5lhspr3bt" xml:space="preserve">As '''táboas''' poden resultar de grande utilidade na presentación de contidos. Este artigo trata dous temas: como crear táboas no Galifontes e como decidir se resulta apropiado usar unha táboa ou se é mellor recorrer a outro método para mostrar a información.

=Creación das táboas=

Nas wikipedias as táboas, ou tabelas, pódense crear de dúas maneiras:

* Utilizando o código HTML. Se coñeces esta linguaxe informática, pódela empregar para inserir táboas nos artigos.
* Utilizando un código especial da wikipedia.

==Código HTML padrón==

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;table border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot;&gt;
&lt;caption&gt;Táboa de multiplicar&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;&amp;times;&lt;/th&gt;&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;&lt;td&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;2&lt;/td&gt;&lt;td&gt;3&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;&lt;td&gt;2&lt;/td&gt;&lt;td&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;6&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;&lt;td&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;9&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;&lt;td&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;12&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;5&lt;/th&gt;&lt;td&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;15&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;/blockquote&gt;

No navegador será algo así:

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;table border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot;&gt;
&lt;caption&gt;Táboa de multiplicar&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;&amp;times;&lt;/th&gt;&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;1&lt;/th&gt;&lt;td&gt;1&lt;/td&gt;&lt;td&gt;2&lt;/td&gt;&lt;td&gt;3&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;2&lt;/th&gt;&lt;td&gt;2&lt;/td&gt;&lt;td&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;6&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;3&lt;/th&gt;&lt;td&gt;3&lt;/td&gt;&lt;td&gt;6&lt;/td&gt;&lt;td&gt;9&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;4&lt;/th&gt;&lt;td&gt;4&lt;/td&gt;&lt;td&gt;8&lt;/td&gt;&lt;td&gt;12&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;5&lt;/th&gt;&lt;td&gt;5&lt;/td&gt;&lt;td&gt;10&lt;/td&gt;&lt;td&gt;15&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/blockquote&gt;

Fíxate no exemplo:

*A '''táboa''' comeza con &lt;code&gt;&amp;lt;table&amp;gt;&lt;/code&gt; e remata con &lt;code&gt;&amp;lt;/table&amp;gt;&lt;/code&gt;, que é requirido.
*A '''lenda''' (''caption'') é unha descrición breve da táboa que debe ir dentro do elemento &lt;code&gt;&amp;lt;caption&amp;gt;&lt;/code&gt;, xusto depóis da etiqueta &lt;code&gt;&amp;lt;table&amp;gt;&lt;/code&gt; inicial.
*As '''fileiras''' da táboa son os grupos de celas horizontais. Comezan con &lt;code&gt;&amp;lt;tr&amp;gt;&lt;/code&gt; (''table row'', en inglés) e rematan con &lt;code&gt;&amp;lt;/tr&amp;gt;&lt;/code&gt;.
*Os '''cabezallos''' da táboa son as celas que levan, precisamente, os cabezallos, e que frecuentemente se mostran destacados - en negra por exemplo. Comezan con &lt;code&gt;&amp;lt;th&amp;gt;&lt;/code&gt; (''table heading'' en inglés) e rematan con &lt;code&gt;&amp;lt;/th&amp;gt;&lt;/code&gt;.
*As '''celas de datos''' da táboa constitúen o resto. Comezan con &lt;code&gt;&amp;lt;td&amp;gt;&lt;/code&gt; (''table data'' en inglés) e rematan con &lt;code&gt;&amp;lt;/td&amp;gt;&lt;/code&gt;.

Aos elementos &lt;code&gt;&amp;lt;td&amp;gt;&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;&amp;lt;th&amp;gt;&lt;/code&gt; chámaselles &quot;celas&quot;, igual que nas follas de cálculo. Cada fileira debe ter o mesmo número de celas que as demáis para que o número de columnas sexa consistente (a non ser que haxa celas que se extendan por varias columnas ou fileiras, pero iso non se explica aquí: consulta a sección sobre [http://www.galizaweb.net/html4/struct/tables.html tabelas nos documentos HTML] na expecificación HTML). Se algunha cela está baleira convén usar o espazo que non quebra (&lt;code&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/code&gt;) porque hai navegadores que non formatarían ben a táboa.

Se observas que a táboa non se mostra como esperabas, cerciórate de que todas as etiquetas HTML están aniñadas adecuadamente. Existe un servizo de validación proporcionado polo[W3C: [http://validator.w3.org/ W3C MarkUp Validation Service] (Servizo de Validación de Código do W3C). Copia o URL do artigo e pégao na caixa de enderezo do validador. Este servizo é especialmente últil no caso de táboas longas e complexas nas que a inspección visual sería difícil.

Excepto o elemento &lt;code&gt;&amp;lt;/table&amp;gt;&lt;/code&gt;, non é preciso fechar os demáis (ainda que si recomendábel segundo o W3C). A táboa de antes sería así sen esas etiquetas finais:

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;table border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot;&gt;
&lt;caption&gt;Multiplication table&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;&amp;times;&lt;th&gt;1&lt;th&gt;2&lt;th&gt;3
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;1&lt;td&gt;1&lt;td&gt;2&lt;td&gt;3
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;2&lt;td&gt;2&lt;td&gt;4&lt;td&gt;6
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;3&lt;td&gt;3&lt;td&gt;6&lt;td&gt;9
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;4&lt;td&gt;4&lt;td&gt;8&lt;td&gt;12
&lt;tr&gt;&lt;th&gt;5&lt;td&gt;5&lt;td&gt;10&lt;td&gt;15
&lt;/table&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;/blockquote&gt;


É máis corto, a páxina é máis doada de manter e dase menos a que haxa erros.

Por se xa sabes HTML: os elementos &lt;code&gt;thead&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;tbody&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;tfoot&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;colgroup&lt;/code&gt; non se poden usar na Wikipedia de momento.


===Outro exemplo de código HTML===

Este exemplo é algo máis avanzado e mostra outras opcións disponíbeis para a construción de tabelas. Proba con estes atributos para comprobar o efecto. Sen embargo, coidado con abusar porque por unha parte o exceso de formato pode confundir e por outra haberá quen queira modificar o artigo e non se lle debe complicar a vida demasiado.

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
&lt;table border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;caption&gt;'''Táboa de exemplo'''&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th style=&quot;background:#efefef;&quot;&gt;Primeiro cabezallo&lt;/th&gt;
&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ffdead;&quot;&gt;Segundo cabezallo&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;superior esquerdo&lt;/td&gt;
&lt;td&gt; &lt;/td&gt;
&lt;td rowspan=2 style=&quot;border-bottom:3px solid grey;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;
lado direito&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style=&quot;border-bottom:3px solid grey;&quot;&gt;inferior esquerdo&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;border-bottom:3px solid grey;&quot;&gt;inferior centro&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;table border=&quot;0&quot;&gt;
&lt;caption&gt;''Unha táboa dentro dunha táboa''&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; width=&quot;150px&quot;&gt;[[Image:Wikibooks-logo.png]]&lt;/td&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; width=&quot;150px&quot;&gt;[[Image:Commons-logo-en.png]]&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:1px solid red; 
border-right:1px solid red; border-bottom:2px solid red; 
border-left:1px solid red;&quot;&gt;
Dous logos da Wikipedia&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;/blockquote&gt;

E así aparece:

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;table border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;caption&gt;'''Táboa de exemplo'''&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;th style=&quot;background:#efefef;&quot;&gt;Primeiro cabezallo&lt;/th&gt;
&lt;th colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ffdead;&quot;&gt;Segundo cabezallo&lt;/th&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td&gt;superior esquerdo&lt;/td&gt;
&lt;td&gt; &lt;/td&gt;
&lt;td rowspan=2 style=&quot;border-bottom:3px solid grey;&quot; valign=&quot;top&quot;&gt;
lado direito&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td style=&quot;border-bottom:3px solid grey;&quot;&gt;inferior esquerdo&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;border-bottom:3px solid grey;&quot;&gt;inferior centro&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td colspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;table border=&quot;0&quot;&gt;
&lt;caption&gt;''Unha táboa dentro dunha táboa''&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; width=&quot;150px&quot;&gt;[[Ficheiro:Wikibooks-logo.png]]&lt;/td&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; width=&quot;150px&quot;&gt;[[Ficheiro:Commons-logo-en.png]]&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:1px solid red; 
border-right:1px solid red; border-bottom:2px solid red; 
border-left:1px solid red;&quot;&gt;
Dous logos da Wikipedia&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/blockquote&gt;

==Código da Wikipedia==

Existe un &quot;wikicode&quot; especial para táboas que pode resultar máis doado que o código HTML habitual. Ademáis, a fonte é algo máis curta (10-20%). Pódese usar un [http://www.uni-bonn.de/~manfear/html2wiki-tables.php convertidor de HTML a wiki en liña].

Observa este código wiki:

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
!Nome
!Efecto
!Xogos nos que aparece
|-
|Pokeball
|Pokeball Normal
|Todas as versións
|-
|Gran Bola
|Mellor que un Pokeball
|Todas as versións
|-
|Ultra Bola
|Mellor que unha Gran Bola
|Todas as versións
|-
|Bola Mestra
|Captura calquer Pokémon sen fallar.
|Todas as versións
|}
&lt;/pre&gt;&lt;/blockquote&gt;

... que se mostrará así no navegador:

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
!Nome
!Efecto
!Xogos nos que aparece
|-
|Pokeball
|Pokeball Normal
|Todas as versións
|-
|Gran Bola
|Mellor que un Pokeball
|Todas as versións
|-
|Ultra Bola
|Mellor que unha Gran Bola
|Todas as versións
|-
|Bola Mestra
|Captura calquer Pokémon sen fallar.
|Todas as versións
|}
&lt;/blockquote&gt;

===Configuración do ancho das columnas===
Para forzar o ancho das columnas, en vez de aceptar o ancho do elemento de texto máis longo das celas dunha columna, fai como segue. Como se pode ver, o texto pasa á liña seguinte de xeito automático e non hai que comezar unha liña nova.

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
!width=&quot;50&quot;|Nome
!width=&quot;225&quot;|Efectos
!width=&quot;225&quot;|Xogos nos que aparece
|-
|Pokeball
|Pokeball Normal
|Todas as versións
|-
|Gran Bola
|Mellor que un Pokeball
|Todas as versións
|}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
!width=&quot;50&quot;|Nome
!width=&quot;225&quot;|Efecto
!width=&quot;225&quot;|Xogos nos que aparece
|-
|Pokeball
|Pokeball Normal
|Todas as versións
|-
|Gran Bola
|Mellor que un Pokeball
|Todas as versións
|}
&lt;/blockquote&gt;

===Configuración dos parámetros===

Ao iniciar unha cela, engade un parámetro seguido dunha liña vertical. Por exemplo, width=300px| fará que esa cela teña unha anchura de 300 píxeles. Para configurar máis de un parámetro, deixa un espacio entre eles. Fíxate neste exemplo:

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{|
|-
| bgcolor=red|cell1 || width=300px bgcolor=blue|cell2 || bgcolor=green|cell3
|}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/blockquote&gt;

No navegador verase así:

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
{|
|-
| bgcolor=red|cell1 || width=300px bgcolor=blue|cell2 || bgcolor=green|cell3
|}
&lt;/blockquote&gt;

=Uso das táboas=

As tabelas constitúen elementos deseño perfectos para organizar información que se presenta máis adecuadamente en forma de fileiras e columnas. Exemplos disto son:

* Táboas matemáticas
** Táboas de sumar
** Táboas de multiplicar
* Listas de información
** Palabras equivalentes en dúas ou máis linguas
** O esquema Persoa, Data de nacimento, Traballo
** O esquema Artista, Álbume, Ano, Discográfica

==Cando '''non''' usar táboas==


As listas, porén, é mellor deixalas como listas moitas veces. Algúns artigos conteñen listas tan longas que resultarían moi difícil de modificar se estiveren en formato de táboa. Antes de darlle un formato de tabela a unha lista considera se esta é a maneira máis clara de transmitir a información. De non haber un beneficio claro no uso dunha táboa, non a uses.

Nas wikipedias as táboas non se deberían usar tampouco para a disposición gráfica, como se fai con frecuencia nas páxinas web. En particular, non se deben usar tabelas para colocar unha descrición a pé de foto, reunir un grupo de ligazóns ou outros deseños semellantes. Os artigos resultarán máis difíciles de editar e non é ese o propósito co que se crearon as tabelas.

===Listas===

;Listas moi longas ou, simplemente, listas
Se unha lista é bastante longo, ou relativamente simple, usa un dos formatos de lista padrón das Wikipedia. As listas longas resultan difíciles de manter se van dentro dunha tabela e, de todos os xeitos, as listas simples non precisan do formato de fileira e columna que fornecen as táboas. Velaquí varios exemplos de cousas que resultaría mellor facer con listas e non con táboas.
==== Usando táboas (Non fagas así) ====

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;table border=&quot;1&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;1976&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Fuxan os ventos&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;1977&lt;/td&gt;&lt;td&gt;O tequeletequele&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;1978&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Galicia canta ó neno&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;1979&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Sementeira&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;1981&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Quen a soubera cantar&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;1984&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Noutrora&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;1999&lt;/td&gt;&lt;td&gt;Sempre e máis despóis&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/blockquote&gt;

==== Sen táboas (Fai así) ====
&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
*1976: Fuxan os ventos
*1977: O tequeletequele
*1978: Galicia canta ó neno
*1979: Sementeira
*1981: Quen a soubera cantar
*1984: Noutrora
*1999: Sempre e máis despóis
&lt;/blockquote&gt;

===Disposición das imaxes===

Vense ás veces imaxes colocadas nun artigo mediante unha táboa. Isto faise porque, para situar a imaxe á direita ou á esquerda, antes úsabase o método de colocar unha táboa con dúas celas, unha co texto e outra coa imaxe. Pero isto era antes, con navegadores máis antigos e antes da aparición das follas de estilo. Pero agora a maioría dos navegadores procésannas sen problema. Recoméndase, polo tanto, dispor as imaxes usando un elemento chamado &lt;code&gt;div&lt;/code&gt;.

Atoparás instrucións máis detalladas noutros lugares, pero aquí vai unha presentación rápida:

==== Usando táboas (Non fagas así) ====
&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;table align=&quot;right&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;&gt;&lt;tr&gt;&lt;td&gt;[[Ficheiro:Covalent.png]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
&lt;/blockquote&gt;

==== Sen táboas (Fai así) ====
&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:Covalent.png|right|]]
&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
&lt;/blockquote&gt;

Nos dous casos, o resultado é basicamente o meso; a imaxe &quot;flota&quot; cara a parte direita da pantalla e o texto que a rodea québrase arredor dela. Nun navegador verase así:

&lt;blockquote style=&quot;background: white; border: 1px solid black; padding: 1em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float:right; margin: 0 0 1em 1em;&quot;&gt;[[Ficheiro:Covalent.png]]&lt;/div&gt;
O enlace covalente é unha forma de enlace químico caracterizado pola compartición de un ou máis pares de electróns entre átomos para producir unha atracción mútua que mantén unida a molécula resultante. Os átomos tenden a compartir electróns de tal maneira que se enchan as órbitas exteriores. Estes enlaces son sempre máis fortes que o enlace de hidróxeno intermolecular e semellantes en forza ou máis fortes que o enlace iónico.

Os enlaces covalentes danse con maior frecuencia entre átomos con electronegatividades semellantes (altas), nos que se require demasiada enerxía para tirarlle un electrón a un átomo. Os enlaces covalentes son máis comúns entre os non metais, mentres que o enlace iónico é máis común entre un átomo de metal e un átomo dun non metal.

O enlace covalente tende a ser máis forte que outros tipos de enlace, como o enlace iónico. Ao contrario que nos enlaces iónicos, nos que os ións se manteñen unidos por unha atracción culómbica non direccional, os enlaces covalentes son moi direccionais. Como resultado, as moléculas con enlaces covalentes tenden a formarse nun número pequeno de formas características, mostrando ángulos de enlace específicos. 
&lt;/blockquote&gt;

==Véxase tamén==
===Ligazóns externas===
*[http://meta.wikimedia.org/wiki/Help:Table Explicación en Metawiki]
*[http://meta.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_User's_Guide:_Using_tables Igual cá anterior]

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs|Facer taboas]]</text>
      <sha1>r4i6z0lgmy9hy5ecb4rwrb5lhspr3bt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User fr-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2475</id>
    <revision>
      <id>5487</id>
      <parentid>5353</parentid>
      <timestamp>2009-03-31T14:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>5 revisións de [[:w:Modelo:User fr-2]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="618" sha1="htifkbvs57q0gfydnh867rs3mqkxcwo" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''fr-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Cette personne peut contribuer avec un niveau '''[[:Category:Usuario fr-2|moyen]]''' en '''[[:Category:Usuario fr|français]].'''
|}
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario fr|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario fr-2|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis lingua|francesa|fr}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|FR2]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>htifkbvs57q0gfydnh867rs3mqkxcwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Niveis lingua</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2476</id>
    <revision>
      <id>5754</id>
      <parentid>5354</parentid>
      <timestamp>2009-04-06T20:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>3 revisións de [[:w:Modelo:Niveis lingua]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="mxpkbq7vn35te7giq0fu6j2ijwg2wal" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Languages
|navbar = plain
|title = [[Lingua {{{1}}}]]
|list1 = &lt;div&gt;
[[Wikipedia:Babel|Babel]]: [[Modelo:User {{{2}}}-0|0]] &amp;#124; [[Modelo:User {{{2}}}-1|1]] &amp;#124; [[Modelo:User {{{2}}}-2|2]] &amp;#124; [[Modelo:User {{{2}}}-3|3]] &amp;#124; [[Modelo:User {{{2}}}-4|4]] &amp;#124; [[Modelo:User {{{2}}}|N]]
&lt;/div&gt;
}}
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:PendenteCategoríaMarcadores]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxpkbq7vn35te7giq0fu6j2ijwg2wal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tnavbar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2479</id>
    <revision>
      <id>5357</id>
      <timestamp>2009-03-30T14:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="jyij1iqiuwtlbauo7d173pit2zi2ugk" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{nodiv|}}}|&lt;!--then:
--&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;noprint plainlinksneverexpand&quot; style=&quot;white-space:nowrap; font-weight:normal; font-size:xx-small; {{{fontstyle|}}}; {{#if:{{{fontcolor|}}}|color:{{{fontcolor}}};}} {{{style|}}}&quot;&gt;|&lt;!--else:
--&gt;&lt;div class=&quot;noprint plainlinksneverexpand&quot; style=&quot;background-color:transparent; padding:0; white-space:nowrap; font-weight:normal; font-size:xx-small; {{{fontstyle|}}}; {{#if:{{{fontcolor|}}}|color:{{{fontcolor}}};}} {{{style|}}}&quot;&gt;&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#ifeq:{{{mini|}}}{{{miniv|}}}{{{plain|}}}{{{viewplain|}}}|&lt;!--equals:--&gt;1|&lt;!--then:
--&gt;|&lt;!--else:
--&gt;Esta caixa:&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#ifeq:{{{miniv|}}}{{{viewplain|}}}|&lt;!--equals:--&gt;1|&lt;!--then:
--&gt;[[Modelo:{{{1}}}|&lt;span title=&quot;Vai á páxina do modelo&quot; style=&quot;{{{fontstyle|}}};{{#if:{{{fontcolor|}}}|color:{{{fontcolor}}};}}&quot;&gt;{{#if:{{{viewplain|}}}|ver|v}}&lt;/span&gt;]]|&lt;!--else:
--&gt;[[Modelo:{{{1}}}|&lt;span title=&quot;Vai á páxina do modelo.&quot; style=&quot;{{{fontstyle|}}};{{#if:{{{fontcolor|}}}|color:{{{fontcolor}}};}}&quot;&gt;{{#if:{{{mini|}}}|v|ver}}&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-size:80%;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[Conversa Modelo:{{{1}}}|&lt;span style=&quot;color:#002bb8;{{{fontstyle|}}};{{#if:{{{fontcolor|}}}|color:{{{fontcolor}}};}}&quot; title=&quot;Conversa acerca deste modelo.&quot;&gt;{{#if:{{{mini|}}}|c|conversa}}&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-size:80%;&quot;&gt;•&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;[{{fullurl:{{ns:10}}:{{{1}}}|action=edit}} &lt;span style=&quot;color:#002bb8;{{{fontstyle|}}};{{#if:{{{fontcolor|}}}|color:{{{fontcolor}}};}}&quot; title=&quot;Podes editar este modelo. Por favor, usa o botón de vista previa antes de gardar.&quot;&gt;{{#if:{{{mini|}}}|e|editar}}&lt;/span&gt;]&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{nodiv|}}}|&lt;!--then:
--&gt;&lt;/span&gt;&amp;nbsp;|&lt;!--else:
--&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;

{{Uso de marcador}} 
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jyij1iqiuwtlbauo7d173pit2zi2ugk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PortadaIntro</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2481</id>
    <revision>
      <id>19608</id>
      <parentid>19606</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T10:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2644" sha1="4rro5c5jf5f9zhzur8t27yzxjw7p1y6" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; margin-bottom:2px; background:#f5faff;&quot;
| class=&quot;fonslogo&quot; style=&quot;background-repeat:no-repeat; background-position:-40px -25px; width:100%; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;&quot; |
{|  style=&quot;width:100%; margin-bottom:2px; vertical-align:top; font-size:95%; background:transparent&quot;
|-
| style=&quot;height:3em; padding-left:155px&quot; |&lt;div style=&quot;font-size:185%;&quot;&gt;[[Wikisource:Benvidos|Benvid@]] ás Galifontes&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left:15px&quot;&gt; A biblioteca de textos orixinais no [[w:Dominio público|dominio público]] ou publicados baixo licenzas libres. &lt;/div&gt;
|style=&quot;padding:1em;text-align:right;line-height:1.3&quot; |{{CURRENTDAYNAME}}, {{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}} &lt;br&gt; &lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;font-size:80%;&quot;&gt; [http://gl.m.wikisource.org Version para móbiles]&lt;/span&gt;
|-
|Colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|
|}&lt;div style=&quot;margin:0 0 0; text-align:center; font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size:100%&quot;&gt;
Nesta versión en galego xa temos {{NUMBEROFARTICLES}} páxinas de texto de {{ #expr: ({{PAGESINCATEGORY:Autores-A}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-B}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-C}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-D}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-E}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-F}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-G}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-H}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-I}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-J}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-K}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-L}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-M}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-N}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-O}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-P}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-Q}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-R}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-S}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-T}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-U}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-V}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-W}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-X}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-Y}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-Z}}) }} autores.&lt;/div&gt;
&lt;p style=&quot;margin: 2px 0 2px 0; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 80%; padding: 0; text-align: center;&quot;&gt;
[[Wikisource:Benvidos|Benvida]] 
[[Ficheiro:Bullet red.png|7px|link=]] [[Wikisource:COMOs|COMOs]] 
[[Ficheiro:Bullet red.png|7px|link=]] [[Especial:Estatísticas|Estatísticas]] 
[[Ficheiro:Bullet red.png|7px|link=]] [[:Categoría:Índice|Categorías]]
[[Ficheiro:Bullet red.png|7px|link=]] [[Wikisource:Portal da comunidade|Comunidade]]
[[Ficheiro:Bullet red.png|7px|link=]] [[:Categoría:Wikisource:Políticas e normas|Políticas]]
[[Ficheiro:Bullet red.png|7px|link=]] [[Wikisource:Axuda|Axuda]]
&lt;/p&gt;
|}</text>
      <sha1>4rro5c5jf5f9zhzur8t27yzxjw7p1y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Sobre Galicia</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2483</id>
    <revision>
      <id>20410</id>
      <parentid>20089</parentid>
      <timestamp>2021-01-03T01:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>2668</id>
      </contributor>
      <comment>obs tag</comment>
      <origin>20410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="783" sha1="4x58hy8es6n14qm6oiaf6wlq2wg8tub" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;''[[Alba de gloria]]'' • ''[[Cantares gallegos]] • [[Estatuto de Autonomía de Galicia]] • [[Himno galego]] • [[Historia y descripción de la ciudad de La Coruña]] • [[Lei de normalización lingüística]] • [[Lei do uso do galego como lingua oficial polas entidades locais]] • [[Lei de dereito civil de Galicia]] • [[Lei de ordenación do sistema universitario de Galicia]] • [[Lei de Seguridade Industrial de Galicia]] • [[Lei do Consello Galego de Universidades]] • [[Lei reguladora do recurso de casación de Galicia]] • [[Lei de creación do Colexio Oficial de Xornalistas de Galicia]] • [[Lei de creación do Colexio de Educadores Sociais de Galicia]] • [[Lei de símbolos de Galicia]] • [[Varóns ilustres de Galiza]]''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>4x58hy8es6n14qm6oiaf6wlq2wg8tub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Outros textos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2484</id>
    <revision>
      <id>20411</id>
      <parentid>17179</parentid>
      <timestamp>2021-01-03T01:38:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Minorax</username>
        <id>2668</id>
      </contributor>
      <comment>obs tag</comment>
      <origin>20411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="570" sha1="m98ww4miaq9yp7qg3cq428deoe5dol8" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;''[[A arte da guerra]] • [[A Internacional]] • [[Martin Codax|Cantigas de Martin Codax]] • [[Cantigas de Santa María]] • [[Constitución española de 1812]] • [[Constitución española de 1837]] • [[Constitución española de 1845]] • [[Constitución española de 1931]] • [[Constitución española de 1978]] • [[GPLv3|GNU General Public License]] • [[Lei Orgánica de protección de datos de carácter persoal]] • [[Noso Pai]] • [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]] • [[Sedia-m'eu na ermida de San Simión]]''&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>m98ww4miaq9yp7qg3cq428deoe5dol8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:PC</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2485</id>
    <redirect title="Wikisource:Portal da comunidade" />
    <revision>
      <id>5380</id>
      <timestamp>2009-03-30T15:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Redirixir cara a [[Wikisource:Portal da comunidade]] usando [[w:es:User:Axxgreazz/Monobook-Suite|monobook-suite]]</comment>
      <origin>5380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="5yu6cj0pgekvdjf6z5ro93nwpdc2bf4" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikisource:Portal da comunidade]]</text>
      <sha1>5yu6cj0pgekvdjf6z5ro93nwpdc2bf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Etiquetas TeX</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2487</id>
    <revision>
      <id>5384</id>
      <timestamp>2009-03-30T15:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>traio dende galipedia</comment>
      <origin>5384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26791" sha1="7c5si6pp977047eljo4igyl814d2yzp" xml:space="preserve">Desde xaneiro de 2003, MediaWiki soporta '''TeX markup''' para escribir fórmulas matemáticas. A partir do código TeX xéranse imaxes PNG ou texto HTML, dependendo das preferencias do usuario e da complexidade da fórmula. No futuro, cando os [[navegador]]es sexan máis intelixentes, será posible xerar HTML mellorado ou mesmo ''MathML'' en moitos casos. A xeración da notación matemática a partir do código TeX realízase coa ferramenta libre ''Texvc''.

As expresións matemáticas escritas en TeX deben encerrarse entre etiquetas &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Para elo podes seleccionar o código TeX e pulsar o botón  [[image:Math icon.png]] que aparece na barra de botóns que está enriba da caixa de edición (é posible que non apareza no teu navegador).

As imaxes PNG son xeradas en negro sobre fondo branco non transparente. Estas cores, así coma os tamaños e tipos de fonte, son independentes da configuración do navegador e do CSS aplicado. Os tamaños e tipos de fonte diferirán a miúdo dos empregados polo navegador para amosar o HTML. O selector CSS das imaxes é &lt;code&gt;img.tex&lt;/code&gt;.

No caso dunha páxina con outra cor de fondo, o branco das fórmulas resáltaas eficazmente, o que pode ser unha vantaxe ou unha desvantaxe.

Pode que se desexe evitar usar código TeX como parte dunha liña de texto normal, pois as fórmulas non se aliñan axeitadamente e o tamaño e tipo de fonte, como xa se dixo, normalmente non coincide.

O atributo &lt;code&gt;alt&lt;/code&gt; das imaxes TeX (o texto que se ammosa na caixa de axuda flotante ó deixar o cursor sobre ela) é o texto wiki a partir do que se xerou, excluíndo as etiquetas &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

==Xeral==
Os ocos e saltos de liña acéptanse, e non se amosan, sendo útiles para deixar o código TeX máis ordeado (por exemplo, un salto de liña despois de cada termo ou de cada fila dunha matriz). Excepto os nomes de funcións e os operadores, como é habitual nas matemáticas para as variables, as letras se amosan en cursiva e os díxitos non. Para evitar que un texto se amose en cursivas como as variables, débese empregar &lt;code&gt;\mbox&lt;/code&gt;: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\mbox{abc}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; da &lt;math&gt;\mbox{abc}&lt;/math&gt; en lugar de &lt;math&gt;abc&lt;/math&gt;.

==Funcións, símbolos e caracteres especiais==
Para xerar caracteres especiais sen usar a etiqueta &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, véxase [[Wikipedia:Caracteres especiais Wiki|Caracteres especiais Wiki]].

Comparación:
*&lt;code&gt;&amp;amp;alpha;&lt;/code&gt; da &amp;alpha;, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; da &lt;math&gt;\alpha \,\!&lt;/math&gt; (advírtase o uso de «&amp;amp;» e «;» fronte a «\» xunto á palabra reservada, neste caso «alpha»)
*&lt;code&gt;&amp;amp;radic;2&lt;/code&gt; da &amp;radic;2, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sqrt{2} \,\!&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; da &lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt; (igual que eo caso anterior, pero con palabras reservadas diferentes: «radic» fronte a «sqrt» máis as chaves TeX)
*&lt;code&gt;&amp;amp;radic;(1-&lt;nowiki&gt;''e''&lt;/nowiki&gt;&amp;amp;sup2;)&lt;/code&gt; da &amp;radic;(1-''e''&amp;sup2;), &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;\sqrt{1-e^2}&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; da &lt;math&gt;\sqrt{1-e^2} \,\!&lt;/math&gt; (advírtase o uso de paréntese fronte a chaves, «&lt;nowiki&gt;''e''&lt;/nowiki&gt;» fronte a «e» e «&amp;amp;sup2;» fronte a «^2»)

{| border=&quot;1&quot;
|-
! Característica
! Sintaxe
! Tras procesar
|-
| Acentos e marcas diacríticas
| &lt;code&gt;\acute{a} \quad \grave{a} \quad \breve{a} \quad \check{a} \quad \tilde{a}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\acute{a} \quad \grave{a} \quad \breve{a} \quad \check{a} \quad \tilde{a} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| rowspan=&quot;9&quot; | Funcións estándar (ben)
| &lt;code&gt;\sin x + \ln y + \operatorname{sgn} z&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\sin x + \ln y + \operatorname{sgn} z \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\sin a + \cos b + \tan c + \cot d + \sec e + \csc f&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\sin a + \cos b + \tan c + \cot d + \sec e + \csc f \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\sinh g + \cosh h + \tanh i + \coth j&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\sinh g + \cosh h + \tanh i + \coth j \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\arcsin k + \arccos l + \arctan m&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\arcsin k + \arccos l + \arctan m \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\lim n + \limsup o + \liminf p&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\lim n + \limsup o + \liminf p \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\min q + \max r + \inf s + \sup t&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\min q + \max r + \inf s + \sup t \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\exp u + \lg v + \log w&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\exp u + \lg v + \log w \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\ker x + \deg x + \gcd x + \Pr x&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\ker x + \deg x + \gcd x + \Pr x \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\det x + \hom x + \arg x + \dim x&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\det x + \hom x + \arg x + \dim x \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Funcións estándar (mal)
| &lt;code&gt;sin x + ln y + sgn z&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;sin x + ln y + sgn z \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Aritmética modular
| &lt;code&gt;s_k \equiv 0 \pmod{m} \quad a \bmod b&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;s_k \equiv 0 \pmod{m} \quad a \bmod b \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Derivadas
| &lt;code&gt;\nabla \; \partial x \; dx \; \dot x \; \ddot y&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\nabla \; \partial x \; dx \; \dot x \; \ddot y \,\!&lt;/math&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | Conxuntos
| &lt;code&gt;\forall \; \exists \; \empty \; \emptyset \; \varnothing \; \in \; \ni \; \not\in \; \notin&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\forall \; \exists \; \empty \; \emptyset \; \varnothing \; \in \; \ni \; \not\in \; \notin \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\subset \; \subseteq \; \supset \; \supseteq \; \cap \; \bigcap \; \cup \; \bigcup \; \biguplus&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\subset \; \subseteq \; \supset \; \supseteq \; \cap \; \bigcap \; \cup \; \bigcup \; \biguplus \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\sqsubset \; \sqsubseteq \; \sqsupset \; \sqsupseteq \; \sqcap \; \sqcup \; \bigsqcup&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\sqsubset \; \sqsubseteq \; \sqsupset \; \sqsupseteq \; \sqcap \; \sqcup \; \bigsqcup \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Lóxica
| &lt;code&gt;p \land \wedge \; \bigwedge \; \bar{q} \to p\lor \vee \; \bigvee \; \lnot \; \neg q \; \setminus \; \smallsetminus&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;p \land \wedge \; \bigwedge \; \bar{q} \to p\lor \vee \; \bigvee \; \lnot \; \neg q \; \setminus \; \smallsetminus \,\!&lt;/math&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Raíces
| &lt;code&gt;\sqrt{2}\approx 1.4&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\sqrt{2}\approx 1.4 \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\sqrt[n]{x}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\sqrt[n]{x} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Relacións
| &lt;code&gt;\sim \; \approx \; \simeq \; \cong \; \le \; \ge \; \equiv \; \not\equiv \; \ne \; \propto \; \pm \; \mp&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\sim \; \approx \; \simeq \; \cong \; \le \; \ge \; \equiv \; \not\equiv \; \ne \; \propto \; \pm \; \mp \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Xeometría
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;\Diamond \Box \triangle \angle \perp \mid \; \nmid \| \; 45^\circ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\Diamond \Box \triangle \angle \perp \mid \; \nmid \| \; 45^\circ \,\!&lt;/math&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | Frechas
| &lt;code&gt;\leftarrow \; \gets \; \rightarrow \; \to \; \leftrightarrow \quad \longleftarrow \; \longrightarrow \quad \mapsto \; \longmapsto \; \hookrightarrow \; \hookleftarrow&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\leftarrow \; \gets \; \rightarrow \; \to \; \leftrightarrow \quad \longleftarrow \; \longrightarrow \quad \mapsto \; \longmapsto \; \hookrightarrow \; \hookleftarrow \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\nearrow \; \searrow \; \swarrow \; \nwarrow \quad \uparrow \; \downarrow \; \updownarrow&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\nearrow \; \searrow \; \swarrow \; \nwarrow \quad \uparrow \; \downarrow \; \updownarrow \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\rightharpoonup \; \rightharpoondown \; \leftharpoonup \; \leftharpoondown \; \upharpoonleft \; \upharpoonright \; \downharpoonleft \; \downharpoonright&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\rightharpoonup \; \rightharpoondown \; \leftharpoonup \; \leftharpoondown \; \upharpoonleft \; \upharpoonright \; \downharpoonleft \; \downharpoonright \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\Leftarrow \; \Rightarrow \; \Leftrightarrow \; \Longleftarrow \; \Longrightarrow \; \Longleftrightarrow \; \iff \quad \Uparrow \; \Downarrow \; \Updownarrow&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\Leftarrow \; \Rightarrow \; \Leftrightarrow \; \Longleftarrow \; \Longrightarrow \; \Longleftrightarrow \; \iff \quad \Uparrow \; \Downarrow \; \Updownarrow \,\!&lt;/math&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | Símbolos especiais
| &lt;code&gt;\eth \; \S \; \P \; \% \; \dagger \; \ddagger \; \star \; * \; \ldots&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\eth \; \S \; \P \; \% \; \dagger \; \ddagger \; \star \; * \; \ldots \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\smile \; \frown \; \wr \; \oplus \; \bigoplus \; \otimes \; \bigotimes&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\smile \; \frown \; \wr \; \oplus \; \bigoplus \; \otimes \; \bigotimes \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\times \; \cdot \; \circ \; \bullet \; \bigodot \; \triangleleft \; \triangleright \; \infty \; \bot \; \top \; \vdash \; \vDash \; \Vdash \; \models \; \lVert \; \rVert&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\times \; \cdot \; \circ \; \bullet \; \bigodot \; \triangleleft \; \triangleright \; \infty \; \bot \; \top \; \vdash \; \vDash \; \Vdash \; \models \; \lVert \; \rVert \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\imath \; \hbar \; \ell \; \mho \; \Finv \; \Re \; \Im \; \wp \; \complement \quad \diamondsuit \; \heartsuit \; \clubsuit \; \spadesuit \; \Game \quad \flat \; \natural \; \sharp&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\imath \; \hbar \; \ell \; \mho \; \Finv \; \Re \; \Im \; \wp \; \complement \quad \diamondsuit \; \heartsuit \; \clubsuit \; \spadesuit \; \Game \quad \flat \; \natural \; \sharp \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\mathcal&lt;/code&gt; con minúscula produce algúns extras
| &lt;code&gt;\mathcal {45abcdenpqstuvwx}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\mathcal {45abcdenpqstuvwx} \,\!&lt;/math&gt;
|}

==Subíndices, superíndices e integrais== 
{| border=&quot;1&quot;
|-
! Característica
! Sintaxe
! colspan=&quot;2&quot; | Tras procesar
|-
| Superíndice
| &lt;code&gt;a^2&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^2&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;a^2 \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Subíndice
| &lt;code&gt;a_2&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a_2&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;a_2 \,\!&lt;/math&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Agrupación
| &lt;code&gt;a^{2+2}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{2+2}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;a^{2+2} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;a_{i,j}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a_{i,j}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;a_{i,j} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Combinando sub e súper
| &lt;code&gt;x_2^3&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;x_2^3 \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Precedendo de sub e súper
| &lt;code&gt;{}_1^2\!X_3^4&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;{}_1^2\!X_3^4 \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Derivadas (ben)
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;x', y''&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;x', y''&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;x', y'' \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Derivadas (mal en HTML)
| &lt;code&gt;x^\prime, y^{\prime\prime}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;x^\prime, y^{\prime\prime}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;x^\prime, y^{\prime\prime} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Derivadas (mal en PNG)
| &lt;code&gt;x\prime, y\prime\prime&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;x\prime, y\prime\prime&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;x\prime, y\prime\prime \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Puntos de derivada
| &lt;code&gt;\dot{x} \; \ddot{x}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\dot{x} \; \ddot{x} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Subliñado, sobreliñado, vectores
| &lt;code&gt;\hat a \; \bar b \; \vec c \; \overrightarrow{a b} \; \overleftarrow{c d} \; \widehat{d e f} \; \overline{g h i} \; \underline{j k l}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\hat a \; \bar b \; \vec c \; \overrightarrow{a b} \; \overleftarrow{c d} \; \widehat{d e f} \; \overline{g h i} \; \underline{j k l} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Chaves superiores
| &lt;code&gt;\begin{matrix} 5050 \\ \overbrace{ 1+2+\cdots+100 } \end{matrix}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\begin{matrix} 5050 \\ \overbrace{ 1+2+\cdots+100 } \end{matrix} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Chaves inferiores
| &lt;code&gt;\begin{matrix} \underbrace{ a+b+\cdots+z } \\ 26 \end{matrix}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\begin{matrix} \underbrace{ a+b+\cdots+z } \\ 26 \end{matrix} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Sumatorios
| &lt;code&gt;\sum_{k=1}^N k^2&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\sum_{k=1}^N k^2 \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Productorios
| &lt;code&gt;\prod_{i=1}^N x_i&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\prod_{i=1}^N x_i \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Coproductos
| &lt;code&gt;\coprod_{i=1}^N x_i&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\coprod_{i=1}^N x_i \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Límites
| &lt;code&gt;\lim_{n \to \infty}x_n&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\lim_{n \to \infty}x_n \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Integrais
| &lt;code&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Integrais dobres
| &lt;code&gt;\iint_{D}^{W} \, dx\,dy&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\iint_{D}^{W} \, dx\,dy \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Integrais triples
| &lt;code&gt;\iiint_{E}^{V} \, dx\,dy\,dz&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\iiint_{E}^{V} \, dx\,dy\,dz \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Integrais cuádruplas
| &lt;code&gt;\iiiint_{F}^{U} \, dx\,dy\,dz\,dt&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\iiiint_{F}^{U} \, dx\,dy\,dz\,dt \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Integrais pechadas
| &lt;code&gt;\oint_{C} x^3\, dx + 4y^2\, dy&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\oint_{C} x^3\, dx + 4y^2\, dy \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Interseccións
| &lt;code&gt;\bigcap_1^{n} p&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\bigcap_1^{n} p \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Unións
| &lt;code&gt;\bigcup_1^{k} p&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\bigcup_1^{k} p \,\!&lt;/math&gt;
|}

== Fraccións, matrices e multiliñas == 
{| border=&quot;1&quot;
|-
! Característica
! Sintaxe
! Tras procesar
|-
| Fraccións
| &lt;code&gt;\frac{2}{4}&lt;/code&gt; o &lt;code&gt;{2 \over 4}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\frac{2}{4} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Coeficientes binomiais
| &lt;code&gt;{n \choose k}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;{n \choose k}&lt;/math&gt;
|-
| Fraccións pequenas
| &lt;code&gt;\begin{matrix} \frac{2}{4} \end{matrix}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\begin{matrix} \frac{2}{4} \end{matrix}&lt;/math&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | Matrices
| &lt;code&gt;\begin{matrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{matrix}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\begin{matrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{matrix}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\begin{vmatrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{vmatrix}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\begin{vmatrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{vmatrix}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\begin{Vmatrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{Vmatrix}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\begin{Vmatrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{Vmatrix}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\begin{bmatrix} 0 &amp; \cdots &amp; 0 \\ \vdots &amp; \ddots &amp; \vdots \\ 0 &amp; \cdots &amp; 0\end{bmatrix}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\begin{bmatrix} 0 &amp; \cdots &amp; 0 \\ \vdots &amp; \ddots &amp; \vdots \\ 0 &amp; \cdots &amp; 0\end{bmatrix}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\begin{Bmatrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{Bmatrix}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\begin{Bmatrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{Bmatrix}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\begin{pmatrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{pmatrix}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\begin{pmatrix} x &amp; y \\ z &amp; v \end{pmatrix}&lt;/math&gt;
|-
| Definicións por tramos
| &lt;code&gt;f(n) = \begin{cases} n/2, &amp; \mbox{se }n\mbox{ par} \\ 3n+1, &amp; \mbox{se }n\mbox{ impar} \end{cases}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;f(n) = \begin{cases} n/2, &amp; \mbox{se }n\mbox{ par} \\ 3n+1, &amp; \mbox{se }n\mbox{ impar} \end{cases}&lt;/math&gt;
|-
| Ecuacións multiliña
| &lt;code&gt;\begin{matrix}f(n+1) &amp; = &amp; (n+1)^2 \\ \ &amp; = &amp; n^2 + 2n + 1 \end{matrix}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\begin{matrix}f(n+1) &amp; = &amp; (n+1)^2 \\ \ &amp; = &amp; n^2 + 2n + 1 \end{matrix}&lt;/math&gt;
|-
| Método alternativo empregando táboas
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
{|
|-
|&amp;lt;math&amp;gt;f(n+1)&amp;lt;/math&amp;gt;
|&amp;lt;math&amp;gt;=(n+1)^2&amp;lt;/math&amp;gt;
|-
|
|&amp;lt;math&amp;gt;=n^2 + 2n + 1&amp;lt;/math&amp;gt;
|}
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|
{|
|-
|&lt;math&gt;f(n+1) \,\!&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;=(n+1)^2 \,\!&lt;/math&gt;
|-
|
|&lt;math&gt;=n^2 + 2n + 1 \,\!&lt;/math&gt;
|}
|-
| Sistemas de ecuacións '''mal'''
| &lt;code&gt;\left . \begin{matrix} 4 \cdot \frac{2x^3+7}{5x^2+2y+5}=2 \\ \frac{2x^y+8xy}{5x^2+2yz^2+17z}=43\end{matrix} \right \}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left . \begin{matrix} 4 \cdot \frac{2x^3+7}{5x^2+2y+5}=2 \\ \frac{2x^y+8xy}{5x^2+2yz^2+17z}=43\end{matrix} \right \}&lt;/math&gt;
|-
|Sistemas de ecuacións '''ben''' (usando \cfrac)
|&lt;code&gt;\left . \begin{matrix} 4 \cdot '''\cfrac'''{2x^3+7}{5x^2+2y+5}=2 \\ '''\cfrac'''{2x^y+8xy}{5x^2+2yz^2+17z}=43\end{matrix} \right \}&lt;/code&gt;
|&lt;math&gt;\left . \begin{matrix} 4 \cdot \cfrac{2x^3+7}{5x^2+2y+5}=2 \\ \cfrac{2x^y+8xy}{5x^2+2yz^2+17z}=43\end{matrix} \right \}&lt;/math&gt;
|}

==Fontes== 
{| border=&quot;1&quot;
|-
! Característica
! Sintaxe
! colspan=&quot;2&quot; | Tras procesar
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Alfabeto grego]] (advírtase a ausencia de ómicron, e tamén que algunhas maiúsculas gregas se representan iguais ás súas equivalentes latinas)
| &lt;code&gt;\Alpha\ \Beta\ \Gamma\ \Delta\ \Epsilon\ \Zeta\ \Eta\ \Theta\ \Iota\ \Kappa\ \Lambda\ \Mu\ \Nu\ \Xi\ \Pi\ \Rho\ \Sigma\ \Tau\ \Phi\ \Chi\ \Psi\ \Omega&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\Alpha\ \Beta\ \Gamma\ \Delta\ \Epsilon\ \Zeta\ \Eta\ \Theta\ \Iota\ \Kappa\ \Lambda\ \Mu\ \Nu\ \Xi\ \Pi\ \Rho\ \Sigma\ \Tau\ \Phi\ \Chi\ \Psi\ \Omega \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\alpha\ \beta\ \gamma\ \delta\ \epsilon\ \zeta\ \eta\ \theta\ \iota\ \kappa\ \lambda\ \mu\ \nu\ \xi\ \pi\ \rho\ \sigma\ \tau\ \phi\ \chi\ \psi\ \omega&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\alpha\ \beta\ \gamma\ \delta\ \epsilon\ \zeta\ \eta\ \theta\ \iota\ \kappa\ \lambda\ \mu\ \nu\ \xi\ \pi\ \rho\ \sigma\ \tau\ \phi\ \chi\ \psi\ \omega \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\varepsilon\ \digamma\ \vartheta\ \varkappa\ \varpi\ \varrho\ \varsigma\ \varphi&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\varepsilon\ \digamma\ \vartheta\ \varkappa\ \varpi\ \varrho\ \varsigma\ \varphi \,\!&lt;/math&gt;
|-
| «''Blackboard bold''»
| &lt;code&gt;x\in\mathbb{R}\sub\mathbb{C}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;x\in\mathbb{R}\subset\mathbb{C} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Negriña (vectores)
| &lt;code&gt;\mathbf{x}\cdot\mathbf{y} = 0&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\mathbf{x}\cdot\mathbf{y} = 0 \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Negriña (grego)
| &lt;code&gt;\boldsymbol{\alpha} + \boldsymbol{\beta} + \boldsymbol{\gamma}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\boldsymbol{\alpha} + \boldsymbol{\beta} + \boldsymbol{\gamma} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Cursivas (itálica)
| &lt;code&gt;\mathit{ABCDE abcde 1234}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\mathit{ABCDE abcde 1234} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Fonte romana
| &lt;code&gt;\mathrm{ABCDE abcde 1234}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\mathrm{ABCDE abcde 1234} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Fonte Fraktur
| &lt;code&gt;\mathfrak{ABCDE abcde 1234}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\mathfrak{ABCDE abcde 1234} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Caligrafía
| &lt;code&gt;\mathcal{ABCDE abcde 1234}&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\mathcal{ABCDE abcde 1234} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| [[Alfabeto hebreo]]
| &lt;code&gt;\aleph \beth \gimel \daleth&lt;/code&gt;
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;math&gt;\aleph\ \beth\ \gimel\ \daleth \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Caracteres non cursivos
| &lt;code&gt;\mbox{abc}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\mbox{abc}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;\mbox{abc} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Mesturar cursivas (mal)
| &lt;code&gt;\mbox{se } n \mbox{ par}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\mbox{se } n \mbox{ par}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;\mbox{se } n \mbox{ par} \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Mesturar cursivas (ben)
| &lt;code&gt;\mbox{se } n \mbox{ par}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\mbox{se } n \mbox{ par}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;\mbox{se } n \mbox{ par} \,\!&lt;/math&gt;
|}

== Poñendo expresións grandes entre paréntese, corchetes, etcétera == 
{| border=&quot;1&quot;
|-
! Característica
! Sintaxe
! Tras procesar
|-
| Mal
| &lt;code&gt;( \frac{1}{2} )&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;( \frac{1}{2} ) \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Ben
| &lt;code&gt;\left ( \frac{1}{2} \right )&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left ( \frac{1}{2} \right ) \,\!&lt;/math&gt;
|}

Poden usarse varios delimitadores con &lt;code&gt;\left&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;\right&lt;/code&gt;:
{| border=&quot;1&quot;
|-
! Característica
! Sintaxe
! Tras procesar
|-
| Paréntese
| &lt;code&gt;\left ( \frac{a}{b} \right )&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left ( \frac{a}{b} \right ) \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Corchetes
| &lt;code&gt;\left [ \frac{a}{b} \right ] \quad \left \lbrack \frac{a}{b} \right \rbrack&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left [ \frac{a}{b} \right ] \quad \left \lbrack \frac{a}{b} \right \rbrack \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Chaves
| &lt;code&gt;\left \{ \frac{a}{b} \right \} \quad \left \lbrace \frac{a}{b} \right \rbrace&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left \{ \frac{a}{b} \right \} \quad \left \lbrace \frac{a}{b} \right \rbrace \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Ángulos (&amp;lt;, &amp;gt;)
| &lt;code&gt;\left \langle \frac{a}{b} \right \rangle&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left \langle \frac{a}{b} \right \rangle \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Barras simples e dobres
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;\left | \frac{a}{b} \right \vert \left \Vert \frac{c}{d} \right \|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left | \frac{a}{b} \right \vert \left \Vert \frac{c}{d} \right \| \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Redondeo inferior e superior
| &lt;code&gt;\left \lfloor \frac{a}{b} \right \rfloor \left \lceil \frac{c}{d} \right \rceil&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left \lfloor \frac{a}{b} \right \rfloor \left \lceil \frac{c}{d} \right \rceil \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Barras inclinadas e invertidas
| &lt;code&gt;\left / \frac{a}{b} \right \backslash&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left / \frac{a}{b} \right \backslash \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Frechas simples e dobres
| &lt;code&gt;\left \uparrow \frac{a}{b} \right \downarrow \quad \left \Uparrow \frac{a}{b} \right \Downarrow \quad \left \updownarrow \frac{a}{b} \right \Updownarrow&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left \uparrow \frac{a}{b} \right \downarrow \quad \left \Uparrow \frac{a}{b} \right \Downarrow \quad \left \updownarrow \frac{a}{b} \right \Updownarrow \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Os delimitadores poden mesturarse, sempre que cada &lt;code&gt;\left&lt;/code&gt; vaia pechado por un &lt;code&gt;\right&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;\left [ 0,1 \right ) \quad \left \langle \psi \right |&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left [ 0,1 \right )&lt;/math&gt;&lt;br/&gt;&lt;math&gt;\left \langle \psi \right | \,\!&lt;/math&gt;
|-
| Usa &lt;code&gt;\left .&lt;/code&gt; y &lt;code&gt;\right .&lt;/code&gt; se non queres que se amose un delimitador
| &lt;code&gt;\left . \frac{A}{B} \right \} \to X&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\left . \frac{A}{B} \right \} \to X \,\!&lt;/math&gt;
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | Tamaño dos delimitadores
| &lt;code&gt;\big( \Big( \bigg( \Bigg( ... \Bigg] \bigg] \Big] \big]&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\big( \Big( \bigg( \Bigg( ... \Bigg] \bigg] \Big] \big] \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\big\{ \Big\{ \bigg\{ \Bigg\{ ... \Bigg\rangle \bigg\rangle \Big\rangle \big\rangle&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\big\{ \Big\{ \bigg\{ \Bigg\{ ... \Bigg\rangle \bigg\rangle \Big\rangle \big\rangle \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;\big\| \Big\| \bigg\| \Bigg\| ... \Bigg| \bigg| \Big| \big|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\big\| \Big\| \bigg\| \Bigg\| ... \Bigg| \bigg| \Big| \big| \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\big\lfloor \Big\lfloor \bigg\lfloor \Bigg\lfloor ... \Bigg\rceil \bigg\rceil \Big\rceil \big\rceil&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\big\lfloor \Big\lfloor \bigg\lfloor \Bigg\lfloor ... \Bigg\rceil \bigg\rceil \Big\rceil \big\rceil \,\!&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\big\uparrow \Big\uparrow \bigg\uparrow \Bigg\uparrow ... \Bigg\Downarrow \bigg\Downarrow \Big\Downarrow \big\Downarrow&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\big\uparrow \Big\uparrow \bigg\uparrow \Bigg\uparrow ... \Bigg\Downarrow \bigg\Downarrow \Big\Downarrow \big\Downarrow \,\!&lt;/math&gt;
|}

==Espaciado==
Advírtase que TeX axusta case todo o espaciado automáticamente, pero ás veces necesítase un control manual.
{| border=&quot;1&quot;
|-
! Característica
! Sintaxe
! Tras procesar
|-
| Espacio óctuple
| &lt;code&gt;a \qquad b&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a \qquad b&lt;/math&gt;
|-
| Espacio cuádruplo
| &lt;code&gt;a \quad b&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a \quad b&lt;/math&gt;
|-
| Espacio de texto
| &lt;code&gt;a\ b&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a\ b&lt;/math&gt;
|-
| Espacio de texto sen conversión PNG
| &lt;code&gt;a \mbox{ } b&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a \mbox{ } b&lt;/math&gt;
|-
| Espacio grande
| &lt;code&gt;a\;b&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a\;b&lt;/math&gt;
|-
| Espacio medio
| &lt;code&gt;a\&amp;gt;b&lt;/code&gt;
| (non soportado)
|-
| Espacio pequeno
| &lt;code&gt;a\,b&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a\,b&lt;/math&gt;
|-
| Sen espacio
| &lt;code&gt;ab&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;ab\,&lt;/math&gt;
|-
| Espacio negativo
| &lt;code&gt;a\!b&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a\!b&lt;/math&gt;
|}

== Aliñación co fluxo do texto normal ==
Debido ó estilo CSS por defecto

:&lt;code&gt;img.tex { vertical-align: middle; }&lt;/code&gt;

unha expresión en liña como &lt;math&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx \,\!&lt;/math&gt; debería quedar ben.

Se se necesita aliñala de outra forma, usa &lt;tt&gt;&amp;lt;span style=&quot;vertical-align:-100%;&quot;&gt;&amp;lt;math&gt;...&amp;lt;/math&gt;&amp;lt;/span&gt;&lt;/tt&gt; e xoga co parámetro de &lt;tt&gt;vertical-align&lt;/tt&gt; ata que obteñas o resultado desexado. Sen embargo, o resultado final depende da configuración do navegador.

==Forzar a xeración de imaxes PNG==
Para forzar que a fórmula se amose como unha imaxe PNG, engade &lt;code&gt;\,&lt;/code&gt; (espacio pequeno) ó final da fórmula (onde non será representado). Esto forzará a xeración do PNG se o usuario está no modo «HTML se é moi simple, se non PNG», pero non se está en «HTML se é posible, se non PNG» (sección «Como se amosan as fórmulas» das preferencias de usuario).

Tambén podes usar &lt;code&gt;\,\!&lt;/code&gt; (espacio pequeno e espacio negativo, que se cancelan) en calquera lugar dentro das etiquetas &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;math&gt;...&lt;/math&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Esto '''si''' forza a xeración do PNG mesmo se o usuario está no modo «HTML se é posible, se non PNG», a diferenza de &lt;code&gt;\,&lt;/code&gt;.

Esto pode ser de utilidade para obrigar a xeración de fórmulas nunha demostración consitente, por exemplo, ou para corrixir fórmulas que se amosan incorrectamente en HTML (nun momento dado, &lt;code&gt;a^{2+2}&lt;/code&gt; se xeraba cun subliñado sobrante), ou para demostrar como algo se ve en PNG cando normalmente se amosaría como HTML (como nos exemplos anteriores).

Por exemplo:
{| border=&quot;1&quot;
|-
! Sintaxe
! Tras procesar
|-
| &lt;code&gt;a^{c+2}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{c+2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;a^{c+2} \,&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{c+2} \,&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;a^{\,\!c+2}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{\,\!c+2}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;a^{b^{c+2}}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{b^{c+2}}&lt;/math&gt; (¡'''Mal''' coa opción «HTML se é posible, se non PNG»!)
|-
| &lt;code&gt;a^{b^{c+2}} \,&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{b^{c+2}} \,&lt;/math&gt; (¡'''Mal''' coa opción «HTML se é posible, se non PNG»!)
|-
| &lt;code&gt;a^{b^{c+2}} \,\!&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{b^{c+2}} \,\!&lt;/math&gt; (¡'''Ben''' en todos os casos»!)
|-
| &lt;code&gt;a^{b^{c+2}}\approx 5&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{b^{c+2}}\approx 5&lt;/math&gt; (debido a &lt;code&gt;\approx&lt;/code&gt;, non se necesita &lt;code&gt;\,\!&lt;/code&gt;)
|-
| &lt;code&gt;a^{b^{\,\!c+2}}&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;a^{b^{\,\!c+2}}&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx \,&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx \,&lt;/math&gt;
|-
| &lt;code&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx \,\!&lt;/code&gt;
| &lt;math&gt;\int_{-N}^{N} e^x\, dx \,\!&lt;/math&gt;
|}

Esto foi probado coa maioría das fórmulas desta páxina, e parece funcionar perfectamente.

Pode que queras incluír un comentario no código HTML para que outros usuarios non «corrixan» a fórmula quitándoo:

:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;!-- \,\! é para obrigar a que a fórmula se amose como PNG en vez de como HTML. Por favor non o borres. --&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

==Exemplos==
*&lt;math&gt;\frac{5}{3-x} = \frac{3}{2-x} \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;\left(3-x\right) \times \left( \frac{2}{3-x} \right) = \left(3-x\right) \times \left( \frac{3}{2-x} \right) \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;2 = \left(3-x\right) \times \left( \frac{3}{2-x} \right) \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;2 = \left( \frac{\left(3-x\right) \times 3}{2-x} \right) \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;2 = \left( \frac{9-3x}{2-x} \right) \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;2 \times \left(2-x\right) = \left(2-x\right) \times \left( \frac{9-3x}{2-x} \right) \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;2 \times \left(2-x\right) = \frac{\left(2-x\right) \times \left(9-3x\right)}{2-x} \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;2 \times \left(2-x\right) = 9-3x \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;4-2x = 9-3x \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;-2x+3x = 9-4 \!&lt;/math&gt;
*&lt;math&gt;x = 5 \!&lt;/math&gt;

==Véxase tamén==
===Ligazóns externas (en castelán)===
* [http://filemon.mecanica.upm.es/CervanTeX/ CervanTeX, grupo de usuarios de TeX hispanofalantes]
* [http://mailweb.udlap.mx/~aleph/alephzero8/latex.html LaTeX para inexpertos]
* [http://usuarios.lycos.es/bausela/miktex.html Explicación sinxela para instalar LaTeX]

===Ligazóns externas (en inglés)===
* [http://www.ctan.org/tex-archive/info/gentle/gentle.pdf?action=/starter/ Documento PDF sobre TeX]
* [http://www.nwalsh.com/tex/texhelp/Plain.html Lista de entidades de TeX]
* [http://www.ams.org/tex/amslatex.html AMS-LaTeX]

===Ligazóns externas (en xaponés)===
* [http://oku.edu.mie-u.ac.jp/~okumura/tex/ Permite compilar en liña un documento en TeX]

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs|Como facer fórmulas matemáticas]]</text>
      <sha1>7c5si6pp977047eljo4igyl814d2yzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Axuda:Cambios recentes</title>
    <ns>12</ns>
    <id>2489</id>
    <revision>
      <id>5397</id>
      <parentid>5383</parentid>
      <timestamp>2009-03-30T17:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>6 revisións de [[:w:Axuda:Cambios recentes]]:&amp;#32;importar desde a Galipedia</comment>
      <origin>5397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1283" sha1="c3jtzo1m7v6n77u6dyky58fm297cl66" xml:space="preserve">A páxina de '''''[[Especial:Cambios recentes|cambios recentes]]''''' permíteche ver as edicións máis recentes feitas en todas páxinas desta Wikipedia. Empregando esta páxina, os usuarios poden monitorizar ou revisar o traballo dos outros, facilitando así a corrección de erros e, ao mesmo tempo, de vandalismos. Hai un enlace a &quot;cambios recentes&quot; na columna da esquerda. Para xerar un enlace a ''cambios recentes'' na túa páxina de usuario escribe &lt;nowiki&gt;[[Especial:Cambios recentes]]&lt;/nowiki&gt;.

Podes especificar a cantidade de páxinas que foron modificadas nos últimos minutos: [{{SERVER}}{{localurl:Especial:Cambios recentes|limit=25}} 25] | [{{SERVER}}{{localurl:Especial:Cambios recentes|limit=50}} 50] | [{{SERVER}}{{localurl:Especial:Cambios recentes|limit=100}} 100] | [{{SERVER}}{{localurl:Especial:Cambios recentes|limit=250}} 250] | [{{SERVER}}{{localurl:Especial:Cambios recentes|limit=500}} 500]; tamén podes especificalo na páxina de ''cambios recentes''.

{{VoltarAxuda}}

[[Categoría:COMOs]]

[[ca:Ajuda:Canvis recents]]
[[da:Wikipedia:Hvordan bruger jeg seneste ændringer siden]]
[[de:Wikipedia:Letzte Änderungen]]
[[en:Help:Recent changes]]
[[es:Ayuda:Cambios recientes]]
[[hu:Wikipédia:Friss változtatások]]
[[pt:Wikipedia:Mudanças recentes]]</text>
      <sha1>c3jtzo1m7v6n77u6dyky58fm297cl66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sensinatura</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2490</id>
    <revision>
      <id>11045</id>
      <parentid>5411</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281" sha1="5pvxxuw94nrbz2w5ttlweld10bdzpht" xml:space="preserve">&lt;small&gt;&amp;mdash;''o anterior comentario fíxoo'' [[Usuario:{{{1}}}|{{{1}}}]] ([[Conversa Usuario:{{{1}}}|conversa]]&amp;nbsp;&amp;bull;&amp;nbsp;[[Especial:Contributions/{{{1}}}|contribucións]]) {{{2|}}}&lt;/small&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5pvxxuw94nrbz2w5ttlweld10bdzpht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Afonso X o Sabio</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2491</id>
    <revision>
      <id>21696</id>
      <parentid>14279</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T16:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="395" sha1="08n8rndnre9zfrrydx13xfmoy3ydggd" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Alfonso X of Castile
}}
'''Afonso X o Sabio''' (Toledo, 1221 – Sevilla, 4 de abril de 1284) foi rei de Castela e León. Foi alcuñado &quot;O Sabio&quot; pola súa cultura e a potenciación cultural que mantivo.

== Obra == 
* [[Cantigas de Santa María]]

{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}
{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-A]]</text>
      <sha1>08n8rndnre9zfrrydx13xfmoy3ydggd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:CCP</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2495</id>
    <redirect title="Wikisource:Como crear unha páxina" />
    <revision>
      <id>5647</id>
      <timestamp>2009-04-01T09:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Redirixir cara a [[Wikisource:Como crear unha páxina]] usando [[w:es:User:Axxgreazz/Monobook-Suite|monobook-suite]]</comment>
      <origin>5647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="g9dcsjftp9ilwqapbs7ju3a32tayuml" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikisource:Como crear unha páxina]]</text>
      <sha1>g9dcsjftp9ilwqapbs7ju3a32tayuml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource bots</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2496</id>
    <revision>
      <id>5650</id>
      <timestamp>2009-04-01T09:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Mantemento|Bots]]&quot;</comment>
      <origin>5650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="kxkdgujixzbdcf8aezdrzwig5dsjzxv" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento|Bots]]</text>
      <sha1>kxkdgujixzbdcf8aezdrzwig5dsjzxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Indicacións para o uso de marcadores</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2497</id>
    <revision>
      <id>5654</id>
      <timestamp>2009-04-01T09:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Indicacions para o uso de marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>5654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="etu18lzp7glqifnitaxwjnzyi2480i0" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Indicacions para o uso de marcadores]]</text>
      <sha1>etu18lzp7glqifnitaxwjnzyi2480i0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Sun Tzu</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2500</id>
    <revision>
      <id>14399</id>
      <parentid>14022</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T19:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Sun Tzu]]&quot; a &quot;[[Autor:Sun Tzu]]&quot;</comment>
      <origin>14399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="47fusnd9of8yyldnkpuq463gqsbt9pu" xml:space="preserve">'''Sun Tzu''' (孫子 en pinyin: Sūn Zǐ) xeneral chinés entre os seculos IV a III antes de Cristo, autor do libro ''[[A arte da guerra]]''. As datas da biografía de Sun Tzu estan moi contravertidas.

== Textos ==

* [[A arte da guerra]]

{{Wikipedia}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-S]]</text>
      <sha1>47fusnd9of8yyldnkpuq463gqsbt9pu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Cantigas de Santa María</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2501</id>
    <revision>
      <id>5664</id>
      <timestamp>2009-04-04T16:46:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>nova categoría</comment>
      <origin>5664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="rnxjmf7fhjaq1xdfj2eymak5ap7gt1a" xml:space="preserve">Artigo principal : [[Cantigas de Santa María]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>rnxjmf7fhjaq1xdfj2eymak5ap7gt1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prólogo :Porque trobar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2502</id>
    <revision>
      <id>13538</id>
      <parentid>6844</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nova clave para a [[Categoría:Cantigas de Santa María]]: &quot; &quot; mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1462" sha1="at2lxoxtmndiyxleqgl4ckzcyrxzm2e" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Prólogo ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}

&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Porque trobar é cousa en que jaz 
entendimento, poren queno faz 
ao d'aver e de razon assaz, 
per que entenda e sabia dizer 
o que entend' e de dizer lle praz, 
ca ben trobar assi s'a de ffazer.

E macar eu estas duas non ey 
com' eu querria, pero provarei 
a mostrar ende un pouco que sei, 
confiand' en Deus, ond' o saber ven, 
ca per ele tenno que poderei 
mostrar do que quero alguna ren.

E o que quero é dizer loor 
da Virgen, madre de nostro Sennor, 
Santa Maria, que ést' a mellor 
cousa que el fez; e por aquest' eu 
quero seer oy mais seu trobador 
e rogo-lle que me quiera por seu

Trobador e que queira meu trobar 
reçeber, ca per el quer' eu mostrar 
dos miragres que ela fez; e ar 
querrei-me leixarde trobar des i 
por outra dona, e cuid' a cobrar 
per esta quant' enas outras perdi.

Onde lle rogo, se ela quiser, 
que lle praza do que dela disser 
en meus cantares e, se ll'aprouguer, 
que me dé gualardon com' ela da 
aos que ama; e queno souber, 
por ela mais de grado trobará.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;  
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;-
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga I : Des oge]]'''
|}

[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María| ]]</text>
      <sha1>at2lxoxtmndiyxleqgl4ckzcyrxzm2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga I : Des oge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2503</id>
    <revision>
      <id>6845</id>
      <parentid>6448</parentid>
      <timestamp>2009-06-27T16:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</comment>
      <origin>6845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2788" sha1="t2trotbpog17f3t7swj0b9ltlm4n0fr" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga I ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div class=prose&gt;  

'''Esta é a primeira cantiga de loor de Santa Maria, ementando os VII goyos que ouve de seu fillo.'''

&lt;poem&gt;
Des oge mais quer' eu trobar
     pola Sennor onrrada,
en que Deus quis carne fillar
     beyta e sagrada,
     por nos dar gran soldada
no seu reyno e nos erdar
     por seus de sa masnada
     de vida perlongada,
sen avermos pois a passar
     per mort' outra vegada.
 
E poren quero começar
     como foy saudada
de Gabriel, u lle chamar
     foy: «Benaventurada
     Virgen, de Deus amada:
do que o mund' á de salvar
     ficas ora prennada;
     e demais ta cunnada
Elisabeth, que foi dultar,
     é end' envergonnada».
 
E demais quero-ll' enmentar
     como chegou canssada
a Beleem e foy pousar
     no portal da entrada,
     u paryu sen tardada
Jesu-Crist', e foy-o deytar,
     como moller menguada,
     u deytan a cevada,
no presev', e apousentar
     ontre bestias d'arada.
 
E non ar quero obridar
     com' angeos cantada
loor a Deus foron cantar
     e «paz en terra dada»;
     nen como a contrada
aos tres Reis en Ultramar
     ouv' a strela mostrada,
     por que sen demorada
veron sa offerta dar
     estranna e preçada.
 
Outra razon quero contar
     que ll' ouve pois contada
a Madalena: com' estar
     vyu a pedr' entornada
     do sepulcr' e guardada
do angeo, que lle falar
     foy e disse: «Coytada
     moller, sey confortada,
ca Jesu, que ves buscar,
     resurgiu madurgada.»
E ar quero-vos demostrar
     gran lediç' aficada
que ouv' ela, u vyu alçar
     a nuv' enlumada
     seu Fill'; e poys alçada
foi, viron angeos andar
     ontr' a gent' assada,
     muy desaconsellada,
dizend': Assi verrá juygar,
     est' é cousa provada.»
Nen quero de dizer leixar
     de como foy chegada
a graça que Deus enviar
     lle quis, atan grãada,
     que por el esforçada
foy a companna que juntar
     fez Deus, e enssinada,
     de Spirit' avondada,
por que souberon preegar
     logo sen alongada.
E, par Deus, non é de calar
     como foy corõada,
quando seu Fillo a levar
     quis, des que foy passada
     deste mund' e juntada
con el no ceo, par a par,
     e Rea chamada,
     Filla, Madr' e Criada;
e poren nos dev' ajudar,
     ca x' é noss' avogada.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;  
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Prólogo :Porque trobar]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga II : Muito devemos varoes]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[es:Cantigas de Santa María: 1]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/I]]</text>
      <sha1>t2trotbpog17f3t7swj0b9ltlm4n0fr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga II : Muito devemos varoes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2504</id>
    <revision>
      <id>6449</id>
      <parentid>6412</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T07:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="hmymimd15x8u6zd9xtl297tldkly4bx" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga II ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é de como Santa Maria pareceu en Toledo a Sant' Alifonsso e deu-ll' ha alva que trouxe de arayso, con que dissesse missa.'''

&lt;poem&gt;
Muito devemos, varoes,
loar a Santa Maria,
que sas graças e seus does
dá a quen por ela fia.

Sen muita de bõa manna,
que deu a un seu prelado,
que primado foi d'Espanna
e Affons' era chamado,
deu-ll' ha tal vestidura
que trouxe de Parayso,
ben feyta a ssa mesura,
porque metera seu siso
en a loar noyt' e dia.

Poren devemos, varoes...

Ben enpregou el seus ditos,
com' achamos en verdade,
e os seus bõos escritos
que fez da virgidade
daquesta Sennor mui santa,
per que sa loor tornada
foi en Espanna de quanta
a end' avian deytada
judeus e a eregia.

Poren devemos, varoes...

Mayor miragre do mundo
ll' ant' esta Sennor mostrara,
u con Rei Recessiundo
ena precisson andara,
u lles pareceu sen falla
Santa Locay', e enquanto
ll' el Rey tallou da mortalla,
disse-l': «Ay, Affonsso santo,
per ti viv' a Sennor mya.»

Poren devemos, varoes...

Porque o a Groriosa
achou muy fort' e sen medo
en loar sa preciosa
virgindad' en Toledo,
deu-lle porend' ha alva,
que nas sas festas vestisse,
a Virgen santa e salva
e, en dando-lla, lle disse:
«Meu Fillo esto ch' envia.»

Poren devemos, varoes...

Pois ll' este don tan estrãyo
ouve dad' e tan fremoso,
disse: «Par Deus, muit eãyo
seria e orgulloso
quen ss' en esta ta cadeira,
se tu non es, s' assentasse,
nen que per nulla maneira
est' alva vestir provasse,
ca Deus del se vingaria.

Poren devemos, varoes...

Pois do mundo foi partido
este confessor de Cristo,
Don Siagrio falido
foi Arcebispo, poys isto,
que o fillou a seu dano;
ca, porque foi atrevudo
en se vestir aquel pano,
foi logo mort' e perdudo,
com' a Virgen dit' avia.

Poren devemos, varoes...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga I : Des oge]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga III : Mais nos faz Santa Maria]]'''
|}

[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/II]]</text>
      <sha1>hmymimd15x8u6zd9xtl297tldkly4bx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga III : Mais nos faz Santa Maria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2505</id>
    <revision>
      <id>6450</id>
      <parentid>6413</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T07:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2183" sha1="5vxnhxgtvrbzy9015kzn5qkc9n3szau" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga III ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é como Santa Maria fez cobrar a Theophilo a carta que fezera cono demo, u se tornou seu vassalo'''

&lt;poem&gt;
Mais nos faz Santa Maria
a seu Fillo perdoar,
que nos per nossa folia
ll' imos falir e errar.

Por ela nos perdoou
Deus o pecado d'Adam
da maçãa que gostou,
per que soffreu muit' affan
e no inferno entrou;
mais a do mui bon talan
tant' a seu Fillo rogou,
que o foi end' el sacar.


Mais nos faz Santa Maria
a seu Fillo perdoar,
que nos per nossa folia
ll' imos falir e errar.

Pois ar fez perdon aver
a Theophilo, un seu
servo, que fora fazer
per conssello dun judeu
carta por gãar poder
cono demo, e lla deu;
e fez-ll' en Deus descreer,
des i a ela negar.


Mais nos faz Santa Maria
a seu Fillo perdoar,
que nos per nossa folia
ll' imos falir e errar.

Pois Theophilo assi
fez aquesta trayçon,
per quant' end' eu aprendi,
foy do demo gran sazon;
mais depoys, segund' oý,
repentiu-ss' e foy perdon
pedir logo, ben aly
u peccador sol achar.


Mais nos faz Santa Maria
a seu Fillo perdoar,
que nos per nossa folia
ll' imos falir e errar.

Chorando dos ollos seus
muito, foy perdon pedir,
u vyu da Madre de Deus
a omagen; sen falir
lle diss': «Os peccados meus
son tan muitos, sen mentir,
que, se non per rogos teus,
non poss' eu perdon gaar.»


Mais nos faz Santa Maria
a seu Fillo perdoar,
que nos per nossa folia
ll' imos falir e errar.

Theophilo dessa vez
chorou tant' e non fez al,
trões u a que de prez
todas outras donas val,
ao demo mais ca pez
negro do fog' infernal
a carta trager-lle fez,
e deu-lla ant' o altar.


Mais nos faz Santa Maria
a seu Fillo perdoar,
que nos per nossa folia
ll' imos falir e errar.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga II : Muito devemos varoes]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga IV : A Madre do que livrou]]'''
|}


[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/III]]</text>
      <sha1>5vxnhxgtvrbzy9015kzn5qkc9n3szau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rimas (Bécquer)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2506</id>
    <revision>
      <id>5681</id>
      <timestamp>2009-04-05T20:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>amaño un pouco dende o marcador para abrir a páxina de indice das Rimas de Bécquer, ainda que non me gusta moito o resultado</comment>
      <origin>5681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2427" sha1="aqs5j9dwdjh4jks328jlypnoe4o64n6" xml:space="preserve">Conservanse 66 '''Rimas''' de [[Gustavo Adolfo Bécquer]] na Biblioteca Nacional en Madrid.

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot;/&gt;
&lt;center&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em;&quot;

! style=&quot;background-color: #c9dff0&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;100%&quot; | '''Rimas de [[Gustavo Adolfo Bécquer]]''' ||
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;2&quot;| [[Rima I|I]] - [[Rima II|II]] - [[Rima III|III]] - [[Rima IV|IV]] - [[Rima V|V]] - [[Rima VI|VI]] - [[Rima VII|VII]] -  [[Rima VIII|VIII]] - [[Rima IX|IX]] - [[Rima X|X]] - [[Rima XI|XI]] - [[Rima XII|XII]] - [[Rima XIII|XIII]] - [[Rima XIV|XIV]] - [[Rima XV|XV]] - [[Rima XVI|XVI]] - [[Rima XVII|XVII]] - [[Rima XVIII|XVIII]] - [[Rima XIX|XIX]] - [[Rima XX|XX]] - [[Rima XXI|XXI]] - [[Rima XXII|XXII]]
[[Rima XXIII|XXIII]] - [[Rima XXIV|XXIV]] - [[Rima XXV|XXV]] - [[Rima XXVI|XXVI]] - [[Rima XXVII|XXVII]] - [[Rima XXVIII|XXVIII]] - [[Rima XXIX|XXIX]] - [[Rima XXX|XXX]] - [[Rima XXXI|XXXI]] - [[Rima XXXII|XXXII]] - [[Rima XXXIII|XXXIII]] - [[Rima XXXIV|XXXIV]] - [[Rima XXXV|XXXV]] - [[Rima XXXVI|XXXVI]] 
[[Rima XXXVII|XXXVII]] - [[Rima XXXVIII|XXXVIII]] - [[Rima XXXIX|XXXIX]] - [[Rima XL|XL]] - [[Rima XLI|XLI]] - [[Rima XLII|XLII]] - [[Rima XLIII|XLIII]] - [[Rima XLIV|XLIV]] - [[Rima XLV|XLV]] - [[Rima XLVI|XLVI]] - [[Rima XLVII|XLVII]] - [[Rima XLVIII|XLVIII]] - [[Rima XLIX|XLIX]] - [[Rima L|L]] - [[Rima LI|LI]] - [[Rima LII|LII]] 
[[Rima LIII|LIII]] - [[Rima LIV|LIV]] - [[Rima LV|LV]] - [[Rima LVI|LVI]] - [[Rima LVII|LVII]] - [[Rima LVIII|LVIII]] - [[Rima LIX|LIX]] - [[Rima LX|LX]] - [[Rima LXI|LXI]] - [[Rima LXII|LXII]] - [[Rima LXIII|LXIII]] - [[Rima LXIV|LXIV]] - [[Rima LXV|LXV]] - [[Rima LXVI|LXVI]] - [[Rima LXVII|LXVII]] - [[Rima LXVIII|LXVIII]] - [[Rima LXIX|LXIX]] - [[Rima LXX|LXX]] - [[Rima LXXI|LXXI]] - [[Rima LXXII|LXXII]] - [[Rima LXXIII|LXXIII]] - [[Rima LXXIV|LXXIV]] - [[Rima LXXV|LXXV]] - [[Rima LXXVI|LXXVI]] - [[Rima LXXVII|LXXVII]] - [[Rima LXXVIII|LXXVIII]] - [[Rima LXXIX|LXXIX]] - [[Rima LXXX|LXXX]] - [[Rima LXXXI|LXXXI]] - [[Rima LXXXII|LXXXII]] - [[Rima LXXXIII|LXXXIII]] - [[Rima LXXXIV|LXXXIV]] - [[Rima LXXXV|LXXXV]] - [[Rima LXXXVI|LXXXVI]] - [[Rima LXXXVII|LXXXVII]] - [[Rima LXXXVIII|LXXXVIII]] - [[Rima LXXXIX|LXXXIX]] - [[Rima XC|XC]] - 
[[Rima XCI|XCI]] - [[Rima XCII|XCII]] - [[Rima XCIII|XCIII]] - [[Rima XCIV|XCIV]] - [[Rima XCV|XCV]] - [[Rima XCVI|XCVI]] 

|-
|}
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-R]]
[[es:Rimas (Bécquer)]]</text>
      <sha1>aqs5j9dwdjh4jks328jlypnoe4o64n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User fr-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2507</id>
    <revision>
      <id>5837</id>
      <parentid>5691</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>reviso</comment>
      <origin>5837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="630" sha1="8h4g6wrn7l441bpfsrvynngs4l8ums1" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''fr-1'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Cette personne peut contribuer avec un niveau '''[[:Categoría:Usuario fr-1|élémentaire]]''' de '''[[:Categoría:Usuario fr|français]].'''
|}
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario fr|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario fr-1|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|francesa|fr}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|FR1]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8h4g6wrn7l441bpfsrvynngs4l8ums1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User fr</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2508</id>
    <revision>
      <id>5838</id>
      <parentid>5697</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="604" sha1="281dtt00cvo8y320dep1y1ii2ep6az9" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #6EF7A7 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#C5FCDC&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#6EF7A7;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''fr'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Cet utilisateur a pour '''[[:Category:Usuario fr-N|langue maternelle]]''' le '''[[:Category:Usuario fr|français]]'''.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario fr|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario fr-N|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|francesa|fr}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|FR]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>281dtt00cvo8y320dep1y1ii2ep6az9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User de-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2509</id>
    <revision>
      <id>5839</id>
      <parentid>5702</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="5ayqw6011vmoz86l7zxm3zcxioa8kcw" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''de-3'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Dieser Benutzer hat '''[[:Category:Usuario de-3|sehr gute]]''' '''[[:Category:Usuario de|Deutschkenntnisse]].'''
|}&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario de|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario de-3|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|alemá|de}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|DE3]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5ayqw6011vmoz86l7zxm3zcxioa8kcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User de-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2510</id>
    <revision>
      <id>5840</id>
      <parentid>5707</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="606" sha1="szjnn8bem9dirqj28mpz16w93o39ds4" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''de-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Dieser Benutzer hat '''[[:Category:Usuario de-2|fortgeschrittene]]''' '''[[:Category:Usuario de|Deutschkenntnisse]]'''.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario de|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario de-2|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|alemá|de}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|DE2]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>szjnn8bem9dirqj28mpz16w93o39ds4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User de-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2511</id>
    <revision>
      <id>5841</id>
      <parentid>5713</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="597" sha1="7l38i7df0pt01bwav3iizfplfkdxxf2" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''de-1'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Dieser Benutzer hat '''[[:Category:Usuario de-1|grundlegende]] [[:Category:Usuario de|Deutschkenntnisse]].'''
|}
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario de|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario de-1|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|alemá|de}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|DE1]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7l38i7df0pt01bwav3iizfplfkdxxf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User de</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2512</id>
    <revision>
      <id>5842</id>
      <parentid>5718</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="hxcr8w46reoua5sv6v2bglf8szn5hcj" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #6EF7A7 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#C5FCDC&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#6EF7A7;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''de'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Dieser Benutzer spricht '''[[:Category:Usuario de|Deutsch]]''' als '''[[:Category:Usuario de-N|Muttersprache]]'''.
|}
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario de|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario de-N|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|alemá|de}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|DE]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hxcr8w46reoua5sv6v2bglf8szn5hcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:If</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2513</id>
    <revision>
      <id>5720</id>
      <parentid>5719</parentid>
      <timestamp>2009-04-06T20:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>1 revisión de [[:w:Modelo:If]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="k8qaeplsna8ge90vonu7nepqem20anx" xml:space="preserve">{{{else{{{test|}}}|{{{test{{{test|}}}|{{{then|}}}}}}}}}</text>
      <sha1>k8qaeplsna8ge90vonu7nepqem20anx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Niveis Lingua</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2514</id>
    <redirect title="Modelo:Niveis lingua" />
    <revision>
      <id>5750</id>
      <parentid>5749</parentid>
      <timestamp>2009-04-06T20:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prevert</username>
        <id>2</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>1 revisión de [[:w:Modelo:Niveis Lingua]]:&amp;#32;importar da Galipedia</comment>
      <origin>5750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="iexnchjhksrf0dg3og0tjc5j9zs6vsb" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Niveis lingua]]</text>
      <sha1>iexnchjhksrf0dg3og0tjc5j9zs6vsb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User en-4</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2515</id>
    <revision>
      <id>5843</id>
      <parentid>5762</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="644" sha1="2zldjynelrgk2gy88pb9qc6nzsnx62y" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #CCCC00 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFFF99&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFFF00;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''en-4'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | This user speaks '''[[:Categoría:Usuario en|English]]''' at a '''[[:Category:Usuario en-4|near-native]]''' level of '''[[:Category:Usuario en|English]]'''.
|}&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario en|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario en-4|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|inglesa|en}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|EN4]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2zldjynelrgk2gy88pb9qc6nzsnx62y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User mi-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2516</id>
    <revision>
      <id>5845</id>
      <parentid>5767</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="579" sha1="p84gm1g0iareqrt0haabku6o8gx59lm" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''mi-3'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Tautaia tangata tōna '''[[:Category:Usuario mi-3|taumata tino pai]]''' mo '''[[:Category:Usuario mi|te reo Māori]]'''.
|}&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario mi|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario mi-3|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|MI3]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p84gm1g0iareqrt0haabku6o8gx59lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User mi-2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2517</id>
    <revision>
      <id>5846</id>
      <parentid>5772</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="580" sha1="fnavp4ve1ibkt5df9660qh15ttshxsl" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''mi-2'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Tautaia tangata tōna '''[[:Category:Usuario mi-2|taumata āhua pai]]''' mo '''[[:Category:Usuario mi|te reo Māori]]'''.
|}&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario mi|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario mi-2|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|MI2]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fnavp4ve1ibkt5df9660qh15ttshxsl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User mi-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2518</id>
    <revision>
      <id>5847</id>
      <parentid>5782</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="583" sha1="8g36cf6ywffk4hwznrij0feca01xata" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''mi-1'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Kua taea e tēnei tangata te '''[[:Category:Usuario mi-1|taumata waiwai]]''' mo '''[[:Category:Usuario mi|te reo Māori]]'''.
|}&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario mi|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario mi-1|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|MI]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8g36cf6ywffk4hwznrij0feca01xata</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User mi</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2519</id>
    <revision>
      <id>5848</id>
      <parentid>5788</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:20:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="kheth99oztkxyuwbtmygnamgu9dsa0v" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #6ef7a7 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#c5fcdc&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#6ef7a7;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''mi'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Ko te mema r&amp;#275;hitatia nei he '''[[:Category:Usuario mi-N|native speaker]]''' of '''[[:Category:Usuario mi-N|te reo Māori]]''' - tana reo tupu.
|}&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario mi|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario mi-N|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|MI]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kheth99oztkxyuwbtmygnamgu9dsa0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User ca-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2520</id>
    <revision>
      <id>5830</id>
      <parentid>5796</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>reviso</comment>
      <origin>5830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="648" sha1="fek24rns2fbb3u8pqcanmi3soi6ixmt" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
&lt;table cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;&gt;&lt;tr&gt;
&lt;td style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot;&gt;'''ca-1'''&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot;&gt;Aquest usuari pot contribuir amb un nivell '''[[:Categoría:Usuario ca-1|bàsic]]''' de '''[[:Categoría:Usuario ca|català]]'''.&lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario ca|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario ca-1|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|catalana|ca}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|CA1]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fek24rns2fbb3u8pqcanmi3soi6ixmt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User eu-1</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2521</id>
    <revision>
      <id>5833</id>
      <parentid>5802</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>reviso</comment>
      <origin>5833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="619" sha1="5hcreg14gbf75gl1l7veq650oongo3o" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt; 
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''eu-1'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Erabiltzaile honek '''[[:Categoría:Usuario eu-1|oinarrizko]]''' mailan lagun dezake '''[[:Categoría:Usuario eu|euskaraz]]'''.
|} 
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario eu|{{PAGENAME}}]] [[Categoría:Usuario eu-1|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|éuscara|eu}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|EU1]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5hcreg14gbf75gl1l7veq650oongo3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User fr-3</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2522</id>
    <revision>
      <id>5836</id>
      <parentid>5808</parentid>
      <timestamp>2009-04-08T10:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="619" sha1="24kf2jj9q193wkxm5sfbbiaqidadd2i" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #99B3FF 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#E0E8FF&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#99B3FF;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''fr-3'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; | Cette personne peut contribuer avec un niveau '''[[:Category:Usuario fr-3|avancé]]''' de '''[[:Category:Usuario fr|français]].'''
|}&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Usuario fr|{{PAGENAME}}]][[Categoría:Usuario fr-3|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Niveis Lingua|francesa|fr}}[[Categoría:Caixas de idioma de usuario|FR3]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>24kf2jj9q193wkxm5sfbbiaqidadd2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ca-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2523</id>
    <revision>
      <id>9039</id>
      <parentid>5831</parentid>
      <timestamp>2012-12-24T13:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>نوفاك اتشمان</username>
        <id>509</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ iw</comment>
      <origin>9039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218" sha1="265jnyzwbqv6ig2hji9rv2nxdnlq8dw" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuario ca|1]]

[[az:Kateqoriya:İstifadəçi ca-1]]
[[ca:Categoria:Usuaris per idioma - Català-1]]
[[en:Category:User ca-1]]
[[it:Categoria:Utenti ca-1]]
[[sr:Категорија:Корисник ca-1]]</text>
      <sha1>265jnyzwbqv6ig2hji9rv2nxdnlq8dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ca</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2524</id>
    <revision>
      <id>9875</id>
      <parentid>9094</parentid>
      <timestamp>2013-09-05T18:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.3) (Bot: Engado: [[uk:Категорія:Користувачі ca]]</comment>
      <origin>9875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="kdoosc4w7a8350z19doppb5n9z6mtw0" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuarios por lingua|Ca]]

[[az:Kateqoriya:İstifadəçi ca]]
[[ca:Categoria:Usuaris per idioma - Català]]
[[de:Kategorie:User ca]]
[[en:Category:User ca]]
[[es:Categoría:Usuario ca]]
[[fr:Catégorie:Utilisateurs ca]]
[[it:Categoria:Utenti ca]]
[[pl:Kategoria:User ca]]
[[pt:Categoria:Utilizador ca]]
[[ru:Категория:User ca]]
[[sr:Категорија:Корисник ca]]
[[uk:Категорія:Користувачі ca]]
[[zh:Category:Ca 使用者]]</text>
      <sha1>kdoosc4w7a8350z19doppb5n9z6mtw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario eu-1</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2525</id>
    <revision>
      <id>5834</id>
      <timestamp>2009-04-08T10:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Usuario eu|1]]&quot;</comment>
      <origin>5834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="qhij3zj2zo9xt88agedbz22g5d42103" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuario eu|1]]</text>
      <sha1>qhij3zj2zo9xt88agedbz22g5d42103</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario eu</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2526</id>
    <revision>
      <id>5835</id>
      <timestamp>2009-04-08T10:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Usuarios por lingua|Eu]]&quot;</comment>
      <origin>5835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="1mh06s4jlvhghg07jzonun8wfhnb10i" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuarios por lingua|Eu]]</text>
      <sha1>1mh06s4jlvhghg07jzonun8wfhnb10i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario en-4</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2527</id>
    <revision>
      <id>5844</id>
      <timestamp>2009-04-08T10:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Usuario en|4]]&quot;</comment>
      <origin>5844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="kr9ro4z7q4t1k4z1c4nwubrsh98ivgp" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuario en|4]]</text>
      <sha1>kr9ro4z7q4t1k4z1c4nwubrsh98ivgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga IV : A Madre do que livrou</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2532</id>
    <revision>
      <id>6821</id>
      <parentid>6451</parentid>
      <timestamp>2009-06-24T08:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2990" sha1="jqd1h2w66li87iuu21jg0trf4n04iws" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga IV ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div class=prose&gt;
'''Esta é como Santa Maria guardou ao fillo do judeu que non ardesse, que seu padre deitara no forno.'''
&lt;poem&gt;
A Madre do que livrou
dos leões Daniel,
essa do fogo guardou
un meno d'Irrael.

En Beorges un judeu
ouve que fazer sabia
vidro, e un fillo seu
-ca el en mais non avia,
per quant' end' aprendi eu-
ontr' os crischãos liya
na escol'; e era greu
a seu padre Samuel.
A Madre do que livrou...

O meno o mellor
leeu que leer podia
e d'aprender gran sabor
ouve de quanto oya;
e por esto tal amor
con esses moços collia,
con que era leedor,
que ya en seu tropel.
A Madre do que livrou...

Poren vos quero contar
o que ll' avo un dia
de Pascoa, que foi entrar
na eygreja, u viia
o abad' ant' o altar,
e aos moços dand' ya
ostias de comungar
e vy' en un calez bel.
A Madre do que livrou...

O judeuco prazer
ouve, ca lle parecia
que ostias a comer
lles dava Santa Maria,
que viia resprandecer
eno altar u siia
e enos braços ter
seu Fillo Hemanuel.
A Madre do que livrou...

Quand' o moç' esta vison
vyu, tan muito lle prazia,
que por fillar seu quinnon
ant' os outros se metia.
Santa Maria enton
a mão lle porregia,
e deu-lle tal comuyon
que foi mais doce ca mel.
A Madre do que livrou...

Poi-la comuyon fillou,
logo dali se partia
e en cas seu padr' entrou
como xe fazer soya;
e ele lle preguntou
que fezera. El dizia:
«A dona me comungou
que vi so o chapitel.»
A Madre do que livrou...

O padre, quand' est' oyu,
creceu-lli tal felonia,
que de seu siso sayu;
e seu fill' enton prendia,
e u o forn' arder vyu
meté-o dentr' e choya
o forn', e mui mal falyu
como traedor cruel.
A Madre do que livrou...

Rachel, sa madre, que ben
grand' a seu fillo queria,
cuidando sen outra ren
que lle no forno ardia,
deu grandes vozes poren
e ena rua saya;
e aque a gente ven
ao doo de Rachel.
A Madre do que livrou...

Pois souberon sen mentir
o por que ela carpia,
foron log' o forn' abrir
en que o moço jazia,
que a Virgen quis guarir
como guardou Anania
Deus, seu fill', e sen falir
Azari' e Misahel.
A Madre do que livrou...

O moço logo dali
sacaron con alegria
e preguntaron-ll' assi
se sse d'algun mal sentia.
Diss' el: «Non, ca eu cobri
o que a dona cobria
que sobelo altar vi
con seu Fillo, bon donzel.»
A Madre do que livrou...

Por este miragr' atal
log' a judea criya,
e o meno sen al
o batismo recebia;
e o padre, que o mal
fezera per sa folia,
deron-ll' enton morte qual
quis dar a seu fill' Abel.
A Madre do que livrou...
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga III : Mais nos faz Santa Maria]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga V : Quenas coitas deste mundo]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/IV]]</text>
      <sha1>jqd1h2w66li87iuu21jg0trf4n04iws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga V : Quenas coitas deste mundo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2533</id>
    <revision>
      <id>6818</id>
      <parentid>6452</parentid>
      <timestamp>2009-06-24T08:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9573" sha1="nu8o7lgv6hi8i675n4yq2i98t09inin" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga V ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div class=prose&gt;
'''Esta é como Santa Maria ajudou a Emperadriz de Roma a sofre-las grandes coitas per que passou.'''
&lt;poem&gt;
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer,
Santa Maria deve sempr'ante si põer.

E desto vos quer' eu ora contar, segund' a letra diz,
un mui gran miragre que fazer quis pola Enperadriz
de Roma, segund' eu contar oý, per nome Beatriz,
Santa Maria, a Madre de Deus, ond' este cantar fiz,
que a guardou do mundo, que lle foi mal joyz,
e do demo que, por tentar, a cuydou vencer.
Quenas coitas deste mundo ben quiser sofrer...

Esta dona, de que vos disse ja, foi dun Emperador
moller; mas pero del nome non sei, foi de Roma sennor
e, per quant' eu de seu feit' aprendi, foi de mui gran valor.
Mas a dona tant' era fremosa, que foi das belas flor
e servidor de Deus e de sa ley amador,
e soube Santa Maria mays d'al ben querer.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Aquest' Emperador a sa moller queria mui gran ben,
e ela outrossi a el amava mais que outra ren;
mas por servir Deus o Enperador, com' ome de bon sen,
cruzou-ss' e passou o mar e foi romeu a Jherusalen.
Mas, quando moveu de Roma por passar alen,
leyxou seu irmão e fez y gran seu prazer.
Quenas coitas deste mundo ben quiser sofrer...

Quando ss'ouv' a ir o Emperador, aquel irmão seu,
de que vos ja diss', a ssa moller a Emperadriz o deu,
dizend': «Este meu irmão receb' oi mais por fillo meu,
e vos seede-ll' en logar de madre poren, vos rogu' eu,
e de o castigardes ben non vos seja greu;
en esto me podedes muy grand' amor fazer.»
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Depoi-lo Emperador se foi. A mui pouca de sazon
catou seu irmão a ssa moller e namorou-s' enton
dela, e disse-lle que a amava mui de coraçon;
mai-la santa dona, quando ll' oyu dizer tal trayçon,
en ha torre o meteu en muy gran prijon,
jurando muyto que o faria y morrer.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

O Emperador dous anos e meyo en Acre morou
e tod'a terra de Jerussalem muitas vezes andou;
e pois que tod' est' ouve feito, pera Roma se tornou;
mas ante que d'Ultramar se partisse, mandad' enviou
a sa moller, e ela logo soltar mandou
o seu irmão muy falsso, que a foy traer.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Quando o irmão do Emperador de prijon sayu,
barva non fez nen cercou cabelos, e mal se vestiu;
a seu irmão foi e da Emperadriz non s'espedyu;
mas o Emperador, quando o atan mal parado vyu,
preguntou-lli que fora, e el lle recodyu:
«En poridade vos quer' eu aquesto dizer.»
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Quando foron ambos a ha parte, fillou-s' a chorar
o irmão do Emperador e muito xe lle queixar
de sa moller, que, porque non quisera con ela errar,
que o fezera porende tan tost' en un carcer deitar.
Quand' o Emperador oyu, ouv' en tal pesar,
que se leixou do palaffren en terra caer.
Quenas coitas deste mundo ben quiser sofrer...

Quand' o Emperador de terra s'ergeu, logo, sen mentir,
cavalgou e quanto mais pod' a Roma começou de ss'ir;
e a pouca d'ora vyu a Emperadriz a ssi vir,
e logo que a vyu, mui sannudo a ela leixou-ss' ir
e deu-lle gran punnada no rostro, sen falir,
e mandou-a matar sen a verdade saber.
Quenas coytas deste mundo ben quiser soffrer...

Dous monteiros, a que esto mandou, fillárona des i
e rastrand' a un monte a levaron mui preto dali;
e quando a no monte teveron, falaron ontre si
que jouvessen con ela per força, segund' eu aprendi.
Mas ela chamando Santa Maria, log' y
chegou un Conde, que lla foy das mãos toller.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

O Conde, poi-la livrou dos vilãos, disse-lle: «Senner,
dizede-m' ora quen sodes ou dond'.» Ela respos: «Moller
sõo mui pobr' e coitada, e de vosso ben ei mester.»
«Par Deus», diss' el Conde, «aqueste rogo farei volonter,
ca mia companneira tal come vos muito quer
que criedes nosso fill' e façedes crecer.»
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Pois que o Cond' aquesto diss', enton atan toste, sen al,
a levou consigo aa Condessa e disse-ll' atal:
«Aquesta moller pera criar nosso fillo muito val,
ca vejo-a mui fremosa, demais, semella-me sen mal;
e poren tenno que seja contra nos leal,
e metamos-lle des oi mais o moç' en poder.»
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Pois que a santa dona o fillo do Conde recebeu,
de o criar muit' apost' e mui ben muito sse trameteu;
mas un irmão que o Cond' avia, mui falss' e sandeu,
Pediu-lle seu amor; e porque ela mal llo acolleu,
degolou-ll' o meno ha noit' e meteu
ll' o cuitelo na mão pola fazer perder.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Pois desta guisa pres mort' o meno, como vos dit' ei,
a santa dona, que o sentiu morto, diss': «Ai, que farei?»
O Cond' e a Condessa lle disseron: «Que ás?» Diz: «Eu ey
pesar e coita por meu criado, que ora mort' achey.»
Diss' o irmão do Conde: «Eu o vingarey
de ti, que o matar foste por nos cofonder.»
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Pois a dona foi ferida mal daquel, peyor que tafur,
e non via quen lla das mãos sacasse de nenllur
senon a Condessa, que lla fillou, mas esto muit' adur;
us dizian: «Quéimena!» e outros: «Moira con segur!»
Mas poi-la deron a un mareiro de Sur,
que a fezesse mui longe no mar somerger.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

O mareiro, poi-la ena barca meteu, ben come fol
disse-lle que fezesse seu talan, e seria sa prol;
mas ela diss' enton: «Santa Maria, de mi non te dol,
neno teu Fillo de mi non se nenbra, como fazer sol?»
Enton vo voz de ceo, que lle disse: «Tol
tas mãos dela, se non, farey-te perecer.»
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Os mareiros disseron enton: «Pois est' a Deus non praz,
leixemo-la sobr' aquesta pena, u pod' aver assaz
de coita e d'affan e pois morte, u outra ren non jaz,
ca, se o non fezermos, en mal ponto vimos seu solaz.
E pois foy feyto, o mar nona leixou en paz,
ante a vo con grandes ondas combater.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

A Emperadriz, que non vos era de coraçon rafez,
com' aquela que tanto mal sofrera e non ha vez,
tornou, con coita do mar e de fame, negra come pez;
mas en dormindo a Madre de Deus direi-vos que lle fez:
tolleu-ll' a fam' e deu-ll' ha erva de tal prez,
con que podesse os gaffos todos guarecer.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

A santa dona, pois que ss' espertou, non sentiu null' afan
nen fame, come se senpr' ouvesse comudo carn' e pan;
e a erva achou so sa cabeça e disse de pran:
«Madre de Deus, beitos son os que en ti fyuza an,
ca na ta gran mercee nunca falecerán
enquanto a souberen guardar e gradecer.»
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Dizend' aquesto, a Emperadriz, muit' amiga de Deus,
vyu vir ha nave preto de si, cha de romeus,
de bõa gente, que non avia y mouros nen judeus.
Pois chegaron, rogou-lles muito chorando dos ollos seus,
dizendo: «Levade-me vosc', ay, amigos meus!»
E eles logo conssigo a foron coller.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Pois a nav' u a Emperadriz ya aportou na foz
de Roma, logo baixaron a vea, chamando: «Ayoz.»
E o maestre da nave diss' a un seu ome: «Vai, coz
carn' e pescado do meu aver, que te non cost' ha noz.»
E a Emperadriz guaryu un gaf', e a voz
foy end', e muitos gafos fezeron ss' y trager.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Ontr' os gafos que a dona guariu, que foron mais ca mil,
foi guarecer o irmão de Conde eno mes d'abril;
mas ant' ouv' el a dizer seu pecado, que fez come vil.
Enton a Condessa e el Conde changian a gentil
dona, que perderan por trayçon mui sotil
que ll' aquel gaffo traedor fora bastecer.
Quenas coytas deste mundo ben quiser sofrer...

Muitos gafos sãou a Emperadriz en aquele mes;
mas de grand' algo que poren lle davan ela ren non pres,
mas andou en muitas romarias, e depois ben a tres
meses entrou na cidade de Roma, u er' o cortes
Emperador, que a chamou e disso-lle: «Ves?
Guari-m' est' irmão gaff', e dar-ch-ei grand' aver.»
Quenas coytas deste mundo ben quiser soffrer...

A dona diss' ao Emperador: «Voss' irmão guarrá;
mas ante que eu en el faça ren, seus pecados dirá
ant' o Apostolig' e ante vos, como os feitos á.»
E pois foi feito, o Emperador diss': «Ai Deus, que será?
Nunca mayor trayçon desta om' oyrá.»
E con pesar seus panos se fillou a ronper.
Quenas coytas deste mundo ben quiser soffrer...

A Emperadriz fillou-s' a chorar e diss': «A mi non nuz
en vos saberdes que soon essa, par Deus de vera cruz,
a que vos fezestes atan gran torto, com' agor' aduz
voss' irmão a mãefesto, tan feo come estruz;
mas des oi mais a Santa Maria, que é luz,
quero servir, que me nunca á de falecer.
Quenas coitas deste mundo ben quiser soffrer...

Per nulla ren que ll' o Emperador dissesse, nunca quis
a dona tornar a el; ante lle disse que fosse fis
que ao segre non ficaria nunca, par San Denis,
nen ar vestiria pano de seda nen pena de gris,
mas ha cela faria d'obra de Paris,
u se metesse por mays o mund' avorrecer.
Quenas coytas deste mundo ben quiser soffrer...
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga IV : A Madre do que livrou]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga VI : A que do bon rey Davi]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/V]]</text>
      <sha1>nu8o7lgv6hi8i675n4yq2i98t09inin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga VI : A que do bon rey Davi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2534</id>
    <revision>
      <id>6453</id>
      <parentid>6436</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T10:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5676" sha1="shwnqdfp5lzc6fjfc279i5ecdcf0xwk" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga VI ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é como Santa Maria ressucitou ao meno que o judeu matara porque cantava «Gaude Virgo Maria».'''

&lt;poem&gt;
A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Porend' a Sant' Escritura,
que non mente nen erra,
nos conta un gran miragre 
que fez en Engraterra
a Virgen Santa Maria, 
con que judeus an gran guerra
porque naceu Jesu-Cristo 
dela, que os reprende.

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Avia en Engraterra 
ha moller menguada,
a que morreu o marido, 
con que era casada;
mas ficou-lle del un fillo, 
con que foi mui confortada,
e log' a Santa Maria 
o offereu porende.

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

O men' a maravilla 
er' apost' e fremoso,
e d' aprender quant' oya 
era muit' engoso;
e demais tan ben cantava, 
tan manss' e tan saboroso,
que vencia quantos eran 
en ssa terr' e alende.

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

E o cantar que o moço 
mais aposto dizia,
e de que sse mais pagava 
quen quer que o oya,
era un cantar en que diz: «Gaude Virgo Maria»;
e pois diz mal do judeu, que sobr' aquesto contende.

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Este cantar o meno 
atan ben o cantava,
que qualquer que o oya 
tan toste o fillava
e por leva-lo consigo 
conos outros barallava,
dizend': «Eu dar-ll-ei que jante, 
e demais que merende.»

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Sobr' esto diss' o meno: 
«Madre, fe que devedes,
des oge mais vos consello 
que o pedir leixedes,
pois vos dá Santa Maria 
por mi quanto vos queredes,
e leixad' ela despenda, 
pois que tan ben despende.»

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Depois, un dia de festa, 
en que foron juntados
muitos judeus e crischãos 
e que jogavan dados,
enton cantou o meno; 
e foron en mui pagados

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

No que o moço cantava 
o judeu meteu mentes,
e levó-o a ssa casa, 
pois se foron as gentes;
e deu-lle tal da acha, 
que ben atro enos dentes
o fendeu bes assi, ben como quen lenna fende.

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Poi-lo meno lo morto, 
o judeu muit' aga
soterró-o na adega, 
u sas cubas tya;
mas deu mui maa noite 
a sa madre, a mesqa,
que o andava buscando 
e dalend' e daquende.

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

A coitada por seu fillo 
ya muito chorando
e a quantos ela viia, 
a todos preguntando
se o viran; o un ome 
lle diss'; «Eu o vi ben quando
un judeu o levou sigo, 
que os panos revende.»

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

As gentes, quand' est' oiron, 
foron alá correndo,
e a madre do meno | braadand' e dizendo:
«Di-me que fazes, meu fillo, 
ou, que estás atendendo,
que non vees a ta madre, 
que ja sa mort' entende.»

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Pois diss': «Ai, Santa Maria, 
Sennor, tu que es porto
u ar[r]iban os coytados, 
dá-me meu fillo morto
ou viv' ou qual quer que seja; 
se non, farás-me gran torto,
e direi que mui mal erra 
queno teu ben atende.»

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

O men' enton da fossa, 
en que o soterrara
o judeu, começou logo 
en voz alta e clara
a cantar «Gaude Maria», 
que nunca tan ben cantara,
por prazer da Gloriosa, 
que seus servos defende.

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Enton tod' aquela gente 
que y juntada era
foron corrend' aa casa 
ond' essa voz vera,
e sacaron o meno 
du o judeu o posera
viv' e são, e dizian 
todos: Que ben recende!»

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

A madr' enton a seu fillo 
preguntou que sentira;
e ele lle contou como 
o judeu o ferira,
e que ouvera tal sono 
que sempre depois dormira,
ata que Santa Maria 
lle disse: «Leva-t' ende;

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Ca muito per ás dormido, 
dormidor te feziste,
e o cantar que dizias 
meu ja escaeciste;
mas leva-t' e di-o logo 
mellor que nunca dissiste,
assi que achar non possa 
null'om' y que emende.»

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.

Quand' esto diss' o meno, 
quantos s'y acertaron
aos judeus foron logo 
e todo-los mataron;
e aquel que o ferira 
eno fogo o queimaron,
dizendo: «Quen faz tal feito, 
desta guisa o rende.»

A que do bon rey Davi
de seu linnage decende,
nenbra-lle, creed' a mi,
de quen por ela mal prende.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga V : Quenas coitas deste mundo]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga VII : Santa Maria amar]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/VI]]</text>
      <sha1>shwnqdfp5lzc6fjfc279i5ecdcf0xwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga VII : Santa Maria amar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2535</id>
    <revision>
      <id>6454</id>
      <parentid>6417</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T10:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1934" sha1="ihoiqfkm7uo07791bokyfitgnpccq25" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga VII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é como Santa Maria livrou a abadessa prenne, que adormecera ant' o seu altar chorando.'''

&lt;poem&gt;
Santa Maria amar
devemos muit' e rogar
que a ssa graça ponna
sobre nos, por que errar
non nos faça, nen peccar,
o demo sen vergonna.

Porende vos contarey
un miragre que achei
que por ha badessa
fez a Madre do gran Rei,
ca, per com' eu apres' ei,
era-xe sua essa.
Mas o demo enartar
a foi, por que emprennnar
s' ouve dun de Bolonna,
ome que de recadar
avia e de guardar
seu feit' e sa besonna.
Santa Maria amar...

As monjas, pois entender
foron esto e saber,
ouveron gran lediça;
ca, porque lles non sofrer
quería de mal fazer,
avian-lle mayça.
E fórona acusar
ao Bispo do logar,
e el ben de Colonna
chegou y; e pois chamar
a fez, vo sen vagar,
leda e mui risonna.
Santa Maria amar...

O Bispo lle diss' assi:
«Dona, per quant' aprendi,
mui mal vossa fazenda
fezestes; e vin aqui
por esto, que ante mi
façades end' emenda.»
Mas a dona sen tardar
a Madre de Deus rogar
foi; e, come quen sonna,
Santa Maria tirar
lle fez o fill' e criar
lo mandou en Sanssonna.
Santa Maria amar...

Pois s' a dona espertou
e se guarida achou,
log' ant' o Bispo vo;
e el muito a catou
e desnua-la mandou;
e pois lle vyu o so,
começou Deus a loar
e as donas a brasmar,
que eran d'ordin d'Onna,
dizendo: «Se Deus m'anpar,
por salva poss' esta dar,
que non sei que ll'aponna.»
Santa Maria amar...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga VI : A que do bon rey Davi]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga VIII : A Virgen Santa Maria]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/VII]]</text>
      <sha1>ihoiqfkm7uo07791bokyfitgnpccq25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga VIII : A Virgen Santa Maria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2536</id>
    <revision>
      <id>6455</id>
      <parentid>6418</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T10:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2765" sha1="nmf3g5hhdrr1ufrb67qcg3dfw8nwtqs" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga VIII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é como Santa Maria fez en Rocamador decender ha candea na viola do jograr que cantava ant' ela.'''

&lt;poem&gt;
A Virgen Santa Maria
todos a loar devemos,
cantand' e con alegria,
quantos seu ben atendemos.

E por aquest' un miragre | vos direi, de que sabor
averedes poy-l' oirdes, | que fez en Rocamador
a Virgen Santa Maria, | Madre de Nostro Sennor;
ora oyd' o miragre, | e nos contar-vo-lo-emos.
A Virgen Santa Maria...

Un jograr, de que seu nome | era Pedro de Sigrar,
que mui ben cantar sabia | e mui mellor violar,
e en toda-las eigrejas | da Virgen que non á par
un seu lais senpre dizia, | per quant' en nos aprendemos.
A Virgen Santa Maria...

O lais que ele cantava | era da Madre de Deus,
estand' ant' a sa omagen, | chorando dos ollos seus;
e pois diss': «Ai, Groriosa, | se vos prazen estes meus
cantares, ha candea | nos dade a que cemos.»
A Virgen Santa Maria...

De com' o jograr cantava | Santa Maria prazer
ouv', e fez-lle na viola | ha candea decer;
may-lo monge tesoureiro | foi-lla da mão toller,
dizend': «Encantador sodes, | e non vo-la leixaremos.
A Virgen Santa Maria...

Mas o jograr, que na Virgen | tia seu coraçon,
non quis leixar seus cantares, | e a candea enton
ar pousou-lle na viola; | mas o frade mui felon
tolleu-lla outra vegada | mais toste ca vos dizemos.
A Virgen Santa Maria...

Pois a candea fillada | ouv' aquel monge des i
ao jograr da viola, | foy-a põer ben ali
u x' ant' estav', e atou-a | mui de rrig' e diss' assi:
«Don jograr, se a levardes, | por sabedor vos terremos.»
A Virgen Santa Maria...

O jograr por tod' aquesto | non deu ren, mas violou
como x' ante violava, | e a candea pousou
outra vez ena vyola; | mas o monge lla cuidou
fillar, mas disse-ll' a gente: | «Esto vos non sofreremos.»
A Virgen Santa Maria...

Poi-lo monge perfiado | aqueste miragre vyu,
entendeu que muit' errara, | e logo ss' arrepentiu;
e ant' o jograr en terra | se deitou e lle pedyu
perdon por Santa Maria, | en que vos e nos creemos.
A Virgen Santa Maria...

Poy-la Virgen groriosa | fez este miragr' atal,
que deu ao jograr dõa | e converteu o negral
monge, dali adeante | cad' an' un grand' estadal
lle trouxe a ssa eigreja | o jograr que dit' avemos.
A Virgen Santa Maria...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga VII : Santa Maria amar]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga IX : Por que nos ajamos]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/VIII]]</text>
      <sha1>nmf3g5hhdrr1ufrb67qcg3dfw8nwtqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga IX : Por que nos ajamos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2537</id>
    <revision>
      <id>10119</id>
      <parentid>6456</parentid>
      <timestamp>2014-03-26T00:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capmo</username>
        <id>1108</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>10119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5197" sha1="m5r4rqte1rg596qnietqoti8hl5hygf" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga IX ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é como Santa Maria fez en Sardonay, preto de domas, que a ssa omagen, que era pintada en ha tavoa, sse fezesse carne e manass' oyo.'''

&lt;poem&gt;
Por que nos ajamos
senpre, noit' e dia,
dela renenbrança,
en Domas achamos
que Santa Maria
fez gran demostrança.

En esta cidade, | que vos ei ja dita,
ouv' y hua dona | de mui santa vida,
mui fazedor d'algu' e | de todo mal quita,
rica e mui nobre | e de ben comprida.
Mas, por que sabiámos
como non queria
do mundo gabança,
como fez digamos
h albergaria,
u fillou morança.
Por que nos ajamos...

E ali morand' e | muito ben fazendo
a toda-las gentes | que per y passavan,
vo y un monge, | segund' eu aprendo,
que pousou con ela, | com' outros pousavan.
Diss' ela: «Ouçamos
u tedes via,
se ides a França.»
Diss' el: «Mas cuidamos
dereit' a Suria
log' ir sen tardança.»
Por que nos ajamos...

Log' enton a dona, | chorando dos ollos,
muito lle rogava | que per y tornasse,
des que el ouvesse | fito-los gollos
ant' o San Sepulcro | e en el beijasse.
«E mais vos rogamos
que, sse vos prazia,
ha semellança
que dalá vejamos
da que sempre guia
os seus sen errança.»
Por que nos ajamos...

Pois que foi o monge | na santa cidade,
u Deus por nos morte | ena cruz prendera,
comprido seu feito, | ren da magestade
non lle veo a mente, | que el prometera;
mas disse: «Movamos,»
a sa conpania,
«que gran demorança
aqui u estamos
bõa non seria
sen aver pitança.»
Por que nos ajamos...

Quand' est' ouve dito, | cuidou-ss' ir sen falla;
mas a voz do ceo | lle disse: «Mesqo,
e como non levas, | asse Deus te valla,
a omagen tigo | e vas teu camo?
Esto non loamos;
ca mal ch'estaria
que, per obridança,
se a que amamos
monja non avia
da Virgen senbrança.»
Por que nos ajamos...

Mantenent' o frade | os que con el yan
leixou ir, e logo | tornou sen tardada
e foi buscar u as | omages vendian,
e comprou end' a, | a mellor pintada.
Diss' el: «Ben mercamos;
e quen poderia
a esta osmança
põer? E vaamos
a noss' abadia
con esta gaança.»
Por que nos ajamos...

E pois que o monge | aquesto feit' ouve,
foi-ss' enton sa vi', a | omagen no so.
E log' y a preto | un leon, u jouve,
achou, que correndo | pera ele vo
de so us ramos,
non con felonia,
mas con omildança;
por que ben creamos
que Deus o queria
guardar, sen dultança.
Por que nos ajamos...

Des quando o monge | do leon foi quito,
que, macar se fora, | non perdera medo
del, a pouca d'ora | un ladron maldito,
que romeus roubava, | diss' aos seus quedo:
«Por que non matamos
este, pois desvia?
Dar-ll-ei con mia lança,
e o seu partamos,
logo sen perfia
todos per iguança.»
Por que nos ajamos...

Quand' est' ouve dito, | quis en el dar salto,
dizendo: «Matemo- | lo ora, irmãos.»
Mas a voz do ceo | lles disse mui d'alto:
«Sandeus, non ponnades | en ele as mãos;
ca nos lo guardamos
de malfeitoria
e de malandança,
e ben vos mostramos
que Deus prenderia
de vos gran vingança.»
Por que nos ajamos...

Pois na majestade | viu tan gran vertude,
o mong' enton disse: | «Como quer que seja,
bõa será esta, | asse Deus m'ajude,
en Costantinoble | na nossa eigreja;
ca, se a levamos
allur, bavequia
e gran malestança
serán, non erramos.»
E ao mar s' ya
con tal acordança.
Por que nos ajamos...

E en ha nave | con outra gran gente
entrou, e gran peça | pelo mar singraron;
mas ha tormenta | vo mantenente,
que do que tragian | muit' en mar deitaron,
por guarir, osmamos.
E ele prendia
con desasperança
a que aoramos,
que sigo tragia
por sa delivrança,
Por que nos ajamos...

Por no mar deita-la. | Que a non deitasse
ha voz lle disse, | ca era peccado,
mas contra o ceo | suso a alçasse,
e o tempo forte | seria quedado.
Diz: «Prestes estamos.»
Enton a ergia
e diz con fiança:
«A ti graças damos
que es alegria
noss' e amparança.»
Por que nos ajamos...

E log' a tormenta | quedou essa ora,
e a nav' a Acre | enton foi tornada;
e con ssa omagen | o monge foi fora
e foi-sse a casa | da dona onrrada.
Ora retrayamos
quan grand' arteria
fez per antollança;
mas, como penssamos,
tanto lle valrria
com' ha garvança,
Por que nos ajamos...

O monge da dona | non foi connoçudo,
onde prazer ouve, | e ir-se quisera;
logo da capela | u era metudo
non viu end' a porta | nen per u vera.
«Por que non leixamos.»
contra ssi dizia,
«e sen demorança,
esta que conpramos,
e Deus tiraria
nos desta balança?»
Por que nos ajamos...

El esto penssando, | viu a port' aberta
e foi aa dona | contar ssa fazenda,
e deu-ll' a omagen, | ond' ela foi certa,
e sobelo altar | a pos por emenda.
Carne, non dultamos,
se fez e saya
dela, mas non rança,
grossain, e sejamos
certos que corria
e corr' avondança.
Por que nos ajamos...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga VIII : A Virgen Santa Maria]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga X : Rosa das rosas]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/IX]]</text>
      <sha1>m5r4rqte1rg596qnietqoti8hl5hygf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga X : Rosa das rosas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2538</id>
    <revision>
      <id>10121</id>
      <parentid>10116</parentid>
      <timestamp>2014-03-26T00:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capmo</username>
        <id>1108</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>10121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1344" sha1="dg7asg3q0a5kh68a4779r88zoh1zzla" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga X ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é de loor de Santa Maria, com' é fremosa e bõa e á gran poder.'''

&lt;poem&gt;
Rosa das rosas e Fror das frores,
Dona das donas, Sennor das sennores.

Rosa de beldad' e de parecer
e Fror d'alegria e de prazer,
Dona en mui piadosa seer,
Sennor en toller coitas e doores.
Rosa das rosas e Fror das frores...

Atal Sennor dev' ome muit' amar,
que de todo mal o pode guardar;
e pode-ll' os peccados perdõar,
que faz no mundo per maos sabores.
Rosa das rosas e Fror das frores...

Devemo-la muit' amar e servir,
ca punna de nos guardar de falir;
des i dos erros nos faz repentir,
que nos fazemos come pecadores.
Rosa das rosas e Fror das frores...

Esta dona que tenno por Sennor
e de que quero seer trobador,
se eu per ren poss' aver seu amor,
dou ao demo os outros amores.
Rosa das rosas e Fror das frores...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga IX : Por que nos ajamos]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XI : Macar ome per folia]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/X]]</text>
      <sha1>dg7asg3q0a5kh68a4779r88zoh1zzla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XI : Macar ome per folia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2539</id>
    <revision>
      <id>10120</id>
      <parentid>6458</parentid>
      <timestamp>2014-03-26T00:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capmo</username>
        <id>1108</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>10120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3618" sha1="d3un4mafj125ph76a1em1cttm9tft6r" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XI ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é de como Santa Maria tolleu a alma do monge que ss' affogara no rio ao demo, e feze-o ressocitar.'''

&lt;poem&gt;
Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

Poren direi todavia
com' en ha abadia
un tesoureiro avia,
monge que trager
con mal recado
a ssa fazenda sabia,
por a Deus perder,
o malfadado.
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

Sen muito mal que fazia,
cada noyt' en drudaria
a hua sa druda ya
con ela ter
seu gasallado;
pero ant' «Ave Maria»
sempr' ya dizer
de mui bon grado.
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

Quand' esto fazer queria,
nunca os sinos tangia,
e log' as portas abria
por ir a fazer
o desguisado;
mas no ryo que soya
passar foi morrer
dentr' afogado.
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

E u ll' a alma saya,
log' o demo a prendia
e con muy grand' alegria
foi pola põer
no fog' irado;
mas d' angeos conpania
pola socorrer
vo privado.
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

Gran refferta y crecia,
ca o demo lles dizia:
«Ide daqui vossa via,
que dest' alm' aver
é juigado,
ca fez obras noit' e dia
senpr' a meu prazer
e meu mandado.»
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

Quando est' a conpann' oya
dos angeos, sse partia
dali triste, pois viya
o demo seer
ben rezõado;
mas a Virgen que nos guía
non quis falecer
a seu chamado.
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

E pois chegou, lles movía
ssa razon con preitesia
que per ali lles faria
a alma toller
do frad' errado,
dizendo-lles: «Ousadia
foi d'irdes tanger
meu comendado.»
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

O demo, quand' entendía
esto, con pavor fugia;
mas un angeo corria
a alma prender,
led' afícado,
e no corpo a metia
e fez-lo erger
ressucitado.
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

O convento atendia
o syno a que ss' ergia,
ca des peça non durmia;
poren sen lezer
ao sagrado
foron, e à agua ffria,
u viron jazer
o mui culpado.
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

Tod' aquela crerezia
dos monges logo liia
sobr' ele a ledania,
polo defender
do denodado
demo; mas a Deus prazia,
e logo viver
fez o passado.
Macar ome per folia...

Macar ome per folia
aginna caer
pod' en pecado,
do ben de Santa Maria
non dev' a seer
desasperado.

&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga X : Rosa das rosas]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XII : O que a Santa Maria mais despraz]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XI]]</text>
      <sha1>d3un4mafj125ph76a1em1cttm9tft6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XII : O que a Santa Maria mais despraz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2540</id>
    <revision>
      <id>6460</id>
      <parentid>6459</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T10:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>corrixo frase redundante</comment>
      <origin>6460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2194" sha1="fnx190qo6vzsd43mo8ynr7q7l7loo7r" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}

'''Esta é como Santa Maria se queixou en Toledo eno dia de ssa festa de agosto, porque os judeus crucifigavan a omagen de cera, a semellança de seu fillo.'''
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
O que a Santa Maria mais despraz,
é de quen ao seu Fillo pesar faz.

E daquest' un gran miragre | vos quer' eu ora contar,
que a Reinna do Ceo | quis en Toledo mostrar
eno dia que a Deus foi corõar,
na sa festa que no mes d'Agosto jaz.

O que a Santa Maria mais despraz,
é de quen ao seu Fillo pesar faz.

O Arcebispo aquel dia | a gran missa ben cantou;
e quand' entrou na segreda | e a gente se calou,
oyron voz de dona, que lles falou
piadosa e doorida assaz.

O que a Santa Maria mais despraz,
é de quen ao seu Fillo pesar faz.

E a voz, come chorando, | dizia: «Ay Deus, ai Deus,
com' é mui grand' e provada | a perfia dos judeus
que meu Fillo mataron, seendo seus,
e aynda non queren conosco paz.»

O que a Santa Maria mais despraz,
é de quen ao seu Fillo pesar faz.

Poi-la missa foi cantada, | o Arcebispo sayu
da eigreja e a todos | diss' o que da voz oyu;
e toda a gent' assi lle recodyu:
«Esto fez o poblo dos judeus malvaz.»

O que a Santa Maria mais despraz,
é de quen ao seu Fillo pesar faz.

Enton todos mui correndo | começaron logo d'ir
dereit' aa judaria, | e acharon, sen mentir,
omagen de Jeso-Crist', a que ferir
yan os judeus e cospir-lle na faz.

O que a Santa Maria mais despraz,
é de quen ao seu Fillo pesar faz.

E sen aquest', os judeus | fezeran a cruz fazer
en que aquela omagen | querian logo põer.
E por est' ouveron todos de morrer,
e tornou-xe-lles en doo seu solaz.


O que a Santa Maria mais despraz,
é de quen ao seu Fillo pesar faz.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XI : Macar ome per folia]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XIII : Assi como Jesu-Cristo]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XII]]</text>
      <sha1>fnx190qo6vzsd43mo8ynr7q7l7loo7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Johan Airas</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2541</id>
    <revision>
      <id>14529</id>
      <parentid>14528</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T09:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="624" sha1="i7eoairpw3wh6mjspt3nt9ht992d0of" xml:space="preserve">'''Johan Airas''' foi un poeta galego medieval. Pertencería a unha familia burguesa de Santiago de Compostela e estaría activo entre 1230 e 1265 nas cortes de Fernando III e Afonso X. É autor de 81 textos: 21 cantigas de amor, 45 cantigas de amigo, 2 sirventeses morais, 10 cantigas de escarnio e maldizer, 2 tenzóns.

== Obras ==

=== Cantigas de amigo ===
* [[Pelo souto de Crexente]]
=== Cantigas de amor ===
=== Cantigas de escarnio e maldizer===
=== Sirventés ===
=== Tenzóns ===

{{Wikipedia}}
{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-A|Airas,Johan]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>i7eoairpw3wh6mjspt3nt9ht992d0of</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pelo souto de Crexente</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2542</id>
    <revision>
      <id>8289</id>
      <parentid>6547</parentid>
      <timestamp>2011-05-24T22:35:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ligzón interna</comment>
      <origin>8289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="905" sha1="az0qjfvjcz8ygtmffxi3njkotcdukfm" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Pelo souto de Crexente
|autor=[[Johan Airas]]
|dataano=Entre [[1230]] e [[1265]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
Pelo souto de Crexente
ũa pastor vi andar
muito alongada de gente,
alçando voz a cantar,
apertando-se na saia,
quando saía la raia
do sol, nas ribas do Sar.

E as aves que voavan,
quando saía l'alvor,
todas d'amor cantavan
pelos ramos d'arredor.
mais non sei tal qu'i'stivesse
que en al cuidar podesse
senón todo en amor.

Alí 'stive eu mui quedo,
quis falar e non ousei.
Empero dixe a gran medo:
-Mia senhor, falar-vos-ei
un pouco, se mi ascuitardes,
e ir-m'-ei, quando mandardes,
mais aquí non'starei.

-Senhor, por Santa María,
non estedes máis aquí,
mais ide-vos vossa vía,
faredes mesura i.
ca os que aquí chegaren,
pois que vos aquí acharen,
ben dirán que máis ouve i.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-P]]

[[pt:Pelo souto de Crecente]]</text>
      <sha1>az0qjfvjcz8ygtmffxi3njkotcdukfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pelo souto de Crecente</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2543</id>
    <redirect title="Pelo souto de Crexente" />
    <revision>
      <id>5915</id>
      <timestamp>2009-04-11T16:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>Pelo souto de Crecente movida a Pelo souto de Crexente:&amp;#32;Andan as duas grafías, eu pretendía pór grafía con x e copié &quot;tontamente&quot; o titulo na Wsource en portugués</comment>
      <origin>5915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="4xsx3few46b7e07gwzb3307zo5e95ww" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Pelo souto de Crexente]]</text>
      <sha1>4xsx3few46b7e07gwzb3307zo5e95ww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XIII : Assi como Jesu-Cristo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2551</id>
    <revision>
      <id>6480</id>
      <parentid>6422</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T16:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2509" sha1="n1f56pde9mg8ucjc2dfgawlt15xo6cw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga I ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria guardou o ladron que non morresse na forca, porque a saudava.'''''

&lt;poem&gt;
Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

E porend' un gran miragre  vos direi desta razón,
que feze Santa Maria,  dun mui malfeitor ladron
que Elbo por nom' avia;  mas sempr' en ssa oraçon
a ela s' acomendava,  e aquello lle prestou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

Onde ll' avo un día  que foi un furto fazer,
e o meiryo da terra  ouve-o log' a prender,
e tan toste sen tardada  fez-lo na forca põer;
mas a Virgen, de Deus Madre,  log' enton del se nenbrou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

E u pendurad' estava  no forca por ss' afogar,
a Virgen Santa Maria  non vos quis enton tardar,
ante chegou muit' aga  e foil-ll' as mãos parar
so os pees e alçó-o  assi que non ss' afogou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

Assi esteve tres dias  o ladron que non morreu;
mais lo meiro passava  per y e mentes meteu
com' era viv', e un ome  seu logo lle corregeu
o laço per que morresse,  mas a Virgen o guardou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

U cuidavan que mort' era,  o ladron lles diss' assi:
«Quero-vos dizer, amigos  ora por que non morri:
guardou-me Santa Maria,  e aque-vo-la aqui
que me nas sas mãos sofre  que m' o laço non matou.»

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.

Quand' est' oyu o meiro,  deu aa Virgen loor
Santa Maria, e logo  foi decer por seu amor
Elbo, o ladron, da forca,  que depois por servidor
dela foi senpr' en sa vida,  ca en orden log' entrou.

Assi como Jesu-Cristo, estando na cruz, salvou
un ladron, assi sa Madre outro de morte livrou.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XII : O que a Santa Maria mais despraz]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XIV : Par Deus, muit'é gran razon]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XIII]]</text>
      <sha1>n1f56pde9mg8ucjc2dfgawlt15xo6cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2552</id>
    <revision>
      <id>19011</id>
      <parentid>18999</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:HombreDHojalata|HombreDHojalata]]</comment>
      <origin>13338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1867" sha1="szcj0uyk2v08aq8eaws9wcxceyc6nnd" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Índice de contidos do [[Libro de Mormón]]
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|dataano=[[1830]] 
|datadía=
|datames=
}}

&lt;div name=&quot;Documentos&quot; style=&quot;border: 2px solid #ddddff; background-color: #f3f3ff; width: 60%&quot;&gt;
&lt;div name=&quot;section title&quot; style=&quot;background-color: #ddddff; padding: 5px; font-weight: bold; font-size: larger; text-align: center&quot;&gt;

&lt;/div&gt; &lt;!--//section title--&gt;

&lt;div name=&quot;section padding&quot; style=&quot;padding: 0px 10px 10px 10px&quot;&gt;

*[[Libro de Mormón - Introdución|Introdución]]
*[[Libro de Mormón - Primeiro Libro de Nefi|Primeiro Libro de Nefi]]
*[[Libro de Mormón - Segundo Libro de Nefi|Segundo Libro de Nefi]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Xacob|Libro de Xacob]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Enós|Libro de Enós]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Xarom|Libro de Xarom]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Omni|Libro de Omni]]
*[[Libro de Mormón - Palabras de Mormón|Palabras de Mormón]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Mosiah|Libro de Mosiah]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Alma|Libro de Alma]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Helamán|Libro de Helamán]]
*[[Libro de Mormón - Terceiro Nefi|Terceiro Nefi]]
*[[Libro de Mormon - Cuarto Nefi|Cuarto Nefi]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Mormón|Libro de Mormón]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Éter|Libro de Éter]]
*[[Libro de Mormón - Libro de Moroni|Libro de Moroni]]

&lt;/div&gt; &lt;!--//section padding--&gt;
&lt;/div&gt; &lt;!--//Documentos--&gt;
{{Wikipedia}}


&lt;hr&gt;
&lt;i&gt;NB:
O texto electrónico de dominio público do Libro de Mormón en inglés sacouse do Proxecto Gutemberg dispoñible en [http://www.gutenberg.net/etext91/mormon13.txt] e posteriormente traducido ao galego con axuda das versións española e portuguesa. Non é unha versión oficial.
&lt;/i&gt;
[[Categoría:Libro de Mormón]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:1830]]
[[en:Book of Mormon]]
[[zh:摩門經]]</text>
      <sha1>szcj0uyk2v08aq8eaws9wcxceyc6nnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Primeiro Libro de Nefi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2554</id>
    <revision>
      <id>8134</id>
      <parentid>8133</parentid>
      <timestamp>2010-09-14T21:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.151.65</ip>
      </contributor>
      <comment>/* Capítulo 22 */</comment>
      <origin>8134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128665" sha1="5wrkrv7aawpy3q2hek2uuj4z0ln374h" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Primeiro Libro de Nefi ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;O PRIMEIRO LIBRO DE NEFI O SEU  REINADO E MINISTERIO

''Relato de Lehi, da súa esposa Saría e dos seus catro fillos, que se chamaban (empezando polo maior) Lamán, Lemuel, Sam e Nefi. O Señor advirte a Lehi que salga da terra de Xerusalén, porque este profetiza ao pobo sobre a súa iniquidade, e tratan de quitarlle a vida. Lehi viaxa tres días polo deserto coa súa familia. Nefi, acompañado dos seus irmáns, volve á terra de Xerusalén polos anais dos xudeus. O relato dos seus padecementos. Toman por esposas ás fillas de Ismael. Saen para o deserto coas súas familias. Os seus padecementos e aflicións no deserto. Rumbo das súas viaxes. Chegan ás grandes augas. Rebélanse os irmáns de Nefi contra el. El confúndeos e constrúe un barco. Dan ao lugar o nome de Abundancia. Atravesan os grandes mares ata chegar á terra prometida, etcétera. Isto é segundo a narración de Nefi, ou noutras palabras, eu, Nefi, escribín estes anais.''

----

== Capítulo 1 ==
''Nefi dá principio á historia do seu pobo-Lehi ve en visión un alicerce de lume e le nun libro de profecías-Encomia a Deus, predicir a vinda do Mesías e profetiza a destrución de Xerusalén-É perseguido polos xudeus. Aproximadamente 600 a.C.''

1 Eu, Nefi, nacín de bos pais e recibín, xa que logo, algunha instrución en toda a ciencia do meu pai; e habendo coñecido moitas aflicións durante o curso da miña vida, sendo, no entanto, altamente favorecido do Señor todos os meus días; si, habendo logrado un coñecemento grande da bondade e os misterios de Deus, escribo, xa que logo, a historia dos feitos da miña vida.

2 Si, fago a relación na linguaxe do meu pai, que se compón da ciencia dos xudeus e o idioma dos exipcios.

3 E sei que a historia que escribo é verdadeira; e escríboa da miña propia man, con arranxo aos meus coñecementos.

4 Pois sucedeu que ao comezar o primeiro ano do reinado de Sedequías, rei de Xudá (o meu pai Lehi morara en Xerusalén toda a súa vida), chegaron moitos profetas ese mesmo ano profetizando ao pobo que se arrepentise, ou a gran cidade de Xerusalén sería destruída.

5 Aconteceu, xa que logo, que mentres ía polo seu camiño, o meu pai Lehi oró ao Señor, si, con todo o seu corazón, a favor do seu pobo.

6 E ocorreu que mentres estaba orando ao Señor, apareceu ante el, sobre unha roca, un alicerce de lume; e foi moito o que viu e oíu; e estremeceuse e tremeu extremadamente polas cousas que viu e oíu.

7 E sucedeu que volveu á súa casa en Xerusalén, e botouse sobre o seu leito, dominado polo Espírito e polas cousas que vira.

8 E dominado deste xeito polo Espírito, foi arrebatado nunha visión, na que viu abrirse os ceos, e creu ver a Deus sentado no seu trono, rodeado de innumerables concursos de anxos, en actitude de estar cantando e adorando ao seu Deus.

9 E sucedeu que viu a Un que descendía do ceo, e viu que o seu resplandor era maior que o do sol ao mediodía.

10 E viu tamén que o seguían outros doce, cuxo brillo excedía ao das estrelas do firmamento.

11 E descenderon e avanzaron pola face da terra; e o primeiro chegou ata onde estaba o meu pai, e deulle un libro e mandoulle que o lese.

12 E sucedeu que mentres lía, foi cheo do Espírito do Señor.

13 E leu, dicindo: ¡Ai, ai de ti, Xerusalén, porque vin as túas abominacións! Si, o meu pai leu moitas cousas concernentes a Xerusalén: que sería destruída, así como os seus habitantes; que moitos perecerían pola espada e moitos serían levados cativos a Babilonia.

14 E acaeceu que cando o meu pai houbo lido e visto moitas cousas grandes e marabillosas, prorrumpió en exclamacións ao Señor, talles como: ¡Cuán grandes e marabillosas son as túas obras, oh Señor Deus Todopoderoso! ¡O teu trono elévase nas alturas dos ceos, e o teu poder, e a túa bondade e misericordia esténdense sobre todos os habitantes da terra; e porque es misericordioso, non deixarás perecer aos que acudan a ti!

15 Así se expresaba o meu pai en encomios ao seu Deus; porque a súa alma se regocijaba e todo o seu corazón estaba enchido por mor das cousas que vira, si, que o Señor mostroulle.

16 E eu, Nefi, non dou conta completa do que o meu pai escribiu, porque escribiu moitas cousas que viu en visións e soños; e escribiu tamén moitas cousas que aprofetizó e falou aos seus fillos, das que non darei conta enteira,

17 senón que farei unha relación dos feitos da miña vida. Velaquí, farei un compendio dos anais do meu pai sobre ferros que preparei coas miñas propias mans; xa que logo, despois que os haxa compendiado, escribirei a historia da miña propia vida.

18 Polo tanto, quixese que soubésedes que despois que o Señor houbo mostrado ao meu pai Lehi tantas cousas marabillosas, si, con respecto á destrución de Xerusalén, velaquí, o meu pai saíu entre o pobo e empezou a profetizar e a declararlles concernente ao que el vira e oído.

19 E aconteceu que os xudeus burláronse del polas cousas que testificou deles, porque verdadeiramente testificoulles das súas maldades e abominacións; e deulles testemuño de que as cousas que vira e oído, así como as que lera no libro, manifestaban claramente a vinda dun Mesías e tamén a redención do mundo.

20 E cando os xudeus oíron isto, irritáronse contra el, si, tal como contra os profetas da antigüidade, a quen botaran fóra, e apedreado, e matado; e procuraron tamén quitarlle a vida. Pero velaquí, eu, Nefi, mostrareivos que as entrañables misericordias do Señor esténdense sobre todos aqueles que, por mor da súa fe, el escolleu, para fortalecelos, si, ata ter o poder de librarse.

== Capítulo 2 ==
''Lehi leva á súa familia ao deserto xunto ao Mar Vermello-Abandonan os seus bens-Lehi ofrece un sacrificio ao Señor e insignia aos seus fillos a gardar os mandamentos-Lamán e Lemuel murmuran contra o seu pai-Nefi é obediente e ora con fe; o Señor fálalle e é escollido para gobernar aos seus irmáns. Aproximadamente 600 a.C.''

1 Porque velaquí, aconteceu que o Señor falou ao meu pai, si, aínda nun soño, e díxolle: Bendito es ti, Lehi, polo que fixeches; e porque fuches fiel, e declaraches a este pobo as cousas que eu che mandei, velaquí, tratan de quitarche a vida.

2 E sucedeu que o Señor mandoulle ao meu pai, nun soño, que partise para o deserto coa súa familia.

3 E aconteceu que foi obediente á palabra do Señor; xa que logo, fixo o que o Señor mandoulle.

4 E ocorreu que saíu para o deserto; e abandonou a súa casa, e a terra da súa herdanza, e o seu ouro, a súa prata e os seus obxectos preciosos, e non levou nada consigo, salvo á súa familia, e provisións e tendas, e dirixiuse ao deserto.

5 E descendeu polos contornos preto das ribeiras do Mar Vermello, e viaxou polo deserto polos lados que están máis próximos a este mar; e viaxou polo deserto coa súa familia, integrada por Saría, a miña nai, e Lamán, Lemuel e Sam, os meus irmáns maiores.

6 E aconteceu que logo de viaxar tres días polo deserto, asentou a súa tenda nun val situado á beira dun río de auga.

7 E sucedeu que erixiu un altar de pedras e presentou unha ofrenda ao Señor, e deu grazas ao Señor o noso Deus.

8 E ao río que desaguaba no Mar Vermello deu o nome de Lamán; e o val estendíase polas ribeiras do río e chegaba ata preto da súa desembocadura.

9 E cando o meu pai viu que as augas do río desembocaban na fonte do Mar Vermello, falou a Lamán, dicindo: ¡Oh, se foses semellante a este río, fluíndo continuamente na fonte de toda rectitud!

10 E dixo tamén a Lemuel: ¡Oh, se foses ti semellante a este val, firme, constante e inmutable en gardar os mandamentos do Señor!

11 Isto falou por causa da dureza de cerviz de Lamán e Lemuel; pois velaquí, murmuraban contra o seu pai en moitas cousas, porque era un home visionario, e sacounos da terra de Xerusalén, abandonando a terra da súa herdanza, e o seu ouro, e a súa prata e os seus obxectos preciosos, para perecer no deserto. E dicían que fixera isto por motivo das tolas imaxinacións do seu corazón.

12 E así era como Lamán e Lemuel, que eran os maiores, murmuraban en contra do seu pai; e facían isto porque non coñecían o xeito de proceder daquel Deus que os creou.

13 Nin crían tampouco que aquela gran cidade de Xerusalén puidese ser destruída conforme ás palabras dos profetas; e eran semellantes aos xudeus que estaban en Xerusalén, os cales procuraban quitarlle a vida ao meu pai.

14 E aconteceu que o meu pai faloulles no val de Lemuel con poder, pois estaba cheo do Espírito, ao grao de que os seus corpos tremeron diante del, e confundiunos, de modo que non ousaron falar contra el; xa que logo, fixeron o que el lles mandou.

15 E vivía o meu pai nunha tenda.

16 E sucedeu que eu, Nefi, sendo moi novo aínda, aínda que grande de estatura, e tendo grandes desexos de coñecer os misterios de Deus, clamei xa que logo ao Señor; e velaquí que el me visitou e enterneció o meu corazón, de modo que crin todas as palabras que o meu pai falara; así que non me rebelei en contra del como o fixeron os meus irmáns.

17 E faleille a Sam, declarándolle as cousas que o Señor manifestoume por medio do seu Santo Espírito. E aconteceu que el creu nas miñas palabras.

18 Mais velaquí, Lamán e Lemuel non quixeron escoitar as miñas palabras; polo que, afligido pola dureza dos seus corazóns, roguei ao Señor por eles.

19 E aconteceu que o Señor faloume, dicindo: Bendito es ti, Nefi, por mor da túa fe, porque me buscaches diligentemente con humildade de corazón.

20 E segundo gardedes os meus mandamentos, prosperaredes e seredes conducidos a unha terra de promisión, si, a unha terra que eu preparei para vós, unha terra escollida sobre todas as demais.

21 E segundo rebélense os teus irmáns contra ti, serán separados da presenza do Señor.

22 E segundo ti gardes os meus mandamentos, serás posto por gobernante e mestre sobre os teus irmáns.

23 Porque velaquí, o día en que se rebelaren contra min, eu maldireinos con penosa maldición, e non terán ningún poder sobre a túa posteridade, a menos que ela tamén se rebelar contra min.

24 E se a túa posteridade rebelar contra min, eles seranlles por azoute aos teus descendentes, para estimulalos a que se acorden de min.

== Capítulo 3 ==
''Os fillos de Lehi retornan a Xerusalén para obte-las pranchas de bronce - Labán recúsase a entregalas - Nefi exhorta e anima aos seus irmáns - Labán apodérase dos seus bens e procura matalos - Lamán e Lemuel golpean a Nefi e a Sam, e son reprendidos por un anxo. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E aconteceu que eu, Nefi, logo de falar co Señor, voltei á tenda do meu pai. 

2 E sucedeu que el faloume, dicindo: Velaquí, soñei un soño, no que o Señor mandoume que ti e os teus irmáns voltedes a Xerusalén.

3 Pois velaquí, Labán ten os anais dos xudeus e tamén unha xenealoxía dos meus devanceiros; e están gravados sobre pranchas de bronce.

4 Polo que o Señor mandoume que ti e mailos teus irmáns vaiades á casa de Labán, e procuredes os anais e os traiades aquí ao deserto.

5 E velaquí, os teus irmáns murmuran, dicindo que o que eu lles requirín é cousa difícil; pero non son eu quen llo require, senón que é un mandamento do Señor.

6 Polo tanto, vai ti, meu fillo, e o Señor favorecerache porque non murmuraches.

7 E sucedeu que eu, Nefi, dixen ao meu pai: Irei e farei o que o Señor mandou, porque sei que el nunca dá mandamentos aos fillos dos homes sen lles prepararen a vía para que cumpran o que lles mandou.

8 E aconteceu que o meu pai ficou altamente compracido ao me ouvir estas palabras, porque comprendeu que o Señor bendicírame.

9 E eu, Nefi, e mailos meus irmáns emprendemos a marcha polo deserto, coas nosas tendas, para subirmos á terra de Xerusalén.

10 E aconteceu que cando subimos á terra de Xerusalén, eu e mailos meus irmáns puxémonos a deliberar.

11 E botamos ó chou para ver cal de nós iría á casa de Labán. E sucedeu que a sorte caeu sobre Lamán, e foi e entrou na casa de Labán e falou con el mentres estaba sentado na súa casa.

12 E pediulle a Labán os anais que estaban gravados sobre as pranchas de bronce que contiñan a xenealoxía do meu pai.

13 E velaquí que aconteceu que Labán encheuse de ira e botouno da súa presenza; e recusou de lle da-los anais. Polo tanto, díxolle: Velaquí que ti es un ladrón, e vouche matar.

14 Pero Lamán fuxiu da súa presenza, e contounos o que Labán fixera. E empezamos a nos aflixir en extremo, e os meus irmáns estaban a piques de voltar onda meu pai no deserto.

15 Pero velaquí que eu díxenlles: Así como o Señor vive, e como nós vivimos, non descenderemos ata o noso pai no deserto ata que cumpramos o que o Señor nos mandou.

16 Polo tanto, sexamos fieis en gardarmos os mandamentos do Señor. Descendamos, pois, á terra da herdanza do noso pai, pois velaquí que el deixou ouro e prata e toda clase de riquezas; e fixo todo isto por mor dos mandamentos do Señor.

17 Porque sabía que Xerusalén debe ser destruída por mor da iniquidade do pobo.
 
18 Pois velaquí, rexeitaron as palabras dos profetas. Xa que logo, se o meu pai permanecese no país logo de habérselle mandado saír del, perecería tamén. Polo que foi necesario que salga do país.
 
19 E velaquí, é prudente para Deus que obteñamos estes anais a fin de que preservemos para os nosos fillos o idioma dos nosos pais;

20 e tamén para preservarlles as palabras que saíron da boca de todos os santos profetas, as cales fóronlles dadas polo Espírito e poder de Deus, desde o principio do mundo, ata o día de hoxe.

21 E aconteceu que, falando deste xeito, persuadín aos meus irmáns a que fosen fieis en gardar os mandamentos de Deus.

22 E sucedeu que descendemos á terra da nosa herdanza e recollemos o noso ouro, e a nosa prata e todos os nosos obxectos preciosos.

23 E logo de recoller estas cousas, volvemos á casa de Labán.

24 E acaeceu que entramos onde estaba Labán, e pedímoslle que nos dese os anais que estaban gravados sobre os ferros de bronce, a cambio dos cales entregariámoslle o noso ouro, e a nosa prata, e todas as nosas cousas preciosas.

25 E aconteceu que cando Labán viu os nosos bens, e que eran grandes en extremo, el cobizounos; polo que nos botou fose e mandou aos seus servos que nos matasen, a fin de apoderarse dos nosos bens.

26 Sucedeu, pois, que fuximos diante dos servos de Labán, e vímonos obrigados a abandonar os nosos bens, que caeron en mans de Labán.

27 E fuximos ao deserto sen que nos alcanzasen os servos de Labán, e escondémonos na oquedad dunha roca.

28 E aconteceu que Lamán irritouse comigo e tamén co meu pai; e o mesmo fixo Lemuel, porque se deixou levar polas palabras de Lamán. Xa que logo, Lamán e Lemuel faláronnos moitas palabras ásperas a nós, os seus irmáns menores, e ata nos golpearon cunha vara.

29 E sucedeu que mentres nos golpeaban coa vara, velaquí, veu un anxo do Señor e púxose ante eles, e faloulles, dicindo: Por que golpeades ao voso irmán menor cunha vara? Non sabedes que o Señor escolleuno para ser gobernante sobre vós, e isto por mor das vosas iniquidades? Velaquí, subiredes de novo a Xerusalén e o Señor entregará a Labán nas vosas mans.

30 E logo que nos falou, o anxo foise.

31 E despois que o anxo houbo partido, Lamán e Lemuel empezaron outra vez a murmurar, dicindo: Como é posible que o Señor entregue a Labán nas nosas mans? Velaquí, é un home poderoso, e pode mandar a cincuenta, si, e aínda pode matar a cincuenta; logo, por que non a nós?

== Capítulo 4 ==
''Nefi mata a Labán por mandato do Señor e logo obtén os ferros de bronce por unha estratagema-Zoram opta por unirse á familia de Lehi no deserto. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E aconteceu que falei aos meus irmáns dicíndolles: Subamos de novo a Xerusalén, e sexamos fieis en gardar os mandamentos do Señor, pois velaquí, el é máis poderoso que toda a terra. Por que, pois, non ha de ser máis poderoso que Labán cos seus cincuenta, ou aínda coas súas decenas de milleiros?

2 Subamos pois, e sexamos fortes como Moisés; porque el de certo falou ás augas do Mar Vermello e apartáronse a ambos os dous lados, e os nosos pais saíron da súa catividade sobre terra seca, e os exércitos de Faraón perseguíronos e afogáronse nas augas do Mar Vermello.

3 Velaquí, a vós cónstavos a certeza disto, e tamén sabedes que un anxo falouvos; como, pois, podedes dubidar? Subamos ata alá; o Señor pode librarnos como aos nosos pais, e destruír a Labán como aos exipcios.

4 E cando houben falado estas palabras, aínda estaban irritados, e continuaron murmurando; con todo, seguíronme ata que chegamos aos muros de Xerusalén.

5 E era xa de noite; e fixen que se ocultasen fose do muro. E cando se esconderon, eu, Nefi, entrei furtivamente na cidade e dirixinme á casa de Labán.

6 E ía guiado polo Espírito, sen saber de antemán o que tería que facer.

7 No entanto, seguín adiante, e ao achegarme á casa de Labán vin a un home, e este caera ao chan diante de min, porque estaba ebrio de viño.

8 E ao achegarme a el, achei que era Labán.

9 E percibindo a súa espada, saqueina da vaina; e o puño era de ouro puro, labrado dun xeito admirable, e vin que a folla era dun aceiro finísimo.

10 E aconteceu que o Espírito me compelió a que matase a Labán; pero dixen no meu corazón: Eu nunca derramei sangue humano. E me sobrecogí e desexei non ter que matalo.

11 E o Espírito díxome de novo: Velaquí o Señor púxoo nas túas mans. Si, e eu tamén sabía que intentara quitarme a vida, e que el non quería escoitar os mandamentos do Señor; e ademais, apoderouse dos nosos bens.

12 E sucedeu que outra vez díxome o Espírito: Mátao, porque o Señor púxoo nas túas mans;

13 velaquí que o Señor destrúe aos malvados para que se cumpran os seus xustos designios. É preferible que morra un home a deixar que unha nación degenere e pereza na incredulidade.

14 E cando eu, Nefi, houben oído estas palabras, acordeime das que o Señor faloume no deserto, dicindo: En tanto que os teus descendentes garden os meus mandamentos, prosperarán na terra de promisión.

15 Si, e tamén considerei que non poderían gardar os mandamentos do Señor segundo a lei de Moisés, a menos que tivesen esa lei.

16 E tamén sabía que a lei estaba gravada sobre os ferros de bronce.

17 E ademais, sabía que o Señor puxera a Labán nas miñas mans para este fin: que eu obtivese os anais, de acordo cos seus mandamentos.

18 Polo que, obedecendo a voz do Espírito e collendo a Labán polos cabelos, corteille a cabeza coa súa propia espada.

19 E despois que lle cortei a cabeza coa súa propia espada, tomei as roupas de Labán e vestinme con elas, póndomas todas, e cinguinme os lombos co seu armadura.

20 E cando houben feito todo isto, dirixinme ao lugar onde se achaba o tesouro de Labán. E ao achegarme a ese sitio, atopei ao servo de Labán que gardaba as chaves do tesouro, e imitando a voz do seu amo, mandeille que me acompañase ao lugar do tesouro.

21 E el supuxo que eu era o seu amo Labán, pois viu a roupa e tamén a espada cinguida á miña cintura.

22 E faloume concernente aos anciáns dos xudeus, porque sabía que o seu amo Labán había estado entre eles durante a noite.

23 E faleille coma se eu fose Labán.

24 E tamén lle dixen que eu tiña que levar os gravados, que estaban sobre os ferros de bronce, aos meus irmáns maiores que se achaban do outro lado das murallas.

25 E tamén lle mandei que me seguise.

26 E crendo el que me refería aos irmáns da igrexa, e que era en verdade Labán, a quen eu matara, seguiume.

27 E faloume moitas veces acerca dos anciáns dos xudeus, mentres me dirixía cara a onde estaban os meus irmáns fóra das murallas.

28 E aconteceu que cando Lamán viume, asustouse en extremo, o mesmo que Lemuel e Sam; e fuxiron da miña presenza, porque crían que era Labán, e que me quitou a vida, e ía matalos tamén a eles.

29 E aconteceu que os chamei, e eles oíronme; xa que logo, cesaron de fuxir da miña presenza.

30 E cando o servo de Labán viu aos meus irmáns, empezou a tremer, e estaba a piques de fuxir de min e volver á cidade de Xerusalén.

31 E eu, Nefi, sendo un home grande de estatura, e habendo recibido moita forza do Señor, prendín ao servo de Labán e detíveno para que non se escapase.

32 E sucedeu que lle dixen que se quería escoitar as miñas palabras, así como vive o Señor, e como vivo eu, que se prestaba atención ás nosas palabras, perdoariámoslle a vida.

33 E faleille, si, fíxenlle xuramento de que non tiña por que temer; que sería libre como nós se descendía connosco ao deserto.

34 E tamén lle dixen: Certamente o Señor mandounos facer isto, e non debemos ser diligentes en gardar os mandamentos do Señor? Polo tanto, se descendes ao deserto onde está o meu pai, haberá lugar para ti entre nós.

35 E sucedeu que Zoram cobrou ánimo ao oír as palabras que lle falei. Agora ben, Zoram era o nome deste servo; e prometeu que descendería ao deserto onde estaba o noso pai. Si, e tamén nos fixo xuramento de que permanecería desde entón connosco.

36 Agora ben, desexabamos que permanecese connosco por esta razón: que os xudeus non soubesen da nosa fuxida ao deserto, non fose que nos perseguisen e destruísennos.

37 E aconteceu que cando Zoram se juramentó, cesaron os nosos temores con respecto a el.

38 E sucedeu que tomamos os ferros de bronce e ao servo de Labán, e partimos para o deserto e viaxamos cara á tenda do noso pai.

== Capítulo 5 ==
''Saríah quéixase contra Lehi-Ambos se regocijan polo regreso dos seus fillos-Ofrecen sacrificios-Os ferros de bronce conteñen os escritos de Moisés e dos profetas-Nelas indícase que Lehi é descendente de Xosé-Lehi profetiza acerca dos seus descendentes e da preservación dos ferros. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E aconteceu que logo de viaxar polo deserto ata onde estaba o noso pai, velaquí, este encheuse de gozo; e tamén a miña nai Saría se regocijó en extremo, porque verdadeiramente habíase afligido por nós;

2 porque cría que pereceramos no deserto, e tamén se queixou moito contra o meu pai, acusándoo de visionario, dicindo: Ti sacáchesnos da terra da nosa herdanza, e os meus fillos xa non existen e nós pereceremos no deserto. 

3 E segundo este xeito de falar, a miña nai queixouse contra o meu pai.

4 E sucedera que o meu pai faloulle, dicindo: Sei que son home visionario, porque se non vise as cousas de Deus nunha visión, non coñecería a súa bondade, senón que permanecese en Xerusalén e perecido cos meus irmáns.

5 Pero velaquí, obtiven unha terra de promisión e me xúbilo nestas cousas; si, e eu se que o Señor librará aos meus fillos das mans de Labán, e faraos volver a nós no deserto.

6 E con estas palabras o meu pai Lehi consolou á miña nai Saría, con respecto a nós, mentres viaxabamos polo deserto cara á terra de Xerusalén para obter os anais dos xudeus;

7 e cando volvemos á tenda do meu pai, enchéronse de gozo; e a miña nai consolouse.

8 E ela falou, dicindo: Agora sei con certeza que o Señor mandou ao meu marido que fuxa ao deserto; si, e tamén sei de seguro que o Señor protexeu aos meus fillos, librounos das mans de Labán e deulles poder para levar a cabo o que o Señor mandoulles. E segundo este xeito de falar expresouse ela.

9 E aconteceu que se '''regocijaron''' en extremo, e ofreceron sacrificios e holocaustos ao Señor; e deron grazas ao Deus de Israel.

10 E logo de dar grazas ao Deus de Israel, o meu pai Lehi tomou os anais que estaban gravados sobre os ferros de bronce, e examinounos desde o principio.

11 E viu que contiñan os cinco libros de Moisés, os cales relataban a historia da creación do mundo, e tamén de Adán e Eva, os nosos primeiros pais;

12 e así mesmo a historia dos xudeus desde o seu principio, aínda ata o comezo do reinado de Sedequías, rei de Xudá;

13 e tamén as profecías dos santos profetas desde o principio, ata comezar o reinado de Sedequías, e moitas profecías declaradas por boca de Xeremías.

14 E aconteceu que o meu pai Lehi tamén achou sobre os ferros de bronce a genealogía dos seus pais, polo que soubo que descendía de Xosé, si, aquel Xosé que era fillo de Xacob, que foi vendido para Exipto e preservado pola man do Señor para que salvase do fame ao seu pai Xacob e a toda a súa casa.

15 E tamén foron librados do cativerio e conducidos fose do país de Exipto polo mesmo Divos que os preservou.

16 Así foi que o meu pai Lehi descubriu a xenealoxía dos seus antepasados. E Labán tamén era descendente de Xosé, polo que el e os seus pais levaran os anais.

17 E cando o meu pai viu todas estas cousas, foi cheo do Espírito e empezou a profetizar acerca dos seus descendentes:

18 Que estes ferros de bronce irían a todas as nacións, tribos, linguas e pobos que fosen do seu simiente.

19 Xa que logo, dixo que estes ferros nunca perecerían, nin xamais o tempo as empañaría. E profetizou moitas cousas en canto á súa posteridade.

20 E sucedeu que ata este punto o meu pai e eu gardaramos os mandamentos que o Señor mandounos.

21 E obtiveramos os anais que o Señor mandounos, e os escudriñamos e descubrimos que eran desexables; si, de gran valor para nós, por motivo de que poderiamos preservar os mandamentos do Señor para os nosos fillos.

22 Polo tanto, foi na sabedoría do Señor que os levásemos connosco mentres viaxabamos polo deserto cara á terra de promisión.

== Capítulo 6 ==
''Nefi escribe acerca das cousas de Deus-O propósito de Nefi é persuadir aos homes a vir ao Deus de Abraham e ser salvos. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 Agora ben, eu, Nefi, non dou a genealogía dos meus pais nesta parte dos meus anais; nin tampouco a darei en ningún outro momento sobre estes ferros que estou escribindo, porque se acha nos anais que o meu pai levou, e por iso non a escribo nesta obra.

2 Básteme dicir que somos descendentes de Xosé.

3 E non me parece importante ocuparme nunha narración completa de todas as cousas do meu pai, porque non se poden escribir sobre estes ferros, pois desexo o espazo para escribir acerca das cousas de Deus.

4 Porque toda a miña intención é persuadir aos homes a que veñan ao Deus de Abraham, e ao Deus de Isaac, e ao Deus de Xacob, e sexan salvos.

5 De modo que non escribo as cousas que agradan ao mundo, senón as que agradan a Deus e aos que non son do mundo.

6 Xa que logo, darei un mandamento aos meus descendentes de que non ocupen estes ferros con cousas que non sexan de valor para os fillos dos homes.

== Capítulo 7 ==
''Os fillos de Lehi volven a Xerusalén e invitan a Ismael e á súa familia a unirse a eles na súa viaxe-Lamán e outros se rebelan-Nefi exhorta aos seus irmáns a ter fe no Señor-Átano con cordas e proxectan quitarlle a vida-É librado polo poder da fe-Os seus irmáns pídenlle perdón-Lehi e os que o acompañan ofrecen sacrificios e holocaustos. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E agora quixese que soubésedes que cando o meu pai Lehi houbo concluído de profetizar concernente á súa posteridade, o Señor faloulle de novo, dicindo que non conviña que el, Lehi, leva á súa familia soa ao deserto; senón que os seus fillos debían tomar mulleres por esposas para levantar posteridade para o Señor na terra de promisión.

2 E aconteceu que o Señor mandoulle que eu, Nefi, e os meus irmáns volvésemos á terra de Xerusalén, e levásemos a Ismael e a súa familia ao deserto.

3 E aconteceu que eu, Nefi, e os meus irmáns viaxamos outra vez polo deserto para subir a Xerusalén.

4 E sucedeu que chegamos á casa de Ismael, e achamos favor ante os seus ollos, de modo que puidemos anunciarlle as palabras do Señor.

5 E o Señor abrandou o corazón de Ismael e os da súa casa; xa que logo, viaxaron connosco ao deserto á tenda do noso pai.

6 E mentres iamos polo deserto, velaquí que Lamán e Lemuel, dous das fillas, e os dous fillos de Ismael e as súas familias rebeláronse contra nós, é dicir, contra min, Nefi, e contra Sam e contra Ismael, e a súa esposa e as súas outras tres fillas.

7 E aconteceu que na súa rebelión desexaban regresar á terra de Xerusalén.

8 E eu, Nefi, afligido pola dureza dos seus corazóns, faleilles, si, a Lamán e a Lemuel, dicindo: Velaquí, vós sodes os meus irmáns maiores e como é que sodes tan duros de corazón, e tan cegos de entendemento, que tedes necesidade de que eu, o voso irmán menor, teña que falarvos, si, e darvos o exemplo?

9 Como é que non escoitastes a palabra do Señor?

10 Como é que vos esquecestes de ver a un anxo do Señor?

11 Si, e como é que esquecestes cuán grandes cousas o Señor fixo por nós, librándonos das mans de Labán, e tamén axudándonos a obter os anais?

12 Si, e como é que esquecestes que o Señor ten poder de facer todas as cousas segundo a súa vontade, para os fillos dos homes, se é que exercen a fe nel? Xa que logo, seámosle fieis.

13 E se é que lle somos fieis, obteremos a terra de promisión; e saberedes nun tempo vindeiro que será cumprida a palabra do Señor respecto da destrución de Xerusalén; porque todo canto o Señor dixo respecto da súa destrución cumprirase.

14 Pois velaquí, o Espírito do Señor pronto cesará de loitar con eles; porque rexeitaron aos profetas e arroxaron a Xeremías nunha prisión. E procuraron quitarlle a vida ao meu pai, ata o punto de facelo fuxir do país.

15 E agora ben, velaquí dígovos que se volvedes a Xerusalén, tamén pereceredes con eles. Así pois, se o preferides, subide alá, e recordade as palabras que vos falo, que se ides, tamén pereceredes; porque así me constriñe a falar o Espírito do Señor.

16 E aconteceu que cando eu, Nefi, houben falado estas palabras aos meus irmáns, irritáronse contra min. E lanzáronse sobre min, porque se habían enojado en extremo, e atáronme con cordas, pois intentaban quitarme a vida, para logo abandonarme no deserto, a fin de que fose devorado por animais salvaxes.

17 Pero aconteceu que oré ao Señor, dicindo: ¡Oh Señor, segundo a miña fe en ti, líbrame das mans dos meus irmáns; si, dáme forzas para romper estas ligaduras que me suxeitan!

18 E cando houben pronunciado estas palabras, velaquí, foron soltas as ligaduras das miñas mans e dos meus pés, e póndome diante dos meus irmáns, faleilles outra vez.

19 E aconteceu que se enfurecieron comigo de novo e trataron de apoderarse de min; pero velaquí, unha das fillas de Ismael, si, e tamén a súa nai e un dos fillos de Ismael, suplicaron aos meus irmáns de tal xeito que abrandaron os seus corazóns, e cesaron nos seus esforzos por quitarme a vida.

20 E sucedeu que se sentiron apesadumbrados da súa maldade, ao grao de que se humillaron diante de min, suplicándome que lles perdoase aquilo que fixeran comigo.

21 E aconteceu que lles perdoei sinceramente todo canto me fixeron, e exhorteinos a que pedisen ao Señor o seu Deus que os perdoase. E aconteceu que así o fixeron. E logo de haber orado ao Señor, emprendemos outra vez a marcha cara á tenda do noso pai.

22 E aconteceu que baixamos á tenda do noso pai; e cando eu, os meus irmáns e toda a casa de Ismael houbemos chegado á tenda do meu pai, eles deron grazas ao Señor o seu Deus; e ofrecéronlle sacrificios e holocaustos.

== Capítulo 8 ==
''Lehi ve unha visión da árbore da vida-Come do seu froito e desexa que a súa familia faga o mesmo-Ve unha barra de ferro, un carreiro estreito e angosto e o vapor de tebras que envolve aos homes-Saría, Nefi e Sam comen do froito, pero Lamán e Lemuel non queren facelo. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E aconteceu que recolleramos toda sorte de sementes de toda especie, tanto de grans de todas clases, como de todo xénero de froitas.

2 E sucedeu que mentres o meu pai estaba no deserto, falounos, dicindo: Velaquí, soñei un soño ou, noutras palabras, vin unha visión.

3 E velaquí, por mor das cousas que vin, teño por que regocijarme no Señor por motivo de Nefi e de Sam; porque teño razón para supor que eles e tamén moitos dos seus descendentes salvaranse.

4 Pero velaquí, Lamán e Lemuel, temo en gran xeito por causa de vós; pois velaquí, pareceume ver no meu soño un deserto obscuro e lúgubre.

5 E aconteceu que vin a un home vestido cun manto branco, o cal chegou e púxose diante de min.

6 E sucedeu que me falou e mandoume que o seguise.

7 E aconteceu que mentres o seguía, vin que me achaba nun deserto obscuro e lúgubre.

8 E logo de camiñar na obscuridad polo espazo de moitas horas, empecei a implorarle ao Señor que tivese compaixón de min, de acordo coa multitude das súas tenras misericordias.

9 E aconteceu que logo de haber orado ao Señor, vin un campo grande e espazoso.

10 E sucedeu que vin unha árbore cuxo froito era desexable para facer a un feliz.

11 E aconteceu que me adiantei e comín do seu froito; e percibín que era en grao sumo doce, superior a todo canto eu probara antes. Si, e vin que o seu froito era branco, e excedía a toda blancura que eu xamais vise.

12 E ao comer do seu froito, a miña alma encheuse dun gozo inmenso; polo que desexei que participase tamén del a miña familia, pois sabía que o seu froito era preferible a todos os demais.

13 E ao dirixir a mirada en derredor, polo si ou polo non descubría á miña familia tamén, vin un río de auga; e corría cerca da árbore de cuxo froito eu estaba comendo.

14 E mirei para ver de onde procedía, e vin a súa fonte non moi lonxe de min; e no seu manancial vin á vosa nai, Saría, e a Sam e a Nefi; e estaban alí coma se non soubesen onde ir.

15 E aconteceu que lles fixen acenos e tamén lles dixen en voz alta que viñesen cara a min e participasen daquel froito que era preferible a todos os demais.

16 E sucedeu que viñeron cara a min e tamén comeron do froito da árbore.

17 E aconteceu que eu sentín desexos de que Lamán e Lemuel viñesen e comesen tamén daquel froito; xa que logo, dirixín a vista cara ao manancial do río polo si ou polo non víaos.

18 E aconteceu que os vin, pero non quixeron vir cara a min para comer do froito.

19 E percibín unha barra de ferro que se estendía pola beira do río e conducía á árbore onde eu estaba.

20 E vin tamén un carreiro estreito e angosto que corría ao carón da barra de ferro ata a árbore, á beira do cal achábame; e tamén pasaba por onde brotaba o manancial ata un campo grande e espazoso a semellanza dun mundo.

21 E vin innumerables concursos de xentes, moitas das cales estábanse apremando a fin de chegar ao carreiro que conducía á árbore á beira do cal achábame.

22 E aconteceu que se adiantaron e emprenderon a marcha polo carreiro que conducía á árbore.

23 E ocorreu que xurdiu un vapor de tebras, si, un sumamente extenso vapor de tebras, tanto así que os que entraran no carreiro apartáronse do camiño, de maneira que se desviaron e perdéronse.

24 E sucedeu que vin a outros que se adiantaban, e chegaron e asíronse do extremo da barra de ferro, e avanzaron a través do vapor de tebras, asidos á barra de ferro, ata que chegaron e participaron do afruto da árbore.

25 E logo de comer do froito da árbore, miraron en derredor deles, coma se achásense aavergonzados.

26 E eu tamén dirixín a mirada ao redor, e vin do outro lado do río un edificio grande e espazoso que parecía erguerse no aire, a gran altura da terra.

27 E estaba cheo de persoas, tanto anciás como novas, homes así como mulleres; e a roupa que vestían era excesivamente fina; e achábanse en actitude de estar burlándose e sinalando co dedo aos que chegaran ata o froito e estaban comendo del.

28 E despois que houberon probado do froito, avergoñáronse por mor dos que se mofaban deles; e caeron en carreiros prohibidos e perdéronse.

29 E agora ben, eu, Nefi, non relato todas as palabras do meu pai;

30 pero para ser breve no que escribo, velaquí, el viu outras multitudes que avanzaban; e chegaron e agarráronse do extremo da barra de ferro; e seguiron cara a adiante, asidos constantemente á barra de ferro, ata que chegaron, e prostráronse, e comeron do froito da árbore.

31 E viu tamén outras multitudes que se dirixían ás apalpadelas cara ao grande e espazoso edificio.

32 E aconteceu que moitos se afogaron nas profundidades da fonte; e moitos outros desapareceron da súa vista, desviándose por carreiros estraños.

33 E grande era a multitude que entraba naquel singular edificio. E logo de entrar nel sinalábannos con dedo de escarnio a min e tamén aos que participaban do froito; pero non lles fixemos caso.

34 Estas son as palabras do meu pai: Pois todos os que lles fixeron caso perdéronse.

35 E nin Lamán nin Lemuel comeron do froito, dixo o meu pai.

36 E aconteceu que logo que o meu pai houbo relatado todas as palabras do seu soño ou visión, que foron moitas, díxonos que por mor destas cousas que vira na visión, temía en gran xeito por Lamán e Lemuel; si, temía que fosen desterrados da presenza do Señor.

37 E entón exhortounos, con todo o sentimento dun tenro pai, a que escoitasen os seus consellos, para que quizá o Señor tivese misericordia deles e non os refugase; si, o meu pai predicoulles.

38 E logo de haberlles predicado, e tamén profetizado de moitas cousas, mandoulles que gardasen os mandamentos do Señor; e cesou de falarlles.

== Capítulo 9 ==
''Nefi prepara dous xogos de anais-A cada un dáse o nome de ferros de Nefi-Os ferros maiores conteñen unha historia seglar; as menores teñen que ver principalmente con cousas sacras. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E todas estas cousas o meu pai viu, oíu e dixo mentres vivía nunha tenda no val de Lemuel, como tamén moitísimas outras cousas máis que non se poden escribir sobre estes ferros.

2 Agora ben, xa que falei destes ferros, velaquí, non son as mesmas sobre as que escribo a historia completa do meu pobo; pois a aquelas en que fago a relación completa do meu pobo dei o nome de Nefi; e xa que logo, chámanse os ferros de Nefi, conforme ao meu propio nome; e estes ferros tamén se chaman os ferros de Nefi.

3 Con todo, recibín un mandato do Señor de que fixese estes ferros para o obxecto especial de que se gravase unha relación do ministerio do meu pobo.

4 Sobre as outras ferros débese gravar a historia do reinado dos reis, e as guerras e contendas do meu pobo; polo tanto, estes ferros son maiormente para o ministerio; e as outras son principalmente para o reinado dos reis, e as guerras e contencións do meu pobo.

5 Xa que logo, o Señor mandoume facer estes ferros para un sabio propósito seu, o cal éme descoñecido.

6 Pero o Señor sabe todas as cousas desde o principio; xa que logo, el prepara a vía para realizar todas as súas obras entre os fillos dos homes; porque, velaquí, el ten todo poder para o cumprimento de todas as súas palabras. E así é. Amén.

== Capítulo 10 ==
''Lehi prediche a catividade en Babilonia—Fala da vinda entre os xudeus dun Mesías, un Salvador, un Redentor—Lehi fala tamén da vinda do que bautizaría ao Cordeiro de Deus—Lehi fala da morte e da resurrección do Mesías—Compara a dispersión e o recollemento de Israel cunha oliveira—Nefi fala achega do Fillo de Deus, do don do Espírito Santo e da necesidade de que haxa rectitude. Aproximadamente 600—592 a.C. ''
 
1 E agora eu, Nefi, procedo a facer un relato sobre estes ferros da historia dos meus feitos, e o meu reinado e ministerio; así pois, para continuar coa miña relación, debo dicir algo máis acerca das cousas do meu pai e tamén dos meus irmáns.

2 Porque velaquí, aconteceu que logo que o meu pai houbo concluído de relatar acerca do seu soño, e tamén de exhortalos a exercer toda dilixencia, faloulles acerca dos xudeus,

3 que despois que fosen destruídos, si, esa gran cidade de Xerusalén, e moitos deles fosen levados cativos a Babilonia, volverían outra vez de acordo co propio e debido tempo do Señor, si, volverían da súa catividade; e logo de volver da súa catividade, posuirían outra vez a terra da súa herdanza.

4 Si, seiscentos anos logo da partida do meu pai de Xerusalén, o Señor Deus levantaría a un profeta entre os xudeus: si, un Mesías, ou, noutras palabras, un Salvador do mundo.

5 E tamén falou concernente aos profetas: do gran número que testificara destas cousas referentes a este Mesías de quen el falara, ou sexa, deste Redentor do mundo.

6 Polo tanto, todo o xénero humano achábase nun estado perdido e caído, e estaríao para sempre, a menos que confiase neste Redentor.

7 E tamén lles falou acerca dun profeta que habería de preceder ao Mesías, para preparar a vía do Señor;

8 si, e que sairía e proclamaría no deserto: Preparade o camiño do Señor e endereitade as súas sendas, porque entre vós áchase un a quen non coñecedes; e máis poderoso é que eu, e de quen non son digno de desatar a correa do seu zapato. E o meu pai falou moito tocante a esta cousa.

9 E o meu pai dixo que bautizaría en Betábara, do outro lado do Xordán; e tamén dixo que bautizaría con auga; que aínda bautizaría ao Mesías con auga;

10 e que logo de bautizar ao Mesías con auga, vería e daría testemuño de bautizar ao Cordeiro de Deus, que quitaría os pecados do mundo.

11 E aconteceu que logo que o meu pai houbo dito estas palabras, falou aos meus irmáns tocante ao evanxeo que sería predicado entre os xudeus, e tamén concernente a que os xudeus degenerarían na incredulidade. E logo que desen morte ao Mesías que habería de vir, e logo de ser morto, resucitaría de entre os mortos e manifestaríase aos gentiles por medio do Espírito Santo.

12 Si, moito falou o meu pai acerca dos gentiles e tamén da casa de Israel, que se lles compararía a unha oliveira, cuxas ramas serían desgajadas e esparexidas sobre toda a face da terra.

13 Xa que logo, dixo que era necesario que fósemos conducidos unanimemente á terra de promisión, para que se cumprise a palabra do Señor de que seriamos dispersados sobre toda a face da terra.

14 E que despois que a casa de Israel fose esparexida, sería de novo recollida; ou, nunha palabra, despois que os gentiles recibisen a plenitude do evanxeo, as ramas naturais da oliveira, ou sexa, os restos da casa de Israel, serían injertados, ou chegarían ao coñecemento do verdadeiro Mesías, o seu Señor e o seu Redentor.

15 E con estas palabras o meu pai profetizou e falou aos meus irmáns, e tamén moitas outras cousas que non escribo neste libro; porque escribín no meu outro libro canto me pareceu conveniente.

16 E todas estas cousas, das cales falei, sucederon mentres o meu pai vivía nunha tenda no val de Lemuel.

17 E aconteceu que despois que eu, Nefi, houben oído todas as palabras do meu pai concernentes ás cousas que vira na súa visión, e tamén as cousas que falou polo poder do Espírito Santo, poder que recibiu pola fe que tiña no Fillo de Deus -e o Fillo de Deus era o Mesías que habería de vir- eu, Nefi, sentín desexos de que tamén eu vise, oíse e soubese destas cousas, polo poder do Espírito Santo, que é o don de Deus para todos aqueles que o buscan diligentemente, tanto en tempos pasados como no tempo en que se manifeste el mesmo aos fillos dos homes.

18 Porque el é sempre o mesmo onte, hoxe e para sempre; e a vía foi preparada para todos os homes desde a fundación do mundo, se é que se arrepinten e veñen a el.

19 Porque o que con dilixencia busca, achará; e os misterios de Deus seranlle descubertos polo poder do Espírito Santo, o mesmo nestes días como en tempos pasados, e o mesmo en tempos pasados como nos vindeiros; xa que logo, a vía do Señor é un xiro eterno.

20 Recorda, pois, oh home, que por todos os teus feitos serás traído a xuízo.

21 Polo que, se procurastes facer o malo nos días da vosa probación, entón achádesvos impuros ante o tribunal de Deus; e ningunha cousa impura pode morar con Deus; así que, debedes ser refugados para sempre.

22 E o Espírito Santo dáme autoridade para que declare estas cousas e non as reteña.

== Capítulo 11 ==
''Nefi ve o Espírito do Señor e móstraselle a árbore da vida nunha visión-Ve á nai do Fillo de Deus e aprende acerca da condescendencia de Deus-Ve o bautismo, o ministerio e a crucifixión do Cordeiro de Deus-Ve tamén o chamamento e ministerio dos Doce Apóstolos do Cordeiro. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 Pois sucedeu que despois que houben desexado coñecer as cousas que o meu pai vira, e crendo que o Señor podía facermas saber, mentres estaba eu sentado reflexionando sobre isto, fun arrebatado no Espírito do Señor, si, ata unha montaña extremadamente alta que nunca antes vira, e sobre a cal nunca puxera os meus pés.

2 E díxome o Espírito: Velaquí, que é o que ti desexas?

3 E eu dixen: Desexo ver as cousas que o meu pai viu.

4 E o Espírito díxome: Cres que o teu pai viu a árbore do cal falou?

5 E respondín: Si, ti sabes que creo todas as palabras do meu pai.

6 E cando houben pronunciado estas palabras, o Espírito exclamou en voz alta: ¡Hosanna ao Señor, o Deus Altísimo, porque el é Deus sobre toda a terra, si, sobre todo! E bendito es ti, Nefi, porque cres no Fillo do Deus Altísimo; polo tanto, verás as cousas que desexaches.

7 E velaquí, isto serache dado por sinal: que despois que vexas a árbore que deu o froito que o teu pai probou, tamén verás a un home que descende do ceo, e presenciaralo; e despois que o presenciaches, darás testemuño de que é o Fillo de Deus.

8 E aconteceu que me dixo o Espírito: ¡Mira! E mirei e vin unha árbore; e era semellante ao que o meu pai vira; e a súa beleza era moi superior, si, sobrepujaba a toda outra beleza; e o seu blancura excedía á blancura da neve mesma.

9 E sucedeu que despois que houben visto a árbore, díxenlle ao Espírito: Vexo que me mostraches a árbore que é máis precioso que todos.

10 E preguntoume: Que desexas ti?

11 E díxenlle: Desexo saber a interpretación diso, -pois lle falaba como fala o home; porque vin que tiña a forma de home. No entanto, eu sabía que era o Espírito do Señor; e el falábame como un home fala con outro.

12 E aconteceu que me dixo: ¡Mira! E mirei para velo, pero non o vin máis, pois se retirou da miña presenza.

13 E sucedeu que mirei, e vin a gran cidade de Xerusalén, e tamén outras cidades. E vin a cidade de Nazaret, e nela vin a unha virxe, e era sumamente fermosa e branca.

14 E ocorreu que vin abrirse os ceos; e un anxo descendeu e púxose diante de min, e díxome: Nefi, que é o que ves?

15 E contesteille: Unha virxe, máis fermosa e pura que toda outra virxe.

16 E díxome: Comprendes a condescendencia de Deus?

17 E respondinlle: Se que ama aos seus fillos; con todo, non sei o significado de todas as cousas.

18 E díxome: Velaquí, a virxe que ti ves é a nai do Fillo de Deus, segundo a carne.

19 E aconteceu que vin que foi levada no Espírito; e despois que houbo sido levada no Espírito por certo espazo de tempo, faloume o anxo, dicindo: ¡Mira!

20 E mirei, e vin de novo á virxe levando a un neno nos seus brazos.

21 E o anxo díxome: ¡Velaquí, o Cordeiro de Deus, si, o Fillo do Pai Eterno! Comprendes o significado da árbore que o teu pai viu?

22 E contesteille, dicindo: Si, é o amor de Deus que se derrama amplamente no corazón dos fillos dos homes; polo tanto, é máis desexable que todas as cousas.

23 E el faloume, dicindo: Si, e o de maior gozo para a alma.

24 E cando houbo pronunciado estas palabras, díxome: ¡Mira! E mirei, e vin ao Fillo de Deus que ía entre os fillos dos homes; e vin a moitos que caían aos seus pés e adorábano.

25 E aconteceu que vin que a barra de ferro que o meu pai vira representaba a palabra de Deus, a cal conducía á fonte de augas vivas ou árbore da vida; e estas augas son unha representación do amor de Deus; e tamén vin que a árbore da vida representaba o amor de Deus.

26 E o anxo díxome de novo: ¡Mira, e ve a condescendencia de Deus!

27 E mirei, e vin ao Redentor do mundo, de quen o meu pai falara, e vin tamén ao profeta que habería de preparar a vía diante del. E o Cordeiro de Deus adiantouse e foi bautizado por el; e despois que foi bautizado, vin abrirse os ceos, e ao Espírito Santo descender do ceo e repousar sobre el en forma de pomba.

28 E vin que saíu, exercendo o seu ministerio entre o pobo con poder e gran gloria; e reuníanse as multitudes para escoitalo; e vin que o botaron de entre eles.

29 E vin tamén a outros doce que o seguían. E aconteceu que foron levados no Espírito de diante da miña face, de modo que non os vin máis.

30 E aconteceu que me falou de novo o anxo, dicindo: ¡Mira! E mirei, e vin que se abrían de novo os ceos, e que descendían anxos sobre os fillos dos homes; e lles ministraban.

31 E de novo faloume, dicindo: ¡Mira! E mirei, e vin ao Cordeiro de Deus que ía entre os fillos dos homes. E vin a multitudes de persoas que estaban enfermas e afligidas con toda clase de males, e con demos e con espíritos impuros; e o anxo faloume e mostroume todas estas cousas. E foron sanadas polo poder do Cordeiro de Deus; e os demos e os espíritos impuros foron botados fóra.

32 E aconteceu que me falou outra vez o anxo, dicindo: ¡Mira! E mirei, e vin ao Cordeiro de Deus, e que o pobo apresouno; si, vin que o Fillo do eterno Deus foi xulgado polo mundo; e eu vin, e dou testemuño.

33 E eu, Nefi, vin que foi levantado sobre a cruz e inmolado polos pecados do mundo.

34 E despois que foi morto, vin ás multitudes da terra, e que estaban reunidas para combater contra os apóstolos do Cordeiro; porque así chamou aos doce o anxo do Señor.

35 E estaban reunidas as multitudes da terra; e vin que se achaban nun vasto e espazoso edificio, semellante ao que o meu pai viu. E de novo faloume o anxo do Señor, dicindo: Velaquí o mundo e a súa sabedoría; si, velaquí, a casa de Israel reuniuse para combater contra os doce apóstolos do Cordeiro.

36 E aconteceu que vin, e dou testemuño de que o grande e espazoso edificio representaba o orgullo do mundo; e caeu, e a súa caída foi grande en extremo. E faloume outra vez o anxo do Señor, dicindo: Así será a destrución de todas as nacións, tribos, linguas e pobos que combatan contra os doce apóstolos do Cordeiro.

== Capítulo 12 ==
''Nefi ve en visión a terra de promisión; a rectitud, a iniquidade e a caída dos seus habitantes; a vinda do Cordeiro de Deus entre eles; que os Doce Discípulos e os Doce Apóstolos xulgarán a Israel; e o estado repugnante e sucio daqueles que degeneran na incredulidade. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E aconteceu que me dixo o anxo: Mira e ve á túa posteridade e tamén a posteridade dos teus irmáns. E mirei, e vin a terra de promisión; e vin multitudes de xentes, si, cal se fóra en tan inmenso número como a area do mar.

2 E sucedeu que vin ás multitudes reunidas para combater unhas contra outras; e vin guerras e rumores de guerras, e vin a gran mortaldade causada pola espada entre os do meu pobo.

3 E aconteceu que vin pasar moitas xeracións en guerras e contendas na terra; e vin un gran número de cidades, si, tantas que non as contei.

4 E aconteceu que vin un vapor de tebras sobre a face da terra de promisión; e vin lóstregos, e oín tronos e terremotos e toda clase de ruídos estrepitosos; e vin que se hendieron as rocas e a terra; e vin montañas esborrallarse en pedazos; e vin as chairas tornarse escabrosas; e vin que se afundiron moitas cidades; e vin que moitas outras foron abrasadas por lume; e vin moitas que caeron a terra por causa dos terremotos.

5 E sucedeu que logo de presenciar estas cousas, vin que o vapor de tebras desaparecía de sobre a face da terra; e velaquí, vin multitudes que non caeran por mor dos grandes e terribles xuízos do Señor.

6 E vin abrirse os ceos, e ao Cordeiro de Deus que descendía do ceo; e baixou e manifestouse aos que non caeran.

7 E tamén vin e dou testemuño de que o Espírito Santo descendeu sobre outros doce; e foron ordenados de Deus, e escolleitos.

8 E o anxo faloume, dicindo: Velaquí os doce discípulos do Cordeiro que foron escollidos para ministrar aos da túa descendencia.

9 E díxome: Acórdasche dos doce apóstolos do Cordeiro? Velaquí, eles son os que xulgarán ás doce tribos de Israel; xa que logo, os doce ministros da túa posteridade serán xulgados por eles, pois vós sodes da casa de Israel.

10 E estes doce ministros que ti ves xulgarán á túa posteridade. E velaquí, son xustos para sempre; porque por mor da súa fe no Cordeiro de Deus, os seus vestidos son emblanquecidos no seu sangue.

11 E o anxo díxome: ¡Mira! E mirei, e vin que morreron en rectitud tres xeracións; e os seus vestidos eran brancos, así como os do Cordeiro de Deus; e díxome o anxo: Estes son emblanquecidos no sangue do Cordeiro, por mor da súa fe nel.

12 E eu, Nefi, tamén vin a moitos dos da cuarta xeración que morreron en rectitud.

13 E sucedeu que vin reunidas ás multitudes da terra.

14 E o anxo díxome: Velaquí a túa posteridade, e tamén a dos teus irmáns.

15 E ocorreu que mirei e vin aos da miña posteridade reunidos en multitudes contra a posteridade dos meus irmáns; e achábanse congregados para a batalla.

16 E o anxo faloume, dicindo: Velaquí a fonte de augas sucias que o teu pai viu; si, o río do que falou; e as súas profundidades son as profundidades do inferno.

17 E os vapores de tebras son as tentacións do diaño que cegan os ollos e endurecen o corazón dos fillos dos homes, e condúcenos cara a camiños anchos, de modo que perecen e pérdense.

18 E o vasto e espazoso edificio que o teu pai viu representa as vas ilusións e o orgullo dos fillos dos homes. E un grande e terrible abismo sepáraos; si, a palabra da xustiza do Deus Eterno e o Mesías, que é o Cordeiro de Deus, de quen o Espírito Santo dá testemuño desde o principio do mundo ata hoxe, e desde agora e para sempre.

19 E mentres o anxo pronunciaba estas palabras, vin que a posteridade dos meus irmáns combatía contra a miña, segundo a palabra do anxo; e a causa do orgullo da miña posteridade e das tentacións do diaño, vin que a posteridade dos meus irmáns venceu aos da miña descendencia.

20 E aconteceu que mirei, e vin que os da posteridade dos meus irmáns venceran á miña; e repartíronse en multitudes sobre a superficie da terra.

21 E vinos reunirse en multitudes; e vin entre eles guerras e rumores de guerras; e en guerras e rumores de guerras, vin pasar moitas xeracións.

22 E o anxo díxome: Velaquí que estes degenerarán na incredulidade.

23 E aconteceu que vin, que despois que houberon degenerado na incredulidade, convertéronse nunha xente obscura, repugnante e sucia, chea de lecer e de todo xénero de abominacións.

== Capítulo 13 ==
''Nefi ve en visión o establecemento da igrexa do diaño entre os xentís, o descubrimento e a colonización das Américas, a perda de moitas partes claras e preciosas da Biblia, o estado resultante da apostasía dos xentís, a restauración do evanxeo, o advenimiento das Escrituras dos últimos días e a edificación de Sión. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E aconteceu que o anxo faloume, dicindo: ¡Mira! E mirei, e vin moitas nacións e reinos.

2 E díxome o anxo: Que ves? E eu dixen: Vexo moitas nacións e reinos.
 
3 E díxome el a min: Estas son as nacións e os reinos dos xentís.

4 E aconteceu que vin entre as nacións dos xentís a formación dunha grande igrexa.

5 E o anxo díxome: Velaquí a formación dunha igrexa que é a máis abominable de todas as demais igrexas, que mata aos santos de Deus, si, e atorméntaos e oprímeos, e os unce cun yugo de ferro, e redúceos ao cativerio.

6 E aconteceu que vin esta grande e abominable igrexa, e vin que o diaño foi o seu fundador.

7 E vin tamén ouro e prata e sedas e escarlatas e liños de fino tecido e toda especie de vestiduras preciosas; e vin moitas rameras.

8 E o anxo faloume, dicindo: Velaquí, o ouro e a prata, as sedas e escarlatas, e os liños de fino tecido, e os preciosos vestidos, e as rameras, son o que desexa esta grande e abominable igrexa.

9 E tamén, por motivo dos encomios do mundo, destrúen aos santos de Deus e redúcenos ao cativerio.

10 E sucedeu que mirei, e vin moitas augas; e estas separaban aos gentiles da posteridade dos meus irmáns.

11 E aconteceu que o anxo díxome: Velaquí, a ira de Deus está sobre a posteridade dos teus irmáns.

12 E mirei, e vin entre os xentís a un home que estaba separado da posteridade dos meus irmáns polas moitas augas; e vin que o Espírito de Deus descendeu e obrou sobre el; e o home partiu sobre as moitas augas, si, ata onde estaban os descendentes dos meus irmáns que se atopaban na terra prometida.

13 E aconteceu que vin ao Espírito de Deus que obraba sobre outros xentís, e saíron da súa catividade, cruzando as moitas augas.

14 E sucedeu que vin moitas multitudes de xentís sobre a terra de promisión, e vin que a ira de Deus veu sobre os descendentes dos meus irmáns, e foron dispersados diante dos xentís, e aflixidos.

15 E vin que o Espírito do Señor estaba sobre os gentiles, e prosperaron e obtiveron a terra por herdanza; e vin que eran brancos e moi belos e fermosos, semellantes aos do meu pobo antes que os matasen.

16 E aconteceu que eu, Nefi, vin que os xentís que saíran da catividade humilláronse diante do Señor, e o poder do Señor estaba con eles.

17 E vin que as nais patrias dos gentiles achábanse reunidas sobre as augas, e sobre a terra tamén, para combatelos.

18 E vin que o poder de Deus estaba con eles, e tamén que a ira de Deus pesaba sobre todos aqueles que estaban congregados en contra deles para a loita.

19 E eu, Nefi, vin que os xentís que saíran da catividade foron librados polo poder de Deus das mans de todas as demais nacións.

20 E ocorreu que eu, Nefi, vin que prosperaron na terra; e vin un libro, e levábano entre eles.

21 E díxome o anxo: Sabes ti o significado do libro?

22 E respondinlle: Non o sei.

23 E dixo: Velaquí, provén da boca dun xudeu. E eu, Nefi, mirei o libro; e o anxo díxome: O libro que ves é unha historia dos xudeus, o cal contén os convenios que o Señor fixo coa casa de Israel; e tamén contén moitas das profecías dos santos profetas; e é unha narración semellante aos gravados sobre os ferros de bronce, aínda que menos en número. No entanto, conteñen os convenios que o Señor fixo coa casa de Israel; xa que logo, son de gran valor para os xentís.

24 E o anxo do Señor díxome: Has visto que o libro saíu da boca dun xudeu, e cando saíu da boca do xudeu, contiña a plenitude do evanxeo do Señor, de quen dan testemuño os doce apóstolos; e eles testifican conforme á verdade que está no Cordeiro de Deus.

25 Polo tanto, estas cousas proceden na súa pureza dos xudeus aos gentiles, segundo a verdade que está en Deus.

26 E despois que proceden pola man dos doce apóstolos do Cordeiro, dos xudeus aos xentís, ti ves a formación dunha igrexa grande e abominable, que é a máis abominable de todas as demais igrexas, pois, velaquí, desposuíu o evanxeo do Cordeiro de moitas partes que son claras e sumamente preciosas, e tamén quitou moitos dos convenios do Señor.

27 E fixo todo isto para pervertir as rectas vías do Señor, para cegar os ollos e endurecer o corazón dos fillos dos homes.

28 Xa que logo, ves ti que despois que o libro pasou polas mans desa grande e abominable igrexa, quitáronse moitas cousas claras e preciosas do libro, o cal é o libro do Cordeiro de Deus.

29 E despois que se quitaron estas cousas claras e de gran valor, vai entre todas as nacións dos xentís; e logo que vai entre todas as nacións dos xentís, si, aínda ata o outro lado das moitas augas que viches, entre os gentiles que saíron do cativerio, ti ves que -por mor das moitas cousas claras e preciosas que se quitaron do libro, cousas que eran claras ao entendemento dos fillos dos homes, segundo a claridade que hai no Cordeiro de Deus-, por mor destas cousas que se suprimiron do evanxeo do Cordeiro, moitísimos tropezan, si, de tal modo que Satanás ten gran poder sobre eles.

30 No entanto, ti ves que os xentís que saíron da catividade, e que, grazas ao poder de Deus, foron elevados sobre todas as demais nacións que hai na superficie da terra, que é unha terra escollida sobre todas as demais, a cal é a terra que o Señor Deus deu ao teu pai por convenio para que fose a herdanza dos seus descendentes; xa que logo, ves que o Señor Deus non permitirá que os xentís destrúan completamente aos da mestura da túa descendencia que se achan entre os teus irmáns.

31 Nin permitirá tampouco que os xentís destrúan á posteridade dos teus irmáns.

32 Nin permitirá o Señor Deus que os xentís permanezan para sempre nese horrible estado de cegueira, no que ves que están por mor das partes claras e sumamente preciosas do evanxeo do Cordeiro que suprimiu esa igrexa abominable, cuxa formación ti viches.

33 Xa que logo, di o Cordeiro de Deus: Serei misericordioso cos xentís, aínda ao grao de visitar ao resto da casa de Israel con gran xuízo.

34 E aconteceu que o anxo do Señor faloume, dicindo: Velaquí, di o Cordeiro de Deus, despois que visite ao resto da casa de Israel -e este resto do que falo é a posteridade do teu pai- polo tanto, despois que os visitou con xuízo, e feriunos pola man dos gentiles, e despois que os gentiles tropecen moitísimo por mor das partes máis claras e preciosas que foron suprimidas do evanxeo do Cordeiro por esa abominable igrexa, que é a nai das rameras, di o Cordeiro, serei misericordioso cos gentiles naquel día, de tal modo que farei chegar a eles, por medio do meu propio poder, moito do meu evanxeo que será claro e precioso, di o Cordeiro.

35 Porque velaquí, di o Cordeiro: Eu mesmo manifestareime aos da túa posteridade, polo que escribirán moitas cousas que eu lles fornecerei, as cales serán claras e preciosas; e despois que a túa posteridade sexa destruída e degenere na incredulidade, o mesmo que a dos teus irmáns, velaquí que estas cousas serán escondidas, a fin de que sexan manifestadas aos xentís polo don e o poder do Cordeiro.

36 E nelas estará escrito o meu evanxeo, di o Cordeiro, e a miña roca e a miña salvación.

37 E bienaventurados aqueles que procuren establecer ao meu Sión naquel día, porque terán o don e o poder do Espírito Santo; e se perseveran ata o fin, serán enaltecidos no último día e salvaranse no reino eterno do Cordeiro; e os que publiquen a paz, si, novas de gran gozo, ¡cuán belos serán sobre as montañas!

38 E aconteceu que vin ao resto da posteridade dos meus irmáns, e tamén vin que o libro do Cordeiro de Deus, que saíra da boca do xudeu, chegou dos xentís ao resto da posteridade dos meus irmáns.

39 E despois que houbo chegado a eles, vin outros libros que viñeron polo poder do Cordeiro, dos xentís a eles, para convencer aos gentiles e ao resto da posteridade dos meus irmáns, e tamén aos xudeus que se atopaban esparexidos sobre toda a superficie da terra, de que os escritos dos profetas e dos doce apóstolos do Cordeiro son verdadeiros.

40 E o anxo faloume, dicindo: Estes últimos anais que viches entre os gentiles, establecerán a verdade dos primeiros, os cales son os dos doce apóstolos do Cordeiro, e darán a coñecer as cousas claras e preciosas que se lles quitaron, e manifestarán a todas as familias, linguas e pobos que o Cordeiro de Deus é o Fillo do Eterno Pai, e é o Salvador do mundo; e que é necesario que todos os homes vingan a el, ou non serán salvos.

41 E han de vir conforme ás palabras que serán establecidas por boca do Cordeiro; e as palabras do Cordeiro daranse a coñecer nos anais da túa posteridade, como tamén nos anais dos doce apóstolos do Cordeiro; polo que os dous serán reunidos nun só; porque hai un Deus e un Pastor sobre toda a terra.

42 E vén o tempo en que el se manifestará a todas as nacións, tanto aos xudeus como tamén aos xentís; e despois que se manifestou aos xudeus e tamén aos xentís, entón manifestarase aos xentís e tamén aos xudeus; e os últimos serán os primeiros, e os primeiros serán os últimos.

== Capítulo 14 ==
''Un anxo infórmalle a Nefi acerca das bendicións e as maldicións que caerán sobre os xentís-Soamente hai dúas igrexas: a Igrexa do Cordeiro de Deus e a igrexa do diaño-Os santos de Deus son perseguidos en todas as nacións pola igrexa grande e abominable-O apóstolo Xoán escribirá tocante ao cabo do mundo. Aproximadamente 600-592 a.C.'' 

1 E sucederá que se os gentiles escoitaren ao Cordeiro de Deus o día en que el mesmo se manifeste a eles, tanto en palabra, como tamén en poder, real e verdadeiramente, para quitar os seus tropezos,

2 e non endureceren os seus corazóns contra o Cordeiro de Deus, serán contados entre a posteridade do teu pai; si, serán contados entre os da casa de Israel; e serán para sempre un pobo bendito sobre a terra prometida, e non serán levados máis ao cativerio; e a casa de Israel xa non será confundida.

3 E ese profundo abismo que cavou para eles esa grande e abominable igrexa, a cal estableceron o diaño e os seus fillos para conducir as almas dos homes ao inferno, si, ese profundo abismo que foi cavado para a destrución dos homes, encherase con aqueles que o abriron, ata a súa completa destrución, di o Cordeiro de Deus; non a destrución da alma, a menos que sexa o arroxala naquel inferno que non ten fin.

4 Porque velaquí que isto vai de conformidade coa catividade do diaño, e tamén coa xustiza de Deus, sobre todos os que cometan iniquidades e abominacións ante el.

5 E aconteceu que o anxo faloume a min, Nefi, dicindo: Ti has visto que se os gentiles arrepíntense, iralles ben; e tamén sabes acerca dos convenios do Señor coa casa de Israel; e tamén oíches que o que non se arrepinta deberá perecer.

6 Polo tanto, ¡ai dos xentís, se é que endurecen os seus corazóns contra o Cordeiro de Deus!

7 Porque vén o día, di o Cordeiro de Deus, en que farei unha obra grande e marabillosa entre os fillos dos homes, unha obra que será sempiterna, xa para unha cousa ou outra; xa para convertelos á paz e vida eterna, ou entregalos á dureza dos seus corazóns e ceguedad das súas mentes ata ser levados ao cativerio, e tamén á destrución, tanto temporal como espiritualmente, segundo a catividade do diaño, da cal falei.

8 E aconteceu que cando o anxo houbo falado estas palabras, díxome: Recordas os convenios do Pai coa casa de Israel? Eu contesteille: Si.

9 E sucedeu que me dixo: Mira, e ve esa grande e abominable igrexa que é a nai das abominacións, cuxo fundador é o diaño.

10 E díxome: Velaquí, non hai máis que dúas igrexas soamente; unha é a igrexa do Cordeiro de Deus, e a outra é a igrexa do diaño; de modo que o que non pertence á igrexa do Cordeiro de Deus, pertence a esa grande igrexa que é a nai das abominacións, e é a ramera de toda a terra.

11 E aconteceu que mirei e vin á ramera de toda a terra, e asentábase sobre moitas augas; e tiña dominio sobre toda a terra, entre todas as nacións, tribos, linguas e pobos.

12 E sucedeu que vin a igrexa do Cordeiro de Deus, e os seus números eran poucos por mor da iniquidade e as abominacións da ramera que se asentaba sobre as moitas augas. No entanto, vin que a igrexa do Cordeiro, que eran os santos de Deus, estendíase tamén sobre toda a superficie da terra; e os seus dominios sobre a face da terra eran pequenos, por mor da maldade da gran ramera a quen eu vin.

13 E ocorreu que vin que a gran nai das abominacións reuniu multitudes sobre toda a superficie da terra, entre todas as nacións dos xentís, para combater contra o Cordeiro de Deus.

14 E aconteceu que eu, Nefi, vin que o poder do Cordeiro de Deus descendeu sobre os santos da igrexa do Cordeiro e sobre o pobo do convenio do Señor, que se achaban dispersados sobre toda a superficie da terra; e tiñan por armas a súa rectitud e o poder de Deus en gran gloria.

15 E sucedeu que vin que a ira de Deus derramouse sobre aquela grande e abominable igrexa, de tal modo que houbo guerras e rumores de guerras entre todas as nacións e familias da terra.

16 E cando empezou a haber guerras e rumores de guerras entre todas as nacións que pertencían á nai das abominacións, faloume o anxo, dicindo: Velaquí, a ira de Deus está sobre a nai das rameras; e velaquí, ti ves todas estas cousas;

17 e cando chegue o día en que a ira de Deus sexa derramada sobre a nai das rameras, que é a igrexa grande e abominable de toda a terra, cuxo fundador é o diaño, entón, nese día, empezará a obra do Pai, preparando a vía para o cumprimento dos seus convenios que el fixo co seu pobo que é da casa de Israel.

18 E aconteceu que o anxo faloume, dicindo: ¡Mira!

19 E mirei, e vin a un home que estaba vestido cun manto branco.

20 E o anxo díxome: ¡Velaí un dos doce apóstolos do Cordeiro!

21 Velaquí, el verá e escribirá o resto destas cousas; si, e tamén moitas que sucederon.

22 E escribirá tamén sobre o fin do mundo.

23 Xa que logo, as cousas que el escriba son xustas e verdadeiras; e velaquí, están escritas no libro que ti viches saír da boca do xudeu. E na época en que saíron da boca do xudeu, ou sexa, cando o libro saíu da boca do xudeu, as cousas que estaban escritas eran claras e puras, e as máis preciosas e fáciles para o entendemento de todos os homes.

24 E velaquí, as cousas que este apóstolo do Cordeiro escribirá son moitas das que ti xa viches; e velaquí, o resto ti veralo.

25 Pero as que verás en diante, non escribirás; porque o Señor Deus ordenou que as escriba o apóstolo do Cordeiro de Deus.

26 E houbo tamén outros a quen o Señor mostrou todas as cousas, e escribíronas; e foron seladas, segundo a verdade que está no Cordeiro, para aparecer na súa pureza á casa de Israel no propio e debido tempo do Señor.

27 E eu, Nefi, oín, e testifico que o nome do apóstolo do Cordeiro era Xoán, segundo a palabra do anxo.

28 E velaquí que a min, Nefi, prohíbelleme escribir o resto das cousas que vin e oín; polo que me basta coas que escribín; e non escribín máis que unha pequena parte do que vin.

29 E dou testemuño de que eu vin as cousas que o meu pai viu, e o anxo do Señor fíxomas saber.

30 E agora ceso de falar tocante ás cousas que vin cando fun levado no espírito; e se todas as cousas que vin non están escritas, as que escribín son verdadeiras. E así é. Amén.

== Capítulo 15 ==
''Os da posteridade de Lehi recibirán dos xentís o evanxeo nos postreiros días-O recollemento de Israel compárase a unha oliveira cuxas ramas naturais serán inxertadas novamente-Nefi interpreta a visión da árbore da vida e di que a xustiza de Deus separa aos malos dos xustos. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E ocorreu que despois que eu, Nefi, houben sido arrebatado no espírito, e houben visto todas estas cousas, volvín á tenda do meu pai.

2 E sucedeu que vin aos meus irmáns, e estaban disputando entre si concernente ás cousas que o meu pai faloulles.

3 Porque verdadeiramente faloulles moitas grandes cousas que eran difíciles de comprender, a menos que un recorrese ao Señor; e como eran duros de corazón, non acudían ao Señor como debían.

4 E eu, Nefi, estaba apesadumbrado pola dureza dos seus corazóns, como tamén por mor das cousas que eu vira, as cales sabía que inevitablemente haberían de suceder, debido á gran iniquidade dos fillos dos homes.

5 E aconteceu que me sentín abatido por causa das miñas aflicións, porque as consideraba maiores que calquera outra cousa, por motivo da destrución do meu pobo, porque eu vira a súa caída.

6 E aconteceu que logo de recobrar a forza, falei aos meus irmáns, desexando saber a causa das súas disputas.

7 E dixeron: Velaquí, non podemos comprender as palabras que o noso pai falou concernentes ás ramas naturais da oliveira, e tamén con respecto aos xentís.

8 E díxenlles: preguntastes ao Señor?

9 E contestáronme: Non, porque o Señor non nos dá a coñecer tales cousas a nós.

10 Velaquí, díxenlles: Como é que non gardades os mandamentos do Señor? Como é que queredes perecer por mor da dureza dos vosos corazóns?

11 Non recordades as cousas que o Señor dixo: Se non endurecedes os vosos corazóns, e pedídesme con fe, crendo que recibiredes, gardando dilixentemente os meus mandamentos, de seguro seranvos manifestadas estas cousas?

12 Velaquí, dígovos que a casa de Israel foi comparada a unha oliveira polo Espírito do Señor que estaba no noso pai; e velaquí, non fomos desmembrados  da casa de Israel? Non somos nós unha rama da casa de Israel?

13 Agora ben, o que o noso pai quere dicir concernente ao enxerto das ramas naturais, por medio da plenitude dos gentiles, é que nos días postremeiros, cando os nosos descendentes haxan dexenerado na incredulidade, si, polo espazo de moitos anos, e moitas xeracións despois que o Mesías sexa manifestado na carne aos fillos dos homes, entón a plenitude do evanxeo do Mesías virá aos xentís; e dos xentís virá ao resto da nosa posteridade.

14 E naquel día o resto dos da nosa posteridade saberán que son da casa de Israel, e que son o pobo do convenio do Señor; e entón saberán e chegarán ao coñecemento dos seus antepasados, e tamén ao coñecemento do evanxeo do seu Redentor, que el ministró aos seus pais. Xa que logo, chegarán ao coñecemento do seu Redentor e dos principios exactos da súa doutrina, para que saiban como vir a el e ser salvos.

15 E entón, non se alegrarán naquel día, e encomiarán ao seu eterno Deus, a súa roca e a súa salvación? Si, non recibirán naquel día a forza e nutrición da verdadeira vide? Si, non virán ao verdadeiro rabaño de Deus?

16 Velaquí, dígovos que si; farase memoria deles outra vez entre a casa de Israel; e sendo unha rama natural da oliveira, serán enxertados na oliveira verdadeira.

17 E isto é o que o noso pai quere dicir; e dános a entender que non sucederá senón ata despois que os dispersaron os xentís; e refírese a que levará a cabo por medio dos xentís, a fin de que o Señor manifeste a estes o seu poder, precisamente porque será rexeitado polos xudeus, ou sexa, polos da casa de Israel.

18 Xa que logo, o noso pai non falou soamente da nosa posteridade, senón tamén de toda a casa de Israel, indicando o convenio que se ha de cumprir nos postremeiros días, convenio que o Señor fixo co noso pai Abrahán, dicindo: Na túa posteridade serán benditas todas as familias da terra.

19 E aconteceu que eu, Nefi, faleilles moito respecto destas cousas; si, faleilles concernente á restauración dos xudeus nos postremeiros días.

20 E repetinlles as palabras de Isaías, quen se referiu á restauración dos xudeus, ou sexa, da casa de Israel; e que despois que fosen restaurados, non volverían ser confundidos nin esparexidos outra vez. E sucedeu que falei moitas palabras aos meus irmáns, de modo que se tranquilizaron e humilláronse ante o Señor.

21 E aconteceu que de novo faláronme, dicindo: Que significa esta cousa que o noso pai viu nun soño? Que significado ten a árbore que viu?

22 E eu díxenlles: Era unha representación da árbore da vida.

23 E dixéronme: Que significa a barra de ferro, que o noso pai viu, que conducía á árbore?

24 E díxenlles que era a palabra de Deus; e que quen escoitasen a palabra de Deus e aferrásense a ela, non perecerían xamais; nin os vencerían as tentacións nin os ardentes dardos do adversario para cegalos e levalos ata a destrución.

25 Xa que logo, eu, Nefi, exhorteinos a que escoitasen a palabra do Señor; si, exhorteilles con todas as enerxías da miña alma e con toda a facultade que posuía, a que obedecesen a palabra de Deus e acordásense sempre de gardar os seus mandamentos en todas as cousas.

26 E dixéronme: Que significa o río de auga que o noso pai viu?

27 E respondinlles que a auga que o meu pai viu representaba a inmundicia; e que a súa mente achábase absorta a tal grao noutras cousas que non viu a sucidade da auga.

28 E díxenlles que era un abismo horroroso que separaba aos inicuos da árbore da vida, e tamén dos santos de Deus.

29 E díxenlles que era unha representación daquel inferno terrible que o anxo díxome fora preparado para os inicuos.

30 E díxenlles que o noso pai tamén viu que a xustiza de Deus separaba aos malos dos xustos; e o seu resplandor era como o dunha chama de lume que ascende ata Deus para sempre e non ten fin.

31 E preguntáronme: Significa isto o tormento do corpo nos días de probación, ou significa o estado final da alma, logo da morte do corpo temporal, ou se refire ás cousas que son temporais?

32 E aconteceu que lles dixen que aquilo era unha representación de cousas temporais así como espirituais; porque habería de chegar o día en que serían xulgados polas súas obras; si, segundo as obras efectuadas polo corpo temporal nos seus días de probación.

33 Polo tanto, se morrían na súa iniquidade, terían que ser refugados tamén, con respecto ás cousas que son espirituais, as cales relaciónanse coa rectitud; de modo que deberán comparecer ante Deus para ser xulgados segundo as súas obras. E se as súas obras foron inmundicia, por forza eles son inmundos; e se son inmundos, por forza eles non poden morar no reino de Deus; pola contra, o reino de Deus tamén sería inmundo.

34 Pero velaquí, dígovos que o reino de Deus non é inmundo, e ningunha cousa impura pode entrar no reino de Deus; de modo que é necesario que se prepare un lugar de inmundicia para o que é inmundo.

35 E preparouse un lugar; si, aquel inferno horroroso de que falei, e quen o preparou é o diaño. Xa que logo, o estado final das almas dos homes é morar no reino de Deus, ou ser expulsados, por razón desa xustiza a que me referín.

36 Así que os malos son refugados de entre os xustos, e tamén daquela árbore da vida, cuxo froito é o máis precioso e o máis apetecible de todos os froitos; si, e é o máis grande de todos os dons de Deus. E así falei aos meus irmáns. Amén.

== Capítulo 16 ==
''Os inicuos achan dura a verdade-Os fillos de Lehi casan coas fillas de Ismael-A Liahona marca o camiño que deben seguir polo deserto-De cando en cando escríbense na Liahona mensaxes do Señor-Morre Ismael; a súa familia murmura por motivo das súas aflicións. Aproximadamente 600-592 a.C.''

1 E aconteceu que despois que eu, Nefi, houben terminado de falar aos meus irmáns, velaquí, eles dixéronme: Ti declarar cousas duras, máis do que podemos aguantar.

2 E sucedeu que lles dixen que eu sabía que falara palabras duras contra os inicuos, segundo a verdade; e aos xustos xustifiquei, e testificado que eles haberían de ser enaltecidos no postrer día; xa que logo, os culpables achan a verdade dura, porque os fere ata o centro.

3 Agora ben, os meus irmáns, se vós fósedes xustos e desexásedes escoitar a verdade e prestarlle atención, a fin de andar rectamente diante de Deus, non murmurariades por causa da verdade, nin diriades: Ti falas cousas duras en contra de nós.

4 E aconteceu que eu, Nefi, exhortei aos meus irmáns con toda dilixencia a gardar os mandamentos do Señor.

5 E sucedeu que se humillaron ante o Señor, de tal modo que sentín gozo e grandes esperanzas de que andasen polas sendas da rectitud.

6 Agora ben, todas estas cousas dixéronse e fixéronse mentres o meu pai vivía nunha tenda no val ao que deu o nome de Lemuel.

7 E sucedeu que eu, Nefi, tomei por esposa a unha das fillas de Ismael; e igualmente os meus irmáns casaron coas fillas de Ismael, e tamén Zoram tomou por esposa á filla maior de Ismael.

8 E así cumpriu o meu pai con todos os mandamentos do Señor que lle foron dados. E tamén eu, Nefi, fora altamente bendicido do Señor.

9 E aconteceu que a voz do Señor falou ao meu pai na noite, e mandoulle que á mañá seguinte continuase o seu camiño polo deserto.

10 E ocorreu que ao levantarse o meu pai pola mañá, e ao dirixirse á entrada da tenda, con gran asombro viu no chan unha esfera de bronce fino, esmeradamente labrada; e na esfera había dúas agullas, unha das cales marcaba o camiño que debiamos seguir polo deserto.

11 E aconteceu que recollemos canto habiamos de levar ao deserto, e todo o resto das nosas provisións que o Señor deunos; e xuntamos sementes de todas clases para levar ao deserto.

12 E sucedeu que tomamos as nosas tendas e partimos para o deserto, allende o río Lamán.

13 E aconteceu que durante catro días seguimos un curso case cara ao sudsudeste, e asentamos as nosas tendas outra vez; e demos ao lugar o nome de Xazer.

14 E acaeceu que tomamos os nosos arcos e frechas, e saímos ao deserto a cazar, a fin de obter alimento para as nosas familias. E despois que houbemos procurado alimentos para elas, volvemos ás nosas familias no deserto, ao lugar chamado Xazer. E emprendemos de novo a marcha polo deserto, levando a mesma dirección, manténdonos nas paraxes máis fértiles do deserto que lindaban co Mar Vermello.

15 E aconteceu que viaxamos polo espazo de moitos días, cazando polo camiño o necesario para o noso sustento, cos nosos arcos, e as nosas frechas, e as nosas pedras e fondas.

16 E seguimos as indicacións da esfera, a cal dirixiunos polas paraxes máis fértiles do deserto.

17 E despois que houbemos viaxado polo espazo de moitos días, plantamos as nosas tendas por algún tempo, para que de novo puidésemos descansar e obter alimento para as nosas familias.

18 E aconteceu que eu, Nefi, ao saír a cazar, velaquí, rompín o meu arco, que era de aceiro fino; e despois que rompín o meu arco, os meus irmáns se enojaron contra min por mor da perda do meu arco, porque non obtivemos alimentos.

19 E aconteceu que volvemos sen alimento ás nosas familias, e por estar moi fatigadas por mor das súas viaxes, sufriron moito pola falta de víveres.

20 E ocorreu que Lamán e Lemuel e os fillos de Ismael empezaron a murmurar en gran xeito por motivo dos seus padecimientos e aflicións no deserto; e tamén o meu pai empezou a murmurar contra o Señor o seu Deus; si, e todos sentíanse sumamente aflixidos, tanto así que murmuraron contra o Señor.

21 Agora ben, sucedeu que eu, Nefi, habéndome afligido cos meus irmáns pola perda do meu arco, e como os seus arcos perderan a súa elasticidade, empezou a dificultársenos en extremo, si, a tal grao que non podiamos obter alimento.

22 E sucedeu que eu, Nefi, falei moito aos meus irmáns, porque endureceran outra vez os seus corazóns, aínda ata queixarse contra o Señor o seu Deus.

23 E aconteceu que eu, Nefi, fixen un arco de madeira, e unha frecha dun pau recto; xa que logo, armeime cun arco e unha frecha, e cunha fonda e pedras, e díxenlle ao meu pai: Onde debo ir para obter alimento?

24 E aconteceu que el preguntou ao Señor, porque se humillaron por mor das miñas palabras; pois lles dixen moitas cousas con toda a enerxía da miña alma.

25 E ocorreu que a voz do Señor falou ao meu pai; e verdadeiramente foi reprendido por murmurar en contra do Señor, a tal grao que sentiu unha intensa aflición.

26 E sucedeu que a voz do Señor díxolle: Mira a esfera e ve as cousas que están escritas.

27 E aconteceu que cando o meu pai viu as cousas que estaban escritas sobre a esfera, temeu e tremeu en gran xeito, e tamén os meus irmáns e os fillos de Ismael e as nosas esposas.

28 E aconteceu que eu, Nefi, vin as agullas que estaban na esfera, e que funcionaban de acordo coa fe, dilixencia e atención que nós lles dabamos.

29 E tamén se escribía sobre elas unha escritura nova que era fácil de ler, a que nos daba coñecemento respecto das vías do Señor; e escribíase e cambiaba de cando en cando, segundo a fe e dilixencia que nós lle dabamos. E así vemos que por pequenos medios o Señor pode realizar grandes cousas.

30 E aconteceu que eu, Nefi, ascendín ata a cima da montaña conforme ás indicacións dadas sobre a esfera.

31 E sucedeu que matei animais silvestres, de modo que obtiven alimento para as nosas familias.

32 E aconteceu que volvín ás nosas tendas, levando os animais que matara; e cando viron que eu obtivera alimento, ¡cuán grande foi o seu gozo! E aconteceu que se humillaron ante o Señor e déronlle grazas.

33 E ocorreu que renovamos a nosa xornada, viaxando aproximadamente na mesma dirección que tomamos ao principio; e logo de viaxar polo espazo de moitos días, plantamos as nosas tendas de novo para permanecer alí algún tempo.

34 E aconteceu que morreu Ismael, e foi enterrado no lugar chamado Nahom.

35 E sucedeu que as fillas de Ismael lamentáronse excesivamente por mor da morte do seu pai, e por motivo das súas aflicións no deserto; e murmuraron contra o meu pai por habelas sacado da terra de Xerusalén, dicindo: O noso pai morreu; si, e nós andamos errantes polo deserto, e padecemos moita aflición, fame, sede e fatiga; e logo de todos estes sufrimentos, habemos de perecer de fame no deserto.

36 E así era como murmuraban contra o meu pai e tamén contra min; e querían volver a Xerusalén.

37 E Lamán dixo a Lemuel, e tamén aos fillos de Ismael: Velaquí, matemos ao noso pai e tamén ao noso irmán Nefi, o cal impúxose como gobernante e mestre de nós, que somos os seus irmáns maiores.

38 Agora di que o Señor falou con el, e tamén que recibiu a ministración de anxos. Mais velaquí, a nós cónstanos que el nos mente; e dinos estas cousas, e obra moitas outras por medio dos seus artificios para enganar os nosos ollos, pensando, quizá, que logrará conducirnos a algún deserto estraño; e logo de levarnos, el ten pensado facerse o noso rei e gobernante para facer connosco segundo a súa vontade e pracer. E así era como o meu irmán Lamán incitaba os seus corazóns á ira.

39 E aconteceu que o Señor estaba connosco; si, a voz do Señor viño e faloulles moitas palabras, e amoestounos severamente; e despois que os reprendeu a voz do Señor, tranquilizaron o seu cólera e arrepentíronse dos seus pecados, ao grao que o Señor bendíxonos outra vez con alimento, de modo que non perecemos.

== Capítulo 17 ==
''Mándaselle a Nefi construír un barco-Os seus irmáns opónselle-El exhórtaos contándolles de novo a historia dos tratos de Deus con Israel-Nefi énchese do poder de Deus-Prohibe aos seus irmáns que o toquen, non sexa que se marchiten como unha cana seca. Aproximadamente 592-591 a.C.''

1 E sucedeu que emprendemos outra vez a nosa viaxe polo deserto, e dirixímonos case cara ao leste de alí en diante. E viaxamos e pasamos por moitas aflicións no deserto; e as nosas mulleres deron a luz fillos no ermo.

2 E tan grandes foron as bendicións do Señor sobre nós, que aínda que vivimos de carne crúa no deserto, as nosas mulleres tiveron abundante leite para os seus nenos, e eran fortes, si, aínda como os homes; e empezaron a soportar as súas viaxes sen murmurar.

3 E así vemos que os mandamentos de Deus débense cumprir. E se os fillos dos homes gardan os mandamentos de Deus, el aliméntaos e fortifícaos, e prové os medios polos cales poden cumprir o que lles mandou; xa que logo, el proporcionounos o necesario mentres permanecemos no deserto.

4 E permanecemos polo espazo de moitos anos, si, oito anos no deserto.

5 E chegamos á terra que chamamos Abundancia, por mor dos seus moitos froitos e tamén mel silvestre; e o Señor preparou todo isto para que non perecésemos. E vimos o mar, ao que demos o nome de Irreántum, o cal, interpretado, significa moitas augas.

6 E aconteceu que plantamos as nosas tendas a beiras do mar; e a pesar de que sufriramos numerosas aflicións e moita dificultade, si, tantas que non podemos escribilas todas, nos alegramos en extremo cando chegamos ás praias do mar; e chamamos ao lugar Abundancia, por causa da súa moita froita.

7 E aconteceu que despois que eu, Nefi, había estado moitos días na terra de Abundancia, a voz do Señor viño a min, dicindo: Levántache e sobe ao monte. E acaeceu que me levantei e subín ao monte, e clamei ao Señor.

8 E aconteceu que o Señor faloume, dicindo: Construirás un barco, segundo o xeito que eu che mostrarei, para que eu leve ao teu pobo a través destas augas.

9 E eu dixen: Señor, onde debo ir para atopar o mineral para fundir, a fin de que eu faga as ferramentas para construír o barco, segundo o modo que ti me mostraches?

10 E aconteceu que o Señor díxome onde debía ir para atopar o mineral a fin de que eu fixese ferramentas.

11 E sucedeu que eu, Nefi, fixen un fol con peles de animais para avivar o lume; e despois que houben feito o fol que necesitaba para avivar a chama, golpeei dúas pedras, a unha contra a outra, para producir lume.

12 Porque ata entón o Señor non permitira que acendésemos moito lume ao viaxar polo deserto; pois dixo: Eu farei que os vosos alimentos sexanvos saborosos para que non teñades que cocelos;

13 e tamén serei a vosa luz no deserto; e prepararei o camiño diante de vós, se é que gardades os meus mandamentos. Polo tanto, ao grao que gardedes os meus mandamentos, seredes conducidos cara á terra prometida; e saberedes que eu son o que vos conduce.

14 Si, e o Señor tamén dixo: Despois que cheguedes á terra prometida, saberedes que eu, o Señor, son Deus; e que eu, o Señor, libreivos da destrución; si, que eu vos saquei da terra de Xerusalén.

15 Xa que logo, eu, Nefi, esforceime por gardar os mandamentos do Señor, e exhortei aos meus irmáns a que fosen fieis e dilixentes.

16 E sucedeu que fixen ferramentas co metal que fundín da roca.

17 E cando viron os meus irmáns que estaba a piques de construír un barco, empezaron a murmurar contra min, dicindo: O noso irmán está tolo, pois imaxina que pode construír un barco; si, e tamén pensa que pode atravesar estas grandes augas.

18 E así murmuraron os meus irmáns contra min, e non quixeron traballar, pois non creron que eu era capaz de construír un barco, nin crían tampouco que recibira instrucións do Señor.

19 E agora ben, aconteceu que eu, Nefi, sentinme sumamente afligido por mor da dureza do seu corazón; e cando eles viron que empezaba a afligirme, alegráronse os seus corazóns ao grao de que se alegraron por causa de min, dicindo: Sabiamos que ti non podías construír un barco, pois sabiamos que che faltaba xuízo; xa que logo, non podes executar tan grande obra.

20 Ti parécesche ao noso pai, que se deixou levar polas imaxinacións tolas do seu corazón; si, sacounos da terra de Xerusalén, e andamos errantes polo deserto estes moitos anos; e as nosas mulleres traballaron, aínda estando embarazadas; e deron a luz fillos no deserto, e padeceron todo menos a morte; e sería mellor que elas morresen antes de saír de Xerusalén, que pasar por estas aflicións.

21 Velaquí, padecemos no deserto estes moitos anos; e durante este tempo puidésemos gozar das nosas posesións e da terra da nosa herdanza; si, e puidésemos ser ditosos.

22 E sabemos que o pobo que se achaba na terra de Xerusalén era xusto, porque gardaba os estatutos e xuízos do Señor, así como todos os seus mandamentos segundo a lei de Moisés; xa que logo, sabemos que é un pobo xusto; e o noso pai xulgouno, e sacounos porque escoitamos as súas palabras; si, e o noso irmán é semellante a el. E con esta clase de palabras os meus irmáns murmuraban e queixábanse de nós.

23 E aconteceu que eu, Nefi, faleilles, dicindo: Credes vós que os nosos pais, que eran os fillos de Israel, serían librados das mans dos exipcios se non escoitasen as palabras do Señor?

24 Si, supondes vós que serían conducidos fose do cativerio se o Señor non mandase a Moisés que os librase da escravitude?

25 Vós sabedes que os fillos de Israel achábanse na escravitude; e sabedes que estaban sobrecargados con tarefas gravosas de soportar; polo tanto, sabedes que debe ser cousa grata para eles ser librados da súa servidume.

26 E vós sabedes que Moisés recibiu do Señor o mandamento de facer esa gran obra, e que pola súa palabra dividíronse as augas do Mar Vermello, a ambos os dous lados, e cruzaron por terra seca.

27 Pero sabedes que os exipcios que compuñan os exércitos de Faraón afogáronse no Mar Vermello.

28 E tamén sabedes que os fillos de Israel foron alimentados con maná no deserto.

29 Si, e tamén sabedes que Moisés, pola súa palabra, segundo o poder de Deus que había nel, feriu a roca, e saíu auga, para que os fillos de Israel acougasen a súa sede.

30 E a pesar de ser guiados, indo o Señor o seu Deus, o seu Redentor, diante deles, conducíndoos de día e dándolles luz de noite, e facendo por eles todo canto ao home éralle propio recibir, endureceron os seus corazóns e cegaron as súas mentes e ultraxaron a Moisés e ao Deus verdadeiro e vivente.

31 E aconteceu que segundo a súa palabra destruír; e segundo a súa palabra guiounos; e segundo a súa palabra fixo por eles todas as cousas; e non se fixo nada salvo que fose pola súa palabra.

32 E despois que houberon cruzado o río Xordán, el fíxoos fortes para arroxar aos habitantes desa terra, si, para esparcirlos ata a súa destrución.

33 E agora ben, pensades vós que os habitantes desa terra, que se achaban na terra de promisión, e que foron botados polos nosos pais, pensades vós que eran xustos? Velaquí, dígovos que non.

34 Pensades vós que os nosos pais fosen máis favorecidos que eles se estes fosen xustos? Eu dígovos que non.

35 Velaquí, o Señor estima a toda carne igual; o que é xusto é favorecido de Deus. Pero velaquí, os deste pobo rexeitaran toda palabra de Deus, e chegaran á madurez da iniquidade; e a plenitude da ira de Deus estaba sobre eles. E o Señor maldixo a terra contra eles e bendíxoa para os nosos pais; si, maldíxoa contra eles para a súa destrución, e bendíxoa para os nosos pais ao grao de que se enseñorearon dela.

36 Velaquí, o Señor creou a terra para que fose habitada; e creou aos seus fillos para que a posúan.

37 E levanta á nación xusta, e destrúe ás nacións dos inicuos.

38 E conduce aos xustos a terras preciosas, e destrúe aos inicuos, e maldí a terra por causa deles.

39 Raíña nas alturas dos ceos, porque son o seu trono; e esta terra é o escabel dos seus pés.

40 E ama aos que o aceptan como o seu Deus. Velaquí, el amou aos nosos pais, e fixo convenio con eles, si, con Abrahán, Isaac e Xacob; e recordou os convenios que fixera; xa que logo, sacounos da terra de Exipto.

41 E os afligió no deserto coa súa vara, porque endureceron os seus corazóns aínda como vós o fixestes; e o Señor os aflixiu por mor das súas iniquidades. Enviou serpes ardentes voadoras entre eles; e cando os morderon, dispuxo un medio para que sanaran; e a tarefa que tiñan que cumprir era mirar; e por causa da sinxeleza do xeito, ou por ser tan fácil, houbo moitos que pereceron.

42 E endureceron os seus corazóns de cando en cando, e vilipendiaron a Moisés e tamén a Deus. No entanto, sabedes que polo seu incomparable poder foron conducidos á terra de promisión.

43 E agora, logo de todas estas cousas, chegou o tempo en que se volveron inicuos, si, case ata a madurez; e non se se neste día están a piques de ser destruídos, porque se que certamente virá o día en que deben ser destruídos, salvo uns poucos soamente que serán levados ao cativerio.

44 Xa que logo, o Señor mandou ao meu pai que partise para o deserto; e os xudeus tamén procuraron matalo; si, e vós tamén procurastes quitarlle a vida. Xa que logo, sodes homicidas nos vosos corazóns e sodes como eles.

45 Sodes prontos en cometer iniquidade, pero lentos en recordar ao Señor o voso Deus. vistes a un anxo; e el falouvos; si, oístes a súa voz de cando en cando; e falouvos cunha voz apracible e delicada, pero deixarades de sentir, de modo que non puidestes sentir as súas palabras; xa que logo, falouvos como con voz de trono que fixo tremer a terra coma se fóra a partirse.

46 E vós tamén sabedes que polo poder da súa palabra omnipotente el pode facer que a terra deixe de ser; si, e sabedes que pola súa palabra el pode facer que os lugares escabrosos fáganse chairos, e os lugares chairos se hiendan. Oh, como, pois, podedes ser tan duros de corazón?

47 Velaquí, a miña alma pártese de angustia por causa de vós; e o meu corazón está adolorido, porque temo que seredes refugados para sempre. Velaquí, estou cheo do Espírito de Deus, a tal extremo que o meu corpo non ten forzas.

48 E aconteceu que cando houben falado estas palabras, se enojaron comigo, e quixeron arroxarme ao fondo do mar; e ao achegarse para asirme, faleilles, dicindo: No nome do Deus Todopoderoso, mándovos que non me toquedes, porque estou cheo do poder de Deus, aínda ata consumirme a carne; e calquera que poña as súas mans sobre min se marchitará como unha cana seca; e será como nada ante o poder de Deus, porque Deus ferirao.

49 E aconteceu que eu, Nefi, díxenlles que non debían murmurar máis contra o seu pai; tampouco debían negarme o seu traballo, pois Deus mandoume que construíse un barco.

50 E díxenlles: Se Deus mandoume facer todas as cousas, eu podería facelas. Se me mandase que dixese a esta auga: Convérteche en terra, volveríase terra; e se eu dixéseo, faríase.

51 Agora ben, se o Señor ten tan grande poder, e fixo tantos milagres entre os fillos dos homes, como é que non pode ensinarme a construír un barco?

52 E sucedeu que eu, Nefi, dixen moitas cousas aos meus irmáns, a tal grao que quedaron confundidos e non puideron contender contra min; nin se atreveron a pór a man encima de min, nin a tocarme cos seus dedos, si, polo espazo de moitos días. E non ousaban facer isto por temor de consumirse diante de min, tan poderoso era o Espírito de Deus; e así era como obrara neles.

53 E sucedeu que o Señor díxome: Estende de novo a túa man cara aos teus irmáns, e non se consumirán diante de ti, pero os sacudirei, di o Señor, e isto farei para que saiban que eu son o Señor o seu Deus.

54 E aconteceu que estendín a miña man cara aos meus irmáns, e non se consumiron diante de min; pero o Señor sacudiunos segundo a súa palabra que falara.

55 E eles entón dixeron: Sabemos con certeza que o Señor está contigo, pois sabemos que é o poder do Señor o que nos sacudiu; e prostráronse ante min, e estaban a piques de adorarme, pero non llo permitín, e díxenlles: Son o voso irmán, por certo, o voso irmán menor; xa que logo, adorade ao Señor o voso Deus, e honrade ao voso pai e á vosa nai para que os vosos días sexan longos na terra que o Señor o voso Deus déavos.

== Capítulo 18 ==
''Termínase o barco-Menciónanse os nacementos de Xacob e de Xosé-O grupo embárcase cara á terra prometida-Os fillos de Ismael e as súas esposas toman parte no holgorio e na rebelión-Nefi é atado, e o barco é impulsado cara atrás por unha terrible tempestade-Nefi é liberado, e, por medio da súa oración, cesa a tormenta-O grupo chega á terra prometida. Aproximadamente 591-589 a.C.''

1 E aconteceu que adoraron ao Señor, e foron comigo; e labramos maderos con mestría singular. E o Señor mostrábame de cando en cando a forma en que debía eu traballar os maderos do barco.

2 Agora ben, eu, Nefi, non labrei os maderos na forma aprendida polos homes, nin construín o barco segundo o xeito do home, senón que o fixen segundo o modo que me mostrou o Señor; polo tanto, non foi conforme ao xeito dos homes.

3 E eu, Nefi, subía con frecuencia ao monte e a miúdo oraba ao Señor; polo que o Señor manifestoume grandes cousas.

4 E aconteceu que cando houben acabado o barco, conforme á palabra do Señor, viron os meus irmáns que era bo e que a súa execución era admirable en extremo; polo que de novo humilláronse ante o Señor.

5 E sucedeu que chegou ao meu pai a voz do Señor de que debiamos levantarnos e entrar no barco.

6 E aconteceu que ao día seguinte, despois que houbemos preparado todas as cousas, moita froita e carne do deserto, e mel en abundancia e provisións segundo o que o Señor mandounos, entramos no barco con todas as nosas cargas e as nosas sementes e todo canto trouxeramos connosco, cada cal segundo a súa idade; xa que logo, todos entramos no barco, coas nosas mulleres e os nosos fillos.

7 Agora ben, o meu pai procreara dous fillos no deserto; o maior chamábase Xacob, e Xosé, o menor.

8 E aconteceu que despois que todos houbemos entrado no barco, e levado connosco as nosas provisións e as cousas que se nos mandou, fixémonos á mar; e fomos impelidos polo vento cara á terra prometida.

9 E logo de ser impelidos polo vento polo espazo de moitos días, velaquí, os meus irmáns e os fillos de Ismael, e tamén as súas esposas, empezaron a holgarse, de tal xeito que comezaron a bailar, e a cantar, e a falar groseramente, si, ao grao de esquecerse do poder mediante o cal foran conducidos ata alí; si, entregáronse a unha rudeza desmedida.

10 E eu, Nefi, empecei a temer en extremo, non fose que o Señor se enojara connosco, e ferísenos polas nosas iniquidades, e fósemos afundidos nas profundidades do mar. Xa que logo, eu, Nefi, empecei a falarlles seriamente; pero velaquí, irritáronse contra min, dicindo: Non queremos que o noso irmán menor gobérnenos.

11 E aconteceu que Lamán e Lemuel tomáronme e atáronme cunhas cordas, e maltratáronme moito; no entanto, o Señor permitiuno a fin de mostrar o seu poder para dar cumprimento ás súas palabras que falara con respecto aos malvados.

12 E aconteceu que despois que me ataron ao grao de non poder moverme, o compás que o Señor preparara para nós cesou de funcionar. 
13 Xa que logo, non souberon por onde habían de dirixir o barco, e nisto desatouse unha forte tempestade, si, unha tempestade forte e terrible, e fomos impulsados cara atrás sobre as augas durante tres días; e empezaron a temer en gran xeito que fosen afogarse no mar. Con todo, non me desataban.

14 E ao cuarto día de ser impelidos cara atrás, a tempestade comezou a empeorar.

15 E sucedeu que estabamos a piques de ser tragados nas profundidades do mar. E despois que houbemos sido arroxados cara atrás sobre as augas durante catro días, os meus irmáns empezaron a ver que os xuízos de Deus estaban sobre eles, e que terían que perecer a menos que se arrepentisen das súas iniquidades. Xa que logo, chegáronse a min e desatáronme as ligaduras das bonecas, e velaquí, estas estaban sumamente inchadas; e tamén se me incharon moito os nocellos, e a dor era grande.

16 No entanto, acudía ao meu Deus e encomiábao todo o día; e non murmurei contra o Señor por mor das miñas aflicións.

17 Agora ben, o meu pai Lehi díxolles moitas cousas, e tamén aos fillos de Ismael; pero velaquí que eles proferían moitas ameazas a calquera que falase no meu favor; e sendo os meus pais dunha idade moi avanzada, e habendo padecido moita aflición por mor dos seus fillos, caeron enfermos, si, aínda tiveron que gardar cama.

18 E por mor da súa dor e moita pena, e a iniquidade dos meus irmáns, chegaron case ao momento de ser levados desta vida para volver ao seu Deus; si, os seus cabelos brancos estaban a piques de ser depositados no po; si, ata estiveron a piques de ser sepultados con dor nas augas.

19 E tamén Xacob e Xosé, sendo novos aínda, e tendo necesidade de moito sostén, aflixíronse por mor das aflicións da súa nai; e nin a miña esposa coas súas bágoas e súplicas, nin tampouco os meus fillos, lograron abrandar o corazón dos meus irmáns e conseguir que estes me soltasen.

20 E non había nada senón o poder de Deus, que ameazaba destruílos, que abrandase os seus corazóns; así que, cando se viron próximos a ser sepultados nas profundidades do mar, arrepentíronse do que fixeran comigo, tanto así que me desataron.

21 E aconteceu que despois que me soltaron, velaquí, tomei o compás, e funcionou conforme aos meus desexos. E ocorreu que oré ao Señor; e logo de haber orado, os ventos cesaron, e a tempestade aplacouse, e houbo gran calma.

22 E sucedeu que eu, Nefi, dirixín o barco de maneira que navegamos de novo cara á terra prometida.

23 E ocorreu que despois que houbemos navegado polo espazo de moitos días, chegamos á terra prometida; e avanzamos sobre a terra, e plantamos as nosas tendas; e chamámola a terra prometida.

24 E aconteceu que empezamos a cultivar a terra e a plantar sementes; si, sementamos todas as sementes que trouxeramos da terra de Xerusalén; e sucedeu que creceron extraordinariamente; xa que logo, fomos bendicidos en abundancia.

25 E ocorreu que atopamos na terra de promisión, mentres viaxabamos polo deserto, que había animais de toda especie nos bosques; tanto a vaca como o boi, e o asno, e o cabalo, e a cabra, e a cabra montés, e toda clase de animais silvestres, os cales o home podía utilizar. E achamos toda clase de minerais, tanto ouro, como prata, como cobre.

== Capítulo 19 ==
''Nefi fai uns ferros de metal e grava nelas a historia do seu pobo-O Deus de Israel virá seiscentos anos logo da saída de Lehi de Xerusalén-Nefi fala dos sufrimentos e a crucifixión do Señor-Os xudeus serán desprezados e esparexidos ata os últimos días, cando volvan eles ao Señor. Aproximadamente 588-570 a.C.''

1 E aconteceu que me mandou o Señor, xa que logo, fixen uns ferros de metal para gravar sobre elas a historia do meu pobo. E sobre os ferros que fixen, gravei a historia do meu pai, e tamén as nosas viaxes no deserto e as profecías do meu pai; e tamén moitas das miñas propias profecías gravei sobre elas.

2 E eu non sabía na ocasión en que as fixen que o Señor mandaríame facer estes ferros; xa que logo, a historia do meu pai, e a genealogía dos seus pais, e a maior parte de todo canto fixemos no deserto están gravadas sobre aqueles primeiros ferros de que falei; de modo que nos primeiros ferros certamente faise máis particular mención do que aconteceu antes que eu fixese estas.

3 E despois que houben feito estes ferros, segundo foime mandado, eu, Nefi, recibín o mandamento de que o ministerio e as profecías, as súas partes máis claras e preciosas, escribísense sobre estes ferros; e que as cousas que fosen escritas gardásense para a instrución do meu pobo que ía posuír o país, e tamén para outros sabios propósitos, os cales son coñecidos ao Señor.

4 Polo que eu, Nefi, gravei unha historia sobre as outras ferros, a cal dá unha relación, ou sexa, dá unha relación máis detallada das guerras, e contendas e destrucións do meu pobo. E isto fixen, e mandei ao meu pobo o que debe facer cando eu xa non estea; e que estes ferros deben transmitirse dunha xeración a outra, ou sexa, dun profeta a outro, ata que o Señor mande outra cousa.

5 E máis adiante darei conta de como fixen estes ferros; e agora ben, velaquí, prosigo de acordo co que falei; e isto fágoo para que se conserven as cousas máis sacras para o coñecemento do meu pobo.

6 Con todo, non escribo nada sobre ferros a non ser que eu considéreo sacro. Agora ben, se erro, tamén os da antigüidade erraron; non que queira escusarme por causa doutros homes, senón por motivo da debilidade que hai en min, segundo a carne, quero desculparme.

7 Porque as cousas que algúns homes consideran que son de gran valor, tanto para o corpo como para a alma, outros as teñen en nada e as huellan baixo os seus pés. Si, ata ao mesmo Deus de Israel huellan os homes baixo os seus pés. Digo que o huellan baixo os seus pés, pero me expresarei doutro xeito: estímano como nada, e non dan oídos á voz dos seus consellos.

8 E velaquí, el ha de vir, segundo as palabras do anxo, seiscentos anos despois do tempo da saída do meu pai de Xerusalén.

9 E o mundo, por mor da súa iniquidade, xulgarao como cousa de ningún valor; xa que logo, azóutano, e el sopórtao; féreno e el sopórtao. Si, chospen sobre el, e el sopórtao, por motivo da súa amorosa bondade e a súa longanimidad para cos fillos dos homes.

10 E o Deus dos nosos pais, que foron levados fóra de Exipto, fóra da servidume, e a quen tamén preservou no deserto, si, o Deus de Abraham, e de Isaac, e o Deus de Xacob entrégase a si mesmo como home, segundo as palabras do anxo, en mans de homes inicuos para ser levantado, segundo as palabras de Zenoc, e para ser crucificado, segundo as palabras de Neum, e para ser enterrado nun sepulcro, de acordo coas palabras de Zenós, palabras que el falou tocante a tres días de tebras, os cales serán un sinal da súa morte que se dará aos que habitaren as illas do mar, e máis especialmente dada aos que son da casa de Israel.

11 Porque así falou o profeta: Certamente o Señor Deus visitará a toda a casa de Israel nese día; a algúns coa súa voz, por mor da súa rectitude, para a súa inmensa alegría e salvación, e a outros cos tronos e lóstregos do seu poder, por tempestades, por lume, por fume e vapores de tebras, e polo hendimiento da terra e montañas que se levantarán.

12 E todas estas cousas certamente deben vir, di o profeta Zenós. E se henderán as rocas da terra; e por mor dos gemidos da terra, moitos dos reis das illas do mar veranse constreñidos a exclamar polo Espírito de Deus: ¡O Deus da natureza padece!

13 E en canto aos que se achen en Xerusalén, di o profeta, serán fustigados por todos os pobos, porque crucifican ao Deus de Israel, e apartan os seus corazóns, refugando sinais e prodixios, e o poder e a gloria do Deus de Israel.

14 E porque apartan os seus corazóns, di o profeta, e desprezaron ao Santo de Israel, vagarán na carne e perecerán, e serán un escarnio e un oprobio, e serán aborrecidos entre todas as nacións.

15 No entanto, di o profeta, cando chegue o día en que non volvan máis os seus corazóns contra o Santo de Israel, entón el acordarase dos convenios que fixo cos seus pais.

16 Si, entón acordarase das illas do mar; si, e a todos os que son da casa de Israel eu recollerei das catro partes da terra, di o Señor, segundo as palabras do profeta Zenós.

17 Si, e toda a terra verá a salvación do Señor, di o profeta; toda nación, tribo, lingua e pobo serán bendicidos.

18 E eu, Nefi, escribín estas cousas aos do meu pobo, para que talvez persuádaos a que se acorden do Señor o seu Redentor.

19 Xa que logo, falo a toda a casa de Israel, polo si ou polo non chegasen a obter estas cousas.

20 Pois velaquí, sinto estremecimientos no espírito, que me angustian ao grao de que se debilitan todas as miñas conxunturas, polos que se achan en Xerusalén; porque se o Señor no seu misericordia non me manifestou o concernente a eles, así como fíxoo aos antigos profetas, eu tamén perecería.

21 E certamente el mostrou aos antigos profetas todas as cousas concernentes a eles; e tamén mostrou a moitos tocante a nós; xa que logo, é preciso que saibamos o que a eles incumbe, porque está escrito sobre os ferros de bronce.

22 E aconteceu que eu, Nefi, ensineilles estas cousas aos meus irmáns; e sucedeu que lles lin moitas cousas que estaban gravadas sobre os ferros de bronce, a fin de que soubesen acerca dos feitos do Señor noutras terras, entre os pobos da antigüidade.

23 E linlles moitas cousas que estaban escritas nos libros de Moisés; pero a fin de convencelos máis plenamente de que cresen no Señor o seu Redentor, linlles o que escribiu o profeta Isaías; porque apliquei todas as Escrituras a nós mesmos para o noso proveito e instrución.

24 Xa que logo, faleilles, dicindo: Escoitade as palabras do profeta, vós que sodes un resto da casa de Israel, unha rama que foi desgajada; escoitade as palabras do profeta que foron escritas a toda a casa de Israel, e aplicádevolas a vós mesmos, para que podades ter esperanza, así como os vosos irmáns de quen fostes separados; porque deste xeito é como o profeta escribiu.

== Capítulo 20 ==
''O Señor revela os seus propósitos a Israel-Israel foi escollido no forno da aflición e ha de saír de Babilonia-Compárese con Isaías 48. Aproximadamente 588-570 a.C.''

1 Escoitade e oíde isto, oh casa de Xacob, que vos chamades do nome de Israel, e saístes das augas de Xudá, ou sexa, das augas do bautismo, os que xurades polo nome do Señor e facedes mención do Deus de Israel, mais non xurades nin en verdade nin en rectitud.

2 E non obstante que da cidade santa facédesvos nomear, non vos apoiades no Deus de Israel, que é o Señor dos Exércitos. Si, o Señor dos Exércitos é o seu nome.

3 Velaquí, eu declarei as cousas anteriores desde o principio; e saíron da miña boca, e mostreinas. De improviso mostreinas.

4 E fíxeno porque sabía que es obstinado, e nervio de ferro é o teu cerviz, e a túa fronte de bronce;

5 e declareichas aínda desde o principio; antes que sucedesen manifesteichas; e manifesteinas por temor de que dixeses: O meu ídolo fíxoas; as miñas imaxes de escultura e de fundición mandaron estas cousas.

6 Víchelo e o oíste todo; e non queredes anuncialo? E que desde entón che mostrei cousas novas, si, cousas ocultas que non sabías.

7 Agora son creadas, e non desde o principio, nin aínda antes do día en que as oíste fóronche declaradas, para que non dixeses: Velaquí, eu sabíaas.

8 Si, e ti non oíste nin soubeches; si, non se abriu desde entón o teu oído; pois sabía eu que serías moi desleal, e fuches chamado transgresor desde o ventre.

9 No entanto, por causa do meu nome diferirei a miña ira, e para encomio meu contereime para non tallarche.

10 Velaquí, heiche purificado; escollinche no forno da aflición.

11 Por min, si, pola miña propia causa, fareino, para que non sexa amancillado o meu nome; e a miña honra non a darei a outro.

12 Óeme, Xacob, e ti, Israel, a quen chamei; pois eu mesmo son; eu o primeiro, eu o postremeiro tamén.

13 A miña man fundou tamén a terra, e a miña destra estendeu os ceos; chámoos, e preséntanse juntamente.

14 Xuntádevos todos vós e oíde: Quen entre eles lles anunciou estas cousas? O Señor amouno; si, e cumprirá a súa palabra que por eles declarou, e executará a súa vontade en Babilonia, e o seu brazo caerá sobre os caldeos.

15 Tamén di o Señor: Eu, o Señor, falei; si, chameino a declarar, e tróuxeno; e el fará próspero o seu camiño.

16 Allegaos a min; non falei en segredo; desde o principio, desde o momento en que se declarou, eu falei; e o Señor Deus envioume, e o seu Espírito.

17 E así di o Señor, Redentor teu, o Santo de Israel: Eu envieino; o Señor o teu Deus que che ensina provechosamente, que che guía pola vía pola que debes andar, el fíxoo.

18 Oh, se escoitases os meus mandamentos: sería entón a túa paz como un río, e o teu rectitud cal as ondas do mar;

19 e como a area a túa descendencia, e os renuevos das túas entrañas como os granitos dela; o seu nome non sería cortado, nin raído da miña presenza.

20 Saíde de Babilonia, fuxide de entre os caldeos: declarade con voz de cantos; publicádeo, levádeo ata o postremeiro da terra; dicide: Redimió o Señor a Xacob, o seu servo.

21 E non tiveron sede; levounos polos desertos; fíxolles brotar augas da roca; hendió a pena, e saíron as augas.

22 E a pesar de facer todo isto, e máis, non hai paz para os inicuos, di o Señor.

== Capítulo 21 ==
''O Mesías será unha luz aos xentís e porá en liberdade aos presos-Israel será recollido con poder nos últimos días-Reis serán os seus aios-Compárese con Isaías 49. Aproximadamente 588-570 a.C.''

1 E ademais: ¡Oídeme, oh casa de Israel, todos vós os que fostes separados e botados fóra por causa da iniquidade dos pastores do meu pobo; si, todos vós que fostes separados e esparexidos, quen sodes do meu pobo, oh casa de Israel! ¡Oídeme, illas do mar, e escoitade, pobos afastados! O Señor chamoume desde o ventre; desde as entrañas da miña nai fixo el mención do meu nome.

2 E puxo a miña boca como espada aguda: cubriume coa sombra da súa man, e púxome por saeta puída; gardoume no seu alxaba;

3 e díxome: ¡O meu servo es ti, oh Israel; en ti serei glorificado!

4 Pero eu dixen: Por demais traballei, en balde e sen proveito consumín a miña forza; certamente a miña causa está ante o Señor, e a miña obra co meu Deus.

5 Agora ben, di o Señor -que me aformó desde o ventre para ser o seu servo, para facer volver a el a Xacob-, aínda cando Israel non sexa reunido, con todo, estimado serei ante os ollos do Señor, e a miña fortaleza será o Deus meu.

6 E dixo: Pouco é que ti me sexas servo para levantar as tribos de Xacob e restaurar os preservados de Israel. Tamén che porei por luz dos xentís, para que sexas a miña salvación ata o postremeiro da terra.

7 Así di o Señor, o Redentor de Israel, o Santo seu, ao menosprezado do home, ao abominado das nacións, ao servo de soberanos: Reis verán e levantaranse; e príncipes tamén adorarán, a causa do Señor que é fiel.

8 Así di o Señor: ¡No tempo propicio escoiteivos, oh illas do mar, e no día de salvación axudeivos! E conservareivos, e ao meu servo dareivos por convenio do pobo, para establecer a terra, para facer herdar as abatidas heredades;

9 para que digades aos presos: ¡Saíde!; e aos que están en tebras: ¡Manifestádevos! Nos camiños serán apacentados, e en todas as alturas haberá pastos para eles.

10 Non terán fame nin sede, nin a calor nin o sol os afligirá; porque o que ten deles misericordia guiaraos, e conduciraos a mananciais de augas.

11 E tornarei en camiño todos os meus montes, e as miñas calzadas serán elevadas.

12 ¡E entón, oh casa de Israel, velaquí, estes virán de lonxe; e velaquí, estes de o norte e do occidente; e estes de a terra de Sinim!

13 ¡Cantade, ó ceos, e alégrache, ó terra, porque serán asentados os pés dos que están no oriente! ¡Cantade, ó montes! porque eles non serán feridos, pois o Señor consolou ao seu pobo, e dos seus aflixidos terá misericordia.

14 Mais velaquí, Sión dixo: O Señor abandonoume, e de min esqueceuse o meu Señor; pero el mostrará que non.

15 Porque, pode unha muller esquecer ao seu neno de peito ao grao de non compadecerse do fillo das súas entrañas? ¡Pois aínda cando ela se esquecer, eu nunca me esquecerei de ti, oh casa de Israel!

16 Pois velaquí, téñoche gravada nas palmas das miñas mans; os teus muros están sempre diante de min.

17 Os teus fillos apresuraranse contra os teus destrutores; e os que che arrasaron apartaranse de ti.

18 ¡Alza os teus ollos e mira ao redor; todos estes reuníronse e virán a ti! E vivo eu, di o Señor, que de todos serás vestida, como de vestidura de adorno, e deles serás cinguida como noiva.

19 Porque os teus sitios desertos e abatidos, e a terra da túa destrución, agora serán demasiado estreitos por causa dos moradores; e os que che devoraban serán arroxados lonxe. 

20 Os nenos que terás, logo de perder aos primeiros, dirán outra vez aos teus oídos: Demasiado estreito é para min este sitio; dáme lugar para que eu habite.

21 Entón dirás no teu corazón: Quen me procreou a estes, dado que perdín aos meus fillos, e estou abatida, cativa e vou errante dun lado a outro? E quen criou a estes? Velaquí, fun abandonada; onde estiveron estes?

22 Así di o Señor Deus: Velaquí, eu alzarei a miña man aos gentiles, e levantarei o meu estandarte ao pobo; e traerán en brazos aos teus fillos, e ao carricho levarán ás túas fillas.

23 E reis serán os teus ayos, e as súas raíñas, as túas ama de cría; co rostro cara á terra prostraranse diante túa, e lamerán o po dos teus pés; e saberás que eu son o Señor; porque os que me esperan non serán avergoñados.

24 Pois será quitada a presa ao poderoso?; ou serán librados os cativos lexítimos?

25 Pero así di o Señor: Aínda os cativos seranlle quitados ao poderoso, e a presa do tirano será librada; porque contenderei co que contenda contigo, e salvarei aos teus fillos.

26 E aos que che oprimen farei comer a súa propia carne; e co seu propio sangue serán embriagados como con viño; e coñecerá toda carne que eu, o Señor, son o teu Salvador e o teu Redentor, o Forte de Xacob.

== Capítulo 22 ==
''Israel será esparexido sobre toda a face da terra-Os xentís alimentarán e nutrirán a Israel co evanxeo nos últimos días-Israel será congregado e salvarase, e os inicuos arderán como restrollo-O reino do diaño será destruído e Satanás será atado. Aproximadamente 588-570 a.C.''

1 E aconteceu que despois que eu, Nefi, houben lido estas cousas que estaban gravadas sobre os ferros de bronce, os meus irmáns viñeron a min, e dixéronme: Que significan estas cousas que liches? Velaquí, deben entenderse conforme a cousas que son espirituais, que se verificarán segundo o espírito, e non segundo a carne?

2 E eu, Nefi, contesteilles: Velaquí, a voz do Espírito manifestounas ao profeta; porque polo Espírito son reveladas aos profetas todas as cousas que acontecerán aos fillos dos homes segundo a carne.

3 Xa que logo, o que lin ten que ver con cousas temporais así como espirituais; porque parece que a casa de Israel será dispersada, tarde ou cedo, sobre toda a superficie da terra, e tamén entre todas as nacións.

4 E velaquí, hai moitos de quen ningún coñecemento teñen xa os que están en Xerusalén; si, a maior parte de todas as tribos foron levadas; e atópanse esparexidas acá e alá sobre as illas do mar; e onde se achan, ningún de nós sabe, só sabemos que llas levaron.

5 E desde que llas levaron, profetizáronse estas cousas concernentes a elas, así como a todos aqueles que máis tarde serán dispersados e confundidos a causa do Santo de Israel, porque endurecerán os seus corazóns contra el; polo que serán dispersados entre todas as nacións, e serán odiados por todos os homes.

6 No entanto, despois que sexan nutridos polos xentís, e o Señor levante a súa man sobre os xentís e púxoos por estandarte, e os seus fillos sexan levados nos brazos dos xentís, e as súas fillas sobre os seus ombreiros, velaquí, estas cousas de que se fala son temporais; porque así son os convenios do Señor cos nosos pais; e refírese a nós nos días vindeiros, e tamén a todos os nosos irmáns que son da casa de Israel;

7 e significa que vén o tempo, despois que toda a casa de Israel sexa dispersada e confundida, en que o Señor Deus levantará unha nación poderosa entre os xentís, si, sobre a superficie desta terra; e os nosos descendentes serán esparexidos por eles.

8 E despois que a nosa posteridade sexa dispersada, o Señor Deus procederá a efectuar unha obra marabillosa entre os xentís, que será de gran valor para a nosa posteridade; xa que logo, compárase a que serán nutridos polos xentís e levados nos seus brazos e sobre os seus ombreiros.

9 E tamén será de valor aos xentís; e non soamente aos xentís, senón a toda a casa de Israel, para dar a coñecer os convenios do Pai dos ceos con Abraham, que din: Na túa posteridade serán benditas todas as familias da terra.

10 E quixese, os meus irmáns, que soubésedes que non poden ser bendichas todas as familias da terra, a menos que o Señor ispa o seu brazo aos ollos das nacións.

11 Polo que, o Señor Deus procederá a espir o seu brazo aos ollos de todas as nacións, ao levar a efecto os seus convenios e o seu evanxeo para cos que son da casa de Israel.

12 Xa que logo, sacaraos outra vez da súa catividade, e serán reunidos nas terras da súa herdanza; e serán sacados da escuridade e das tebras; e saberán que o Señor é o seu Salvador e o seu Redentor, o Forte de Israel.

13 E o sangue desa grande e abominable igrexa, que é a ramera de toda a terra, volverase sobre a súa propia cabeza; porque guerrearán entre si, e a espada das súas propias mans descenderá sobre a súa propia cabeza; e se emborracharán co seu propio sangue.

14 E toda nación que loite contra ti, ó casa de Israel, volverase a unha contra a outra, e caerán na fosa que cavaron para entrampar ao pobo do Señor. E todos os que combatan contra Sión serán destruídos, e esa gran ramera que ha pervertido as rectas vías do Señor, si, esa grande e abominable igrexa caerá a terra, e grande será a súa caída.

15 Porque velaquí, di o profeta, achégase rapidamente o tempo en que Satanás non terá máis poder sobre o corazón dos fillos dos homes; porque pronto se achega o día en que todos os soberbios e todos os que obran inicuamente serán como restrollo; e está cerca o día en que han de ser queimados.

16 Pois está próximo o tempo en que a plenitude da ira de Deus será derramada sobre todos os fillos dos homes; porque non consentirá que os inicuos destrúan aos xustos.

17 Polo tanto, protexerá aos xustos polo seu poder, aínda cando tivese que vir a plenitude da súa ira, e serán preservados os xustos aínda ata a destrución dos seus inimigos por lume. Xa que logo, os xustos non teñen por que temer; porque así di o profeta: Salvaranse, aínda coma se fose por lume.

18 Velaquí, dígovos, os meus irmáns, que estas cousas deben vir moi pronto; si, debe haber sangue e lume e vapor de fume; e é mester que sexa sobre a superficie desta terra; e sobrevirá aos homes segundo a carne, se é que endurecen os seus corazóns en contra do Santo de Israel.

19 Pois velaquí, os xustos non perecerán; porque certamente virá o tempo en que todos os que combatan contra Sión serán tallados.

20 E o Señor certamente preparará unha vía para o seu pobo, a fin de cumprir as palabras que falou Moisés, dicindo: O Señor o voso Deus levantaravos a un profeta, semellante a min; a el oiredes en todo o que vos dixer. E sucederá que todos aqueles que non queiran escoitar a ese profeta serán desarraigados de entre o pobo.

21 E agora ben, eu, Nefi, declárovos que este profeta de quen falou Moisés era o Santo de Israel; xa que logo, xulgará con xustiza.

22 E os xustos non teñen por que temer, pois eles son os que non serán confundidos. Mais é o reino do diaño, o cal será edificado entre os fillos dos homes, o cal está establecido entre aqueles que se atopan na carne;

23 porque pronto chegará o tempo en que todas as igrexas que se estableceron para obter ganancia, e todas as que sexan edificadas para lograr poder sobre a carne, e as que se fundaron para facerse populares ante os ollos do mundo, e aquelas que busquen as concupiscencias da carne, e as cousas do mundo, e cometan toda clase de iniquidades, en fin, todos os que pertenzan ao reino do diaño son os que deberán temer, tremer e estremecerse; eles son os que deben ser humillados ata o po; eles son os que deben ser consumidos como o restrollo; e isto segundo as palabras do profeta.

24 E rapidamente achégase o tempo en que os xustos han de ser conducidos como becerros da manda, e o Santo de Israel ha de reinar con dominio, e forza, e potestade, e gran gloria.

25 E recolle aos seus fillos das catro partes da terra; e conta ás súas ovellas, e elas coñéceno; e haberá un curro e un pastor; e el apacentará ás súas ovellas, e nel acharán pasto.

26 E por mor da rectitude do pobo do Señor, Satanás non ten poder; por conseguinte, non se lle pode desatar polo espazo de moitos anos; pois non ten poder sobre o corazón do pobo, porque o pobo moura en rectitude, e o Santo de Israel reina.

27 E agora ben, velaquí, eu, Nefi, declárovos que todas estas cousas deben acontecer segundo a carne.

28 Pero velaquí, todas as nacións, tribos, linguas e pobos vivirán con seguridade no Santo de Israel, se é que se arrepinten.

29 E agora, eu, Nefi, conclúo, porque non me atrevo aínda a falar máis tocante a estas cousas.

30 Xa que logo, os meus irmáns, quixese que considerásedes que as cousas que se escribiron nos ferros de bronce son verdadeiras; e testifican que o home debe ser obediente aos mandamentos de Deus.

31 Polo tanto, non debedes supor que o meu pai e eu somos os únicos que as testemuñamos e tamén ensinado. Xa que logo, se sodes obedientes aos mandamentos, e perseverades ata o fin, seredes salvos no último día. E así é. Amen. 
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]

[[en:Book of Mormon/1 Nephi]]
[[zh:摩門經/尼腓一書]]</text>
      <sha1>5wrkrv7aawpy3q2hek2uuj4z0ln374h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martin Codax</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2557</id>
    <redirect title="Autor:Martín Codax" />
    <revision>
      <id>14602</id>
      <parentid>5985</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Martín Codax]]&quot;</comment>
      <origin>14602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="5457q4xd2286i1uiqgac5wfqck9doxl" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Martín Codax]]</text>
      <sha1>5457q4xd2286i1uiqgac5wfqck9doxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título preliminar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2560</id>
    <revision>
      <id>21607</id>
      <parentid>14574</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T21:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1753" sha1="85bh86zv0gdm0splu5uxus5s76b09pb" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución Española: Título preliminar
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=11|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==Título preliminar: Disposicións xerais==
====Artigo 1====

España é unha República democrática de traballadores de toda clase, que se organiza en réxime de Liberdade e de Xustiza.&lt;br&gt;
Os poderes de tódolos seus órganos emanan do pobo.&lt;br&gt;
A República constitúe un Estado integral, compatible coa autonomía dos Municipios e as Rexións.&lt;br&gt;
A bandeira da República española é vermella, amarela e morada.

====Artigo 2====

Tódolos españois son iguais ante a lei.

====Artigo 3====

O Estado español non ten relixión oficial.

====Artigo 4====

O castelán é o idioma oficial da República.&lt;br&gt;
Todo español ten a obriga de sabelo e dereito de usalo, sen perxuízo dos dereitos que as leis do Estado recoñezan ás linguas das provincias ou rexións.&lt;br&gt;
Salvo o que se dispoña en leis especiais, a ninguén se lle poderá esixir o coñecemento nin o uso de ningunha lingua rexional.

====Artigo 5====

A capitalidade da República fíxase en Madrid.&lt;br&gt;

====Artigo 6====

España renuncia á guerra como instrumento de política nacional.

====Artigo 7====

O Estado español acatará as normas universais do Dereito internacional, incorporándoas ó seu dereito positivo.

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt; 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título I|Título I]]'''
|}</text>
      <sha1>85bh86zv0gdm0splu5uxus5s76b09pb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2561</id>
    <revision>
      <id>21653</id>
      <parentid>21608</parentid>
      <timestamp>2025-08-20T11:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tfeliz</username>
        <id>970</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elexir &gt; elixir</comment>
      <origin>21653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9734" sha1="2kfzbv8czux6k6q5gxim5mtqkgv9h4i" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución española: Título I
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=12|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==Título I: Organización nacional ==
'''Artigo 8'''

1. O Estado español, dentro dos límites irreductibles do seu territorio actual, estará integrado por Municipios mancomunados en provincias e polas rexións que se constitúan en réxime de autonomía.&lt;br&gt;
2. Os territorios de soberanía do norte de África se organizarán en réxime autónomo en relación directa co Poder central.

'''Artigo 9'''

1. Tódolos Municipios da República serán autónomos nas materias da súa competencia e elixirán os seus Concellos por sufraxio universal, igual, directo e secreto, salvo cando funcionen en réxime de Concello aberto.&lt;br&gt;
2. Os alcaldes serán desiñados sempre por elección directa do pobo ou polo Concello.

'''Artigo 10'''

1. As provincias constituiranse polos Municipios mancomunados conforme a unha lei que determinará o seu réxime, as súas funcións e o xeito de elixir o órgano xestor dos seus fins político-administrativos.&lt;br&gt;
2. No seu termo xurisdiccional entraran os propios municipios que actualmente as forman, salvo as modificacións que autorice a lei, cos requisitos correspondentes.&lt;br&gt;
3. Nas illas Canarias, ademáis, cada illa formará unha categoría orgánica provista dun Cabildo insular como Corpo xestor dos seus intereses peculiares, con funcións e facultades administrativas iguais ás que a lei asiñe ó das provincias.&lt;br&gt;
4. As illas Baleares poderán optar por un réxime idéntico.

'''Artigo 11'''

1. Se unha ou varias provincias limítrofes, con características históricas, culturais e económicas, comúns, acordaran organizarse en rexión autónoma pra formar un núcleo político administrativo, dentro do Estado español, presentarán o seu Estatuto con arreglo ó establecido no Artigo 12.&lt;br&gt;
2. Nese Estatuto poderán recabar para sí, na súa totalidade ou parcialmente, as atribucións que se determinan nos artigos 15, 16 e 18 desta Constitución, sen perxuízo, no segundo caso, de que poidan recabar todas ou parte das restantes polo mesmo procedimento establecido neste Código fundamental.&lt;br&gt;
3. A condición de limítrofe non é esixible ós territorios insulares entre sí.&lt;br&gt;
4. Unha vez aprobado o Estatuto, será a lei básica da organización político administrativa da rexión autónoma, e o Estado español a recoñecerá e amparará como parte integrante do seu ordeamento xurídico.

'''Artigo 12'''

1. Para a aprobación do Estatuto da rexión autónoma se requiren as seguintes condicións:&lt;br&gt;
a) Que o propoña a maioría dos seus Concellos ou, cando menos, aqueles cuxos Municipios comprendan as dúas terceiras partes do Censo electoral da rexión.&lt;br&gt;
b) Que o acepten, polo procedemento que sinale a lei Electoral, polo menos as dúas terceiras partes dos electores inscritos no Censo da rexión. Se o plebiscito fose negativo, non poderá renovarse a proposta de autonomía ata transcurridos cinco anos.&lt;br&gt;
c) Que o aproben as Cortes.&lt;br&gt;
2. Os Estatutos rexionais serán aprobados polo Congreso sempre que se axusten ó presente Título e non contengan, en caso algún, preceptos contrarios á Constitución, e tampouco ás leis orgánicas do Estado nas materias non transmisibles ó poder rexional, sen perxuízo da facultade que ás Cortes recoñecen os artigos 15 e 16.

'''Artigo 13'''

1. En ningún caso se admite a Federación de rexións autónomas.

'''Artigo 14'''

Son da exclusiva competencia do Estado español a lexislación e a execución directa nas materias seguintes:&lt;br&gt;
1. Adquisición e perda da nacionalidade e regulación dos dereitos e deberes constitucionais.&lt;br&gt;
2. Relación entre as Igrexas e o Estado e réxime de cultos.&lt;br&gt;
3. Representación diplomática e consular e, en xeral, a do Estado no exterior; declaración de guerra; Tratados de paz; réxime de Colonias e Protectorado, e toda clase de relacións internacionais.&lt;br&gt;
4. Defensa da seguridade pública nos conflitos de carácter suprarrexional ou extrarrexional.&lt;br&gt;
5. Pesca marítima. &lt;br&gt;
6. Débeda do Estado.&lt;br&gt;
7. Exército, Mariña de guerra e Defensa nacional.&lt;br&gt;
8. Réxime arancelario, Tratados de Comercio, Aduanas e libre circulación das mercancías.&lt;br&gt;
9. Abanderamento de buques mercantes, os seus dereitos e beneficios e iluminación de costas.&lt;br&gt;
10. Réxime de extradición.&lt;br&gt;
11. Xurisdicción do Tribunal Supremo, salvo as atribucións que se recoñezan ós Poderes rexionais.&lt;br&gt;
12. Sistema monetario, emisión fiduciaria e ordeación xeral bancaria.&lt;br&gt;
13. Réxime xeral de comunicacións, líñas aéreas, correos, telégrafos, cables submarinos e radiocomunicación.&lt;br&gt;
14. Aproveitamentos hidráulicos e instalacións eléctricas, cando as augas discurran fora da rexión autónoma ou o transporte da enerxía salga do seu termo.&lt;br&gt;
15. Defensa sanitaria en canto afecte a intereses extrarrexionais.&lt;br&gt;
16. Policía de fronteiras, inmigración, emigración e estranxeiría.&lt;br&gt;
17. Facenda xeral do Estado.&lt;br&gt;
18. Fiscalización da producción e o comercio de armas.&lt;br&gt;

'''Artigo 15'''

Corresponde ó Estado español a lexislación, e poderá corresponder ás rexións autónomas a execución, na medida da súa capacidade política, a xuízo das Cortes, sobor as seguintes materias:&lt;br&gt;
1. Lexislación penal, social, mercantil e procesal, e en canto á lexislación civil, a forma do matrimonio, a ordenación dos rexistros e hipotecas, as bases das obligacións contractuais e a regulación dos Estatutos, personal, real e formal, para coordinar a aplicación e resolver os conflitos entre as distintas lexislacións civís de España.&lt;br&gt;
A execución das leis sociais será inspeccionada polo Goberno da República, para garantir o seu estrito cumprimento e o dos Tratados internacionais que afecten á materia.&lt;br&gt;
2. Lexislación sobor propiedade intelectual e industrial.&lt;br&gt;
3. Eficacia dos comunicados oficiais e documentos públicos.&lt;br&gt;
4. Pesas e medidas.&lt;br&gt;
5. Réxime mineiro e bases mínimas sobor montes, agricultura e gandería, en canto afecte á defensa da riqueza e á coordinación da economía nacional.&lt;br&gt;
6. Ferrocarrís, estradas, canles, teléfonos e portos de interese xeral, quedando a salvo para o Estado a reversión e policía dos primeiros e a execución directa que poda reservarse.&lt;br&gt;
7. Bases mínimas da lexislación sanitaria interior.&lt;br&gt;
8. Réxime de seguros xerais e sociais.&lt;br&gt;
9. Lexislación de augas, caza e pesca fluvial.&lt;br&gt;
10. Réxime de Prensa, Asociacións, reunións e espectáculos públicos.&lt;br&gt;
11. Dereito de expropiación, salvo sempre a facultade do Estado para executar por sí as súas obras peculiares.&lt;br&gt;
12. Socialización de riquezas naturais e empresas económicas, delimitándose pola lexislación a propiedade e as facultades do Estado e das rexións.&lt;br&gt;
13. Servizos de aviación civil e radiodifusión.

'''Artigo 16'''

1. Nas materias non comprendidas nos dous artigos anteriores, poderán corresponder á competencia das rexións autónomas a lexislación exclusiva e a execución directa, conforme ó que dispoñan os respectivos Estatutos aprobados polas Cortes.

'''Artigo 17'''

1. Nas rexións autónomas non se poderá regular ningunha materia con diferenza de trato entre os naturais do país e os demáis españois.

'''Artigo 18'''

1. Tódalas materias que non estean explícitamente recoñecidas no seu Estatuto á rexión autónoma se reputarán propias da competencia do Estado; pero éste poderá distribuir ou transmitir as facultades por medio dunha lei.

'''Artigo 19'''

1. O Estado poderá fixar, por medio dunha lei, aquelas bases as que terán de axustarse as disposicións lexislativas das rexións autónomas, cando así o esixira a armonía entre os intereses locais e o interese xeral da República. Corresponde ó Tribunal de Garantías Constitucionais a apreciación previa desta necesidade.&lt;br&gt;
2. Para a aprobación desta lei se precisará o voto favorable das dúas terceiras partes dos Deputados que integren as Cortes.&lt;br&gt;
3. Nas materias reguladas por unha lei de Bases da República as rexións poderán estatuir o pertinente, por lei ou por ordenanza.

'''Artigo 20'''

1. As leis da República serán executadas nas rexións autónomas polas súas autoridades respectivas, excepto aquelas cuxa aplicación esté atribuida a órganos especiais ou en cuxo texto se dispoña o contrario, sempre conforme ó establecido neste título.&lt;br&gt;
2. O Goberno da República poderá ditar Reglamentos para a execución das súas leis, aínda nos casos en que esta execución corresponda ás autoridades rexionais.

'''Artigo 21'''

1. O dereito do Estado español prevalece sobre o das rexións autónomas en todo o que non estea atribuido á exclusiva competencia destas nos seus respectivos Estatutos.

'''Artigo 22'''

1. Calquera das provincias que forme unha rexión autónoma ou parte dela poderá renunciar ó seu réxime e voltar ó de provincia directamente vinculada ó Poder central. Para tomar este acordo será necesario que o propoña a maioría dos seus Concellos e o acepten, polo menos, dúas terceiras partes dos electores inscritos no censo da provincia.


{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título preliminar|Título preliminar]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título II|Título II]]'''
|}</text>
      <sha1>2kfzbv8czux6k6q5gxim5mtqkgv9h4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2562</id>
    <revision>
      <id>21609</id>
      <parentid>20814</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T21:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2271" sha1="5x9d0m4b7zd3v63xnle1emzyrbfasdm" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución Española: Título II
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=16|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==Titulo II: Nacionalidade==
====Artigo 23====

Son españois:&lt;br&gt;
1. Os nados, dentro ou fora de España, de pai ou nai españois.&lt;br&gt;
2. Os nados en territorio español de pais estranxeiros, sempre que opten pola nacionalidade española na forma que as leis determinen.&lt;br&gt;
3. Os nados en España de pais descoñecidos.&lt;br&gt;
4. Os estranxeiros que obteñan carta de natureza e os que sen ela teñan gañado vecindade en calquera pobo da República, nos termos e condicións que prescriban as leis.&lt;br&gt;

A estranxeira que case con español conservará a súa nacionalidade de orixe ou adquirirá a do seu marido, previa opción regulada polas leis dacordo cos Tratados internacionais.

Unha lei establecerá o procedemento que facilite a adquisición da nacionalidade ás persoas de orixen español que residan no estranxeiro.

====Artigo 24====

A calidade de español pérdese:

1. Por entrar ó servizo das armas dunha potencia estranxeira sen licenza do Estado español, ou por aceptar emprego doutro Goberno que leve anexo o exercicio de autoridade ou xurisdición.

2. Por adquirir voluntariamente natureza en país estranxeiro.

A base dunha reciprocidade internacional efectiva, e mediante os requisitos e trámites que fixará unha lei, concederase cidadanía ós naturais de Portugal e países hispánicos de América, comprendido o Brasil, cando así o soliciten e residan en territorio español, sen que perdan nin modifiquen, a súa cidadanía de orixe.

Nestos mesmos países, se as súas leis non o prohíben, aínda cando non recoñezan o dereito de reciprocidade, poderán naturalizarse os españois sen perder a súa nacionalidade de orixe.

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título I|Título I]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título III|Título III]]'''
|}</text>
      <sha1>5x9d0m4b7zd3v63xnle1emzyrbfasdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2563</id>
    <revision>
      <id>21610</id>
      <parentid>20203</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T21:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15374" sha1="km5xkxztk0gsagtp7pm257qdn1q8dlu" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución Española:Título III
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=17|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==Título III: Dereitos e deberes dos españois ==
===Capítulo primeiro: Garantías individuais e políticas ===
====Artigo 25====

Non poderán ser fundamentos de privilexio xurídico: a natureza, a filiación, o sexo, a clase social, a riqueza, as ideas políticas nin as crenzas relixiosas.

O Estado non recoñece distincións e títulos nobiliarios.

====Artigo 26====

Todas as confesións relixiosas serán consideradas como Asociacións sometidas a unha lei especial.

O Estado, as rexións, as provincias e os Municipios, non manterán, favorecerán, nin auxiliarán economicamente ás Igrexas, Asociacións e Institucións relixiosas.

Unha lei especial regulará a total extinción, nun prazo máximo de dous anos, do orzamento do Clero.

Quedan disoltas aquelas Ordes relixiosas que estatutariamente impoñan, ademais dos tres votos canónicos, outro especial de obediencia a autoridade distinta da lexítima do Estado. Os seus bens serán nacionalizados e afectados a fins benéficas e docentes.

As demais Ordes relixiosas someteranse a unha lei especial votada por estas Cortes Constituíntes e axustada ás seguintes bases:

1. Disolución das que, polas súas actividades, constitúan un perigo para a seguridade do Estado.

2. Inscripción das que deban subsistir, nun Rexistro especial dependente do Ministerio de xustiza.

3. Incapacidade de adquirir e conservar, por si ou por persoa interposta, máis bens que os que, previa xustificación, se destinen á súa  vivenda o ao cumprimento directo dos seus fins privativos.

4. Prohibición de exercer a industria, o comercio ou o ensino.

5. Sumisión a tódalas leis tributarias do país.

6. Obrigación de rendir anualmente contas ao Estado do investimento dos seus bens en relación coas fins da Asociación.

Os bens das Ordes relixiosas poderán ser nacionalizados.

====Artigo 27====

A liberdade de conciencia e o dereito de profesar e practicar libremente calquera relixión quedan garantidos no territorio español, salvo o respecto debido ás esixencias da moral pública.

Os cemiterios estarán sometidos exclusivamente á xurisdición civil. Non poderá haber neles separación de recintos por motivos relixiosos.

Todas as confesións poderán exercer os seus cultos privadamente. As manifestacións públicas do culto haberán de ser, en cada caso, autorizadas polo Goberno.

Ninguén poderá ser compelido a declarar oficialmente as súas crenzas relixiosas.

A condición relixiosa non constituirá circunstancia modificativa da personalidade civil nin política salvo o disposto nesta Constitución para o nomeamento de Presidente da República e para ser Presidente do Consello de Ministros.

====Artigo 28====

Só se castigarán os feitos declarados punibles por lei anterior á súa perpetración. Ninguén será xulgado senón por xuíz competente e conforme aos trámites legais.

====Artigo 29====

Ninguén poderá ser detido nin preso senón por causa de delito. Todo detido será posto en liberdade ou entregado á autoridade xudicial, dentro das vinte e catro horas seguintes ao acto da detención.

Toda detención deixarase sen efecto ou se elevará a prisión, dentro das setenta e dúas horas de ser entregado o detido ao xuíz competente.

A resolución que se ditase será por auto xudicial e notificarase ao interesado dentro do mesmo prazo.

Incurrirán en responsabilidade as autoridades cuxas ordes motiven infracción deste Artigo, e os axentes e funcionarios que as executen, con evidencia da súa ilegalidade.

A acción para perseguir estas infraccións será pública, sen necesidade de prestar fianza nin caución de ningún xénero.

====Artigo 30====

O Estado non poderá subscribir ningún Convenio ou Tratado internacional que teña por obxecto a extradición de delincuentes político sociais.

====Artigo 31====

Todo español poderá circular libremente polo territorio nacional e elixir nel a súa residencia e domicilio, sen que poida ser compelido a mudalos a non ser en virtude de sentenza executoria.

O dereito a emigrar ou inmigrar queda recoñecido e non está suxeito a máis limitacións que as que a lei estableza.

Unha lei especial determinará as garantías para a expulsión dos estranxeiros do territorio español.

O domicilio de todo español ou estranxeiro residente en España é inviolábel. Ninguén poderá entrar nel senón en virtude de mandamento de xuíz competente. O rexistro de papeis e efectos practicarase sempre a presenza do interesado ou dunha persoa da súa familia, e, na súa falta, de dous veciños do mesmo pobo.

====Artigo 32====

Queda garantida a inviolabilidade da correspondencia en tódalas súas formas, a non ser que se dite auto xudicial en contrario.

====Artigo 33====

Toda persoa é libre de elixir profesión. Recoñécese a liberdade de industria e comercio, salvo as limitacións que, por motivos económicos e sociais de interese xeral, impoñan as leis.

====Artigo 34====

Toda persoa ten dereito a emitir libremente as súas ideas e opinións, valéndose de calquera medio de difusión, sen suxeitarse á previa censura.

En ningún caso poderá recollerse a edición de libros e periódicos senón en virtude de mandamento de xuíz competente.

Non poderá decretarse a suspensión de ningún xornal senón por sentenza firme.

====Artigo 35====

Todo español poderá dirixir peticións, individual e colectivamente, aos Poderes públicos e ás autoridades. Este dereito non poderá exercerse por ningunha clase de forza armada.

====Artigo 36====

Os cidadáns dun e outro sexo, maiores de vinte e tres anos, terán os mesmos dereitos electorais conforme determinen as leis.

====Artigo 37====

O Estado poderá esixir de todo cidadán a súa prestación persoal para servizos civís ou militares, de acordo coas leis.

As Cortes, a proposta do Goberno, fixarán tódolos anos o continxente militar.

====Artigo 38====

Queda recoñecido o dereito de reunirse pacificamente e sen armas. Unha lei especial regulará o dereito de reunión ao ar libre e o de manifestación.

====Artigo 39====

Os españois poderán asociarse ou sindicarse libremente para os distintos fins da vida humana, conforme ás leis do Estado.

Os Sindicatos e Asociacións estarán obrigados a inscribirse no Rexistro público correspondente, de acordo coa lei.

====Artigo 40====

Todos os españois, sen distinción de sexo, son admisíbeis aos empregos e cargos públicos segundo o seu mérito e capacidade, agás  as incompatibilidades que as leis sinalen.

====Artigo 41====

Os nomeamentos, excedencias e xubilacións dos funcionarios públicos faranse conforme ás leis. A súa inamobilidade garántese pola Constitución. A separación do servizo, as suspensións e os traslados só terán lugar por causas xustificadas previstas na lei.

Non se poderá molestar nin perseguir a ningún funcionario público polas súas opinións políticas, sociais ou relixiosas.

Se o funcionario público, no exercicio do seu cargo, infrinxe os seus deberes con prexuízo de terceiro, o Estado ou a Corporación a quen sirva serán subsidiariamente responsables dos danos e prexuízos conseguintes, conforme determine a lei.

Os funcionarios civís poderán constituír Asociacións profesionais que non impliquen inxerencia no servizo público que lles estiver encomendado.

As Asociacións profesionais de funcionarios regularanse por unha lei. Estas Asociacións poderán recorrer ante os Tribunais contra os acordos da superioridade que vulneren os dereitos dos funcionarios.

====Artigo 42====

Os dereitos e garantías consignados nos artigos 29, 31, 34, 38 e 39 poderán ser suspendidos total ou parcialmente, en todo o territorio nacional ou en parte del, por decreto do Goberno, cando así o esixa a seguridade do Estado, en casos de notoria ou inminente gravidade.

Se as Cortes estivesen reunidas, resolverán sobre a suspensión acordada polo Goberno.

Se estivesen pechadas, o Goberno deberá convocalas para o mesmo fin no prazo máximo de oito días. A falta de convocatoria reuniranse automaticamente ao noveno día. As Cortes non poderán ser disoltas antes de resolver mentres subsista a suspensión de garantías.

Se estivesen disoltas, o Goberno dará inmediata conta á Deputación Permanente establecida no artigo 62, que resolverá con iguais atribucións que as Cortes.

O prazo de suspensión de garantías constitucionais non poderá exceder de trinta días. Calquera prórroga necesitará acordo previo das Cortes ou da Deputación Permanente no seu caso.

Durante a suspensión rexerá, para o territorio a que se aplique, a lei de Orde pública.

En ningún caso poderá o Goberno estrañar ou deportar aos españois, nin desterralos a distancia superior a 250 quilómetros do seu domicilio.

===Capítulo segundo: Familia, economía e cultura ===
====Artigo 43====

A familia está baixo a salvagarda especial do Estado. O matrimonio fúndase na igualdade de dereitos para ambos sexos, e poderá disolverse por mutuo disenso ou a petición de calquera dos cónxuxes, con alegación neste caso de xusta causa.

Os pais están obrigados a alimentar, asistir, educar e instruír aos seus fillos. O Estado velará polo cumprimento destes deberes e obrígase subsidiariamente á súa execución.

Os pais teñen para cos fillos habidos fose do matrimonio os mesmos deberes que respecto dos nados nel.

As leis civís regularán a investigación da paternidade.

Non poderá consignarse declaración algunha sobre a lexitimidade ou ilexitimidade dos nacementos nin sobre o estado civil dos pais, nas actas de inscrición, nin en filiación algunha.

O Estado prestará asistencia aos enfermos e anciáns, protección á maternidade e á infancia, facendo súa a &quot;Declaración de Xenebra&quot; ou táboa dos dereitos do neno.

====Artigo 44====

Toda a riqueza do país, sexa quen for o seu dono, está subordinada aos intereses da economía nacional e afecta ao sostemento das cargas públicas, con arranxo á Constitución e ás leis.

A propiedade de toda clase de bens poderá ser obxecto de expropiación forzosa por causa de utilidade social mediante adecuada indemnización, a menos que dispoña outra cousa unha lei aprobada polos votos da maioría absoluta das Cortes.

Cos mesmos requisitos a propiedade poderá ser socializada.

Os servizos públicos e as explotacións que afecten ao interese común poden ser nacionalizados nos casos en que a necesidade social así o esixa.

O Estado poderá intervir por lei a explotación e coordinación de industrias e empresas cando así o esixisen a racionalización da produción e os intereses da economía nacional.

En ningún caso impoñerase a pena de confiscación de bens.

====Artigo 45====

Toda a riqueza artística e histórica do país, sexa quen for o seu dono, constitúe tesouro cultural da Nación e estará baixo a salvagarda do Estado, que poderá prohibir a súa exportación e enaxenación e decretar as expropiacións legais que estimar oportunas para o seu defensa. O Estado organizará un rexistro da riqueza artística e histórica, asegurará a súa celosa custodia e atenderá á súa perfecta conservación.

O Estado protexerá tamén os lugares notables pola súa beleza natural ou polo seu recoñecido valor artístico ou histórico.

====Artigo 46====

O traballo, nas súas diversas formas, é unha obrigación social, e gozará da protección das leis.

A República asegurará a todo traballador as condicións necesarias dunha existencia digna. A súa lexislación social regulará os casos de seguro de enfermidade, accidentes, paro forzoso, vellez, invalidez e morte; o traballo das mulleres e dos mozos e especialmente a protección á maternidade; a xornada de traballo e o salario mínimo e familiar; as vacacións anuais remuneradas; as condicións do obreiro español no estranxeiro; as institucións de cooperación, a relación económico-xurídica dos factores que integran a produción; a participación dos obreiros na dirección, a administración e os beneficios das empresas, e todo canto afecte á defensa dos traballadores.

====Artigo 47====

A República protexerá ao campesiño e a este fin lexislará, entre outras materias, sobre o patrimonio familiar inembargábel e exento de toda clase de impostos, crédito agrícola, indemnización por perda das colleitas, cooperativas de produción e consumo, caixas de previsión, escolas prácticas de agricultura e granxas de experimentación agropecuarias, obras para rego e vías rurais de comunicación. A República protexerá en términos equivalentes aos pescadores.

====Artigo 48====

O servizo da cultura é atribución esencial do Estado, e prestarao mediante institucións educativas enlazadas polo sistema da escola unificada.

O ensino primario será gratuito e obrigatorio.

Os mestres, profesores e catedráticos do ensino oficial son funcionarios públicos. A liberdade de cátedra queda recoñecida e garantida.

A República lexislará no sentido de facilitar aos españois económicamente necesitados o acceso a todos os grados de ensino, a fin de que non se ache condicionado máis que pola aptitude e a vocación.

O ensino será laico, fará do traballo o eixe da súa actividade metodolóxica e inspirarase en ideais de solidariedade humana.

Recoñécese ás Igrexas o dereito, suxeito a inspección do Estado, de ensinar as súas respectivas doutrinas nos seus propios establecementos.

====Artigo 49====

A expedición de títulos académicos e profesionais corresponde exclusivamente ao Estado, que estabelecerá as probas e requisitos necesarios para obtelos aínda nos casos en que os certificados de estudos procedan de centros de ensino das rexións autónomas. Unha lei de Instrución pública determinará la idade escolar para cada grado, a duración dos períodos de escolaridade, o contido dos plans pedagóxicos e as condicións en que se poderá autorizar o ensino nos estabelecementos privados.

====Artigo 50====

As rexións autónomas poderán organizar o ensino nas súas linguas respectivas, de acordo coas facultades que se concedan nos seus Estatutos. É obrigatorio o estudo da lingua castelá, e esta se empregará tamén como instrumento de ensino en todos os centros de instrución primaria e secundaria das rexións autónomas. O Estado poderá manter ou crear nelas institucións docentes de todos os grados no idioma oficial da República.

O Estado exercerá a suprema inspección en todo o territorio nacional para asegurar o cumprimento das disposicións contidas neste Artigo e nos dous anteriores.

O Estado atenderá á expansión cultural de España estabelecendo delegacións e centros de estudo e ensino no estranxeiro e preferentemente nos países hispanoamericanos.

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título II|Título II]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título IV|Título IV]]'''
|}</text>
      <sha1>km5xkxztk0gsagtp7pm257qdn1q8dlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XIV : Par Deus, muit'é gran razon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2564</id>
    <revision>
      <id>6829</id>
      <parentid>6481</parentid>
      <timestamp>2009-06-24T08:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3321" sha1="bq5sp3eo9tll9ihfo7v0sr9zvprb3sb" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XIV ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div class=prose&gt;
'''''Esta é como Santa Maria rogou a seu fillo pola alma do monge de San Pedro, por que rogaran todo-los santos, e o non quis fazer senon por ela.'''''
&lt;poem&gt;
Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.

E muit' é cousa guysada | de poder muito con Deus
a que o troux' en seu corpo, | e depois nos braços seus
o trouxe muitas vegadas, | e con pavor dos judeus
fugiu con el a Egipto, | terra de rey Faraon.

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.

Esta Sennor groriosa | quis gran miragre mostrar
en un mõesteir' antigo, | que soya pret' estar
da cidade de Colonna, | u soyan a morar
monges e que de San Pedro | avian a vocaçon.

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.


Entr' aqueles bõos frades | avia un frad' atal,
que dos sabores do mundo | mais ca da celestial
vida gran sabor avia; | mas por se guardar de mal
beveu ha meeza, | e morreu sen confisson.

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.

E tan toste que foi morto, | o dem' a alma fillou
dele e con gran lediça | logo a levar cuidou;
mas defendeu-llo San Pedro, | e a Deus por el rogou
que a alma do seu monge | por el ouvesse perdon.

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.

Pois que San Pedr' esto disse | a Deus, respos-ll' el assi:
«Non sabes la profecia | que diss' o bon rei Davi,
que o ome con mazela | de peccado ante mi
non verrá, nen de mia casa | nunca será conpannon?»

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.

Mui triste ficou San Pedro | quand' esta razon oyu,
e chamou todo-los Santos | ali u os estar vyu,
e rogaron polo frade | a Deus; mas el recodiu
ben com' a el recodira, | e en outra guisa non.

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.

Quando viu San Pedr' os Santos | que assi foran falir,
enton a Santa Maria | mercee lle foi pedir
que rogass' ao seu Fillo | que non quisess' consentir
que a alma do seu frade | tevess' o dem' en prijon.

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.

Log' enton Santa Maria | a seu Fill' o Salvador
foi rogar que aquel frade | ouvesse por seu amor
perdon. E diss' el: «farey-o | pois end' avedes sabor;
mas torn' a alma no corpo, | e compra ssa profisson.»

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.

U Deus por Santa Maria | este rogo foi fazer,
o frade que era morto | foi-ss' en pees log' erger,
e contou ao convento | como ss' ouver' a perder,
se non por Santa Maria, | a que Deus lo deu en don.

Par Deus, muit'é gran razon
de poder Santa Maria | mais de quantos Santos son.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XIII : Assi como Jesu-Cristo]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XV : Todo-los Santos que son no Ceo]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XIV]]</text>
      <sha1>bq5sp3eo9tll9ihfo7v0sr9zvprb3sb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XV : Todo-los Santos que son no Ceo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2565</id>
    <revision>
      <id>6482</id>
      <parentid>6424</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T16:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8178" sha1="epcxgvr5m7jzv80teprou6u2q44kyo9" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XV ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria defendeu a cidade de Cesaira do emperador Juyão'''''

&lt;poem&gt;
Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

E de lle seeren ben mandados,
esto dereit' e razon aduz,
pois que por eles encravelados
ouve seu Fill' os nembros na cruz;
demais, per ela Santos chamados
son, e de todos é lum' e luz;
porend' estan sempr' apparellados
de fazer quanto ll' en prazer for.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Ond' en Cesaira a de Suria
fez un miragre, á gran sazon,
por San Basillo Santa Maria
sobre Juyão falss' e felon,
que os crischãos matar queria,
ca o demo no seu coraçon
metera y tan grand' erigia,
que per ren non podia mayor.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Este Juyão avia guerra
con perssiãos, e foi sacar
oste sobr' eles, e pela terra
de Cesaira ouve de passar;
e San Basill' a pe da serra
sayu a el por xe ll' omillar,
e diss' assi: «Aquel que non erra,
que Deus é, te salv', Enperador.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Juyão diss' ao ome santo:
«Sabedor es, e muito me praz;
mas quer' agora que sábias tanto
que mui mais sei eu ca ti assaz,
e de tod' esto eu ben m' avanto
que sei o que en natura jaz.»
Basil[l]o diz: «Será est' enquanto
tu connoceres teu Criador.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

O sant' ome tirou de seu so
pan d' orjo, que lle foi offrecer
dizend': «Esto nos dan do allo
por Deus, con que possamos viver.
Pois ta pessõa nobr' aqui vo,
filla-o, se te jaz en prazer.»
Juyão disse: «Den-ti do fo,
pois me cevada dás por amor.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

E mais ti digo que, sse conqueiro
terra de Perssia, quero vir
per aqui log' e teu mõesteiro
e ta cidade ti destroyr;
e fo comerás por fazfeiro,
ou te farey de fame fir;
e se t' aqueste pan non refeiro,
terrei-me por d'outr' ome peyor.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Pois San Basill' o fo fillado
ouve, tornando-sse diss' atal:
«Juyão, deste fo que dado
mi ás que comesse feziste mal;
e est' orgullo que mi ás mostrado,
Deus tio demande, que pod' e val;
e quant' eu ei tenn' encomendado
da Virgen, Madre do Salvador.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Pois se tornou aos da cidade,
fez-los juntar, chorando dos seus
ollos, contand' a deslealdade
de Juyão, e disse: «Por Deus
de quen é Madre de piadade
Santa Mari', ay amigos meus,
roguemos-lle pola sa bondade
que nos guarde daquel traedor.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Demais fez-lles gejar tres dias
e levar gran marteir' e afan,
andando per muitas romarias,
bevend' agua, comendo mal pan;
de noite lles fez ter vigias
na eigreja da do bon talan,
Santa Maria, que désse vias
per que saissen daquel pavor.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Poi-lo sant' om' aquest' ouve feito,
ben ant' o altar adormeceu
da Santa Virgen, lass' e maltreito;
e ela logo ll' apareceu
con gran poder de Santos afeito
que a terra toda 'sclareceu,
e dizendo: «Pois que ei congeyto,
vingar-m-ei daquele malfeitor.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Pois esto disse, chamar mandava
San Mercuiro e disse-ll' assi:
«Juyão falsso, que rezõava
mal a meu Fill' e peyor a mi,
por quanto mal nos ele buscava
dá-nos dereyto del ben aly
du vay ontr' os seus, en que fiava,
e sei de nos ambos vingador.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

E mantenente sen demorança
San Mercuiro log' ir-se leixou
en seu cavalo branqu', e sa lança
muito brandind'; e toste chegou
a Juyão, e deu-lle na pança
que en terra morto o deitou
ontr' os seus todos; e tal vingança
fillou del come bon lidador.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Tod' aquesto que vos ora dito
ei, San Basil' en sa vison viu;
e Santa Maria deu-ll' escrito
un lyvro, e ele o abryu,
e quant' y viu no coraçon fito
teve ben, e logo ss' espedyu
dela. E pois da vison foi quito,
ficou en con med' e con tremor.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Depos aquest' un seu conpanneiro
San Basilio logo chamou,
e catar foi logo de primeiro
u as sas armas ante leixou
de San Mercuiro, o cavaleiro
de Jeso-Crist', e nonas achou;
e teve que era verdadeyro
seu sonn', e deu a Deus en loor.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Essa ora logo sen tardada
San Basillo, com' escrit' achey,
u a gente estav' assada
foi-lles dizer como vos direi:
«Gran vengança nos á ora dada
San Mercuiro daquel falsso rei,
ca o matou da gran lançada,
que nunca atal deu justador.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

E se daquesto, pela ventura,
que digo non me creedes en:
eu fui catar a ssa sepultura
e das sas armas non vi y ren.
Mas tornemos y log' a cordura,
por Deus que o mund' en poder ten,
ca este feit' é de tal natura
que dev' om' en seer sabedor.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Logo tan toste foron correndo
e as armas todas essa vez
acharon, e a lança jazendo,
con que San Mercuir' o colbe fez,
sangoent'; e per y entendendo
foron que a Virgen mui de prez
fez fazer esto en defendendo
os seus de Juyão chufador.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

Eles assi a lança catando,
que creer podian muit' adur,
maestre Libano foi chegando,
filosofo natural de Sur,
que lles este feito foi contando,
ca sse non detevera nenllur
des que leixara a ost' alçando
e Juyão morto sen coor.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

E contou-lles a mui gran ferida
que ll' un cavaleiro branco deu,
per que alma tan toste partida
lle foi do corp'. «Aquesto vi eu,»
diss' el, «poren quero santa vida
fazer vosqu', e non vos seja greu,
e receber vossa ley comprida,
e serey dela preegador.»

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.

E log' a agua sobela testa
lle deytaron, e batismo pres;
e começaron log' y a festa
da Virgen, que durou ben un mes;
e cada dia pela gran sesta
van da ost' un e dous e tres,
que lles contaron da mort' a gesta
que pres Juyão a gran door.

Todo-los Santos que son no Ceo | de servir muito an gran sabor
Santa Maria a Virgen, Madre | de Jeso-Cristo, Nostro Sennor.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XIV : Par Deus, muit'é gran razon]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XVI : Quen dona fremosa e bõa quiser amar]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XV]]</text>
      <sha1>epcxgvr5m7jzv80teprou6u2q44kyo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XVI : Quen dona fremosa e bõa quiser amar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2566</id>
    <revision>
      <id>6483</id>
      <parentid>6425</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T16:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4051" sha1="ie9l1gc5t5k343rsc1nkjaqi56n7lja" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XVI ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria converteu un cavaleiro namorado, que ss' ouver' a desasperar porque non podia aver sa amiga.'''''

&lt;poem&gt;
Quen dona fremosa e bõa quiser amar,
am' a Groriosa e non poderá errar.

E desta razon vos quer' eu agora dizer
fremoso miragre, que foi en França fazer
a Madre de Deus, que non quiso leixar perder
un namorado que ss' ouver' a desasperar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

Este namorado foi cavaleiro de gran
prez d'armas, e mui fremos' e apost' e muy fran;
mas tal amor ouv' a ha dona, que de pran
cuidou a morrer por ela ou sandeu tornar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

E pola aver fazia o que vos direi:
non leixava guerra nen lide nen bon tornei,
u se non provasse tan ben, que conde nen rey
polo que fazia o non ouvess' a preçar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

E, con tod' aquesto, dava seu aver tan ben
e tan francamente, que lle non ficava ren;
mas quando dizia aa dona que o sen
perdia por ela, non llo queri' ascoitar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

Macar o cavaleir' assi despreçar se viu
da que el amava, e seu desamor sentiu,
pero, con tod' esto, o coraçon non partiu
de querer seu ben e de o mais d'al cobiiçar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

Mas con coita grande que tia no coraçon,
com' ome fora de seu siso, se foi enton
a un sant' abade e disse-ll' en confisson
que a Deus rogasse que lla fezesse gãar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

O sant' abade, que o cavaleiro sandeu
vyu con amores, atan toste ss' apercebeu
que pelo dem' era; e poren se trameteu
de buscar carreira pera o ende tirar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

E poren lle disse: «Amigo, creed' a mi,
se esta dona vos queredes, fazed' assi:
a Santa Maria a pedide des aqui,
que é poderosa e vo-la poderá dar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

E a maneyra en que lla devedes pedir
é que duzentas vezes digades, sen mentir,
«Ave Maria, d'oj' a un ano, sen falir,
cada dia, en gollos ant' o seu altar.»
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

O cavaleiro fez todo quanto ll' el mandou
e tod' ess' ano sas Aves-Marias rezou,
senon poucos dias que na cima en leixou
con coita das gentes que yan con el falar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

Mas o cavaleiro tant' avia gran sabor
de comprir o ano, cuidand' aver sa sennor,
que en un' ermida da Madre do Salvador
foi conprir aquelo que fora ant' obridar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

E u el estava en aqueste preit' atal,
mostrand' a Santa Maria ssa coit' e seu mal,
pareceu-lle log' a Reinna esperital,
tan fremos' e crara que a non pod' el catar;
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

E disse-ll' assi: «Toll' as mãos dante ta faz
e para-mi mentes, ca eu non tenno anfaz;
de mi e da outra dona, a que te mais praz
filla qual quiseres, segundo teu semellar.»
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

O cavaleiro disse: «Sennor, Madre de Deus,
tu es a mais fremosa cousa que estes meus
ollos nunca viron; poren seja eu dos teus
servos que tu amas, e quer' a outra leixar.»
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

E enton lle disse a Sennor do mui bon prez:
«Se me por amiga queres aver, mais rafez,
tanto que est' ano rezes por mi outra vez
quanto pola outra antano fuste rezar.»
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...

Poi-la Groriosa o cavaleiro por seu
fillou, des ali rezou el, e non lle foi greu,
quanto lle mandara ela; e, com' oý eu,
na cima do ano foy-o consigo levar.
Quen dona fremosa e bõa quiser amar...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XV : Todo-los Santos que son no Ceo]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XVII : Sempre seja beita e loada]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XVI]]</text>
      <sha1>ie9l1gc5t5k343rsc1nkjaqi56n7lja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XVII : Sempre seja beita e loada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2567</id>
    <revision>
      <id>6484</id>
      <parentid>6426</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T16:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3002" sha1="91oifowz3shlqyh1uippic8klrtqtpr" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XVII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é de como Santa Maria guardou de morte a onrrada dona de Roma a que o demo acusou pola fazer queimar.'''''

&lt;poem&gt;
Sempre seja beita e loada
Santa Maria, a noss' avogada.

Maravilloso miragre d'oir
vos quer' eu ora contar sen mentir,
de como fez o diabre fogir
de Roma a Virgen de Deus amada.
Sempre seja beita e loada...

En Roma foi, ja ouve tal sazon,
que ha dona mui de coraçon
amou a Madre de Deus; mas enton
soffreu que fosse do demo tentada.
Sempre seja beita e loada...

A dona mui bon marido perdeu,
e con pesar del per poucas morreu;
mas mal conorto dun fillo prendeu
que del avia, que a fez prennada.
Sempre seja beita e loada...

A dona, pois que prenne se sentiu,
gran pesar ouve; mas depois pariu
un fill', e u a nengu non viu
mató-o dentr' en sa cas' ensserrada.
Sempre seja beita e loada...

En aquel tenpo o demo mayor
tornou-ss' en forma d' ome sabedor,
e mostrando-sse por devador,
o Emperador lle fez dar soldada.
Sempre seja beita e loada...

E ontr' o al que soub' adevyar,
foy o feito da dona mesturar;
e disse que llo queria provar,
en tal que fosse log' ela queimada.
Sempre seja beita e loada...

E pero ll' o Emperador dizer
oyu, ja per ren non llo quis creer;
mas fez a dona ante ssi trager,
e ela vo ben aconpannada.
Sempre seja beita e loada...

Poi-lo Emperador chamar m[a]ndou
a dona, logo o dem' ar chamou,
que lle foi dizer per quanto passou,
de que foi ela mui maravillada.
Sempre seja beita e loada...

O Emperador lle disse: «Moller
bõa, de responder vos é mester.»
«O ben», diss' ela, «se prazo ouver
en que eu possa seer conssellada.»
Sempre seja beita e loada...

O emperador lles pos praz' atal:
«D'oj'a tres dias, u non aja al,
venna provar o maestr' este mal;
se non, a testa lle seja tallada.»
Sempre seja beita e loada...

A bõa dona se foi ben dali
a un' eigreja, per quant' aprendi,
de Santa Maria, e diss' assi:
«Sennor, acorre a tua coitada.»
Sempre seja beita e loada...

Santa Maria lle diss': «Est' affan
e esta coita que tu ás de pran
faz o maestre; mas mos que can
o ten en vil, e sei ben esforçada.»
Sempre seja beita e loada...

A bõa dona sen niun desden
ant' o Emperador aque-a ven;
mas o demo enton per nulla ren
nona connoceu nen lle disse nada.
Sempre seja beita e loada...

Diss' o Emperador: «Par San Martin,
maestre, mui pret' é a vossa fin.»
Mas foi-ss' o demo e fez-ll' o bocin,
e derribou do teit' ha braçada.
Sempre seja beita e loada...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XVI : Quen dona fremosa e bõa quiser amar]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XVIII : Por nos de dulta tirar]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XVII]]</text>
      <sha1>91oifowz3shlqyh1uippic8klrtqtpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XVIII : Por nos de dulta tirar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2568</id>
    <revision>
      <id>6485</id>
      <parentid>6427</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T16:08:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2498" sha1="hf4i2auilzts0q2m9ji676cceekg4b3" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XVIII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria fez fazer aos babous que crian a seda duas toucas, porque a dona que os guardava lle prometera ha e non lla dera.'''''

&lt;poem&gt;
Por nos de dulta tirar,
praz a Santa Maria
de seus miragres mostrar
fremosos cada dia.

E por nos fazer veer
sa apostura,
gran miragre foi fazerlo
en Estremadura,
en Segovia, u morar
ha dona soya,
que muito sirgo criar
en ssa casa fazia.
Por nos de dulta tirar...

Porque os babous perdeu
e ouve pouca
seda, poren prometeu
dar ha touca
per' a omagen onrrar
que no altar siia
da Virgen que non á par,
en que muito criya.
Por nos de dulta tirar...

Pois que a promessa fez,
senpre creceron
os babous ben dessa vez
e non morreron;
mas a dona con vagar
grande que y prendia,
d' a touca da seda dar
senpre ll' escaecia.
Por nos de dulta tirar...

Onde ll' avo assi
ena gran festa
d' Agosto, que vo y
con mui gran sesta
ant' a omagen orar;
e ali u jazia
a prezes, foi-lle nenbrar
a touca que devia.
Por nos de dulta tirar...

Chorando de coraçon
foi-sse correndo
a casa, e viu enton
estar fazendo
os bischocos e obrar
na touca a perfia,
e começou a chorar
con mui grand' alegria.
Por nos de dulta tirar...

E pois que assi chorou,
meteu ben mentes
na touca; des i chamou
muitas das gentes
y, que vessen parar
mentes como sabia
a Madre de Deus lavrar
per santa maestria.
Por nos de dulta tirar...

As gentes, con gran sabor,
quand' est' oyron
dando aa Madre loor
de Deus, sayron
aas ruas braadar,
dizendo: «Via, via
o gran miragre catar
que fez a que nos guia.»
Por nos de dulta tirar...

Un e un, e dous e dous
log' y veron;
ontre tanto os babous
outra fezeron
touca, per que fossen par,
que se alguen queria
a ha delas levar,
a outra leixaria.
Por nos de dulta tirar...

Poren don Affons' el Rei
na ssa capela
trage, per quant' apres' ei,
end' a mais bela,
que faz nas festas sacar
por toller eregia
dos que na Virgen dultar
van per sa gran folia.
Por nos de dulta tirar...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XVII : Sempre seja beita e loada]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XIX : Gran sandece faz quen se por mal filla]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XVIII]]</text>
      <sha1>hf4i2auilzts0q2m9ji676cceekg4b3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XIX : Gran sandece faz quen se por mal filla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2569</id>
    <revision>
      <id>6486</id>
      <parentid>6428</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T16:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2256" sha1="kmipg964dgmgbpazbl06mdap82l9js6" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XIX ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria fillou vingança dos tres cavaleiros que mataron seu emigo ant' o seu altar.'''''

&lt;poem&gt;
Gran sandece faz quen se por mal filla
cona que de Deus é Madre e Filla.

Desto vos direi un miragre fremoso,
que mostrou a Madre do Rei grorioso
contra un ric-ome fol e sobervioso,
e contar-vos-ei end' a gran maravilla.
Gran sandece faz quen se por mal filla...

El [e] e outros dous un dia acharon
un seu emig', e pos el derranjaron
e en ha eigreja o ensserraron
por prazer do demo, que os seus aguilla.
Gran sandece faz quen se por mal filla...

O enserrado teve que lle valrria
aquela eigreja de Santa Maria;
mas ant' o altar con ssa gran felonia
peças del fezeron per ssa pecadilla.
Gran sandece faz quen se por mal filla...

E pois que o eles peças feit' ouveron,
logo da eigreja sayr-sse quiseron;
mas aquesto per ren fazer non poderon,
ca Deus os trillou, o que os maos trilla.
Gran sandece faz quen se por mal filla...

Non foi quen podesse arma nen escudo
ter niun deles, assi foi perdudo
do fogo do ceo, ca tod' encendudo
foi ben da cabeça tro ena verilla.
Gran sandece faz quen se por mal filla...

Poi-los malapresos arder-s' assi viron,
logo por culpados muito se sentiron;
a Santa Maria mercee pediron
que os non metesse o dem' en sa pilla.
Gran sandece faz quen se por mal filla...

Pois sse repentiron, foron mellorados
e dun santo bispo mui ben confessados,
que lles mandou, por remir seus pecados,
que fossen da terra como quen ss' eixilla.
Gran sandece faz quen se por mal filla...

Demais lles mandou que aquelas espadas
con que o mataran fossen pecejadas
e cintas en feitas, con que apertadas
trouxessen as carnes per toda Cezilla.
Gran sandece faz quen se por mal filla...
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XVIII : Por nos de dulta tirar]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XX : Virga de Jesse]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XIX]]</text>
      <sha1>kmipg964dgmgbpazbl06mdap82l9js6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XX : Virga de Jesse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2570</id>
    <revision>
      <id>6487</id>
      <parentid>6429</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T16:11:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1923" sha1="hn12t6wub6gtbnw5qmzq2nzrjnh55w7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XX ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Esta é de loor de Santa Maria, por quantas mercees nos faz'''
&lt;poem&gt;
Virga de Jesse,
quen te soubesse
loar como mereces,
e sen ouvesse
per que dissesse
quanto por nos padeces!
 
Ca tu noit' e dia
senpr' estás rogando
teu Fill', ai Maria,
por nos que, andando
aqui peccando
e mal obrand' -o
que tu muit' avorreces-
non quera, quando
sever julgando,
catar nossas sandeces.

Virga de Jesse,
quen te soubesse
loar como mereces,
e sen ouvesse
per que dissesse
quanto por nos padeces!
 
E ar todavia
sempr' estás lidando
por nos a perfia
o dem' arrancando,
que, sossacando,
nos vai tentando
con sabores rafeces;
mas tu guardando
e anparando
nos vas, poi-lo couseces.

Virga de Jesse,
quen te soubesse
loar como mereces,
e sen ouvesse
per que dissesse
quanto por nos padeces!  
 
Miragres fremosos
vas por nos fazendo
e maravillosos,
per quant' eu entendo,
e corregendo
muit' e soffrendo,
ca non nos escaeces,
e, contendendo,
nos defendendo
do demo, que sterreces.

Virga de Jesse,
quen te soubesse
loar como mereces,
e sen ouvesse
per que dissesse
quanto por nos padeces!
 
Aos soberviosos
d'alto vas decendo,
e os omildosos
en onrra crecendo,
e enadendo
e provezendo
tan santas grãadeces.
Poren m' acomendo
a ti e rendo,
que os teus non faleces.

Virga de Jesse,
quen te soubesse
loar como mereces,
e sen ouvesse
per que dissesse
quanto por nos padeces!
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XIX : Gran sandece faz quen se por mal filla]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXI : Santa Maria pod' enfermos guarir]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XX]]</text>
      <sha1>hn12t6wub6gtbnw5qmzq2nzrjnh55w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXI : Santa Maria pod' enfermos guarir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2571</id>
    <revision>
      <id>6805</id>
      <parentid>6804</parentid>
      <timestamp>2009-06-24T07:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3069" sha1="chgwz648gbluv5gk8h530kr4s543fna" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXI ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div class=prose&gt;
'''''Esta é como Santa Maria fez aver fillo a ha moller mana, e depois morreu-lle, e ressocitou-llo.'''''
&lt;poem&gt;
Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Na que Deus seu Sant' Esperit' enviou,
e que forma d'ome en ela fillou,
non é maravilla se del gaannou
vertude per que podess' esto comprir.

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Porend' un miragr' aquesta Rea
santa fez mui grand' a ha mesqya
moller, que con coita de que mana
era, foi a ela un fillo pedir.

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Chorando dos ollos mui de coraçon,
lle diss': «Ai Sennor, oe mia oraçon,
e por ta mercee un fillo baron
me dá, con que goy' e te possa servir.»

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Log' o que pediu lle foi outorgado,
e pois a seu tenp' aquel fillo nado
que a Santa Maria demandado
ouve, calle non quis eno don falir.

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Mas o men', a pouco pois que naceu,
da forte fever mui cedo morreu;
mas a madre per poucas ensandeceu
por el, e sas faces fillou-ss' a carpir.

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Enton a cativa con gran quebranto
ao mõesteir'o levou e ant' o
altar o pos, fazendo tan gran chanto,
que toda-las gentes fez a ssi vir.

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

E braandando começou a dizer:
«Santa Maria, que me fuste fazer
en dar-m' este fill' e logo mio toller,
por que non podesse con ele goyr?

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Sennor, que de madre nome me déste,
en toller-mio logo mal me fezeste;
mas polo prazer que do teu ouveste
Fillo, dá-m' este meu que veja riir.

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Ca tu soa es a que mio podes dar,
e porend' a ti o venno demandar;
onde, groriosa Sennor, sen tardar
dá-mio vivo, que aja que ti gracir.»

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Log' a oraçon da moller oyda
foi, e o meno tornou en vida
por prazer da Virgen santa conprida,
que o fez no leit' u jazia bolir.

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.

Quand' esto viu a moller, ouve pavor
da primeir', e pois tornou-sse-l' en sabor;
e deu poren graças a Nostro Sennor
e a ssa Madre, porque a quis oyr.

Santa Maria pod' enfermos guarir
quando xe quiser, e mortos resorgir.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XX : Virga de Jesse]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXII : Mui gran poder á a Madre de Deus]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXI]]</text>
      <sha1>chgwz648gbluv5gk8h530kr4s543fna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Terceiro Nefi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2574</id>
    <revision>
      <id>8234</id>
      <parentid>8232</parentid>
      <timestamp>2011-04-02T07:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.150.5</ip>
      </contributor>
      <comment>/* Capítulo 9 */</comment>
      <origin>8234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149997" sha1="562mwbn7yiux298a56l5rahpcypsk5d" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Terceiro Nefi ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;TERCEIRO NEFI O LIBRO DE NEFI
FILLO DE NEFI, QUE ERA FILLO DE HELAMÁN


E Helamán era fillo de Helamán, que era fillo de Alma, o fillo de Alma, o cal era descendente de Nefi, que era fillo de Lehi, quen saíu de Xerusalén o primeiro ano do reinado de Sedequías, rei de Xudá.

== Capítulo 1 ==
''Nefi, fillo de Helamán, parte da terra, e o seu fillo Nefi conserva os anais-Aínda que abundan os sinais e as marabillas, os inicuos fan plans para matar aos xustos-Chega a noite do nacemento de Cristo-Dáse o sinal e aparece unha nova estrela-Aumentan as mentiras e os enganos, e os ladróns de Gadiantón asasinan a moitos. Aproximadamente 1-4 d.C.''

1 E aconteceu que o ano noventa e un concluíra, e pasaran seiscentos anos da época en que Lehi saíu de Xerusalén; e foi o ano en que Laconeo era xuíz superior e gobernador en toda a terra.

2 E Nefi, fillo de Helamán, había partido da terra de Zaraenla, dando ao seu fillo Nefi, que era o seu fillo maior, o cargo concernente aos ferros de bronce e todos os anais que foran conservados, e todas aquelas cousas que se gardaron sacras desde a saída de Lehi de Xerusalén.

3 Entón saíu desa terra, e ninguén sabe onde se foi; e o seu fillo Nefi levou os anais no seu lugar, si, os anais deste pobo.

4 E sucedeu que a principios do ano noventa e dous, velaquí, empezaron a cumprirse máis plenamente as profecías dos profetas; porque empezou a haber maiores sinais e maiores milagres entre o pobo.

5 Pero houbo algúns que empezaron a dicir que xa pasara o tempo para que se cumprisen as palabras que falou Samuel o Lamanita.

6 E empezaron a rirse dos seus irmáns, dicindo: Velaquí, xa se pasou o tempo, e non se cumpriron as palabras de Samuel; de modo que foron en balde o voso gozo e a vosa fe concernentes a isto.

7 E aconteceu que fixeron un gran alboroto por toda a terra; e as persoas que crían empezaron a aflixise en gran xeito, non fose que dalgún modo non chegasen a verificarse aquelas cousas que se declararon.

8 Mais velaquí, esperaban firmemente a chegada dese día e esa noite e outro día, que serían como un só día, coma se non houbese noite, a fin de saber que a súa fe non fora en balde.

9 E sucedeu que os incrédulos fixaron un día no cal haberíase de aplicar a pena de morte a todos aqueles que cresen nesas tradicións, a menos que se verificase o sinal que indicara o profeta Samuel. 
10 E ocorreu que cando Nefi, fillo de Nefi, viu esta iniquidade do seu pobo, o seu corazón se aflixiu en extremo.

11 E acaeceu que foi e prostrouse en terra e clamou fervorosamente ao seu Deus a favor do seu pobo, si, aqueles que estaban a piques de ser destruídos por motivo da súa fe na tradición dos seus pais.

12 E sucedeu que todo ese día implorou fervorosamente ao Señor, e velaquí, a voz do Señor viño a el, dicindo:

13 Alza a cabeza e sei de bo ánimo, pois velaquí, chegou o momento; e esta noite darase o sinal, e mañá vingo ao mundo para mostrar ao mundo que hei de cumprir todas as cousas que fixen declarar por boca dos meus santos profetas.

14 Velaquí, vingo aos meus para cumprir todas as cousas que dei a coñecer aos fillos dos homes desde a fundación do mundo, e para facer a vontade así a do Pai como a do Fillo: a do Pai por causa de min, e a do Fillo por causa da miña carne. Velaquí, chegou o momento e esta noite darase o sinal.

15 E aconteceu que se cumpriron as palabras que se deron a Nefi, tal como foron ditas; porque velaquí, á posta do sol, non houbo escuridade; e o pobo empezou a asombrarse porque non houbo escuridade á noitiña.

16 E houbo moitos, que non creran as palabras dos profetas, que caeron a terra e quedaron coma se estivesen mortos, pois sabían que se frustrou o gran plan de destrución que tramaran contra aqueles que crían nas palabras dos profetas; porque o sinal que se indicou estaba xa presente.

17 E empezaron a comprender que o Fillo de Deus pronto aparecería; si, nunha palabra, todos os habitantes sobre a face de toda a terra, desde o oeste ata o leste, tanto na terra do norte como na terra do sur, asombráronse a tal extremo que caeron ao chan;

18 porque sabían que os profetas deran testemuño desas cousas por moitos anos, e que o sinal que se indicou xa estaba á vista; e empezaron a temer por motivo da súa iniquidade e incredulidade.

19 E sucedeu que non houbo escuridade durante toda esa noite, senón que estivo tan claro coma se fose mediodía. E aconteceu que na mañá o sol saíu de novo, segundo a súa orde natural; e entenderon que ese era o día en que había de nacer o Señor, por motivo do sinal que se deu.

20 E aconteceran, si, todas as cousas, toda partícula, segundo as palabras dos profetas.

21 E aconteceu tamén que apareceu unha nova estrela, de acordo coa palabra.

22 E sucedeu que de alí en diante Satanás empezou a espallar mentiras entre o pobo, para endurecer os seus corazóns, a fin de que non cresen naqueles sinais e prodixios que viran; pero a pesar destas mentiras e enganos, a maior parte do pobo creu e converteuse ao Señor.

23 E ocorreu que Nefi saíu entre o pobo, e tamén moitos outros, bautizando para arrepentimento, co cal houbo unha gran remisión de pecados. E así, o pobo de novo empezou a gozar de paz na terra.

24 E non houbo contencións, con excepción duns poucos que empezaron a predicar, intentando probar por medio das Escrituras, que xa non era necesario observar a lei de Moisés; mais nisto erraron, por non entender as Escrituras.

25 Pero acaeceu que non tardaron en converterse, e convencéronse do erro en que se achaban, porque se lles fixo saber que a lei non se cumpriu aínda, e que era necesario que se cumprise sen faltar un chisco; si, chegou a eles a palabra de que era necesario que se cumprise; si, que nin unha xota nin unha acuse pasaría sen que todo cumprísese; xa que logo, neste mesmo ano fíxoselles saber o seu erro, e confesaron as súas faltas.

26 E así concluíu o ano noventa e dous, traendo alegres novas ao pobo por motivo dos sinais que se manifestaron, conforme ás palabras de profecía de todos os santos profetas.

27 E aconteceu que o ano noventa e tres tamén pasou en paz, con excepción dos ladróns de Gadiantón, que habitaban as montañas e infestaban o país; porque tan fortes eran as súas goridas e agochos, que o pobo non puido vencelos; xa que logo, cometeron moitos asasinatos e causaron gran mortaldade entre o pobo.

28 E sucedeu que empezaron a aumentar considerablemente no ano noventa e catro, porque houbo moitos disidentes nefitas que se refuxiaron entre eles; e isto causou moita tristeza aos nefitas que permaneceron na terra.

29 E tamén houbo causa de moita tristeza entre os lamanitas; porque velaquí, tiñan moitos fillos que creceron e aumentaron en anos ata actuar por si mesmos, e uns que eran zoramitas inducíronos, coas súas mentiras e as súas palabras aduladoras, a unirse a eses ladróns de Gadiantón.

30 E así foron aflixidos tamén os lamanitas, e empezaron a decaer en canto á súa fe e rectitude, por causa da iniquidade da nova xeración.

== Capítulo 2 ==
''A iniquidade e as abominacións aumentan entre o pobo-Os nefitas e os lamanitas únense para defenderse dos ladróns de Gadiantón-Os lamanitas convertidos vólvense brancos e son chamados nefitas. Aproximadamente 5-16 d.C.''

1 E sucedeu que así pasou o ano noventa e cinco tamén, e o pobo comezou a esquecerse daqueles sinais e prodixios que presenciara, e a asombrarse cada vez menos dun sinal ou prodixio do ceo, de tal modo que comezaron a endurecer os seus corazóns, e a cegar as súas mentes, e a non crer todo o que viran e oído,

2 imaxinándose algunha cousa va nos seus corazóns, que aquilo se efectuaba polos homes e polo poder do diaño para extraviar e enganar o corazón do pobo. Deste xeito Satanás de novo apoderouse do corazón dos do pobo, ao grao que lles cegou os ollos e conduciunos a crer que a doutrina de Cristo era unha cousa insensata e va. 

3 E ocorreu que o pobo empezou a aumentar na iniquidade e nas abominacións; e non creron que se manifestarían máis sinais nin prodixios; e Satanás andaba por todas partes extraviando o corazón dos do pobo, tentándoos e facéndolles cometer grandes iniquidades na terra. 

4 E así pasou o ano noventa e seis; e tamén o ano noventa e sete; así mesmo o ano noventa e oito, e o noventa e nove; 

5 e tamén transcorreran cen anos desde os días de Mosías, que fora rei dos nefitas. 

6 E pasaran seiscentos nove anos desde que Lehi saíra de Xerusalén. 

7 E pasaran nove anos desde a ocasión en que se manifestou o sinal de que falaron os profetas, tocante a que Cristo viría ao mundo. 

8 Agora ben, os nefitas empezaron a calcular o seu tempo desde esta ocasión en que se manifestou o sinal, ou sexa, desde a vinda de Cristo; xa que logo, pasaran xa nove anos. 

9 E Nefi, o pai daquel Nefi que tiña ao seu cargo os anais, non volveu á terra de Zaraenla, nin se lle puido achar en toda a terra. 

10 E sucedeu que a pesar das moitas predicacións e profecías que se difundiron entre eles, o pobo perseverou na súa iniquidade; e así pasou tamén o ano décimo; e o ano once igualmente pasou na iniquidade. 

11 E sucedeu que no ano trece empezou a haber guerras e contendas por toda a terra; porque os ladróns de Gadiantón fixéronse tan numerosos, e mataban a tantos dos do pobo, e arrasaban tantas cidades, e causaban tanta mortaldade e estragos por toda a terra, que foi mester que todo o pobo, nefitas así como lamanitas, tomase as armas contra eles. 

12 Xa que logo, todos os lamanitas que se converteron ao Señor uníronse aos seus irmáns, os nefitas, e víronse obrigados, para protexer as súas vidas, e ás súas mulleres e os seus fillos, a tomar as armas contra aqueles ladróns de Gadiantón; si, e tamén para preservar os seus dereitos, e os privilexios da súa igrexa e da súa adoración a Deus, e a súa independencia e a súa liberdade. 

13 E sucedeu que antes que concluíse este ano trece, ameazou aos nefitas unha destrución completa por mor desta guerra, que chegara a ser grave en extremo. 

14 E aconteceu que aqueles lamanitas que se uniron cos nefitas foron contados entre estes. 

15 E foilles quitada a súa maldición, e a súa pel tornouse branca como a dos nefitas; 

16 e os seus novos homes e as súas fillas chegaron a ser sumamente belos, e foron contados entre os nefitas, e foron chamados nefitas. E así concluíu o ano trece. 

17 E sucedeu que ao empezar o ano catorce continuou a guerra entre os ladróns e o pobo de Nefi, e agravouse en extremo; no entanto, os nefitas avantaxaron en algo aos bandidos, ao grao de que os botaron das súas terras ás montañas e aos seus agochos. 

18 E así concluíu o ano catorce. E no ano quince viñeron contra o pobo de Nefi; e debido á iniquidade dos nefitas, e as súas moitas contencións e disensións, os ladróns de Gadiantón lograron avantaxalos de moitos xeitos. 

19 E así concluíu o ano quince, e así se atopaba o pobo nun estado de moitas aflicións; e a espada da destrución cérnase sobre eles, ao grao de que estaban a piques de ser feridos por ela; e isto por mor da súa iniquidade.

== Capítulo 3 ==
''Giddiani, o xefe da banda de Gadiantón, esixe que Laconeo e os nefitas réndanse e que entreguen as súas terras-Laconeo nomea a Xidxidoni para que sexa o capitán principal dos exércitos-Os nefitas congréganse en Zaraenla e na terra de Abundancia para defenderse. Aproximadamente 16-18 d.C.'' 

1 E sucedeu que no ano dezaseis desde a vinda de Cristo, Laconeo, gobernador da terra, recibiu unha epístola do xefe e caudillo desta banda de ladróns; e estas eran as palabras que foran escritas, e dicían: 

2 Laconeo, excelentísimo gobernador principal da terra: Velaquí, escríboche esta epístola, e douche o máis amplo eloxio por causa da túa firmeza, e tamén pola firmeza do teu pobo, ao manter o que supondes que é o voso dereito e liberdade; si, ben perseverades, coma se sostivésevos a man dun deus, na defensa da vosa liberdade, e as vosas propiedades e o voso país, ou o que así chamades vós. 

3 E paréceme unha mágoa, excelentísimo Laconeo, que sexades tan insensatos e tan vans para supor que podedes sostervos contra tantos homes valentes que teño baixo as miñas ordes, que nestes momentos están sobre as armas, e que esperan con gran ansiedade a orde: Caede sobre os nefitas, e destruídeos. 

4 E eu coñezo o seu indomable espírito, habéndoos posto a proba no campo de batalla, e sabendo do odio eterno que vos teñen, por motivo dos numerosos agravios que lles causastes; xa que logo, se descendesen sobre vós, visitaríanvos cunha completa destrución. 

5 Xa que logo, escribín esta epístola, selándoa coa miña propia man, interesándome no voso benestar, por motivo da vosa firmeza no que credes ser xusto, e o voso nobre espírito no campo de batalla. 

6 Xa que logo, escríboche pedindo que entreguedes as vosas cidades, as vosas terras e as vosas posesións a este pobo meu, antes que caia sobre vós coa espada e sobrevéñavos a destrución. 

7 Ou noutros termos, sometédevos e unídevos a nós, e familiarizádevos coas nosas obras secretas, e convertédevos en irmáns nosos para que sexades iguais a nós; non os nosos escravos, senón os nosos irmáns e consocios de toda a nosa substancia. 

8 E velaquí, afírmoche con xuramento que se facedes isto, non seredes destruídos; pero se non facedes isto, asegúroche con xuramento que o mes que vén darei ordes de que os meus exércitos vingan contra vós; e non deterán a súa man nin perdoarán, senón que vos matarán e feriranvos coa espada ata que sexades aniquilados. 

9 Velaquí, son Xidiani; e son o caudillo desta sociedade secreta de Gadiantón; e sei que esta sociedade e as súas obras son boas; e son de data antiga e fóronnos transmitidas. 

10 E escríboche esta epístola, Laconeo, e confío en que entregaredes as vosas terras e as vosas posesións sen efusión de sangue, a fin de que recuperen os seus dereitos e goberno os do meu pobo, que se separaron de vós por causa da vosa iniquidade ao privalos dos seus dereitos ao goberno; e a menos que fagades isto, eu vingarei os seus agravios. Son Xidiani. 

11 E aconteceu que cando Laconeo recibiu esta epístola, asombrouse en extremo por motivo da audacia de Xidiani en esixir a terra dos nefitas, e tamén en ameazar ao pobo e vingar os agravios daqueles que xamais recibiran agravio algún, a non ser que se agraviaron a si mesmos pasándose a aqueles perversos e abominables ladróns. 

12 Mais velaquí, este Laconeo, o gobernador, era un home xusto, e non se amedrentou polas ameazas e demandas dun ladrón; xa que logo, non fixo caso da epístola de Xidiani, o caudillo dos ladróns, así a todo, fixo que o seu pobo suplicáselle forza ao Señor, para cando os ladróns descendesen contra eles. 

13 Si, enviou unha proclamación entre todo o pobo de que xuntasen ás súas mulleres e aos seus fillos, os seus manadas e os seus rabaños e toda o seu substancia, excepto os seus terreos, nun lugar. 

14 E fixo que se construísen fortificacións ao redor deles, e que a forza delas fose grande en extremo; e fixo que os exércitos, tanto dos nefitas como dos lamanitas, ou sexa, de todos os que se contaban entre os nefitas, colocásense ao redor como gardas para vixialos e para protexelos dos ladróns día e noite. 

15 Si, e díxolles: Así como vive o Señor, a menos que vos arrepintades de todas as vosas iniquidades, e implorades ao Señor, de ningún modo seredes librados das mans deses ladróns de Gadiantón. 

16 E tan grandes e marabillosas foron as palabras e as profecías de Laconeo, que infundiron temor en todo o pobo; e esforzáronse con todo o seu vigor por obrar de acordo coas palabras de Laconeo. 

17 E sucedeu que Laconeo nomeou capitáns en xefe sobre todos os exércitos dos nefitas para que os dirixisen na ocasión en que os ladróns saísen do deserto en contra deles. 

18 E foi nomeado o que había de ser o principal de todos os capitáns en xefe e comandante supremo de todos os exércitos dos nefitas, e chamábase Xidxidoni. 

19 E era costume entre todos os nefitas escoller como capitáns en xefe (salvo nas súas épocas de iniquidade) a algún que tivese o espírito de revelación e tamén de profecía; xa que logo, este Xidxidoni era un gran profeta entre eles, como tamén o era o xuíz superior. 

20 E o pobo dixo a Xidxidoni: Ora ao Señor, e subamos ás montañas e ao deserto para caer sobre os ladróns e destruílos nas súas propias terras. 

21 Pero Xidxidoni díxolles: Non o permita o Señor; porque se marchásemos contra eles, o Señor entregaríanos nas súas mans; por conseguinte, prepararémonos no centro das nosas terras e reuniremos a todos os nosos exércitos; e non sairemos en contra deles, senón que esperaremos ata que vingan contra nós; xa que logo, así como vive o Señor que se así o facemos, el entregaraos nas nosas mans. 

22 E sucedeu que no ano dezasete, cara a fins do ano, a proclamación de Laconeo circulara por toda a superficie da terra; e reuniran os seus cabalos, e os seus carros, e o seu gando, e todos os seus manadas e rabaños, e o seu gran, e todos os seus bens, e dirixíronse por miles e decenas de miles ata que todos houberon chegado ao sitio que se sinalou para que se xuntasen, a fin de defenderse dos seus inimigos. 

23 E o lugar sinalado foi a terra de Zaraenla e a terra que estaba entre a terra de Zaraenla e a de Abundancia, si, ata a liña que corría entre a terra de Abundancia e a terra de Desolación. 

24 E houbo moitos miles dos que se chamaban nefitas que se congregaron nesta terra; e Laconeo fixo que se reunisen na terra do sur por motivo da gran maldición que había sobre a terra do norte. 

25 E fortificáronse contra os seus inimigos; e moraron nunha rexión e como un só grupo; e temeron as palabras que Laconeo pronunciara, ao grao de que se arrepentiron de todos os seus pecados, e elevaban as súas oracións ao Señor o seu Deus para que os librase na ocasión en que os seus inimigos viñesen á batalla contra eles. 

26 E estaban sumamente aflixidos por mor dos seus inimigos. E Xidxidoni mandou que fixesen armas de guerra de toda clase, e que se fortalecesen con armadura, e con escudos e con broqueis, segundo as súas instrucións.

== Capítulo 4 ==
''Os exércitos nefitas derrotan aos ladróns de Gadiantón-Matan a Xidiani e colgan a Zemnaría, o seu sucesor-Os nefitas encomian ao Señor polos seus triunfos. Aproximadamente 19-22 d.C.''

1 E aconteceu que a fins do ano dezaoito, aqueles exércitos de ladróns apercibíronse para a batalla, e empezaron a baixar e a saír dos outeiros, e das montañas, e do deserto, e das súas fortalezas e os seus lugares secretos, e empezaron a apoderarse das terras, tanto as que se achaban na terra do sur como na terra do norte, e comezaron a ocupar todos os terreos que foran abandonados polos nefitas, e as cidades que quedaran desertas. 

2 Mais velaquí, non había nin animais silvestres nin caza naquelas terras que os nefitas abandonaran; e non había caza para os ladróns senón no deserto. 

3 E os ladróns non podían subsistir senón no deserto, pola falta de alimento; porque os nefitas deixaran arrasadas as súas terras, e recolleran as súas manadas e os seus rabaños e todo canto tiñan, e achábanse reunidos nun só grupo. 

4 Por conseguinte, non había xeito de que os ladróns roubasen nin obtivesen alimentos, a non ser que fosen á batalla contra os nefitas; e os nefitas achábanse nun só grupo, e era grande o seu número, e habíanse provisto de víveres e de cabalos, e gando, e rabaños de toda clase, para poder subsistir polo termo de sete anos, durante o cal tiñan a esperanza de destruír aos ladróns de sobre a face da terra; e así concluíu o ano dezaoito. 

5 E sucedeu que no ano dezanove, Xidiani viu que era preciso que fose á batalla contra os nefitas, porque non tiñan outro medio de subsistir senón polo roubo, o pillaxe e o asasinato. 

6 E non se atrevían a estenderse sobre a face da terra para cultivar gran, non fose que os nefitas caesen sobre eles e matásenos. De modo que Xidiani deu ordes aos seus exércitos de que fosen á batalla contra os nefitas ese ano. 

7 E ocorreu que foron á batalla; e foi no sexto mes; e velaquí, grande e terrible foi o día en que se presentaron para a batalla; e ían cinguidos ao xeito de ladróns; e levaban unha pel de cordeiro ao redor dos lombos, e tinguíronse con sangue, e levaban rapada a cabeza, e cubríronse con cascos; e grande e terrible era o aspecto dos exércitos de Xidiani por causa da súa armadura e por haberse tinguido con sangue. 

8 E aconteceu que cando viron a aparencia do exército de Xidiani, todos os exércitos dos nefitas caeron ao chan, e alzaron as súas voces ao Señor o seu Deus para que os preservase e libráseos das mans dos seus inimigos. 

9 E sucedeu que cando viron isto, os exércitos de Xidiani empezaron a gritar fortemente por mor do seu gozo, pois supuxeran que os nefitas caeran de medo, polo terror dos seus exércitos. 

10 Pero nisto enganáronse, porque os nefitas non lles tiñan medo; pero si temían ao seu Deus, e suplicáronlle a súa protección; xa que logo, cando os exércitos de Xidiani arremetéronos, achábanse preparados para resistilos, si, fixéronlles fronte coa forza do Señor. 

11 E empezou a batalla neste sexto mes; e grande e terrible foi a batalla, si, grande e terrible foi a carnicería, a tal grao que nunca se coñeceu tan grande mortaldade entre todo o pobo de Lehi desde que saíu de Xerusalén. 

12 E no entanto as ameazas e xuramentos que proferira Xidiani, velaquí, os nefitas batéronos, ao grao que retrocederon ante eles. 

13 E ocorreu que Xidxidoni deu ordes de que os seus exércitos habían de perseguilos ata os confíns do deserto, e que non perdoasen a ningún dos que caesen nas súas mans polo camiño; e así os perseguiron e matáronos ata os confíns do deserto, si, ata que houberon cumprido as ordes de Xidxidoni. 

14 E sucedeu que Xidiani, que se sostivo e loitado con intrepidez, foi perseguido cando fuxiu; e achándose fatigado de tanto pelexar, alcanzárono e matárono. E así chegou ao seu fin Xidiani o ladrón. 

15 E aconteceu que os exércitos dos nefitas volvéronse á súa praza forte. E pasouse ese ano dezanove, e os ladróns non volveron á batalla; nin volveron tampouco no ano vinte. 

16 E nin no ano vinte e un viñeron á batalla, senón que chegaron por todos lados para pór sitio ao pobo nefita; porque supuñan que se illaban ao pobo de Nefi das súas terras, e rodeábanos por todas partes e cortábanlles todos os seus privilexios co exterior, obrigaríanos a renderse segundo os seus desexos. 

17 E nomeáronse a outro caudillo que se chamaba Zemnaría; xa que logo, foi Zemnaría o que fixo que se puxese o sitio. 

18 Mais velaquí, isto resultou vantaxoso para os nefitas; porque era imposible que os ladróns sostivesen o sitio o tempo suficiente para causar efecto algún nos nefitas, por motivo das súas moitas provisións que tiñan almacenadas, 

19 e pola falta de víveres entre os ladróns; pois velaquí, non tiñan nada senón carne con que subsistir, e obtiñan esta carne no deserto. 

20 E aconteceu que escaseou a caza no deserto, a tal extremo que os ladróns estaban a piques de perecer de fame. 

21 E os nefitas continuamente estaban facendo saídas, de día e de noite, e caendo sobre os seus exércitos, e esnaquizándoos por miles e por decenas de miles. 

22 E así se implantou na xente de Zemnaría o desexo de abandonar o seu proxecto, debido á destrución tan grande que lles sobreviña de día e de noite. 

23 E sucedeu que Zemnaría mandou ás súas forzas que levantasen o sitio e emprendesen a marcha cara ás partes máis afastadas da terra do norte. 

24 E Xidxidoni, decatado do seu propósito, e sabendo da súa debilidade, por motivo da falta de víveres e o grande estrago que se fixo entre eles, enviou, xa que logo, as súas tropas durante a noite e cortoulles a retirada, e colocou aos seus exércitos por onde habían de retroceder. 

25 E fixeron isto durante a noite, e adiantáronse aos ladróns, de modo que ao amencer, cando estes se puxeron en marcha, atopáronse coas forzas dos nefitas, tanto á súa fronte como á súa retagarda. 

26 E os bandidos que estaban cara ao sur tamén quedaron illados das súas goridas. E todas estas cousas fixéronse por ordes de Xidxidoni. 

27 E houbo moitos miles deles que se entregaron como prisioneiros aos nefitas, e ao resto deles matáronos. 

28 E tomaron a Zemnaría, o seu caudillo, e colgárono dunha árbore, si, da copa da árbore ata que morreu. E logo de habelo colgado, tallaron a árbore e clamaron en alta voz, dicindo: 

29 O Señor conserve aos do seu pobo en rectitude e en santidade de corazón, para que se bote por terra a todos os que procuren matalos por medio do poder e das secretas combinacións, tal como botouse por terra a este home. 

30 E se alagraron, e de novo clamaron a unha voz, dicindo: O Deus de Abrahán, e o Deus de Isaac, e o Deus de Xacob protexa a este pobo en xustiza, en tanto que invoque o nome do seu Deus, pedíndolle protección. 

31 E sucedeu que prorromperon unánimes en cantos e encomios ao seu Deus, polo gran beneficio que lles outorgou, gardándoos de caer nas mans dos seus inimigos. 

32 Si, e clamaron: ¡Hosanna ao Máis Alto Deus! E deron voces, dicindo: ¡Bendito sexa o nome do Señor Deus Todopoderoso, o Máis Alto Deus! 

33 E os seus corazóns sobordaron de alegría, ata o derramamento de moitas bágoas, por razón da inmensa bondade de Deus en libralos das mans dos seus inimigos; e sabían que fora polo seu arrepentimento e humildade que foran librados dunha destrución eterna.

== Capítulo 5 ==
''Os nefitas arrepíntense e abandonan os seus pecados-Mormón escribe a historia do seu pobo e decláralle a palabra sempiterna-Israel será recollido da súa longa dispersión. Aproximadamente 22-26 d.C.''

1 E velaquí, non houbo alma vivente, entre todo o pobo dos nefitas, que dubidase no máis mínimo das palabras que todos os santos profetas falaran; porque sabían que era necesario que se cumprisen. 

2 E sabían que era mester que Cristo viñese, por motivo dos moitos sinais que se deron, de acordo coas palabras dos profetas; e por causa das cousas que xa se verificaron, todos sabían que era necesario que se cumprisen todas as cousas de acordo co que se falou. 

3 Xa que logo, abandonaron todos os seus pecados, e as súas abominacións, e as súas fornicacións, e serviron a Deus con toda dilixencia de día e de noite. 

4 E logo de tomar cativos a todos os ladróns, a tal grao que non se escapou ningún dos que non morreron, encerraron aos seus presos na prisión, e fixeron que se lles predicase a palabra de Deus; e cantos se arrepentiron dos seus pecados e fixeron convenio de que non cometerían máis asasinatos, foron postos en liberdade. 

5 Pero todos cantos non fixeron convenio e continuaron con aqueles asasinatos secretos no corazón, si, a todo o que achaban proferindo ameazas contra os seus irmáns, condenábano e castigaban segundo a lei. 

6 E así acabaron con todas aquelas inicuas, secretas e abominables combinacións, mediante as cales cometéronse tantas iniquidades e tantos asasinatos. 

7 E así concluíra o ano vinte e dous, e o ano vinte e tres tamén; e o vinte e catro e o vinte e cinco; e así pasaran vinte e cinco anos. 

8 E sucederan moitas cousas que, aos ollos dalgúns, foran grandes e marabillosas; con todo, non todas pódense escribir neste libro; si, este libro non pode conter nin a centésima parte do que levou a cabo entre tanta xente no termo de vinte e cinco anos. 

9 Pero velaquí, hai anais que conteñen todos os feitos deste pobo; e Nefi fixo unha narración máis breve pero verdadeira. 

10 De maneira que escribín o meu rexistro destas cousas segundo os anais de Nefi, os cales graváronse sobre os ferros que se chamaban os ferros de Nefi. 

11 E velaquí, fago o rexistro sobre ferros que fixen coas miñas propias mans. 

12 E velaquí, chámome Mormón, chamado así pola terra de Mormón, a terra na cal Alma estableceu a igrexa entre o pobo, si, a primeira igrexa que se estableceu entre eles logo da súa transgresión. 

13 Velaquí, son discípulo de Xesucristo, o Fillo de Deus. fun chamado por el para declarar a súa palabra entre os do seu pobo, a fin de que alcancen a vida eterna. 

14 E foi mester, de acordo coa vontade de Deus, a fin de que se cumpran, segundo a súa fe, as oracións dos que morreron, que foron santos, que eu faga unha relación destas cousas que se verificaron; 

15 si, unha breve historia do que transcorreu desde a época en que Lehi saíu de Xerusalén, ata o presente. 

16 Así que fago a miña narración dos anais que escribiron aqueles que foron antes de min, ata que empezou a miña época; 

17 e logo fago unha relación do que vin cos meus propios ollos. 

18 E sei que o relato que fago é un relato certo e verdadeiro; con todo, hai moitas cousas que, de acordo co noso idioma, non podemos escribir. 

19 E agora conclúo as miñas palabras concernentes a min, e procedo a dar o meu relato das cousas que ocorreron antes de min. 

20 Son Mormón, e son descendente directo de Lehi. Teño motivo para bendicir ao meu Deus e ao meu Salvador Xesucristo, porque sacou aos nosos pais da terra de Xerusalén (e ninguén o soubo senón el e aqueles a quen sacou desa terra), e porque nos deu, a min e ao meu pobo, tanto coñecemento para a salvación das nosas almas. 

21 Certamente el bendixo á casa de Xacob, e foi misericordioso para cos descendentes de Xosé. 

22 E ao grao que os fillos de Lehi gardaron os seus mandamentos, el bendíxoos e fíxoos prosperar de acordo coa súa palabra. 

23 Si, e de seguro volverá traer a un resto da posteridade de Xosé ao coñecemento do Señor o seu Deus. 

24 E tan certo como vive o Señor, reunirá das catro partes da terra a todo o resto dos descendentes de Xacob que se achan dispersos sobre toda a superficie da terra. 

25 E tal como fixo convenio con toda a casa de Xacob, así se cumprirá, no seu debido tempo, o convenio que concertou coa casa de Xacob, para a restauración de toda a casa de Xacob ao coñecemento do convenio que el fixo con eles. 

26 E entón coñecerán ao seu Redentor, que é Xesucristo, o Fillo de Deus; e entón serán recollidos das catro partes da terra aos seus propios países, de onde foron dispersados; si, así como vive o Señor, así sucederá. Amén.

== Capítulo 6 ==
''Os nefitas prosperan-Xorden o orgullo, as riquezas e a distinción de clases-A Igrexa desfaise por motivo das disensións-Satanás leva ao pobo a rebelarse abertamente-Moitos profetas proclaman o arrepentimento e son mortos-Os seus asasinos conspiran para apoderarse do goberno. Aproximadamente 26-30 d.C.''

1 E sucedeu que no ano vinte e seis os nefitas volveron todos ás súas propias terras, todo home coa súa familia, os seus rabaños e manadas, os seus cabalos e o seu gando, e cantas cosas pertencíanlle. 

2 E aconteceu que non consumiran todas as súas provisións; xa que logo, levaron consigo todo canto non comeran, de todo o seu gran de todas clases, e o seu ouro, e a súa prata e todas as súas cousas preciosas, e volveron ás súas propias terras e posesións, tanto cara ao norte como cara ao sur, así na terra do norte como na terra do sur. 

3 E aos ladróns que fixeran convenio de observar a paz da terra, que desexaban seguir sendo lamanitas, concedéronlles terreos, segundo o seu número, a fin de que mediante o seu traballo tivesen de que vivir; e así estableceron a paz en toda a terra. 

4 E de novo empezaron a prosperar e a facerse grandes; e pasaron os anos vinte e seis e vinte e sete, e houbo gran orde na terra; e formularan as súas leis de acordo coa equidade e a xustiza. 

5 E non había nada en toda a terra que impedise que o pobo prosperase continuamente, a non ser que caesen en transgresión. 

6 E foron Xidxidoni e o xuíz Laconeo e os que foran nomeados xefes, os que estableceron esta paz tan grande na terra. 

7 E sucedeu que houbo moitas cidades que se construíron de novo, e reparáronse moitas cidades antigas. 

8 E construíronse moitas calzadas, e abríronse moitos camiños que conducían de cidade a cidade, de terra a terra e dun sitio a outro. 

9 E así se pasou o ano vinte e oito, e a xente tivo paz continua. 

10 Pero aconteceu que no ano vinte e nove empezaron a xurdir algunhas disputas entre os do pobo; e algúns se enxalzaron ata o orgullo e a vanagloria, por razón das súas sumamente grandes riquezas, si, ao grao de causar grandes persecucións; 

11 porque había moitos comerciantes na terra, e tamén moitos avogados e moitos oficiais. 

12 E empezou o pobo a distinguirse por clases, segundo as súas riquezas e as súas oportunidades para instruírse; si, algúns eran ignorantes por mor da súa pobreza, e outros recibían abundante instrución por motivo das súas riquezas. 

13 Algúns se enxalzaban no orgullo, e outros eran sumamente humildes; uns devolvían inxuria por inxuria, mentres que outros sufrían inxuria e persecución e toda clase de aflicións, e non se volvían e inxuriaban á súa vez, senón que eran humildes e contritos diante de Divos. 

14 E así xurdiu unha gran desigualdade en toda a terra, de tal modo que empezou a desfacerse a igrexa; si, a tal grao que no ano trinta desfíxose a igrexa en toda a terra, con excepción de entre uns poucos lamanitas que se converteron á verdadeira fe; e non quixeron separarse dela, porque eran firmes, inquebrantables e inmutables; e estaban dispostos a gardar os mandamentos do Señor con toda dilixencia. 

15 Agora ben, a causa desta iniquidade do pobo era esta: Satanás tiña gran poder, ao grao de incitar aos do pobo a cometer toda clase de iniquidades e a inflalos de orgullo, tentándoos a que procurasen poder, e autoridade, e riquezas, e as cousas vas do mundo. 

16 E así desviou Satanás o corazón do pobo para que cometese todo xénero de iniquidades; de modo que non gozara de paz senón poucos anos. 

17 E así, ao principiar o ano trinta ?habendo sido entregados os do pobo, durante moito tempo, a ser levados polas tentacións do diaño doquier que el quería levalos, e a cometer calquera iniquidade que el desexaba? a principios deste ano, o ano trinta, achábanse nun estado de terrible iniquidade. 

18 E non pecaban na ignorancia, porque coñecían a vontade de Deus tocante a eles, pois lla ensinaron; de modo que se rebelaban intencionalmente contra Deus. 

19 E foi nos días de Laconeo, fillo de Laconeo, porque ocupaba Laconeo o asento do seu pai e gobernaba ao pobo ese ano. 

20 E empezou a haber homes inspirados do ceo e enviados, que andaron entre o pobo en toda a terra, predicando e testificando intrepidamente dos pecados e iniquidades do pobo, e testificándolles concernente á redención que o Señor faría polo seu pobo, ou noutros termos, a resurrección de Cristo; e testificaron intrepidamente acerca da súa morte e as súas padecementos. 

21 E houbo moitos dos do pobo que se enfadaron en extremo por mor daqueles que testificaban destas cousas; e os que se enfadaban eran principalmente os xuíces superiores e aqueles que foran sumos sacerdotes e avogados; si, todos aqueles que eran avogados irritáronse contra os que daban testemuño destas cousas. 

22 E non había avogado, nin xuíz, nin sumo sacerdote, que tivese o poder para condenar á morte a unha persoa, a menos que o gobernador da terra asinase a sentenza. 

23 E houbo moitos daqueles que testificaron das cousas concernentes a Cristo, e que testificaron intrepidamente, a quen os xuíces prenderon e executaron secretamente, de modo que o coñecemento da súa morte non chegou ao gobernador da terra senón ata logo de estar mortos. 

24 E agora ben, velaquí, isto era contrario ás leis da terra, que se lle quitase a vida a un home a menos que se tivese autorización do gobernador da terra. 

25 Xa que logo, presentouse unha queixa na terra de Zaraenla, ante o gobernador da terra, contra eses xuíces que habían condenado á morte aos profetas do Señor en contravención da lei. 

26 E sucedeu que os tomaron e leváronos ante o xuíz para ser xulgados do crime que habían labor, segundo a lei que fora dada polo pobo. 

27 E aconteceu que aqueles xuíces tiñan moitos amigos e parentes; e o resto, si, case todos os avogados e sumos sacerdotes xuntáronse e uníronse aos parentes daqueles xuíces que ían ser xulgados segundo a lei. 

28 E fixeron convenio uns con outros, si, ese convenio que impuñan os da antigüidade, convenio que o diaño deu e administrou para combinarse contra toda rectitude. 

29 De modo que se combinaron contra o pobo do Señor, e fixeron convenio de destruílo e de librar do poder da xustiza, que estaba a piques de administrarse de acordo coa lei, a aqueles que eran culpables de asasinato. 

30 E desafiaron a lei e os dereitos da súa patria; e fixeron convenio un con outro de destruír ao gobernador e de establecer un rei sobre a terra, a fin de que xa non fose libre, senón que estivese suxeita a reis.


== Capítulo 7 ==
''Asasinan ao xuíz superior, destrúen o goberno, e o pobo divídese en tribos-Xacob, un anticristo, chega a ser rei dunha confederación de tribos-Nefi predica o arrepentimento e a fe en Cristo-Anxos lle ministran diariamente e el levanta ao seu irmán dos mortos-Moitos arrepíntense e son bautizados. Aproximadamente 30-33 d.C.''

1 Agora ben, velaquí, mostrareivos que non estableceron rei na terra; pero neste mesmo ano, si, no ano trinta, destruíron sobre o asento xudicial, si, asasinaron ao xuíz superior da terra. 

2 E houbo división entre o pobo, uns en contra doutros; e separáronse os uns dos outros en tribos, cada home segundo a súa familia e os seus parentes e amigos; e así destruíron o goberno da terra. 

3 E cada tribo nomeou a un xefe ou caudillo para que a gobernase; e así se converteron en tribos e xefes de tribos. 

4 E velaquí, non había home entre eles que non tivese moita familia e moitos parentes e amigos; xa que logo, as súas tribos chegaron a ser sumamente grandes. 

5 E fíxose todo isto, e aínda non había guerras entre eles; e toda esta iniquidade viñera sobre o pobo porque se entregou ao poder de Satanás. 

6 E foron destruídos os regulamentos do goberno, debido ás combinacións secretas dos amigos e parentes daqueles que asasinaran aos profetas. 

7 E causaron unha forte contención na terra, ao grao de que case toda a parte máis xusta do pobo volveuse inicua; si, entre eles non había senón uns poucos homes xustos. 

8 E así, non transcorreran nin seis anos, cando xa a maior parte do pobo habíase apartado do seu rectitude, como o can que volve ao seu vómito, ou a porca a revolcarse no lodo. 

9 E os desta combinación secreta, que trouxeran tan grande iniquidade sobre o pobo, reuníronse e puxeron á cabeza deles a un home que chamaban Xacob; 

10 e chamárono o seu rei; xa que logo, quedou constituído en rei desta banda perversa; e era un dos principais que alzaran a voz contra os profetas que testificaron de Xesús. 

11 E sucedeu que non eran tan fortes en número como o eran as tribos do pobo, que se mantiñan unidas, salvo que eran os seus xefes os que establecían as súas leis, cada cal segundo a súa tribo; no entanto, eran inimigos; pero a pesar de que non eran unha xente xusta, estaban unidos, con todo, no seu odio polos que fixeran pacto para destruír o goberno.

12 Polo que Xacob, vendo que os seus inimigos eran máis numerosos que eles, sendo rei da banda, mandou, xa que logo, aos do seu pobo que fuxisen á parte máis afastada do norte, e alí establecesen un reino para si mesmos, ata que se unisen a eles os disidentes (porque os halagó, dicíndolles que habería moitos disidentes), e tivesen a forza suficiente para loitar contra as tribos do pobo; e así o fixeron. 

13 E foi tan rápida a súa marcha, que non se puido impedir ata que xa avanzaran fose do alcance do pobo. E así concluíu o ano trinta; e así se achaban os asuntos do pobo de Nefi. 

14 E aconteceu que no ano trinta e un achábanse divididos en tribos, cada home segundo a súa familia, parentes e amigos; no entanto, chegaran a un acordo de que non irían á guerra uns contra outros; pero non estaban unidos no que concernía ás súas leis e o seu sistema de goberno, porque se estableceron segundo a vontade dos que eran os seus xefes e os seus caudillos. Pero si estableceron leis moi estritas de que unha tribo non debía agraviar a outra; de modo que ata certo punto tiveron paz na terra; no entanto, os seus corazóns apartáronse do Señor o seu Deus, e apedraban aos profetas e botábanos fóra de entre eles. 

15 E sucedeu que Nefi ?habéndoo visitado anxos, e tamén a voz do Señor; xa que logo, habendo visto anxos, e sendo testemuña ocular, e habéndoselle dado poder para saber concernente ao ministerio de Cristo, e sendo tamén testemuña ocular do rápido retroceso do pobo da rectitude ás súas iniquidades e abominacións; 

16 aflixido, pois, pola dureza dos seus corazóns e a ceguedad das súas mentes? saíu entre eles ese mesmo ano, e empezou a proclamar, ousadamente, o arrepentimento e a remisión dos pecados por medio da fe no Señor Xesucristo. 

17 E lles ministró moitas cousas a eles; e non todas pódense escribir, e parte delas non bastaría; xa que logo, non se escriben neste libro. E Nefi ministró con poder e gran autoridade. 

18 E aconteceu que se enfadaron con el, si, porque tiña maior poder que eles; pois non era posible que descreran as súas palabras, pois tan grande era a súa fe no Señor Xesucristo que anxos lle ministraban diariamente. 

19 E no nome de Xesús botaba fose demos e espíritos inmundos; e aínda levantou a un irmán seu dos mortos, despois que o pobo hóuboo apedrado e matado. 

20 E o pobo viuno e presenciouno, e irritouse contra el por mor do seu poder; e tamén obrou el moitos outros milagres no nome de Xesús á vista do pobo. 

21 E aconteceu que concluíu o ano trinta e un, e non houbo senón uns poucos que se converteron ao Señor; pero cantos se converteron, manifestaron en verdade ao pobo que os visitou o poder e o Espírito de Deus que había en Xesucristo, en quen crían. 

22 E todos aqueles de quen botaron demos, e foron sanados das súas enfermidades e as súas doenzas, manifestaron con toda verdade ao pobo que o Espírito de Deus obrara neles, e que foran sanados; e tamén mostraron sinais e efectuaron algúns milagres entre o pobo. 

23 E así concluíu o ano trinta e dous tamén. E ao principiar o ano trinta e tres, Nefi clamou aos do pobo, e predicoulles o arrepentimento e a remisión de pecados. 

24 Agora ben, quixese que recordásedes tamén, que non houbo nin un dos que chegaron a arrepentirse que non fose bautizado na auga. 

25 Xa que logo, Nefi ordenou a homes a este ministerio, a fin de que cantos viñesen a eles fosen bautizados na auga; e isto como atestación e testemuño ante Deus, e para o pobo, de que se arrepentiron e recibiran a remisión dos seus pecados. 

26 E houbo moitos, ao comezar este ano, que se bautizaron para arrepentimento; e así pasou a maior parte do ano.

== Capítulo 8 ==
''Tempestades, terremotos, incendios, bulebules e convulsións naturais testifican da crucifixión de Cristo-Moitas persoas son destruídas-As tebras cobren a terra durante tres días-Os sobrevivientes lamentan o seu destino. Aproximadamente 33-34 d.C.''

1 Agora ben, aconteceu que segundo os nosos anais, e sabemos que son verdadeiros, porque, velaquí, un home xusto levaba os anais, porque en verdade fixo moitos milagres no nome de Xesús, e non había home algún que puidese facer un milagre no nome de Xesús, a menos que estivese enteiramente limpo da súa iniquidade; 
2 sucedeu, pois, que se este home non se equivocou no cálculo do noso tempo, o ano trinta e tres pasara; 

3 e o pobo púxose a agardar con gran anhelo o sinal que dera o profeta Samuel o Lamanita, si, a ocasión en que habería tres días de tebras sobre a face da terra.

4 E empezaron a xurdir graves dúbidas e disputas entre o pobo, a pesar de tantos sinais que se manifestaron.
 
5 E sucedeu que no ano trinta e catro, no cuarto día do primeiro mes, desatouse unha gran tormenta, como xamais se coñeceu en toda a terra. 

6 E houbo tamén unha grande e horrenda tempestade; e houbo terribles tronos de tal modo que sacudían toda a terra coma se estivese a piques de dividirse. 

7 E houbo lóstregos extremadamente resplandecentes, como nunca se viron en toda a terra. 

8 E incendiouse a cidade de Zaraenla. 

9 E afundiuse a cidade de Moroni nas profundidades do mar, e os seus habitantes afogáronse. 

10 E amontoouse a terra sobre a cidade de Moronía, de modo que en lugar da cidade, apareceu unha enorme montaña. 

11 E houbo unha destrución grande e terrible na terra do sur. 

12 Pero velaquí, houbo unha destrución moito máis grande e terrible na terra do norte; pois velaquí, toda a face da terra foi alterada por causa da tempestade, e os bulebules, e os tronos, e os lóstregos, e os sumamente violentos tremores de toda a terra; 

13 e romperon as calzadas, e desniveláronse os camiños, e moitos terreos chairos fixéronse escabrosos. 

14 E afundíronse moitas grandes e notables cidades, e moitas incendiáronse, e moitas foron sacudidas ata que os seus edificios caeron a terra, e os seus habitantes morreron, e os sitios quedaron abatidos. 

15 E houbo algunhas cidades que permaneceron; pero o dano que sufriron foi sumamente grande, e moitos dos seus habitantes morreron. 

16 E houbo algúns que foron arrebatados polo bulebule; e ninguén sabe onde foron a parar, só saben que foron arrebatados. 

17 E así quedou desfigurada a superficie de toda a terra por motivo das tempestades, e os tronos, e os lóstregos, e os tremores de terra. 

18 E velaquí, as rocas partíronse; foron despedazadas sobre a superficie de toda a terra, de tal modo que se acharon feitas pedazos, e partidas e fendidas, sobre toda a face da terra. 

19 E aconteceu que cando cesaron os tronos, e os lóstregos, e a tormenta, e a tempestade, e os tremores da terra ?pois velaquí, duraron como unhas tres horas; e algúns dixeron que foi máis tempo; no entanto, todas estas grandes e terribles cousas aconteceron no espazo dunhas tres horas? velaquí, entón houbo tebras sobre a face da terra. 

20 E sucedeu que houbo densa escuridade sobre toda a face da terra, de tal xeito que os habitantes que non caeran podían sentir o vapor de tebras; 

21 e non podía haber luz por causa da escuridade, nin velas, nin fachos; nin podía acenderse o lume coa súa leña miúda e ben seca, de modo que non podía haber ningunha luz. 

22 E non se vía luz algunha, nin lume, nin albisque, nin o sol, nin a lúa, nin as estrelas, por ser tan densos os vapores de escuridade que había sobre a face da terra. 

23 E sucedeu que durou polo espazo de tres días, de modo que non se viu ningunha luz; e houbo grandes lamentacións, berros e choros continuamente entre todo o pobo; si, grandes foron os xemidos do pobo por motivo das tebras e a gran destrución que lles sobreveu. 

24 E nun lugar oíaselles lamentarse, dicindo: ¡Ó, se nos arrepentimos antes deste grande e terrible día, e entón salváronse os nosos irmáns, e non se queimaron naquela gran cidade de Zaraenla! 

25 E noutro lugar oíaselles queixarse e lamentarse, dicindo: ¡Ó, se nos arrepentimos antes deste grande e terrible día, e non matásemos e apedrado e botado fóra aos profetas, entón as nosas nais e as nosas belas fillas e os nosos nenos serían preservados, e non enterrados nesa gran cidade de Moronía! E así, grandes e terribles eran os xemidos do pobo.

== Capítulo 9 ==
''No medio das tebras, a voz de Cristo proclama a destrución de moitas persoas e cidades por motivo das súas iniquidades-Cristo tamén proclama a súa propia divindade, anuncia que a lei de Moisés cumpriuse e invita aos homes a vir a El e ser salvos. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E sucedeu que se oíu unha voz entre todos os habitantes da terra, por toda a superficie desta terra, clamando: 

2 ¡Ai, ai, ai deste pobo! ¡Ai dos habitantes de toda a terra, a menos que se arrepintan; porque o diaño rise e os seus anxos se alegran, por mor da morte dos belos fillos e fillas do meu pobo; e é por motivo das súas iniquidades e abominacións que caeron! 

3 Velaquí, queimei con lume a gran cidade de Zaraenla, e os habitantes dela. 

4 E velaquí, fixen que esa gran cidade de Moroni afúndase nas profundidades do mar, e que se afoguen os seus habitantes. 

5 E velaquí, cubrín de terra esa gran cidade de Moronía, e os habitantes dela, para ocultar as súas iniquidades e as súas abominacións de ante min face, para que o sangue dos profetas e dos santos non ascenda máis ata min en contra deles. 

6 E velaquí, fixen que se afundise a cidade de Xilgal, e que os seus habitantes fosen sepultados no profundo da terra; 

7 si, e a cidade de Oníah e os seus habitantes, e a de Mocum e os seus habitantes, e a cidade de Xerusalén e os seus habitantes; e fixen que as augas ocupen os seus lugares, para ocultar as súas maldades e abominacións de ante min face, a fin de que o sangue dos profetas e dos santos non suba máis ata min en contra deles. 

8 E velaquí, a cidade de Gadiandi, e a cidade de Gadiomna, e a cidade de Jacob, e a cidade de Gimgimno, todas estas fixen que se afundan e formei lomas e vales no seu lugar; e enterrei aos seus habitantes nas entrañas da terra para ocultar as súas maldades e abominacións de ante min face, para que o sangue dos profetas e dos santos non ascenda máis ata min en contra deles. 

9 E velaquí, esa gran cidade de Jacobugat, onde habitaba o pobo do rei Jacob, fixen queimar con lume por causa dos seus pecados e as súas iniquidades que sobrepujaban a toda a iniquidade da terra enteira, por motivo dos seus secretos asasinatos e combinacións; porque foron eles os que destruíron a paz do meu pobo e o goberno da terra; xa que logo, fíxenos queimar, para destruílos de ante min face, para que o sangue dos profetas e dos santos non ascenda máis ata min en contra deles. 

10 E velaquí, fixen que sexan queimadas con lume a cidade de Lamán, e a cidade de Xos, e a cidade de Gad, e a cidade de Quixcúmen, e os habitantes delas, polas súas maldades ao botar fóra aos profetas e apedrear aos que enviei para declararlles concernente ás súas iniquidades e as súas abominacións. 

11 E por habelos expulsado a todos, de modo que non había xustos entre eles, enviei lume e destruínos, para que as súas maldades e as súas abominacións quedasen ocultas de ante min face, a fin de que o sangue dos profetas e dos santos que enviei entre eles non clamase a min desde a terra en contra deles. 

12 E fixen que vingan moitas grandes destrucións sobre esta terra, e sobre este pobo, por mor da súa iniquidade e as súas abominacións. 

13 ¡Oh vós, todos os que fostes preservados porque fostes máis xustos que eles!, non vos volveredes a min agora, e arrepentirédesvos dos vosos pecados, e converterédesvos para que eu vos sane? 

14 Si, en verdade dígovos que se vides a min, teredes vida eterna. Velaquí, o meu brazo de misericordia esténdese cara a vós; e a calquera que veña, eu recibireino; e benditos son os que veñen a min. 

15 Velaquí, son Xesucristo, o Fillo de Deus. Eu creei os ceos e a terra, e todas as cousas que neles hai. Era co Pai desde o principio. Eu son no Pai, e o Pai en min; e en min ha glorificado o Pai o seu nome. 

16 Vin aos meus, e os meus non me recibiron. E as Escrituras concernentes á miña vinda cumpríronse. 

17 E a cantos me recibiron, concedinlles chegar a ser fillos de Deus; e 
así farei eu con cantos crean no meu nome, porque velaquí, a redención vén por min, e en min cumpriuse a lei de Moisés. 

18 Eu son a luz e a vida do mundo. Son o Alfa e a Omega, o principio e o fin. 

19 E vós xa non me ofreceredes máis o derramamiento de sangue; si, os vosos sacrificios e os vosos holocaustos cesarán, porque non aceptarei ningún dos vosos sacrificios nin os vosos holocaustos. 

20 E ofrecerédesme como asacrificio un corazón quebrantado e un espírito contrito. E ao que veña a min cun corazón quebrantado e un espírito contrito, bautizareino con lume e co Espírito Santo, así como os lamanitas foron bautizados con lume e co Espírito Santo ao tempo do seu conversión, por motivo da súa fe en min, e non o souberon. 

21 Velaquí, vin ao mundo para traer redención ao mundo, para salvar ao mundo do pecado. 

22 Xa que logo, ao que se arrepentir e viñer a min como un neno pequeniño, eu recibireino, porque de tállelos é o reino de Deus. Velaquí, por estes dei a miña vida, e volvina a tomar; así pois, arrepentídevos e vide a min, vós, extremos da terra, e sede salvos.

== Capítulo 10 ==
''Raíña o silencio na terra durante moitas horas-A voz de Cristo promete xuntar aos do seu pobo así como a galiña xunta ás súas polluelos-A parte máis xusta do pobo é preservada. Aproximadamente 34-35 d.C.''

1 E velaquí, aconteceu que todos os habitantes da terra oíron estas palabras, e foron testemuñas diso. E logo destas palabras, houbo silencio na terra polo termo de moitas horas; 

2 porque tan grande foi o asombro dos do pobo, que cesaron de lamentarse e de gemir pola perda dos seus parentes que pereceran; de maneira que houbo silencio en toda a terra polo espazo de moitas horas. 

3 E aconteceu que chegou de novo unha voz ao pobo, e todo o pobo oíu e deu testemuño dela, que dicía: 

4 ¡Oh pobo destas grandes cidades que caeron, que sodes descendentes de Jacob, si, que sodes da casa de Israel, cantas veces xunteivos como a galiña xunta as súas polluelos baixo as ás, e nutrinvos! 

5 E ademais, ¡cantas veces xuntouvos como a galiña xunta as súas polluelos baixo as ás, oh pobo da casa de Israel que caestes; si, oh pobo da casa de Israel, que habitades en Xerusalén, así como vós os que caestes; si, cantas veces xuntouvos como a galiña xunta as súas polluelos, e non quixestes! 

6 ¡Oh vós da casa de Israel, a quen preservei, cantas veces xuntareivos como a galiña xunta as súas polluelos baixo as ás, se vos arrepentides e volvedes a min con íntegro propósito de corazón! 

7 Pero se non, oh casa de Israel, os lugares das túas habitacións serán feitos desertos ata a época do cumprimento do convenio feito cos teus pais. 

8 E sucedeu que despois que a xente houbo oído estas palabras, velaquí, empezaron a chorar e a gemir outra vez pola perda dos seus parentes e amigos. 

9 E aconteceu que así pasaron os tres días. E era a mañá, e disipouse a escuridade de sobre a face da terra, e cesou a terra de tremer, e deixaron de hendirse as rocas, e terminaron os espantosos gemidos, e acabáronse todos os sons tumultuosos. 

10 E integrouse a terra outra vez, e afirmouse; e cesaron os queixumes, e o choro, e os gemidos dos que quedaron vivos; e o seu choro tornouse en gozo, e as súas lamentacións en encomios e en acción de grazas ao Señor Xesucristo, o seu Redentor. 

11 E ata aquí cumpríronse as Escrituras que os profetas declararan. 

12 E foi a parte máis xusta do pobo a que se salvou, e foron os que recibiron aos profetas e non os apedrearon; e foron os que non verteran o sangue dos santos, os que non morreron. 

13 E foron preservados e non foron afundidos e sepultados na terra; nin foron afogados nas profundidades do mar; nin foron queimados polo lume, nin morreron esmagados baixo algún peso; nin foron arrebatados polo bulebule; nin foron dominados polo vapor de fume e de obscuridad. 

14 E agora ben, quen lea, entenda; o que teña as Escrituras, escudríñelas, e vexa e considere se todas estas mortes e destrucións causadas polo lume, e polo fume, e polas tempestades, e polos bulebules, e pola terra que se abriu para recibilos, e todas estas cousas, non son para dar cumprimento ás profecías de moitos dos santos profetas. 

15 Velaquí, dígovos: Si, moitos testificaron destas cousas á vinda de Cristo, e matáronos porque testificaron destas cousas. 

16 Si, o profeta Zenós testificou destas cousas, e tamén Zenoc falou concernente a elas, porque eles testificaron particularmente tocante a nós, que somos o resto da súa posteridade. 

17 Velaquí, o noso pai Jacob tamén testificou concernente a un resto da posteridade de José. E velaquí, non somos un resto da posteridade de José? E estas cousas que testifican de nós, non están escritas nos ferros de bronce que o noso pai Lehi trouxo de Xerusalén? 

18 E sucedeu que á conclusión do ano trinta e catro, velaquí, mostrareivos que aos do pobo de Nefi que foron preservados, e tamén a aqueles que foran chamados lamanitas, que foran preservados, fóronlles manifestados grandes favores, e derramáronse grandes bendicións sobre a súa cabeza, ao grao que pouco logo da ascensión de Cristo ao ceo, el verdadeiramente manifestouse a eles, 

19 mostrándolles o seu corpo e exercendo o seu ministerio a favor deles; e máis adiante farase unha relación do seu ministerio. Xa que logo, conclúo as miñas palabras por agora. 


Xesucristo manifestouse aos do pobo de Nefi, mentres se achaba reunida a multitude na terra de Abundancia, e lles ministró; e deste xeito manifestóuselles. 
Comprende os capítulos 11 ao 26 inclusive.

== Capítulo 11 ==
''O Pai dá testemuño do seu Fillo Amado-Cristo aparece e proclama o seu expiación-Os do pobo palpan as marcas das feridas nas súas mans, nos seus pés e no seu costado-A multitude exclama ¡Hosanna!-El establece o método e o xeito do bautismo-O espírito de contención é do diaño-A doutrina de Cristo é que os homes deben crer, ser bautizados e recibir o Espírito Santo. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E aconteceu que se achaba reunida unha gran multitude do pobo de Nefi nos arredores do templo que se atopaba na terra de Abundancia, e estaban marabillándose e asombrándose entre si, e mostrándose os uns aos outros o grande e marabilloso cambio que se verificou. 

2 E tamén estaban conversando acerca deste Xesucristo, de quen se deu o sinal tocante á súa morte. 

3 E aconteceu que mentres así conversaban, uns con outros, oíron unha voz coma se viñese do ceo; e miraron ao redor, porque non entenderon a voz que oíron; e non era unha voz áspera nin unha voz forte; no entanto, e a pesar de ser unha voz suave, penetrou ata o máis profundo dos que a oíron, de tal modo que non houbo parte do seu corpo que non fixese estremecer; si, penetroulles ata a alma mesma, e fixo arder os seus corazóns. 

4 E sucedeu que de novo oíron a voz, e non a entenderon. 

5 E novamente por terceira vez oíron a voz, e aguzaron o oído para escoitala; e tiñan a vista fixa en dirección do son; e miraban atentamente cara ao ceo, de onde viña o son. 

6 E velaquí, a terceira vez entenderon a voz que oíron; e díxolles: 

7 Velaquí ao meu Fillo Amado, en quen me comprazo, en quen hei glorificado o meu nome: a el oíde. 

8 E aconteceu que ao entender, dirixiron a vista cara ao ceo outra vez; e velaquí, viron a un Home que descendía do ceo; e estaba vestido cunha túnica branca; e descendeu e púxose no medio deles. E os ollos de toda a multitude fixáronse nel, e non se atreveron a abrir a boca, nin sequera o un ao outro, e non sabían o que significaba, porque supuñan que era un anxo que se lles había aparecido. 

9 E aconteceu que estendeu a man, e falou ao pobo, dicindo: 

10 Velaquí, eu son Xesucristo, de quen os profetas testificaron que viría ao mundo. 
11 E velaquí, son a luz e a vida do mundo; e bebín da amarga copa que o Pai deume, e hei glorificado ao Pai, tomando sobre min os pecados do mundo, co cal sometinme á vontade do Pai en todas as cousas desde o principio. 

12 E sucedeu que cando Xesús houbo falado estas palabras, toda a multitude caeu ao chan; pois recordaron que se profetizou entre eles que Cristo se lles manifestaría logo da súa ascensión ao ceo. 

13 E ocorreu que lles falou o Señor, dicindo: 

14 Levantádevos e vide a min, para que metades as vosas mans no meu costado, e para que tamén palpedes as marcas dos cravos nas miñas mans e nos meus pés, a fin de que saibades que son o Deus de Israel, e o Deus de toda a terra, e que fun morto polos pecados do mundo. 

15 E aconteceu que os da multitude adiantáronse e meteron as mans no seu costado, e palparon as marcas dos cravos nas súas mans e nos seus pés; e isto fixeron, indo un por un, ata que todos houberon chegado; e viron cos ollos e palparon coas mans, e souberon con certeza, e deron testemuño de que era el, de quen escribiran os profetas que había de vir. 

16 E cando todos houberon ido e comprobado por si mesmos, exclamaron a unha voz, dicindo: 

17 ¡Hosanna! ¡Bendito sexa o nome do Máis Alto Deus! E caeron aos pés de Xesús, e adorárono. 

18 E aconteceu que lle falou a Nefi (porque Nefi achábase entre a multitude), e mandoulle que se achegase. 

19 E levantouse Nefi, e achegouse e inclinouse ante o Señor, e bicoulle os pés. 

20 E o Señor mandoulle que se levantase; e levantouse e púxose de pé ante el. 

21 E o Señor díxolle: Douche poder para que bautices aos deste pobo cando eu ascenda ao ceo outra vez. 

22 E ademais, o Señor chamou a outros, e faloulles de igual xeito, e deulles poder para bautizar. E díxolles: Deste xeito bautizaredes; e non haberá disputas entre vós. 

23 De certo dígovos que a quen se arrepintan dos seus pecados por mor das vosas palabras, e desexen ser bautizados no meu nome, deste xeito bautizarédelos: Velaquí, descenderedes e, estando de pé na auga, no meu nome bautizarédelos. 

24 E velaquí, estas son as palabras que pronunciaredes, chamándoos polo seu nome, dicindo: 

25 Habéndoseme dado autoridade de Xesucristo, eu bautízoche no nome do Pai, e do Fillo, e do Espírito Santo. Amén. 

26 E entón mergullarédelos na auga, e sairedes da auga. 

27 E segundo este xeito bautizaredes no meu nome, porque velaquí, de certo dígovos que o Pai, e o Fillo, e o Espírito Santo son un; e eu son no Pai, e o Pai en min, e o Pai e eu somos un. 

28 E de acordo co que vos mandei, así bautizaredes; e non haberá disputas entre vós, como ata agora houbo; nin haberá disputas entre vós concernentes aos puntos da miña doutrina, como ata aquí as houbo. 

29 Porque en verdade, en verdade dígovos que aquel que ten o espírito de contención non é meu, senón é do diaño, que é o pai da contención, e el irrita os corazóns dos homes, para que contendan con ira uns con outros. 

30 Velaquí, esta non é a miña doutrina, axitar con ira o corazón dos homes, o un contra o outro; así a todo a miña doutrina é esta, que se acaben tales cousas. 

31 Velaquí, en verdade, en verdade dígovos que vos declararei a miña doutrina. 

32 E esta é a miña doutrina, e é a doutrina que o Pai deume; e eu dou testemuño do Pai, e o Pai dá testemuño de min, e o Espírito Santo dá testemuño do Pai e de min; e eu testifico que o Pai manda a todos os homes, en todo lugar, que se arrepintan e crean en min. 

33 E calquera que crea en min, e sexa bautizado, este será salvo; e son eles os que herdarán o reino de Deus. 

34 E quen non crea en min, nin sexa bautizado, será condenado. 

35 De certo, de certo dígovos que esta é a miña doutrina, e do Pai eu dou testemuño dela; e quen en min cre, tamén cre no Pai; e o Pai testificaralle a el de min, porque o visitará con lume e co Espírito Santo. 

36 E así dará o Pai testemuño de min, e o Espírito Santo daralle testemuño do Pai e de min, porque o Pai, e eu, e o Espírito Santo somos un. 

37 E tamén vos digo que debedes arrepentirvos, e volvervos como un neno pequeniño, e ser bautizados no meu nome, ou de ningún xeito recibiredes estas cousas. 

38 E outra vez dígovos que debedes arrepentirvos, e ser bautizados no meu nome, e volvervos como un neno pequeniño, ou de ningún modo herdaredes o reino de Deus. 

39 De certo, de certo dígovos que esta é a miña doutrina; e os que edifican sobre isto, edifican sobre a miña roca, e as portas do inferno non prevalecerán en contra deles. 

40 E quen declaren máis ou menos que isto, e establézano como a miña doutrina, talles proceden do mal, e non están fundados sobre a miña roca; senón que edifican sobre un cimento de area, e as portas do inferno estarán abertas para recibilos, cando vingan as inundacións e azóutenos os ventos. 

41 Xa que logo, ide a este pobo, e declarade as palabras que falei, ata os extremos da terra.

== Capítulo 12 ==
''Xesús chama aos Doce e os comisiona-Pronuncia ante os nefitas un discurso semellante ao Sermón do Monte-Expón as Bienaventuranzas-Os seus ensinos superan a lei de Moisés e teñen precedencia sobre ela-Manda aos homes que sexan perfectos, así como El e o seu Pai son perfectos-Compárese con Mateo 5. Aproximadamente 34 d.C.'' 

1 E aconteceu que cando Xesús houbo falado estas palabras a Nefi e aos que foran chamados (e chegaba a doce o número dos que foran chamados, e recibiron o poder e a autoridade para bautizar), velaquí, el estendeu a man cara á multitude, e proclamoulles, dicindo: Bienaventurados sodes se prestades atención ás palabras destes doce que eu escollín de entre vós para exercer o seu ministerio en ben de vós e ser os vosos servos; e a eles deilles poder para que vos bauticen na auga; e despois que sexades bautizados na auga, velaquí, bautizareivos con lume e co Espírito Santo. Xa que logo, bienaventurados sodes se credes en min e sodes bautizados, despois que me vistes e sabedes que eu son. 

2 E tamén, máis bienaventurados son aqueles que crean nas vosas palabras por razón de que testificaredes que me vistes e que sabedes que eu son. Si, bienaventurados son os que crean nas vosas palabras, e descendan ao profundo da humildade e sexan bautizados, porque serán visitados con lume e co Espírito Santo, e recibirán unha remisión dos seus pecados. 

3 Si, bienaventurados son os pobres en espírito que veñen a min, porque deles é o reino dos ceos. 

4 E ademais, bienaventurados son todos os que choran, porque eles serán consolados. 

5 E bienaventurados son os mansos, porque eles herdarán a terra. 

6 E bienaventurados son todos os que padecen fame e sede de rectitud, porque eles serán cheos do Espírito Santo. 

7 E bienaventurados son os misericordiosos, porque eles alcanzarán misericordia. 

8 E bienaventurados son todos os de corazón puro, porque eles verán a Deus. 

9 E bienaventurados son todos os pacificadores, porque eles serán chamados fillos de Deus. 

10 E bienaventurados son todos os que son perseguidos por causa do meu nome, porque deles é o reino dos ceos. 

11 E bienaventurados sodes cando pola miña causa os homes vos vituperen e persíganvos, e falsamente digan toda clase de mal contra vós; 

12 porque teredes gran gozo e alegrarédesvos en extremo, pois grande será o voso galardón nos ceos; porque así perseguiron aos profetas que foron antes de vós. 

13 De certo, de certo dígovos que vos dou a vós ser o sal da terra; pero se o sal perde o seu sabor, con que será salgada a terra? De alí en diante o sal non servirá para nada senón para ser botada fose e hollada polos homes. 

14 En verdade, en verdade dígovos que vos dou a vós ser a luz deste pobo. Unha cidade que se asenta sobre un outeiro non se pode ocultar. 

15 Velaquí, acenden os homes unha vela e pona debaixo dun almud? Non, senón nun candelero; e dá luz a todos os que están na casa; 

16 polo tanto, así alume a vosa luz diante deste pobo, de modo que vexan as vosas boas obras, e glorifiquen ao voso Pai que está nos ceos. 

17 Non pensedes que vin para abrogar a lei nin os profetas. Non vin para abrogar, senón para cumprir; 

18 porque en verdade dígovos que nin unha xota nin unha acuse pasou da lei, senón en min toda cumpriuse. 

19 E velaquí, deivos a lei e os mandamentos do meu Pai para que creades en min, que vos arrepintades dos vosos pecados e vingades a min cun corazón quebrantado e un espírito contrito. Velaquí, tedes os mandamentos ante vós, e a lei cumpriuse. 

20 Xa que logo, vide a min e sede salvos; porque en verdade dígovos que a menos que gardedes os meus mandamentos, que agora vos dei, de ningún modo entraredes no reino dos ceos. 

21 oístes que foi dito polos de tempos antigos, e tamén o tedes escrito ante vós: Non matarás; e calquera que matar estará exposto ao xuízo de Deus. 

22 Pero eu dígovos que quen se enoje co seu irmán corre perigo do seu xuízo. E calquera que diga ao seu irmán: Raca, quedará exposto ao concilio; e o que lle diga: Insensato, estará en perigo do lume do inferno. 

23 Xa que logo, se vés a min, ou desexas vir a min, e acórdasche de que o teu irmán ten algo contra ti, 

24 ve logo ao teu irmán, e reconcíliache primeiro con el, e logo ven a min con íntegro propósito de corazón, e eu recibireiche. 

25 Reconcíliache canto antes co teu adversario, mentres che atopes no camiño con el, non sexa que en calquera momento préndache, e sexas botado no cárcere. 

26 En verdade, en verdade dígoche que de ningún modo sairás de alí ata que pagues o último senine. E mentres che aches na prisión, poderás pagar aínda sequera un senine? De certo, de certo dígoche que non. 

27 Velaquí, foi escrito polos antigos que non cometerás adulterio; 

28 mais eu dígovos que quen mire a unha muller para cobizala xa cometeu adulterio no seu corazón. 

29 Velaquí, douvos o mandamento de que non permitades que ningunha destas cousas entre no voso corazón, 

30 porque mellor é que vos privedes destas cousas, tomando así a vosa cruz, que ser arroxados no inferno. 

31 foi escrito, que quen repudiar á súa esposa, déalle carta de divorcio. 

32 En verdade, en verdade dígovos que o que repudie á súa esposa, salvo por causa de fornicación, fai que ela cometa adulterio; e calquera que case coa divorciada, comete adulterio. 

33 E ademais está escrito: Non che perjurarás, senón que cumprirás ao Señor os teus xuramentos; 

34 mais en verdade, en verdade dígovos: Non xuredes de ningún xeito; nin polo ceo, porque é o trono de Deus; 

35 nin pola terra, porque é o estrado dos seus pés; 

36 nin tampouco xurarás pola túa cabeza, porque non podes facer negro ou branco un só cabelo; 

37 así a todo, sexa voso falar: Si, si; Non, non; porque o que sexa máis que isto, é malo. 

38 E velaquí, está escrito: Ollo por ollo e dente por dente; 

39 mais eu dígovos que non debedes resistir ao mal, así a todo ao que che fira na fazula dereita, vólvelle tamén a outra. 

40 E se alguén che demanda ante a lei, e quítache a túnica, déixalle tamén a capa. 

41 E quen che obrigue a ir unha milla, ve con el dúas. 

42 Ao que che pida, dálle; e ao que queira de ti tomar prestado, non llo rehúses. 

43 E velaquí, está escrito tamén que amarás ao teu próximo, e aborrecerás ao teu inimigo; 

44 mais velaquí, eu dígovos: Amade aos vosos inimigos, bendicide aos que vos maldín, facede ben aos que vos aborrecen, e orad polos que vos ultrajan e perséguenvos; 

45 para que sexades fillos do voso Pai que está nos ceos; pois el fai saír o seu sol sobre os malos e sobre os bos. 

46 Xa que logo, estas cousas que existían na antigüidade, que se achaban baixo a lei, cumpríronse todas en min. 

47 As cousas antigas pasaron, e todas as cousas volvéronse novas. 

48 Xa que logo, quixese que fósedes perfectos así como eu, ou como o voso Pai que está nos ceos é perfecto.

== Capítulo 13 ==
''Xesús ensina aos nefitas o xeito de orar-Deben acumular tesouros nos ceos-Manda aos Doce que no seu ministerio non se afanen polas cousas temporais-Compárese con Mateo 6. Aproximadamente 34 d.C.''

1 En verdade, en verdade dígovos, quixese que désedes esmolas aos pobres; mais gardádevos de dar as vosas esmolas diante dos homes para ser vistos deles; doutro xeito, ningún galardón tedes do voso Pai que está nos ceos. 

2 Xa que logo, cando fagades a vosa esmola, non toquedes trompeta diante de vós, como o fan os hipócritas nas sinagogas e nas rúas, para ter gloria dos homes. En verdade dígovos que xa teñen a súa recompensa. 

3 Mais cando ti fagas esmola, non saiba a túa man esquerda o que fai a túa dereita; 

4 a fin de que a túa esmola sexa en segredo; e o teu Pai que ve no secreto, recompensarache en público. 

5 E cando ores, non sexas como os hipócritas, porque lles gusta orar de pé nas sinagogas e nas esquinas das rúas, para ser vistos dos homes. En verdade dígovos que xa teñen a súa recompensa. 

6 Mais ti, cando ores, entra no teu aposento, e cando peches a porta, ora ao teu Pai que está en segredo; e o teu Pai, que ve no secreto, recompensarache en público. 

7 E ao orar, non usedes vas repeticións, como os pagáns; pois eles cren que pola súa moita parlería serán oídos. 

8 Non sexades, xa que logo, como eles; porque o voso Pai sabe as cousas que necesitades antes que lle pidades. 

9 Deste xeito, pois, orad: Pai noso que estás nos ceos, santificado sexa o teu nome. 

10 Sexa feita a túa vontade na terra así como no ceo. 

11 E perdóanos as nosas débedas, como nós perdoamos aos nosos debedor. 

12 E non nos deixes caer en tentación, mais líbranos do mal. 

13 Porque teu é o reino, e o poder, e a gloria, para sempre. Amén. 

14 Porque se perdoades aos homes as súas ofensas, perdoaravos tamén a vós o voso Pai Celestial; 

15 mais se non perdoades aos homes as súas ofensas, o voso Pai tampouco perdoará as vosas ofensas. 

16 Ademais, cando ayunéis, non sexades como os hipócritas, de aspecto triste, porque desfiguran os seus rostros para mostrar aos homes que ayunan. En verdade dígovos que xa teñen o seu galardón. 

17 Mais ti, cando ayunes, unge a túa cabeza e lava o teu rostro; 

18 para que non mostres aos homes que ayunas, senón ao teu Pai, que está en segredo; e o teu Pai, que ve no secreto, recompensarache en público. 

19 Non vos acumuledes tesouros sobre a terra, onde a polilla e o moho corrompen, e os ladróns minan e rouban; 

20 senón acumuládevos tesouros nos ceos, onde nin a polilla nin o moho corrompen, e onde os ladróns non minan nin rouban. 

21 Porque onde estea o voso tesouro, alí estará tamén o voso corazón. 

22 A luz do corpo é o ollo; xa que logo, se o teu ollo é puro, todo o teu corpo estará cheo de luz. 

23 Pero se o teu ollo é malo, todo o teu corpo estará cheo de tebras. Xa que logo, se a luz que hai en ti é tebras, ¡cuán grandes non serán esas tebras! 

24 Ningún home pode servir a dous señores, porque ou aborrecerá ao un e amará ao outro, ou se allegará ao un e desprezará ao outro. Non podedes servir a Deus e a Mamón. 

25 E aconteceu que cando Xesús houbo falado estas palabras, mirou cara aos doce que elixira, e díxolles: Acordádevos das palabras que falei. Porque velaquí, vós sodes aqueles a quen escollín para exercer o ministerio entre este pobo. Dígovos, pois: Non vos afanedes pola vosa vida, que habedes para comer ou que habedes de beber; nin tampouco polo voso corpo, con que o habedes de vestir. Non é a vida máis que o alimento, e o corpo máis que o vestido? 

26 Mirade as aves do ceo, pois non sementan, nin tampouco siegan, nin recollen en alfolíes; con todo, o voso Pai Celestial aliméntaas. Non sodes vós moito mellores que elas? 

27 Quen de vós, por moito que se afane, poderá engadir un cóbado á súa estatura? 

28 E polo vestido, por que vos afanades? Considerade os lirios do campo como crecen: Non traballan, nin fían; 

29 e con todo, dígovos, que nin aínda Salomón, en toda a súa gloria, vestiuse como un destes. 

30 Xa que logo, se Divos viste así a herba do campo, que hoxe é, e mañá bótase no forno, así vos vestirá el, se vós non sodes de pouca fe. 

31 Non vos afanedes, pois, dicindo: Que comeremos ou que beberemos, ou con que nos habemos de vestir? 

32 Porque o voso Pai Celestial sabe que tedes necesidade de todas estas cousas. 

33 Mais buscade primeiramente o reino de Deus e a súa xustiza, e todas estas cousas seranvos engadidas. 

34 Así que, non vos afanedes polo día de mañá, porque o día de mañá traerá o seu afán polas súas propias cousas. Basta o día para o seu propio mal.

== Capítulo 14 ==
''Xesús manda: Non xulguedes; pedide a Deus; gardádevos dos falsos profetas-El promete a salvación a aqueles que fagan a vontade do Pai-Compárese con Mateo 7. Aproximadamente 34 d.C.'' 

1 E aconteceu que cando Xesús houbo falado estas palabras, volveuse de novo cara á multitude e abriu outra vez a súa boca, dicindo: De certo, de certo dígovos: Non xulguedes, para que non sexades xulgados. 

2 Porque co xuízo con que xulguedes, seredes xulgados; e coa medida con que midades, volverállevos a medir. 

3 E por que miras a palla que está no ollo do teu irmán, mais non che fixas na viga que está no teu propio ollo? 

4 Ou como dirás ao teu irmán: Déixame sacar a palla do teu ollo, e velaquí, hai unha viga no teu propio ollo? 

5 ¡Hipócrita!, saca primeiro a viga do teu propio ollo; e entón verás claramente para sacar a palla do ollo do teu irmán. 

6 Non deades o que é santo aos cans, nin botedes as vosas perlas diante dos porcos; non sexa que as huellen cos seus pés e vólvanse e vos despedacen. 

7 Pedide, e darállevos; buscade, e acharedes; chamade, e abrirállevos. 

8 Porque todo o que pide, recibe; e o que busca, acha; e ao que chama, abriráselle. 

9 Ou que home hai de vós, que se o seu fillo pide pan, daralle unha pedra, 

10 ou se pide un peixe, daralle unha serpe? 

11 Pois se vós, sendo malos, sabedes dar boas dádivas aos vosos fillos, canto máis o voso Pai que está nos ceos dará boas cousas aos que lle piden? 

12 Así que, cantas cosas queirades que os homes fáganvos a vós, así facede vós con eles, porque isto é a lei e os profetas. 

13 Entrade pola porta estreita; porque ancha é a porta, e espazoso o camiño, que conduce á perdición, e moitos son os que entran por ela; 

14 porque estreita é a porta, e angosto o camiño que conduce á vida, e poucos son os que a achan. 

15 Gardádevos dos falsos profetas, que veñen a vós con vestidos de ovellas, mais por dentro son lobos rapaces. 

16 Polos seus froitos coñecerédelos. Recóllense uvas dos espinos, ou higos dos cardos? 

17 De igual xeito, todo árbore boa produce bo froito; mais unha árbore mala dá mal froito. 

18 Unha árbore boa non pode producir mal froito, nin unha árbore mala pode producir bo froito. 

19 Todo árbore que non dá bo froito é cortado e botado no lume. 

20 Así que, polos seus froitos coñecerédelos. 

21 Non todo o que me di: Señor, Señor, entrará no reino dos ceos; senón o que fai a vontade do meu Pai que está nos ceos. 

22 Naquel día moitos diranme: Señor, Señor, non profetizamos no teu nome, e no teu nome non botamos demos, e non fixemos, no teu nome, moitas obras milagrosas? 

23 E entón declarareilles: Nunca vos coñecín, apartádevos de min, obradores de iniquidade. 

24 Xa que logo, calquera que oe estas palabras miñas, e faias, comparareino a un home prudente que edificou a súa casa sobre unha roca; 

25 e descendeu a choiva, e viñeron os torrentes, e sopraron os ventos, e deron con ímpeto contra aquela casa; e non caeu, porque estaba fundada sobre unha roca. 

26 E todo o que me oe estas palabras, e non as fai, será comparado ao home insensato que edificou a súa casa sobre a area: 

27 e descendeu a choiva, e viñeron os torrentes, e sopraron os ventos, e deron con ímpeto contra aquela casa; e caeu, e grande foi a súa caída.

== Capítulo 15 ==
''Xesús anuncia que a lei de Moisés cumpriuse nel-Os nefitas son as outras ovellas a quen se referiu en Xerusalén-Por causa da iniquidade, o pobo do Señor en Xerusalén non sabe acerca das ovellas esparexidas de Israel. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E aconteceu que cando Xesús houbo concluído estas palabras, mirou ao redor á multitude, e díxolles: Velaquí, oístes as cousas que ensinei antes que ascendese ao meu Pai; xa que logo, a calquera que se acorde destas palabras miñas, e fágaas, exaltareino no postrer día. 

2 E sucedeu que cando Xesús houbo dito estas palabras, percibiu que había algúns entre eles que se marabillaban, e preguntábanse que desexaba el concernente á lei de Moisés; porque non entendían a palabra de que as cousas vellas pasaran, e que todas as cousas volvéronse novas. 

3 E díxolles: Non vos marabilledes de que vos dixen que as cousas antigas pasaran, e que todas as cousas volvéronse novas. 

4 Velaquí, dígovos que se cumpriu a lei que foi dada a Moisés. 

5 Velaquí, son eu quen dei a lei, e son o que fixen convenio co meu pobo Israel; xa que logo, a lei cúmprese en min, porque vin para cumprir a lei; xa que logo, ten fin. 

6 Velaquí, eu non abrogo aos profetas; porque cantos non se cumpriron en min, en verdade dígovos que todos cumpriranse. 

7 E porque vos dixen que as cousas antigas pasaron, non abrogo o que se falou concernente ás cousas que están por vir. 

8 Porque velaquí, o convenio que fixen co meu pobo non se cumpriu enteiramente; mais a lei que se deu a Moisés ten o seu fin en min. 

9 Velaquí, eu son a lei e a luz. Mirade cara a min, e perseverad ata o fin, e viviredes; porque ao que dpersevere ata o fin, dareille vida eterna. 

10 Velaquí, deivos os mandamentos; gardade, pois, os meus mandamentos. E isto é a lei e os profetas, porque eles en verdade testificaron de min. 

11 E sucedeu que cando Xesús houbo falado estas palabras, dixo a aqueles doce que el escollera: 

12 Vós sodes os meus discípulos; e sodes unha luz a este pobo, que é un resto da casa de José. 

13 E velaquí, esta é a terra da vosa herdanza; e o Pai déuvola. 

14 E en ningunha ocasión deume mandamento o Pai de que o revelase aos vosos irmáns en Xerusalén. 

15 Nin en ningún tempo deume mandamento o Pai de que lles falase concernente ás outras tribos da casa de Israel, que o Pai conduciu fóra da súa terra. 

16 Só isto mandoume o Pai que lles dixese: 

17 Que teño outras ovellas que non son deste curro; aquelas tamén debo eu traer, e oirán a miña voz; e haberá un rabaño e un pastor. 

18 Agora ben, por motivo da obstinación e a incredulidade, non comprenderon a miña palabra; xa que logo, mandoume o Pai que non lles dixese máis tocante a isto. 

19 Pero de certo dígovos que o Pai mandoume, e eu dígovolo, que fostes separados de entre eles por motivo da súa iniquidade; xa que logo, é debido á súa iniquidade que non saben de vós. 

20 E en verdade, dígovos, ademais, que o Pai separou deles ás outras tribos; e é por mor da súa iniquidade que non saben delas. 

21 E de certo dígovos que vós sodes aqueles de quen dixen: Teño outras ovellas que non son deste curro; aquelas tamén debo eu traer, e oirán a miña voz; e haberá un rabaño e un pastor. 

22 E non me comprenderon, porque pensaron que eran os gentiles; porque non entenderon que, por medio da súa predicación, os gentiles converteríanse. 

23 Nin me entenderon que dixen que oirán a miña voz; nin me comprenderon que os gentiles en ningún tempo haberían de oír a miña voz; que non me manifestaría a eles senón polo Espírito Santo. 

24 Mais velaquí, vós oístes a miña voz, e tamén me vistes; e sodes as miñas ovellas, e contados sodes entre os que o Pai deume.

== Capítulo 16 ==
''Xesús visitará a outras ovellas perdidas de Israel-Nos últimos días, o evanxeo irá aos gentiles e despois á casa de Israel-Os do pobo do Señor verán ollo a ollo cando El faga volver a Sión. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E en verdade, en verdade dígovos que teño outras ovellas que non son desta terra, nin da terra de Xerusalén, nin de ningunha das partes desa terra circundante onde estiven para exercer o meu ministerio. 

2 Porque aqueles de quen falo son os que aínda non oíron a miña voz; nin en ningún tempo manifesteime a eles. 

3 Mais recibín o mandamento do Pai de que vaia a eles, para que oian a miña voz e sexan contados entre as miñas ovellas, a fin de que haxa un rabaño e un pastor; xa que logo, vou para manifestarme a eles. 

4 E mándovos que escribades estas palabras despois que me vaia, para que se se dá o caso de que o meu pobo en Xerusalén, aqueles que me viron e estiveron comigo no meu ministerio, non lle piden ao Pai no meu nome recibir coñecemento por medio do Espírito Santo, acerca de vós, como tamén das outras tribos, das cales nada saben, estas palabras que escribades presérvense e sexan manifestadas aos gentiles, para que mediante a plenitude dos gentiles, o resto da posteridade daqueles, que será esparexido sobre a face da terra por mor da súa incredulidade, sexa recollido, ou sexa, levado ao coñecemento de min, o seu Redentor. 

5 Entón reunireinos das catro partes da terra; e entón cumprirei o convenio que o Pai fixo con todo o pobo da casa de Israel. 

6 E benditos son os gentiles por motivo da súa crenza en min, mediante o Espírito Santo, que lles testifica de min e do Pai. 

7 Velaquí que debido á súa crenza en min, di o Pai, e por mor da vosa incredulidade, oh casa de Israel, a verdade chegará aos gentiles nos últimos días, para que lles sexa manifestada a plenitude destas cousas. 

8 Pero ¡ai dos gentiles incrédulos!, di o Pai ?pois aínda cando viñeron sobre a superficie desta terra, e dispersaron ao meu pobo que é da casa de Israel; e botaron de entre eles ao meu pobo que é da casa de Israel, e hano hollado; 

9 e por mor das misericordias do Pai para cos gentiles, así como dos xuízos do Pai sobre o meu pobo que é da casa de Israel, de certo, de certo dígovos que logo de todo isto, e logo que eu faga que os do meu pobo que son da casa de Israel sexan feridos, e afligidos, e mortos, e que sexan botados de entre eles, e que sexan aborrecidos por eles, e sexan entre eles obxecto de escarnio e oprobio? 

10 e así manda o Pai que vos diga: O día en que os gentiles pequen contra o meu evanxeo, e rexeiten a plenitude do meu evanxeo, e se envanezcan polo orgullo do seu corazón sobre todas as nacións e sobre todos os pobos da terra, e estean cheos de toda clase de mentiras, e de enganos, e de maldades, e de todo xénero de hipocrisía, e asasinatos, e andrómenas sacerdotais, e fornicaciones, e abominacións secretas; e se cometen todas estas cousas, e rexeitan a plenitude do meu evanxeo, velaquí, di o Pai, retirarei a plenitude do meu evanxeo de entre eles. 

11 E entón recordarei o meu convenio que concertei cos do meu pobo, oh casa de Israel, e levareilles o meu evanxeo. 

12 E mostrareiche, oh casa de Israel, que os gentiles non terán poder sobre ti, así a todo acordareime do meu convenio contigo, oh casa de Israel, e chegarás ao coñecemento da plenitude do meu evanxeo. 

13 Pero se os gentiles arrepíntense e volven a min, di o Pai, velaquí, serán contados entre os do meu pobo, oh casa de Israel. 

14 E non permitirei que os do meu pobo, que son da casa de Israel, vaian entre eles e os huellen baixo os seus pés, di o Pai. 

15 Pero se non se volven a min, nin escoitan a miña voz, eu permitireilles, si, permitirei que os do meu pobo, oh casa de Israel, pasen por no medio deles e os huellen, e serán como o sal que perdeu o seu sabor, que desde entón para nada é boa senón para ser arroxada e hollada baixo os pés do meu pobo, oh casa de Israel. 

16 De certo, de certo dígovos que así me mandou o Pai: Que dea a este pobo esta terra por herdanza. 

17 E entón cumpriranse as palabras do profeta Isaías, que din: 

18 Os teus sentinelas levantarán a voz; unánimes cantarán, porque verán ollo a ollo cando o Señor fixer volver a Sión. 

19 ¡Prorrumpid en alegría! ¡Cantade juntamente, lugares abatidos de Xerusalén! Porque o Señor consolou ao seu pobo, ha redimido a Xerusalén. 

20 O Señor espiu o seu santo brazo á vista de todas as nacións, e todos os extremos da terra verán a salvación de Deus.

== Capítulo 17 ==
''Xesús exhorta aos do pobo a meditar nas súas palabras e a pedir entendemento nas súas oracións-Sa aos enfermos-Ora polo pobo con palabras que non se poden escribir-Os anxos ministran aos pequeniños e estes son rodeados de lume. Aproximadamente 34 d.C.'' 

1 Velaquí, sucedeu que cando Xesús houbo falado estas palabras, de novo mirou ao redor cara á multitude, e díxolles: Velaquí, o meu tempo está cerca. 

2 Vexo que sodes débiles, que non podedes comprender todas as miñas palabras que o Pai mandoume que vos fale nesta ocasión. 

3 Xa que logo, ide ás vosas casas, e meditade as cousas que vos dixen, e pedide ao Pai no meu nome que podades entender; e preparade as vosas mentes para mañá, e virei a vós outra vez. 

4 Pero agora vou ao Pai, e tamén vou mostrarme ás tribos perdidas de Israel, porque non están perdidas para o Pai, pois el sabe onde levounas. 

5 E sucedeu que cando Xesús houbo falado así, de novo dirixiu a vista ao redor cara á multitude, e viu que estaban chorando, e mirábano fixamente, coma se quixésenlle pedir que permanecese un pouco máis con eles. 

6 E díxolles: Velaquí, as miñas entrañas sobordan de compaixón por vós. 

7 Tedes enfermos entre vós? Traédeos aquí. Tedes cojos, ou cegos, ou lisiados, ou mutilados, ou leprosos, ou atrofiados, ou xordos, ou quen estean afligidos de xeito algunha? Traédeos aquí e eu os sanaré, porque teño compaixón de vós; as miñas entrañas sobordan de misericordia. 

8 Pois percibo que desexades que vos mostre o que fixen polos vosos irmáns en Xerusalén, porque vexo que a vosa fe é suficiente para que eu vos sane. 

9 E sucedeu que cando houbo falado así, toda a multitude, de común acordo, achegouse, cos seus enfermos, e os seus afligidos, e os seus cojos, e os seus cegos, e os seus mudos, e todos os que padecían calquera aflición; e os sanaba a todos, segundo levábanllos. 

10 E todos eles, tanto os que foran sanados, como os que estaban sans, prostráronse aos seus pés e adorárono; e cantos, pola multitude puideron achegarse, bicáronlle os pés, ao grao de que lle bañaron os pés coas súas bágoas. 

11 E aconteceu que mandou que trouxesen aos seus nenos pequeniños. 

12 De modo que trouxeron aos seus nenos pequeniños, e colocáronos no chan ao redor del, e Xesús estivo no medio; e a multitude cedeu o paso ata que todos fóronlle traídos. 

13 E aconteceu que cando os trouxeron a todos, e Xesús estaba no medio, mandou aos da multitude que se arrodillasen no chan. 

14 E sucedeu que cando se houberon arrodillado no chan, gimió Xesús dentro de si, e dixo: Pai, turbado estou por causa da iniquidade do pobo da casa de Israel. 

15 E cando houbo pronunciado estas palabras, se arrodilló el mesmo tamén no chan; e velaquí, oró ao Pai, e as cousas que oró non se poden escribir, e os da multitude que o oíron, deron testemuño. 

16 E deste xeito testifican: Xamais o ollo viu nin o oído escoitado, antes de agora, tan grandes e marabillosas cousas como as que vimos e oímos que Xesús falou ao Pai; 

17 e non hai lingua que poida falar, nin home algún que poida escribir, nin corazón de home que poida concibir tan grandes e marabillosas cousas como as que vimos e oímos a Xesús falar; e ninguén pode conceptuar o gozo que encheu as nosas almas cando o oímos rogar por nós ao Pai. 

18 E aconteceu que cando Xesús houbo concluído de orar ao Pai, levantouse; pero era tan grande o gozo da multitude, que foron dominados. 

19 E sucedeu que Xesús lles falou, e mandou que se levantasen. 

20 E levantáronse do chan, e díxolles: Benditos sodes por mor da vosa fe. E agora velaquí, é completo o meu gozo. 

21 E cando houbo dito estas palabras, chorou, e a multitude deu testemuño diso; e tomou aos seus nenos pequenos, un por un, e bendíxoos, e rogou ao Pai por eles. 

22 E cando houbo feito isto, chorou de novo; 

23 e falou á multitude, e díxolles: Mirade aos vosos pequeniños. 

24 E velaquí, ao levantar a vista para ver, dirixiron a mirada ao ceo, e viron abrirse os ceos, e viron anxos que descendían do ceo cal se fose no medio de lume; e baixaron e cercaron a aqueles pequeniños, e foron rodeados de lume; e os anxos lles ministraron. 

25 E a multitude viu e oíu e deu testemuño; e saben que o seu testemuño é verdadeiro, porque todos eles viron e oíron, cada cal en por si; e chegaba o seu número a unhas dúas mil cincocentas almas; e compúñase de homes, mulleres e nenos.

== Capítulo 18 ==
''Xesús instituye a Santa Cea entre os nefitas-Mándalles orar sempre no seu nome-Os que comen a súa carne e beben o seu sangue indignamente son condenados-Dá aos discípulos o poder para conferir o Espírito Santo. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E aconteceu que Xesús mandou aos seus discípulos que lle levasen pan e viño. 

2 E mentres foron a traer o pan e o viño, mandou á multitude que sentase no chan. 

3 E cando os discípulos houberon chegado con pan e viño, tomou o pan e partiuno e bendíxoo; e deu aos discípulos e mandoulles que comesen. 

4 E cando houberon comido e foron cheos, mandou que desen á multitude. 

5 E cando a multitude comeu e foi chea, dixo aos discípulos: Velaquí, un de vós será ordenado; e a el dareille poder para partir pan e bendicilo e dalo aos da miña igrexa, a todos os que crean e bautícense no meu nome. 

6 E sempre procuraredes facer isto, tal como eu fíxeno, así como partín pan e bendíxeno e déivolo. 

7 E faredes isto en memoria do meu corpo que vos mostrei. E será un testemuño ao Pai de que sempre vos acordades de min. E se vos acordades sempre de min, teredes o meu Espírito para que estea convosco. 
8 E sucedeu que cando houbo dito estas palabras, mandou aos seus discípulos que tomasen do viño da copa e bebesen del, e que desen tamén aos da multitude para que bebesen. 

9 E aconteceu que así o fixeron, e beberon e foron cheos; e deron aos da multitude, e estes beberon e foron cheos. 

10 E cando os discípulos houberon feito isto, Xesús díxolles: Benditos sodes por isto que fixestes; porque isto cumpre os meus mandamentos, e isto testifica ao Pai que estades dispostos a facer o que vos mandei. 

11 E sempre faredes isto por todos os que se arrepintan e bautícense no meu nome; e farédelo en memoria do meu sangue, que vertín por vós, para que testifiquedes ao Pai que sempre vos acordades de min. E se vos acordades sempre de min, teredes o meu Espírito para que estea convosco. 

12 E douvos o mandamento de que fagades estas cousas. E se facedes sempre estas cousas, benditos sodes, porque estades edificados sobre a miña roca. 

13 Pero aqueles que de entre vós fagan máis ou menos que isto, non están edificados sobre a miña roca, senón sobre un cimento arenoso; e cando caia a choiva, e vingan os torrentes, e sopren os ventos, e dean contra eles, caerán, e as portas do inferno están xa abertas para recibilos. 

14 Xa que logo, benditos sodes vós, se gardades os meus mandamentos que o Pai mandoume que vos dea. 

15 De certo, de certo dígovos que debedes velar e orar sempre, non sexa que o diaño téntevos, e sexades levados cativos por el. 

16 E así como hei orado entre vós, así oraréis na miña igrexa, entre os do meu pobo que se arrepintan e bautícense no meu nome. Velaquí, eu son a luz; eu deivos o exemplo. 

17 E ocorreu que cando Xesús houbo falado estas palabras aos seus discípulos, volveuse de novo á multitude, e dixo: 

18 Velaquí, en verdade, en verdade dígovos que debedes velar e orar sempre, non sexa que entredes en tentación; porque Satanás desexa posuírvos para zarandearos como a trigo. 

19 Xa que logo, sempre debedes orar ao Pai no meu nome; 

20 e calquera cousa que pidades ao Pai no meu nome, se é xusta, crendo que recibiredes, velaquí, seravos concedida. 

21 Orad ao Pai nas vosas familias, sempre no meu nome, para que sexan bendicidos as vosas esposas e os vosos fillos. 

22 E velaquí, reunirédesvos con frecuencia; e a ninguén lle prohibiredes estar convosco cando vos reunades, senón permitídelles que se alleguen a vós, e non os vededes; 

23 senón que oraréis por eles, e non os botaredes fóra; e se sucede que veñen a vós a miúdo, rogaredes ao Pai por eles no meu nome. 

24 Alzade, pois, a vosa luz para que brille ante o mundo. Velaquí, eu son a luz que debedes soster no alto: aquilo que me vistes facer. Velaquí, habedes visto que hei orado ao Pai, e todos vós fostes testemuñas. 

25 E habedes visto que mandei que ningún de vós afastásese, senón máis ben mandei que viñésedes a min, a fin de que palpásedes e vísedes; así faredes vós ao mundo; e o que quebranta este mandamento, déixase levar á tentación. 

26 E sucedeu que cando Xesús houbo falado estas palabras, volveu de novo a vista aos discípulos que escollera, e díxolles: 

27 Velaquí, de certo, de certo dígovos, douvos outro mandamento, e logo debo ir ao meu Pai para cumprir outros mandamentos que el me deu. 

28 E velaquí, este é o mandamento que eu vos dou, que non permitades que ningún a propósito participe indignamente da miña carne e do meu sangue, cando as administredes; 

29 porque quen come a miña carne e bebe o meu sangue indignamente, come e bebe condenación para a súa alma; xa que logo, se sabedes que un home non é digno para comer e beber da miña carne e do meu sangue, prohibirédesllo. 

30 No entanto, non o botaredes de entre vós, senón que lle ministraréis e oraréis ao Pai por el no meu nome; e se acontece que se arrepinte e é bautizado no meu nome, entón recibirédelo, e darédeslle da miña carne e sangue. 

31 Pero se non se arrepinte, non será contado entre os do meu pobo, a fin de que non destrúa ao meu pobo, pois velaquí, coñezo ás miñas ovellas, e están contadas. 

32 No entanto, non o botaredes das vosas sinagogas nin dos vosos lugares onde adorades, porque debedes continuar ministrando por estes; pois non sabedes se talvez volvan, e arrepíntanse, e vingan a min con íntegro propósito de corazón, e eu os sane; e vós seredes o medio de traerlles a salvación. 

33 Xa que logo, observade estas palabras que eu vos mandei, para que non incorrades en condenación; porque ¡ai daquel a quen o Pai condene! 

34 E douvos estes mandamentos por motivo das disputas que houbo entre vós. E benditos sodes se non houber disputas entre vós. 

35 E agora vou ao Pai, porque convén que vaia ao Pai polo ben de vós. 

36 E aconteceu que cando Xesús houbo dado fin a estas palabras, tocou coa man aos discípulos que elixira, un por un, ata que os tocou a todos, e faláballes a medida que os tocaba. 

37 E a multitude non oíu as palabras que el falou; xa que logo, non deu testemuño; pero os discípulos deron testemuño de que lles deu o poder para conferir o Espírito Santo. E máis adiante mostrareivos que este testemuño é verdadeiro. 

38 E sucedeu que cando Xesús os tocou a todos, chegou unha nube e cubriu á multitude, de modo que non vían a Xesús. 

39 E mentres os cubría, el partiu de entre eles e ascendeu ao ceo. E os discípulos viron e deron testemuño de que ascendeu de novo ao ceo.

== Capítulo 19 ==
''Os doce discípulos ministran ao pobo e oran para recibir o Espírito Santo-Os discípulos son bautizados e reciben o Espírito Santo e a ministración de anxos-Xesús ora, con palabras que non se poden escribir-El dá testemuño da fe extremadamente grande deses nefitas. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E sucedeu que cando Xesús houbo ascendido ao ceo, dispersouse a multitude, e todo home tomou á súa esposa e os seus fillos, e volveu á súa propia casa. 

2 E divulgouse inmediatamente entre o pobo, antes que chegase a noite, que a multitude vira a Xesús, e que el exercera o seu ministerio entre eles, e que pola mañá outra vez íase a mostrar á multitude. 

3 Si, e aínda durante toda a noite divulgáronse as novas concernentes a Xesús; e a tal grao se esparcieron entre o pobo, que houbo moitos, si, un número extremadamente grande, que traballaron afanosamente toda a noite para poder estar á mañá seguinte na paraxe onde Xesús se ía a mostrar á multitude. 

4 E sucedeu que pola mañá, cando a multitude achábase reunida, velaquí, Nefi e o seu irmán, a quen el resucitara de entre os mortos, e cuxo nomee era Timoteo, como tamén o seu fillo, cuxo nomee era Xonás, e tamén Matoni, e Matoníah, o seu irmán, e Cumen, e Cumenoni, e Xeremías, e Xemnón, e Xonás, e Sedequías, e Isaías -e estes eran os nomes dos discípulos que Xesús escollera- e aconteceu que avanzaron e colocáronse no medio da multitude. 

5 E velaquí, tan grande era a multitude, que fixeron que se dividise en doce grupos. 

6 E os doce instruíron á multitude; e velaquí, fixeron que a multitude se arrodillase no chan e orase ao Pai no nome de Xesús. 

7 E os discípulos oraron tamén ao Pai no nome de Xesús. E aconteceu que se levantaron e ministraron ao pobo. 

8 E cando houberon ministrado as mesmas palabras que Xesús falara, sen variar en nada as palabras que Xesús falara, velaquí, se arrodillaron de novo e oraron ao Pai no nome de Xesús. 

9 E oraron polo que máis desexaban; e o seu desexo era que lles fose dado o Espírito Santo. 

10 E cando houberon orado deste xeito, descenderon á beira da auga, e seguiunos a multitude. 

11 E sucedeu que Nefi entrou na auga, e foi bautizado. 

12 E saíu da auga e empezou a bautizar; e bautizou a todos aqueles a quen Xesús escollera; 

13 e aconteceu que cando todos foron bautizados, e houberon saído da auga, o Espírito Santo descendeu sobre eles, e foron cheos do Espírito Santo e de lume. 

14 E velaquí, foron envolvidos cal se fóra por lume; e descendeu do ceo, e a multitude viuno e deu testemuño; e descenderon anxos do ceo, e lles ministraron. 

15 E sucedeu que mentres os anxos estaban ministrando aos discípulos, velaquí, Xesús chegou e púxose no medio deles e lles ministró. 

16 E aconteceu que falou á multitude, e mandou que se arrodillaran outra vez no chan, e que os seus discípulos se arrodillasen tamén. 

17 E sucedeu que cando todos puxéronse de xeonllos no chan, mandou aos seus discípulos que orasen. 

18 E velaquí, empezaron a orar; e oraron a Xesús, chamándoo o seu Señor e o seu Deus. 

19 E sucedeu que Xesús se apartou de entre eles, e afastouse deles un pouco e inclinouse a terra, e dixo: 

20 Pai, grazas douche porque deches o Espírito Santo a estes que escollín; e é pola súa crenza en min que os escollín de entre o mundo. 

21 Pai, rógoche que deas o Espírito Santo a todos os que crean nas súas palabras. 

22 Pai, décheslles o Espírito Santo porque cren en min; e ves que cren en min, porque os oes, e oran a min; e oran a min porque estou con eles. 

23 E agora, Pai, rógoche por eles, e tamén por todos aqueles que han de crer nas súas palabras, para que crean en min, para que eu sexa neles como ti, Pai, es en min, para que sexamos un. 

24 E aconteceu que cando Xesús houbo orado así ao Pai, volveu aos seus discípulos, e velaquí, continuaban orando a el sen cesar; e non multiplicaban moitas palabras, porque lles era manifestado o que debían suplicar, e estaban cheos de anhelo. 

25 E ocorreu que Xesús os bendixo mentres lle dirixían as súas oracións; e o sorriso da súa face foi sobre eles, e iluminounos a luz do seu aspecto; e velaquí, estaban tan brancos como o aspecto e como os vestidos de Xesús; e velaquí, o seu blancura excedía a toda blancura, si, non podía haber sobre a terra cosa tan branca como a súa blancura. 

26 E Xesús díxolles: Seguide orando; e eles non cesaban de orar. 

27 E outra vez apartouse deles e afastouse un pouco e inclinouse a terra; e oró de novo ao Pai, dicindo: 

28 Pai, douche as grazas por haber purificado aos que escollín, por causa da súa fe, e rogo por eles, e tamén polos que han de crer nas súas palabras, para que sexan purificados en min, mediante a fe nas súas palabras, así como eles son purificados en min. 

29 Pai, non che rogo polo mundo, senón polos que me deches do mundo, por mor da súa fe, para que sexan purificados en min, para que eu sexa neles como ti, Pai, es en min, para que sexamos un, para que eu sexa glorificado neles. 

30 E cando Xesús houbo falado estas palabras, veu outra vez aos seus discípulos, e velaquí, oraban a el constantemente, sen cesar; e de novo el sorriulles; e velaquí, estaban brancos, aínda como Xesús. 

31 E aconteceu que outra vez afastouse un pouco e oró ao Pai; 

32 e a lingua non pode expresar as palabras que oró, nin poden ser escritas por home algún as palabras que oró. 

33 E a multitude oíu e dá testemuño; e abríronse os seus corazóns, e comprenderon nos seus corazóns as palabras que el oró. 

34 No entanto, tan grandes e marabillosas foron as palabras que oró, que non poden ser escritas, nin tampouco pode o home expresalas. 

35 E aconteceu que cando Xesús houbo concluído de orar, volveu aos seus discípulos, e díxolles: Xamais vin fe tan grande entre todos os xudeus; xa que logo, non puiden mostrarlles tan grandes milagres, por motivo da súa incredulidade. 

36 En verdade dígovos que non hai ningún deles que vexa cousas tan grandes como as que vistes vós, nin que oia tan grandes cousas como as que vós oístes.

== Capítulo 20 ==
''Xesús proporciona milagrosamente pan e viño, e de novo administra o sacramento aos do pobo-O resto de Jacob será levado ao coñecemento do Señor o seu Deus e herdará as Américas-Xesús é o profeta semellante a Moisés, e os nefitas son fillos dos profetas-Outros dos do pobo do Señor serán recollidos en Xerusalén. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E sucedeu que mandou á multitude e tamén aos seus discípulos que deixasen de orar; e mandoulles que non cesasen de orar nos seus corazóns. 

2 E mandoulles que se levantasen e puxésense de pé. E levantáronse e puxéronse de pé. 

3 E sucedeu que partiu pan de novo e bendíxoo, e deu para comer aos discípulos. 

4 E cando houberon comido, mandoulles que partisen pan, e desen á multitude; 

5 e cando houberon dado á multitude, deulles tamén veu para que bebesen, e mandoulles que desen á multitude. 

6 Agora ben, nin os discípulos nin a multitude levaran pan nin viño; 

7 pero verdadeiramente deulles para comer pan e de beber viño tamén. 

8 E díxolles: O que come deste pan, come do meu corpo para a súa alma; e o que bebe deste viño, bebe do meu sangue para a súa alma; e a súa alma nunca terá fame nin sede, senón que será chea. 

9 E cando toda a multitude houbo comido e bebido, velaquí, foron cheos do Espírito; e clamaron a unha voz e deron gloria a Xesús, a quen vían e oían. 

10 E sucedeu que cando todos déronlle gloria, Xesús díxolles: Velaquí, agora cumpro o mandamento que o Pai deume concernente a este pobo, que é un resto da casa de Israel. 

11 Acordarédesvos que vos falei e dixen que cando se cumprisen as palabras de Isaías ?velaquí, están escritas, tédelas ante vós; polo tanto, escudriñadlas? 

12 e en verdade, en verdade dígovos que cando se cumpran, entón será o cumprimento do convenio que o Pai fixo co seu pobo, oh casa de Israel. 

13 E entón os restos, que estarán dispersados sobre a face da terra, serán recollidos do leste e do oeste, e do sur e do norte; e serán levados ao coñecemento do Señor o seu Deus, que os ha redimido. 

14 E o Pai mandoume que vos dea esta terra por herdanza. 

15 E dígovos que se os gentiles non se arrepinten logo da bendición que reciban, despois que dispersen ao meu pobo, 
16 entón vós, que sodes un resto da casa de Jacob, iredes entre eles; e estaredes no medio daqueles que serán moitos; e seredes entre eles como un león entre os animais do bosque, e como cachorro de león entre as mandas de ovellas, o cal, se pasa por no medio, pegada e despedaza, e ninguén as pode librar. 

17 A túa man levantarase sobre os teus adversarios, e todos os teus inimigos serán tallados. 

18 E eu recollerei ao meu pobo como o home que xunta os seus gavillas en éraa. 

19 Porque farei ao meu pobo, co cal o Pai fixo convenio, si, o teu corno eu farei de ferro, e as túas uñas de bronce. E desmenuzarás a moitos pobos; e consagrarei ao Señor as súas riquezas, e os seus bens ao Señor de toda a terra. E velaquí, eu son quen o fago. 

20 E sucederá, di o Pai, que naquel día a espada da miña xustiza cernerase sobre eles; e a menos que se arrepintan caerá sobre eles, di o Pai, si, sobre todas as nacións dos gentiles. 

21 E acontecerá que establecerei ao meu pobo, oh casa de Israel. 

22 E velaquí, establecerei a este pobo nesta terra, para o cumprimento do convenio que fixen con Jacob, o voso pai; e será unha Nova Xerusalén. E os poderes do ceo estarán entre este pobo; si, eu mesmo estarei no medio de vós. 

23 Velaquí, eu son aquel de quen Moisés falou, dicindo: O Señor o voso Deus levantaravos a un profeta, dos vosos irmáns, semellante a min; a el oiredes en todas as cousas que vos dixer. E sucederá que toda alma que non escoitar a ese profeta será desarraigada de entre o pobo. 

24 En verdade dígovos, si, e todos os profetas desde Samuel e os que lle seguen, cantos falaron, testificaron de min. 

25 E velaquí, vós sodes os fillos dos profetas; e sodes da casa de Israel; e sodes do convenio que o Pai concertou cos vosos pais, dicindo a Abraham: E na túa posteridade serán benditas todas as familias da terra. 

26 Porque o Pai levantoume para vir a vós primeiro, e envioume a bendicirvos, apartando a cada un de vós das vosas iniquidades; e isto, porque sodes os fillos do convenio. 

27 E despois que sexades bendicidos, entón cumprirá o Pai o convenio que fixo con Abraham, dicindo: Na túa posteridade serán benditas todas as familias da terra, ata o derramamiento do Espírito Santo sobre os gentiles por medio de min, e esta bendición aos gentiles faraos máis fortes que todos, polo que dispersarán ao meu pobo, oh casa de Israel. 

28 E serán un azoute ao pobo desta terra. No entanto, se cando reciban a plenitude do meu evanxeo endurecen os seus corazóns en contra de min, farei volver as súas iniquidades sobre as súas propias cabezas, di o Pai. 

29 E acordareime do convenio que fixen co meu pobo; e fixen convenio con eles de que os recollería no meu propio e debido tempo, e que outra vez daríalles por herdanza a terra dos seus pais, que é a terra de Xerusalén, que para eles é a terra prometida para sempre, di o Pai. 

30 E sucederá que chegará o día en que lles será predicada a plenitude do meu evanxeo; 

31 e crerán en min, que son Xesucristo, o Fillo de Deus; e orarán ao Pai no meu nome. 

32 Entón levantarán a voz os seus sentinelas, e cantarán unánimes; porque verán ollo a ollo. 

33 Entón xuntaraos de novo o Pai, e daralles Xerusalén por terra da súa herdanza. 

34 Entón prorrumpirán en gozo: ¡Cantade juntamente, lugares abatidos de Xerusalén; porque o Pai consolou ao seu pobo, ha redimido a Xerusalén! 

35 O Pai espiu o seu santo brazo á vista de todas as nacións; e todos os extremos da terra verán a salvación do Pai; e o Pai e eu somos un. 

36 Entón realizarase o que está escrito: ¡Esperta, esperta outra vez, e vísteche da túa fortaleza, oh Sión; vísteche as túas roupas de hermosura, oh Xerusalén, cidade santa; porque nunca máis virá a ti incircunciso nin inmundo! 
37 ¡Sacúdeche do po; levántache, toma asento, oh Xerusalén; sóltache as ataduras do teu pescozo, oh cativa filla de Sión! 
38 Porque así di o Señor: Vendéstesvos por nada, e sen diñeiro seredes redimidos. 

39 En verdade, en verdade dígovos que os do meu pobo coñecerán o meu nome, si, naquel día saberán que eu son o que falo. 

40 E entón dirán: ¡Cuán fermosos sobre as montañas son os pés do que lles trae boas novas; que publica a paz; que lles trae gratas novas do ben; que publica salvación; que di a Sión: O teu Deus reina! 

41 E entón oirase o pregón: ¡Apartádevos, apartádevos, saíde de aí, non toquedes o que é inmundo; saíde do medio dela; sede limpos os que levades os vasos do Señor! 

42 Porque non sairedes con présa nin iredes fuxindo; porque o Señor irá diante de vós, e o Deus de Israel será a vosa retagarda. 

43 Velaquí, o meu servo obrará prudentemente; será exaltado e encomiado e posto moi no alto. 

44 Así como moitos admiráronse de ti ?tan desfigurado era o seu aspecto, máis que calquera home, e a súa forma máis que a dos fillos dos homes? 

45 así asperxerá el a moitas nacións; ante el os reis pecharán a boca; porque verán o que non lles foi contado, e considerarán o que non habían oído. 

46 En verdade, en verdade dígovos que todas estas cousas certamente verificaranse, tal como o Pai mandoumo. Entón cumprirase este convenio que o Pai fixo co seu pobo; e entón Xerusalén volverá ser habitada polo meu pobo, e será a terra da súa herdanza.

== Capítulo 21 ==
''Israel será recollido cando salga a luz o Libro de Mormón-Os gentiles serán establecidos como pobo libre en América-Se cren e obedecen, salvaranse; pola contra, serán tallados e destruídos-Israel edificará a Nova Xerusalén e as tribos perdidas volverán. Aproximadamente 34 d.C.'' 

1 E de certo dígovos, douvos un sinal para que saibades a época en que estarán a piques de acontecer estas cousas ?que recollerei ao meu pobo da súa longa dispersión, oh casa de Israel, e establecerei outra vez entre eles a miña Sión; 

2 e velaquí, isto é o que vos darei por sinal?, porque en verdade dígovos que cando se dean a coñecer aos gentiles estas cousas que vos declaro, e que máis adiante vos declararei de min mesmo, e polo poder do Espírito Santo que vos será dado polo Pai, a fin de que eles saiban acerca deste pobo que é un resto da casa de Jacob, e concernente a este pobo meu que será esparexido por eles; 

3 en verdade, en verdade dígovos, que cando o Pai fágalles saber estas cousas, e do Pai procedan deles a vós, 

4 porque é segundo a sabedoría do Pai que sexan establecidos nesta terra e instituidos como pobo libre polo poder do Pai, para que estas cousas procedan deles a un resto da vosa posteridade, a fin de que se cumpra o convenio do Pai, o cal fixo co seu pobo, oh casa de Israel; 

5 xa que logo, cando estas obras, e as obras que desde agora en diante fáganse entre vós, procedan dos gentiles á vosa posteridade, que degenerará na incredulidade por causa da maldade, 

6 porque así convén ao Pai que proceda dos gentiles, para que mostre o seu poder aos gentiles, a fin de que estes, se non endurecen os seus corazóns, arrepíntanse e vingan a min e sexan bautizados no meu nome e coñezan os verdadeiros puntos da miña doutrina, para que sexan contados entre os do meu pobo, oh casa de Israel; 

7 e cando sucedan estas cousas, de modo que a vosa posteridade empece a coñecelas, entón seralles por sinal, para que saiban que a obra do Pai empezou xa, para dar cumprimento ao convenio que fixo ao pobo que é da casa de Israel. 

8 E cando veña ese día, sucederá que os reis pecharán a súa boca; porque verán o que non lles foi declarado, e considerarán o que non habían oído. 

9 Porque naquel día fará o Pai, pola miña causa, unha obra que será unha obra grande e marabillosa entre eles; e haberá entre eles quen non o crerán, aínda cando un home declárello. 

10 Mais velaquí, a vida do meu servo estará na miña man; xa que logo, non o danarán, aínda que sexa ferido por causa deles. No entanto, eu o sanaré, porque lles mostrarei que a miña sabedoría é maior que a astucia do diaño. 

11 Acontecerá, pois, que os que non crean nas miñas palabras, que son Xesucristo, as cales o Pai fará que el leve aos gentiles, e outorgaralle o poder para que as leve aos gentiles (farase aínda como dixo Moisés), serán desarraigados de entre os do meu pobo que son do convenio. 

12 E os do meu pobo, que son un resto de Jacob, estarán no medio dos gentiles, si, no medio deles como león entre os animais do bosque, e como cachorro de león entre as mandas de ovellas, o cal, se pasa por no medio, pegada e despedaza, e ninguén as pode librar. 

13 A súa man levantarase sobre os seus adversarios, e todos os seus inimigos serán tallados. 

14 Si, ¡ai dos gentiles, a menos que se arrepintan! Porque sucederá naquel día, di o Pai, que farei matar os teus cabalos do medio de ti, e farei destruír os teus carros; 

15 e tallarei as cidades da túa terra, e derrubarei todas as túas prazas fortes; 

16 e exterminarei da túa terra as hechicerías, e non terás máis adivinos; 

17 as túas imaxes gravadas tamén destruirei, así como as túas esculturas do medio de ti, e nunca máis adorarás as obras das túas mans; 

18 e arrincarei os teus bosques de entre ti, e arrasarei as túas cidades. 

19 E acontecerá que todas as mentiras, e falsidades, e envexas, e contendas, e andrómenas sacerdotais, e fornicaciones, serán extirpadas. 

20 Porque sucederá, di o Pai, que naquel día tallarei de entre o meu pobo a calquera que non se arrepinta e veña ao meu Fillo Amado, oh casa de Israel. 

21 E executarei vinganza e furor sobre eles, así como sobre os pagáns, tal como nunca chegou aos seus oídos. 

22 Pero se se arrepinten e escoitan as miñas palabras, e non endurecen os seus corazóns, establecerei a miña igrexa entre eles; e entrarán no convenio, e serán contados entre este resto de Jacob, ao cal dei esta terra por herdanza. 

23 E axudarán ao meu pobo, o resto de Jacob, e tamén a cantos da casa de Israel vingan, a fin de que constrúan unha cidade que será chamada a Nova Xerusalén. 

24 E entón axudarán ao meu pobo que estea disperso sobre toda a face da terra, para que sexan congregados na Nova Xerusalén. 

25 E entón o poder do ceo descenderá entre eles, e tamén eu estarei no medio. 

26 E entón empezará a obra do Pai naquel día, si, cando sexa predicado este evanxeo entre o resto deste pobo. De certo dígovos que nese día empezará a obra do Pai entre todos os dispersos do meu pobo, si, aínda entre as tribos que estiveron perdidas, as cales o Pai sacou de Xerusalén. 

27 Si, empezará a obra entre todos os dispersos do meu pobo, e o Pai preparará a vía pola cal poidan vir a min, a fin de que invoquen ao Pai no meu nome. 

28 Si, e entón empezará a obra, e o Pai preparará a vía, entre todas as nacións, pola cal o seu pobo poida volver á terra da súa herdanza. 

29 E sairán de todas as nacións; e non sairán de présa, nin irán fuxindo, porque eu irei diante deles, di o Pai, e serei a súa retagarda.

== Capítulo 22 ==
''Nos últimos días, Sión e as súas estacas serán establecidas, e Israel será recollido con misericordia e compaixón-Eles triunfarán-Compárese con Isaías 54. Aproximadamente 34 d.C.''

1 Entón realizarase o que está escrito: ¡Canta, oh estéril, ti que non dabas a luz! ¡Prorrumpe en cánticos, e dá voces de xúbilo, ti que nunca estiveches de parto!, porque máis son os fillos da abatida que os da casada, di o Señor. 

2 Ensancha o sitio da túa tenda, e esténdanse as cortinas das túas habitacións; non sexas escasa, alarga as túas cordas, e feixe máis fortes as túas estacas; 

3 porque cara á man dereita e cara á esquerda estenderasche; e a túa posteridade herdará as nacións gentiles, e fará que se habiten as cidades abatidas. 

4 Non temas, porque non serás avergoñada, nin che perturbes, porque non serás avergonzada; porque che esquecerás do oprobio da túa mocidade, e non che acordarás do reproche da túa mocidade, e do reproche do teu viudez nunca máis che acordarás. 

5 Porque o teu Hacedor, o teu Marido, o Señor dos Exércitos é o seu nome; e o teu Redentor, o Santo de Israel, será chamado o Deus de toda a terra. 

6 Porque como a muller deixada e afligida de espírito, chamouche o Señor, e como a esposa da mocidade, cando fuches repudiada, di o teu Deus. 

7 Por un breve momento deixeiche, mais con grandes misericordias recollereiche. 

8 Cun pouco de ira escondín o meu rostro de ti por un momento, mais con misericordia eterna terei compaixón de ti, di o Señor o teu Redentor. 

9 Porque así como as augas de Noé; porque así como xurei que as augas de Noé nunca máis cubrirán a terra, así mesmo xurei que contigo non me enojaré. 

10 Porque os montes desaparecerán e os collados serán quitados, pero a miña bondade non se apartará de ti, nin será quitado o convenio da miña paz, di o Señor que ten misericordia de ti. 

11 ¡Oh afligida, azoutada pola tempestade, e sen achar consolo! Velaquí que eu cimentarei as túas pedras con belas cores, e con zafiros botarei os teus cimentos. 

12 As túas fiestras farei de ágatas, e as túas portas de carbúnculos, e todos os teus recintos farei de pedras deleitables. 

13 E todos os teus fillos serán instruídos polo Señor; e grande será a paz dos teus fillos. 

14 En rectitud serás establecida; estarás lonxe da opresión, porque non temerás, e do terror, porque non se achegará a ti. 

15 Velaquí, de certo hanse de reunir en contra de ti, mais non pola miña banda; quen se xuntar en contra de ti, caerá pola túa causa. 

16 Velaquí, creei ao ferreiro que sopra o carbón no lume, e que saca a ferramenta para a súa obra; e creei ao asolador para destruír. 

17 Ningunha arma forxada en contra de ti prosperará; e toda lingua que se levantar contra ti en xuízo, ti condenarás. Esta é a herdanza dos servos do Señor, e o seu rectitud vén de min, di o Señor.

== Capítulo 23 ==
''Xesús aproba as palabras de Isaías-Manda ao pobo que escudriñe os profetas-Agréganse aos anais deles as palabras de Samuel o Lamanita concernentes á Resurrección. Aproximadamente 34 d.C.'' 

1 E velaquí, agora dígovos que debedes escudriñar estas cousas. Si, un mandamento douvos de que escudriñéis estas cousas diligentemente, porque grandes son as palabras de Isaías. 

2 Pois el certamente falou no que respecta a todas as cousas concernentes ao meu pobo que é da casa de Israel; xa que logo, é mester que el fale tamén aos gentiles. 

3 E todas as cousas que falou cumpríronse, e cumpriranse, de conformidade coas palabras que falou. 

4 Xa que logo, escoitade as miñas palabras; escribide as cousas que vos dixen; e de acordo co tempo e a vontade do Pai, irán aos gentiles. 

5 E quen escoiten as miñas palabras, e arrepíntanse e sexan bautizados, salvaranse. Escudriñad os profetas, porque moitos son os que testifican destas cousas. 

6 E aconteceu que cando Xesús houbo dito estas palabras, volveulles a falar, despois que lles explicou todas as Escrituras que recibiran, e díxolles: Velaquí, quixese que escribísedes outras Escrituras que non tedes. 

7 E aconteceu que dixo a Nefi: Trae os anais que levastes. 

8 E cando Nefi levou os anais, e púxoos ante el, Xesús mirounos e dixo: 

9 En verdade dígovos que eu mandei ao meu servo, Samuel o Lamanita, que testificase a este pobo que o día en que o Pai glorificara o seu nome en min habería moitos santos que se levantarían de entre os mortos, e aparecerían a moitos, e lles ministrarían. E díxolles: Non foi así? 

10 E os seus discípulos contestáronlle, e dixeron: Si, Señor, Samuel profetizou segundo as túas palabras, e todas cumpríronse. 

11 E Xesús díxolles: Por que non escribistes isto, que moitos santos levantáronse, e aparecéronse a moitos, e lles ministraron? 

12 E sucedeu que Nefi acordouse de que aquilo non se escribiu. 

13 E acaeceu que Xesús mandou que se escribise; de modo que se escribiu, de acordo co que el mandou. 

14 E aconteceu que cando Xesús houbo explicado nunha todas as Escrituras que eles escribiran, mandoulles que ensinasen as cousas que el lles explicou.

== Capítulo 24 ==
''O mensaxeiro do Señor preparará o camiño para a Segunda Vinda-Cristo sentará para xulgar-Mándase a Israel que pague os diezmos e as ofrendas-Escríbese un libro de memorias-Compárese con Malaquías 3. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E sucedeu que lles mandou escribir as palabras que o Pai dera a Malaquías, as cales el diríalles. E aconteceu que despois que foron escritas, el explicounas. E estas son as palabras que lles falou, dicindo: Así dixo o Pai a Malaquías: Velaquí, enviarei ao meu mensaxeiro, e el preparará o camiño diante de min, e repentinamente virá ao seu templo o Señor a quen buscades, si, o mensaxeiro do convenio, en quen vos deleitades; velaquí, virá, di o Señor dos Exércitos. 

2 E quen poderá soportar o día da súa vinda? e quen poderá estar en pé cando el apareza? Porque é como lume purificador e como xabón de lavadores. 

3 E sentará como refinador e purificador de prata; e purificará aos fillos de Leví, e refinaraos como ao ouro e á prata, para que ofrezan ao Señor unha ofrenda en rectitud. 

4 Entón a ofrenda de Judá e de Xerusalén será grata ao Señor, como nos días antigos, e como en anos anteriores. 

5 E eu achegareime a vós para xuízo; e serei pronta testemuña contra os feiticeiros, e os adúlteros, e contra os que xuran en falso, e contra os que defraudan no seu salario ao jornalero, á viúva e ao orfo, e agravian ao estranxeiro, e non me temen, di o Señor dos Exércitos. 

6 Porque eu son o Señor, e non cambio; por conseguinte, non sodes consumidos, fillos de Jacob. 

7 Aínda desde os días dos vosos pais apartástesvos das miñas ordenanzas, e non as gardastes. Volvédevos a min, e eu volvereime a vós, di o Señor dos Exércitos. Mais vós dicides: En que habemos de volvernos? 

8 Roubará o home a Deus? Mais vós roubástesme. Pero dicides: En que che roubamos? Nos diezmos e nas ofrendas. 

9 Malditos sodes con maldición, porque vós, toda esta nación, roubástesme. 

10 Traede todos os diezmos ao alfolí para que haxa alimento na miña casa; e probádeme agora nisto, di o Señor dos Exércitos, se non vos abrirei as fiestras dos ceos, e derramarei sobre vós unha bendición tal que non haxa onde contela. 

11 E reprenderei ao devorador polo ben de vós, e non destruirá os froitos da vosa terra; nin a vosa viña nos campos dará o seu froito antes de tempo, di o Señor dos Exércitos. 

12 E todas as nacións chamaranvos bienaventurados, porque seredes terra deleitosa, di o Señor dos Exércitos. 

13 Fortes foron as vosas palabras contra min, di o Señor. No entanto, vós dicides: Que falamos contra ti? 

14 dixestes: En balde é servir a Deus; e que aprovéitanos gardar as súas ordenanzas, e andar afligidos diante do Señor dos Exércitos? 

15 E agora chamamos ditosos aos soberbios; si, os que obran iniquidade son enxalzados; si, aínda son librados os que tentan a Deus. 

16 Entón os que temían ao Señor falaron a miúdo, cada un ao seu compañeiro; e o Señor escoitou e oíu; e foi escrito un libro de memorias diante del para aqueles que temían ao Señor e pensaban no seu nome. 

17 E serán meus, di o Señor dos Exércitos, o día en que eu integre as miñas xoias; e perdoareinos como o home que perdoa ao seu fillo que lle serve. 

18 Entón vós volverédesvos e discerniréis entre os xustos e os malos; entre o que serve a Deus e o que non lle serve.

== Capítulo 25 ==
''Na Segunda Vinda, os soberbios e os inicuos serán queimados como restrollo-Elías o profeta volverá antes dese día grande e terrible-Compárese con Malaquías 4. Aproximadamente 34 d.C.''

1 Porque velaquí, vén o día que arderá como un forno; e todos os soberbios, si, e todos os que obran inicuamente serán restrollo; e aquel día que vén abrasaraos, di o Señor dos Exércitos, de modo que non lles deixará nin raíz nin rama. 

2 Pero para vós que temedes o meu nome, xurdirá o Fillo de Xustiza, con salvación nas súas ás; e sairedes, e criarédesvos como tenreiros no cortello. 

3 E hollaréis aos malvados; porque serán como cinzas baixo as plantas dos vosos pés o día en que eu faga isto, di o Señor dos Exércitos. 

4 Recordade a lei de Moisés, o meu servo, a cal decreteille en Horeb para todo Israel, cos estatutos e xuízos. 

5 Velaquí, eu enviareivos a Elías o profeta antes que veña o día grande e terrible do Señor; 

6 e el volverá o corazón dos pais aos fillos, e o corazón dos fillos aos seus pais, non sexa que eu veña e fira a terra cunha maldición.

== Capítulo 26 ==
''Xesús explica todas as cousas desde o principio ata o fin-Os nenos, aínda os máis pequeniños, falan cousas marabillosas que non se poden escribir-Os da Igrexa de Cristo teñen todas as cousas en común. Aproximadamente 34 d.C.''

1 E acaeceu que cando Xesús houbo declarado estas cousas, explicounas á multitude; e explicoulles todas as cousas, grandes así como pequenas. 

2 E dixo: Estas Escrituras que non tiverades convosco, o Pai mandou que eu volas dese; porque na súa sabedoría dispuxo que se desen ás xeracións futuras. 

3 E explicoulles todas as cousas, aínda desde o principio ata a época en que el viñese na súa gloria; si, todas as cousas que haberían de suceder sobre a face da terra, ata que os elementos se derritieran con calor abrasador, e a terra encartásese como un rolo, e pasasen os ceos e a terra; 

4 e ata o grande e postrer día en que todos os pobos, e todas as familias, e todas as nacións e linguas comparezan ante Deus para ser xulgados polas súas obras, xa foren boas ou malas; 

5 se foren boas, á resurrección de vida eterna; e se foren malas, á resurrección de condenación; polo que constitúen un paralelo, o un por unha banda e o outro polo outro, segundo a misericordia, e a xustiza, e a santidade que hai en Cristo, o cal existía desde antes do principio do mundo. 

6 E agora ben, non pode escribirse neste libro nin a centésima parte das cousas que Xesús verdadeiramente ensinou ao pobo; 

7 pero velaquí, os ferros de Nefi conteñen a maior parte das cousas que ensinou ao pobo. 

8 E escribín estas cousas, que son a menor parte do que ensinou ao pobo; e escribinas con obxecto de que novamente cheguen dos gentiles a este pobo, segundo as palabras que Xesús falou. 

9 E cando reciban isto, que convén que obteñan primeiro para probar a súa fe, e se sucede que cren estas cousas, entón seranlles manifestadas as cousas maiores. 

10 E se sucede que non cren estas cousas, entón seranlles retidas as cousas maiores, para a súa condenación. 

11 Velaquí, estaba a piques de escribilas, cantas se gravaron sobre os ferros de Nefi, pero o Señor prohibiuno, dicindo: Porei a proba a fe do meu pobo. 

12 Polo que, eu, Mormón, escribo as cousas que o Señor mandoume. E agora eu, Mormón, conclúo as miñas palabras, e procedo a escribir as cousas que se me mandaron. 

13 Xa que logo, quixese que entendésedes que o Señor verdadeiramente ensinou ao pobo polo espazo de tres días; e tras isto, manifestábaselles con frecuencia, e partía pan a miúdo, e bendicíao, e dáballo. 

14 E sucedeu que ensinou e ministró aos nenos da multitude de que se falou; e soltou a lingua deles, e declararon cousas grandes e marabillosas aos seus pais, maiores aínda que as que el revelara ao pobo; e desatou a lingua deles de modo que puideron expresarse. 

15 E aconteceu que despois que houbo ascendido ao ceo ?a segunda vez que se manifestou a eles, e volvera ao Pai, logo de haber sanado a todos os seus enfermos e os seus cojos, e aberto os ollos dos seus cegos, e destapado os oídos dos xordos, e aínda efectuara toda clase de sanidades entre eles, e resucitado a un home de entre os mortos, e manifestado a eles o seu poder, e ascendido ao Pai?, 

16 velaquí, sucedeu que ao día seguinte se reuniu a multitude, e oíu e viu a estes nenos; si, aínda os máis pequeniños abriron a súa boca e falaron cousas marabillosas; e as cousas que dixeron, prohibiuse que home algún as escribise. 

17 E aconteceu que os discípulos que Xesús escollera empezaron desde entón a bautizar e ensinar a cantos viñan a eles; e cantos se bautizaron no nome de Xesús foron cheos do Espírito Santo. 

18 E moitos deles viron e oíron cousas indicibles, que non é lícito escribir. 

19 E ensinaron e se ministraron o un ao outro; e tiñan todas as cousas en común, todo home obrando en xustiza un con outro. 

20 E sucedeu que fixeron todas as cousas, así como Xesús mandárallo. 

21 E os que foron bautizados no nome de Xesús, foron chamados a igrexa de Cristo.

== Capítulo 27 ==
''Xesús mándalles que dean o nome del á Igrexa-A súa misión e o seu sacrificio expiatorio constitúen o seu evanxeo-Mándase aos homes que se arrepintan e sexan bautizados para que sexan santificados polo Espírito Santo-Eles han de ser aínda como Xesús. Aproximadamente 34-35 d.C.''

1 E sucedeu que mentres os discípulos de Xesús andaban viaxando e predicando as cousas que habían oído e visto, e bautizando no nome de Xesús, sucedeu que se achaban congregados os discípulos e unidos en poderosa oración e xaxún. 

2 E Xesús manifestóuselles de novo, porque pedían ao Pai no seu nome; e viño Xesús e púxose no medio deles, e díxolles: Que queredes que vos dea? 

3 E eles dixéronlle: Señor, desexamos que nos digas o nome polo cal habemos de chamar esta igrexa; porque hai disputas entre o pobo concernentes a este asunto. 

4 E o Señor díxolles: De certo, de certo dígovos: Por que é que este pobo ha de murmurar e disputar por mor disto? 

5 Non leron as Escrituras que din que debedes tomar sobre vós o nome de Cristo, que é o meu nome? Porque por este nome seredes chamados no postrer día; 

6 e o que tome sobre si o meu nome, e persevere ata o fin, este salvarase no postrer día. 

7 Xa que logo, calquera cousa que fagades, farédela no meu nome, de modo que daredes o meu nome á igrexa; e no meu nome pediredes ao Pai que bendiga á igrexa pola miña causa. 

8 E como pode ser a miña igrexa salvo que leve o meu nome? Porque se unha igrexa leva o nome de Moisés, entón é a igrexa de Moisés; ou se se lle dá o nome dalgún home, entón é a igrexa dese home; pero se leva o meu nome, entón é a miña igrexa, se é que están fundados sobre o meu evanxeo. 

9 En verdade dígovos que vós estades edificados sobre o meu evanxeo. Xa que logo, calquera cousas que chamedes, chamarédelas no meu nome; de modo que se pedides ao Pai, pola igrexa, se o facedes no meu nome, o Pai escoitaravos; 

10 e se é que a igrexa está edificada sobre o meu evanxeo, entón o Pai manifestará as súas propias obras nela. 

11 Pero se non está edificada sobre o meu evanxeo, e está fundada nos feitos dos homes, ou nas obras do diaño, de certo dígovos que gozarán da súa obra por un tempo, e de aquí a pouco vén o fin, e son cortados e botados no lume, de onde non se volve. 

12 Pois as súas obras séguenos, porque é polas súas obras que son tallados; recordade, pois, as cousas que vos dixen. 

13 Velaquí, deivos o meu evanxeo, e este é o evanxeo que vos dei: que vin ao mundo a cumprir a vontade do meu Pai, porque o meu Pai envioume. 

14 E o meu Pai envioume para que fose levantado sobre a cruz; e que logo de ser levantado sobre a cruz, puidese atraer a min mesmo a todos os homes, para que así como fun levantado polos homes, así tamén os homes sexan levantados polo Pai, para comparecer ante min, para ser xulgados polas súas obras, xa foren boas ou malas; 

15 e por esta razón fun levantado; por conseguinte, de acordo co poder do Pai, atraerei a min mesmo a todos os homes, para que sexan xulgados segundo as súas obras. 

16 E sucederá que calquera que se arrepinta e bautícese no meu nome, será cheo; e se persevera ata o fin, velaquí, eu tereino por inocente ante min Pai o día en que me presente para xulgar ao mundo. 

17 E aquel que non persevera ata o fin, este é o que tamén é cortado e botado no lume, de onde nunca máis pode volver, por motivo da xustiza do Pai. 

18 E esta é a palabra que el deu aos fillos dos homes; e por esta razón el cumpre as palabras que deu; e non mente, senón que cumpre todas as súas palabras. 

19 E nada impuro pode entrar no seu reino; xa que logo, nada entra no seu repouso, senón aqueles que lavaron os seus vestidos no meu sangue, mediante a súa fe, e o arrepentimento de todos os seus pecados e a súa fidelidade ata o fin. 

20 E este é o mandamento: Arrepentídevos, todos vós, extremos da terra, e vide a min e sede bautizados no meu nome, para que sexades santificados pola recepción do Espírito Santo, a fin de que no postrer día presentédesvos ante min sen mancha. 

21 En verdade, en verdade dígovos que este é o meu evanxeo; e vós sabedes as cousas que debedes facer na miña igrexa; pois as obras que me vistes facer, esas tamén as faredes; porque aquilo que me vistes facer, iso faredes vós. 

22 De modo que se facedes estas cousas, benditos sodes, porque seredes enaltecidos no postrer día. 

23 Escribide as cousas que vistes e oído, salvo aquelas que están prohibidas. 

24 Escribide os feitos deste pobo, que serán, tal como escribiuse, daquilo que xa pasou. 

25 Pois velaquí, polos libros que se escribiron, e os que se escribirán, será xulgado este pobo, porque por medio deles serán dadas a coñecer as súas obras aos homes. 

26 E velaquí, todas as cousas son escritas polo Pai; por conseguinte, o mundo será xulgado polos libros que se escriban. 

27 E sabede que vós seredes os xuíces deste pobo, segundo o xuízo que eu vos darei, o cal será xusto. Polo tanto, que clase de homes habedes de ser? En verdade dígovos, aínda como eu son. 

28 E agora vou ao Pai. E de certo dígovos, calquera cousas que pidades ao Pai no meu nome, seranvos concedidas. 

29 Por conseguinte, pedide, e recibiredes; chamade, e abrirállevos; porque o que pide, recibe; e ao que chama, abriráselle. 

30 E, velaquí, o meu gozo é grande, aínda ata a plenitude, por causa de vós, e tamén desta xeración; si, e aínda o Pai se regocija, e tamén todos os santos anxos, por causa de vós e os desta xeración; porque ningún deles pérdese. 

31 Velaquí, quixese que me entendésedes, porque me refiro aos desta xeración que agora viven; e ningún deles pérdese; e o meu gozo é completo neles. 

32 Pero velaquí, me aflijo por motivo dos da cuarta xeración a partir desta, porque serán levados cativos por el, así como foino o fillo de perdición; porque me venderán por prata e por ouro, e por aquilo que a polilla corrompe, e que os ladróns minan e furtan. E naquel día visitareinos, si, facendo volver as súas obras sobre as súas propias cabezas. 

33 E aconteceu que cando Xesús houbo concluído estas palabras, dixo aos seus discípulos: Entrade pola porta estreita, porque estreita é a porta, e angosto o camiño que conduce á vida, e poucos son os que o achan; pero ancha é a porta, e espazoso o camiño que conduce á morte, e moitos son os que o transitan, ata que chega a noite, na que ninguén pode traballar.

== Capítulo 28 ==
Nove dos Doce desexan, e prométeselles unha herdanza no reino de Cristo cando morran?Os Tres Nefitas desexan, e concédeselles, poder sobre a morte para permanecer na terra ata que Xesús veña de novo?Son trasladados e ven cousas que non é lícito declarar, e agora atópanse ministrando entre os homes. Aproximadamente 34?35 d.C. 

1 E sucedeu que cando Xesús houbo dito estas palabras, falou aos seus discípulos, un por un, dicíndolles: Que é o que desexades de min despois que vaia ao Pai? 

2 E contestaron todos, salvo tres, dicindo: Desexamos que despois que vivamos ata a idade do home, que o noso ministerio ao cal chamar termínese, a fin de que veñamos presto a ti no teu reino. 

3 E el díxolles: Benditos sodes porque desexastes isto de min; xa que logo, despois que cheguedes aos setenta e dous anos de idade, viredes a min no meu reino; e comigo acharedes repouso. 

4 E cando lles falou, volveuse cara aos tres e díxolles: Que queredes que faga por vós, cando vaia ao Pai? 

5 E se contristó o corazón deles, porque non se atrevían a dicirlle o que desexaban. 

6 E el díxolles: Velaquí, coñezo os vosos pensamentos, e desexastes o que de min desexou Juan, o meu amado, quen me acompañou no meu ministerio, antes que eu fose levantado polos xudeus. 

7 Xa que logo, máis benditos sodes vós, porque nunca probaredes a morte; senón que viviredes para ver todos os feitos do Pai para cos fillos dos homes, aínda ata que se cumpran todas as cousas segundo a vontade do Pai, cando eu veña na miña gloria cos poderes do ceo. 

8 E nunca padeceredes as dores da morte; senón que cando eu veña na miña gloria, seredes cambiados da mortalidade á inmortalidade nun dicir amén; e entón seredes bendicidos no reino do meu Pai. 

9 E ademais, non sentiredes dor mentres vivades na carne, nin pesar, senón polos pecados do mundo; e farei todo isto por motivo do que desexastes de min, porque desexastes traer a min as almas dos homes, mentres exista o mundo. 

10 E por esta causa teredes plenitude de gozo; e sentarédesvos no reino do meu Pai; si, o voso gozo será completo, así como o Pai deume plenitude de gozo; e seredes tal como eu son, e eu son tal como o Pai; e o Pai e eu somos un. 

11 E o Espírito Santo dá testemuño do Pai e de min; e o Pai dá o Espírito Santo aos fillos dos homes pola miña causa. 

12 E sucedeu que cando Xesús houbo falado estas palabras, tocou a cada un deles co seu dedo, menos aos tres que habían de quedar, e entón partiu. 

13 E velaquí, abríronse os ceos, e eles foron arrebatados ao ceo, e oíron e viron cousas inefables. 

14 E prohibíuselles falar; nin tampouco lles foi dado o poder para declarar as cousas que viron e oíron; 

15 e non souberon dicir se estaban no corpo ou fóra do corpo; porque lles pareceu como unha transfiguración habida neles, como que foron cambiados deste corpo de carne a un estado inmortal, de modo que puideron contemplar as cousas de Deus. 

16 Pero sucedeu que de novo exerceron o seu ministerio sobre a face da terra; con todo, non ministraron en canto ás cousas que viran e oído, por causa do mandamento que lles foi dado no ceo. 

17 Agora ben, se foron mortais ou inmortais, desde o día do seu transfiguración, non o sei; 

18 pero isto si se, segundo a historia que se deu, que saíron sobre a superficie da terra, e ministraron a todo o pobo, agregando á igrexa a cantos crían nas súas predicacións, bautizándoos; e cantos foron bautizados recibiron o Espírito Santo. 

19 E eran arroxados na prisión por aqueles que non pertencían á igrexa. E as prisións non podían contelos, porque se partían pola metade. 

20 E eran arroxados na terra; pero ferían a terra coa palabra de Deus, de tal modo que polo seu poder eran librados das profundidades da terra; e, xa que logo, non podían cavar fosos de fondura suficiente para contelos. 

21 E tres veces foron arroxados nun forno, e non recibiron dano algún. 

22 E dúas veces foron arroxados nun foso de animais feroces; e velaquí, xogaron coas feras como un neno cun cordeiro de leite, e non recibiron ningún dano. 

23 E ocorreu que así andaron entre todo o pobo de Nefi, e predicaron o evanxeo de Cristo a todos os habitantes sobre a face da terra; e estes convertéronse ao Señor, e uníronse á igrexa de Cristo; e así foi bendicido o pobo desa xeración, segundo as palabras de Xesús. 

24 E agora eu, Mormón, deixo de escribir concernente a estas cousas por un tempo. 

25 Velaquí, estaba a piques de escribir os nomes daqueles que nunca habían de probar a morte, pero o Señor prohibiuno; polo tanto, non os escribo, porque están escondidos do mundo. 

26 Mais velaquí, eu vinos, e eles hanme ministrado. 

27 E velaquí, acharanse entre os gentiles, e os gentiles non os coñecerán. 

28 Tamén estarán entre os xudeus, e os xudeus non os coñecerán. 

29 E cando o Señor considéreo propio na súa sabedoría, sucederá que exercerán o seu ministerio entre todas as tribos esparexidas de Israel, e entre todas as nacións, tribos, linguas e pobos; e de entre eles levarán moitas almas a Xesús, a fin de que se cumpran os seus desexos, e tamén por causa do poder convincente de Deus que hai neles. 

30 E son como os anxos de Deus; e se rogan ao Pai no nome de Xesús, poden manifestarse a calquera home que lles pareza conveniente. 

31 Xa que logo, eles efectuarán obras grandes e marabillosas, antes do día grande e futuro, cando todos certamente terán que comparecer ante o tribunal de Cristo; 

32 si, aínda entre os gentiles executarán eles unha obra grande e marabillosa, antes dese día de xuízo. 

33 E se tivésedes todas as Escrituras que relatan todas as obras marabillosas de Cristo, saberiades, segundo as palabras de Cristo, que estas cousas certamente virán. 

34 E ¡ai daquel que non escoite as palabras de Xesús, nin a aqueles que el escolla e enviado entre eles! Porque quen non reciben as palabras de Xesús nin as palabras daqueles que el enviou, non o reciben a el; e por conseguinte, el non recibirá a tállelos no postrer día; 

35 e mellor sería para eles non nacer. Pois supondes que vos será posible evitar a xustiza dun Deus ofendido, que foi hollado baixo os pés dos homes, para que por ese medio viñese a salvación? 

36 E agora ben, velaquí, respecto do que falei concernente a aqueles que o Señor escolleu, si, os tres que foron arrebatados aos ceos, que non sabía eu se foran purificados da mortalidade á inmortalidade, 

37 velaquí, despois que escribín, preguntei ao Señor, e el manifestoume que é necesario que se efectúe un cambio nos seus corpos, ou pola contra, será mester que proben a morte; 

38 xa que logo, para que non tivesen que probar a morte, verificouse un cambio nos seus corpos, a fin de que non padecesen dor nin pesar, senón polos pecados do mundo. 

39 Mais este cambio non foi igual ao que se verificará no postrer día; pero se efectuou un cambio neles, de modo que Satanás non tivese poder sobre eles, para que non puidese tentalos; e foron santificados na carne, a fin de que fosen santos, e non os puidesen conter os poderes da terra. 

40 E neste estado haberían de permanecer ata o día do xuízo de Cristo; e nese día haberían de pasar por un cambio maior, e ser recibidos no reino do Pai para nunca máis saír, senón para morar con Deus eternamente nos ceos.

== Capítulo 29 ==
''A aparición do Libro de Mormón é un sinal de que o Señor empezou a recoller a Israel e a cumprir os seus convenios-Os que rexeiten as súas revelacións e dons dos postremeiros días serán maldicidos. Aproximadamente 34-35 d.C.''

1 E agora ben, velaquí dígovos que cando o Señor, na súa sabedoría, xulgue prudente que cheguen estas cousas aos gentiles, segundo a súa palabra, entón saberedes que xa empeza a cumprirse o convenio que o Pai fixo cos fillos de Israel, concernente á súa restauración ás terras da súa herdanza. 

2 E poderedes saber que as palabras do Señor, que declararon os santos profetas, cumpriranse todas; e non teredes que dicir que o Señor demora a súa vinda aos fillos de Israel. 

3 E non tedes por que imaxinarvos nos vosos corazóns que son en balde as palabras que se falaron, pois velaquí, o Señor acordarase do convenio que fixo co seu pobo da casa de Israel. 

4 E cando vexades que estas palabras aparecen entre vós, non desdeñedes xa máis os feitos do Señor, porque a espada da súa xustiza áchase na súa destra; e velaquí, se naquel día desprezades as súas obras, el fará que pronto vos alcance. 

5 ¡Ai daquel que desdeñe os feitos do Señor; si, ai daquel que negue ao Cristo e as súas obras! 

6 Si, ¡ai daquel que negue as revelacións do Señor, e do que diga que o Señor xa non obra por revelación, nin por profecía, nin por dons, nin por linguas, nin por sanidades, nin polo poder do Espírito Santo! 

7 Si, e ¡ai daquel que nese día diga, para obter lucro, que Xesucristo non pode facer ningún milagre! Porque o que diga isto virá ser como o fillo de perdición, para quen non houbo misericordia, segundo a palabra de Cristo. 

8 Si, e xa non tedes que escarnecer nin desdeñar aos xudeus, nin facer burla deles, nin de ningún do resto da casa de Israel; porque velaquí, o Señor acórdase do seu convenio con eles, e fará con eles segundo o que xurou. 

9 Xa que logo, non vaiades supor que podedes volver a man dereita do Señor á esquerda, para que non execute o seu xuízo para o cumprimento do convenio que fixo á casa de Israel.

== Capítulo 30 ==
''Mándase aos xentís dos últimos días arrepentirse, vir a Cristo e ser contados entre os da casa de Israel. Aproximadamente 34-35 d.C.''

1 ¡OÍDE, ó xentís, e escoitade as palabras de Xesucristo, o Fillo do Deus vivente, as cales el mandoume que fale concernente a vós! Pois velaquí, el mándame escribir, dicindo: 

2 ¡Tornádevos, todos vós xentís, dos vosos camiños de maldade; e arrepentídevos das vosas obras malas, das vosas mentiras e enganos, e das vosas fornicacións, e das vosas abominacións secretas, e as vosas idolatrías, e os vosos asasinatos, e as vosas andrómenas sacerdotais, e as vosas envexas, e as vosas contendas, e de todas as vosas iniquidades e abominacións, e vide a min, e sede bautizados no meu nome para que recibades a remisión dos vosos pecados, e sexades cheos do Espírito Santo, para que sexades contados entre os do meu pobo que son da casa de Israel!
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/3 Nephi]]</text>
      <sha1>562mwbn7yiux298a56l5rahpcypsk5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormon - Cuarto Nefi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2575</id>
    <revision>
      <id>8145</id>
      <parentid>6968</parentid>
      <timestamp>2010-09-24T14:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.135.80</ip>
      </contributor>
      <origin>8145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10465" sha1="kmxq7fjmy2tzj68dtifacolj5dtn1xt" xml:space="preserve">
{{encabezar
|nome=Cuarto Nefi ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;CUARTO NEFI

O LIBRO DE NEFI
----
QUE É FILLO DE NEFI, UN DOS DISCÍPULOS DE XESUCRISTO
----
Unha relación do pobo de Nefi, segundo os seus anais.
----
''Todos os nefitas e os lamanitas convértense ao Señor-Teñen todas as cousas en común, obran milagres e prosperan na terra-Ao cabo de dous séculos, xorden divisións, iniquidades, igrexas falsas e persecucións-Logo de trescentos anos, tanto os nefitas como os lamanitas vólvense inicuos-Ammarón esconde os anais sacros. Aproximadamente 35-321 d.C.''

1 E aconteceu que pasou o ano trinta e catro, e tamén o trinta e cinco; e velaquí, os discípulos de Xesús estableceran unha igrexa de Cristo en todas as terras veciñas. E cantos ían a eles, e arrepentíanse verdadeiramente dos seus pecados, eran bautizados no nome de Xesús ; e tamén recibían o Espírito Santo.

2 E ocorreu que no ano trinta e seis converteuse ao Señor toda a xente sobre toda a face da terra, tanto nefitas como lamanitas; e non había contencións nin disputas entre eles, e obraban rectamente uns con outros.

3 E tiñan en común todas as cousas; xa que logo, non había ricos nin pobres, escravos nin libres, senón que todos foron feitos libres, e participantes do don celestial.

4 E sucedeu que pasou o ano trinta e sete tamén, e continuou a paz na terra.

5 E os discípulos de Xesús efectuaban grandes e marabillosas obras, de tal xeito que sanaban aos enfermos, e resucitaban aos mortos, e facían que os coxos andasen, e que os cegos recibisen a súa vista, e que os xordos oísen; e obraban toda clase de milagres entre os fillos dos homes; e non obraban milagres salvo que fóra no nome de Xesús.

6 E así pasou o ano trinta e oito, e tamén os anos trinta e nove, e corenta e un e corenta e dous, si, ata o ano corenta e nove, e tamén o cincuenta e un, e o cincuenta e dous; si, ata que houberon pasado cincuenta e nove anos.

7 E o Señor prosperounos en gran xeito sobre a terra; si, ao grao de que novamente edificaron cidades onde se incendiaron as outras.

8 Si, e aínda a gran cidade de Zaraenla fixeron reconstruír. 
9 Pero houbo moitas cidades que se afundiron, e as augas habían aparecido no seu lugar; xa que logo, estas cidades non puideron ser reedificadas.

10 E velaquí, aconteceu que o pobo de Nefi fíxose forte, e multiplicouse con gran rapidez, e chegou a ser un pobo fermoso e deleitable en extremo.

11 E casaban e dábanse en matrimonio, e foron bendichos de acordo coa multitude das promesas que o Señor fíxolles.

12 E xa non se guiaban polas prácticas e ordenanzas da lei de Moisés, senón que se guiaban polos mandamentos que recibiran do seu Señor e o seu Deus, perseverando no xaxún e na oración, e reuníndose a miúdo, tanto para orar como para escoitar a palabra do Señor.

13 E sucedeu que non houbo contención entre todos os habitantes sobre toda a terra, mais os discípulos de Xesús obraban grandes milagres.

14 E ocorreu que pasou o ano setenta e un, e tamén o ano setenta e dous; si, e para rematar, ata que houbo pasado o ano setenta e nove; si, e aínda cen anos pasaran, e os discípulos que Xesús seleccionara fóronse todos ao paraíso de Deus, con excepción dos tres que habían de permanecer; e foron ordenados outros discípulos en lugar deles; e tamén moitos dos daquela xeración morreran xa.

15 E ocorreu que non había contencións na terra, a causa do amor de Deus que moraba no corazón do pobo.

16 E non había envexas, nin contendas, nin tumultos, nin fornicacións, nin mentiras, nin asasinatos, nin lascivias de ningunha especie; e certamente non podía haber un pobo máis ditoso entre todos os que foran creados pola man de Deus.

17 Non había ladróns, nin asasinos, nin lamanitas, nin ningunha especie de -itas, senón que eran un, fillos de Cristo e herdeiros do reino de Deus.

18 ¡E qué bendichos foron! Porque o Señor bendíxoos en todas as súas obras; si, foron bendichos e prosperaron ata que houberon transcorrido cento dez anos; e a primeira xeración logo de Cristo morrera xa, e non había contención en toda a terra.

19 E sucedeu que Nefi, o que levaba estes últimos anais, morreu (e levaba a historia sobre os ferros de Nefi); e o seu fillo Amós continuouna no seu lugar; e tamén o fixo sobre os ferros de Nefi.

20 E levouna oitenta e catro anos, e aínda continuaba a paz no país, con excepción dunha pequena parte do pobo que se rebelou contra a igrexa e tomado sobre si o nome de lamanitas; así que outra vez empezou a haber lamanitas na terra.

21 E aconteceu que Amós tamén morreu (e foi aos cento noventa e catro anos da vinda de Cristo), e o seu fillo, Amós, levou a historia no seu lugar; e tamén a escribiu sobre os ferros de Nefi, e tamén está escrita no libro de Nefi, que é este libro.
 
22 E sucedeu que transcorreran douscentos anos; e todos os da segunda xeración morreran, con excepción duns poucos.

23 E eu, Mormón, quero que saibades que o pobo multiplicouse de tal xeito que se achaba esparexido por toda a face da terra, e que chegaran a ser sumamente ricos, por razón da súa prosperidade en Cristo.

24 E agora ben, neste ano, o douscentos un, empezou a haber entre eles algúns que se enxalzaron no orgullo, tal como o lucir roupas custosas, e toda clase de perlas finas, e das cousas luxosas do mundo.

25 E de aí en diante xa non tiveron os seus bens e posesións en común entre eles.

26 E empezaron a dividirse en clases; e empezaron a establecer igrexas para si con obxecto de lucrar; e comezaron a negar a verdadeira igrexa de Cristo.

27 E sucedeu que cando houberon transcorrido douscentos dez anos, xa había na terra un gran número de igrexas; si, había moitas igrexas que profesaban coñecer ao Cristo, e con todo, negaban a maior parte do seu evanxeo, de tal modo que toleraban toda clase de iniquidades, e administraban o que era sacro a quen lles estaba prohibido por motivo de non ser dignos.

28 E esta igrexa multiplicouse en gran xeito por causa da iniquidade, e polo poder de Satanás que se apoderou dos seus corazóns.

29 E ademais, había outra igrexa que negaba ao Cristo; e estes perseguían aos da verdadeira igrexa de Cristo pola súa humildade e crenza en Cristo, e desprezábanos por causa dos moitos milagres que se efectuaban entre eles.

30 Xa que logo, exercían poder e autoridade sobre os discípulos de Xesús que permaneceron con eles, e botábanos en prisións; pero polo poder da palabra de Deus, que estaba neles, as prisións partíanse en dúas, e saían eles facendo grandes milagres entre o pobo.

31 No entanto, e a pesar de todos estes milagres, o pobo endureceu o seu corazón e intentou matalos, así como os xudeus de Xerusalén procuraron matar a Xesús, segundo a palabra del.

32 E arroxábanos en fornos acesos; e saían sen recibir ningún dano. 
33 E tamén os botaban en fosos de animais feroces, e xogaban coas feras como un neno cun cordeiro; e saían de entre eles sen recibir dano algún.

34 No entanto, os do pobo endureceron o seu corazón, porque os guiaron moitos sacerdotes e profetas falsos a establecer moitas igrexas e a cometer toda clase de iniquidades. E ferían ao pobo de Xesús; pero o pobo de Xesús non lles devolvía o mal. E así foron dexenerando na incredulidade e iniquidade de ano en ano, ata que houberon pasado douscentos trinta anos.

35 E sucedeu que neste ano, si, no ano douscentos trinta e un, houbo unha gran división entre o pobo.

36 E aconteceu que neste ano se levantou un grupo que foi chamado nefitas, e eran verdadeiros crentes en Cristo; e entre estes atopábanse aqueles que os lamanitas chamaban xacobitas, e xosefitas, e zoramitas;

37 xa que logo, os verdadeiros crentes en Cristo e os verdadeiros adoradores de Cristo (entre os cales achábanse os tres discípulos de Xesús que habían de quedar) eran chamados nefitas, e xacobitas, e xosefitas, e zoramitas.

38 E aconteceu que aqueles que rexeitaban o evanxeo eran chamados lamanitas, lemuelitas e ismaelitas; e estes non dexeneraron na incredulidade, senón que intencionalmente rebeláronse contra o evanxeo de Cristo; e ensinaron aos seus fillos a non crer, así como os seus pais dexeneraron desde o principio.

39 E foi por motivo da iniquidade e abominación dos seus pais, así como foi no principio. E ensináronlles a odiar aos fillos de Deus, tal como ensinouse aos lamanitas a aborrecer aos fillos de Nefi desde o principio.

40 E ocorreu que transcorreran douscentos corenta e catro anos, e así se achaban os asuntos do pobo. E a parte máis inicua do pobo fíxose forte, e chegou a ser moito máis numerosa que os do pobo de Deus.

41 E continuaron establecendo igrexas para si, e adornándoas con todo xénero de obxectos preciosos. E así transcorreron douscentos cincuenta anos, e tamén douscentos sesenta anos.

42 E sucedeu que a parte inicua do pobo empezou outra vez a reconstituír os xuramentos e as combinacións secretas de Gadiantón. 

43 E tamén os do pobo, que eran chamados o pobo de Nefi, empezaron a ter orgullo no seu corazón, por mor das súas inmensas riquezas, e se envileceron igual que os seus irmáns, os lamanitas.

44 E desde entón empezaron a aflixirse os discípulos polos pecados do mundo.

45 E ocorreu que, cando houberon pasado trescentos anos, tanto o pobo dos nefitas como o dos lamanitas volvéronse sumamente inicuos, os uns iguais que os outros.

46 E aconteceu que os ladróns de Gadiantón estendéronse por toda a superficie da terra; e non había quen fose xusto salvo os discípulos de Xesús. E acumulaban e gardaban ouro e prata en abundancia; e traficaban en mercadorías de toda clase.

47 E sucedeu que cando houberon transcorrido trescentos cinco anos (e o pobo seguía aínda na súa iniquidade), morreu Amós; e o seu irmán Ammarón levou os anais no seu lugar.

48 E aconteceu que cando houberon pasado trescentos vinte anos, Ammarón, impulsado polo Espírito Santo, ocultou os anais que eran sacros -si, todos os anais sacros que se transmitiron de xeración en xeración, os cales eran sacros- aínda ata o ano trescentos vinte desde a vinda de Cristo.

49 E ocultounos para os fins do Señor, con obxecto de que volvesen outra vez ao resto da casa de Xacob, segundo as profecías e as promesas do Señor. E así conclúen os anais de Ammarón. 
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/4 Nephi]]</text>
      <sha1>kmxq7fjmy2tzj68dtifacolj5dtn1xt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Éter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2576</id>
    <revision>
      <id>21060</id>
      <parentid>21059</parentid>
      <timestamp>2023-08-29T19:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84423" sha1="bcxsc7kwtdceda1j6xe2kbni5gtqfib" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Libro de Éter ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;
''A historia dos xareditas, tomada dos vinte e catro ferros que atopou o pobo de Limhi na época do rei Mosías.''

 
== Capítulo 1 ==
''Moroni compendia os escritos de Éter-Declárase a xenealoxía de Éter-Non se confunde a linguaxe dos xareditas na Torre de Babel-O Señor promete conducilos a unha terra escolleita e facer deles unha gran nación.''

1 E agora eu, Moroni, procedo a facer unha relación deses antigos habitantes que foron destruídos pola man do Señor sobre a superficie deste país do norte.

2 E tomo a miña relación dos vinte e catro ferros que atopou o pobo de Limhi; e chámase o Libro de Éter.

3 E como supoño que a primeira parte desta narración -que fala concernente á creación do mundo, e tamén de Adán, e unha relación desde esa época aínda ata a gran torre, e cantas cousas aconteceron entre os fillos dos homes ata ese tempo- áchase entre os xudeus,

4 non escribo, pois, esas cousas que ocorreron desde os días de Adán ata esa época; pero se achan sobre os ferros, e o que as atope estará facultado para obter a historia completa.

5 Mais velaquí, non fago a relación completa, senón unha parte da narración, desde a torre ata a época en que foron destruídos.

6 E deste xeito fago a relación: O que escribiu estes anais foi Éter, e el era descendente de Coriantor.

7 Coriántor era fillo de Morón;

8 e Morón era fillo de Etem;

9 e Etem era fillo de Aá;

10 e Aá era fillo de Set;

11 e Set era fillo de Xiblon;

12 e Xiblon era fillo de Com;

13 e Com era fillo de Coriántum;

14 e Coriántum era fillo de Amnigada;

15 e Amnigada era fillo de Aarón;

16 e Aarón era descendente de Het, que era fillo de Heartom;

17 e Heartom era fillo de Lib;

18 e Lib era fillo de Quix;

19 e Quix era fillo de Corom;

20 e Corom era fillo de Leví;

21 e Leví era fillo de Quim;

22 e Quim era fillo de Moriantón;

23 e Moriantón era descendente de Ripláquix;

24 e Ripláquix era fillo de Xez;

25 e Xez era fillo de Het;

26 e Het era fillo de Com;

27 e Com era fillo de Coriántum;

28 e Coriántum era fillo de Emer;

29 e Emer era fillo de Omer;

30 e Omer era fillo de Xule;

31 e Xule era fillo de Quib;

32 e Quib era fillo de Oría, que era fillo de Xared. 
33 E devandito Xared viño da gran torre co seu irmán e as súas familias, e con algúns outros e as súas familias, na época en que o Señor confundiu a linguaxe do pobo, e xurou na súa ira que serían dispersados por toda a superficie da terra; e conforme á palabra do Señor foi dispersada a xente.

34 E como o irmán de Xared era un home grande e dotado de moita forza, e altamente favorecido do Señor, Xared, o seu irmán, díxolle: Suplica ao Señor que non nos confunda de modo que non entendamos as nosas palabras.

35 E sucedeu que o irmán de Xared suplicou ao Señor, e o Señor se compadeceu de Xared; xa que logo, non confundiu a linguaxe de Xared; e Xared e o seu irmán non foron confundidos.

36 Entón Xared dixo ao seu irmán: Suplica de novo ao Señor, pois talvez aparte a súa ira daqueles que son os nosos amigos, para que non confunda a súa linguaxe.

37 E ocorreu que o irmán de Xared suplicou ao Señor, e o Señor tivo compaixón dos seus amigos e das familias deles tamén, e non foron confundidos.

38 E aconteceu que Xared falou outra vez ao seu irmán, dicindo: Ve e pregunta ao Señor se nos vai a botar desta terra, e se nos vai a botar da terra, suplícalle que nos indique onde habemos de ir. E quen sabe se o Señor non nos levará a unha rexión que sexa a máis favorecida de toda a terra? E se así for, soámoslle fieis ao Señor, a fin de que a recibamos por herdanza nosa.

39 E sucedeu que o irmán de Xared suplicou ao Señor conforme ao dito por boca de Xared.

40 E ocorreu que o Señor escoitou ao irmán de Xared, e se compadeceu del, e díxolle:

41 Vai e recolle os teus rabaños, macho e femia de cada especie, e tamén das sementes da terra, de toda clase; e as túas familias; e tamén o teu irmán Xared e a súa familia; e tamén os teus amigos e as súas familias, e os amigos de Xared e as súas familias.

42 E cando fagas isto, irás á cabeza deles ao val que está ao norte. E alí atopareiche, e irei diante de ti a unha rexión que é favorecida sobre todas as rexións da terra.

43 E alí bendireivos a ti e aos teus descendentes; e da túa posteridade, e da posteridade do teu irmán, e dos que irán contigo, levantarei para min unha nación grande. E non haberá sobre toda a superficie da terra nación maior que a que eu levantarei para min da túa posteridade. E así obrarei contigo, porque me suplicaches todo este longo tempo.

== Capítulo 2 ==
''Os xareditas prepáranse para a súa viaxe a unha terra prometida-É unha terra escollida na cal os homes deben servir a Cristo ou, pola contra, serán exterminados-O Señor fala ao irmán de Xared durante tres horas-Os xareditas constrúen barcos-O Señor indícalle ao irmán de Xared que propoña o xeito de iluminar os barcos.''

1 E sucedeu que Xared e o seu irmán, e as súas familias, e tamén os amigos de Xared e do seu irmán, e as súas familias, descenderon ao val que se achaba ao norte (e o nome do val era Nimrod, nome tomado do gran cazador), xunto cos seus rabaños que recolleran, macho e femia de toda especie.

2 E tamén tenderon trampas para coller aves do ceo; e prepararon unha vasilla na que levaron consigo os peixes das augas.

3 E tamén levaron con eles deseret, que interpretado significa abella obreira; e así levaron consigo enxames de abellas, e toda variedade de canto había sobre a face da terra, sementes de todas clases.

4 E sucedeu que cando houberon chegado ao val de Nimrod, descendeu o Señor e falou co irmán de Xared; e estaba nunha nube, e o irmán de Xared non o viu.

5 E ocorreu que o Señor mandoulles que saísen para o deserto; si, a aquela parte onde ningún home xamais había estado. E sucedeu que o Señor foi diante deles, e faloulles mentres estaba nunha nube, e deulles instrucións por onde habían de viaxar.

6 E aconteceu que viaxaron polo deserto, e construíron barcos, nos cales atravesaron moitas augas, e a man do Señor guiábaos continuamente.

7 E non quixo o Señor permitir que se detivesen do outro lado do mar, no deserto, senón dispuxo que avanzasen ata chegar á terra de promisión, que era unha terra escollida sobre todas as demais, a cal o Señor Divos preservara para un pobo xusto.

8 E xurara na súa ira ao irmán de Xared que quen posuísen esta terra de promisión, desde entón e para sempre, deberían servilo a el, o verdadeiro e único Deus, ou serían exterminados cando caese sobre eles a plenitude da súa ira.

9 E así podemos ver os decretos de Deus concernentes a esta terra: Que é unha terra de promisión; e calquera nación que a posúa servirá a Deus, ou será exterminada cando a plenitude da súa ira caia sobre ela. E a plenitude da súa ira descenderá sobre ela cando madure na iniquidade.

10 Porque velaquí, esta é unha terra escollida sobre todas as demais; xa que logo, aquel que a posúa servirá a Deus ou será exterminado, porque é o eterno decreto de Deus. E non é senón ata cando chega ao colmo a iniquidade entre os fillos da terra, que son exterminados.

11 E isto vén a vós, ó xentis, para que coñezades os decretos de Deus, para que vos arrepintades e non continuedes nas vosas iniquidades ata chegar ao colmo, para que non fagades vir sobre vós a plenitude da ira de Deus, como o fixeron ata agora os habitantes da terra.

12 Velaquí, esta é unha terra escolleita, e calquera nación que a posúa verase libre da escravitude, e do cativerio, e de todas as outras nacións debaixo do ceo, se tan só serve ao Deus da terra, que é Xesucristo, o cal foi manifestado polas cousas que escribimos.

13 E agora prosigo a miña narración; porque velaquí, aconteceu que o Señor conduciu a Xared e aos seus irmáns ata ese gran mar que separa as terras. E ao chegar ao mar, plantaron as súas tendas; e deron á paraxe o nome de Moriáncumer; e vivían en tendas; e viviron en tendas á beira do mar polo termo de catro anos.

14 E aconteceu que á conclusión dos catro anos, o Señor veu outra vez ao irmán de Xared, e estaba nunha nube, e falou con el. E polo espazo de tres horas falou o Señor co irmán de Xared, e reprendeuno porque non se acordou de invocar o nome do Señor.

15 E o irmán de Xared arrepentiuse do mal que había labor, e invocou o nome do Señor a favor dos seus irmáns que estaban con el. E o Señor díxolle: Perdoareivos os vosos pecados a ti e aos teus irmáns; pero non pecaredes máis, porque debedes recordar que o meu Espírito non sempre loitará co home; xa que logo, se pecades ata chegar ao colmo, seredes refugados da presenza do Señor. E estes son os meus pensamentos tocante á terra que vos darei por herdanza; porque será unha terra escollida sobre todas as demais.

16 E dixo o Señor: Póndevos a traballar e construíde barcos a semellanza dos que ata agora fixestes. E sucedeu que o irmán de Xared púxose a traballar, e os seus irmáns tamén, e construíron barcos ao xeito dos que fixeran antes, de acordo coas instrucións do Señor. E eran pequenos, e eran lixeiros sobre as augas, así como a lixeireza dun ave sobre a auga.

17 E construíronse dun xeito sumamente axustado, de modo que podían conter auga como un vaso; e o fondo estaba axustado como un vaso, e os costados estaban axustados da mesma xeito; e os extremos terminaban en punta; e tamén a cuberta estaba axustada como un vaso; e a súa lonxitude era a dunha árbore; e a porta, ao pecharse, quedaba axustada a semellanza dun vaso.

18 E sucedeu que o irmán de Xared clamou ao Señor, dicindo: ¡Ó Señor!, efectuei a obra que me mandaches, e construín os barcos segundo ti dirixíchesme.

19 E velaquí, ó Señor, non hai luz neles; onde habémonos de dirixir? E tamén pereceremos, porque neles non poderemos respirar senón o aire que conteñan; por conseguinte, pereceremos.

20 E o Señor dixo ao irmán de Xared: Velaquí, farás unha abertura na cuberta, e tamén no fondo; e cando che falte aire, des-taparás a abertura e recibirás aire. E se sucede que vos entra a auga, velaquí, pecharás a abertura para que non perezades no mar.

21 E ocorreu que o irmán de Xared así o fixo, segundo o que o Señor mandoulle.

22 E clamou de novo ao Señor, dicindo: Velaquí, ó Señor, obrei segundo mandáchesmo; e preparei os barcos para o meu pobo, e velaquí, non hai luz neles. Vas permitir, ó Señor, que crucemos estas grandes augas na escuridade?

23 E o Señor dixo ao irmán de Xared: Que queres que eu faga para que teñades luz nos vosos barcos? Porque velaquí, non podedes ter fiestras, pois serían feitas pedazos; nin levaredes lume convosco, porque non vos dirixiredes pola luz do lume.

24 Pois velaquí, seredes como unha balea no medio do mar; porque as inmensas ondas estalarán contra vós. No entanto, eu sacareivos outra vez das profundidades do mar; porque da miña boca saíron os ventos, e tamén enviei eu as choivas e os diluvios.

25 E velaquí, eu prepárovos contra todas estas cousas; porque non podedes atravesar este gran mar, a menos que eu prepárevos contra as ondas do mar, e os ventos que saíron, e os diluvios que virán. Xa que logo, que desexas que prepare para vós, a fin de que teñades luz cando sexades mergullados nas profundidades do mar?

== Capítulo 3 ==
''O irmán de Xared ve o dedo do Señor ao tocar Este as dezaseis prescrito móstralle o corpo do seu espírito ao irmán de Xared-É imposible impedir que penetren o veo aqueles que posúen un coñecemento perfecto-Proporciónanse intérpretes para que poidan saír a luz os anais dos xareditas.''

1 E sucedeu que o irmán de Xared (e era oito o número dos barcos que foran preparados) subiu ao monte que chamaban o monte de Xelem, por mor da súa extremada altura, e dunha roca fundiu dezaseis pedras pequenas; e eran brancas e diáfanas, como cristal transparente; e levounas nas súas mans á cima do monte, e novamente clamou ao Señor, dicindo:

2 ¡Ó Señor, dixeches que habemos de estar rodeados polas ondas! E agora, velaquí, ó Señor, non che enfades co teu servo por mor da súa debilidade diante de ti; porque sabemos que ti es santo e habitas nos ceos, e que somos indignos diante de ti; por causa da caída a nosa natureza tornouse mala continuamente; no entanto, ó Señor, ti dar o mandamento de invocarche, para que recibamos de ti segundo os nosos desexos.

3 Velaquí, ó Señor, ti castigar por causa da nosa iniquidade; e botar, e durante estes moitos anos estivemos no deserto; no entanto, fuches misericordioso para connosco. ¡Ó Señor!, ten piedade de min, e aparta a túa ira deste o teu pobo, e non permitas que atravese este furioso abismo na escuridade; senón mira estas cousas que fundín da roca.

4 E se, ó Señor, que ti tes todo poder, e que podes facer canto queiras para o beneficio do home. Xa que logo, toca estas pedras co teu dedo, ó Señor, e disponllas para que brillen na escuridade; e iluminarannos nos barcos que preparamos, para que teñamos luz mentres atravesemos o mar.

5 Velaquí, ó Señor, ti podes facer isto. Sabemos que podes manifestar gran poder, que parece pequeno ao entendemento dos homes.

6 E sucedeu que cando o irmán de Xared houbo dito estas palabras, velaquí, o Señor estendeu a súa man e tocou as pedras, unha por unha, co seu dedo. E foi quitado o veo de ante os ollos do irmán de Xared, e viu o dedo do Señor; e era como o dedo dun home, a semellanza de carne e sangue; e o irmán de Xared caeu diante do Señor, porque foi ferido de temor.

7 E o Señor viu que o irmán de Xared caera ao chan, e díxolle o Señor: Levántache, por que caíches?

8 E dixo ao Señor: Vin o dedo do Señor, e tiven medo de que me ferise; porque non sabía que o Señor tivese carne e sangue.

9 E o Señor díxolle: Por mor da túa fe has visto que tomarei sobre min carne e sangue; e xamais veu a min home algún con tan grande fe como a que ti tes; porque de non ser así, non puideses ver o meu dedo. Viste máis que isto?

10 E el contestou: Non; Señor, móstrache a min.

11 E díxolle o Señor: Crerás as palabras que falarei?

12 E el respondeulle: Si, Señor, se que falas a verdade, porque es un Deus de verdade, e non podes mentir.

13 E cando houbo dito estas palabras, velaquí, o Señor mostróuselle, e dixo: Porque sabes estas cousas, es redimido da caída; xa que logo, es traído de novo á miña presenza; por conseguinte eu maniféstome a ti.

14 Velaquí, eu son o que foi preparado desde a fundación do mundo para redimir ao meu pobo. Velaquí, son Xesucristo. Son o Pai e o Fillo. En min todo o xénero humano terá vida, e teraa eternamente, si, aínda cantos crean no meu nome; e chegarán a ser os meus fillos e as miñas fillas.

15 E nunca me mostrei ao home a quen creei, porque xamais creu en min o home como ti o fixeches. Ves que es creado á miña propia imaxe? Si, no principio todos os homes foron creados á miña propia imaxe.

16 Velaquí, este corpo que ves agora é o corpo do meu espírito; e creei ao home a semellanza do corpo do meu espírito; e así como aparézome a ti no espírito, aparecerei ao meu pobo na carne.

17 E agora ben, dado que eu, Moroni, dixen que non podía facer unha relación completa destas cousas que están escritas, bástame, xa que logo, dicir que Xesús se mostrou a este home no espírito, segundo o xeito e a semellanza do mesmo corpo con que se mostrou aos nefitas.

18 E exerceu o seu ministerio por el, tal como ministróu aos nefitas; e todo isto para que este home soubese que era Divos, por causa das moitas grandes obras que o Señor mostroulle.

19 E debido ao coñecemento deste home, non se lle puido impedir que vise dentro do veo; e viu o dedo de Xesús, e cando viu, caeu de temor, porque sabía que era o dedo do Señor; e para el deixou de ser fe, porque soubo sen ningunha dúbida.

20 Polo que, tendo este coñecemento perfecto de Deus, foi imposible impedirlle ver dentro do veo; xa que logo, viu a Xesús, e el lle ministróu.

21 E sucedeu que o Señor dixo ao irmán de Xared: Velaquí, non permitirás que vaian ao mundo estas cousas que viches e oído, senón ata que chegue o tempo en que hei de glorificar o meu nome na carne; de modo que gardarás as cousas que viches e oído, e non as manifestarás a ningún home.

22 E velaquí, cando veñas a min, escribíralas e selaralas a fin de que ninguén poida interpretalas; porque as escribirás nunha linguaxe que non se poderá ler.

23 E velaquí, dareiche estas dúas pedras, e tamén as selarás xunto coas cousas que escribas.

24 Porque velaquí, confundín o idioma que escribirás; xa que logo, farei que no meu propio e debido tempo estas pedras clarifiquen aos ollos dos homes as cousas que ti escribirás.

25 E cando o Señor houbo falado estas palabras, mostrou ao irmán de Xared todos os habitantes da terra que houbera, e tamén todos os que había de haber; e non os ocultou da súa vista, aínda ata os cabos da terra.

26 Porque lle dixo anteriormente que se cría nel e en que podía mostrarlle todas as cousas, estas seríanlle manifestadas; xa que logo, o Señor non podía ocultarlle nada, porque sabía que o Señor podía mostrarlle todas as cousas.

27 E o Señor díxolle: Escribe estas cousas e sélaas; e no meu propio e debido tempo mostrareinas aos fillos dos homes.

28 E sucedeu que o Señor mandoulle que selase as dúas pedras que recibira, e que non as mostrase senón ata que o Señor manifestáseas aos fillos dos homes.

== Capítulo 4 ==
''Mándaselle a Moroni selar os escritos do irmán de Xared-Non serán revelados senón ata que os homes teñan fe aínda como a do irmán de Xared-Cristo manda aos homes crer nas súas palabras e nas dos seus discípulos-Dáse aos homes o mandamento de arrepentirse, crer no evanxeo e ser salvos.''

1 E o Señor mandou ao irmán de Xared que descendese do monte, da presenza do Señor, e escribise as cousas que vira; e foi prohibido que se desen aos fillos dos homes, senón ata despois que el fose levantado sobre a cruz; e por esta causa gardounas o rei Mosías, para que non chegasen ao mundo senón ata despois que Cristo se manifestase ao seu pobo.

2 E despois que Cristo verdadeiramente se manifestou ao seu pobo, el mandou que se desen a coñecer.

3 E agora ben, logo disto, todos han dexenerado na incredulidade; e non queda ninguén senón os lamanitas, e estes refugaron o evanxeo de Cristo; xa que logo, mándalleme que as oculte outra vez na terra.

4 Velaquí, escribín sobre estes ferros as mesmas cousas que viu o irmán de Xared; e xamais se manifestaron cousas maiores que as que lle foron mostradas ao irmán de Xared.

5 Xa que logo, o Señor mandoume que as escriba; e escribinas. E mandoume que as selase; e tamén me mandou que sele a súa interpretación; así que selei os intérpretes, de acordo co mandamento do Señor.

6 Porque o Señor díxome: Non irán aos xentís senón ata o día en que se arrepintan da súa iniquidade, e vólvanse puros ante o Señor.

7 E o día en que exerzan a fe en min, di o Señor, así como fíxoo o irmán de Xared, para que se santifiquen en min, entón manifestareilles as cousas que viu o irmán de Xared, aínda ata despregar ante eles todas as miñas revelacións, di Xesucristo, o Fillo de Deus, o Pai dos ceos e da terra, e de todas as cousas que neles hai.

8 E o que contenda contra a palabra do Señor, maldito sexa; e o que negue estas cousas, maldito sexa; porque a estes non mostrarei cousas maiores, di Xesucristo; porque eu son o que fala.

9 E polo meu mandato ábrense e péchanse os ceos; e pola miña palabra tremerá a terra; e polo meu mandato os seus habitantes pasarán, coma se fóra por lume.

10 E o que non cre as miñas palabras non cre aos meus discípulos; e se é que eu non falo, xulgade vós; porque no último día saberedes que eu son o que fala.

11 Pero ao que crea estas cousas que falei, eu visitareino coas manifestacións do meu Espírito, e saberá e dará testemuño. Porque polo meu Espírito saberá que estas cousas son verdadeiras; porque persuade aos homes a facer o bo.

12 E calquera cousa que persuada aos homes a facer o bo vén de min; porque o ben de ninguén procede, senón de min. Eu son o mesmo que conduce aos homes a todo o bo; o que non crea as miñas palabras, tampouco me crerá a min: que eu son; e aquel que non me crea, non crerá ao Pai que me enviou. Pois velaquí, eu son o Pai, eu son a luz, e a vida, e a verdade do mundo.

13 ¡Vide a min, ó xentís, e mostrareivos as cousas maiores, o coñecemento que se ocultou por mor da incredulidade! 
14 ¡Vide a min, ó casa de Israel, e seravos manifestado qué grandes cousas o Pai reservou para vós desde a fundación do mundo; e non chegaron a vós por motivo da incredulidade!

15 Velaquí, cando rasgades ese veo de incredulidade que vos fai permanecer no voso espantoso estado de iniquidade, e dureza de corazón, e ceguedade de mente, entón as cousas grandes e marabillosas que estiveron ocultas de vós desde o principio do mundo, si, cando invoquedes ao Pai no meu nome, cun corazón quebrantado e un espírito contrito, entón saberedes que o Pai acordouse do convenio que fixo cos vosos pais, ó casa de Israel.

16 Entón serán manifestadas aos ollos de todo o pobo as miñas revelacións que fixen que sexan escritas polo meu servo Xoán. Acordádevos, cando vexades estas cousas, saberedes que o tempo está cerca en que efectivamente serán manifestadas.

17 Xa que logo, cando recibades esta historia, saberedes que a obra do Pai empezou sobre toda a face da terra.

18 Arrepentídevos, pois, todos vós os extremos da terra, e vide a min, e crede no meu evanxeo e sede bautizados no meu nome; porque o que crea e sexa bautizado, será salvo; mais o que non crea, será condenado; e os sinais seguirán aos que crean no meu nome.

19 E bendito é aquel que sexa achado fiel ao meu nome no último día, porque será enaltecido para morar no reino preparado para el desde a fundación do mundo. E velaquí, eu son quen o falou. Amen.


== Capítulo 5 ==
''Tres testemuñas e a obra mesma constituirán un testemuño da veracidade do Libro de Mormón.''

1 E eu, Moroni, escribín as palabras que se me mandaron, segundo a miña memoria; e díxenche as cousas que selei; xa que logo, non as toques co fin de traducilas; porque isto estache prohibido, a menos que no futuro Deus xúlgueo prudente.

2 E velaquí, talvez teñas o privilexio de mostrar os ferros a aqueles que axudarán a sacar a luz esta obra;

3 e polo poder de Deus mostraranse a tres; xa que logo, saberán con certeza que estas cousas son verdadeiras.

4 E en boca de tres testemuñas estableceranse estas cousas; e o testemuño de tres, e esta obra, na cal mostrarase o poder de Deus e tamén a súa palabra, da cal o Pai, e o Fillo, e o Espírito Santo dan testemuño; e todo isto levantarase como testemuño contra o mundo no último día. 
5 E se é que se arrepinten e veñen ao Pai no nome de Xesús, serán recibidos no reino de Deus.

6 E agora ben, se é que non teño autoridade para estas cousas, xulgade vós; porque saberedes que teño autoridade cando me vexades, e comparezamos diante de Deus no último día. Amen.

== Capítulo 6 ==
''Os ventos impelen os barcos xareditas á terra prometida-O pobo encomia ao Señor pola súa bondade-Oría é nomeado rei-Morren Xared e o seu irmán.''
 
1 E agora eu, Moroni, procedo a dar a historia de Xared e o seu irmán.

2 Porque sucedeu que despois que o Señor houbo preparado as pedras que o irmán de Xared levara ao monte, o irmán de Xared descendeu do monte, e colocou as pedras nos barcos que se prepararon, unha en cada extremo; e velaquí, deron luz aos barcos.

3 E así fixo o Señor que as pedras brillasen nas tebras para dar luz aos homes, mulleres e nenos, a fin de que non atravesasen as grandes augas na escuridade.

4 E sucedeu que cando houberon preparado todo xénero de alimentos, para que con eles puidesen subsistir sobre as augas, así como alimentos para os seus rabaños e manadas, e calquera besta ou animal ou ave que levasen consigo, velaquí, cando houberon feito todas estas cousas, entraron nas súas naves ou barcos e fixéronse á mar, encomendándose ao Señor o seu Deus.

5 E ocorreu que o Señor Deus fixo que soprase un vento furioso sobre a superficie das augas, cara á terra prometida; e así foron botados dun lado a outro polo vento sobre as ondas do mar.

6 E aconteceu que moitas veces foron sepultados nas profundidades do mar, por mor das xigantescas ondas que rompían sobre eles, e tamén polas grandes e terribles tempestades causadas pola forza do vento.

7 E sucedía que, cando eran sepultados no abismo, non había auga que os danase, pois os seus barcos estaban axustados como un vaso, e tamén estaban axustados como o arca de Noé; xa que logo, cando os envolvían as moitas augas, imploraban ao Señor, e el sacábaos outra vez á superficie das augas.

8 E ocorreu que o vento non deixou de soprar cara á terra prometida mentres estiveron sobre as augas; e deste xeito foron impelidos ante o vento.

9 E cantábanlle encomios ao Señor; si, o irmán de Xared cantáballe encomios ao Señor, e dáballe grazas e loor todo o día; e cando chegaba a noite, non cesaban de encomiar ao Señor.

10 E así foron impulsados cara a adiante; e ningún monstro do mar podía despedazarllos, nin balea algunha podía facerlles dano; e tiñan luz continuamente, así cando se achaban encima da auga como cando estaban debaixo dela.

11 E deste xeito foron impelidos sobre as augas por trescentos corenta e catro días.

12 E desembarcaron nas praias da terra prometida. E ao pisar os seus pés as praias da terra prometida, prostráronse sobre a face da terra e humilláronse ante o Señor, e verteron bágoas de gozo ante o Señor, por causa da abundancia das súas tenras misericordias sobre eles.

13 E aconteceu que saíron sobre a face da terra, e empezaron a cultivar o terreo.

14 E Xared tiña catro fillos; e chamábanse Xacom, e Xilga, e Maha, e Oría.

15 E o irmán de Xared tamén procreou fillos e fillas.

16 E os amigos de Xared e do seu irmán eran en total unhas vinte e dúas almas; e tamén eles procrearon fillos e fillas antes de chegar á terra de promisión; e así empezaron a ser numerosos.

17 E ensinóuselles a andar humildemente diante do Señor; e tamén recibían instrución do alto.

18 E aconteceu que empezaron a estenderse sobre a face da terra, e a multiplicarse, e a cultivar o terreo; e fixéronse fortes na terra.

19 E o irmán de Xared empezou a envellecer, e viu que pronto tería que descender á tumba; xa que logo, dixo a Xared: Reunamos ao noso pobo para contalo, a fin de saber que desexa de nós antes que baixemos á nosa sepultura.

20 E, conseguintemente, fíxose reunir ao pobo. E o número dos fillos e fillas do irmán de Xared era vinte e dúas almas; e o número dos fillos e fillas de Xared era doce, catro deles homes.

21 E aconteceu que contaron aos do seu pobo; e logo de habelos contado, desexaron saber deles que querían que eles fixesen antes que descendesen á tumba.

22 E sucedeu que o pobo pediulles que unxiran a un dos seus fillos para que fose rei sobre eles.

23 E velaquí, isto os aflixiu. E o irmán de Xared díxolles: Isto certamente conduce ao cativerio.

24 Pero Xared dixo ao seu irmán: Permítelles ter rei. E, xa que logo, díxolles: Elixide un rei de entre os nosos fillos, ao que queirades.

25 E ocorreu que elixiron ao primoxénito do irmán de Xared; e o seu nome era Pagague. E aconteceu que este refusou, e non quixo ser o seu rei. E o pobo quería que o seu pai obrigáseo, mais o seu pai non quixo; e mandoulles que nunca obrigasen a ninguén a ser o seu rei.

26 E sucedeu que elixiron a todos os irmáns de Pagague, e non quixeron aceptar.

27 E ocorreu que tampouco os fillos de Xared quixeron, todos menos un; e Oría foi unxido para que fose rei do pobo.

28 E empezou a reinar, e o pobo comezou a prosperar; e fixéronse sumamente ricos.

29 E sucedeu que morreu Xared, e o seu irmán tamén.

30 E aconteceu que Oría andou humildemente diante do Señor, e tivo presente que grandes cousas o Señor fixera polo seu pai, e tamén ensinou ao seu pobo que grandes cousas o Señor fixera polos seus pais.

== Capítulo 7 ==
''Oríah reina con rectitude-Establécense os reinos rivais de Xule e Cohor no medio da usurpación e as contendas-Os profetas condenan a iniquidade e a idolatría do pobo, que logo se arrepinte.''

1 E ocorreu que Oría xulgou sobre a terra con rectitude todos os seus días, que foron moitos.

2 E procreou fillos e fillas; si, procreou trinta e un, dos cales vinte e tres eran homes.

3 E aconteceu que tamén procreou a Quib na súa vellez. E acaeceu que Quib reinou no seu lugar. E Quib procreou a Corihor.

4 E cando Corihor tiña trinta e dous anos de idade, rebelouse contra o seu pai, e foi e habitou na terra de Nehor; e procreou fillos e fillas, os cales foron moi belos; xa que logo, Corihor atraeu a moitos en pos del.

5 E cando houbo reunido un exército, subiu á terra de Morón, onde habitaba o rei, e tomouno cativo, co cal cumpriuse a palabra do irmán de Xared de que serían conducidos ao cativerio.

6 E a terra de Morón, onde moraba o rei, estaba situada preto da terra que os nefitas chamaban Desolación.

7 E sucedeu que Quib viviu no cativerio, así como o seu pobo, baixo o seu fillo Corihor, ata chegar a unha idade moi avanzada; no entanto, Quib procreou a Xule na súa vellez, mentres aínda se achaba cativo.

8 E sucedeu que Xule enfadóuse co seu irmán; e Xule fíxose forte, e chegou a ser potente en canto á forza do home; e tamén foi potente en criterio.

9 Xa que logo, foi ao outeiro de Efraín, onde fundiu mineral do outeiro, e fixo espadas de aceiro para aqueles que levara tras de si; e despois que os armou con espadas, volveu á cidade de Nehor e presentou batalla contra o seu irmán Corihor; e por este medio conquistou o reino, e restituír ao seu pai Quib.

10 E por isto que Xule fixera, o seu pai conferiulle o reino; xa que logo, empezou a reinar en lugar do seu pai.

11 E aconteceu que xulgou con xustiza; e estendeu o seu reino sobre toda a face da terra, porque o pobo fíxose sumamente numeroso.

12 E sucedeu que Xule tamén procreou moitos fillos e fillas.

13 E Corihor arrepentiuse dos moitos males que había labor; xa que logo, Xule deulle autoridade no seu reino.

14 E aconteceu que Corihor tivo moitos fillos e fillas; e entre os fillos de Corihor había un que se chamaba Noé.

15 E sucedeu que Noé rebelouse en contra do rei Xule, e tamén contra o seu pai Corihor, e atraeuse ao seu irmán Cohor, e tamén a todos os seus irmáns e a moitos dos do pobo.

16 E aconteceu que presentou batalla contra o rei Xule, na que conquistou a terra da súa primeira herdanza; e fíxose rei desa parte da terra.

17 E sucedeu que de novo combateu ao rei Xule; e tomou a Xule, o rei, e levouno cativo a Morón.

18 E sucedeu que estando el a piques de quitarlle a vida, os fillos de Xule entraron furtivamente de noite na casa de Noé e matárono, e derrubaron a porta da prisión, e sacaron ao seu pai, e colocárono sobre o seu trono no seu propio reino.

19 Polo que o fillo de Noé edificou o seu reino no seu lugar; con todo, non obtiveron máis dominio sobre o rei Xule; e o pobo que se achaba baixo o goberno do rei Xule prosperou grandemente e fíxose forte.

20 E o país quedou dividido; e houbo dous reinos: o reino de Xule, e o reino de Cohor, fillo de Noé.

21 E Cohor, fillo de Noé, fixo que o seu pobo fóra á batalla contra Xule, na que este os derrotou e matou a Cohor.

22 E Cohor tiña un fillo chamado Nimrod; e Nimrod entregou o reino de Cohor a Xule, e achou graza ante os ollos de Xule; xa que logo, este colmouno de favores e obrou no reino de Xule segundo os seus desexos.

23 E no reinado de Xule tamén chegaron entre o pobo profetas, enviados do Señor, profetizando que as iniquidades e a idolatría do pobo estaban traendo unha maldición sobre a terra, e que serían destruídos se non se arrepentían.

24 E aconteceu que o pobo ultraxou aos profetas, e burlouse deles. E sucedeu que o rei Xule someteu a xuízo a todos os que insultaban aos profetas.

25 E expediu unha lei por toda a terra, a cal facultaba aos profetas para ir onde quixesen; e por mor disto logrouse que o pobo arrepentísese.

26 E por haberse arrepentido o pobo das súas iniquidades e idolatrías, o Señor perdoounos, e empezaron outra vez a prosperar na terra. E aconteceu que Xule procreou fillos e fillas na súa vellez.

27 E non houbo máis guerras nos días de Xule; e recordou as grandes cousas que o Señor fixera polos seus pais, traéndoos a través do gran mar á terra prometida; de modo que xulgou con xustiza todos os seus días.

== Capítulo 8 ==
''Hai loitas e contendas polo reino-Para matar ao rei, Aquix establece unha combinación secreta rexida por un xuramento-As combinacións secretas son do diaño e causan a destrución das nacións-Amoéstase aos xentís modernos en canto á combinación secreta que procurará destruír a liberdade de todas as terras, nacións e países.''

1 E sucedeu que Xule procreou a Omer, e este reinou no seu lugar. E Omer procreou a Xared; e Xared procreou fillos e fillas.

2 E Xared sublevouse contra o seu pai, e foi e habitou na terra de Het. E sucedeu que lisonxeou a moitos, por motivo das súas palabras astutas, ata que houbo logrado a metade do reino.

3 E cando houbo logrado a metade do reino, fíxolle a guerra ao seu pai, e levou cativo ao seu pai; e fíxoo servir no cativerio;

4 e nos días do reinado de Omer, este permaneceu cativo a metade dos seus días. E ocorreu que procreou fillos e fillas, entre eles a Esrom e Coriántumr;

5 e estes se enfadaron en extremo polos actos de Xared, o seu irmán, ao grao de que reuniron un exército e fixéronlle a guerra a Xared. E aconteceu que o combateron de noite.

6 E sucedeu que cando houberon destruído ao exército de Xared, estaban a piques de matalo a el tamén; e suplicoulles que non o matasen, e que el entregaría o reino ao seu pai. E sucedeu que lle perdoaron a vida.

7 E Xared se entristeceu en gran xeito por causa da perda do reino, porque tiña posto o corazón no reino e na gloria do mundo.

8 Entón a filla de Xared, sendo hábil en extremo, e vendo a tristeza do seu pai, propúxose idear un plan mediante o cal devolvería o reino ao seu pai.

9 Agora ben, a filla de Xared era sumamente bela. E sucedeu que falou co seu pai, e díxolle: Por que está o meu pai tan triste? Non leu el os anais que os nosos pais trouxeron a través do gran mar? Velaquí, non hai neles unha relación concernente aos antigos, de como por medio dos seus plans secretos lograron reinos e gran gloria?

10 Agora pois, envíe o meu pai por Aquix, o fillo de Quimnor; e velaquí, son bela, e bailarei diante del, e agradareille, de modo que me desexará por esposa. Xa que logo, se che pide que me deas a el por esposa, entón diraslle: Dareicha, se me traes a cabeza do meu pai, o rei.

11 E Omer era amigo de Aquix; xa que logo, cando Xared houbo mandado chamar a Aquix, a filla de Xared bailou diante del e agradoulle, de tal modo que a desexou por esposa. E aconteceu que dixo a Xared: Dáma por esposa.

12 E Xared díxolle: Dareicha se me traes a cabeza do meu pai, o rei.
 
13 E sucedeu que Aquix reuniu a toda o seu parentela na casa de Xared, e díxolles: Xurarédesme que me seredes fieis no que esixa de vós?

14 E aconteceu que todos xuráronlle polo Deus do ceo, e tamén polos ceos, e tamén pola terra e pola súa cabeza, que o que se opuxese á axuda que Aquix desexase, perdería a cabeza; e quen divulgase calquera das cousas que Aquix déselles a coñecer, perdería a vida.

15 E ocorreu que así se puxeron de acordo con Aquix. E el administroulles os xuramentos que foron dados polos antigos que tamén ambicionaban poder, xuramentos que foran transmitidos desde Caín, que foi asasino desde o principio.

16 E preservounos o poder do diaño para administrar estes xuramentos aos do pobo, a fin de conservalos na escuridade, para axudar a quen ambicionasen o poder a obtelo e a asasinar, e roubar, e mentir, e cometer toda clase de iniquidades e fornicacións.

17 E foi a filla de Xared quen lle puxo no corazón que indagase esas cousas de tempo antigo; e Xared púxoo no corazón de Aquix; polo que Aquix administrounas aos seus parentes e amigos, desviándoos por medio de eloxiosas promesas para que fixesen canto el desexaba.

18 E aconteceu que formaron unha combinación secreta, tal como os de tempo antigo, a cal combinación é o máis abominable e perverso sobre todas as cousas, á vista de Deus;

19 porque o Señor non obra por medio de combinacións secretas, nin quere que os homes vertan sangue, senón que o prohibiu en todas as cousas, desde o principio do home.

20 E eu, Moroni, non escribo o xeito dos seus xuramentos e combinacións, porque se me fixo saber que existen entre todos os pobos, e áchanse entre os lamanitas;

21 e causaron a destrución deste pobo do cal agora estou falando, e tamén a destrución do pobo de Nefi.

22 E calquera nación que favoreza tales combinacións secretas para adquirir poder e riquezas, ata que se estendan sobre a nación, velaquí, será destruída; porque o Señor non permitirá que o sangue dos seus santos, que for vertida por eles, clame sempre a el desde o chan pedindo vinganza, sen que el víngueos.

23 Polo tanto, ó xentís, está na sabedoría de Deus que se vos mostren estas cousas, a fin de que así vos arrepintades dos vosos pecados, e non permitades que vos dominen estas combinacións asasinas, que se institúen para adquirir poder e riquezas, nin que vos sobreveña a obra, si, a obra mesma de destrución; si, aínda a espada da xustiza do Deus Eterno caerá sobre vós para a vosa derrota e destrución, se permitides que existan estas cousas.

24 Por conseguinte, o Señor mándavos que cando vexades xurdir estas cousas entre vós, que espertedes a un coñecemento da vosa terrible situación, por motivo desta combinación secreta que existirá entre vós; ou ¡ai dela, por mor do sangue dos que foron asasinados! Porque desde o po claman ser vingados dela, e tamén dos que a estableceron.

25 Porque sucede que quen a establece procura destruír a liberdade de todas as terras, nacións e países; e leva a cabo a destrución de todo pobo, porque a edifica o diaño, que é o pai de todas as mentiras; si, ese mesmo embusteiro que seduciu aos nosos primeiros pais; si, ese mesmo mentireiro que provocou ao home a asasinar desde o principio; que endureceu o corazón dos homes ao grao de que asasinaron aos profetas, e hanos apedrado e refugado desde o principio.

26 Polo tanto, mándalleme a min, Moroni, escribir estas cousas, para que sexa destruído o mal, e chegue o tempo en que Satanás non teña máis poder no corazón dos fillos dos homes, senón que sexan persuadidos a facer o ben constantemente, a fin de que vingan á fonte de toda rectitude e sexan salvos.

== Capítulo 9 ==
''O reino pasa dun a outro por descendencia, intrigas e asasinatos-Emer viu ao Fillo de Xustiza-Moitos profetas proclaman o arrepentimento-Unha fame moi grande e serpes velenosas aflixen ao pobo.''

1 E agora eu, Moroni, prosigo a miña relación. Sucedeu, pois, que por mor das combinacións secretas de Aquix e os seus amigos, velaquí, derrocaron o reino de Omer.

2 No entanto, o Señor tivo misericordia de Omer, e tamén dos seus fillos e fillas que non procuraban a súa destrución.

3 E o Señor avisou a Omer nun soño que saíse da terra; de modo que se afastou da terra coa súa familia, e viaxou por moitos días, e pasou ao carón do cerro de Xim, e pasou polo sitio onde foron destruídos os nefitas; e de alí dirixiuse cara ao leste, e chegou a unha paraxe chamada Ablom, a beiras do mar; e alí plantou a súa tenda, e os seus fillos e as súas fillas, e toda a súa familia tamén, salvo Xared e a súa familia.

4 E aconteceu que Xared foi unxido rei sobre o pobo, por mans inicuas; e deu á súa filla por esposa a Aquix.

5 E sucedeu que Aquix procurou quitarlle a vida ao seu sogro; e dirixiuse a aqueles a quen había xuramentado co xuramento dos antigos, e cortáronlle a cabeza ao seu sogro mentres se achaba sentado sobre o seu trono dando audiencia ao seu pobo.

6 Porque tan grande fora a diseminación desta inicua e secreta sociedade, que corrompera o corazón de todo o pobo; de modo que Xared foi asasinado sobre o seu trono, e Aquix reinou no seu lugar.

7 E sucedeu que Aquix empezou a ter celos do seu fillo; de modo que o encerrou na prisión, e tívoo con pouco ou nada que comer, ata que morreu.

8 E o irmán do que morreu (e chamábase Nimra) irritouse contra o seu pai polo que fixera co seu irmán.

9 E aconteceu que Nimra xuntou a un pequeno número de homes e fuxiu da terra, e foise a vivir con Omer.

10 E sucedeu que Aquix procreou a outros fillos, e estes se conquistaron o corazón do pobo, a pesar de que eles lle xuraron cometer toda clase de iniquidades de conformidade co que el desexase.

11 E os do pobo de Aquix cobizaban as riquezas, así como Aquix ambicionaba o poder; xa que logo, os fillos de Aquix ofrecéronlles diñeiro, por medio do cal gañáronse á maior parte do pobo.

12 E empezou a haber unha guerra entre Aquix e os fillos de Aquix, a cal durou polo espazo de moitos anos, si, ata a destrución de case toda a xente do reino, si, todos salvo trinta almas e aqueles que fuxiron coa familia de Omer.

13 Xa que logo, Omer foi restituído á terra da súa herdanza.

14 E sucedeu que Omer empezou a envellecer; no entanto, na súa vellez procreou a Emer; e unxiu a Emer por rei para que reinase no seu lugar.

15 E logo de haber unxido a Emer por rei, gozou de paz na terra polo espazo de dous anos, e morreu, habendo visto días extremadamente numerosos, os cales foron cheos de angustia. E ocorreu que Emer reinou no seu lugar, e seguiu os pasos do seu pai.

16 E o Señor de novo empezou a retirar a maldición de sobre a terra, e a casa de Emer prosperou grandemente baixo o seu reinado; e no espazo de sesenta e dous anos habíanse feito fortes en extremo, de modo que chegaron a ser sumamente ricos,

17 pois tiñan toda clase de froitas e grans, e de sedas, e de liño fino, e de ouro, e de prata, e de obxectos preciosos; 
18 e tamén todo xénero de gando, de bois, e vacas, e de ovellas, e de porcos, e de cabras, e tamén moitas outras clases de animais que eran útiles para o sustento do home.

19 E tamén tiñan cabalos e asnos, e había elefantes e curelomes e cumomes, todos os cales eran útiles para o home, e máis particularmente os elefantes e curelomes e cumomes.

20 E así foi como o Señor derramou as súas bendicións sobre esta terra, que era escollida sobre todas as demais terras; e mandou que quen posuísen a terra, posuísena para os fins do Señor, ou serían destruídos cando madurasen na iniquidade; porque sobre estes, di o Señor, derramarei a plenitude da miña ira.

21 E Emer xulgou con rectitude todos os días da súa vida, e procreou moitos fillos e fillas; e procreou a Coriántum, e unxiu a Coriántum para que reinase no seu lugar.

22 E despois que houbo unxido a Coriántum para que reinase no seu lugar, viviu catro anos, e gozou de paz na terra; si, aínda viu ao Fillo de Xustiza, e se alegrou, e se gloriou no seu día; e morreu en paz.

23 E acaeceu que Coriántum andou polas sendas do seu pai, e edificou moitas grandes cidades, e administrou o que era bo ao seu pobo todos os días da súa vida. E sucedeu que non tivo fillos senón ata unha idade moi avanzada.

24 E aconteceu que morreu a súa esposa, de cento e dous anos de idade. E sucedeu que Coriántum, na súa vellez, tomou a unha moza por esposa, e procreou fillos e fillas; e viviu ata cento corenta e dous anos de idade.

25 E aconteceu que procreou a Com, e Com reinou no seu lugar; e reinou corenta e nove anos, e procreou a Het; e procreou tamén outros fillos e fillas.

26 E o pobo estendeuse de novo sobre toda a face da terra, e outra vez empezou a haber unha iniquidade sumamente grande sobre a face da terra; e Het comezou a adoptar novamente os plans secretos dos tempos antigos, para destruír ao seu pai.

27 E sucedeu que destronou ao seu pai, pois o matou coa súa propia espada; e reinou no seu lugar.

28 E de novo chegaron profetas á terra, proclamándolles o arrepentimento, si, que debían preparar o camiño do Señor, ou caería unha maldición sobre a face da terra; si, que habería un fame moi grande, na que serían destruídos se non se arrepentían.

29 Pero o pobo non creu nas palabras dos profetas, senón que os botaron fóra; e arroxaron a algúns en fosos e deixáronos para que morresen. E aconteceu que fixeron todas estas cousas segundo o mandato do rei Het.

30 E ocorreu que empezou a haber unha gran escaseza na terra, e os habitantes empezaron a ser destruídos con suma rapidez por razón da escaseza, pois non había choiva sobre a face da terra.

31 E tamén apareceron serpes velenosas sobre a superficie da terra, e envelenaron a moita xente. E sucedeu que os seus rabaños empezaron a fuxir das serpes velenosas cara á terra do sur, que os nefitas chamaban Zaraenla.

32 E aconteceu que moitos deles pereceron no camiño; no entanto, houbo algúns que fuxiron á terra do sur.

33 E ocorreu que o Señor fixo que non os perseguisen máis as serpes, senón que obstruirán o camiño para que a xente non puidese pasar, e para que calquera que intentase pasar, caese polas serpes velenosas.

34 E sucedeu que o pobo seguiu o rastro dos animais, e devorou os corpos mortos dos que caían polo camiño ata que os consumiron todos. Agora ben, cando os do pobo viron que ían morrer, empezaron a arrepentirse das súas iniquidades, e a clamar ao Señor.

35 E aconteceu que cando se humillaron suficientemente ante o Señor, el enviou a choiva sobre a face da terra; e o pobo comezou a revivir, e empezou a haber froitos nas terras do norte, e en todas as terras veciñas. E mostroulles o Señor o seu poder para libralos do fame.

== Capítulo 10 ==
''Un rei sucede a outro-Algúns dos reis son xustos; outros son inicuos-Cando a rectitude prevalece, o Señor bendí ao pobo e faio prosperar.''

1 E sucedeu que Xez, que era descendente de Het -pois Het perecera por motivo do fame, como tamén toda a súa familia, menos Xez-, empezou, pois, Xez a restablecer a un pobo abatido.

2 E aconteceu que Xez recordou a destrución dos seus pais, e estableceu un reino xusto; porque recordou o que o Señor fixera ao traer a Xared e ao seu irmán a través do mar; e andou polas sendas do Señor; e procreou fillos e fillas.

3 E o seu fillo maior, que se chamaba Xez, rebelouse contra el; pero Xez foi ferido por man dun ladrón, por mor das súas inmensas riquezas, o cal de novo trouxo a paz ao seu pai.

4 E sucedeu que o seu pai fundou moitas cidades sobre a superficie desa terra, e o pobo outra vez comezou a espallarse por toda a terra. E viviu Xez ata unha idade sumamente avanzada, e procreou a Ripláquix, e morreu; e Ripláquix reinou no seu lugar.

5 E ocorreu que Ripláquix non fixo o que era recto aos ollos do Señor, porque tivo moitas esposas e concubinas; e impuxo sobre os ombreiros do pobo o que era difícil de soportar; si, impúxolles pesados tributos; e cos tributos construíu moitos suntuosos edificios.

6 E edificouse un trono extremadamente fermoso; e construíu moitas prisións, e aos que non querían suxeitarse aos tributos, botábaos na prisión; e a quen non podían pagar tributos, encerrábaos na prisión; e facía que traballasen continuamente para o seu sostén; e ao que se negaba a traballar, facía que o matasen.

7 De modo que logrou toda a súa obra exquisita, si, aínda o seu ouro fino facía que se refinase na prisión, e facía que alí fose elaborada toda sorte de obras preciosas. E sucedeu que aflixiu ao pobo cos seus fornicacións e as súas abominacións.

8 E cando houbo reinado polo espazo de corenta e dous anos, o pobo levantouse en rebelión en contra del; e empezou a haber guerra outra vez na terra, ao grao de que mataron a Ripláquix, e botaron aos seus descendentes da terra.

9 E sucedeu que despois do transcurso de moitos anos, Moriantón, que era descendente de Ripláquix, reuniu un exército de desterrados, e foi e fixo a guerra ao pobo, e apoderouse de moitas cidades; e a guerra agravouse moitísimo, e durou polo espazo de moitos anos; e el logrou subxugar a toda a terra, e estableceuse como rei de toda a terra.

10 E logo de haberse establecido como rei, alixeirou as cargas do pobo, co cal atraeuse a simpatía do pobo, e o unxiron para que fose o seu rei.

11 E obrou rectamente co pobo, mais non consigo mesmo, por motivo das súas moitas fornicacións; por conseguinte, foi refugado da presenza do Señor.

12 E sucedeu que Moriantón edificou moitas cidades, e durante o seu reinado o pobo fíxose sumamente rico, tanto en edificios como en ouro e prata, e en colleitas de grans, e en manadas e rabaños, e naquelas cousas que lles foron restituídas.

13 E viviu Moriantón ata unha idade moi avanzada, e entón procreou a Quim; e Quim reinou en lugar do seu pai, e reinou oito anos, e morreu o seu pai. E aconteceu que Quim non reinou con rectitude, polo que non foi favorecido polo Señor.

14 E o seu irmán levantouse en rebelión en contra del, e por este medio reduciuno ao cativerio; e permaneceu cativo todos os seus días; e procreou fillos e fillas no cativerio; e na súa vellez procreou a Leví, e morreu.

15 E ocorreu que Leví serviu no cativerio durante corenta e dous anos, tras a morte do seu pai. E fíxolle a guerra ao rei da terra, e por este medio logrou para si o reino.

16 E despois que houbo logrado para si o reino, fixo o que era xusto aos ollos do Señor; e o pobo prosperou na terra; e el viviu ata unha idade moi avanzada, e procreou fillos e fillas; e tamén procreou a Corom, a quen unxiu por rei no seu lugar.

17 E sucedeu que Corom fixo o que era recto aos ollos do Señor todos os seus días; e procreou moitos fillos e fillas; e logo de vivir moitos anos, morreu, así como o resto dos da terra; e Quix reinou no seu lugar.

18 E ocorreu que Quix tamén morreu, e Lib reinou no seu lugar.

19 E aconteceu que Lib tamén fixo o que era recto aos ollos do Señor. E nos días de Lib foron destruídas as serpes velenosas; de modo que foron ás terras do sur con obxecto de procurar alimento para a xente do país, porque a rexión abundaba en animais do bosque. E o mesmo Lib chegou a ser gran cazador.

20 E construíron unha cidade grande preto da estreita lingua de terra, cerca da paraxe onde o mar divide a terra.

21 E reservaron a terra do sur como despoboado para a caza. E toda a face da terra do norte achábase cuberta de habitantes.

22 E eran sumamente industriosos; e compraban e vendían e traficaban uns con outros, a fin de sacar ganancia.

23 E traballaban toda clase de minerais, e elaboraban o ouro, a prata, o ferro, o bronce e toda clase de metais; e sacábanos da terra; xa que logo, levantaron inmensas cheas de terra para obter minerais, de ouro, e de prata, e de ferro, e de cobre; e fixeron toda clase de obras finas.

24 E tiñan sedas e liño finamente tecido; e facían toda clase de teas para cubrir a súa nudez.

25 E fabricaban toda clase de ferramentas para cultivar a terra, tanto para arar, como para sementar, para segar, como para cavar, como tamén para trillar.

26 E facían toda clase de ferramentas, coas cales facían traballar os seus animais.

27 E elaboraban toda clase de armas de guerra. E confeccionaban toda clase de artigos dunha elaboración sumamente fina.

28 E nunca puido haber un pobo máis abenzoado que eles, nin que prosperase máis pola man do Señor; e achábanse nunha terra escollida sobre todas as demais, porque o Señor díxoo.

29 E sucedeu que Lib viviu moitos anos, e procreou fillos e fillas; e así mesmo procreou a Heartom.

30 E acaeceu que Heartom reinou en lugar do seu pai. E cando Heartom houbo reinado vinte e catro anos, velaquí, foille quitado o reino. E serviu moitos anos no cativerio, si, aínda o resto dos seus días.

31 E procreou a Het; e Het viviu no cativerio toda a súa vida. E Het procreou a Aarón, e Aarón pasou todos os seus días no cativerio; e procreou a Amnigada, e tamén Amnigada viviu cativo todos os seus días; e procreou a Coriántum, e Coriántum morou na catividade todos os seus días; e procreou a Com.

32 E aconteceu que Com atraeuse a metade do reino. E corenta e dous anos reinou sobre a metade do reino; e saíu á guerra contra o rei Amxid, e loitaron polo termo de moitos anos, durante os cales Com venceu a Amxid, e logrou apoderarse do resto do reino.

33 E nos días de Com empezou a haber ladróns na terra; e adoptaron os plans antigos, e administraron xuramentos ao xeito dos antigos, e procuraron outra vez destruír o reino.

34 E Com combateunos moito; con todo, non prevaleceu sobre eles.

== Capítulo 11 ==
''Guerras, disensións e iniquidade predominan na vida dos xareditas-Profetas predín a completa destrución dos xareditas a menos que se arrepintan-O pobo rexeita as palabras dos profetas.''
 
1 E tamén nos días de Com viñeron moitos profetas, e profetizaron da destrución daquel gran pobo, a menos que se arrepentisen, volvésense ao Señor, e abandonasen os seus asasinatos e iniquidades.

2 E sucedeu que o pobo rexeitou aos profetas, e fuxiron a Com para que os protexese, pois o pobo quería destruílos.

3 E profetizáronlle a Com moitas cousas; e foi abenzoado todo o resto dos seus días.

4 E viviu ata unha idade moi avanzada, e procreou a Xiblom; e Xiblom reinou no seu lugar. E o irmán de Xiblom rebelouse en contra del, e empezou a haber unha guerra sumamente grande por toda a terra. 
5 E sucedeu que o irmán de Xiblom fixo que matasen a todos os profetas que profetizaban da destrución do pobo;

6 e houbo unha gran calamidade en toda a terra, porque testificaran que viría unha maldición moi grande sobre esa terra, e tamén sobre o pobo; e que habería unha inmensa destrución entre eles, como xamais houbera sobre a face da terra, e os seus ósos serían como cheas de terra sobre a face do país, a menos que se arrepentisen das súas iniquidades.

7 E non escoitaron a voz do Señor por razón das súas inicuas combinacións; xa que logo, empezou a haber guerras e contendas en toda a terra, e tamén moitas fames e pestilencias, ao grao que houbo unha gran destrución como nunca se coñeceu sobre a superficie da terra; e todo isto aconteceu nos días de Xiblom.

8 E empezou o pobo a arrepentirse da súa iniquidade; e a medida que o facían, o Señor tiña misericordia deles.

9 E sucedeu que Xiblom foi asasinado, e Set foi reducido ao cativerio; e viviu cativo todos os seus días.

10 E sucedeu que Aá, o seu fillo, apoderouse do reino; e reinou sobre o pobo toda a súa vida. E cometeu toda clase de iniquidades nos seus días, co cal fixo que se vertera moito sangue; e os seus días foron poucos.

11 E Etem, que era descendente de Aá, tomou posesión do reino; e nos seus días tamén fixo o que era inicuo.

12 E sucedeu que nos días de Etem chegaron moitos profetas, e profetizaron de novo ao pobo; si, profetizaron que o Señor destruiríaos completamente de sobre a face da terra, a menos que se arrepentisen das súas iniquidades.

13 E acaeceu que o pobo endureceu o seu corazón, e non quixo facer caso das súas palabras; e os profetas lamentáronse e retiráronse de entre o pobo.

14 E sucedeu que Etem xulgou inicuamente todos os seus días; e procreou a Morón. E sucedeu que Morón reinou no seu lugar; e tamén el fixo o malo aos ollos do Señor.

15 E aconteceu que xurdiu unha rebelión entre o pobo, por mor daquela combinación secreta que se instituíu para adquirir poder e riquezas; e levantouse entre eles un home moi destro na iniquidade, e fíxolle a guerra a Morón, na cal conquistou a metade do reino; e retivo a metade do reino por moitos anos.

16 E ocorreu que Morón venceuno e recuperou outra vez o reino.

17 E aconteceu que se levantou outro home poderoso; e era descendente do irmán de Xared.

18 E sucedeu que derrocou a Morón, e apoderouse do reino; de modo que Morón viviu no cativerio todo o resto dos seus días; e procreou a Coriantor.

19 E ocorreu que Coriantor viviu no cativerio todos os seus días.

20 E nos días de Coriantor tamén viñeron moitos profetas, e profetizaron cousas grandes e marabillosas; e proclamaron o arrepentimento ao pobo, e que a menos que se arrepentisen, o Señor Deus executaría xuízo contra eles ata a súa completa destrución;

21 e que o Señor Deus, polo seu poder, enviaría ou traería a outro pobo a posuír a terra, do mesmo xeito que trouxera aos seus pais.

22 E eles rexeitaron todas as palabras dos profetas, por causa da súa sociedade secreta e as súas inicuas abominacións. 
23 E acaeceu que Coriantor procreou a Éter e morreu, logo de vivir no cativerio todos os seus días.

== Capítulo 12 ==
''O profeta Éter exhorta ao pobo a crer en Deus-Moroni relata as marabillas e os milagres que se efectúan por medio da fe-A fe permitiu ao irmán de Xared ver a Cristo-O Señor dá debilidade aos homes para que sexan humildes-Por medio da fe, o irmán de Xared causou que o monte de Zerín apartásese-A fe, a esperanza e a caridade son esenciais para a salvación-Moroni viu a Xesús cara a cara.''

1 E sucedeu que Éter viviu nos días de Coriántumr; e Coriántumr era rei de toda a terra.

2 E Éter era profeta do Señor; xa que logo, Éter saíu nos días de Coriántumr e empezou a profetizar ao pobo, porque non se lle podía restrinxir, debido ao Espírito do Señor que había nel.

3 Porque clamaba desde a mañá ata a posta do sol, exhortando aos do pobo a crer en Deus para arrepentimento, non fose que quedasen destruídos, dicíndolles que por medio da fe todas as cousas cúmprense:

4 de modo que os que cren en Deus poden ter a firme esperanza dun mundo mellor, si, aínda un lugar á destra de Deus; e esta esperanza vén pola fe, proporciona un áncora ás almas dos homes e faios seguros e firmes, abundando sempre en boas obras, sendo impulsados a glorificar a Deus.

5 E acaeceu que Éter profetizou ao pobo cosas grandes e marabillosas, as cales non creron, porque non as vían.

6 E agora eu, Moroni, quixese falar algo concernente a estas cousas. Quixese mostrar ao mundo que a fe é as cousas que se esperan e non ven; xa que logo, non contendades porque non vedes, porque non recibides ningún testemuño senón ata logo da proba da vosa fe.

7 Porque foi pola fe que Cristo se manifestou aos nosos pais, despois que el houbo resucitado dos mortos; e non se manifestou a eles senón ata despois que tiveron fe nel; por conseguinte, foi indispensable que algúns tivesen fe nel, posto que non se mostrou ao mundo.

8 Pero por motivo da fe dos homes, el manifestouse ao mundo, e ha glorificado o nome do Pai, e preparado un medio polo cal outros poden ser partícipes do don celestial, para que teñan esperanza nas cousas que non viron.

9 Polo tanto, vós tamén podedes ter esperanza, e participar do don, se tan só tedes fe.

10 Velaquí, foi pola fe que os da antigüidade foron chamados segundo a santa orde de Deus.

11 Xa que logo, a lei de Moisés deuse pola fe. Mais no don do seu Fillo, Deus preparou un camiño máis excelente; e é pola fe que se cumpriu.

12 Porque se non hai fe entre os fillos dos homes, Deus non pode facer ningún milagre entre eles; xa que logo, non se mostrou senón ata logo da súa fe.

13 Velaquí, foi a fe de Alma e de Amulec o que fixo que se derrubase a prisión.

14 Velaquí, foi a fe de Nefi e de Lehi o que obrou o cambio nos lamanitas, de modo que foron bautizados con lume e co Espírito Santo.

15 Velaquí, foi a fe de Ammón e dos seus irmáns o que obrou tan gran milagre entre os lamanitas.

16 Si, e todos cantos obraron milagres obráronos pola fe, tanto aqueles que foron antes de Cristo, como os que foron logo del.

17 E foi pola fe que os tres discípulos obtiveron a promesa de que non gustarían a morte; e non obtiveron a promesa senón ata logo de ter fe.

18 E en ningún tempo acode algunha obrou milagres senón ata logo da súa fe; xa que logo, primeiro creron no Fillo de Deus.

19 E houbo moitos cuxa fe era tan sumamente forte, aínda antes da vinda de Cristo, que non se lles puido impedir penetrar o veo, senón que realmente viron cos seus propios ollos as cousas que viran co ollo da fe; e se alegraron.

20 E velaquí, vimos nestes anais que un destes foi o irmán de Xared; porque tan grande era a súa fe en Deus, que cando Divos estendeu o seu dedo, non o puido ocultar da vista do irmán de Xared, por motivo da palabra que lle falou, palabra que lograra por medio da fe.

21 E despois que o irmán de Xared houbo visto o dedo do Señor, debido á promesa que pola fe obtivera o irmán de Xared, o Señor non puido ocultarlle nada da súa vista; por conseguinte, mostroulle todas as cousas, porque xa non se lle podía manter fose do veo.

22 E é pola fe que os meus pais obtiveron a promesa de que estas cousas han de chegar aos seus irmáns por medio dos xentís; xa que logo, o Señor mandoume, si, aínda Xesucristo mesmo.

23 E díxenlle: Señor, os xentís burlaranse destas cousas, debido á nosa debilidade en escribir; porque ti, Señor, facer fortes en palabras pola fe, pero non nos fixeches fortes para escribir; porque concediches que todos os deste pobo declarasen moito, por motivo do Espírito Santo que ti lles deches;

24 e ti fixeches que non podamos escribir senón pouco, por mor da torpeza das nosas mans. Velaquí, non nos fixeches fortes en escribir, como ao irmán de Xared; porque lle concediches que as cousas que el escribise fosen tan potentes como ti o es, ao grao de dominar ao home ao lelas.

25 Tamén fixeches grandes e potentes as nosas palabras, ao grao de que non as podemos escribir; así que, cando escribimos, vemos a nosa debilidade, e tropezamos polo xeito de colocar as nosas palabras; e temo que os xentís búrlense das nosas palabras.

26 E cando houben dito isto, o Señor faloume, dicindo: Os insensatos fan burla, mais lamentaranse; e a miña graza é suficiente para os mansos, para que non saquen proveito da vosa debilidade;

27 e se os homes veñen a min, mostrareilles a súa debilidade. Dou aos homes debilidade para que sexan humildes; e basta a miña graza a todos os homes que se humillan ante min; porque se se humillan ante min, e teñen fe en min, entón farei que as cousas débiles sexan fortes para eles.

28 Velaquí, mostrarei aos xentís a súa debilidade, e mostrareilles que a fe, a esperanza e a caridade conducen a min, a fonte de toda rectitude.

29 E eu, Moroni, habendo oído estas palabras, consoleime, e dixen: ¡Ó Señor, fágase a túa xusta vontade!, porque se que obras cos fillos dos homes segundo a súa fe;

30 porque o irmán de Xared dixo ao monte de Zuriña: ¡Apártache!; e apartouse. E se el non tivese fe, o monte non se moveu; xa que logo, ti obras despois que os homes teñen fe.

31 Pois así che manifestaches aos teus discípulos; porque despois que tiveron fe e falaron no teu nome, mostráchesche a eles con gran poder.

32 E tamén me acordo de que dixeches que tes preparada unha morada para o home, si, entre as mansións do teu Pai, no cal o home pode ter unha esperanza máis excelente; xa que logo, o home debe ter esperanza, ou non pode recibir unha herdanza no lugar que ti preparaches.

33 E ademais, recordo que ti dixeches que amaches ao mundo, aínda ao grao de dar a túa vida polo mundo, a fin de volvela a tomar, con obxecto de preparar un lugar para os fillos dos homes.

34 E agora sei que este amor que tiveches polos fillos dos homes é a caridade; xa que logo, a menos que os homes teñan caridade, non poden herdar ese lugar que preparaches nas mansións do teu Pai.

35 Polo que se, por isto que dixeches, que se os xentís non teñen caridade, por motivo da nosa debilidade, ti probaralos e quitaraslles o seu talento, si, aínda o que reciban, e daralo aos que teñan máis abundantemente.

36 E sucedeu que lle implorei ao Señor que dese graza aos xentís, para que tivesen caridade.

37 E aconteceu que o Señor díxome: Se non teñen caridade, é cousa que nada ten que ver contigo; ti fuches fiel; xa que logo, os teus vestidos estarán limpos. E porque viches a túa debilidade, serás fortalecido, aínda ata sentarche no lugar que preparei nas mansións do meu Pai.

38 E agora eu, Moroni, despídome dos xentís, si, e tamén dos meus irmáns a quen amo, ata que nos atopemos ante o tribunal de Cristo, onde todos os homes saberán que os meus vestidos non se mancharon co voso sangue.

39 E entón saberedes que vin a Xesús, e que el falou comigo cara a cara, e que me dixo con sinxela humildade, no meu propio idioma, así como un home dio a outro, concernente a estas cousas.

40 E non escribín senón unhas poucas, por mor da miña debilidade en escribir.

41 E agora quixese exhortarvos a buscar a este Xesús de quen escribiron os profetas e apóstolos, a fin de que a graza de Deus o Pai, e tamén do Señor Xesucristo, e do Espírito Santo, que dá testemuño deles, estea e permaneza en vós para sempre. Amen.


== Capítulo 13 ==
''Éter fala dunha Nova Xerusalén que edificaría en América a posteridade de Xosé-Profetiza, bótano fóra, escribe a historia dos xareditas e predicir a destrución destes-A guerra esténdese por toda a terra.''

1 E agora eu, Moroni, procedo a concluír o meu relato concernente á destrución do pobo do cal estiven escribindo.

2 Pois velaquí, rexeitaron todas as palabras de Éter; porque el verdadeiramente faloulles de todas as cousas, desde o principio do home; e de que despois que se retiraron as augas da superficie desta terra, chegou a ser unha terra escollida sobre todas as demais, unha terra escolleita do Señor; xa que logo, o Señor quere que o sirvan a el todos os homes que habiten sobre a face dela;

3 e de que era o sitio da Nova Xerusalén que descendería do ceo, e o santo santuario do Señor.

4 Velaquí, Éter viu os días de Cristo, e falou dunha Nova Xerusalén sobre esta terra.

5 E falou tamén concernente á casa de Israel, e a Xerusalén de onde Lehi habería de vir ?que despois que fose destruída, sería reconstruída, unha cidade santa para o Señor; xa que logo, non podería ser unha nova Xerusalén, porque xa existira na antigüidade; pero sería reconstruída, e chegaría a ser unha cidade santa do Señor; e sería edificada para a casa de Israel?

6 e que sobre esta terra edificaríase unha Nova Xerusalén para o resto da posteridade de Xosé, para o que houbo un símbolo.

7 Porque así como Xosé levou ao seu pai á terra de Exipto, de modo que alí morreu, o Señor conseguintemente sacou a un resto da descendencia de Xosé da terra de Xerusalén, para ser misericordioso coa posteridade de Xosé, a fin de que non perecese, tal como foi misericordioso co pai de Xosé para que non perecese.

8 De maneira que o resto dos da casa de Xosé estableceranse sobre esta terra, e será a terra da súa herdanza; e levantarán unha cidade santa para o Señor, semellante á Xerusalén antiga; e non serán confundidos máis, ata que chegue o fin, cando a terra deixe de ser.

9 E haberá un ceo novo, e unha terra nova; e serán semellantes aos antigos, salvo que os antigos deixarían de ser, e todas as cousas volvéronse novas.

10 E entón vén a Nova Xerusalén; e benditos son os que moren nela, porque son aqueles cuxos vestidos son feitos brancos mediante o sangue do Cordeiro; e son eles os que están contados entre o resto dos da posteridade de Xosé, que eran da casa de Israel.

11 E entón vén tamén a antiga Xerusalén; e benditos son os seus habitantes, porque foron lavados no sangue do Cordeiro; e son os que foron esparexidos e recollidos das catro partes da terra e dos países do norte, e participan do cumprimento do convenio que Divos fixo con Abrahán, o seu pai.

12 E cando sucedan estas cousas, cumprirase a Escritura que di: Hai quen foron os primeiros, que serán os postremeiros; e quen foron os postremeiros, que serán os primeiros.

13 E estaba a piques de escribir máis, pero me está prohibido; pero grandes e marabillosas foron as profecías de Éter; mais os do pobo tivérono en pouco e botárono fóra; e el ocultábase no oco dunha roca durante o día, e saía de noite para ver as cousas que sobrevirían ao pobo. 
14 E mentres vivía no oco dunha roca, anotou o resto desta historia, presenciando de noite as destrucións que descendían sobre o pobo.

15 E sucedeu que nese mesmo ano en que o botaron de entre o pobo, empezou unha guerra moi grande entre o pobo, porque houbo moitos que se levantaron, os cales eran homes poderosos, e intentaron destruír a Coriántumr por medio dos seus secretos plans de iniquidade, de que xa se falou.

16 E Coriántumr, habéndose adestrado en todas as artes de guerra, e en toda a astucia do mundo, combateu, xa que logo, aos que trataban de destruílo.

17 Pero non se arrepentiu, nin tampouco os seus belos fillos e fillas; nin os belos fillos e fillas de Cohor; nin os belos fillos e fillas de Corihor; e en fin, non houbo ningún dos belos fillos e fillas sobre a face de toda a terra que se arrepentise dos seus pecados.

18 Aconteceu, pois, que no primeiro ano en que morou Éter na cavidade da roca, houbo moita xente que morreu pola espada daquelas combinacións secretas, que pelexaban contra Coriántumr para lograr apoderarse do reino.

19 E sucedeu que os fillos de Coriántumr combateron moito e se desangraron moito.

20 E no segundo ano, a palabra do Señor viño a Éter de que debía ir e profetizar a Coriántumr que se se arrepentía el, e toda a súa casa, o Señor daríalle o reino e perdoaría a vida aos do pobo;

21 pola contra, serían destruídos, así como toda a súa casa, con excepción del. E el viviría só para presenciar o cumprimento das profecías que se falaron concernentes a outro pobo que recibiría a terra por herdanza súa; e Coriántumr sería sepultado por eles; e toda alma sería destruída, salvo Coriántumr.

22 E sucedeu que Coriántumr non se arrepentiu, nin os da súa casa, nin os do pobo; e as guerras non cesaron; e intentaron matar a Éter, pero el fuxiu deles e refuxiouse outra vez na cavidade da roca.

23 E sucedeu que se levantou Xared, o cal tamén fixo a guerra a Coriántumr; e derrotouno, ao grao de que no terceiro ano reduciuno ao cativerio.

24 E no cuarto ano, os fillos de Coriántumr venceron a Xared, e de novo entregaron o reino ao seu pai.

25 E empezou a haber guerra sobre toda a superficie da terra, cada cal, coa súa banda, combatendo polo que desexaba.

26 E había ladróns, e en resumo, toda clase de iniquidades sobre toda a face da terra.

27 E aconteceu que Coriántumr estaba irritado en extremo contra Xared, e marchou á batalla contra el cos seus exércitos; e con gran ira tiveron un encontro, e foi no val de Xilgal; e a batalla agravouse moitísimo.

28 E ocorreu que Xared pelexou contra el polo termo de tres días. E sucedeu que Coriántumr derrotouno e perseguiuno ata que chegou ás chairas de Heslón.

29 E aconteceu que Xared de novo saíulle á batalla nas chairas; e velaquí, venceu a Coriántumr, e fíxoo retroceder ata o val de Xilgal. 
30 E Coriántumr volveu á batalla contra Xared no val de Xilgal, na cal derrotou a Xared e matouno.

31 E Xared feriu a Coriántumr na coxa, polo que non saíu á batalla polo termo de dous anos, durante os cales toda a xente sobre a face da terra estaba derramando sangue, e non había quen a detivese.

== Capítulo 14 ==
''A iniquidade do pobo trae unha maldición sobre a terra-Coriántumr emprende a guerra contra Xilead, despois contra Lib e despois contra Xiz-Sangue e mortaldade cobren a terra.''

1 E empezou a haber unha grande maldición sobre toda a terra por mor da iniquidade do pobo, polo cal, se un home deixaba a súa ferramenta ou espada sobre a súa despensa, ou no lugar onde adoitaba gardala, velaquí, á mañá seguinte, non a podía atopar, tan grande era a maldición sobre esa terra.

2 Así que todo home tomou entre as súas mans o que era seu, e nin pedía prestado nin prestaba; e todo home conservaba o puño da súa espada na súa man dereita, en defensa da súa propiedade, a súa vida e a das súas esposas e fillos.

3 E agora ben, despois do espazo de dous anos, e logo da morte de Xared, velaquí, levantouse o irmán de Xared e foi á batalla contra Coriántumr, na cal este venceuno e perseguiuno ata o deserto de Aquix.

4 E acaeceu que o irmán de Xared deulle batalla no deserto de Aquix; e a loita agravouse en extremo, e moitos miles caeron pola espada.

5 E sucedeu que Coriántumr púxolle sitio no deserto; e o irmán de Xared saíu do deserto durante a noite, e matou a unha parte do exército de Coriántumr, mentres estaban bébedos.

6 E avanzou á terra de Morón, e colocouse sobre o trono de Coriántumr.

7 E sucedeu que Coriántumr morou co seu exército no deserto polo termo de dous anos, e durante este tempo recibiu gran forza para o seu exército.

8 E o irmán de Xared, que se chamaba Xilead, tamén recibiu gran forza para o seu exército, por causa das combinacións secretas.

9 E aconteceu que o seu sumo sacerdote asasinouno mentres se achaba sentado sobre o trono.

10 E sucedeu que a el o asasinou un dos membros das combinacións secretas nun paso oculto, e obtivo o reino para si; e chamábase Lib, e era un home de gran estatura, maior que a de calquera outro home entre todo o pobo.

11 E aconteceu que no primeiro ano de Lib, Coriántumr subiu á terra de Morón e deu batalla a Lib.

12 E acaeceu que sostivo unha loita con Lib, na cal Lib asestoulle un golpe no brazo e deixouno ferido; no entanto, o exército de Coriántumr arremeteu contra Lib, polo que este fuxiu cara á fronteira a beiras do mar.

13 E ocorreu que Coriántumr perseguiuno; e Lib fíxolle fronte a beiras do mar.

14 E sucedeu que Lib feriu ao exército de Coriántumr, de modo que fuxiron de novo ao deserto de Aquix.

15 E sucedeu que Lib perseguiuno ata que chegou ás chairas de Agox. E Coriántumr levouse consigo a todo o pobo mentres fuxía de Lib naquela parte da terra por onde fuxía.

16 E cando chegou ás chairas de Agox, deu batalla a Lib, e feriuno ata que morreu; no entanto, o irmán de Lib viño contra Coriántumr no seu lugar, e a batalla agravouse en extremo, polo cal Coriántumr fuxiu outra vez diante do exército do irmán de Lib.

17 E o nome do irmán de Lib era Xiz. E sucedeu que Xiz perseguiu a Coriántumr, e destruíu moitas cidades; e mataba tanto a mulleres como a nenos, e incendiaba as cidades.

18 E o temor a Xiz se espallóu por toda a terra; si, por toda a terra oíase o berro: Quen pode resistir ao exército de Xiz? ¡Velaquí, varre a terra por onde pasa!

19 E sucedeu que os do pobo empezaron a congregarse en exércitos por toda a superficie da terra.

20 E dividíronse; e parte deles fuxiron ao exército de Xiz, e parte deles ao exército de Coriántumr.

21 E tan grande e tan longa fora a guerra, e tanto durara aquel cadro de efusión de sangue e mortaldade, que toda a superficie da terra achábase cuberta de cadáveres.

22 E tan rápida e acelerada era a guerra, que non quedaba ninguén para sepultar aos mortos, senón que marchaban dunha efusión de sangue a outra, deixando os cadáveres, tanto de homes como de mulleres e de nenos, tirados a flor de terra, para converterse en presa dos vermes da carne.

23 E o fedor estendeuse pola face da terra, si, por toda a superficie da terra; polo que o pobo sentiuse molesto de día e de noite por causa do mal cheiro.

24 No entanto, Xiz non cesou de perseguir a Coriántumr; porque xurara vingarse de Coriántumr polo sangue do seu irmán que fora morto; e a voz do Señor que chegou a Éter foi que Coriántumr non caería pola espada.

25 E así vemos que o Señor visitounos coa plenitude da súa ira, e a súa iniquidade e abominacións prepararan a vía para a súa eterna destrución.

26 E sucedeu que Xiz perseguiu a Coriántumr cara ao leste, aínda ata as fronteiras xunto ao mar, e alí combateu a Xiz polo espazo de tres días.

27 E tan terrible foi a destrución entre os exércitos de Xiz, que as xentes empezaron a ter medo, e comezaron a fuxir ante os exércitos de Coriántumr; e fuxiron á terra de Corihor, e exterminaban aos habitantes diante deles, a todos os que non querían unirse a eles.

28 E plantaron as súas tendas no val de Corihor; e Coriántumr plantou as súas no val de Xurr. Este val de Xurr estaba situado cerca do cerro de Comnor; xa que logo, Coriántumr reuniu aos seus exércitos sobre o cerro de Comnor, e fixo tocar a trompeta aos exércitos de Xiz para invitalos ao combate.

29 E sucedeu que avanzaron, pero foron rexeitados; e volveron por segunda vez, e de novo foron rexeitados. E sucedeu que chegaron por terceira vez, e o combate agravouse en extremo.

30 E aconteceu que Xiz feriu a Coriántumr de modo que lle ocasionou moitas feridas profundas; e se desmaiou Coriántumr pola perda de sangue, e levárono coma se estivese morto.

31 E tan grande foi a perda de homes, mulleres e nenos en ambos os partidos, que Xiz deu ordes ao seu pobo de non perseguir aos exércitos de Coriántumr; de modo que se volveron ao seu campamento.

== Capítulo 15 ==
''Millóns de xareditas morren nas batallas-Xiz e Coriántumr reúnen a toda a xente para un combate mortal-O Espírito do Señor deixa de loitar con eles-A nación xaredita é completamente destruída-Só Coriántumr queda con vida.''

1 E ocorreu que cando Coriántumr recuperouse das súas feridas, empezou a recordar as palabras que Éter faloulle.

2 Viu que xa foran mortos pola espada preto de dous millóns dos do seu pobo, e empezou a aflixírselle o corazón; si, foran mortos dous millóns de homes valentes, e tamén as súas esposas e os seus fillos.

3 E empezou a arrepentirse do mal que fixera; empezou a recordar as palabras que por boca de todos os profetas faláronse, e viu que ata entón se cumpriron sen faltar un chisco; e a súa alma se aflixiu e non quixo ser consolada.

4 E acaeceu que escribiu unha epístola a Xiz, pedíndolle que perdoase ao pobo, e el renunciaría ao reino por consideración ás vidas dos do pobo.

5 E aconteceu que cando Xiz houbo recibido o seu epístola, el escribiu unha epístola a Coriántumr, de que se se entregaba, a fin de que el matáseo coa súa propia espada, perdoaría a vida dos do pobo.

6 E sucedeu que o pobo non se arrepentiu da súa iniquidade; e a xente de Coriántumr encheuse de ira contra a xente de Xiz; e a xente de Xiz encheuse de ira contra a xente de Coriántumr; polo que a xente de Xiz foi á batalla contra a de Coriántumr.

7 E cando Coriántumr viu que estaba a piques de caer, de novo fuxiu diante da xente de Xiz.

8 E aconteceu que chegou ás augas de Ripliácum, que interpretado significa grande, ou que excede a todo; así que ao chegar a estas augas, plantaron as súas tendas; e Xiz tamén plantou as súas tendas preto deles; e, xa que logo, ao día seguinte saíron ao combate.

9 E sucedeu que se librou unha batalla sumamente violenta, na cal Coriántumr foi ferido de novo, e se desmaiou pola perda de sangue.

10 E ocorreu que os exércitos de Coriántumr arremeteron contra os homes de Xiz, de modo que os venceron e fixéronos retroceder ante eles; e fuxiron cara ao sur, e plantaron as súas tendas nun lugar chamado Ogat.

11 E aconteceu que o exército de Coriántumr plantou as súas tendas xunto ao cerro de Rama; e era o mesmo cerro onde o meu pai Mormón ocultou os anais que eran sacros, para os fins do Señor.

12 E sucedeu que reuniron a toda a xente que non perecera sobre toda a face da terra, con excepción de Éter.

13 E aconteceu que Éter presenciou todos os feitos do pobo; e viu que a xente que estaba por Coriántumr xuntouse ao exército de Coriántumr; e que a xente que estaba por Xiz uniuse ao exército de Xiz.

14 De maneira que durante catro anos estiveron recollendo ao pobo, a fin de xuntar a todos os que se achaban sobre a superficie da terra, e para recibir canta forza fóselles posible lograr.

15 E sucedeu que cando todos uníronse, cada cal ao exército que prefería, coas súas esposas e os seus fillos ?habendo armado aos homes, así como ás mulleres e aos nenos, con armas de guerra, con escudos, e petos, e cascos, e estando vestidos para a guerra?, marcharon o un contra o outro á batalla; e loitaron todo ese día, e non triunfaron.

16 E aconteceu que ao chegar a noite, achábanse rendidos de cansazo e retiráronse aos seus campamentos; e despois que se retiraron aos seus campamentos, empezaron a xemer e a lamentarse polos que morreran entre o seu pobo; e tan grandes eran os seus berros, xemidos e queixumes, que fendían o aire en sumo grao.

17 E sucedeu que á mañá seguinte de novo saíron á batalla; e grande e terrible foi aquel día; con todo, non triunfaron; e cando chegou a noite, outra vez fenderon o aire cos seus queixumes, os seus berros e xemidos pola perda dos que morreran do seu pobo.

18 E sucedeu que Coriántumr de novo escribiu unha epístola a Xiz, pedindo que non volvese ao combate, senón que tomase o reino e perdoase a vida dos do pobo.

19 E velaquí, o Espírito do Señor deixara de loitar con eles, e Satanás apoderouse completamente dos seus corazóns; porque se entregaron á dureza dos seus corazóns e á  cegueira das súas mentes, a fin de que fosen destruídos; xa que logo, volveron á batalla.

20 E ocorreu que combateron todo ese día, e ao chegar a noite durmiron sobre as súas espadas.

21 E á mañá seguinte loitaron ata que chegou a noite.

22 E cando chegou a noite, estaban ebrios de ira, así como o home que está bébedo de viño; e de novo durmiron sobre as súas espadas.

23 E á mañá seguinte volveron loitar; e cando chegou a noite, todos caeran pola espada salvo cincuenta e dúas da xente de Coriántumr, e sesenta e nove da xente de Xiz.

24 E sucedeu que durmiron sobre as súas espadas aquela noite, e á mañá seguinte renovaron o combate, e loitaron con todas as súas forzas coas súas espadas e os seus escudos todo ese día.

25 E cando chegou a noite quedaban trinta e dúas da xente de Xiz, e vinte e sete da xente de Coriántumr.

26 E sucedeu que comeron e durmiron, e preparáronse para morrer á mañá seguinte. E eran homes grandes e fortes en canto á forza do home.

27 E ocorreu que pelexaron polo espazo de tres horas, e caeron desmaiados pola perda de sangue.

28 E aconteceu que, habéndose recobrado o suficiente para camiñar, os homes de Coriántumr estaban a piques de fuxir polas súas vidas; pero velaquí, levantouse Xiz, e tamén os seus homes, e xurou na súa ira que mataría a Coriántumr ou perecería pola espada.

29 Xa que logo, perseguiunos, e á mañá seguinte alcanzounos; e pelexaron outra vez coas súas espadas. E aconteceu que cando todos houberon caído pola espada, menos Coriántumr e Xiz, velaquí, Xiz habíase desmaiado pola perda de sangue.

30 E ocorreu que logo de haberse apoiado Coriántumr sobre a súa espada, de modo que descansou un pouco, cortoulle a cabeza a Xiz.

31 E sucedeu que despois que lle cortou a Xiz a cabeza, este alzouse sobre as súas mans e caeu; e logo de esforzarse por alcanzar alento, morreu.

32 E aconteceu que Coriántumr caeu a terra, e quedou coma se non tivese vida.

33 E o Señor falou a Éter e díxolle: Sal. E saíu, e viu que se cumpriron todas as palabras do Señor; e concluíu os seus anais (e nin a centésima parte escribín eu); e escondeunos de tal modo que o pobo de Limhi atopounos.

34 E as últimas palabras que Éter escribiu son estas: Se o Señor quere que eu sexa trasladado, ou que sufra a vontade do Señor na carne, non importa, con tal que eu sálveme no reino de Deus. Amén. 
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon (1981)/Ether]]</text>
      <sha1>bcxsc7kwtdceda1j6xe2kbni5gtqfib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Moroni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2577</id>
    <revision>
      <id>6965</id>
      <parentid>6886</parentid>
      <timestamp>2009-07-23T16:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.133.3</ip>
      </contributor>
      <origin>6965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34878" sha1="351tgpqlp0u33hf0emkna3w2m1nz68f" xml:space="preserve">{{estilo}}{{encabezar
|nome=Libro de Moroni ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;
== Capítulo  1 ==
''Moroni escribe para o beneficio dos lamanitas—Mátase a todo nefita que non negue ao Cristo. Aproximadamente 401—421 d.C.''
 
1 Agora ben, eu, Moroni, logo de acabar de compendiar os anales do pobo de Jared, pensara non escribir máis, pero non perecín aínda; e non me dou a coñecer aos lamanitas, non sexa que me destrúan. 

2 Porque velaquí, as súas guerras entre eles mesmos son extremadamente furiosas; e por motivo do seu odio, matan a todo nefita que non negue ao Cristo. 

3 E eu, Moroni, non negarei ao Cristo; de modo que ando errante por onde podo, para protexer a miña propia vida. 

4 Por conseguinte, escribo unhas poucas cousas máis, contrario ao que supuxera; porque pensara non escribir máis; pero escribo unhas cantas cousas máis, que talvez sexan de valor aos meus irmáns os lamanitas nalgún día futuro, segundo a vontade do Señor.
 

== Capítulo  2 ==
''Jesús deu aos doce discípulos nefitas poder para conferir o don do Espírito Santo. Aproximadamente 401—421 d.C.''
 
1 As palabras de Cristo, as cales falou ás súas discípulos, os doce que había escolleito, ao impoñerlles as mans. 

2 E chamounos polo seu nome, dicindo: Pediredes ao Pai no meu nome, con poderosa oración; e despois que fagades isto, teredes poder para que a aquel a quen impoñades as mans, confirádeslle o Espírito Santo; e no meu nome conferirédelo, porque así o fan os meus apóstolos. 

3 E Cristo faloulles estas palabras ao tempo da súa primeira aparición; e a multitude non as oíu, mais os discípulos si as oíron; e sobre todos aqueles a os que impuxeron as mans, descendeu o Espírito Santo.

== Capítulo 3 ==
''Os anciáns ordenan presbíteros e mestres mediante a imposición de mans. Aproximadamente 401—421 d.C.''

1 A forma en que os discípulos, que eran chamados os anciáns da igrexa, ordenaban presbíteros e mestres: 

2 Logo de haber orado ao Pai no nome de Cristo, impoñíanlles as mans, e dicían: 

3 No nome de Jesucristo, ordénoche para que sexas presbítero (ou si fose mestre, ordénoche para que sexas mestre) para predicar o arrepentimiento e a remisión de pecados, por medio de Jesucristo, mediante a perseveranza na fe no seu nome ata o fin. Amén. 

4 E deste xeito ordenaban presbíteros e mestres, segundo os dons e chamamentos de Deus aos homes; e ordenábanos polo poder do Espírito Santo que había neles.

== Capítulo 4 ==
''Exponse a forma en que os anciáns  e os presbíteros administran o pan sacramental. Aproximadamente 401—421 d.C.''
 
1 A forma en que as súas anciáns e presbíteros administraban a carne e o sangue de Cristo á igrexa; e administrábanas de acordo cos mandamientos de Cristo; xa que logo, sabemos que o xeito é correcta; e o élder ou o presbítero administrábaas. 

2 E se arrodillaban coa igrexa, e oraban ao Pai no nome de Cristo, dicindo: 

3 Oh Deus, Pai Eterno, no nome de Jesucristo, o teu Fillo, pedímosche que bendigas e santifiques este pan para as almas de todos os que participen del, para que o coman en memoria do corpo do teu Fillo, e testifiquen diante túa, oh Deus, Pai Eterno, que están dispostos a tomar sobre si o nome do teu Fillo, e a recordarlle sempre, e a gardar os seus mandamientos que el lles deu, para que sempre poidan ter o seu Espírito consigo. Amén.

== Capítulo 5 ==
''Exponse a forma de administrar o viño sacramental. Aproximadamente 401—421 d.C.''
 
1 O xeito de administrar o viño. Velaquí, tomaban a copa e dicían: 

2 Oh Deus, Pai Eterno, no nome de Jesucristo, o teu Fillo, pedímosche que bendigas e santifiques este viño para as almas de todos os que o beban, para que o fagan en memoria do sangue do teu Fillo, que por eles se derramou; para que testifiquen diante túa, oh Deus, Pai Eterno, que sempre se acordan del, para que poidan ter o seu Espírito consigo. Amén.

== Capítulo 6 ==
''As persoas que se arrepinten son bautizadas e hermanadas na Igrexa—Os membros da Igrexa que se arrepinten son perdoados—As reunións diríxense polo poder do Espírito Santo. Aproximadamente 401—421 d.C.''
 
1 E agora falo concernente ao bautismo. Velaquí, eran bautizados élderes, presbíteros e mestres; e non eran bautizados a menos que desen froitos apropiados para manifestar que eran dignos diso. 

2 Nin tampouco recibían a ninguén para o bautismo, a menos que viñese cun corazón quebrantado e un espírito contrito, e testificase á igrexa que verdaderamente arrepentiuse de todos os seus pecados. 

3 E a ninguén recibían para o bautismo, a menos que tomase sobre si o nome de Cristo, tendo a determinación de servirlle ata o fin. 

4 E despois que foran recibidos polo bautismo, e o poder do Espírito Santo obrara neles e habíaos purificado, eran contados entre os do pobo da igrexa de Cristo; e inscribíanse os seus nomes, a fin de que se fixese memoria deles e fosen nutridos pola boa palabra de Deus, para gardalos no camiño recto, para conservalos continuamente atentos a orar, confiando soamente nos méritos de Cristo, que era o autor e perfeccionador da súa fe. 

5 E a igrexa reuníase a miúdo para ayunar e orar, e para falar uns con outros concernente ao benestar das súas almas. 

6 E reuníanse con frecuencia para participar do pan e viño, en memoria do Señor Jesús. 

7 E esforzábanse estrictamente por que non houbese iniquidade entre eles; e a quen achaban que cometeran iniquidade, e eran condenados ante os anciáns por tres testemuñas da igrexa, e si non se arrepentían nin confesaban, os seus nomes eran borrados, e non eran contados entre o pobo de Cristo. 

8 Mais cantas veces arrepentíanse e pedían perdón, con verdadeira intención, perdoábaselles. 

9 E os da igrexa dirixían as súas reunións de acordo coas manifestacións do Espírito, e polo poder do Espírito Santo; porque conforme os guiaba o poder do Espírito Santo, ben fose predicar, ou exhortar, orar, suplicar ou cantar, así se facía.

== Capítulo 7 ==
''Faise a invitación a entrar no repouso do Señor—Orad con verdadeira intención—O Espírito de Cristo habilita aos homes para discernir o ben do mal—Satanás persuade aos homes a negar a Cristo e facer o malo—Os profetas manifestan a vinda de Cristo—Por medio da fe, efectúanse os milagres e os anxos ministran—Os homes deben ter a esperanza de obter a vida eterna e deben allegarse á caridade. Aproximadamente 401—421 d.C.''
 
1 E agora eu, Moroni, escribo unhas poucas das palabras que o meu pai Mormón falou concernentes á fe, á esperanza e á caridade; porque deste xeito falou ao pobo, mentres lles ensinaba na sinagoga que construíran como sitio onde adorar. 

2 E agora eu, Mormón, fálovos a vós, amados irmáns meus; e é pola graza de Deus o Pai, e o noso Señor Jesucristo, e a súa santa vontade, debido ao don do chamamento que me fixo, que se me permite falarvos nesta ocasión. 

3 Xa que logo, quixese falarvos a vós que sodes da igrexa, que sodes os pacíficos discípulos de Cristo, e que lograstes a esperanza necesaria mediante a cal podedes entrar no repouso do Señor, desde agora en diante, ata que teñades repouso con el no ceo. 

4 E xulgo isto de vós, os meus irmáns, por razón da vosa conduta pacífica para cos fillos dos homes. 

5 Porque me acordo da palabra de Deus, que di: Polas súas obras coñecerédelos; porque si as súas obras son boas, eles tamén son bos. 

6 Porque velaquí, Deus dixo que un home, sendo malo, non pode facer o que é bo; porque si presenta unha ofrenda, ou si ora a Deus, a menos que o faga con verdadeira intención, de nada aprovéitalle. 

7 Porque velaquí, non se lle conta como obra boa. 

8 Pois velaquí, si un home, sendo malo, presenta unha ofrenda, faio de mala gana; de modo que lle é contado coma se retivese a ofrenda; xa que logo, ténselle por malo ante Deus. 

9 E igualmente élle contado por mal a un home si ora e non o fai con verdadeira intención de corazón; si, e nada lle aproveita, porque Deus non recibe a ningún destes. 

10 Xa que logo, un home, sendo malo, non pode facer o que é bo; nin presentará unha ofrenda boa. 

11 Porque velaquí, unha fonte amarga non pode dar auga boa; nin tampouco pode unha fonte boa dar auga amarga; de modo que si un home é servo do diaño, non pode seguir a Cristo; e si segue a Cristo, non pode ser servo do diaño. 

12 Por conseguinte, todo o que é bo vén de Deus, e o que é malo vén do diaño; porque o diaño é inimigo de Deus, e loita contra el continuamente, e invita e induce a pecar e a facer o que é malo sen cesar. 

13 Mais velaquí, o que é de Deus invita e induce a facer o bo continuamente; de maneira que todo aquilo que invita e induce a facer o bo, e a amar a Deus e a servirlle, é inspirado por Deus. 

14 Tende/Tede coidado, pois, amados irmáns meus, de que non xulguedes que o que é malo sexa de Deus, nin que o que é bo e de Deus sexa do diaño. 

15 Pois velaquí, os meus irmáns, évos concedido xulgar, a fin de que poidades discernir o ben do mal; e o xeito de xulgar é tan clara, a fin de que saibades cun perfecto coñecemento, como a luz do día o é da obscuridad da noite. 

16 Pois velaquí, a todo home dáse o Espírito de Cristo para que saiba discernir o ben do mal; xa que logo, móstrovos o xeito de xulgar; porque toda cousa que invita a facer o bo, e persuade a crer en Cristo, é enviada polo poder e o don de Cristo, polo que saberedes, cun coñecemento perfecto, que é de Deus. 

17 Pero calquera cousa que persuade aos homes a facer o malo, e a non crer en Cristo, e a negalo, e a non servir a Deus, entón saberedes, cun coñecemento perfecto, que é do diaño; porque deste xeito obra o diaño, porque el non persuade a ningún home a facer o bo, non, nin a un só; nin o fan os seus anxos; nin os que a el se suxeitan. 

18 Agora ben, os meus irmáns, en vista de que coñecedes a luz pola cal podedes xulgar, a cal é a luz de Cristo, coidádevos de xulgar equivocadamente; porque co mesmo xuízo con que xulguedes, seredes tamén xulgados. 

19 Xa que logo, suplícovos, irmáns, que busquedes diligentemente na luz de Cristo, para que poidades discernir o ben do mal; e si aferrádesvos a todo o bo, e non o condenades, ciertamente seredes fillos de Cristo. 

20 E agora ben, irmáns meus, como é posible que vos aferredes a todo o bo? 

21 Agora chegamos a esa fe da cal dixen que falaría; e indicareivos a forma en que podedes aferrarvos a todo o bo. 

22 Porque velaquí, sabendo Divos todas as cousas, dado que existe de eternidade en eternidade, velaquí, el enviou anxos para ministrar aos fillos dos homes, para manifestar concernente á vinda de Cristo; e que en Cristo habería de vir todo o bo. 

23 E Deus tamén declarou aos profetas, pola súa propia boca, que Cristo viría. 

24 E velaquí, de diversos modos manifestou cousas que eran boas aos fillos dos homes; e todas as cousas que son boas veñen de Cristo; pola contra, os homes achábanse caídos, e ningunha cousa boa podía chegar a eles. 

25 De modo que pola ministración de anxos, e por toda palabra que saía da boca de Deus, empezaron os homes a ejercitar a fe en Cristo; e así, por medio da fe, aferráronse a todo o bo; e así foi ata a vinda de Cristo. 

26 E despois que viño, os homes tamén foron salvos pola fe no seu nome; e pola fe chegan a ser fillos de Deus. E tan ciertamente como Cristo vive, falou estas palabras aos nosos pais, dicindo: Canto lle pidades ao Pai no meu nome, que sexa bo, con fe crendo que recibiredes, velaquí seravos concedido. 

27 Xa que logo, amados irmáns meus, cesaron os milagres porque Cristo subiu aos ceos, e sentouse á diestra de Deus para reclamar do Pai os seus dereitos de misericordia que el ten sobre os fillos dos homes? 

28 Porque el cumpriu os fins da lei, e reclama a todos os que teñen fe nel; e os que teñen fe nel se allegarán a todo o bo; xa que logo, el aboga pola causa dos fillos dos homes; e moura eternamente nos ceos. 

29 E porque fixo isto, cesaron os milagres, os meus queridos irmáns? Velaquí, dígovos que non; nin cesaron os anxos de ministrar aos fillos dos homes. 

30 Porque velaquí, suxéitanse a el para exercer o seu ministerio de acordo coa palabra do seu mandato, manifestándose aos que teñen unha fe forte e unha mente firme en toda forma de santidade. 

31 E o oficio do seu ministerio é chamar aos homes ao arrepentimiento; e cumprir e levar a efecto a obra dos convenios do Pai, os cales el fixo cos fillos dos homes; e preparar a vía entre os fillos dos homes, declarando a palabra de Cristo aos vasos escolleitos do Señor, para que dean testemuño del. 

32 E obrando deste xeito, o Señor Deus prepara a senda para que o resto dos homes teñan fe en Cristo, a fin de que o Espírito Santo teña cabida nos seus corazóns, segundo o seu poder; e deste xeito o Pai leva a efecto os convenios que fixo cos fillos dos homes. 

33 E Cristo dixo: Si tendes/tedes fe en min, teredes poder para facer calquera cousa que me sexa conveniente. 

34 E el dixo: Arrepentídevos, todos vós, extremos da terra, e vinde/vide a min, e sede bautizados no meu nome, e tende/tede fe en min, para que sexades salvos. 

35 E agora ben, amados irmáns meus, si resulta que estas cousas de que vos falo son verdadeiras, e no postrer día Divos mostraravos con poder e gran gloria que son verdadeiras, e si son verdadeiras, cesou o día dos milagres? 

36 Ou cesaron os anxos de aparecer aos fillos dos homes? Ou lles retivo el o poder do Espírito Santo? Ou o fará, mentres dure o tempo, ou exista a terra, ou haxa sobre a face dela un home a quen salvar? 

37 Velaquí, dígovos que non; porque é pola fe que se obran milagres; e é pola fe que aparecen anxos e exercen o seu ministerio a favor dos homes; xa que logo, si cesaron estas cousas, ¡ai dos fillos dos homes, porque é por mor da incredulidad, e todo é inútil! 

38 Porque, segundo as palabras de Cristo, ningún home pode ser salvo a menos que teña fe no seu nome; xa que logo, si estas cousas cesaron, a fe tamén cesou; e terrible é a condición do home, pois se acha coma se non se efectuou redención algunha. 

39 Mais velaquí, os meus amados irmáns, opino de vós cousas mellores, porque xulgo que tendes/tedes fe en Cristo por mor de vosa mansedumbre; porque si non tendes/tedes fe nel, entón non sodes dignos de ser contados entre o pobo da súa igrexa. 

40 E ademais, amados irmáns meus, quixese falarvos concernente á esperanza. Como podedes lograr a fe, a menos que teñades esperanza? 

41 E que é o que habedes de esperar? Velaquí, dígovos que debedes ter esperanza, por medio da expiación de Cristo e o poder do seu resurrección, en que seredes resucitados a vida eterna, e isto por causa da vosa fe nel, de acordo coa promesa. 

42 De maneira que si un home ten fe, é necesario que teña esperanza; porque sen fe non pode haber esperanza. 

43 E ademais, velaquí dígovos que o home non pode ter fe nin esperanza, a menos que sexa manso e humilde de corazón. 

44 Porque si non, a súa fe e a súa esperanza son vas, porque ninguén é aceptable a Deus senón os mansos e humildes de corazón; e si un home é manso e humilde de corazón, e confesa polo poder do Espírito Santo que Jesús é o Cristo, é menester que teña caridade; porque si non ten caridade, non é nada; xa que logo, é necesario que teña caridade. 

45 E a caridade é sufrida e é benigna, e non ten envexa, nin se envanece, non busca o seu, non se irrita fácilmente, non pensa o mal, non se regocija na iniquidade, senón se regocija na verdade; todo o sofre, todo o cre, todo o espera, todo o soporta. 

46 Xa que logo, amados irmáns meus, si non tendes/tedes caridade, non sodes nada, porque a caridade nunca deixa de ser. Allegaos, pois, á caridade, que é maior que todo, porque todas as cousas han de perecer; 

47 pero a caridade é o amor puro de Cristo, e permanece para sempre; e a quen a posúa no postrer día, iralle ben. 

48 Por conseguinte, amados irmáns meus, pedide ao Pai con toda a enerxía dos vosos corazóns, que sexades cheos deste amor que el outorgou a todos os que son discípulos verdadeiros do seu Fillo Xesucristo; para que cheguedes a ser fillos de Deus; para que cando el apareza, sexamos semellantes a el, porque o veremos tal como é; para que teñamos esta esperanza; para que sexamos purificados así como el é puro. Amén.

== Capítulo 8 ==
''O bautismo dos nenos pequenos é unha terrible iniquidade—Os nenos pequenos viven en Cristo por motivo da Expiación—A fe, o arrepentimiento, a mansedumbre e a humildad de corazón, a recepción do Espírito Santo e a perseveranza ata o fin conducen á salvación. Aproximadamente 401—421 d.C.''
 
1 Unha epístola do meu pai Mormón, escrita a min, Moroni; e escribiuma pouco logo do meu chamamento ao ministerio; e deste xeito escribiume el, dicindo: 

2 O meu amado fillo Moroni, me regocijo en extremo de que o teu Señor Jesucristo che haxa ter presente, e chamouche ao seu ministerio e á súa santa obra. 

3 Eu sempre che teño presente nas miñas oracións, rogando sen cesar a Deus o Pai, no nome do seu Santo Fillo, Jesús, que pola súa infinita bondade e graza consérveche mediante a perseveranza na fe no seu nome ata o fin. 

4 E agora, fillo meu, falareiche concernente ao que me aflige en extremo, porque me aflige que xurdan contenciones entre vós. 

5 Porque, si souben a verdade, houbo disputas entre vós concernentes ao bautismo dos vosos nenos pequenos. 

6 Fillo meu, quixese que traballases diligentemente para extirpar de entre vós este craso erro; porque para tal propósito escribín esta epístola. 

7 Porque inmediatamente despois que houben sabido estas cousas de vós, preguntei ao Señor concernente ao asunto. E a palabra do Señor viño a min polo poder do Espírito Santo, dicindo: 

8 Escoita as palabras de Cristo, a túa Redentor, o teu Señor e o teu Deus: Velaquí, vin ao mundo non para chamar aos xustos ao arrepentimiento, senón aos pecadores; os sans non necesitan de médico senón os que están doentes; xa que logo, os nenos pequenos son sans, porque son incapaces de cometer pecado; xa que logo, a maldición de Adán élles quitada en min, de modo que non ten poder sobre eles; e a lei da circuncisión hase abrogado en min. 

9 E deste xeito manifestoume o Espírito Santo a palabra de Deus; xa que logo, amado fillo meu, sei que é unha solemne burla ante Deus que bauticedes aos nenos pequenos. 

10 Velaquí, dígoche que isto ensinarás: O arrepentimiento e o bautismo aos que son responsables e capaces de cometer pecado; si, ensina aos pais que deben arrepentirse e ser bautizados, e humillarse como os seus nenos pequenos, e salvaranse todos eles cos seus pequeñitos. 

11 E os seus nenos pequenos non necesitan o arrepentimiento, nin tampouco o bautismo. Velaquí, o bautismo é para arrepentimiento a fin de cumprir os mandamientos para a remisión de pecados. 

12 Mais os nenos pequenos viven en Cristo, aínda desde a fundación do mundo; de non ser así, Deus é un Deus parcial, e tamén un Deus variable que fai acepción de persoas; porque ¡cantos son os pequeñitos que morreron sen o bautismo! 

13 De modo que si os nenos pequenos non puidesen salvarse sen ser bautizados, estes haberían ir a un inferno sen fin. 

14 Velaquí, dígoche que o que supón que os nenos pequenos teñen necesidade do bautismo áchase na hiel da amargura e nas cadeas da iniquidade, porque non ten fe, nin esperanza, nin caridade; xa que logo, si for tallado mentres teña tal pensamento, terá que baixar ao inferno. 

15 Porque terrible é a iniquidade de supoñer que Divos salva a un neno a causa do bautismo, mentres que outro debe perecer porque non tivo bautismo. 

16 ¡Ai daqueles que perviertan deste xeito as vías do Señor!, porque perecerán, salvo que se arrepintan. Velaquí, falo con valentía, porque teño autoridade de Deus; e non temo o que o home faga, porque o amor perfecto desecha todo temor. 

17 E séntome cheo de caridade, que é amor eterno; xa que logo, todos os nenos son iguais ante min; xa que logo, amo aos nenos pequeñitos cun amor perfecto; e son todos iguais e participan da salvación. 

18 Porque eu sei que Divos non é un Deus parcial, nin un ser variable; senón que é inmutable de eternidade en eternidade. 

19 Os nenos pequenos non poden arrepentirse; por conseguinte, é unha terrible iniquidade negarlles as misericordias puras de Deus, porque todos viven nel por motivo do seu misericordia. 

20 E o que diga que os nenos pequenos necesitan o bautismo nega as misericordias de Cristo e despreza a súa expiación e o poder do seu redención. 

21 ¡Ai destes, porque están en perigo de morte, inferno e un tormento sen fin! Dígoo osadamente; Divos mandoumo. Escoitade estas palabras e obedecédeas, ou testificarán contra vós ante o tribunal de Cristo. 

22 Porque velaquí, todos os nenos pequeñitos viven en Cristo, e tamén todos aqueles que están sen lei. Porque o poder da redención fornece efecto en todos aqueles que non teñen lei; xa que logo, o que non foi condenado, ou sexa, o que non está baixo condenación algunha, non pode arrepentirse; e para tal o bautismo de nada serve; 

23 así a todo, é unha burla ante Deus, o negar as misericordias de Cristo e o poder do seu Santo Espírito, e o poñer a confianza en obras mortas. 

24 Velaquí, fillo meu, isto non debe ser así; porque o arrepentimiento é para aqueles que están baixo condenación e baixo a maldición dunha lei violada. 

25 E as primicias do arrepentimiento é o bautismo; e o bautismo vén pola fe para cumprir os mandamientos; e o cumprimento dos mandamientos trae a remisión dos pecados; 

26 e a remisión dos pecados trae a mansedumbre e a humildad de corazón; e por motivo da mansedumbre e a humildad de corazón vén a visitación do Espírito Santo, o cal Consolador chea de esperanza e de amor perfecto, amor que perdura pola dilixencia na oración, ata que veña o fin, cando todos os santos morarán con Deus. 

27 Velaquí, fillo meu, escribireiche outra vez, si non saio pronto contra os lamanitas. Velaquí, o orgullo desta nación, ou sexa, o pobo dos nefitas, foi a causa da súa destrución a menos que se arrepintan. 

28 Roga por eles, fillo meu, a fin de que veña a eles o arrepentimiento. Pero velaquí, temo que o Espírito xa deixou de loitar con eles; e nesta parte da terra están procurando tamén destruír todo poder e autoridade que vén de Deus; e están negando ao Espírito Santo.

29 E logo de rexeitar tan grande coñecemento, fillo meu, deben perecer en breve, para que se cumpran as profecías que falaron os profetas, así como as palabras do noso Salvador mesmo. 

30 Adeus, fillo meu, ata que che escriba, ou che volva a ver. Amén.

----

A segunda epístola de Mormón ao seu fillo Moroni. 

&lt;center&gt;''Comprende o capítulo 9.''&lt;/center&gt;

== Capítulo 9 ==
''Tanto os nefitas como os lamanitas hanse depravado e degenerado—Se torturan e asasínanse uns a outros—Mormón suplica que a graza e a bondade de Deus acompañen a Moroni para sempre. Aproximadamente 401—421 d.C.''

1 O meu amado fillo, escríboche outra vez para que saibas que estou vivo aínda; pero escribo algo daquilo que é penoso. 

2 Porque velaquí, hei ter unha rifar batalla cos lamanitas, na cal non vencemos; e Arqueanto caeu pola espada, e tamén Luram e Emrón; si, e perdemos un gran número dos nosos mellores homes. 

3 E agora ben, velaquí, fillo meu, temo que os lamanitas destrúan aos deste pobo; porque non se arrepinten, e Satanás de continuo estaos provocando á ira uns contra outros. 

4 Velaquí, continuamente estou afanándome con eles; e cando lles falo a palabra de Deus con severidad, tremen e se enojan comigo; e cando non emprego a severidad, endurecen o corazón contra a palabra; xa que logo, temo que o Espírito do Señor cesou de loitar con eles. 

5 Porque é tan grande a súa ira, que me parece que non temen a morte; e perderon o seu amor, o un para co outro; e sempre están sedientos de sangue e de vinganza. 

6 E agora ben, o meu querido fillo, pese á súa dureza, traballemos diligentemente; porque si deixamos de obrar, incurriremos na condenación. Porque temos unha obra que debemos efectuar mentres esteamos neste tabernáculo de barro, a fin de vencer ao inimigo de toda rectitud, e dar repouso ás nosas almas no reino de Deus. 

7 E agora escribo un pouco concernente aos padecimientos deste pobo, porque segundo as noticias que recibín de Amorón, velaquí, os lamanitas teñen moitos prisioneiros que tomaron da torre de Sherriza; e había entre eles homes, mulleres e nenos. 

8 E aos maridos e pais destas mulleres e nenos matáronos; e alimentan ás mulleres coa carne dos seus esposos, e aos nenos coa carne dos seus pais; e non lles dan senón un pouco de auga. 

9 Mais no entanto esta gran abominación dos lamanitas, non excede á do noso pobo en Moriántum. Pois velaquí, tomaron cativas a moitas das fillas dos lamanitas; e logo de privalas do que era máis caro e precioso que todas as cousas, que é a castidad e a virtude, 

10 logo de facer isto, asasináronas do xeito máis cruel, torturando os seus corpos ata a morte; e despois que fixeron isto, devoran os seus corpos como bestas salvaxes, por mor da dureza dos seus corazóns; e fano como sinal de valor. 

11 Oh o meu amado fillo, como pode un pobo como este, que está sen civilización 

12 (e só pasaron uns poucos anos desde que era un pobo deleitable e civilizado), 

13 oh fillo meu, como pode un pobo como este, que se deleita en tanta abominación, 

14 como podemos esperar que Deus deteña a súa man en xuízo contra nós? 

15 Velaquí, o meu corazón exclama: ¡Ai deste pobo! ¡Ven en xuízo, oh Deus, e oculta os seus pecados, e iniquidade, e abominaciones, de ante a túa face! 

16 E ademais, fillo meu, hai moitas viudas e as súas fillas que permanecen en Sherriza; e a parte das provisiones que os lamanitas non se levaron, velaquí, o exército de Zenefi tomouna consigo, e a elas deixounas para que anden errando por onde poidan achar alimento; e moitas anciás se desmayan polo camiño, e morren. 

17 E o exército que está comigo é débil; e os exércitos dos lamanitas sepáranme de Sherriza; e cantos pasáronse ao exército de Aarón foron vítimas da súa espantosa brutalidad. 

18 ¡Oh, a depravación do meu pobo! Non teñen nin orde nin misericordia. Velaquí, non son máis que un home, e non teño máis forza que a dun home, e xa non me é posible poñer en vigor as miñas ordes. 

19 E eles hanse empedernido no seu perversidad; e son igualmente brutais, pois non perdoan a ninguén, nin a mozos nin a anciáns; e se deleitan en todo menos no que é bo; e os padecimientos das nosas mulleres e os nosos fillos por toda a face desta terra sobrepujan a todas as cousas; si, a lingua non o pode expresar, nin se pode escribir.

20 Agora ben, fillo meu, non falo máis desta horrible escena. Velaquí, ti coñeces a iniquidade dos deste pobo; sabes que non teñen principios e perderon toda sensibilidade; e as súas iniquidades sobrepuxan ás dos lamanitas. 

21 Velaquí, fillo meu, non podo encomendalos a Deus, non sexa que el me castigue. 

22 Mais velaquí, fillo meu, encoméndoche a Deus, e confío en Cristo que che salvarás; e pídolle a Deus que che conserve a vida para que sexas testemuña ou do regreso deste pobo a el, ou da súa enteira destrución; porque eu sé que deben perecer, a menos que se arrepintan e volvan a el. 

23 E si perecen, será como os jareditas, por motivo da obstinación dos seus corazóns en buscar sangue e vinganza. 

24 E si é que perecen, sabemos que un gran número dos nosos irmáns pasáronse aos lamanitas, e que moitos outros tamén desertarán a eles. Escribe, pois, algunhas cousas, si es preservado e eu morro e non che vexo máis; pero confío en que poida verche pronto, porque teño uns anales sagrados que quixese entregarche. 

25 Fillo meu, sé fiel en Cristo; e que as cousas que escribín non che aflijan, para apesadumbrarte ata a morte; senón Cristo anímeche, e os seus padecimientos e morte, e a manifestación do seu corpo aos nosos pais, e o seu misericordia e longanimidad, e a esperanza da súa gloria e da vida eterna, repousen na túa mente para sempre. 

26 E a graza de Deus o Pai, cuxo trono está nas alturas dos ceos, e do noso Señor Jesucristo, que se senta á diestra da súa poder, ata que todas as cousas sexanlle suxeitas, acompáñeche e quede contigo para sempre. Amén.

== Capítulo 10 ==
''Recíbese un testemuño do Libro de Mormón polo poder do Espírito Santo—Os dons do Espírito danse aos fieis—Os dons espirituais sempre acompañan á fe—As palabras de Moroni falan desde o po—Vinde/Vide a Cristo, perfeccionádevos nel e santificad vosas almas. Aproximadamente 421 d.C.''

1 E agora eu, Moroni, escribo algo segundo parézame ben; e escribo aos meus irmáns os lamanitas; e quero que saiban que xa pasaron máis de catrocentos vinte anos desde que se deu o sinal da vinda de Cristo. 

2 E selo estes anales, despois que vos falou unhas palabras por vía de exhortación. 

3 Velaquí, quixese exhortarvos a que, cando leades estas cousas, si Divos xulga prudente que as leades, recordedes cuán misericordioso foi o Señor cos fillos dos homes, desde a creación de Adán ata o tempo en que recibades estas cousas, e que o meditedes nos vosos corazóns. 

4 E cando recibades estas cousas, quixese exhortarvos a que preguntedes a Deus o Eterno Pai, no nome de Cristo, si non son verdadeiras estas cousas; e si pedides cun corazón sincero, con verdadeira intención, tendo fe en Cristo, el manifestaravos a verdade delas polo poder do Espírito Santo; 

5 e polo poder do Espírito Santo poderedes coñecer a verdade de todas as cousas. 

6 E calquera cousa que é boa, é xusta e verdadeira; polo tanto, nada que sexa bo nega ao Cristo, así a todo, recoñece que el existe. 

7 E polo poder do Espírito Santo poderedes saber que el existe; polo que quixese exhortarvos a que non neguedes o poder de Deus; porque el obra por poder, de acordo coa fe dos fillos dos homes, o mesmo hoxe, e mañá, e para sempre. 

8 E ademais exhótovos, irmáns meus, a que non neguedes os dons de Deus, porque son moitos, e veñen do mesmo Deus. E hai diversos xeitos de administrar estes dons, pero é o mesmo Deus que obra todas as cousas en todo; e danse aos homes polas manifestacións do Espírito de Deus para beneficialos. 

9 Porque velaquí, a un élle dado polo Espírito de Deus ensinar a palabra de sabedoría; 

10 e a outro, ensinar a palabra de coñecemento polo mesmo Espírito; 

11 e a outro, unha fe sumamente grande; e a outro, os dons de sanar polo mesmo Espírito; 

12 e ademais, a outro, obrar poderosos milagres; 

13 e ademais, a outro, profetizar concernente a todas as cousas; 

14 e ademais, a outro, ver anxos e espíritos ministrantes; 

15 e ademais, a outro, todo xénero de linguas; 

16 e ademais, a outro, a interpretación de idiomas e diversas clases de linguas. 

17 E todos estes dons veñen polo Espírito de Cristo; e veñen a todo home, respectivamente, de acordo coa súa vontade. 

18 E quixese exhortarvos, os meus amados irmáns, a que teñades presente que toda boa dádiva vén de Cristo.

19 E quixese exhortarvos, os meus amados irmáns, a que recordedes que el é o mesmo onte, hoxe e para sempre, e que todos estes dons de que falei, que son espirituais, xamais cesarán, mentres permaneza o mundo, senón pola incredulidad dos fillos dos homes. 

20 Xa que logo, debe haber fe; e si debe haber fe, tamén debe haber esperanza; e si debe haber esperanza, debe haber caridade tamén. 

21 E a menos que teñades caridade, de ningún modo seredes salvos no reino de Deus; nin seredes salvos no reino de Deus si non tendes/tedes fe; nin tampouco, si non tendes/tedes esperanza. 

22 E si non tendes/tedes esperanza, acharédesvos na desesperación; e a desesperación vén por causa da iniquidade. 

23 E Cristo verdaderamente dixo aos nosos pais: Si tendes/tedes fe, poderedes facer todas as cousas que me sexan convenientes. 

24 E agora falo a todos os extremos da terra: Si chega o día en que deixen de existir entre vós o poder e os dons de Deus, será por causa da incredulidad. 

25 E ¡ai dos fillos dos homes si tal for o caso; porque non haberá entre vós quen faga o bo, non, nin un só! Porque si houber entre vós quen fixer o bo, será polo poder e os dons de Deus. 

26 E ¡ai daqueles que fagan cesar estas cousas e morran, porque morren nos seus pecados e non poden ser salvos no reino de Deus! E dígoo de acordo coas palabras de Cristo, e non amento. 

27 E exhótovos a que recordedes estas cousas; pois se achega rápidamente o día en que saberedes que non amento, porque me veredes ante o tribunal de Deus; e o Señor Deus diravos: Non vos declarei as miñas palabras, que foron escritas por este home, como un que clamaba de entre os mortos, si, como un que falaba desde o po? 

28 Declaro estas cousas para o cumprimento das profecías. E velaquí, procederán da boca do Deus sempiterno; e a súa palabra resoará de xeración en xeración. 

29 E Deus mostraravos que o que escribín é verdadeiro. 

30 E outra vez quixese exhortarvos a que viñésedes a Cristo, e procurásedes toda boa dádiva; e que non tocásedes o don malo, nin a cousa impura. 
31 ¡E esperta e levántache do po, oh Jerusalén; si, e vísteche as túas roupas fermosas, oh filla de Sión; e fortalece os teus estacas, e estende os teus linderos para sempre, a fin de que xa non sexas máis confundida, e cúmpranse os convenios que o Pai Eterno fíxoche, oh casa de Israel! 

32 Si, vinde/vide a Cristo, e perfeccionádevos nel, e absténdevos/abstédevos de toda impiedad, e si absténdesvos/abstédesvos de toda impiedad, e amades a Deus con toda a vosa alma, mente e forza, entón a súa graza évos suficiente, para que pola súa graza sexades perfectos en Cristo; e si pola graza de Deus sodes perfectos en Cristo, de ningún modo poderedes negar o poder de Deus. 

33 E ademais, si pola graza de Deus sodes perfectos en Cristo e non negades o seu poder, entón sodes santificados en Cristo pola graza de Deus, mediante o derramamiento do sangue de Cristo, que está no convenio do Pai para a remisión dos vosos pecados, a fin de que cheguedes a ser santos, sen mancha. 

34 E agora despídome de todos. Pronto irei descansar no paraíso de Deus, ata que o meu espírito e o meu corpo de novo reúnanse, e sexa levado triunfante polo aire, para atoparvos ante o agradable tribunal do gran Xeová, o Xuíz Eterno de vivos e mortos. Amén.
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/Moroni]]</text>
      <sha1>351tgpqlp0u33hf0emkna3w2m1nz68f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Mormón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2578</id>
    <revision>
      <id>8164</id>
      <parentid>8163</parentid>
      <timestamp>2010-11-08T09:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.156.92</ip>
      </contributor>
      <origin>8164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50362" sha1="8gppj28ine5p2uams9gv1kbpexfzsqy" xml:space="preserve">{{Estilo}}
{{encabezar
|nome=Libro de Mormón ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;
== Capítulo 1 ==
''Ammarón dá instrucións a Mormón concernentes aos anais sagrados—Comeza a guerra entre os nefitas e os lamanitas—Retírase aos Tres Nefitas—Prevalecen a iniquidade, a incredulidade, os sortilexios e as feiticerías. Aproximadamente 321—326 d.C.''
 
1 E agora eu, Mormón, fago unha relación das cousas que vin e oído; e chámoa o Libro de Mormón.

2 E máis ou menos na época en que Ammarón ocultou os anais para os fins do Señor, veu a min (tería eu uns dez anos de idade, e empezaba a adquirir algunha instrución na ciencia do meu pobo), e díxome Ammarón: Vexo que es un neno serio, e presto para observar;

3 polo tanto, cando teñas uns vinte e catro anos de idade, quixese que recordases as cousas que observes concernentes a este pobo, e cando chegues a esa idade, ve á terra de Antum, a un outeiro que se chamará Xim; e alí depositei para os fins do Señor todos os santos gravados concernentes a este pobo.

4 E velaquí, tomarás contigo as placas de Nefi, e as demais deixaralas no lugar onde se achan; e sobre as placas de Nefi gravarás todas as cousas que observes concernentes a este pobo. 
5 E eu, Mormón, sendo descendente de Nefi (e o nome do meu pai era Mormón), recordei as cousas que Ammarón mandoume.

6 E sucedeu que tendo eu once anos de idade, o meu pai levoume á terra do sur, si, ata a terra de Zaraenla.

7 Toda a superficie da terra quedara cuberta de edificios, e os habitantes eran case tan numerosos como as areas do mar. 
8 E sucedeu que neste ano empezou a haber unha guerra entre os nefitas, que se compoñían dos nefitas, e os xacobitas, e os xosefitas e os zoramitas; e esta guerra foi entre os nefitas, e os lamanitas, os lemuelitas e os ismaelitas.

9 Agora ben, os lamanitas, lemuelitas e ismaelitas chamábanse lamanitas; e os dous partidos eran os nefitas e os lamanitas. 
10 E aconteceu que empezou a guerra entre eles nas fronteiras de Zaraenla, xunto ás augas de Sidón.

11 E sucedeu que os nefitas reuniran un número moi crecido de homes, que pasaba aínda de trinta mil. E acaeceu que en leste mesmo ano houbo un número de batallas, nas cales os nefitas derrotaron aos lamanitas e mataron a moitos deles.

12 E ocorreu que os lamanitas abandonaron o seu propósito, e houbo paz na terra; e durou a paz polo término duns catro anos, de modo que non houbo efusión de sangue.

13 Pero prevaleceu a maldade sobre a face de toda a terra, de maneira que o Señor retirou aos seus amados discípulos, e cesou a obra de milagres e sanidades debido á iniquidade do pobo.

14 E non houbo dons do Señor, e o Espírito Santo non descendeu sobre ningún, por causa da súa iniquidade e incredulidade.

15 E habendo chegado eu á idade de quince anos, e sendo de carácter algo serio, xa que logo, visitoume o Señor, e probei e coñecín a bondade de Xesús.

16 E intentei predicar a este pobo, pero foime pechada a boca, e prohibíulleme que lles predicase; pois velaquí, habíanse rebelado intencionalmente contra o seu Deus; e os amados discípulos foron retirados da terra, por mor da iniquidade do pobo.

17 Mais eu permanecín entre eles, pero foime prohibido que lles predicase por motivo da dureza dos seus corazóns; e debido á dureza dos seus corazóns, a terra foi maldicida por causa deles.

18 E estes ladróns de Gadiantón, que se achaban entre os lamanitas, infestaban a terra, a tal grado que os habitantes empezaron a ocultar os seus tesouros na terra; e fixéronse escurridizo, porque o Señor maldixera a terra, de tal xeito que non podían conservalos nin recuperalos.

19 E aconteceu que houbo sortilexios, e feiticerías, e encantamentos; e o poder do maligno estendeuse por toda a face da terra, ata cumprirse todas as palabras de Abinadí e tamén de Samuel o Lamanita.

== Capítulo 2 ==
''Mormón encabeza os exércitos dos nefitas—Hai sangue e mortalidade pola face da terra—Os nefitas quéixanse e laméntanse coa aflición dos condenados—O seu día de graza pasou—Mormón obtén as placas de Nefi—Continúan as guerras. Aproximadamente 327—350 d.C.''

 
1 E sucedeu que nese mesmo ano empezou de novo a haber guerra entre os nefitas e os lamanitas. E malia a miña mocidade, eu era de grande estatura; xa que logo, o pobo de Nefi nomeoume para que fose o seu caudillo, ou sexa, o caudillo dos seus exércitos.

2 Aconteceu, pois, que aos dezaseis anos de idade saín contra os lamanitas á cabeza dun exército nefita; de modo que xa transcorreran trescentos vinte e seis anos.

3 E ocorreu que no ano trescentos vinte e sete, os lamanitas viñeron contra nós cunha forza sumamente grande, ao grado de que encheron de temor aos meus exércitos; de modo que non quixeron loitar, e empezaron a retroceder cara aos países do norte.

4 E sucedeu que chegamos á cidade de Angola, e tomamos posesión da cidade, e fixemos os preparativos para defendernos dos lamanitas. E aconteceu que fortificamos a cidade coa nosa forza; pero malia todas nosas fortificacións, os lamanitas viñeron sobre nós e botáronnos da cidade.

5 E tamén nos arroxaron da terra de David.

6 E emprendemos a marcha e chegamos á terra de Xosué, que se achaba nas fronteiras do oeste preto do mar.

7 E aconteceu que reunimos ao noso pobo con toda a rapidez posible, para concentralo nun só grupo.

8 Pero velaquí, a terra estaba chea de ladróns e lamanitas; e no entanto a gran destrución que se ameazaba os do meu pobo, non se arrepentiron das súas iniquidades; de modo que houbo sangue e mortalidade por toda a face da terra, así entre os nefitas como entre os lamanitas; e por toda a superficie da terra había unha revolución completa.

9 E os lamanitas tiñan un rei, e chamábase Aarón; e viño contra nós cun exército de corenta e catro mil. E velaquí, eu fíxenlle fronte con corenta e dous mil. E aconteceu que o derrotei co meu exército, de modo que fuxiu diante de min. E velaquí, ocorreu todo isto, e pasaran xa trescentos trinta anos.

10 E sucedeu que os nefitas empezaron a arrepentirse da súa iniquidade, e a chorar tal como profetizouno o profeta Samuel; porque velaquí, ninguén podía conservar o que era seu, por motivo dos ladróns, e os bandidos, e os asasinos, e as artes máxicas, e as bruxerías que había na terra.

11 De modo que empezou a haber xemidos e lamentacións en toda a terra por mor destas cousas; e con máis particularidade entre o pobo de Nefi.

12 E sucedeu que cando eu, Mormón, vin os seus queixumes, e os seus xemidos, e o seu pesar diante do Señor, o meu corazón empezou a alegrarse dentro de min, coñecendo as misericordias e a longanimidade  do Señor, supoñendo, xa que logo, que el sería misericordioso con eles para que se tornasen de novo nun pobo xusto.

13 Pero velaquí, foi en balde este gozo meu, porque o seu aflición non era para arrepentimento, por motivo da bondade de Deus, senón que era máis ben o pesar dos condenados, porque o Señor non sempre ía permitirlles que achasen felicidade no pecado.

14 E non viñan a Xesús con corazóns quebrantados e espíritos contritos, así a todo, maldicían a Deus, e desexaban morrer. No entanto, loitaban coa espada polas súas vidas.

15 E aconteceu que o meu aflición novamente volveu a min, e vin que o día de graza pasara para eles, tanto temporal como espiritualmente; porque vin que miles deles eran tallados en rebelión manifesta contra o seu Deus, e amontoados como esterco sobre a superficie da terra. E así pasaran trescentos corenta e catro anos.

16 E ocorreu que no ano trescentos corenta e cinco, os nefitas empezaron a fuxir diante dos lamanitas; e foron perseguidos aínda ata que chegaron á terra de Xasón antes que fose posible detelos na súa retirada.

17 E a cidade de Xasón achábase situada non lonxe da terra onde Ammarón depositara os anais para os fins do Señor, con obxecto de que non fosen destruídos. E velaquí, eu había ido, de acordo coa palabra de Ammarón, e tomado as placas de Nefi, e preparei unha historia segundo as súas palabras.

18 E sobre as placas de Nefi fixen unha relación completa de todas as iniquidades e abominacións; mais sobre estas placas abstívenme de facer un relato completo das súas iniquidades e as súas abominacións; porque velaquí, desde que fun capaz de observar as vías dos homes, estivo diante dos meus ollos unha escena continua de maldades e abominacións.

19 E ¡ai de min por causa das súas iniquidades; porque o meu corazón viuse cheo de pesar por razón das súas maldades, todos os meus días! No entanto, sei que eu serei enaltecido no último día. 
20 E sucedeu que neste ano, o pobo de Nefi outra vez foi perseguido e botado. E aconteceu que fomos acosados ata que houbemos chegado ao norte, á terra que se chamaba Xem.

21 E ocorreu que fortificamos a cidade de Xem, e recollemos a cantos foinos posible do noso pobo para que talvez librásemolos da destrución.

22 E aconteceu que no ano trescentos corenta e seis, os lamanitas empezaron a acometernos outra vez.

23 E aconteceu que falei aos do meu pobo, e exhorteinos con moita enerxía, para que resistisen valentemente fronte aos lamanitas, e loitasen polas súas mulleres, e os seus fillos, e as súas casas, e os seus fogares.

24 E as miñas palabras impulsáronos un tanto a ter vigor, ao grado de que non fuxiron dos lamanitas, senón que os resistiron ousadamente.

25 E ocorreu que cun exército de trinta mil homes, combatemos contra unha forza de cincuenta mil; e sucedeu que os resistimos con tal firmeza que fuxiron diante de nós.

26 E aconteceu que cando fuxiron, perseguímolos cos nosos exércitos, e de novo tivemos un encontro con eles e derrotámolos. No entanto, a forza do Señor non estaba connosco; si, vímonos/vímosnos abandonados a tal grado que o Espírito do Señor non moraba en nós; xa que logo, volvémonos/volvémosnos débiles como os nosos irmáns.

27 E se aflixíu o meu corazón por motivo desta gran calamidade do meu pobo, causada pola súa iniquidade e as súas abominacións. Mais velaquí, avanzamos contra os lamanitas e os ladróns de Gadiantón, ata que de novo tomamos posesión das terras da nosa herdanza.

28 E pasara o ano trescentos corenta e nove. E no ano trescentos cincuenta concertamos un tratado cos lamanitas e os ladróns de Gadiantón, mediante o cal quedaron divididas as terras da nosa herdanza.

29 E os lamanitas cedéronnos a rexión do norte, si, ata o estreito pasaxe que conducía á rexión do sur; e nós demos aos lamanitas toda a terra do sur.

== Capítulo 3 ==
''Mormón proclama o arrepentimento aos nefitas—Logran unha gran vitoria e se vanaglorian da súa propia forza—Mormón négase a dirixilos, e as súas oracións por eles carecen de fe—O Libro de Mormón invita ás doce tribos de Israel a crer no evanxeo. Aproximadamente 360—362 d.C.''

 
1 E sucedeu que os lamanitas non volveron de novo á batalla senón ata logo de transcorrer dez anos máis. E velaquí, eu ocupara ao meu pobo, os nefitas, en preparar as súas terras e as súas armas para o día da batalla.

2 E aconteceu que o Señor díxome: Clama a este pobo: Arrepentídevos, e vinde/vide a min, e sede bautizados, e establecede de novo a miña igrexa, e seredes preservados.

3 E clamei a este pobo, pero foi en balde; e non comprenderon que era o Señor o que os librou, e concedeulles unha oportunidade para arrepentirse. E velaquí, endureceron os seus corazóns contra o Señor o seu Deus.

4 E aconteceu que logo de pasar este décimo ano, facendo, en total, trescentos sesenta anos desde a vinda de Cristo, o rei dos lamanitas envioume unha epístola na que me fixo saber que se estaban preparando para vir de novo á batalla contra nós.

5 E sucedeu que fixen que o meu pobo congregásese na terra de Desolación, nunha cidade que se achaba nas fronteiras, cerca do pasaxe estreito que conducía á terra do sur.

6 E alí situamos aos nosos exércitos para deter os exércitos dos lamanitas, para que non se apoderasen de ningunha das nosas terras; xa que logo, fortificámosnos/fortificámonos contra eles con toda a nosa forza.

7 E aconteceu que no ano trescentos sesenta e un, os lamanitas chegaron á cidade de Desolación para loitar contra nós; e sucedeu que os derrotamos ese ano, de maneira que se volveron ás súas propias terras.

8 E no ano trescentos sesenta e dous, volveron outra vez á batalla; e de novo derrotámolos, e matamos a un gran número deles, e os seus mortos foron arroxados ao mar.

9 Agora ben, por motivo desta cousa notable que o meu pobo, os nefitas, lograra, empezaron a vanagloriarse da súa propia forza, e comezaron a xurar ante os ceos que vingarían o sangue dos seus irmáns que foran mortos polos seus inimigos.

10 E xuraron polos ceos, e tamén polo trono de Deus, que irían á batalla contra os seus inimigos, e tallaríanos de sobre a face da terra.

11 E sucedeu que desde esa ocasión eu, Mormón, negueime por completo a ser comandante e caudillo deste pobo, por mor da súa iniquidade e as súas abominacións.

12 Velaquí, eu dirixiunos; malia as súas iniquidades, moitas veces dirixiunos á batalla; e amounos con todo o meu corazón, de acordo co amor de Deus que había en min; e todo o día derramouse a miña alma en oración a Deus a favor deles; con todo, foi sen fe, debido á dureza dos seus corazóns.

13 E tres veces libreinos das mans dos seus inimigos, e non se arrepentiron dos seus pecados.

14 E cando houberon xurado por todo o que o noso Señor e Salvador Xesucristo prohibiulles, que irían contra os seus inimigos para combater e vingar o sangue dos seus irmáns, velaquí, a voz do Señor viño a min, dicindo:

15 Miña é a vinganza, e eu pagarei; e porque este pobo non se arrepentiu despois que o librei, velaquí, será destruído de sobre a face da terra.

16 E sucedeu que terminantemente negueime a marchar contra os meus inimigos, e fixen o que o Señor mandoume; e fun testemuña pasiva para manifestar ao mundo as cousas que eu vin e oín, segundo as manifestacións do Espírito que dera testemuño de cousas vindeiras.

17 Xa que logo, escríbovos a vós, xentis, e tamén a vós, casa de Israel, que cando comece a obra, achédesvos a piques de prepararvos para volver á terra da vosa herdanza;

18 si, velaquí, escribo a todos os extremos da terra; si, a vós, doce tribos de Israel, que seredes xulgadas segundo as vosas obras polos doce que Xesús escolleu na terra de Xerusalén para que fosen as súas discípulos.

19 E escribo tamén ao resto deste pobo, que igualmente será xulgado polos doce que Xesús escolleu nesta terra; e estes serán xulgados polos outros doce que Xesús escolleu na terra de Xerusalén.

20 E o Espírito maniféstame estas cousas; polo tanto, escríbovos a todos vós. E por esta razón escríbovos, para que saibades que todos teredes que comparecer ante o tribunal de Cristo, si, toda alma que pertence a toda a familia humana de Adán; e debedes presentarvos para ser xulgados polas vosas obras, xa sexan boas ou malas;

21 e tamén para que creades no evanxeo de Xesucristo que teredes entre vós; e tamén para que os xudeus, o pobo do convenio do Señor, teñan outro testamento, separadamente daquel a quen viron e oíron, de que Xesús, a quen mataron, era o verdadeiro Cristo e o verdadeiro Deus.

22 E si tan só puidese persuadirvos a todos vós, extremos da terra, a que vos arrepentísedes e preparásedesvos para comparecer ante o tribunal de Cristo.

== Capítulo 4 ==
''Continúan a guerra e as matanzas—Os inicuos castigan aos inicuos—Xamais houbera unha iniquidade maior entre toda a casa de Israel—Ofrécense mulleres e nenos en sacrificio aos ídolos—Os lamanitas empezan a escorrentar aos nefitas diante deles. Aproximadamente 363—375 d.C.''

1 E aconteceu que no ano trescentos sesenta e tres, os nefitas saíron da terra de Desolación cos seus exércitos para combater aos lamanitas.

2 E aconteceu que os exércitos dos nefitas foron rexeitados ata a terra de Desolación; e mentres aínda se achaban cansos, caeu sobre eles unha nova tropa de lamanitas; e houbo unha recia batalla, ao grado de que os lamanitas ocuparon a cidade de Desolación, e mataron a moitos dos nefitas, e tomaron un gran número de prisioneiros.

3 E o resto fuxiu e incorporouse aos habitantes da cidade de Teáncum; e esta achábase situada na fronteira, pola costa do mar, e tamén estaba próxima á cidade de Desolación.

4 E foi porque os exércitos dos nefitas atacaron aos lamanitas, que empezaron a ser destruídos; pois de non ser por iso, os lamanitas non os venceron.

5 Pero velaquí, os castigos de Deus sobrevendrán aos inicuos; e é polos inicuos que os inicuos son castigados; porque son eles os que incitan o corazón dos fillos dos homes a derramar sangue. 
6 E sucedeu que os lamanitas fixeron preparativos para avanzar contra a cidade de Teáncum.

7 E ocorreu que no ano trescentos sesenta e catro os lamanitas avanzaron contra a cidade de Teáncum, con obxecto de apoderarse dela tamén.

8 E aconteceu que os nefitas rexeitáronos e fixéronos fuxir. E cando os nefitas viron que fixeran fuxir aos lamanitas, se vanagloriaron outra vez da súa forza; e saíron confiados no seu propio poder, e novamente tomaron a cidade de Desolación.

9 E todas estas cousas aconteceran, e pereceron miles de ambas partes, tanto entre os nefitas como entre os lamanitas. 
10 E sucedeu que xa pasara o ano trescentos sesenta e seis, e viñeron outra vez os lamanitas á batalla contra os nefitas; e con todo, os nefitas non se arrepentían do malo que cometeran, senón que persistían continuamente na súa iniquidade.

11 E é imposible que a lingua relate, ou que o home escriba unha descrición completa da horrible escena de sangue e mortalidade que existía entre o pobo, así nefitas como lamanitas; e todo corazón habíase endurecido, de modo que se deleitaban en derramar sangue continuamente.

12 E xamais houbera tan grande iniquidade entre todos os fillos de Lehi, nin aínda entre toda a casa de Israel, segundo as palabras do Señor, como a que había entre este pobo.

13 E sucedeu que os lamanitas apoderáronse da cidade de Desolación, e foi porque o seu número excedía ao dos nefitas.

14 E tamén marcharon contra a cidade de Teáncum, e arroxaron dela aos seus habitantes, e tomaron moitos prisioneiros, tanto mulleres como pícaros, e ofrecéronos como sacrificio aos seus ídolos.

15 E no ano trescentos sesenta e sete aconteceu que os nefitas, furiosos porque os lamanitas sacrificaran ás súas mulleres e aos seus fillos, marcharon contra os lamanitas, posuídos dunha ira sumamente grande, de maneira que novamente venceron aos lamanitas e botáronos fóra das súas terras.

16 E os lamanitas non volveron contra os nefitas senón ata o ano trescentos setenta e cinco.

17 E neste ano caeron sobre os nefitas con todas as súas forzas; e non foron contados por mor do seu inmenso número.

18 E desde esa ocasión non volveron os nefitas a avantaxar aos lamanitas, senón que empezaron a ser arrasados por eles, así como o orballo ante o sol.

19 E aconteceu que os lamanitas caeron sobre a cidade de Desolación; e librouse unha batalla sumamente violenta na terra de Desolación, na cal venceron aos nefitas.

20 E fuxiron novamente diante dos lamanitas, e chegaron á cidade de Boaz; e alí fixeron fronte aos lamanitas con extraordinario valor, ao grado de que os lamanitas non os venceron senón ata que viñeron sobre eles por segunda vez.

21 E cando os atacaron por segunda vez, os nefitas foron rexeitados e esnaquizados cunha mortalidade grande en extremo; e as súas mulleres e os seus fillos de novo foron sacrificados aos ídolos.

22 E sucedeu que os nefitas fuxiron deles outra vez, levando consigo a todos os habitantes, tanto das cidades como das aldeas.

23 E agora ben, eu, Mormón, vendo que os lamanitas estaban a piques de subxugar a terra, fun, por conseguinte, ao outeiro de Xim, e recollín todos os anais que Ammarón escondera para os fins do Señor.

== Capítulo 5 ==
''Mormón novamente dirixe aos exércitos nefitas en cruentas batallas de terrible mortalidade—O Libro de Mormón aparecerá para convencer a todo Israel de que Xesús é o Cristo—Por motivo do seu incredulidade, os lamanitas serán dispersados, e o Espírito deixará de loitar con eles—Nos últimos días, recibirán o evanxeo de parte dos xentis. Aproximadamente 375—384 d.C.''
 
1 E aconteceu que fun entre os nefitas, e arrepentinme do xuramento que fixera de que nunca máis volvería axudarlles; e outra vez déronme o mando dos seus exércitos, pois me vían coma se eu puidese libralos dos seus aflicións.

2 Pero velaquí, eu non abrigaba ningunha esperanza, porque coñecía os xuízos do Señor que haberían de vir sobre eles; porque non se arrepentían das súas iniquidades, senón que loitaban polas súas vidas sen invocar a aquel Ser que os creou.

3 E aconteceu que os lamanitas viñeron contra nós logo que houbemos fuxido á cidade de Xordán; pero velaquí, foron rexeitados, de modo que non tomaron a cidade nesa ocasión.

4 E aconteceu que viñeron outra vez contra nós, e retivemos a cidade. E había outras cidades que os nefitas retiñan, prazas fortes que lles impedían o paso, de modo que non podían penetrar no país que se achaba ante nós, para destruír aos habitantes da nosa terra.

5 E ocorreu que aquelas terras que deixaramos atrás, cuxos habitantes non foron reunidos, os lamanitas destruíronas; e os seus pobos, e aldeas, e cidades foron queimados con lume; e así pasaron trescentos setenta e nove anos.

6 E sucedeu que no ano trescentos oitenta, os lamanitas viñeron á batalla contra nós outra vez, e fixémoslles fronte con valor; pero todo foi en balde, porque eran tan grandes os seus números que esmagaron ao pobo nefita baixo os seus pés.

7 E ocorreu que novamente fuximos, e aqueles cuxa fuxida foi máis veloz que a marcha dos lamanitas libráronse, e aqueles cuxa fuxida non superou aos lamanitas foron derribados e destruídos.

8 E velaquí que eu, Mormón, non desexo atormentar as almas dos homes, pintándolles tan terrible escena de sangue e mortalidade que se presentou ante os meus ollos; pero, sabendo eu que estas cousas certamente daranse a coñecer, e que toda cousa que está oculta será revelada desde os teitos das casas,

9 e ademais, que o coñecemento destas cousas debe chegar ao resto deste pobo, e tamén aos xentis que o Señor dixo que dispersarán a este pobo, e considerarano como nada entre eles, escribo, polo tanto, un breve compendio, non atrevéndome a dar conta completa das cousas que vin, por motivo do mandamento que recibín, e tamén para que non vos aflixades demasiado pola iniquidade deste pobo.

10 E agora ben, velaquí, declaro isto á súa posteridade e tamén aos xentis que se preocupan pola casa de Israel, que comprenden e saben de onde veñen as súas bendicións.

11 Porque sei que eles sentirán pesar pola calamidade da casa de Israel; si, se aflixirán pola destrución deste pobo; lamentaranse de que este pobo non se arrepentiu para ser recibido nos brazos de Xesús.

12 E escríbense estas cousas para o resto da casa de Xacob; e escríbense deste xeito porque Deus sabe que a iniquidade non llas manifestará a eles; e ocultaranse para os propósitos do Señor, a fin de que aparezan no seu debido tempo.

13 E este é o mandamento que recibín; e velaquí, aparecerán segundo o mandamento do Señor, cando el, na súa sabedoría, xúlgueo prudente.

14 E velaquí, irán aos incrédulos entre os xudeus; e irán con este fin: que sexan convencidos de que Xesús é o Cristo, o Fillo do Deus vivente; para que o Pai realice, por medio do seu moi Amado, o seu grande e eterno propósito de restaurar aos xudeus, ou sexa, a toda a casa de Israel, á terra da súa herdanza, que o Señor o seu Deus deulles, para o cumprimento do seu convenio;

15 e tamén para que a posteridade deste pobo crea máis plenamente o seu evanxeo, o cal irá dos xentis a eles; porque este pobo será dispersado, e chegará a ser unha xente de cor escuro, inmunda e repulsiva, aventaxando á descrición de canto se viu entre nós; si, e aínda o que haxa entre os lamanitas; e isto por mor do seu incredulidade e o seu idolatría.

16 Pois velaquí, o Espírito do Señor xa deixou de loitar cos seus pais; e están sen Cristo e sen Deus no mundo; e son botados dun lado para outro como palla que se leva o vento.

17 Nun tempo foron un pobo deleitable; e tiveron a Cristo por pastor seu; si, Deus o Pai guiábaos.

18 Mais agora, velaquí que Satanás lévaos, tal como palla que se leva o vento, ou como o barco que, sen velas nin ancora, nin cousa algunha con que dirixilo, é azoutado polas olas; e así como a nave son eles.

19 E velaquí, o Señor reservou as súas bendicións, que eles puideron recibir na terra, para os xentis que posuirán a terra.

20 Mais velaquí, sucederá que os xentis perseguiranos e espallarannos; e despois que sexan perseguidos e espallados polos xentis, velaquí, entón o Señor acordarase do convenio que fixo con Abrahán e con toda a casa de Israel.

21 E o Señor tamén recordará as oracións dos xustos, as cales dirixíronse a el a favor deles.

22 E entón, ó xentis, como poderedes acharvos ante o poder de Deus sen que vos arrepintades e volvádesvos dos vosos inicuos camiños?

23 Non sabedes que estades nas mans de Deus? Non sabedes que el ten todo poder, e que polo seu gran mandato a terra se enrolaráse como un rolo?

24 Xa que logo, arrepentídevos e humilládevos ante el, non sexa que se levante en xustiza contra vós; non sexa que un resto da posteridade de Xacob vaia entre vós como león, e vos despedace, e non haxa ninguén para librar.

== Capítulo 6 ==
''Os nefitas reúnense na terra de Cumora para as batallas finais—Mormón esconde os anais sagrados no cerro de Cumora—Os lamanitas triunfan, e a nación nefita é destruída—Centenas de milleiros de persoas perecen pola espada. Aproximadamente 385 d.C.'' 
 
1 E agora conclúo o meu relato concernente á destrución do meu pobo, os nefitas. E sucedeu que marchamos diante dos lamanitas.

2 E eu, Mormón, escribín unha epístola ao rei dos lamanitas, e pedinlle que nos permitise xuntar ao noso pobo na terra de Cumora, nas inmediacións dun cerro chamado Cumora, e alí presentásemoslles a batalla.

3 E sucedeu que o rei dos lamanitas concedeume aquilo que solicitara.

4 E ocorreu que emprendemos a marcha á terra de Cumora, e plantamos as nosas tendas en derredor do cerro de Cumora; e achábase nunha rexión de moitas augas, ríos e fontes; e aquí esperabamos obter vantaxe sobre os lamanitas.

5 E cando transcorreran trescentos oitenta e catro anos, nós recolleramos a todo o resto do noso pobo na terra de Cumora.

6 E ocorreu que cando houbemos reunido nun a todo o noso pobo na terra de Cumora, velaquí que eu, Mormón, empezaba a envellecer; e sabendo que ía ser a última loita do meu pobo, e habéndome mandado o Señor que non permitise que os sagrados anais transmitidos polos nosos pais caesen en mans dos lamanitas (porque os lamanitas destruiríanos), fixen, xa que logo, esta relación das pranchas de Nefi, e escondín no cerro de Cumora todos os anais que se me confiaron pola man do Señor, con excepción destas poucas pranchas que entreguei ao meu fillo Moroni.

7 E sucedeu que o meu pobo, coas súas esposas e os seus fillos, viron aos exércitos dos lamanitas que marchaban cara a eles; e con ese horrible temor á morte que enche o peito de todos os inicuos, esperaron que chegasen.

8 E aconteceu que viñeron á batalla contra nós, e toda alma encheuse de espanto por mor da inmensidade dos seus números.

9 E sucedeu que caeron sobre o meu pobo coa espada, e co arco, e coa frecha, e co hacha, e con toda clase de armas de guerra.

10 E ocorreu que tallaron aos meus homes, si, aos dez mil que se achaban comigo, e eu caín ferido no medio deles; e pasaron de longo por onde eu estaba, de modo que non acabaron coa miña vida.

11 E cando houberon pasado por no medio e derribado a todos os do meu pobo, salvo a vinte e catro de nós (entre os cales achábase o meu fillo Moroni), e habendo sobrevivido nós aos que morreron do noso pobo, á mañá seguinte, despois que os lamanitas houberon volto aos seus campamentos, vimos, desde a cima do cerro de Cumora, aos dez mil do meu pobo que foron tallados, á fronte dos cales estivera eu.

12 E tamén vimos aos dez mil do meu pobo que acaudillara o meu fillo Moroni.

13 E velaquí, os dez mil de Xidxidona caeran, e el no medio deles.

14 E caera Lamá cos seus dez mil; e Xilgal caera cos seus dez mil; e Limá caera cos seus dez mil; e Xeneum caera cos seus dez mil; e caeran Cumenía, e Moronía, e Antiónum, e Xiblom, e Sem, e Xos, cada un cos seus dez mil.

15 E sucedeu que houbo dez máis que caeron pola espada, cada un cos seus dez mil, si, caera todo o meu pobo, salvo os vinte e catro que estaban comigo, e tamén uns poucos que se escaparon aos países do sur, e outros poucos que se pasaron aos lamanitas; e a súa carne, e os seus ósos, e o seu sangue xacen sobre a face da terra, habéndoos abandonado as mans dos que os mataron, para descompoñerse no chan, e para desfacerse e regresar á súa nai terra.

16 E a miña alma partiuse de angustia por mor dos do meu pobo que morreran, e exclamei:

17 ¡Ó belo pobo, como puidestes apartarvos das vías do Señor! ¡Ó belo pobo, como puidestes rexeitar a ese Xesús que esperaba cos brazos abertos para recibirvos!

18 Velaquí, si non fixésedes isto, non caeriades. Mais velaquí, caestes, e choro a vosa perda.

19 ¡Ó belos fillos e fillas, vós, pais e nais, vós, esposos e esposas, pobo belo, como puidestes caer!

20 Pero velaquí, desaparecestes, e a miña dor non pode facervos volver.

21 E pronto vén o día en que vosa parte mortal revestirase de inmortalidade, e estes corpos que hoxe se descompoñen en corrupción, pronto se transformarán en incorruptibles; e entón teredes que presentarvos ante o tribunal de Cristo para ser xulgados segundo as vosas obras; e si tal for que sodes xustos, entón benditos sodes cos vosos pais que vos precederon.

22 ¡Ó, si arrepentístesvos antes que caese sobre vós esta grande destrución! Mais velaquí, desaparecestes, e o Pai, si, o Pai Eterno do ceo, coñece o voso estado; e el obra convosco de acordo coa súa xustiza e misericordia.

== Capítulo 7 ==
''Mormón invita aos lamanitas dos últimos días a crer en Cristo, aceptar o seu evanxeo e ser salvos—Todos os que crean na Biblia crerán tamén no Libro de Mormón. Aproximadamente 385 d.C.''
 
1 E agora ben, velaquí, quixese falar un pouco ao resto deste pobo que foi preservado, si é que Divos concédelles as miñas palabras, para que saiban achega das cousas dos seus pais; si, fálovos a vós, un resto da casa de Israel, e estas son as palabras que eu falo:

2 Sabede que sodes da casa de Israel.

3 Sabede que debedes chegar ata o arrepentimento, ou non podedes ser salvos.

4 Sabede que debedes abandonar as vosas armas de guerra; e non deleitarvos máis no derramamento de sangue, e non volver tomalas, salvo que Deus mándevolo.

5 Sabede que debedes chegar ao coñecemento dos vosos pais, e a arrepentirvos de todos os vosos pecados e iniquidades, e crer en Xesucristo, que el é o Fillo de Deus, e que os xudeus matárono, e que polo poder do Pai resucitou, co cal logrou a vitoria sobre a tumba; e nel tamén é consumido o aguillón da morte.

6 E el leva a efecto a resurrección dos mortos, mediante a cal os homes resucitarán para presentarse ante o seu tribunal.

7 E el efectuou a redención do mundo, polo cal a aquel que no día do xuízo sexa achado inocente ante el, seralle concedido morar na presenza de Deus, no seu reino, para cantar louvores eternas cos coros celestes, ao Pai, e ao Fillo, e ao Espírito Santo, que son un Deus, nun estado de felicidade que non ten fin.

8 Xa que logo, arrepentídevos e sede bautizados no nome de Xesús, e asídevos ao evanxeo de Cristo, que non só nestes anais seravos presentado, senón tamén nos anais que chegarán dos xudeus aos xentis, anais que virán dos xentis a vós.

9 Porque velaquí, escríbense estes co fin de que creades naqueles; e si creedes naqueles, tamén creredes nestes; e si creedes nestes, saberedes concernente aos vosos pais, e tamén as obras marabillosas que se efectuaron entre eles polo poder de Deus.

10 E saberedes tamén que sodes un resto da descendencia de Xacob; xa que logo, sodes contados entre os do pobo do primeiro convenio; e si é que creedes en Cristo, e sodes bautizados, primeiro no auga, e despois con lume e co Espírito Santo, seguindo o exemplo do noso Salvador, de conformidade co que el nos mandou, entón iravos ben no día do xuízo. Amen.

== Capítulo 8 ==
''Os lamanitas perseguen e destrúen aos nefitas—O Libro de Mormón aparecerá polo poder de Deus—Decláranse calamidades sobre os que respiren ira e contendas contra a obra do Señor—A historia nefita aparecerá nunha época de iniquidade, dexeneración e apostasía. Aproximadamente 400—421 d.C.''

1 Velaquí que eu, Moroni, dou fin ao rexistro do meu pai Mormón. Velaquí, non teño senón poucas cousas que escribir, cousas que o meu pai mandoume.

2 Sucedeu, pois, que trala grande e tremenda batalla en Cumora, velaquí, os lamanitas perseguiron aos nefitas que se escaparon ás terras do sur, ata que todos foron destruídos.

3 E o meu pai tamén morreu a mans deles, e eu quedo só para escribir o triste relato da destrución do meu pobo. Mais velaquí, desapareceron, e eu cumpro o mandamento do meu pai. E non sei si mataranme ou non.

4 Xa que logo, escribirei e esconderei os anais na terra; e non importa a onde eu vaia.

5 Velaquí, o meu pai preparou estes anais, e escribiu o obxecto deles. E velaquí, eu tamén o escribiría, si tivese espazo nas pranchas; pero non o teño, e mineral non teño, porque me acho só. O meu pai foi morto na batalla, e todos os meus parentes, e non teño amigos nin onde ir; e canto tempo o Señor permitirá que eu viva, non o sei.

6 Velaquí, pasaron catrocentos anos desde a vinda do noso Señor e Salvador.

7 E velaquí, os lamanitas perseguiron ao meu pobo, os nefitas, de cidade en cidade e de lugar en lugar, ata que non existen xa; e grande foi a súa caída; si, grande e asombrosa é a destrución do meu pobo, os nefitas.

8 E velaquí, é a man do Señor o que o fixo. E velaquí, tamén os lamanitas están en guerra uns contra outros; e toda a superficie desta terra é un ciclo continuo de asasinatos e de derramamento de sangue; e ninguén sabe o fin da guerra.

9 E velaquí, non digo máis deles, porque xa non hai senón lamanitas e ladróns que existen sobre a face da terra.

10 E non hai quen coñeza ao verdadeiro Deus salvo os discípulos de Xesús, quen permaneceron na terra ata que a iniquidade da xente foi tan grande que o Señor non lles permitiu permanecer co pobo; e ninguén sabe si están ou non sobre a face da terra.

11 Mais velaquí, o meu pai e eu vímolos, e eles hannos ministrado.

12 E quen reciba esta historia, e non a condene polas imperfeccións que haxa nela, tal persoa saberá de cousas maiores que estas. Velaquí, son Moroni; e si fose posible, daríavos a coñecer todas as cousas.

13 Velaquí, ceso de falar concernente a este pobo. Son fillo de Mormón e o meu pai era descendente de Nefi.

14 E son o mesmo que esconde esta historia para os fins do Señor; mais as pranchas en que se acha non teñen ningún valor, por causa do mandamento do Señor. Porque el certamente di que ninguén as obterá para lucrar; mais a historia que conteñen é de gran valor, e a aquel que a saque a luz, o Señor bendirao.

15 Porque ninguén pode ter o poder para sacala a luz salvo que lle sexa dado de Deus; porque Deus dispón que se faga con míraa posta unicamente na gloria de Deus, ou para o beneficio do antigo e por tan longo tempo dispersado pobo do convenio do Señor.

16 E bendito sexa aquel que saque isto a luz; porque se sacará das tebras á luz, segundo a palabra de Deus; si, será sacado da terra, e brillará de entre as tebras e chegará ao coñecemento do pobo; e realizarase polo poder de Deus.

17 E si hai erros, son erros do home. Mais velaquí, non sabemos que haxa erros; no entanto, Deus sabe todas as cousas; xa que logo, cóidese aquel que condene, non sexa que corra perigo do lume do inferno.

18 E o que diga: Mostrádeme ou seredes feridos, cóidese, non sexa que mande o que o Señor prohibiu.

19 Porque velaquí, o que precipitadamente xulgue, precipitadamente será tamén xulgado; pois segundo as súas obras, será a súa paga; xa que logo, aquel que fira será, á súa vez, ferido do Señor.

20 Velaquí o que din as Escrituras: O home non ferirá nin tampouco xulgará; porque o xuízo é meu, di o Señor, e a vinganza é miña tamén, e eu pagarei.

21 E o que respire iras e contendas contra a obra do Señor, e contra o pobo do convenio do Señor, que é a casa de Israel, e diga: Destruiremos a obra do Señor, e o Señor non se acordará do convenio que fixo coa casa de Israel, tal persoa está en perigo de ser tallada e arroxada ao lume;

22 porque os eternos designios do Señor han de seguir adiante, ata que se cumpran todas as súas promesas.

23 Escudriñade as profecías de Isaías. Velaquí, non podo escribilas. Si, velaquí, dígovos que aqueles santos que me precederon, que posuíron esta terra, clamarán, si, desde o po clamarán ao Señor; e así como vive o Señor, acordarase do convenio que fixo con eles.

24 E el coñece as súas oracións, que se fixeron a favor dos seus irmáns. E el coñece a súa fe, porque no seu nome puideron mover montañas; e no seu nome puideron facer que tremese a terra; e polo poder da súa palabra fixeron que se derribasen as prisións; si, nin aínda o forno ardente puido danalos, nin as bestas salvaxes, nin as serpes velenosas, por motivo do poder da súa palabra.

25 E velaquí, as súas oracións tamén foron a favor daquel a quen o Señor habería de conceder sacar a luz estas cousas.

26 E non é preciso que ninguén diga que non sairán, pois certamente sairán, porque o Señor díxoo; porque de a terra han de saír, por man do Señor, e ninguén pode impedilo; e sucederá nunha época en que se dirá que xa non existen os milagres; e será coma se alguén falase de centre os mortos.

27 E sucederá nun día en que a sangre dos santos clamará ao Señor, por motivo das combinacións secretas e as obras de escuridade.

28 Si, sucederá nun día en que se negará o poder de Deus; e as igrexas corrompéronse e enxalzado no orgullo dos seus corazóns; si, nun día en que os directores e mestres das igrexas se envanecerán co orgullo dos seus corazóns, ata o grado de envexar a aqueles que pertencen ás súas igrexas.

29 Si, sucederá nun día en que se oirá de lumes, e tempestades, e vapores de fume en países estranxeiros;

30 e tamén se oirá de guerras, rumores de guerras e terremotos en diversos lugares.

31 Si, sucederá nun día en que haberá grandes contamináronse sobre a superficie da terra: haberá asasinatos, e roubos, e mentiras, e enganos, e fornicacións, e toda clase de abominacións; cando haberá moitos que dirán: Fai isto, ou fai aquilo, e non importa, porque no último día o Señor sosterá ao que tal fixer. Pero ¡ai de tales, porque se achan na fel de amargura e nos lazos da iniquidade!

32 Si, sucederá nun día en que se estableceron igrexas que dirán: Vinde/Vide a min, e polo voso diñeiro seredes perdoados dos vosos pecados.

33 ¡Ó pobo inicuo, e perverso, e obstinado! Por que vos establecestes igrexas para obter lucro? Por que habedes terxiversado a santa palabra de Deus, para traer a condenación sobre as vosas almas? Velaquí, examinade as revelacións de Deus; pois, velaquí, chegará o tempo, naquel día, en que se cumprirán todas estas cousas.

34 Velaquí, o Señor mostroume cousas grandes e marabillosas concernentes ao que se realizará en breve, nese día en que aparezan estas cousas entre vós.

35 Velaquí, fálovos coma se achásedesvos presentes, e con todo, non o estades. Pero velaquí, Xesucristo mostróumevos, e coñezo as vosas obras.

36 E sé que andades segundo o orgullo dos vosos corazóns; e non hai senón uns poucos que non se envanecen polo orgullo dos seus corazóns, ao grado de vestir roupas suntuosas, e de chegar á envexa, as contendas, a malicia e as persecucións, e toda clase de iniquidades; e as vosas igrexas, si, sen excepción, contamináronse a causa do orgullo dos vosos corazóns.

37 Porque velaquí, amades o diñeiro, e os vosos bens, e os vosos custosos vestidos, e o adorno das vosas igrexas, máis do que amades aos pobres e os necesitados, os enfermos e os aflixidos.

38 ¡Ó vós, corruptos, vós, hipócritas, vós, mestres, que vos vendedes polo que se corrompe! Por que habedes corrompido a santa igrexa de Deus? Por que vos avergoñades de tomar sobre vós o nome de Cristo? Por que non considerades que é maior o valor dunha felicidade sen fin que esa miseria que xamais termina? É seica por motivo da louvor do mundo?

39 Por que vos adornades co que non ten vida, e con todo, permitides que o famento, e o necesitado, e o espido, e o enfermo, e o aflixido pasen ao voso lado, sen facerlles caso?

40 Si, por que formades as vosas abominacións secretas para obter lucro, e dades lugar a que as viuvas e tamén os órfanos choren ante o Señor, e tamén que o sangue dos seus pais e os seus maridos clame ao Señor, desde o chan, vinganza sobre a vosa cabeza?

41 Velaquí, a espada da vinganza se cerne sobre vós; e pronto vén o día en que el vingará o sangue dos santos en vós, porque non soportará máis os seus clamores.

== Capítulo 9 ==
''Moroni chama ao arrepentimento a aqueles que non creen en Cristo—El proclama a un Deus de milagres, que dá revelacións e derrama dons e sinais sobre os fieis—Os milagres cesan por causa da incredulidade—Os sinais seguen a aqueles que creen—Exhórtase aos homes a ser prudentes e gardar os mandamentos. Aproximadamente 401—421 d.C.''

1 E agora falo tamén concernente a aqueles que non creen en Cristo.

2 Velaquí, creredes no día da vosa visitación —velaquí, cando veña o Señor, si, ese gran día cando a terra se enrolará como un rolo, e os elementos se derreterán con ardente calor, si, ese gran día en que seredes levados para comparecer ante o Cordeiro de Deus— diredes entón que non hai Deus?

3 Seguiredes entón negando ao Cristo, ou poderedes mirar ao Cordeiro de Deus? Supoñedes que moraredes con el, estando conscientes da vosa culpa? Supoñedes que poderiades ser felices morando con ese santo Ser, mentres atormentase as vosas almas unha sensación de culpa de haber sempre violado as súas leis?

4 Velaquí, dígovos que seriades máis miserabeis, morando na presenza dun Deus santo e xusto, coa conciencia da vosa impureza ante el, que si vivísedes coas almas condenadas no inferno.

5 Porque velaquí, cando se vos faga ver a vosa nudez diante de Deus, e tamén a gloria de Deus e a santidade de Xesucristo, iso acenderá unha chama de lume inextinguible en vós.

6 Volvédevos, pois, ó incrédulos, volvédevos ao Señor; clamade ferventemente ao Pai no nome de Xesús, para que quizá se vos ache sen mancha, puros, fermosos e brancos, naquel grande e último día, habendo sido purificados polo sangue do Cordeiro.

7 E tamén vos falo a vós que negades as revelacións de Deus e dicides que xa cesaron, que non hai revelacións, nin profecías, nin dons, nin sanidades, nin falar en linguas, nin a interpretación de linguas.

8 Velaquí, dígovos que aquel que nega estas cousas non coñece o evanxeo de Cristo; si, non leu as Escrituras; e si leunas, non as comprende.

9 Pois, non lemos que Deus é o mesmo onte, hoxe e para sempre, e que nel non hai variación nin sombra de cambio?

10 Agora ben, si imaxinástesvos a un deus que varía, e en quen hai sombra de cambio, entón imaxinástesvos a un deus que non é un Deus de milagres.

11 Mais velaquí, eu mostrareivos a un Deus de milagres, si, o Deus de Abrahán, e o Deus de Isaac, e o Deus de Xacob; e é ese mesmo Deus que creou os ceos e a terra, e todas as cousas que hai neles.

12 Velaquí, el creou a Adán, e por Adán veu a caída do home. E por causa da caída do home, veu Xesucristo, si, o Pai e o Fillo; e por mor de Xesucristo veu a redención do home.

13 E por mor da redención do home, que veu por Xesucristo, son levados de volta á presenza do Señor; si, nisto son redimidos todos os homes, porque a morte de Cristo fai efectiva a resurrección, a cal leva a cabo unha redención dun soño eterno, do cal todos os homes espertarán, polo poder de Deus cando soe a trompeta; e sairán, pequenos así como grandes, e todos comparecerán ante o seu tribunal, redimidos e libres desta ligadura eterna da morte, a cal é unha morte temporal.

14 E entón vén o xuízo do Santo sobre eles; e entón vén o momento en que o que é impuro continuará sendo impuro; e o que é xusto continuará sendo xusto; o que é feliz permanecerá feliz e o que é infeliz será infeliz aínda.

15 E agora ben, a todos vós que vos imaxinastes a un deus que non pode facer milagres, quixese preguntarvos: pasaron xa todas estas cousas de que falei? chegou xa o fin? Velaquí, dígovos que non; e Deus non cesou de ser un Deus de milagres.

16 Velaquí, non son marabillosas aos nosos ollos as cousas que Deus fixo? Si, e quen pode comprender as marabillosas obras de Deus?

17 Quen dirá que non foi un milagre que pola súa palabra existan os ceos e a terra; que polo poder da súa palabra o home sexa creado do po da terra, e que polo poder da súa palabra verificáronse milagres?

18 E quen dirá que Xesucristo non obrou moitos grandes milagres? E houbo moitos grandes milagres que se efectuaron por man dos apóstolos.

19 E si entón fixéronse milagres, por que deixou Deus de ser un Deus de milagres, e segue sendo aínda un Ser inmutable? E velaquí, dígovos que el non cambia; si así fose, deixaría de ser Divos; e el non cesa de ser Deus, e é un Deus de milagres.

20 E o motivo polo cal cesa de obrar milagres entre os fillos dos homes é porque eles dexeneran na incredulidade, e apártanse da vía recta, e descoñecen ao Deus en quen debían poñer a súa confianza.

21 Velaquí, dígovos que quen crea en Cristo, sen dubidar nada, canto pida ao Pai no nome de Cristo, seralle concedido; e esta promesa é para todos, aínda ata os extremos da terra.

22 Porque velaquí, así dixo Xesucristo, o Fillo de Deus, aos seus discípulos que ían permanecer, si, e tamén a todos os seus discípulos, a oídos da multitude: Ide por todo o mundo, e predicade o evanxeo a toda criatura;

23 e o que crer e for bautizado, será salvo; mais o que non crer, será condenado;

24 e estes sinais seguirán aos que crean: No meu nome botarán fóra demos; falarán novas linguas; alzarán serpes, e si beberen cousa mortífera, non os danará; poñerán as súas mans sobre os enfermos, e eles sanearán;

25 e a quen crea no meu nome, sen dubidar nada, eu confirmareille todas as miñas palabras, aínda ata os extremos da terra.

26 E agora ben, velaquí, quen pode resistir as obras do Señor? Quen pode negar as súas palabras? Quen se levantará contra a omnipotente forza do Señor? Quen desprezará as obras do Señor? Quen desprezará aos fillos de Cristo? Considerade, todos vós que sodes despreciadores das obras do Señor, porque vos asombraredes e pereceredes.

27 Ó, non desprecedes, pois, nin vos asombredes, así a todo, escoitade as palabras do Señor, e pedide ao Pai, no nome de Xesús, calquera cousa que necesitedes. Non dubidedes, mais sede crentes; e empezade, como nos días antigos, e vinde ao Señor con todo o voso corazón, e labrade vosa propia salvación con temor e tremor ante el.

28 Sede prudentes nos días da vosa probación; desposuídevos de toda impureza; non pidades para dar satisfacción ás vosas concupiscencias, senón pedide cunha resolución inquebrantable, para que non cedades a ningunha tentación, senón que sirvades ao verdadeiro Deus vivente.

29 Coidádevos de ser bautizados indignamente; coidádevos de tomar o sacramento de Cristo indignamente, así a todo, mirade que fagades todas as cousas dignamente, e facédeo no nome de Xesucristo, o Fillo do Deus vivente; e si facedes isto, e perseverades ata o fin, de ningún xeito seredes desechados.

30 Velaquí, fálovos coma se falase de entre os mortos; porque sé que teredes as miñas palabras.

31 Non me condenedes pola miña imperfección, nin ao meu pai por causa da súa imperfección, nin aos que escribiron antes del; máis ben, dade grazas a Deus que vos manifestou as nosas imperfeccións, para que aprendades a ser máis sabios do que nós o fomos.

32 E velaquí, escribimos estes anais segundo o noso coñecemento, nos caracteres que entre nós se chaman exipcio reformado; e transmitímolos e alterado conforme ao noso xeito de falar.

33 E si nosas pranchas fosen suficientemente amplas, escribiriamos en hebreo; pero tamén alteramos o hebreo; e si puidésemos escribir en hebreo, velaquí, non haberiades ter ningunha imperfección nos nosos anais.

34 Pero o Señor sabe as cousas que escribimos, e tamén que ningún outro pobo coñece a nosa lingua; e por motivo de que ningún outro pobo coñece a nosa lingua, polo tanto, el preparou os medios para a súa interpretación.

35 E escríbense estas cousas para que libremos os nosos vestidos do sangue dos nosos irmáns, que han dexenerado na incredulidade.

36 E velaquí, estas cousas que desexamos concernentes aos nosos irmáns, si, aínda a súa restauración ao coñecemento de Cristo, están de acordo coas oracións de todos os santos que moraron na terra.

37 E o Señor Xesucristo concédalles que sexan contestadas as súas oracións segundo a súa fe; e Deus o Pai acórdese do convenio que fixo coa casa de Israel, e bendígaos para sempre, mediante a fe no nome de Xesucristo. Amén.
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/Mormon]]</text>
      <sha1>8gppj28ine5p2uams9gv1kbpexfzsqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Helamán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2579</id>
    <revision>
      <id>8231</id>
      <parentid>8229</parentid>
      <timestamp>2011-04-02T07:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.150.5</ip>
      </contributor>
      <origin>8231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107928" sha1="bbvayy62dab0rbalydtxd0w4nfgeqor" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Libro de Helamán ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;''Un relato dos nefitas. As súas guerras, contendas e disensións. Tamén as profecías de moitos santos profetas, antes da vinda de Cristo, segundo os anais de Helamán, que era fillo de Helamán, e tamén segundo os anais dos seus fillos, ata a vinda de Cristo. Ademais, convértense moitos lamanitas. Un relato da conversión destes. Un relato da rectitud dos lamanitas e das iniquidades e as abominacións dos nefitas, segundo os anais de Helamán e dos seus fillos, ata a vinda de Cristo, relato que se chama o Libro de Helamán.'' 

== Capítulo 1 ==
''Pahorán, fillo, chega a ser o xuíz superior e é asasinado por Quixcúmen-Pacumeni ocupa o asento xudicial-Coriántumr dirixe os exércitos lamanitas, apodérase de Zaraenla e mata a Pacumeni-Moroníah derrota aos lamanitas e vólvese a apoderar de Zaraenla; Coriántumr é morto. Aproximadamente 52-50 a.C.'' 

1 E velaquí, aconteceu que ao principiar o ano corenta do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, empezou a xurdir unha grave dificultade entre o pobo nefita.

2 Porque velaquí, Pahorán morrera, e seguira o camiño de toda a terra; xa que logo, comezou a haber unha grave contención concernente a cal dos irmáns, que eran fillos de Pahorán, ía ocupar o asento xudicial.

3 E estes son os nomes dos que se disputaban o asento xudicial, quen tamén causaron a contención entre o pobo: Pahorán, Paanqui e Pacumeni.

4 Agora ben, estes non eran todos os fillos de Pahorán, porque tiña moitos, senón que eran os que se disputaban o asento xudicial; xa que logo, ocasionaron tres divisións entre o pobo.

5 Sucedeu, con todo, que a voz do pobo elixiu a Pahorán para ser xuíz superior e gobernador do pobo de Nefi. 

6 E sucedeu que cando Pacumeni viu que non podía obter o asento xudicial,
uniuse á voz do pobo.

7 Pero velaquí, Paanqui e aqueles de o pobo que querían que el os gobernase, se enfadaron en extremo; xa que logo, estaba a piques de incitalos a que se sublevasen contra os seus irmáns. 

8 E aconteceu que cando estaba para facer isto, velaquí, apresárono e xulgárono segundo a voz do pobo, e foi condenado á morte, porque se rebelou e intentara destruír a liberdade do pobo. 

9 Mais cando aqueles que querían que el fose o seu gobernador viron que fora condenado á morte, se enfadaron; e velaquí, enviaron a un tal Quixcúmen ao asento xudicial de Pahorán, o cal asasinou a Pahorán mentres ocupaba o asento xudicial.

10 E os servos de Pahorán perseguírono; pero velaquí, foi tan rápida a fuga de Quixcúmen, que ninguén puido alcanzalo.

11 E volveu a aqueles que o enviaron, e todos fixeron convenio, xurando polo seu eterno Facedor, que non dirían a ninguén que Quixcúmen asasinara a Pahorán.

12 Polo tanto, Quixcúmen non foi recoñecido entre o pobo de Nefi, porque se achaba disfrazado na ocasión en que asasinou a Pahorán. E Quixcúmen e os da súa banda, que fixeran convenio con el, mesturáronse entre o pobo de tal xeito que non puideron descubrilos a todos; pero a cantos acharon, condenáronos á morte.

13 E velaquí, de acordo coa voz do pobo, nomearon a Pacumeni para que fose xuíz superior e gobernador do pobo, para rexer en lugar do seu irmán Pahorán; e foi segundo o seu dereito. E todo isto ocorreu no ano corenta do goberno dos xuíces; e chegou ao seu fin.

14 E acaeceu que no ano corenta e un do goberno dos xuíces, os lamanitas xuntaron un exército innumerable, e armárono con espadas, e con cimitarras, e con arcos, e frechas, e cascos, e con petos, e con toda especie de escudos de varias clases.

15 E chegaron outra vez para trabar a batalla cos nefitas; e guiábaos un home que se chamaba Coriántumr, e era descendente de Zaraenla; e era un disidente de entre os nefitas, e un home forte e de grande estatura.

16 Polo que, o rei dos lamanitas, cuxo nomee era Tubalot, fillo de Ammorón, supondo que Coriántumr, por ser tan poderoso, podería facer fronte aos nefitas coa súa forza e gran sabedoría, ao grao de que con mandalo sometería aos nefitas,

17 incitou, xa que logo, aos lamanitas á ira, e reuniu aos seus exércitos, e nomeoulles a Coriántumr para que fose o seu caudillo, e mandoulles que emprendesen a marcha cara á terra de Zaraenla para loitar contra os nefitas.

18 E sucedeu que por razón de tanta contención e tanta dificultade no goberno, non conservaran gardas suficientes na terra de Zaraenla; porque non se supuxeron que os lamanitas atreveríanse a invadir o centro das súas terras para atacar a gran cidade de Zaraenla.

19 Pero sucedeu que Coriántumr marchou á fronte da súa numerosa hoste, e caeu sobre os habitantes da cidade; e a súa marcha foi tan sumamente rápida, que non houbo tempo para que os nefitas reunisen os seus exércitos.

20 Polo tanto, Coriántumr matou aos gardas que estaban á entrada da cidade, e con todo o seu exército entrou nela, e mataron a cantos os resistían, a tal grao que tomaron toda a cidade.

21 E sucedeu que Pacumeni, que era o xuíz superior, fuxiu diante de Coriántumr ata os muros da cidade. E aconteceu que Coriántumr feriuno contra a muralla de tal modo que morreu; e así chegaron ao seu fin os días de Pacumeni.

22 E agora ben, cando Coriántumr viu que tiña no seu poder a cidade de Zaraenla, e viu que os nefitas fuxiran diante deles, e que os mataron, e que os encerraron en prisións, e que el se apoderou da praza máis forte de toda esa terra, cobrou ánimo o seu corazón ao grao de que se dispuxo a avanzar contra toda a terra.

23 Así que non se detivo na terra de Zaraenla, senón que emprendeu a marcha cun exército grande cara á cidade de Abundancia; pois tiña a determinación de avanzar e abrirse paso coa espada para apoderarse das partes da terra cara ao norte.

24 E crendo que as forzas principais dos nefitas atopábanse no centro da terra, marchou adiante sen darlles tempo para reunirse, senón en pequenos grupos; e deste xeito lanzábanse sobre eles e facíanos caer a terra.

25 Pero velaquí que esta marcha de Coriántumr polo centro das súas terras deu a Moroníah unha gran vantaxe, a pesar da magnitude do número de nefitas que pereceran.

26 Pois velaquí, Moroníah non supuxera que os lamanitas atreveríanse a invadir o centro da terra, senón que asaltarían as cidades fronteirizas como o fixeron ata entón; xa que logo, Moroníah fixera que os seus exércitos fortes protexesen aquelas partes preto das fronteiras.

27 Mais velaquí, os lamanitas non se atemorizaron, como el quería, senón que entraran no centro da terra e apoderáronse da capital, que era a cidade de Zaraenla; e marchaban polas partes principais da terra, matando ao pobo con gran mortaldade, tanto homes, como mulleres e nenos, apoderándose de moitas cidades e de moitas prazas fortes. 
28 Pero cando Moroníah deuse conta disto, enviou inmediatamente a Lehi cun exército para que os atallase antes que chegasen á terra de Abundancia.

29 E así o fixo; e atallounos antes que chegasen á terra de Abundancia, e deulles a batalla, de modo que empezaron a retroceder cara á terra de Zaraenla.

30 E sucedeu que Moroníah atallounos na súa retirada e combateunos, de modo que se tornou nunha batalla moi sanguenta; si, pereceron moitos, e entre o número dos que morreron tamén foi achado Coriántumr.

31 E velaquí, os lamanitas non podían retroceder, nin polo norte, nin polo sur, nin polo leste, nin polo oeste, porque os nefitas tíñanos rodeados por todas partes.

32 E así Coriántumr precipitara aos lamanitas no medio dos nefitas, a tal grao que estaban no seu poder; e el mesmo pereceu, e os lamanitas rendéronse en mans dos nefitas.

33 E ocorreu que Moroníah apoderouse novamente da cidade de Zaraenla, e fixo que os prisioneiros lamanitas abandonasen o país en paz.

34 E así concluíu o ano corenta e un do goberno dos xuíces.

== Capítulo 2 ==
''Helamán, fillo de Helamán, chega a ser xuíz superior?Gadiantón dirixe a banda de Quixcúmen?Un servo de Helamán mata a Quixcúmen e a banda de Gadiantón foxe ao deserto. Aproximadamente 50?49 a.C.''

1 E aconteceu que no ano corenta e dous do goberno dos xuíces, despois que Moroníah houbo restablecido a paz entre os nefitas e os lamanitas, velaquí que non había quen ocupase o asento xudicial; xa que logo, empezou a haber de novo unha contención entre o pobo concernente a quen debía ocupar o posto.

2 E ocorreu que a voz do pobo elixiu a Helamán, fillo de Helamán, para ocupar o asento xudicial.

3 Mais velaquí, Quixcúmen, que asasinara a Pahorán, púxose á espreita para destruír tamén a Helamán; e apoiárono os da súa banda, quen concertaran un pacto para que ninguén soubese da súa iniquidade.

4 Porque había un tal Gadiantón, o cal era sumamente experto en moitas palabras, e tamén na súa sutileza para levar a cabo a obra secreta de asasinato e roubo; xa que logo, chegou a ser xefe da banda de Quixcúmen.

5 De maneira que os lisonxeóu, así como a Quixcúmen, dicíndolles que se o colocaban no asento xudicial, concedería que os que pertencían á súa banda fosen colocados en postos de poder e autoridade entre o pobo; xa que logo, Quixcúmen procurou destruír a Helamán.

6 E sucedeu que mentres se dirixía cara ao asento xudicial para destruír a Helamán, velaquí, un dos servos de Helamán, que fora de noite e lograra, usando un disfrace, un coñecemento dos plans que había urdido esta banda para destruír a Helamán,

7 aconteceu que ao atopar a Quixcúmen, deulle un sinal; polo que este divulgoulle o obxecto da súa pretensión, suplicándolle que o conducise ao asento xudicial para asasinar a Helamán.

8 E cando o servo de Helamán decatouse de todo o que había no corazón de Quixcúmen, e que a súa intención era asasinar, e que tamén o obxecto dos que pertencían á súa banda era matar, e roubar, e obter poder (e este era o seu secreto plan e a súa combinación), o servo de Helamán díxolle a Quixcúmen: Imos ao asento xudicial. 

9 E isto agradou extremadamente a Quixcúmen, pois pensou que ía poder cumprir o seu designio; pero velaquí, mentres se dirixían ao asento xudicial, o servo de Helamán apuñalou a Quixcúmen no corazón, de maneira que caeu morto sen un só xemido. Correu entón o servo e comunicoulle a Helamán todo o que vira, e oído, e feito. 

10 E aconteceu que Helamán mandou aprehender a esa banda de ladróns e asasinos secretos, a fin de executalos segundo a lei. 

11 Mais velaquí, cando Gadiantón decatouse de que Quixcúmen non volvía, temeu ser destruído; polo tanto, fixo que a súa banda seguíseo. E fuxiron da terra, por un camiño secreto, ao deserto; de modo que cando Helamán mandounos aprehender, non puideron achalos en ningures. 

12 E en diante dirase máis deste Gadiantón; e deste xeito concluíu o ano corenta e dous do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi. 

13 E velaquí, á conclusión deste libro veredes que este Gadiantón probou ser a ruína, si, case a completa destrución do pobo de Nefi. 

14 Velaquí, non me refiro ao fin do libro de Helamán, senón ao fin do libro de Nefi, do cal tomei toda a relación que escribín.

== Capítulo 3 ==
''Moitos nefitas emigran á terra do norte-Constrúen casas de cemento e levan moitos anais-Decenas de miles de persoas convértense e son bautizadas-A palabra de Deus conduce aos homes á salvación-Nefi, fillo de Helamán, ocupa o asento xudicial. Aproximadamente 49?39 a.C.''

1 E aconteceu que no ano corenta e tres do goberno dos xuíces, non houbo contencións entre o pobo de Nefi, aparte dun pouco de orgullo que se manifestou na igrexa, o que causou unhas leves disensións entre a xente, as cales quedaron resoltas cara a fins do ano corenta e tres. 

2 E non houbo contención entre a xente durante o ano corenta e catro; nin houbo moita contención no ano corenta e cinco.

3 E ocorreu que no ano corenta e seis, si, houbo moita contención e moitas disensións, polas cales houbo moitísimos que saíron da terra de Zaraenla, e dirixíronse á terra do norte, para herdar a terra.

4 E viaxaron unha inmensa distancia, a tal grao que chegaron a grandes extensións de augas e moitos ríos.

5 Si, e espallaronse por todas partes daquela terra, por todas as paraxes que non quedaran abatidos e sen madeira, por motivo dos numerosos habitantes que herdaran a terra previamente.

6 E non había parte do país que estivese abatida, salvo por falta de madeira; pero por mor da inmensidade da destrución do pobo que antes habitara a terra, chamárona abatida.

7 E non había senón moi pouca madeira sobre a superficie da terra, polo que a xente que foi alá volveuse sumamente experta en obras de cemento; xa que logo, construíron casas de cemento nas cales habitaron.

8 E sucedeu que se multiplicaron e estendéronse, e saíron da terra do sur para a terra do norte, e se diseminaron a tal grao que empezaron a cubrir a superficie de toda esa terra, desde o mar do sur ata o mar do norte, e desde o mar do oeste ata o mar do leste. 

9 E os que se achaban na terra do norte vivían en tendas e en casas de cemento, e deixaban crecer canta árbore brotase da face da terra, para que en diante tivesen madeira para construír as súas casas, si, as súas cidades, e os seus templos, e as súas sinagogas, e os seus santuarios, e toda clase de edificios.

10 E aconteceu que por estar tan sumamente escasa a madeira na terra do norte, enviaban moita por medio de embarcacións.

11 E así habilitaron á xente da terra do norte para que edificasen moitas cidades, tanto de madeira como de cemento.

12 E aconteceu que moitos que eran do pobo de Ammón, que eran lamanitas de nacemento, partiron tamén para esa terra.

13 E hai moitos anais dos feitos deste pobo, conservados por moitos dos deste pobo, anais particulares e moi extensos concernentes a eles.

14 Mais velaquí, non pode incluírse nesta obra a centésima parte dos feitos deste pobo, si, a historia dos lamanitas e dos nefitas, e as súas guerras, e contendas, e disensións, e as súas predicacións, e as súas profecías, e as súas embarcacións e construción de barcos, e a súa edificación de templos, e de sinagogas, e dos seus santuarios; e o seu rectitud, e as súas iniquidades, e os seus asasinatos, e os seus roubos, e os seus pillajes, e todo xénero de abominacións e fornicaciones.

15 Pero velaquí, hai moitos libros e moitos anais de todas clases; e leváronos maiormente os nefitas.

16 E os nefitas transmitíronos dunha xeración a outra, si, ata que caeron en transgresión e foron asasinados, roubados e perseguidos, e botados, e mortos, e esparexidos sobre a superficie da terra, e mesturáronse cos lamanitas ata deixar de chamarse nefitas, volvéndose inicuos, e salvaxes, e feroces, si, ata converterse en lamanitas.

17 E volvo agora á miña narración; xa que logo, o que referín sucedera logo de haber grandes contendas, e alborotos, e guerras, e disensións entre o pobo de Nefi.

18 E concluíu o ano corenta e seis do goberno dos xuíces.

19 E aconteceu que houbo aínda gran contención na terra durante o ano corenta e sete, si, e tamén no ano corenta e oito. 

20 No entanto, Helamán ocupou o asento xudicial con xustiza e equidad; si, esforzouse por observar os estatutos, e os xuízos, e os mandamentos de Deus; e fixo o que era recto á vista de Deus continuamente; e andou nas vías do seu pai, de tal modo que prosperou na terra.

21 E ocorreu que tivo dous fillos. Ao maior deu o nome de Nefi, e ao menor o nome de Lehi. E empezaron a crecer no Señor.

22 E aconteceu que cara a fins do ano corenta e oito do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, empezaron a cesar, en grao pequeno, as guerras e contendas entre o pobo dos nefitas.

23 E sucedeu que no ano corenta e nove do goberno dos xuíces estableceuse unha paz continua na terra, todo menos as combinacións secretas que Gadiantón, o ladrón, establecera nas partes máis poboadas da terra, combinacións que naquel tempo non eran do coñecemento daqueles que estaban á cabeza do goberno; xa que logo, non foron destruídas.

24 E ocorreu que neste mesmo ano houbo unha prosperidade sumamente grande na igrexa, de tal modo que miles se uniron á igrexa e foron bautizados para arrepentimento.

25 E tan grande foi a prosperidade da igrexa, e tantas as bendicións que se derramaron sobre o pobo, que aínda os propios sumos sacerdotes e mestres marabilláronse en extremo.

26 E aconteceu que a obra do Señor prosperou, a tal grao que se bautizaron moitas almas e ingresaron á igrexa de Deus, si, ata decenas de miles.

27 Así vemos que o Señor é misericordioso para con todos aqueles que, coa sinceridade do seu corazón, queiran invocar o seu santo nome.

28 Si, así vemos que a porta do ceo está aberta para todos, si, para todos os que queiran crer no nome de Xesucristo, que é o Fillo de Deus.

29 Si, vemos que todo aquel que queira, pode asirse á palabra de Deus, que é viva e poderosa, que partirá por medio toda a astucia, os lazos e as artimañas do diaño, e guiará ao home de Cristo por un camiño estreito e angosto, a través dese eterno abismo de miseria que se dispuxo para afundir aos inicuos,

30 e depositará a súa alma, si, a súa alma inmortal, á destra de Deus no reino dos ceos, para sentar con Abraham, con Isaac, e con Jacob, e con todos os nosos santos pais, para non saír máis. 
31 E neste ano houbo gozo continuo na terra de Zarahemla, e en todas as rexións circunvecinas, si, en toda a terra que posuían os nefitas.

32 E aconteceu que houbo paz e un gozo inmenso durante o resto do ano corenta e nove; si, e tamén houbo continua paz e gran gozo no ano cincuenta do goberno dos xuíces.

33 E no ano cincuenta e un do goberno dos xuíces tamén houbo paz, con excepción do orgullo que empezou a insinuarse na igrexa; non dentro da igrexa de Deus, senón no corazón daqueles que profesaban pertencer a ela.

34 E enxalzáronse no orgullo, ao grao de perseguir a moitos dos seus irmáns. E esta foi unha iniquidade moi grande que fixo que a parte máis humilde do pobo sufrise grandes persecucións e pasase moitas aflicións.

35 No entanto, ayunaron e oraron frecuentemente, e volvéronse máis e máis fortes na súa humildade, e máis e máis firmes na fe de Cristo, ata henchir as súas almas de gozo e de consolación; si, ata a purificación e santificación dos seus corazóns, santificación que vén de entregar o corazón a Deus.

36 E sucedeu que o ano cincuenta e dous tamén concluíu en paz, salvo o desmedidamente grande orgullo que entrara no corazón do pobo; e foi por motivo das súas grandes riquezas e a súa prosperidade na terra; e aumentaba neles día tras día.

37 E aconteceu que Helamán morreu no ano cincuenta e tres do goberno dos xuíces; e Nefi, o seu fillo maior, empezou a gobernar no seu lugar. E ocorreu que ocupou o asento xudicial con xustiza e equidad; si, gardou os mandamentos de Deus e andou nas vías do seu pai.

== Capítulo 4 ==
''Os disidentes nefitas e os lamanitas unen as súas forzas e apodéranse da terra de Zarahemla-As derrotas sobrevéñenlles aos nefitas por motivo da súa maldade-A Igrexa decae, e o pobo vólvese débil, igual que os lamanitas. Aproximadamente 38-30 a.C.''

1 E sucedeu que no ano cincuenta e catro houbo moitas disensións na igrexa, e tamén houbo unha contenda entre o pobo, ao grao de que se derramou moito sangue.

2 E os rebeldes foron mortos e botados da terra, e fóronse ao rei dos lamanitas.

3 E aconteceu que trataron de incitar aos lamanitas á guerra contra os nefitas; mais velaquí, os lamanitas temían en extremo, a tal grao que non quixeron escoitar as palabras daqueles disidentes.

4 Pero acaeceu que no ano cincuenta e seis do goberno dos xuíces, houbo disidentes que se pasaron dos nefitas aos lamanitas; e xunto cos outros lograron provocalos á ira contra os nefitas; e todo aquel ano estivéronse preparando para a guerra.

5 E no ano cincuenta e sete foron á batalla contra os nefitas, e deron principio á obra de morte; si, ao grao de que no ano cincuenta e oito do goberno dos xuíces lograron apoderarse da terra de Zarahemla; si, e tamén de todas as terras, ata a que se atopaba preto da terra de Abundancia.

6 E os nefitas e os exércitos de Moroníah foron rexeitados ata a terra de Abundancia.

7 E alí fortificáronse contra os lamanitas desde o mar do oeste ata o leste; e esta liña que fortificaran, e na cal apostaran as súas tropas para defender o seu país do norte, era unha xornada dun día para un nefita.

8 E así foi como eses disidentes nefitas, coa axuda dun numeroso exército lamanita, apoderáronse de todas as posesións dos nefitas que se achaban na terra do sur; e todo isto aconteceu nos anos cincuenta e oito e cincuenta e nove do goberno dos xuíces.

9 E sucedeu que no ano sesenta do goberno dos xuíces, Moroníah e os seus exércitos lograron ocupar moitas partes do país; si, reconquistaron moitas cidades que caeran en mans dos lamanitas.

10 E aconteceu que no ano sesenta e un do goberno dos xuíces, lograron recuperar ata a metade das súas posesións.

11 Agora ben, nin estas grandes perdas para os nefitas nin a terrible mortaldade que houbo entre eles acontecerían, de non ser pola súa maldade e a súa abominación que había entre eles; si, e achábase tamén entre aqueles que profesaban pertencer á igrexa de Deus.

12 E foi polo orgullo dos seus corazóns, por razón das súas inmensas riquezas, si, foi por mor de oprimir aos pobres, negando o seu alimento aos que tiñan fame, e os seus vestidos aos que estaban espidos, e ferindo aos seus humildes irmáns nas súas fazulas, burlándose do que era sacro, negando o espírito de profecía e de revelación, asasinando, roubando, mentindo, furtando, cometendo adulterio, levantándose en grandes contendas e desertando e índose á terra de Nefi, entre os lamanitas.

13 E por mor do seu gran perversidad e o seu jactancia do seu propio poder, foron abandonados á súa propia forza; de modo que non prosperaron, senón que os lamanitas os afligieron, e feriron, e botaron diante deles, ata que os nefitas perderan a posesión de case todas as súas terras.

14 Pero velaquí, Moroníah predicou moitas cousas ao pobo por motivo da súa iniquidade, e tamén Nefi e Lehi, que eran os fillos de Helamán, predicaron moitas cousas aos do pobo, si, e profetizáronlles moitas cousas concernentes ás súas iniquidades, e o que lles sobreviría se non se arrepentían dos seus pecados.

15 E sucedeu que se arrepentiron; e a medida que se arrepentían, comezaban a prosperar.

16 Porque cando viu Moroníah que se arrepentiron, aventurouse a conducilos dun lugar a outro, e de cidade en cidade, ata que lograron recuperar a metade de todas as súas propiedades e a metade de todas as súas terras.

17 E así concluíu o ano sesenta e un do goberno dos xuíces.

18 E aconteceu que no ano sesenta e dous do goberno dos xuíces, Moroníah non puido recuperar máis posesións dos lamanitas.

19 De maneira que abandonaron o seu proxecto de reconquistar o resto das súas terras, porque tan numerosos eran os lamanitas, que lles foi imposible aos nefitas sobrepujarlos; polo que Moroníah puxo a todos os seus exércitos a defender aquelas partes que el tomara.

20 E sucedeu, por motivo da magnitude do número dos lamanitas, que os nefitas temeron en gran xeito, non fose que os vencesen, e fosen hollados, e mortos e destruídos.

21 Si, empezaron a recordar as profecías de Alma, e tamén as palabras de Mosías; e viron que foran unha xente dura de cerviz, e que desprezaran os mandamentos de Deus;

22 e que alteraran e hollado cos pés as leis de Mosías, ou sexa, aquilo que o Señor mandoulle que dese ao pobo; e viron que se corromperon as súas leis, e que eles se volveron un pobo inicuo, a tal grao que eran inicuos a semellanza dos lamanitas.

23 E por motivo da súa iniquidade, a igrexa empezara a decaer; e comezaron a deixar de crer no espírito de profecía e no espírito de revelación; e os xuízos de Deus cerníanse sobre eles.

24 E viron que se volveron débiles como os seus irmáns os lamanitas, e que o Espírito do Señor non os preservaba máis; si, habíase apartado deles, porque o Espírito do Señor non habita en templos inmundos;

25 polo tanto, o Señor cesou de preservalos polo seu milagroso e incomparable poder, porque caeran nun estado de incredulidade e terrible iniquidade; e viron que os lamanitas eran sumamente máis numerosos que eles, e que a menos que se allegaran ao Señor o seu Deus, terían que perecer inevitablemente.

26 Pois velaquí, viron que a forza dos lamanitas era tan grande como a súa propia, home por home. E deste xeito caeran nesta gran transgresión; si, deste xeito volvéronse débiles, por mor do seu transgresión, no termo de non moitos anos.

== Capítulo 5 ==
''Nefi e Lehi dedícanse a predicar-Os seus nomes indúcenos a rexer as súas vidas conforme ao modelo dos seus antepasados-Cristo redime a aqueles que se arrepinten-Nefi e Lehi logran converter a moitos, son encarcerados e son envolvidos como por lume?-Unha nube de obscuridad cobre a trescentas persoas-Treme a terra, e unha voz manda aos homes que se arrepintan-Nefi e Lehi conversan con anxos, e os da multitude son rodeados por lume. Aproximadamente 30 a.C.''

1 E aconteceu que neste mesmo ano, velaquí, Nefi entregou o asento xudicial a un home chamado Cezóram.

2 Porque como a voz do pobo establecía as súas leis e os seus gobernos, e os que escolleron o malo eran máis numerosos que os que elixiron o bo, estaban, xa que logo, madurando para a destrución, porque se corromperon as leis.

3 Si, e non só isto; eran un pobo de dura cerviz, a tal grao que non podían ser gobernados pola lei nin pola xustiza, senón para a súa destrución.

4 E sucedeu que Nefi estaba amolado por mor da iniquidade deles; e renunciou ao asento xudicial, e dedicouse a predicar a palabra de Deus todo o resto dos seus días, e tamén o seu irmán Lehi, todo o resto dos seus días;

5 porque se acordaban das palabras que o seu pai Helamán faloulles. E estas son as palabras que falara:

6 Velaquí, fillos meus, quero que vos acordedes de gardar os mandamentos de Deus; e quixese que declarásedes ao pobo estas palabras. Velaquí, deivos os nomes dos nosos primeiros pais que saíron da terra de Xerusalén; e fixen isto para que cando recordedes os vosos nomes, recordédelos a eles; e cando vos acordedes deles, recordedes as súas obras; e cando recordedes as súas obras, saibades por que se di e tamén se escribe, que eran bos.

7 Polo tanto, fillos meus, quixese que fixésedes o que é bo, a fin de que se diga, e tamén se escriba, de vós, así como díxose e escrito deles.

8 E agora ben, fillos meus, velaquí, hai algo máis que desexo de vós, e este desexo é que non fagades estas cousas para vangloriarvos, senón que fagades estas cousas para facervos un tesouro no ceo; si, o cal é eterno e non se desvanece; si, para que teñades ese precioso don da vida eterna que, segundo temos motivo para supor, concedeuse aos nosos pais.

9 ¡Oh recordade, recordade, fillos meus, as palabras que o rei Benxamín falou ao seu pobo! Si, recordade que non hai outro xeito nin medio polos cales o home poida ser salvo, senón polo sangue expiatoria de Xesucristo, que ha de vir; si, recordade que el vén para redimir ao mundo.

10 E acordádevos tamén das palabras que Amulek falou a Zeezrom na cidade de Ammoníah; pois lle dixo que o Señor de certo viría para redimir ao seu pobo; pero que non viría para redimirlos nos seus pecados, senón para redimirlos dos seus pecados.

11 E recibiu poder, que lle foi dado do Pai, para redimir aos homes dos seus pecados por motivo do arrepentimento; xa que logo, enviou aos seus anxos para declarar as novas das condicións do arrepentimento, o cal conduce ao poder do Redentor, para a salvación das súas almas.

12 E agora ben, recordade, fillos meus, recordade que é sobre a roca do noso Redentor, o cal é Cristo, o Fillo de Deus, onde debedes establecer o voso fundamento, para que cando o diaño lance os seus impetuosos ventos, si, os seus dardos no bulebule, si, cando toda a súa saraiba e furiosa tormenta azóutenvos, isto non teña poder para arrastrarvos ao abismo de miseria e angustia sen fin, por mor da roca sobre a cal estades edificados, que é un fundamento seguro, un fundamento sobre o cal, se os homes edifican, non caerán.

13 E sucedeu que estas foron as palabras que Helamán ensinou aos seus fillos; si, ensinoulles moitas cousas que non se escribiron, e tamén moitas cousas que están escritas.

14 E acordáronse das súas palabras; e xa que logo, gardando os mandamentos de Deus, saíron a ensinar a palabra de Deus entre todo o pobo de Nefi, comezando pola cidade de Abundancia. 
15 E de alí foron á cidade de Gid; e da cidade de Gid á cidade de Mulek; 
16 e así, dunha cidade a outra, ata que houberon ido entre todo o pobo de Nefi que se achaba na terra do sur; e de alí foron á terra de Zarahemla, entre os lamanitas.

17 E sucedeu que predicaron con gran poder, a tal grao que confundiron a moitos daqueles disidentes que se habían apartado dos nefitas, de modo que se adiantaron e confesaron os seus pecados, e foron bautizados para arrepentimento, e inmediatamente volveron aos nefitas para tratar de repararlles os agravios que causaran.

18 E acaeceu que Nefi e Lehi predicaron aos lamanitas con tan gran poder e autoridade, porque se lles deu poder e autoridade para falar, e tamén lles foi indicado o que debían falar,

19 polo tanto, falaron, para o gran asombro dos lamanitas, ata convencelos, a tal grao que oito mil dos lamanitas que se achaban na terra de Zarahemla e os seus arredores foron bautizados para arrepentimento, e convencéronse da iniquidade das tradicións dos seus pais.

20 E sucedeu que Nefi e Lehi partiron de alí para ir á terra de Nefi.

21 E aconteceu que os capturou un exército lamanita, e botáronos na prisión, si, na mesma prisión en que os servos de Limhi botaran a Ammón e os seus irmáns. 
22 E logo de estar moitos días na prisión, sen alimento, velaquí, chegaron á prisión para sacalos a fin de matalos.

23 E sucedeu que Nefi e Lehi foron envolvidos como por lume, de modo que non se atreveron a botarlles man por medo de ser queimados. No entanto, Nefi e Lehi non se queimaban; e achábanse coma se estivesen no medio do lume, e non se queimaban.

24 E cando viron que os rodeaba un alicerce de lume, e que non os queimaba, os seus corazóns cobraron ánimo.

25 Porque viron que os lamanitas non se atrevían a botarlles man; nin se atrevían a achegárselles, senón que estaban coma se quedasen mudos de asombro.

26 E ocorreu que Nefi e Lehi adiantáronse e empezaron a falarlles, dicindo: Non temades, porque velaquí, é Divos quen vos manifestou esta marabilla, co cal évos mostrado que non podedes botar man de nós para matarnos.

27 E velaquí, cando houberon dito estas palabras, tremeu a terra fortemente, e os muros da prisión sacudíronse coma se estivesen a piques de caer ao chan; pero velaquí, non caeron; e os que se achaban na prisión eran lamanitas e nefitas que eran disidentes.

28 E sucedeu que os cubriu unha nube de obscuridad, e apoderouse deles un espantoso e impoñente temor.

29 E aconteceu que chegou unha voz coma se proviñese de encima da nube de obscuridad, dicindo: Arrepentídevos, arrepentídevos, e non intentedes máis destruír aos meus servos, a quen vos enviei para declarar boas novas.

30 E ocorreu que cando oíron esta voz, e percibiron que non era unha voz de trono, nin unha voz dun gran ruído tumultuoso, mais velaquí, era unha voz apracible de perfecta suavidade, cal se fose un rumoreo, e penetraba ata a alma mesma;

31 e a pesar da suavidade da voz, velaquí, a terra tremeu fortemente, e outra vez sacudíronse os muros da prisión coma se fosen derrubarse; e velaquí, non se disipou a nube de tebras que os envolveu.

32 E velaquí, novamente veu a voz, dicindo: Arrepentídevos, arrepentídevos, porque o reino dos ceos está cerca; e non procuredes máis destruír aos meus servos. E sucedeu que a terra tremeu de novo e os muros sacudíronse.

33 E tamén por terceira vez veu a voz, e faloulles palabras marabillosas que o home non pode expresar; e tremeron outra vez os muros, e estremeceuse a terra, coma se fóra a partirse.

34 E aconteceu que os lamanitas non podían fuxir por mor da nube de tebras que os cubría; si, e tamén estaban sen poder moverse debido ao temor que lles sobreveu.

35 E había entre eles un que era nefita de nacemento, que pertencera noutro tempo á igrexa de Deus, pero se separou dela.

36 E sucedeu que se volveu e, velaquí, viu os aspectos de Nefi e Lehi a través da nube de tebras; e velaquí, brillaban en gran xeito, aínda como os rostros de anxos. E viu que alzaron os seus ollos ao ceo; e achábanse en actitude de estar falando ou dirixindo a voz a algún ser a quen contemplaban.

37 E ocorreu que este home gritou aos da multitude para que se volvesen e mirasen. E velaquí, foilles dado poder para volverse e mirar; e viron as caras de Nefi e de Lehi.

38 E dixeron ao home: Velaquí, que significan todas estas cousas, e con quen conversan estes homes?

39 E este home chamábase Amínadab, e díxolles: Conversan cos anxos de Deus.

40 E sucedeu que lle dixeron os lamanitas: Que faremos para que sexa quitada esta nube de tebras que nos cobre?

41 E díxolles Amínadab: Debedes arrepentirvos e clamar á voz, ata que teñades fe en Cristo, de quen vos ensinaron Alma, Amulek e Zeezrom; e cando fagades isto, será quitada a nube de tebras que vos cobre.

42 E aconteceu que empezaron todos a clamar á voz daquel que fixera tremer a terra; si, clamaron ata que se dispersou a nube de tebras. 
43 E sucedeu que cando miraron ao seu derredor, e viron que se disipou a nube de tebras que os cubría, velaquí, viron que estaban rodeados, si, cada un deles, por unha columna de lume.

44 E Nefi e Lehi estaban no medio deles; si, achábanse rodeados; si, achábanse coma se estivesen no medio de chamas de lume; con todo, nin os danou nin incendiou os muros da prisión; e foron cheos dese gozo que é inefable e cheo de gloria.

45 E velaquí, o Santo Espírito de Deus descendeu do ceo e entrou nos seus corazóns; e foron cheos como de lume, e expresaron palabras marabillosas.

46 E sucedeu que chegou a eles unha voz; si, unha voz agradable, cal se fose un rumoreo, dicindo:

47 ¡Paz, paz a vós por motivo da vosa fe na miña Ben Amado, que era desde a fundación do mundo!

48 E cando oíron isto, alzaron a vista como para ver de onde viña a voz; e velaquí, viron abrirse os ceos; e descenderon anxos do ceo e lles ministraron.

49 E eran como unhas trescentas almas as que viron e oíron estas cousas; e foilles mandado que fosen e non se marabillasen, nin tampouco dubidasen.

50 E ocorreu que foron, e exerceron o seu ministerio entre o pobo, declarando en todas as rexións inmediatas as cousas que habían oído e visto, de tal xeito que se convenceron delas a maior parte dos lamanitas, por mor da grandeza das evidencias que recibiran.

51 E cantos se convenceron deixaron as súas armas de guerra, así como o seu odio e as tradicións dos seus pais.

52 E sucedeu que entregaron aos nefitas as terras das súas posesións.

== Capítulo 6 ==
''Os lamanitas xustos predican aos nefitas inicuos-Ambos os pobos prosperan durante unha época de paz e abundancia-Lucifer, o autor do pecado, incita o corazón dos inicuos e o dos ladróns de Gadiantón aos asasinatos e as abominacións-Os ladróns apodéranse do goberno nefita. Aproximadamente 29-23 a.C.''

1 E aconteceu que todas estas cousas efectuáronse para cando concluíu o ano sesenta e dous do goberno dos xuíces, e os lamanitas, a maioría deles, volvéronse un pobo xusto, ao grao de que o seu rectitud excedía á dos nefitas, debido á súa firmeza e a súa constancia na fe.

2 Porque velaquí, había moitos dos nefitas que se volveron insensibles e impenitentes e extremadamente inicuos, a tal extremo que rexeitaban a palabra de Deus e toda predicación e profecía que chegaba entre eles.

3 No entanto, os membros da igrexa alegráronse moitísimo pola conversión dos lamanitas, si, pola igrexa de Deus que se estableceu entre eles. E uns e outros se hermanaron, e se regocijaron uns con outros, e sentiron gran gozo.

4 E ocorreu que moitos dos lamanitas descenderon á terra de Zarahemla, e declararon aos nefitas a forma en que foron convertidos, e exhortáronos á fe e ao arrepentimento.

5 Si, e moitos predicaron con sumamente grande poder e autoridade, de modo que conduciron a moitos á máis profunda humildade, para ser os humildes discípulos de Deus e o Cordeiro.

6 E sucedeu que moitos dos lamanitas partiron para a terra do norte; e Nefi e Lehi foron tamén á terra do norte para predicar ao pobo. E así concluíu o ano sesenta e tres.

7 E velaquí, houbo paz en toda a terra, de modo que os nefitas ían a calquera parte da terra que querían, xa fose entre os nefitas ou os lamanitas.

8 E aconteceu que tamén os lamanitas ían onde querían, ben fose entre os lamanitas, ou entre os nefitas; e así tiñan intercambio libre os uns cos outros, para comprar e vender, e para sacar utilidades, segundo os seus desexos.

9 E sucedeu que tanto os lamanitas como os nefitas fixéronse sumamente ricos; e tiñan gran abundancia de ouro, e de prata, e de toda clase de metais preciosos, tanto na terra do sur como na terra do norte.

10 Agora ben, a terra do sur chamábase Lehi, e a do norte chamábase Mulek, polo fillo de Sedequías; porque o Señor conduciu a Mulek á terra do norte, e a Lehi á terra do sur.

11 E velaquí, había en ambas as terras toda clase de ouro, e de prata, e de minerais preciosos de todo xénero; e había tamén enxeñosos artífices que traballaban e refinaban toda especie de minerais; e deste xeito fixéronse ricos.

12 Cultivaron gran en abundancia, tanto no norte como no sur; e prosperaron excesivamente, así no norte como no sur. E multiplicáronse e fixéronse sumamente fortes na terra. E criaron moitos rabaños e hatos, si, moitos animais gordos.

13 E velaquí, as súas mulleres traballaban e fiaban, e elaboraban toda clase de teas, de liño finamente tecido e roupa de toda especie para cubrir a súa desnudez. E así pasou en paz o ano sesenta e catro.

14 E no ano sesenta e cinco tamén tiveron gran gozo e paz, si, e moita predicación e moitas profecías concernentes ao que estaba por vir. E así pasou o ano sesenta e cinco.

15 E ocorreu que no ano sesenta e seis do goberno dos xuíces, velaquí, Cezóram foi asasinado por man descoñecida mentres se achaba no asento xudicial. E aconteceu que nese mesmo ano tamén foi asasinado o seu fillo, a quen o pobo nomeara no seu lugar. E así terminou o ano sesenta e seis.

16 E a principios do ano sesenta e sete, empezou de novo o pobo a tornarse sumamente inicuo.

17 Porque velaquí, o Señor bendíxoos tan longo tempo coas riquezas do mundo, que non foran provocados á ira, a guerras, nin ao derramamiento de sangue; por conseguinte, empezaron a pór os seus corazóns nas súas riquezas; si, empezaron a buscar o xeito de obter o lucro a fin de elevarse uns sobre outros; xa que logo, empezaron a cometer asasinatos secretos, e a roubar e furtar, para obter riquezas.

18 E velaquí, estes asasinos e ladróns eran unha banda que formaran Quixcúmen e Gadiantón. E sucedeu que aínda entre os nefitas había moitos dos da banda de Gadiantón. Mais velaquí, eran máis numerosos entre a parte máis inicua dos lamanitas; e eran coñecidos como os ladróns e asasinos de Gadiantón.

19 E foron eles os que asasinaron a Cezóram, o xuíz superior, e ao seu fillo, mentres ocupaban o asento xudicial; e velaquí, non os descubriron.

20 E sucedeu que cando os lamanitas descubriron que había ladróns entre eles, se afligieron en extremo; e valéronse de cantos medios había no seu poder para destruílos de sobre a face da terra.

21 Mais velaquí, Satanás incitou o corazón da maioría dos nefitas, a tal grao que se uniron a esas bandas de ladróns, e participaron nos seus convenios e os seus xuramentos de que se protexerían e preservaríanse uns a outros en calquera circunstancias difíciles en que se atopasen, a fin de que non fosen castigados polos seus asasinatos, e os seus roubos, e os seus furtos.

22 E acaeceu que tiñan os seus acenos, si, os seus acenos e as súas palabras secretas; e isto a fin de recoñecer ao irmán que concertase o convenio, para que, calquera que fose a iniquidade que o seu irmán cometese, non o prexudicase o seu irmán, nin tampouco aqueles que pertencesen á banda e fixesen este convenio.

23 E así poderían asasinar, e roubar, e furtar, e cometer fornicaciones e toda clase de iniquidades en oposición ás leis da súa patria, así como ás leis do seu Deus.

24 E calquera dos que pertencesen a esa banda que revelase ao mundo as súas iniquidades e as súas abominacións, debía ser xulgado, non segundo as leis da súa patria, senón de acordo coas leis da súa iniquidade, as cales déronlles Gadiantón e Quixcúmen.

25 E velaquí, son estes xuramentos e pactos secretos os que Alma mandou ao seu fillo que nunca se divulgasen ao mundo, non fose que chegasen a ser un medio para conducir ao pobo á destrución.

26 E velaquí, estes xuramentos e pactos secretos non chegaron a Gadiantón dos anais confiados a Helamán; mais velaquí, inculcounos no corazón de Gadiantón aquel mesmo ser que induciu aos nosos primeiros pais a que comesen do froito prohibido;

27 si, aquel mesmo ser que conspirou con Caín, que se asasinaba ao seu irmán Abel, o mundo non o sabería. E desde entón conspirou con Caín e os seus secuaces.

28 E é tamén aquel mesmo ser o que inculcou no corazón do pobo o construír unha torre suficientemente alta para chegar ao ceo. E foi o mesmo ser que enganou a ese pobo que veu a esta terra daquela torre; o que esparció as obras de tebras e de abominacións sobre toda a superficie da terra, ata que arrastrou ao pobo a unha destrución completa e a un inferno eterno.

29 Si, é o mesmo ser que inculcou no corazón de Gadiantón que continuase as obras de tebras e de asasinatos secretos; e el propagouno desde o principio do home ata hoxe.

30 E velaquí, é el o autor de todo pecado; e velaquí, el propaga as súas obras de tebras e asasinatos secretos, e transmítelles as súas conspiracións, e os seus xuramentos, e os seus pactos, e os seus plans de terrible maldade, de xeración en xeración, de acordo co dominio que logre no corazón dos fillos dos homes.

31 E velaquí, el lograra moito dominio no corazón dos nefitas; si, ao grao de que se volveron sumamente inicuos; si, e a maior parte deles habíanse apartado do camiño da rectitud, e hollaron cos pés os mandamentos de Deus, e apartáronse aos seus propios camiños, e fabricáronse ídolos co seu ouro e a súa prata.

32 E sucedeu que todas estas iniquidades viñeron sobre eles no termo de non moitos anos, ao grao de que a maior parte viñera sobre eles no ano sesenta e sete do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

33 E aumentaron nas súas iniquidades no ano sesenta e oito tamén, para a gran tristeza e lamentación dos xustos.

34 E así vemos que os nefitas empezaron a degenerar na incredulidade, e a aumentar na perversidad e abominacións, mentres que os lamanitas empezaron a crecer en gran xeito no coñecemento do seu Deus; si, empezaron a gardar os seus estatutos e mandamentos, e a camiñar en verdade e rectitud diante del.

35 E así vemos que o Espírito do Señor empezou a retirarse dos nefitas por mor da iniquidade e a dureza dos seus corazóns. 
36 E así vemos que o Señor comezou a derramar o seu Espírito sobre os lamanitas, por motivo da súa inclinación e disposición a crer nas súas palabras.

37 E sucedeu que os lamanitas perseguiron á banda de ladróns de Gadiantón; e predicaron a palabra de Deus entre a parte máis inicua deles, de modo que esta banda de ladróns quedou enteiramente destruída entre os lamanitas.

38 E aconteceu, por outra banda, que os nefitas reforzáronos e apoiáronos, empezando polos máis perversos de entre eles, ata que se estenderon por toda a terra dos nefitas, e houberon seducido á maior parte dos xustos, ata que houberon chegado a crer nas súas obras, e participar do seu botín, e unirse a eles nos seus secretos asasinatos e combinacións.

39 E deste xeito lograron a administración exclusiva do goberno, ao grao de que hollaron cos pés, e feriron e maltrataron e volveron as costas aos pobres e aos mansos, e aos humildes discípulos de Deus.

40 E así vemos que se achaban nun estado terrible, e que estaban madurando para unha destrución sempiterna.

41 E sucedeu que así concluíu o ano sesenta e oito do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi. 

----

A PROFECÍA DE NEFI, O FILLO DE HELAMÁN - Deus ameaza ao pobo de Nefi con visitalo na súa ira, ata a súa enteira destrución, a menos que se arrepinta das súas iniquidades. Deus fere aos do pobo de Nefi cunha peste; arrepíntense e volven a el. Samuel, un lamanita, profetiza aos nefitas.

&lt;center&gt;''Comprende os capítulos 7 ao 16 inclusive.''&lt;/center&gt;

== Capítulo 7 ==
''Nefi é rexeitado no norte e volve a Zarahemla-Ora na torre do seu xardín e logo di ao pobo que se non se arrepinte perecerá. Aproximadamente 23-21 a.C.''

1 Velaquí, aconteceu que no ano sesenta e nove do goberno dos xuíces sobre os nefitas, Nefi, o fillo de Helamán, volveu da terra do norte á terra de Zarahemla, 
2 porque fora entre os que se achaban na terra do norte, e predicoulles a palabra de Deus, e profetizoulles moitas cousas; 
3 e eles rexeitaron todas as súas palabras, de modo que non puido permanecer entre eles, e volveu ao seu país natal. 
4 E ao ver ao pobo nun estado de tan terrible iniquidade, e que aqueles ladróns de Gadiantón ocupaban os asentos xudiciais ?habendo usurpado o poder e a autoridade do país, pasando por alto os mandamentos de Deus e en ningún sentido sendo rectos ante el, negando a xustiza aos fillos dos homes, 
5 condenando aos xustos por motivo do seu rectitud, deixando ir impunes ao culpable e ao malvado por causa do seu diñeiro; e ademais disto, sendo sostidos nos seus postos, á cabeza do goberno, para rexer e obrar segundo a súa vontade, a fin de obter riquezas e a gloria do mundo, e ademais, para máis facilmente cometer adulterio, e roubar, e matar, e obrar segundo os seus propios desexos?; 
6 e esta gran iniquidade sobreviñera aos nefitas no espazo de non moitos anos; e cando Nefi viu isto, o seu corazón encheuse de dor dentro do seu peito, e exclamou coa angustia da súa alma: 
7 ¡Oh, se vivise nos días en que o meu pai Nefi primeiro saíu da terra de Xerusalén, para haberme regocijado con el na terra de promisión! Entón o seu pobo era fácil de persuadir, firme en gardar os mandamentos de Deus, e tardo en deixarse levar á iniquidade; e era pronto para escoitar as palabras do Señor. 
8 Si, se fosen aqueles días os meus, entón a miña alma haberíase regocijado na rectitud dos meus irmáns. 
9 Pero velaquí, é a miña comisión que estes sexan os meus días, e que a miña alma sexa chea de angustia pola iniquidade dos meus irmáns. 
10 E velaquí, isto aconteceu nunha torre que se achaba no xardín de Nefi, xardín que estaba cerca do camiño real que conducía ao mercado principal que había na cidade de Zarahemla; así que Nefi habíase arrodillado nesta torre que estaba no seu xardín, a cal tamén achar preto da porta do xardín que daba ao camiño real. 
11 E sucedeu que pasaron certos homes por alí, e viron a Nefi na torre mentres derramaba a súa alma a Deus; e correron e dixeron ao pobo o que viran; e veu a xente en multitudes para coñecer a causa de tanta lamentación polas maldades do pobo. 
12 E cando se levantou Nefi, viu as multitudes de persoas que se reuniron. 
13 E sucedeu que abriu a súa boca e díxolles: Velaquí, por que razón congregástesvos? para que vos fale das vosas iniquidades? 
14 ¡Si, porque subín á miña torre para derramar a miña alma ao meu Deus, a causa do gran pesar do meu corazón por motivo das vosas iniquidades! 
15 E por razón do meu choro e lamentacións reunístesvos, e marabilládesvos; si, e tedes gran necesidade de estar admirados; si, deberiades estar marabillados de habervos deixado levar de modo que o diaño asiu tan fortemente os vosos corazóns. 
16 Si, como puidestes ceder ás seducións daquel que está tratando de lanzar as vosas almas a unha miseria sen fin e angustia interminable? 
17 ¡Oh, arrepentídevos, arrepentídevos! Por que desexades morrer? ¡Volvédevos, volvédevos ao Señor o voso Deus! Por que vos abandonou el? 
18 É porque endurecestes os vosos corazóns; si, non queredes escoitar a voz do bo pastor; si, provocástelo á ira contra vós. 
19 E a menos que vos arrepintades, velaquí, en lugar de xuntarvos, el dispersaravos, de modo que seredes por comida aos cans e aos animais salvaxes. 
20 Oh, como puidestes esquecer ao voso Deus, o mesmo día en que vos librou? 
21 Mais velaquí, facédelo para obter lucro, para ser encomiados polos homes, si, e para adquirir ouro e prata. E puxestes os vosos corazóns nas riquezas e nas cousas vas deste mundo, polas cales asasinades, e roubades, e furtades, e levantades falso testemuño contra o voso próximo, e cometedes toda clase de iniquidades. 
22 E por esta causa sobreviravos o infortunio, a menos que vos arrepintades. Porque se non vos arrepentides, velaquí, esta gran cidade, e tamén todas esas grandes cidades que están ao redor, que se achan na terra da nosa posesión, seranvos quitadas de modo que non haberá lugar nelas para vós; porque velaquí, o Señor non vos dará a forza para resistir aos vosos inimigos, como o fixo ata agora. 
23 Porque velaquí, así di o Señor: Non manifestarei a miña forza aos inicuos, a un máis que ao outro, salvo aos que se arrepintan dos seus pecados e escoiten as miñas palabras. Xa que logo, quixese que comprendésedes, irmáns meus, que será mellor para os lamanitas que para vós, a menos que vos arrepintades. 
24 Porque velaquí, eles son máis xustos que vós, porque non pecaron en contra dese gran coñecemento que vós recibistes; polo tanto, o Señor será misericordioso con eles; si, prolongará os seus días e aumentará a súa posteridade, aínda cando vós sexades completamente destruídos, a menos que vos arrepintades. 
25 Si, ¡ai de vós por mor desa gran abominación que xurdiu entre vós; e unístesvos a ela, si, a esa banda secreta que foi establecida por Gadiantón! 
26 Si, ¡sobreviravos o infortunio por motivo dese orgullo que deixastes que entre nos vosos corazóns, que vos enxalzou máis do que é bo, por motivo das vosas grandes riquezas! 
27 Si, ¡ai de vós por mor das vosas iniquidades e abominacións! 
28 E a menos que vos arrepintades, pereceredes; si, aínda as vosas terras seranvos arrebatadas, e seredes destruídos de sobre a face da terra. 
29 Velaquí, non vos digo de min mesmo que sucederán estas cousas, porque non é de min mesmo que sei estas cousas; mais velaquí, sei que son verdadeiras porque o Señor Deus fíxomas saber; xa que logo, testifico que sucederán.

== Capítulo 8 ==
''Os xuíces corruptos procuran incitar ao pobo en contra de Nefi-Abraham, Moisés, Zenós, Zenoc, Ezías, Isaías, Jeremías, Lehi e Nefi, todos eles testificaron de Cristo-Por inspiración, Nefi anuncia o asasinato do xuíz superior. Aproximadamente 23-21 a.C.''

1 E aconteceu que cando Nefi houbo dito estas palabras, velaquí, estaban presentes uns homes que eran xuíces, os cales tamén pertencían á banda secreta de Gadiantón; e enchéronse de ira e gritaron contra el, dicindo ao pobo: Por que non prendedes a este home, e levádelo para que sexa condenado segundo o delito que cometeu?

2 Por que mirades a este home, e escoitádelo vilipendiar a este pobo e a nosa lei?

3 Porque velaquí, Nefi faloulles concernente á corrupción da súa lei; si, moitas cousas declaroulles Nefi que non se poden escribir; e nada dixo que fose contrario aos mandamentos de Deus.

4 E aqueles xuíces estaban irritados contra el, porque lles falou claramente concernente ás súas obras secretas de tebras; con todo, non ousaron eles mesmos botar man del, pois temían que o pobo clamase contra eles.

5 Xa que logo, gritaron ao pobo, dicindo: Por que permitides que nos injurie este home? Pois, velaquí, el condena a todo este pobo ata a destrución; si, e tamén di que estas grandes cidades nosas hannos de ser arrebatadas, de modo que non haberá lugar nelas para nós. 
6 E sabemos que isto é imposible, porque velaquí, somos poderosos, e as nosas cidades son grandes; xa que logo, os nosos inimigos non poden ter dominio sobre nós.

7 E ocorreu que así incitaron ao pobo á ira en contra de Nefi, e suscitaron contencións entre eles; porque houbo algúns que gritaron: Deixade a este home en paz, porque é un home bo e as cousas que el di certamente acontecerán, a menos que nos arrepintamos; 
8 si, velaquí, todos os castigos de que nos testificou caerán sobre nós; porque sabemos que nos testificou con acerto tocante ás nosas iniquidades. E velaquí, son moitas, e el sabe todas as cousas que nos sobrevirán tan certo como coñece as nosas iniquidades; 
9 si, e velaquí, se non fose profeta, non podería testificar concernente a esas cousas.

10 E sucedeu que os que querían destruír a Nefi contivéronse por mor do seu temor, de modo que non lle botaron man. Xa que logo, empezou a falarlles de novo, vendo que se había granjeado o favor dalgúns, a tal grao que os outros tiveron medo.

11 De modo que se sentiu constreñido a falarlles máis, dicindo: Velaquí, irmáns meus, non lestes que Divos deu poder a un home, si, a Moisés, para ferir as augas do Mar Vermello, e dividíronse ao carón e a outro, de tal modo que os israelitas, que foron os nosos pais, pasaron por terra seca, e as augas volveron sobre os exércitos dos exipcios e tragáronllos?

12 E velaquí, se Divos deu a este home tanto poder, por que, pois, disputades entre vós, e dicides que el non me deu poder para saber acerca dos xuízos que caerán sobre vós se non vos arrepentides? 
13 Mais velaquí, non soamente negades as miñas palabras, senón tamén negades todas as palabras que os nosos pais declararon, e tamén as palabras que falou este home, Moisés, a quen lle foi dado tanto poder, si, as palabras que el falou concernentes á vinda do Mesías. 
14 Si, non testificou el que viría o Fillo de Deus? E así como el levantou a serpe de bronce no deserto, así será levantado aquel que ha de vir.

15 E así como cantos miraron a esa serpe viviron, da mesma xeito cantos miraren ao Fillo de Deus con fe, tendo un espírito contrito, vivirán, si, esa vida que é eterna.

16 E velaquí, non só Moisés testificou destas cousas, senón tamén todos os santos profetas, desde os días del aínda ata os días de Abraham.

17 Si, e velaquí, Abraham viu a vinda do Mesías, e encheuse de alegría e se regocijó.

18 Si, e velaquí, dígovos que Abraham non foi o único que soubo destas cousas, senón que houbo moitos, antes dos días de Abraham, que foron chamados segundo a orde de Deus, si, segundo a orde do seu Fillo; e isto con obxecto de que se mostrase aos do pobo, moitos miles de anos antes da súa vinda, que a redención viría a eles. 
19 E agora ben, quixese que soubésedes que aínda desde a época de Abraham houbo moitos profetas que testificaron destas cousas; si, velaquí, o profeta Zenós testificou osadamente; e por tal razón matárono;

20 e velaquí, tamén Zenoc, e tamén Ezías, e tamén Isaías, e Jeremías (Jeremías foi o mesmo profeta que testificou da destrución de Xerusalén), e agora sabemos que Xerusalén foi destruída, segundo as palabras de Jeremías. Entón, por que non ha de vir o Fillo de Deus, segundo a súa profecía?

21 E negaredes agora que a cidade de Xerusalén foi destruída? Diredes que os fillos de Sedequías non foron mortos, todos salvo Mulek? Si, e non vedes que a posteridade de Sedequías está connosco, e que foi botada da terra de Xerusalén? Mais velaquí isto non é todo:

22 O noso pai Lehi foi botado de Xerusalén porque testificou destas cousas. Nefi tamén deu testemuño destas cousas, e tamén case todos os nosos pais, si, ata o día de hoxe; si, deron testemuño da vinda de Cristo, e miraron cara a adiante, e hanse regocijado no seu día que está por vir.

23 E velaquí, el é Deus, e está con eles, e manifestouse a eles, de modo que el os redimió; e eles o glorificaron por mor do que está por vir.

24 E agora ben, xa que sabedes estas cousas, e non as podedes negar a menos que mintades, habedes, xa que logo, pecado nisto, porque rexeitastes todas estas cousas a pesar de tantas evidencias que recibistes; si, vós recibistes todas as cousas, tanto as cousas que están no ceo como todas as cousas que están na terra, como testemuño de que son verdadeiras.

25 Mais velaquí, rexeitastes a verdade e rebelástesvos contra o voso santo Deus; e aínda hoxe mesmo, en lugar de facervos tesouros nos ceos, onde nada corrompe, e onde nada impuro pode entrar, estades acumulando ira para vós, para o día do xuízo.

26 Si, aínda agora mesmo, por mor dos vosos asasinatos, e a vosa fornicación e iniquidade, estades madurando para a eterna destrución; si, e sobreviravos pronto, a menos que vos arrepintades.

27 Si, velaquí, está agora ás vosas portas; si, ide ao asento xudicial e investigade; velaquí, o voso xuíz foi asasinado, e xace no seu propio sangue; e asasinouno o seu irmán, que ambiciona ocupar o asento xudicial.

28 E velaquí, ambos pertencen á vosa banda secreta, cuxos autores son Gadiantón e ese ser maligno que trata de destruír as almas dos homes.

== Capítulo 9 ==
''Os mensaxeiros atopan ao xuíz superior morto no asento xudicial-Son encarcerados e máis adiante pónselles en liberdade-Por inspiración, Nefi identifica a Seántum como o asasino-Algúns aceptan a Nefi como profeta. Aproximadamente 23-21 a.C.''

1 E velaquí, aconteceu que cando Nefi houbo falado estas palabras, certos homes que estaban entre eles correron ao asento xudicial; si, e eran cinco os que foron, e dicían entre si, mentres ían: 
2 Velaquí, agora saberemos con certeza se este home é profeta e se Divos mandoulle que nos profetice cousas tan marabillosas. Velaquí, nós non cremos que o fixo; nin cremos que sexa profeta; no entanto, se resulta certo o que dixo concernente ao xuíz superior, que está morto, entón creremos que as outras palabras que falou son tamén verdadeiras.

3 E ocorreu que correron con todas as súas forzas, e chegaron ao asento xudicial; e velaquí, o xuíz superior caera a terra, e xacía no seu propio sangue.

4 E velaquí, cando viron isto, asombráronse en extremo, a tal grao que caeron ao chan; porque non creran as palabras de Nefi concernentes ao xuíz superior.

5 Pero agora, cando viron, creron; e apoderouse deles o temor de que descendesen sobre o pobo todos os castigos que Nefi declarara; xa que logo, tremeron e caeron ao chan.

6 E inmediatamente despois que o xuíz foi asasinado -e o seu irmán, disfrazado, o apuñalara e fuxira-, os servos do xuíz correron e avisaron ao pobo, pregoando o asasinato entre eles;

7 e velaquí, o pobo xuntouse no sitio do asento xudicial; e velaquí, para o seu asombro viron a aqueles cinco homes que caeran ao chan.

8 E velaquí, o pobo non sabía nada acerca da multitude que se reuniu no xardín de Nefi; xa que logo, dixeron entre si: Estes homes son os que asasinaron ao xuíz, e Divos feriunos para que non fuxan de nós.

9 E aconteceu que se apoderaron deles, e atáronos e encarceráronos. E expediuse unha proclamación de que o xuíz fora asasinado, e que se había aprehendido e encarcerado aos homicidas.

10 E sucedeu que á mañá seguinte, o pobo xuntouse para facer duelo e para ayunar no enterro do gran xuíz superior que fora asasinado. 
11 E así mesmo, aqueles xuíces que estiveron presentes no xardín de Nefi e oíron as súas palabras tamén asistiron ao enterro.

12 E sucedeu que inquiriron entre o pobo, dicindo: Onde están os cinco que foron enviados para indagar concernente a que se estaba morto o xuíz superior? E contestaron e dixeron: Respecto deses cinco homes que dicides que enviastes, nada sabemos; pero hai cinco que son os asasinos, a quen botamos no cárcere.

13 E aconteceu que os xuíces pediron que os trouxesen; e trouxéronos, e velaquí, eran os cinco que foron enviados; e velaquí, os xuíces interrogáronos para saber concernente ao asunto, e eles referíronlles todo canto fixeran, dicindo:

14 Corremos e chegamos ao sitio do asento xudicial, e cando vimos todas as cousas, precisamente cal Nefi testificounas, asombrámonos a tal grao que caemos ao chan; e cando nos recobramos do noso asombro, velaquí, encerráronnos na prisión.

15 Agora ben, en canto ao asasinato deste home, non sabemos quen o fixo; e só sabemos isto, que corremos e viñemos, segundo os vosos desexos, e velaquí, estaba morto, segundo as palabras de Nefi. 
16 Aconteceu, entón, que os xuíces explicaron o asunto ao pobo, e clamaron contra Nefi, dicindo: Velaquí, sabemos que este Nefi debe haberse convido con alguén para matar ao xuíz, e logo divulgárnolo, a fin de converternos á súa fe, para enaltecerse como un gran home, elixido de Deus e un profeta.

17 E velaquí, agora descubriremos a este home, e confesará o seu delito, e faranos saber o verdadeiro asasino deste xuíz. 
18 E ocorreu que o día do enterro puxeron en liberdade a aqueles cinco. No entanto, estes riñeron aos xuíces polas palabras que proferiran contra Nefi, e contenderon con eles, un por un, ao grao de que os confundiron.

19 No entanto, os xuíces fixeron que Nefi fose aprehendido e atado e levado ante a multitude; e empezaron a interrogalo de diferentes xeitos, a fin de facerlle contradicirse para condenalo á morte;

20 e dixéronlle: Ti es cómplice; quen é o home que cometeu este asasinato? Dínolo, e recoñece o teu delito; velaquí este diñeiro, e ademais, perdoarémosche a vida, se nolo fas saber e admites o pacto que fixeches con el.

21 Pero Nefi díxolles: ¡Oh insensatos, incircuncisos de corazón, pobo cego e duro de cerviz! Sabedes canto tempo o Señor o voso Deus permitiravos que continuedes no voso estado pecaminoso?

22 Xa deberiades empezar a gritar e a lamentarvos por mor da gran destrución que agora mesmo vos espera, a menos que vos arrepintades.

23 Velaquí, dicides que me puxen de acordo cun home para que asasinase a Seezóram, o noso xuíz superior. Mais velaquí, dígovos que isto se debe a que vos testifiquei para que soubésedes deste asunto; si, como testemuño a vós de que tiña coñecemento da perversidad e as abominacións que hai entre vós.

24 E porque fixen isto, dicides que me puxen de acordo cun home para que fixese esta cousa; si, porque vos mostrei este sinal, estades enojados comigo, e procurades destruír a miña vida.

25 E velaquí, agora mostrareivos outro sinal, e verei se nisto procuraredes destruírme.

26 Velaquí, dígovos: Ide á casa de Seántum, que é o irmán de Seezóram, e dicídelle:

27 Púxose de acordo contigo Nefi, o profeta finxido, que profetiza tanto mal sobre este pobo, para asasinar a Seezóram, o teu irmán?

28 E velaquí, el diravos: Non.

29 Entón dirédeslle: asasinaches ti ao teu irmán?

30 E encherase de medo, e non saberá que responder. E velaquí, negarávolo; e aparentará estar asombrado e declararavos que é inocente.

31 Mais velaquí, examinarédelo, e acharedes sangue nas saias do seu manto.

32 E cando vexades isto, diredes: De onde vén este sangue? Seica non sabemos que é o sangue do teu irmán?

33 Entón tremerá, e porase pálido, coma se chegoulle a morte.

34 E logo diredes vós: Por este temor e esta palidez que veu ao teu aspecto, velaquí, sabemos que es culpable.

35 E entón virá sobre el maior temor; e logo confesaravos, e non negará máis que el cometeu este asasinato.

36 E logo diravos que eu, Nefi, non se nada concernente ao asunto a menos que me foi dado polo poder de Deus. E entón saberedes que son un home honrado, e que son enviado de Deus a vós.

37 E aconteceu que foron e fixeron de acordo co que Nefi díxolles. E velaquí, as palabras que el dixera resultaron certas; pois segundo as palabras, Seántum negou; e tamén segundo as palabras, el confesou.

38 E foi traído para comprobar que el era o verdadeiro asasino, de modo que deron a súa liberdade aos cinco, o mesmo que a Nefi.

39 E houbo algúns dos nefitas que creron nas palabras de Nefi; e houbo tamén algúns que creron por causa do testemuño dos cinco, porque estes convertéronse mentres estiveron na prisión.

40 E houbo algúns dos do pobo que dixeron que Nefi era profeta.

41 E houbo outros que dixeron: Velaquí, é un deus; porque se non fose un deus, non podería saber de todas as cousas; pois velaquí, declarounos os pensamentos dos nosos corazóns, e tamén nos dixo cousas; e aínda trouxo ao noso coñecemento o verdadeiro asasino do noso xuíz superior.

== Capítulo 10 ==
''O Señor dá a Nefi o poder para selar-Recibe o poder para atar e desatar na terra e no ceo-Manda ao pobo que se arrepinta, ou se non, perecerá-O Espírito lévao de multitude en multitude. Aproximadamente 21-20 a.C.''

1 E aconteceu que xurdiu unha división entre o pobo, de tal modo que se separaron, uns por unha banda e outros por outro, e seguiron os seus camiños, deixando a Nefi só mentres se achaba no medio deles.

2 E sucedeu que Nefi dirixiuse cara á súa propia casa, meditando sobre as cousas que lle manifestou o Señor.

3 E acaeceu que mentres así meditaba -achándose moi desanimado por motivo da perversidad dos nefitas, as súas secretas obras de tebras, e os seus asasinatos, e os seus roubos, e toda clase de iniquidades- sucedeu que mentres meditaba deste xeito no seu corazón, velaquí, chegou a el unha voz, dicindo:

4 Bienaventurado es ti, Nefi, polas cousas que fixeches; porque hei visto que declaraches infatigablemente a este pobo a palabra que che dei. E non lles tiveches medo, nin che afanaches pola túa propia vida, así a todo, procuraches a miña vontade e o cumprimento dos meus mandamentos.

5 E porque fixeches isto tan infatigablemente, velaquí, bendireiche para sempre, e fareiche poderoso en palabra e en feito, en fe e en obras; si, ao grao de que todas as cousas seranche feitas segundo a túa palabra, porque ti non pedirás o que sexa contrario á miña vontade.

6 Velaquí, ti es Nefi, e eu son Deus. Velaquí, declárocho, en presenza dos meus anxos, que terás poder sobre este pobo, e ferirás a terra con fame, e con pestilencia e destrución, de acordo coa iniquidade deste pobo.

7 Velaquí, douche poder, de que canto selares na terra, sexa selado nos ceos; e canto desatares na terra, sexa desatado nos ceos; e así terás poder entre este pobo.

8 De maneira que se dixeres a este templo que se parta pola metade, será feito.

9 E se dixeres a esta montaña: Derrúbache e vólveche chaira, así será feito.

10 E velaquí, se dixeres que Divos ferirá a este pobo, así acontecerá.

11 E agora ben, velaquí, mándoche que vaias e declares a este pobo que así di o Señor Deus, que é o Todopoderoso: A menos que vos arrepintades, seredes feridos, si, ata a destrución.

12 E velaquí, sucedeu que cando o Señor houbo falado estas palabras a Nefi, este detívose e non chegou á súa propia casa, senón que se volveu ás multitudes que se achaban esparexidas sobre a superficie da terra e empezou a declararlles a palabra do Señor que se lle falou concernente á súa destrución, se non se arrepentían.

13 E velaquí, a pesar do gran milagre que Nefi efectuara en facerlles saber tocante á morte do xuíz superior, endureceron os seus corazóns e non escoitaron as palabras do Señor.

14 Xa que logo, Nefi declaroulles a palabra do Señor, dicindo: A menos que vos arrepintades, así di o Señor, seredes feridos aínda ata a destrución.

15 E aconteceu que cando Nefi declaroulles a palabra, velaquí, aínda así endureceron os seus corazóns, e non quixeron escoitar as súas palabras; xa que logo, o vituperaron e trataron de apoderarse del para arroxalo na prisión.

16 Mais velaquí, o poder de Deus foi con el; e non puideron apoderarse del para encarceralo, porque o Espírito arrebatouno e levouno de entre eles.

17 E sucedeu que así foi no Espírito, de multitude en multitude, declarando a palabra de Deus, ata que lla declarou a todos eles, ou sexa, mandouna entre todo o pobo.

18 E aconteceu que non quixeron escoitar as súas palabras; e comezou a haber disensións, de tal modo que houbo división entre eles e empezaron a matarse uns a outros coa espada. 
19 E así concluíu o ano setenta e un do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

== Capítulo 11 == 
''Nefi persuade ao Señor a que cambie a guerra polo fame-Moitas persoas perecen-Arrepíntense, e Nefi clama ao Señor para que envíe choiva-Nefi e Lehi reciben moitas revelacións-Os ladróns de Gadiantón fanse fortes na terra. Aproximadamente 20-6 a.C.''
 
1 E aconteceu que no ano setenta e dous do goberno dos xuíces, aumentaron as contencións, de tal modo que houbo guerras por toda a terra, entre todo o pobo de Nefi.

2 E era esta banda secreta de ladróns a que perpetraba esta obra de destrución e iniquidade; e esta guerra durou todo aquel ano; e tamén continuou durante o ano setenta e tres.

3 E sucedeu que neste ano Nefi clamou ao Señor, dicindo: 
4 ¡Oh Señor, non permitas que este pobo sexa destruído pola espada! Máis ben, ¡oh Señor!, haxa fame sobre a terra para facerlles recordar ao Señor o seu Deus, e talvez arrepíntanse e vólvanse a ti.

5 E así foi feito, segundo as palabras de Nefi. E houbo un fame moi severa na terra, entre todo o pobo de Nefi. E así continuou o fame no ano setenta e catro; e cesou a destrución pola espada, pero se agravou por causa do fame.

6 E continuou esta obra de destrución tamén no ano setenta e cinco; porque a terra foi ferida de modo que quedou seca, e non produciu gran na época do gran; e toda a terra foi ferida, así entre os lamanitas como entre os nefitas, de modo que foron afligidos a tal grao que pereceron por milleiros nas partes máis inicuas do país. 
7 E ocorreu que os do pobo viron que estaban a piques de perecer de fame, e empezaron a acordarse do Señor o seu Deus, e tamén empezaron a acordarse das palabras de Nefi.

8 E os do pobo empezaron a suplicar aos seus xuíces superiores e aos seus xefes que dixesen a Nefi: Velaquí, sabemos que es un home de Deus; suplica, pois, ao Señor o noso Deus que aparte de nós esta fame, non sexa que se cumpran todas as palabras que falaches concernentes á nosa destrución.

9 E aconteceu que os xuíces falaron a Nefi segundo as palabras que se solicitaron. E sucedeu que cando Nefi viu que o pobo arrepentiuse, e humillouse e vestido de cilicio, clamou outra vez ao Señor, dicindo:

10 Oh Señor, velaquí, este pobo arrepíntese; e exterminou de entre eles a banda de Gadiantón, de modo que desapareceu; e esconderon os seus plans secretos na terra.

11 E agora, oh Señor, apártese deles a túa ira por mor da súa humildade, e apacígüese a túa enojo coa destrución deses homes inicuos que xa tallaches.

12 ¡Oh Señor, desvía a túa ira, si, a túa ardente ira, e feixe que cese esta fame nesta terra!

13 ¡Oh Señor, escóitame e concede que sexa feito segundo as miñas palabras, e envía choiva sobre a face da terra para que produza o seu froito, e o seu gran na época do gran!

14 Oh Señor, ti escoitaches as miñas palabras cando dixen: Haxa fame, para que cese a destrución pola espada. E se que tamén nesta ocasión escoitarás as miñas palabras, porque dixeches: Se este pobo arrepíntese, perdoareino.

15 Si, ¡oh Señor!, ti ves que se arrepentiron a causa do fame e a peste e a destrución que lles sobreviñeron.

16 E agora, oh Señor, non apartarás a túa ira e probarás outra vez se che servirán? E se así for, oh Señor, podes bendicilos de acordo coas túas palabras que falaches.

17 E aconteceu que no ano setenta e seis, o Señor apartou a súa indignación do pobo e fixo que a choiva caese sobre a terra, de modo que produciu o seu froito na época do seu froito. E sucedeu que produciu o seu gran na época do seu gran.

18 E velaquí, o pobo se regocijó e glorificó a Deus, e encheuse de alegría toda a face da terra; e non intentaron máis destruír a Nefi, senón que o estimaron como un gran profeta e home de Deus, que tiña gran poder e autoridade que Divos deulle.

19 E velaquí, o seu irmán Lehi non era menos grande que el en canto ás cousas concernentes á rectitud.

20 E así aconteceu que o pobo de Nefi empezou a prosperar de novo na terra, e comezaron a edificar os seus lugares desertos, e empezaron a multiplicarse e a estenderse ata que cubriron toda a superficie da terra, tanto cara ao norte como cara ao sur, desde o mar do oeste ata o mar do leste.

21 E ocorreu que o ano setenta e seis concluíu en paz. E o ano setenta e sete tamén comezou en paz; e a igrexa estendeuse por toda a face da terra, e a maior parte do pobo, tanto lamanitas como nefitas, pertencía á igrexa; e houbo unha paz moi grande na terra; e así concluíu o ano setenta e sete.

22 E tamén gozaron de paz no ano setenta e oito, con excepción dunhas poucas controversias concernentes aos puntos de doutrina que os profetas estableceran.

23 E no ano setenta e nove empezou a haber moitas contencións. Pero sucedeu que Nefi, Lehi e moitos dos seus irmáns que sabían concernente aos verdadeiros puntos da doutrina, pois recibían moitas revelacións diariamente; polo tanto, predicaron ao pobo, de modo que fixeron cesar as súas contencións ese mesmo ano.

24 E aconteceu que no ano oitenta do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, houbo un certo número dos disidentes nefitas que algúns anos antes pasáronse aos lamanitas e tomaran sobre si o nome de lamanitas, e tamén certo número que eran descendentes verdadeiros dos lamanitas, habendo sido incitados á ira por aqueles, é dicir, aqueles disidentes, que emprenderon, xa que logo, unha guerra contra os seus irmáns.

25 E cometían asasinatos e roubos; e entón refuxiábanse nas montañas, e no deserto, e en paraxes secretas, ocultándose para que non os descubrisen, aumentando os seus números diariamente por mor de que había disidentes que se unían a eles. 
26 E así co tempo, si, no termo de non moitos anos, convertéronse nunha banda sumamente grande de ladróns; e buscaron todos os plans secretos de Gadiantón; e así chegaron eles a ser os ladróns de Gadiantón.

27 E velaquí, estes ladróns causaron grandes estragos, si, unha gran destrución, así entre o pobo de Nefi, como tamén entre o pobo dos lamanitas.

28 E sucedeu que se fixo necesario que se dese fin a esta obra de destrución; de modo que enviaron un exército de homes fortes ao deserto e ás montañas, a fin de buscar esa banda de ladróns e destruílos.

29 Mais velaquí, sucedeu que nese mesmo ano o exército foi rexeitado aínda ata as súas propias terras; e así concluíu o ano oitenta do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

30 E ocorreu que ao comezar o ano oitenta e un, saíron outra vez contra esta banda de ladróns, e destruíron a moitos; e tamén entre eles houbo moita destrución.

31 E de novo víronse obrigados a volver do deserto e das montañas ás súas propias terras, por razón do extremadamente crecido número deses ladróns que infestaban as montañas e o deserto.

32 E aconteceu que así concluíu este ano. E continuaron aumentando os ladróns e facéndose fortes, ao grao de que desafiaron a todos os exércitos dos nefitas, e dos lamanitas tamén; e fixeron descender un temor moi grande sobre a xente por toda a superficie da terra.

33 Si, porque caeron sobre moitas partes da terra, e causáronlles grandes desfeitas; si, mataron a moitos, e a outros levaron cativos ao deserto; si, e máis particularmente ás súas mulleres e os seus nenos.

34 Agora ben, esta gran calamidade que sobreveu aos do pobo por causa das súas iniquidades, de novo fíxoos acordarse do Señor o seu Deus.

35 E así concluíu o ano oitenta e un do goberno dos xuíces.

36 E no ano oitenta e dous, empezaron outra vez a esquecerse do Señor o seu Deus. E empezaron a aumentar na súa iniquidade durante o ano oitenta e tres; e non emendaron a súa conduta no ano oitenta e catro.

37 E aconteceu que no ano oitenta e cinco, afianzáronse cada vez máis no seu orgullo e na súa iniquidade; e así, outra vez estaban madurando para a destrución.

38 E así concluíu o ano oitenta e cinco.

== Capítulo 12 ==
''Os homes son inconstantes, insensatos e prontos a cometer iniquidade-O Señor castiga ao seu pobo-A insignificancia dos homes compárase co poder de Deus-No día do xuízo, os homes terán a vida eterna ou a condenación eterna. Aproximadamente 6 a.C.''

1 E así podemos ver cuán falso e inconstante é o corazón dos fillos dos homes; si, podemos ver que o Señor no seu grande e infinita bondade bendí e fai prosperar a aqueles que nel pon a súa confianza.

2 Si, e podemos ver que é precisamente na ocasión en que fai prosperar ao seu pobo, si, no aumento dos seus campos, os seus hatos e os seus rabaños, e en ouro, en prata e en toda clase de obxectos preciosos de todo xénero e arte; preservando as súas vidas e librándoos das mans dos seus inimigos; abrandando o corazón dos seus inimigos para que non lles declaren guerras; si, e nunha palabra, facendo todas as cousas para o benestar e felicidade do seu pobo; si, entón é a ocasión en que endurecen os seus corazóns, e esquécense do Señor o seu Deus, e huellan cos pés ao Santo; si, e isto por mor da súa comodidade e a súa extrema prosperidade.

3 E así vemos que agás que o Señor castigue ao seu pobo con moitas aflicións, si, a menos que o visite con morte e con terror, e con fame e con toda clase de pestilencias, non se acorda del.

4 ¡Oh cuán insensatos e cuán vans, cuán malignos e diabólicos, e cuán prontos a cometer iniquidade e cuán lentos en facer o bo son os fillos dos homes! ¡Si, cuán prestos son a escoitar as palabras do maligno e a pór o seu corazón nas vaidades do mundo!

5 ¡Si, cuán prestos están para enxalzarse no orgullo; si, cuán prestos para jactarse e cometer toda clase daquilo que é iniquidade; e cuán lentos son en acordarse do Señor o seu Deus e en dar oído aos seus consellos; si, cuán lentos son en andar polas vías da prudencia!

6 Velaquí, non desexan que os goberne e reine sobre eles o Señor o seu Deus que os creou; a pesar da súa gran benevolencia e a súa misericordia para con eles, desprezan os seus consellos, e non queren que el sexa o seu guía.

7 ¡Oh cuán grande é a insignificancia dos fillos dos homes; si, son menos aínda que o po da terra!

8 Porque velaquí, o po da terra móvese acá e alá, partíndose pola metade segundo o mandato do noso gran e eterno Deus.

9 Si, velaquí, ante a súa voz tremen e estremécense os outeiros e as montañas.

10 E polo poder da súa voz son despedazadas e vólvense chairas, si, semellantes a un val.

11 Si, polo poder da súa voz treme toda a terra;

12 si, polo poder da súa voz, se cimbran os fundamentos, aínda ata o mesmo centro.

13 Si, e se di á terra: Móveche, móvese.

14 Si, e se di á terra: Vólveche atrás, para que se alargue o día moitas horas, é feito.

15 E así, segundo a súa palabra, a terra vólvese cara atrás, e ao home parécelle que o sol quedouse estacionario; si, e velaquí, así é, porque certamente a terra é a que se move e non o sol.

16 E velaquí, tamén, se di ás augas do gran mar: Secádevos, así é feito.

17 Velaquí, se di a esta montaña: Levántache e ve e cae sobre esa cidade, para que sexa enterrada, velaquí, faise.

18 E velaquí, se un home oculta un tesouro na terra, e o Señor dixer: Maldito sexa, por motivo da iniquidade daquel que o escondeu, velaquí, será maldito.

19 E se o Señor dixer: Maldito sexas para que ninguén che atope desde hoxe para sempre, velaquí, ninguén o obtén desde entón para sempre.

20 E velaquí, se o Señor dixer a un home: Maldito sexas para sempre por causa das túas iniquidades, será feito.

21 E se o Señor dixer: Por causa das túas iniquidades serás separado da miña presenza, el fará que así sexa.

22 ¡E ai daquel a quen el dixer isto! Porque así se fará con aquel que obre iniquidade, e non poderá ser salvo. De modo que por esta razón, para que os homes sexan salvos, declarouse o arrepentimento.

23 Xa que logo, benditos son aqueles que queiran arrepentirse e escoitar a voz do Señor o seu Deus, porque son estes os que serán salvos.

24 E Divos conceda, na súa gran plenitude, que os homes sexan levados ao arrepentimento e as boas obras, para que lles sexa restaurada graza por graza, segundo as súas obras.

25 E eu quixese que todos os homes fosen salvos. Pero lemos que haberá algúns que serán refugados no gran e postrer día, si, que serán botados da presenza do Señor;

26 si, que serán condenados a un estado de miseria sen fin, en cumprimento das palabras que din: Os que fagan o ben, terán vida eterna; e os que fagan o mal, recibirán condenación eterna. E así é. Amén. 

A profecía de Samuel o Lamanita aos nefitas.
&lt;center&gt;''Comprende os capítulos 13 ao 15 inclusive.''&lt;/center&gt;

== Capítulo 13 ==
''Samuel o Lamanita profetiza a destrución dos nefitas, a menos que se arrepintan-Eles e as súas riquezas son maldicidos-Rexeitan e apedrean aos profetas, rodéanos os demos e buscan a felicidade cometendo iniquidades. Aproximadamente 6 a.C.''

1 E sucedeu que no ano oitenta e seis persistiron os nefitas aínda nas súas maldades, si, en gran iniquidade, mentres que os lamanitas esforzáronse rigorosamente por gardar os mandamentos de Deus, segundo a lei de Moisés.

2 E aconteceu que neste ano un tal Samuel, un lamanita, chegou á terra de Zarahemla e empezou a predicar ao pobo. E ocorreu que por moitos días predicou o arrepentimento ao pobo, e botárono fóra, e achábase a piques de regresar á súa propia terra.

3 Mais velaquí, viño a el a voz do Señor de que volvese outra vez e profetizase ao pobo todas as cousas que lle viñesen ao corazón. 
4 E aconteceu que non permitiron que el entrase na cidade; xa que logo, foi e subiuse sobre a muralla, e estendeu a man e clamou en alta voz, e profetizou ao pobo todas as cousas que o Señor púxolle no corazón.

5 E díxolles: Velaquí, eu, Samuel, un lamanita, declaro as palabras do Señor que el pon no meu corazón; e velaquí, el púxome no corazón que diga aos deste pobo que a espada da xustiza se cerne sobre eles; e non pasarán catrocentos anos sen que caia sobre eles a espada da xustiza.

6 Si, unha grave destrución espera aos deste pobo, e certamente sobreviralles, e nada pode salvar aos deste pobo senón o arrepentimento e a fe no Señor Xesucristo, que de seguro virá ao mundo, e padecerá moitas cousas e morrerá polo seu pobo.

7 E velaquí, un anxo do Señor declaroumo, e el impartiu alegres novas á miña alma. E velaquí, fun enviado a vós para declarárvolo tamén, a fin de que recibísedes boas novas; pero velaquí, non quixestes recibirme.

8 Xa que logo, así di o Señor: Debido á dureza do corazón do pobo dos nefitas, a menos que se arrepintan, quitareilles a miña palabra, e retirareilles o meu Espírito, e non os tolerarei máis, e volverei o corazón dos seus irmáns en contra deles.

9 E non pasarán catrocentos anos sen que eu faga que sexan feridos; si, visitareinos coa espada, e con fame, e con pestilencia. 
10 Si, visitareinos na miña ardente ira, e haberá algúns da cuarta xeración, dos vosos inimigos, que vivirán para presenciar a vosa completa destrución; e isto de seguro sucederá, a menos que vos arrepintades, di o Señor; e os da cuarta xeración causarán a vosa destrución.

11 Pero se vos arrepentides e volvédesvos ao Señor o voso Deus, eu desviarei a miña ira, di o Señor; si, así di o Señor: Benditos son os que se arrepinten e vólvense a min; pero ¡ai do que non se arrepinta!

12 Si, ¡ai desta gran cidade de Zarahemla, porque velaquí, é por causa dos que son xustos que se salvou! Si, ¡ai desta gran cidade, porque eu percibo, di o Señor, que hai moitos, si, a maior parte dos desta gran cidade, que endurecerán o seu corazón contra min, di o Señor!

13 Pero benditos son os que se arrepintan, porque a eles salvareinos. Pois velaquí, se non fose polos xustos que hai nesta gran cidade, velaquí, eu faría que descendese lume do ceo e destruísea.

14 Mais velaquí, é polo ben dos xustos que é perdoada. Pero velaquí, vén o tempo, di o Señor, que cando botedes aos xustos de entre vós, entón acharédesvos maduros para a destrución. ¡Si, ai desta gran cidade por motivo da iniquidade e abominacións que hai en ela! 
15 Si, ¡e ai da cidade de Gedeón, pola iniquidade e abominacións que hai en ela!

16 Si, ¡ai de todas as cidades que se achan na terra circunvecina, que están en posesión dos nefitas, por causa da iniquidade e abominacións que hai en elas!

17 E velaquí, virá unha maldición sobre a terra, di o Señor dos Exércitos, por causa do pobo que se acha sobre a terra; si, por motivo das súas iniquidades e as súas abominacións.

18 E acontecerá, di o Señor dos Exércitos, si, o noso grande e verdadeiro Deus, que quen oculten os seus tesouros na terra non os atoparán máis, por causa da gran maldición da terra, a menos que sexa un home xusto e escóndaos para os fins do Señor.

19 Porque eu dispoño, di o Señor, que escondan os seus tesouros para os meus fins; e malditos sexan aqueles que non os escondan para os meus propósitos; porque ninguén esconde os seus tesouros para min, a menos que sexan os xustos; e aquel que non oculte o seu tesouro para min, maldito é, e tamén o tesouro; e ninguén o redimirá por mor da maldición da terra.

20 E chegará o día en que ocultarán os seus tesouros, porque puxeron os seus corazóns nas riquezas; e porque teñen posto o corazón nas súas riquezas, e ocultarán os seus tesouros cando fuxan dos seus inimigos; e porque non os ocultarán para os meus fins, malditos serán eles e tamén os seus tesouros; e naquel día serán feridos, di o Señor.

21 Velaquí, vós, os habitantes desta gran cidade, escoitade as miñas palabras; si, escoitade as palabras que o Señor fala; porque velaquí, el di que sodes malditos por motivo das vosas riquezas, e as vosas riquezas son malditas tamén, porque puxestes o voso corazón nelas, e non escoitastes as palabras daquel que volas deu.

22 Non vos acordades do Señor o voso Deus nas cousas con que vos bendixo, mais sempre recordades as vosas riquezas, non para dar grazas ao Señor o voso Deus por elas; si, os vosos corazóns non se allegan ao Señor, senón que se inchan con desmedido orgullo ata a jactancia, e a moita vaidade, envexas, rifas, malicia, persecucións, asasinatos, e toda clase de iniquidades.

23 Por esta razón o Señor Deus fixo vir unha maldición sobre esta terra, e tamén sobre as vosas riquezas, e isto por motivo das vosas iniquidades.

24 Si, ¡ai deste pobo, por mor deste tempo que chegou en que botades fóra aos profetas, e burládesvos deles, e arroxádeslles pedras, e matádelos, e facédeslles toda sorte de iniquidades, así como facíano os da antigüidade!

25 E agora ben, cando falades, dicides: Se vivísemos nos días dos nosos pais da antigüidade, non morreriamos aos profetas; non os houbésemos apedreado nin botado fóra.

26 Velaquí, sodes peores que eles; porque así como vive o Señor, se vén un profeta entre vós e decláravos a palabra do Señor, a cal testifica dos vosos pecados e iniquidades, irritádesvos con el, e botádelo fóra e buscades toda clase de xeitos para destruílo; si, dicides que é un profeta falso, que é un pecador e que é do diaño, porque testifica que as vosas obras son malas.

27 Mais velaquí, se un home chegar entre vós e dixer: Facede isto, e non hai mal; facede aquilo, e non padeceredes -si, dirá: Andade segundo o orgullo dos vosos propios corazóns; si, ide en pos do orgullo dos vosos ollos, e facede canto o voso corazón desexe-; e se un home viñer entre vós e dixer isto, recibirédelo e diredes que é profeta. 
28 Si, o engrandeceréis e darédeslle dos vosos bens; darédeslle do voso ouro e da vosa prata, e cubrirédelo con vestidos suntuosos; e porque vos fala palabras lisonjeras e di que todo está ben, non achades falta algunha nel. 
29 ¡Oh xeración inicua e perversa; pobo empedernido e duro de cerviz! Canto tempo supondes que o Señor vaivos a tolerar? Si, ata cando vos deixaredes levar por guías insensatos e cegos? Si, ata cando preferiredes as tebras á luz?

30 Si, velaquí, a ira do Señor xa está acendida contra vós; velaquí, el maldixo a terra por motivo da vosa iniquidade.

31 E velaquí, achégase a hora en que maldirá as vosas riquezas, de modo que se volverán deleznables, ao grao que non as poderedes conservar; e nos días da vosa pobreza non as poderedes reter.

32 E nos días da vosa pobreza, clamaredes ao Señor; e clamaredes en balde, porque a vosa desolación xa está sobre vós, e a vosa destrución está asegurada; e entón choraredes e gemiréis nese día, di o Señor dos Exércitos; e entón lamentarédesvos e diredes:

33 ¡Oh, se me arrepentiu, e non morrese aos profetas, nin os houbese apedreado nin botado fóra! Si, nese día diredes: ¡Oh, se nos acordamos do Señor o noso Deus o día en que nos deu as nosas riquezas, e entón non se volveron deleznables para que as perdésemos; porque velaquí, as nosas riquezas fuxiron de nós!

34 ¡Velaquí, deixamos aquí unha ferramenta, e para a mañá xa non está; e velaquí, desposúellenos das nosas espadas o día en que as buscamos para a batalla!

35 Si, escondemos os nosos tesouros, e hánllenos escurrido por causa da maldición da terra.

36 ¡Oh, se nos arrepentimos o día en que veu a nós a palabra do Señor! Porque velaquí, a terra está maldita, e todas as cousas volvéronse deleznables, e non podemos retelas.

37 Velaquí, rodéannos os demos; si, cercados estamos polos anxos daquel que tratou de destruír as nosas almas. Velaquí, grandes son as nosas iniquidades. ¡Oh Señor!, non podes apartar a túa ira de nós? E estas serán as vosas palabras naqueles días.

38 Mais velaquí, os vosos días de probación xa pasaron; demorastes o día da vosa salvación ata que é eternamente tarde xa, e a vosa destrución está asegurada; si, porque todos os días da vosa vida procurastes aquilo que non podiades obter, e buscastes a felicidade cometendo iniquidades, o cal é contrario á natureza desa xustiza que existe no noso gran e Eterno Caudillo.

39 ¡Oh habitantes do país, oh, se escoitásedes as miñas palabras! E rogo que se aparte de vós a ira do Señor, e que vos arrepintades e sexades salvos.

== Capítulo 14 ==
''Samuel predicir que haberá luz durante a noite e que aparecerá unha estrela nova cando naza Cristo-Cristo redime ao xénero humano da morte temporal e da espiritual-Entre os sinais da súa morte, haberá tres días de tebras, partiranse as rocas e haberá grandes cataclismos. Aproximadamente 6 a.C.''

1 E aconteceu que Samuel o Lamanita profetizou moitísimas outras cousas que non poden escribirse.

2 E díxolles: Velaquí, douvos un sinal; porque han de pasar cinco anos máis e, velaquí, entón vén o Fillo de Deus para redimir a todos os que crean no seu nome.

3 E velaquí, isto dareivos por sinal ao tempo da súa vinda: porque velaquí, haberá grandes luces no ceo, de modo que non haberá obscuridad na noite anterior á súa vinda, ao grao de que aos homes pareceralles que é de día.

4 Xa que logo, haberá un día e unha noite e un día, coma se fose un só día e non houbese noite; e isto seravos por sinal; porque vos decataredes da saída do sol e tamén da súa posta; xa que logo, saberán de seguro que haberá dous días e unha noite; con todo, non se obscurecerá a noite; e será a noite antes que el naza. 
5 E velaquí, aparecerá unha estrela nova, tal como nunca vistes; e isto tamén vos será por sinal.

6 E velaquí, isto non é todo, haberá moitos sinais e prodixios no ceo.

7 E acontecerá que vos encheredes de asombro e admiración, a tal grao que caeredes ao chan.

8 E sucederá que o que crer no Fillo de Deus, terá vida eterna.

9 E velaquí, así me mandou o Señor, por medio do seu anxo, que viñese e dixésevos isto; si, mandoume que vos profetizase estas cousas; si, díxome: Clama a este pobo: Arrepentídevos, e preparade a vía do Señor.

10 E agora ben, porque son lamanita, e faleivos as palabras que o Señor mandoume, e porque foi duro para vós, vos enojáis comigo, e tratades de destruírme, e botástesme de entre vós.

11 E oiredes as miñas palabras, pois para este propósito subinme ás murallas desta cidade, a fin de que oiades e saibades dos xuízos de Deus que vos esperan por causa das vosas iniquidades, e tamén para que coñezades as condicións do arrepentimento;

12 e tamén para que saibades da vinda de Xesucristo, o Fillo de Deus, o Pai do ceo e da terra, o Creador de todas as cousas desde o principio; e para que saibades acerca dos sinais da súa vinda, con obxecto de que creades no seu nome.

13 E se credes no seu nome, arrepentirédesvos de todos os vosos pecados, para que dese modo logredes unha remisión deles por medio dos méritos del.

14 E velaquí, douvos, ademais, outro sinal, si, un sinal da súa morte. 
15 Pois velaquí, de certo ten que morrer para que veña a salvación; si, a el correspóndelle e faise necesario que morra para efectuar a resurrección dos mortos, a fin de que por este medio os homes sexan levados á presenza do Señor.

16 Si, velaquí, esta morte leva a efecto a resurrección, yaredime a todo o xénero humano da primeira morte, esa morte espiritual; porque, achándose separados da presenza do Señor pola caída de Adán, todos os homes son considerados coma se estivesen mortos, tanto no que respecta a cousas temporais como a cousas espirituais.

17 Pero velaquí, a resurrección de Cristo redime ao xénero humano, si, a toda a humanidade, e tráea de volta á presenza do Señor.

18 Si, e leva a efecto a condición do arrepentimento, que aquel que se arrepinta non será tallado e arroxado ao lume; pero o que non se arrepinta será tallado e botado no lume; e vén outra vez sobre eles unha morte espiritual; si, unha segunda morte, porque quedan novamente separados das cousas que conciernen á xustiza.

19 Xa que logo, arrepentídevos, arrepentídevos, non sexa que por saber estas cousas, e por non cumprilas, deixédesvos caer baixo condenación, e sexades arrastrados a esta segunda morte.

20 Mais velaquí, como vos dixen concernente a outro sinal, un sinal da súa morte, velaquí, o día en que padeza a morte, escurecerase o sol, e rehusará darvos a súa luz; e tamén a lúa e as estrelas; e non haberá luz sobre a superficie desta terra durante tres días, si, desde a hora en que sufra a morte, ata o momento en que resucite de entre os mortos.

21 Si, no momento en que entregue o espírito, haberá tronos e lóstregos polo espazo de moitas horas, e a terra conmoverase e tremerá; e as rocas que están sobre a feixe da terra, que se achan tanto sobre a terra como por baixo, e que hoxe sabedes que son macizas, ou que a maior parte son unha masa sólida, faranse pedazos;

22 si, partiranse pola metade, e para sempre despois acharanse con gretas e hendiduras, e en fragmentos sobre a superficie de toda a terra, si, tanto encima da terra como por baixo.

23 E velaquí, haberá grandes tempestades; e haberá moitas montañas que serán feitas chairas, a semellanza dun val, e haberá moitas paraxes que agora se chaman vales, que se converterán en montañas dunha altura inmensa.

24 E moitas calzadas faranse pedazos, e moitas cidades quedarán abatidas.

25 E abriranse moitos sepulcros, e entregarán a un gran número dos seus mortos; e moitos santos apareceranse a moitos.

26 E velaquí, así me falou o anxo; porque me dixo que habería tronos e lóstregos polo espazo de moitas horas.

27 E díxome que mentres durasen os tronos e lóstregos e a tempestade, verificaríanse estas cousas; e que tebras cubrirían a face de toda a terra polo espazo de tres días.

28 E díxome o anxo que moitos verán maiores cousas que estas, co fin de que crean que estes sinais e prodixios haberíanse de verificar por toda a superficie desta terra, con obxecto de que non haxa máis motivo para a incredulidade entre os fillos dos homes,

29 e isto con obxecto de que aqueles que crean sexan salvos, e sobre os que non crean descenda un xusto xuízo; e tamén, se son condenados, traen sobre si a súa propia condenación.

30 Así pois, recordade, recordade, os meus irmáns, que o que perece, perece por causa de si mesmo; e quen comete iniquidade, faio contra si mesmo; pois velaquí, sodes libres; permítellevos obrar por vós mesmos; pois velaquí, Divos deuvos o coñecemento e fíxovos libres.

31 El concedeuvos que discernáis o ben do mal, e concedeuvos que escollades a vida ou a morte; e podedes facer o bo, e ser restaurados ao que é bo, é dicir, que vos sexa restituído o que é bo; ou podedes facer o malo, e facer que o que é malo sexavos restituído.

== Capítulo 15 ==
''O Señor castigou aos nefitas porque os ama-Os lamanitas convertidos son firmes e inmutables na fe-O Señor será misericordioso cos lamanitas nos días postremeiros. Aproximadamente 6 a.C.''

1 E agora ben, amados irmáns meus, velaquí, declárovos que a menos que vos arrepintades, as vosas casas quedaranvos desertas.

2 Si, a menos que vos arrepintades, as vosas mulleres terán sobrado motivo para lamentarse o día en que estean criando; porque intentaredes escapar, e non haberá lugar de refuxio; si, ¡ai das que estean encintas, porque co peso non poderán fuxir; xa que logo, serán atropeladas e abandonadas para perecer!

3 Si, ¡ai dos deste pobo chamado o pobo de Nefi, a menos que se arrepintan cando vexan todos estes sinais e prodixios que lles serán manifestados! Pois velaquí, foron un pobo escolleito do Señor; si, el amou aos do pobo de Nefi, e castigounos tamén; si, castigounos nos días das súas iniquidades, porque os ama.

4 Mais velaquí, irmáns meus, ha aborrecido aos lamanitas porque as súas obras foron continuamente malas, e isto por motivo da iniquidade da tradición dos seus pais. Mais velaquí, chegoulles a salvación por medio da predicación dos nefitas; e para este fin o Señor prolongou os seus días.

5 E quixese que vos fixásedes en que a maior parte deles áchanse na senda do seu deber, e andan con circunspección diante de Divos, e esfórzanse por gardar os seus mandamentos e os seus estatutos e os seus xuízos, de acordo coa lei de Moisés.

6 Si, dígovos que a maior parte deles están facendo isto, e con infatigable dilixencia estanse esforzando por traer ao resto dos seus irmáns ao coñecemento da verdade; xa que logo, son moitos os que se unen ao seu número diariamente.

7 E velaquí, sabedes por vós mesmos, porque o presenciastes, que cantos deles chegan ao coñecemento da verdade, e a saber das inicuas e abominables tradicións dos seus pais, e son conducidos a crer as Santas Escrituras, si, as profecías escritas dos santos profetas, que os levan á fe no Señor e ao arrepentimento, esa fe e arrepentimento que efectúan un cambio de corazón neles;

8 polo tanto, cantos chegaron a este punto, sabedes por vós mesmos que son firmes e inmutables na fe, e naquilo co que se lles fixo libres.

9 E tamén sabedes que enterraron as súas armas de guerra, e temen empuñalas, non sexa que dalgún xeito eles pequen; si, vedes que teñen medo de pecar, pois velaquí, déixanse hollar e matar polos seus inimigos, e non alzan a espada en contra deles; e isto por mor da súa fe en Cristo.

10 E por motivo da súa firmeza, cando chegan a crer naquilo que cren, por causa, pois, da súa firmeza, unha vez que son iluminados, velaquí, o Señor bendiraos e prolongará os seus días a pesar da súa iniquidade.

11 Si, aínda que degeneraren na incredulidade, o Señor prolongará os seus días ata que chegue o tempo do cal falaron os nosos pais, e tamén o profeta Zenós e moitos outros profetas, concernente á restauración dos nosos irmáns, os lamanitas, novamente ao coñecemento da verdade.

12 Si, dígovos que nos postremeiros tempos estendéronse as promesas do Señor aos nosos irmáns os lamanitas; e a pesar das moitas aflicións que experimentarán, e non obstante que serán botados dun lado ao outro sobre a superficie da terra, e serán perseguidos e feridos e dispersados, sen ter lugar onde refuxiarse, o Señor será misericordioso con eles.

13 E isto de acordo coa profecía de que serán traídos outra vez ao coñecemento verdadeiro, que é o coñecemento do seu Redentor e do seu gran e verdadeiro pastor, e serán contados entre as súas ovellas. 
14 Xa que logo, dígovos que será mellor para eles que para vós, a menos que vos arrepintades.

15 Porque velaquí, se a eles fóronlles mostradas as poderosas obras que vos foron manifestadas a vós, si, a estes que han degenerado na incredulidade por motivo das tradicións dos seus pais, podedes ver por vós mesmos que xamais volverían a degenerar na incredulidade.

16 Xa que logo, di o Señor: Non os destruirei completamente, senón que farei que no día da miña prudencia vólvanse a min de novo, di o Señor.

17 E velaquí, agora di o Señor concernente ao pobo dos nefitas: Se non se arrepinten e esfórzanse por cumprir a miña vontade, destruireinos completamente pola súa incredulidade, di o Señor, no entanto as moitas poderosas obras que eu realicei entre eles; e así como vive o Señor, acontecerán estas cousas, di o Señor.

== Capítulo 16 ==
''Nefi bautiza aos nefitas que cren a Samuel-As pedras e as frechas dos nefitas inicuos non poden matar a Samuel-Algúns endurecen o seu corazón e outros ven anxos-Os incrédulos din que non é razoable crer en Cristo nin na súa vinda a Xerusalén. Aproximadamente 6-1 a.C.''

1 E sucedeu que houbo moitos que oíron as palabras que Samuel o Lamanita falou desde as murallas da cidade. E cantos creron na súa palabra foron e buscaron a Nefi; e cando foron e achárono, confesáronlle os seus pecados e non negaron, desexando ser bautizados no Señor.

2 Pero cantos non creron nas palabras de Samuel se enojaron con el; e arroxáronlle pedras sobre a muralla, e tamén moitos lanzaron frechas contra el mentres se achaba sobre a muralla; mais o Espírito do Señor estaba con el, de modo que non puideron ferilo coas súas pedras nin coas súas frechas.

3 E cando viron que non podían ferilo, houbo moitos máis que creron nas súas palabras, ao grao de que foron a Nefi para ser bautizados.

4 Porque velaquí, Nefi estaba bautizando, e profetizando, e predicando, proclamando o arrepentimento ao pobo, mostrando sinais e prodixios, e obrando milagres entre o pobo, a fin de que soubesen que o Cristo pronto debía vir,

5 falándolles de cousas que en breve verificaríanse, para que soubesen e acordásense, no día do seu cumprimento, que llas fixeron saber de antemán, a fin de que cresen; xa que logo, cantos creron nas palabras de Samuel foron a Nefi para ser bautizados, pois chegaban arrepentíndose e confesando os seus pecados.

6 Pero a maior parte deles non creron nas palabras de Samuel; xa que logo, cando viron que non podían ferilo coas súas pedras nin coas súas frechas, gritaron aos seus capitáns, dicindo: Prendede a este individuo e atádeo, porque está posuído dun diaño; e polo poder do diaño que está nel, non podemos ferilo coas nosas pedras nin coas nosas frechas; xa que logo, tomádeo e atádeo, e levádeo.

7 E mentres avanzaban para botarlle man, velaquí, deixouse caer desde a muralla, e fuxiu das súas terras, si, ata o seu propio país, e empezou a predicar e a profetizar entre o seu propio pobo.

8 E velaquí, nunca máis se volveu a saber del entre os nefitas; e así se achaban os asuntos do pobo.

9 E así concluíu o ano oitenta e seis do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

10 E así concluíu tamén o ano oitenta e sete do goberno dos xuíces, permanecendo a maioría do pobo no seu orgullo e iniquidade, e a menor parte andando con máis circunspección ante Deus.

11 E estas foron as condicións que prevaleceron tamén no ano oitenta e oito do goberno dos xuíces.

12 E no ano oitenta e nove do goberno dos xuíces houbo moi pouco cambio nos asuntos do pobo, salvo que a xente empezou a obstinarse máis na iniquidade, e a cometer máis e máis daquilo que era contrario aos mandamentos de Deus.

13 Pero aconteceu que no ano noventa do goberno dos xuíces, manifestáronse grandes sinais e prodixios ao pobo; e empezaron a cumprirse as palabras dos profetas.

14 E aparecéronse anxos aos homes, a homes sabios, e declaráronlles boas novas de gran gozo; de modo que neste ano empezaron a cumprirse as Escrituras.

15 No entanto, o pobo empezou a endurecer o seu corazón, todos salvo a parte máis crente deles, tanto entre os nefitas como entre os lamanitas, e empezaron a confiar na súa propia forza e na súa propia sabedoría, dicindo:

16 Algunhas cousas, de entre tantas, puideron adiviñar acertadamente; mais velaquí, sabemos que todas estas obras grandes e marabillosas de que se falou non poden suceder.

17 E empezaron a raciocinar e a disputar entre si, dicindo:

18 Non é razoable que veña tal ser como un Cristo; se así é, e se for o Fillo de Deus, o Pai do ceo e da terra, como se dixo, por que non se nos ha de manifestar a nós así como a aqueles que estean en Xerusalén?

19 Si, por que non se ha de mostrar nesta terra, así como na terra de Xerusalén?

20 Mais velaquí, nós sabemos que esta é unha inicua tradición que nos transmitiron os nosos pais, para facernos crer nunha cousa grande e marabillosa que ha de acontecer, pero non entre nós, senón nunha terra que se acha moi afastada, terra que non coñecemos; xa que logo, poden manternos na ignorancia, porque non podemos dar fe cos nosos propios ollos de que son verdadeiras.

21 E eles, por medio da astucia e misteriosos artificios do maligno, obrarán algún gran misterio que nós non podemos comprender, o cal suxeitaranos para que sexamos servos das súas palabras e servos deles tamén, posto que dependemos deles para que nos ensinen a palabra; e así nos conservarán na ignorancia todos os días da nosa vida se nos sometemos a eles.

22 E moitas máis cousas insensatas e vas imaxinaron nos seus corazóns; e achábanse moi axitados porque Satanás incitábaos continuamente a cometer iniquidades; si, andou sementando rumores e contencións sobre toda a face da terra, a fin de endurecer o corazón da xente contra o que era bo e contra o que estaba por vir.

23 E a pesar dos sinais e os prodixios que se realizaban entre os do pobo do Señor, e os moitos milagres que obraban, Satanás logrou gran poder sobre o corazón do pobo en toda a face da terra.

24 E así concluíu o ano noventa do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

25 E así terminou o libro de Helamán, de acordo cos anais de Helamán e os seus fillos.
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/Helaman]]</text>
      <sha1>bbvayy62dab0rbalydtxd0w4nfgeqor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Alma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2580</id>
    <revision>
      <id>8399</id>
      <parentid>8235</parentid>
      <timestamp>2011-09-11T06:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.1) (Bot: Engado: [[en:Book of Mormon/Alma]]</comment>
      <origin>8399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="451337" sha1="nwmare5514k5nvu21r0ag81l47dg8wj" xml:space="preserve">Libro de Alma
O LIBRO DE ALMA 
FILLO DE ALMA


A narración de Alma, que era fillo de Alma, e o primeiro xuíz superior do pobo de Nefi, e tamén o sumo sacerdote que presidía a Igrexa. Unha relación do goberno dos xuíces e das guerras e contencións que houbo entre o pobo. Ademais, a narración dunha guerra entre os nefitas e os lamanitas, segundo os anais de Alma, o primeiro xuíz superior.

== Capítulo 1 ==
''Nehor ensina doutrinas falsas, establece unha igrexa, introduce a andrómena sacerdotal e mata a Xedeón-Nehor é executado por motivo dos seus crimes-Difúndense entre o pobo a andrómena sacerdotal e as persecucións-Os sacerdotes sostéñense co seu propio traballo, o pobo coida dos pobres e a Igrexa prospera. Aproximadamente 91-88 a.C.'' 

1 Agora ben, sucedeu que no primeiro ano do goberno dos xuíces, que de alí en diante continuou sobre o pobo de Nefi, pois o rei Mosías foise pola vía de toda a terra, habendo pelexado a boa batalla, andando rectamente ante Deus, non deixando quen reinase no seu lugar; con todo, establecera leis que o pobo recoñecía; xa que logo, tiñan a obrigación de someterse ás leis que el formulara.

2 E aconteceu que no primeiro ano do goberno de Alma no asento xudicial, leváronlle un home para ser xulgado, un home de gran estatura e notable pola súa moita forza.

3 E este andara entre o pobo, predicándolle o que el dicía ser a palabra de Deus, importunando á igrexa, declarando que todo sacerdote e mestre debía facerse popular; e que non debían traballar coas súas mans, senón que o pobo debía sostelos.

4 E tamén testificaba ao pobo que todo o xénero humano salvaríase no último día, e que non tiñan por que temer nin 
tremer, senón que podían levantar a cabeza e alegrarse; porque o Señor creara a todos os homes, e tamén os había redimido a todos; e ao fin todos os homes terían vida eterna.

5 E sucedeu que tanto ensinou estas cousas, que moitos creron nas súas palabras, e foron tantos que comezaron a sostelo e a darlle diñeiro.

6 E empezou a envilecerse co orgullo do seu corazón, e a usar roupa moi luxosa; si, e aínda empezou a establecer unha igrexa de acordo co que predicaba.

7 E aconteceu que indo predicar aos que crían na súa palabra, deu cun home que pertencía á igrexa de Deus, si, un dos seus mestres, e empezou a disputar vigorosamente con el, a fin de afastar ao pobo da igrexa; mais o home resistiuno, amoestándoo coas palabras de Deus.

8 E este home chamábase Xedeón; e era o mesmo que foi o instrumento nas mans de Deus para librar do cativerio ao pobo de Limhi.

9 Agora ben, porque Xedeón resistiuno coas palabras de Deus, se encolerizou con Xedeón, e sacou a súa espada e empezou a darlle golpes. E Xedeón estaba xa moi entrado en anos; xa que logo, non puido aguantar os seus golpes, de modo que morreu pola espada.

10 E o pobo da igrexa aprisionóu ao home que o matou, e foi levado ante Alma para ser xulgado segundo os crimes que había labor.

11 E sucedeu que compareceu ante Alma e defendeuse con moita audacia.

12 Mais Alma díxolle: Velaquí, esta é a primeira vez que se introduciu a andrómena sacerdotal entre este pobo. E velaquí, non só es culpable de devandita andrómena, senón que trataches de impola pola espada; e se a andrómena sacerdotal fose imposta sobre este pobo, resultaría na súa enteira destrución.

13 E ti derramaches o sangue dun home xusto, si, un home que fixo moito ben entre este pobo; e se che perdoásemos, o seu sangue viría sobre nós por vinganza.

14 Xa que logo, condenar a morrer, conforme á lei que nos deu Mosías, o noso último rei, e a cal este pobo recoñeceu; xa que logo, este pobo debe suxeitarse á lei.

15 E aconteceu que o tomaron ?e chamábase Nehor? e levárono á cima do cerro de Manti, e alí fíxoselle admitir, ou mellor devandito, admitiu entre os ceos e a terra, que o que ensinara ao pobo era contrario á palabra de Deus; e alí padeceu unha morte ignominiosa.

16 No entanto, non cesou con isto a difusión da andrómena sacerdotal na terra; porque había moitos que amaban as vaidades do mundo, e saíron predicando doutrinas falsas; e fixérono por causa das riquezas e as honras.

17 Con todo, non se atrevían a mentir, por se chegaba a saberse, por medo á lei, porque os embusteiros eran castigados; xa que logo, aparentaban predicar segundo a súa crenza, e a lei non podía exercer poder algún en ningún home pola súa crenza.

18 E non se atrevían a furtar, por temor á lei, porque estes eran castigados; nin tampouco se atrevían a roubar nin a asasinar, porque o asasino era castigado coa pena de morte.

19 Pero aconteceu que os que non pertencían á igrexa de Deus empezaron a perseguir aos que pertencían a ela e tomaran sobre si o nome de Cristo.

20 Si, perseguíanos e os aflixían con toda clase de palabras, e isto por mor da súa humildade; porque non eran orgullosos aos seus propios ollos, e porque se impartían mutuamente a palabra de Deus, sen diñeiro e sen prezo.

21 Agora ben, había unha estrita lei entre o pobo da igrexa, que ningún home que pertencese á igrexa puxésese a perseguir a aqueles que non pertencían á igrexa, e que non debía haber persecución entre eles mesmos.

22 Con todo, houbo entre eles moitos que empezaron a encherse de orgullo, e a contender acaloradamente cos seus adversarios, aínda ata golpearse; si, dábanse puñadas o un ao outro.

23 Isto aconteceu no segundo ano do goberno de Alma, e foi causa de moita aflición para a igrexa; si, foi a causa de moita tribulación nela.

24 Porque moitos deles endureceron os seus corazóns, e os seus nomes foron borrados, de modo que non os recordaron máis entre o pobo de Deus. E tamén moitos retiráronse de entre eles.

25 Agora ben, isto foi unha dura proba para os que se mantiveron constantes na fe; con todo, foron firmes e inamovibles en gardar os mandamentos de Deus, e soportaron pacientemente a persecución que se lles impuña.

26 E cando os sacerdotes deixaban o seu traballo para impartir a palabra de Deus aos do pobo, estes tamén deixaban os seus labores para oír a palabra de Deus. E despois que o sacerdote impartiulles a palabra de Deus, todos volvían dilixentemente aos seus labores; e o sacerdote non se consideraba mellor que os seus oíntes, porque o predicador non era de máis estima que o oínte, nin o mestre era mellor que o discípulo; e así todos eran iguais e todos traballaban, todo home segundo a súa forza.

27 E de conformidade co que tiña, todo home repartía dos seus bens aos pobres, e aos necesitados, e aos enfermos e aflixidos; e non usaban roupa custosa; no entanto, eran aseados e atractivos.

28 E así dispuxeron os asuntos da igrexa; e así empezaron novamente a ter continua paz, a pesar de todas as súas persecucións.

29 Agora ben, debido á estabilidade da igrexa, empezaron a enriquecerse en gran xeito, tendo en abundancia todas as cousas que necesitaban: unha abundancia de rabaños e mandas, e toda clase de animais cebados, e tamén unha abundancia de gran, e de ouro, e de prata e de obxectos preciosos en abundancia, e abundancia de seda e de liño de fino tecido, e de toda clase de boas teas sinxelas.

30 E así, nas súas prósperas circunstancias non desatendían a ningún que estivese espido, ou que estivese famento, ou sedento, ou enfermo, ou que non fose nutrido; e non puñan o corazón nas riquezas; por conseguinte, eran xenerosos con todos, ora anciáns, ora novos, escravos ou libres, homes ou mulleres, pertencesen ou non á igrexa, sen facer distinción de persoas, se estaban necesitadas.

31 E así prosperaron e chegaron a ser moito máis ricos que os que non pertencían á súa igrexa.

32 Porque os que non pertencían á súa igrexa entregábanse ás feiticerias, e á idolatría ou o lecer, e a chismes, envexas e contendas; vestían roupas custosas, enxalzábanse no orgullo dos seus propios ollos, perseguían, mentían, furtaban, roubaban e cometían fornicacións e asasinatos e toda clase de maldade; con todo, púñase en vigor a lei contra os transgresores ata onde era posible.

33 E sucedeu que por aplicárselles así a lei, cada un padecendo de acordo co que fixera, tranquilizáronse máis, e non se atreveron a cometer iniquidade algunha que se soubese, de modo que houbo moita paz entre o pobo de Nefi ata o quinto ano do goberno dos xuíces.

== Capítulo 2 ==
''Amlici intenta facerse rei e rexéitao a voz do pobo-Os seus partidarios fano rei-Os amlicitas combaten contra os nefitas e son derrotados-Os lamanitas e os amlicitas unen as súas forzas e son vencidos-Alma mata a Amlici. Aproximadamente 87 a.C.''

1 E aconteceu que ao principio do quinto ano do seu goberno, empezou a xurdir a contención entre o pobo, pois certo home chamado Amlici ?home moi astuto, si, versado na sabedoría do mundo, sendo da orde do home que asasinou a Xedeón coa espada, e que foi executado segundo a lei?

2 e este Amlici atraeuse a moitos coa súa astucia; si, a tantos que empezaron a ser moi fortes; e comezaron a esforzarse por establecer a Amlici como rei do pobo.

3 Agora ben, isto alarmou moito á xente da igrexa, e tamén a todos aqueles que non foran atraídos polas persuasións de Amlici; porque sabían que, segundo a súa lei, a voz do pobo debía instituír aquelas cousas.

4 Xa que logo, se Amlici chegase a gañarse a voz do pobo, dado que era un home perverso, privaríaos dos seus dereitos e privilexios da igrexa; porque a súa intención era destruír a igrexa de Deus.

5 E sucedeu que se reuniu o pobo por toda a terra, todo home segundo a súa opinión, xa fose a favor ou en contra de Amlici, en grupos separados, ocasionando moitas disputas e grandes contencións entre uns e outros.

6 E así se reuniron para expresar as súas opinións concernentes ao asunto; e presentáronas ante os xuíces.

7 E aconteceu que a voz do pobo resultou en contra de Amlici, de modo que non foi feito o seu rei.

8 Agora ben, isto causou moita alegría no corazón dos que estaban en contra del; pero Amlici incitou á ira a aqueles que estaban ao seu favor en contra dos que non o apoiaban.

9 E ocorreu que se reuniron e consagraron a Amlici para que fose o seu rei.

10 E cando Amlici foi nomeado o seu rei, mandoulles que tomasen as armas en contra dos seus irmáns; e fíxoo para subxugalos a el.

11 Agora ben, a xente de Amlici distinguíase co nome de Amlici, chamándose amlicitas; e os demais chamábanse nefitas ou o pobo de Deus.

12 Xa que logo, os nefitas estaban decatados do intento dos amlicitas, e, por conseguinte, preparáronse para enfrontarse a eles; si, armáronse con espadas e con cimitarras, con arcos e con frechas, con pedras e con fondas, e con todo xénero de armas de guerra de todas clases.

13 E así quedaron preparados para facer fronte aos amlicitas ao tempo da súa chegada. E nomeáronse capitáns, e capitáns maiores, e capitáns en xefe, segundo os seus números.

14 E aconteceu que Amlici armou aos seus homes con todo xénero de armas de guerra de todas clases; e tamén nomeou xefes e caudillos sobre a súa xente para que os conducisen á guerra contra os seus irmáns.

15 E sucedeu que os amlicitas chegaron ao cerro de Amnihu, que quedaba ao leste do río Sidón, o cal pasaba xunto á terra de Zaraenla, e alí empezaron a facer a guerra aos nefitas.

16 Agora ben, Alma, que era xuíz superior e gobernador do pobo de Nefi, foi coa súa xente, si, cos seus capitáns e capitáns en xefe, si, á cabeza dos seus exércitos, a combater aos amlicitas.

17 E empezaron a matar aos amlicitas sobre o cerro ao leste do Sidón. E os amlicitas contenderon contra os nefitas con gran vigor, ao grao que moitos dos nefitas caeron ante os amlicitas.

18 Con todo, o Señor fortaleceu a man dos nefitas, de modo que feriron aos amlicitas con tan grande mortaldade, que empezaron a fuxir diante deles.

19 E sucedeu que os nefitas perseguiron aos amlicitas todo ese día, e matáronos con tan grande estrago, que o número dos amlicitas mortos chegou a doce mil cincocentas trinta e dúas almas; e dos nefitas foron mortas seis mil cincocentas sesenta e dúas almas.

20 E acaeceu que cando Alma xa non puido perseguir máis aos amlicitas, fixo que a súa xente plantase as súas tendas no val de Xedeón, val que así se chamaba por Xedeón, a quen Nehor matou coa espada; e neste val os nefitas levantaron as súas tendas para pasar a noite.

21 E Alma enviou espías para que seguisen ao resto dos amlicitas, a fin de poder saber os seus plans e as súas conspiracións, para que por ese medio el gardásese deles, a fin de evitar que o seu pobo fose destruído.

22 E os que enviou a vixiar o campo dos amlicitas chamábanse Zeram, e Amnor, e Manti, e Limher; estes foron os que partiron cos seus homes para espiar o campo dos amlicitas.

23 E aconteceu que pola mañá retornaron ao campo dos nefitas con gran présa, asombrados en gran xeito, e cheos de moito temor, dicindo:

24 Velaquí, seguimos o campo dos amlicitas, e con gran asombro vimos a unha numerosa hoste de lamanitas na terra de Minón, máis aló da terra de Zaraenla, en dirección da terra de Nefi; e velaquí, os amlicitas uníronse a eles;

25 e caeron sobre os nosos irmáns nesa terra; e están fuxindo ante eles cos seus rabaños, e as súas esposas, e os seus nenos cara á nosa cidade; e a menos que nos deamos présa, apoderaranse da nosa cidade, e os nosos pais, e as nosas esposas e os nosos nenos serán mortos.

26 E aconteceu que os do pobo de Nefi alzaron as súas tendas e partiron do val de Xedeón cara á súa cidade, que era a cidade de Zaraenla.

27 E velaquí, mentres estaban cruzando o río Sidón, os lamanitas e os amlicitas, case tan numerosos como as areas do mar, caeron sobre eles para destruílos.

28 Con todo, a man do Señor fortaleceu aos nefitas, habéndolle eles rogado fervorosamente que os librase das mans dos seus inimigos; xa que logo, o Señor oíu o seu clamor e fortaleceunos, e os lamanitas e os amlicitas caeron ante eles.

29 E aconteceu que Alma loitou con Amlici cara a cara coa espada; e loitaron tenazmente un con outro.

30 E sucedeu que Alma, sendo un home de Deus e tendo moita fe, clamou, dicindo: ¡Ó Señor, ten misericordia e salva a miña vida a fin de que eu sexa un instrumento nas túas mans para salvar e preservar a este pobo!

31 E cando Alma houbo dito estas palabras, contendeu de novo contra Amlici; e a tal grao foi fortalecido, que matou a Amlici coa espada.

32 E tamén se bateu co rei dos lamanitas, pero o rei fuxiu de Alma, e enviou aos seus gardas para contender con el.

33 Mais Alma, cos seus gardas, combateu cos gardas do rei dos lamanitas ata que os matou e fíxoos retroceder.

34 E así despexou o terreo, ou máis ben a ribeira, que se achaba ao oeste do río Sidón, arroxando ás augas do Sidón os corpos dos lamanitas mortos, a fin de que o seu pobo tivese espazo para pasar e contender cos lamanitas e os amlicitas que se achaban ao lado occidental do río Sidón.

35 E aconteceu que cando todos houberon cruzado o río Sidón, os lamanitas e os amlicitas empezaron a fuxir diante deles, a pesar de ser tan numerosos que non podían ser contados.

36 E fuxiron diante dos nefitas cara ao deserto que se achaba ao oeste e ao norte, máis aló das fronteiras da terra; e os nefitas perseguíronos con vigor e matáronos.

37 Si, saíronlles por todas partes, e foron mortos e perseguidos, ata espallarlos polo oeste e polo norte, ata que chegaron ao deserto que se chamaba Hermounts; e era esa parte do ermo que estaba infestada de animais salvaxes e voraces.

38 E aconteceu que moitos morreron das súas feridas no deserto, e foron devorados por aqueles animais e tamén polos voitres do aire; e os seus ósos foron descubertos e amontoados sobre a terra.

== Capítulo 3 ==
''Os amlicitas fixéronse unha marca, de acordo coas profecías-Os lamanitas foran maldichos pola súa rebelión-Os homes traen sobre si a súa propia maldición-Os nefitas derrotan a outro exército lamanita. Aproximadamente 87-86 a.C.''

1 E sucedeu que os nefitas que non foron mortos polas armas de guerra, logo que houberon sepultado aos que pereceran ?e o número dos mortos non se contou por mor da magnitude do seu número? despois que houberon sepultado aos seus mortos, todos volvéronse ás súas terras e as súas casas, e ás súas esposas e aos seus fillos.

2 Agora ben, moitas mulleres e moitos nenos pereceran pola espada, así como gran cantidade dos seus rabaños e mandas; e tamén foron destruídos moitos dos seus campos de gran, pisoteados polas hostes de homes.

3 E cantos lamanitas e amlicitas pereceron sobre a ribeira do río Sidón foron arroxados nas augas do río; e velaquí, os seus ósos áchanse nas profundidades do mar, e son moitos.

4 E os amlicitas distinguíanse dos nefitas porque se marcaron con vermello a fronte, ao xeito dos lamanitas; con todo, non se raparon a cabeza como os lamanitas.

5 Pois estes rapábanse a cabeza; e andaban espidos, con excepción dunha faja de pel que cinguían ao redor dos seus lombos, e tamén o seu armadura que levaban cinguida ao redor deles, e os seus arcos, e as súas frechas, e as súas pedras e as súas fondas, etc.

6 E a pel dos lamanitas era escura, conforme ao sinal que foi posta sobre os seus pais, a cal foi unha maldición sobre eles por motivo do seu transgresión e a súa rebelión en contra dos seus irmáns Nefi, Xacob, Xosé e Sam, que foron homes xustos e santos.

7 E os seus irmáns intentaron destruílos; polo tanto, foron maldichos; e o Señor Deus puxo un sinal sobre eles, si, sobre Lamán e Lemuel, e tamén sobre os fillos de Ismael e nas mulleres ismaelitas.

8 E fíxose isto para distinguir á súa posteridade da posteridade dos seus irmáns, para que por ese medio o Señor Divos preservase ao seu pobo, a fin de que non se mesturasen nin cresen en tradicións incorrectas que causarían a súa destrución.

9 E aconteceu que quen mesturaba o seu semente coa dos lamanitas traía a mesma maldición sobre os seus descendentes.

10 Xa que logo, todo o que se deixaba desviar polos lamanitas recibía ese nome, e éralle posta un sinal.

11 E aconteceu que quen non crían nas tradicións dos lamanitas, senón que crían naqueles anais que foron traídos da terra de Xerusalén, así como nas tradicións dos seus pais, que eran correctas, e crían nos mandamentos de Deus e gardábanos, eran chamados os nefitas, ou o pobo de Nefi, desde entón en diante.

12 E son eles os que levaron os anais verdadeiros do seu pobo, e tamén do pobo dos lamanitas.

13 Agora volveremos outra vez aos amlicitas, porque tamén sobre eles foi posta un sinal; si, eles mesmos puxéronse o sinal; si, unha marca vermella sobre a fronte.

14 Deste xeito queda cumprida a palabra de Deus, porque estas son as palabras que el dixo a Nefi: Velaquí, maldixen aos lamanitas, e porei sobre eles un sinal para que eles e a súa posteridade queden separados de ti e da túa posteridade, desde hoxe en diante e para sempre, salvo que se arrepintan da súa iniquidade e vólvanse a min, para que eu teña misericordia deles.

15 E ademais: Porei un sinal sobre aquel que mesture o seu semente coa dos teus irmáns, para que sexan maldichos tamén.

16 E ademais: Porei un sinal sobre o que pelexe contra ti e a túa posteridade.

17 E digo tamén que quen se separe de ti, non se chamará máis a túa posteridade; e bendireiche a ti, e ao que for chamado a túa descendencia, desde hoxe en diante e para sempre; e estas foron as promesas do Señor a Nefi e á súa posteridade.

18 Agora ben, os amlicitas non sabían que estaban cumprindo as palabras de Deus cando empezaron a marcarse a fronte; con todo, rebeláronse abertamente contra Deus; xa que logo, foi mester que a maldición caese sobre eles.

19 Agora ben, quixese que entendésedes que eles trouxeron sobre si mesmos a maldición; e de igual xeito todo home que é maldicho trae sobre si a súa propia condenación.

20 Aconteceu, pois, que non moitos días logo da batalla que emprenderon na terra de Zaraenla os lamanitas e amlicitas, outro exército lamanita viño sobre o pobo de Nefi, no mesmo lugar onde o primeiro exército bateuse cos amlicitas.

21 E sucedeu que se enviou un exército para botalos da súa terra. 
22 E o propio Alma, por estar aflixido cunha ferida, non foi esta vez á batalla contra os lamanitas,

23 senón que enviou contra eles un numeroso exército, o cal subiu e matou a moitos dos lamanitas, e botou ao resto deles fose das fronteiras da súa terra.

24 E entón volveron outra vez e empezaron a establecer a paz na terra, sen ser molestados polos seus inimigos durante algún tempo.

25 Agora ben, todas estas cousas fixéronse, si, todas estas guerras e contendas comezaron e terminaron no quinto ano do goberno dos xuíces.

26 E nun ano milleiros e decenas de milleiros de almas foron enviadas ao mundo eterno, para recibir a súa recompensa conforme ás súas obras, xa fosen boas ou fosen malas; para recibir felicidade eterna ou miseria eterna, de acordo co espírito que quixeron obedecer, xa fose un espírito bo, xa malo.

27 Pois todo home recibe o seu salario daquel a quen quere obedecer, e isto segundo as palabras do espírito de profecía; xa que logo, sexa feito conforme á verdade. E así terminou o quinto ano do goberno dos xuíces.

== Capítulo 4 ==
''Alma bautiza a miles de conversos-Xorde a iniquidade na Igrexa e o progreso desta diminúe-Nefíah é nomeado xuíz superior-Alma, en calidade de sumo sacerdote, dedícase ao ministerio. Aproximadamente 86-83 a.C.''
 
1 E sucedeu que no sexto ano do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, non houbo contencións nin guerras na terra de Zaraenla.

2 Mais o pobo estaba aflixido, si, sumamente aflixido pola perda dos seus irmáns, e tamén pola perda dos seus rabaños e mandas, e pola perda dos seus campos de gran que os lamanitas habían pisoteado e destruído.

3 E eran tan grandes as súas aflicións, que non había quen non tivese motivo para lamentarse; e crían que eran os xuízos de Deus enviados sobre eles por mor das súas iniquidades e as súas abominacións; por conseguinte, espertouse neles o recordo do seu deber.

4 E empezaron a establecer a igrexa máis completamente; si, e moitos foron bautizados nas augas de Sidón e uníronse á igrexa de Deus; si, bautizounos Alma, a quen o seu pai, Alma, consagrara sumo sacerdote do pobo da igrexa.

5 E sucedeu que no ano sétimo do goberno dos xuíces houbo unhas tres mil cincocentas almas que se uniron á igrexa de Deus e bautizáronse. E así terminou o sétimo ano do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi; e houbo continua paz todo ese tempo.

6 E aconteceu que no ano oitavo do goberno dos xuíces, os da igrexa empezaron a encherse de orgullo por motivo das súas grandes riquezas, e as súas delicadas sedas, e os seus liños de tecidos finos, e por motivo dos seus moitos rabaños e mandas, e o seu ouro e a súa prata, e toda clase de obxectos preciosos que obtiveran pola súa industria; e en todas estas cousas se engrandeceron no orgullo dos seus ollos, porque empezaron a usar vestidos moi custosos.

7 Agora ben, isto foi causa de moita aflición para Alma, si, e para moitos dos que el consagrara para ser mestres, sacerdotes e élderes na igrexa; si, moitos deles sentíronse aflixidos en extremo pola iniquidade que viron que xurdira entre os do seu pobo.

8 Porque viron e observaron con gran dor que os do pobo da igrexa empezaban a enxalzarse no orgullo dos seus ollos, e a fixar os seus corazóns nas riquezas e nas cousas vas do mundo, de modo que empezaron a desprezarse uns a outros, e a perseguir a aqueles que non crían conforme á propia vontade e pracer deles.

9 E así, neste oitavo ano do goberno dos xuíces, empezou a haber grandes contencións entre os da igrexa; si, había envexas e conflitos, malicia, persecución e orgullo, aínda excedendo ao orgullo daqueles que non pertencían á igrexa de Deus.

10 E así terminou o ano oitavo do goberno dos xuíces; e a iniquidade dos da igrexa foi un gran tropezo para os que non pertencían a ela; e así a igrexa empezou a deterse no seu progreso.

11 E sucedeu que ao principio do ano nono, Alma viu a iniquidade da igrexa, e tamén viu que o exemplo da igrexa empezaba a conducir aos que eran incrédulos dunha iniquidade a outra, causando con iso a destrución do pobo.

12 Si, viu unha desigualdade moi grande entre o pobo, algúns que se enxalzaban no seu orgullo, desprezando a outros, volvendo as costas ao necesitado e ao espido, e a aqueles que tiñan fame, e aos que tiñan sede, e aos que estaban enfermos e aflixidos.

13 Agora ben, isto foi un gran motivo de lamentacións entre o pobo, mentres que outros se humillaban, socorrendo aos que necesitaban o seu socorro, a saber, repartindo dos seus bens ao pobre e ao necesitado, dando para comer ao famento e sufrindo toda clase de aflicións por causa de Cristo, quen había de vir segundo o espírito de profecía,

14 esperando anhelosamente ese día, retendo dese modo a remisión dos seus pecados; enchéndose de gran alegría por mor da resurrección dos mortos, de acordo coa vontade e o poder e a liberación de Xesucristo das ligaduras da morte.

15 E agora ben, aconteceu que Alma, habendo visto as aflicións dos humildes discípulos de Deus e as persecucións que sobre eles amontoaba o resto do seu pobo, e vendo toda a súa desigualdade, comezou a aflixirse en extremo; con todo, non lle faltou o Espírito do Señor.

16 E escolleu a un home sabio de entre os élderes da igrexa, e o facultou, segundo a voz do pobo, para que tivese o poder de decretar leis, de conformidade coas que se deron, e polas en vigor conforme á iniquidade e os crimes do pobo.

17 E este home chamábase Nefía, e foi nomeado xuíz superior; e ocupou o asento xudicial para xulgar e gobernar ao pobo.

18 Agora ben, Alma non lle concedeu o oficio de ser sumo sacerdote sobre a igrexa, senón que retivo o oficio de sumo sacerdote para si; mais entregou a Nefía o asento xudicial.

19 E fixo isto para poder saír el mesmo entre os do seu pobo, ou sexa, entre o pobo de Nefi, a fin de predicarlles a palabra de Deus para espertar neles o recordo dos seus deberes, e para abater, por medio da palabra de Deus, todo o orgullo e as artimañas, e todas as contencións que había entre o seu pobo, porque non viu outro xeito de rescatalos senón coa forza dun testemuño puro en contra deles.

20 E así, a principios do ano nono do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, Alma entregou o asento xudicial a Nefía, e concretouse completamente ao sumo sacerdocio da santa orde de Deus, e a dar testemuño da palabra, de acordo co espírito de revelación e profecía. 

As palabras que Alma, o Sumo Sacerdote segundo a santa orde de Deus, proclamou ao pobo nas súas cidades e aldeas por todo o país. 
Comprende o capítulo 5.

== Capítulo 5 ==
''Para lograr a salvación, os homes deben arrepentirse e gardar os mandamentos, nacer de novo, purificar os seus vestidos mediante o sangue de Cristo, ser humildes, desposuírse do orgullo e da envexa, e facer as obras de rectitude-O Bo Pastor chama ao seu pobo-Os que fan obras malas son fillos do diaño-Alma testifica da veracidade da súa doutrina e manda aos homes que se arrepintan-Os nomes dos xustos serán escritos no libro da vida. Aproximadamente 83 a.C.''
 
1 Aconteceu, pois, que Alma empezou a proclamar a palabra de Deus ao pobo, primeiro na terra de Zaraenla, e desde alí por toda a terra.

2 E estas son as palabras que, segundo o seu propio rexistro, falou ao pobo da igrexa que se achaba establecida na cidade de Zaraenla, dicindo:

3 Eu, Alma, habendo sido consagrado polo meu pai Alma para ser sumo sacerdote sobre a igrexa de Deus, xa que el tiña o poder e a autoridade de Deus para facer estas cousas, velaquí, dígovos que el empezou a establecer unha igrexa na terra que se achaba nas fronteiras de Nefi; si, a terra que era chamada a terra de Mormón; si, e bautizou aos seus irmáns nas augas de Mormón.

4 E velaquí, dígovos que foron librados das mans do pobo do rei Noé pola misericordia e o poder de Deus.

5 E logo disto, velaquí, foron reducidos á servidume pola man dos lamanitas no deserto; si, dígovos que se achaban no cativerio, e novamente o Señor librounos da servidume polo poder da súa palabra; e tróuxollenos a esta terra, e aquí empezamos a establecer a igrexa de Deus por toda esta terra tamén.

6 E agora, velaquí dígovos, irmáns meus, vós os que pertencedes a esta igrexa, retivestes suficientemente na memoria o cativerio dos vosos pais? Si, e retivestes suficientemente na memoria a misericordia e longanimidade de Deus para con eles? E ademais, retivestes suficientemente na memoria que el rescatou as súas almas do inferno?

7 Velaquí, el cambiou os seus corazóns; si, espertounos dun profundo soño, e espertaron en canto a Deus. Velaquí, achábanse no medio da escuridade; no entanto, a luz da sempiterna palabra iluminou as súas almas; si, tíñanos cinguidos as ligaduras da morte e as cadeas do inferno, e esperábaos unha eterna destrución.

8 E pregúntovos agora, irmáns meus: Foron destruídos? Velaquí, dígovos que non; non o foron.

9 E pregúntovos tamén: Foron quebrantadas as ligaduras da morte, e desatadas as cadeas do inferno que os tiñan atados? Dígovos que si; foron desatadas, e as súas almas ensancháronse, e cantaron do amor que redime. E dígovos que son salvos.

10 E pregúntovos agora: Segundo que condicións son salvos? Si, en que se fundaban para esperar a salvación? Por que motivo foron librados das ligaduras da morte, si, e das cadeas do inferno tamén?

11 Velaquí, pódovolo dicir. Non creu o meu pai Alma nas palabras que se declararon por boca de Abinadí? E non foi el un santo profeta? Non falou as palabras de Deus, e creunas o meu pai Alma?

12 E segundo a súa fe, realizouse un gran cambio no seu corazón. Velaquí, dígovos que todo isto é verdade.

13 E velaquí, el predicou a palabra aos vosos pais, e nos seus corazóns tamén se efectuou un gran cambio; e humilláronse, e puxeron a súa confianza no Deus verdadeiro e vivente. E velaquí, foron fieis ata o fin; xa que logo, foron salvos.

14 E agora pregúntovos, irmáns meus da igrexa: nacestes espiritualmente de Deus? recibistes a súa imaxe nos vosos rostros? experimentastes este gran cambio nos vosos corazóns?

15 Exercedes a fe na redención daquel que vos creou? Mirades cara a adiante co ollo da fe e vedes este corpo mortal levantado en inmortalidade, e esta corrupción levantada en incorrupción, para presentarvos ante Deus e ser xulgados de acordo coas obras que se fixeron no corpo mortal?

16 Dígovos: Podedes imaxinarvos oír a voz do Señor naquel día, dicíndovos: Vide a min, benditos, porque, velaquí, as vosas obras foron obras de rectitude sobre a face da terra?

17 Ou supondes que poderedes mentir ao Señor naquel día, e dicir: Señor, as nosas obras foron xustas sobre a face da terra; e que entón el vos salvará?

18 Ou pola contra, podedes imaxinarvos levados ante o tribunal de Deus coas vosas almas cheas de culpa e remordemento, tendo un recordo de toda a vosa culpa; si, un recordo perfecto de todas as vosas iniquidades; si, un recordo de desafiar os mandamentos de Deus?

19 Dígovos: Poderedes mirar a Deus naquel día cun corazón puro e mans limpas? Poderedes alzar a vista, tendo a imaxe de Deus gravada nos vosos aspectos?

20 Dígovos: Podedes pensar en ser salvos cando vos sometestes para quedar suxeitos ao diaño?

21 Dígovos que naquel día saberedes que non podedes ser salvos; porque ninguén pode ser salvo a menos que os seus vestidos sexan lavados ata quedar brancos; si, os seus vestidos deben ser purificados ata quedar limpos de toda mancha, mediante o sangue daquel de quen os nosos pais falaron, o cal haberá de vir para redimir ao seu pobo dos seus pecados.

22 E pregúntovos agora, irmáns meus: Como se sentirá calquera de vós, se comparecedes ante o tribunal de Deus, cos vosos vestidos manchados de sangue e de toda clase de inmundicia? Velaquí, que testificarán todas estas cousas contra vós?

23 Velaquí, non testificarán que sodes asasinos, si, e tamén que sodes culpables de todo xénero de iniquidades?

24 Velaquí, irmáns meus, supondes que semellante ser poida ter un lugar onde sentar no reino de Deus, con Abrahán, con Isaac, e con Xacob, e tamén todos os santos profetas, cuxos vestidos están limpos e áchanse sen mancha, puros e brancos?

25 Dígovos que non; e a menos que fagades ao noso Creador embusteiro desde o principio, ou pensedes que mentiu desde o principio, non podedes supor que tales seres poidan achar lugar no reino dos ceos; senón que serán botados fóra, porque son fillos do reino do diaño.

26 E agora dígovos, irmáns meus, se experimentastes un cambio no corazón, e se sentistes o desexo de cantar a canción do amor que redime, quixese preguntarvos: Podedes sentir isto agora?

27 camiñastes, conservándovos irreprensibles diante de Divos? Se vos tocase morrer neste momento, poderiades dicir, dentro de vós, que fostes suficientemente humildes? que os vosos vestidos foron lavados e blanqueados mediante o sangue de Cristo, que virá para redimir ao seu pobo dos seus pecados?

28 Velaquí, achádesvos desposuídos do orgullo? Se non, eu dígovos que non estades preparados para comparecer ante Deus. Velaquí, debedes disporvos prontamente; porque o reino dos ceos pronto se achega, e o que non estea preparado non terá vida eterna.

29 Velaquí, digo: Hai entre vós quen non estea desposuído da envexa? Dígovos que este non está preparado; e quixese que se preparase pronto, porque a hora está cerca, e non sabe cando chegará o momento; porque tal persoa non se acha sen culpa.

30 E ademais, dígovos: Hai entre vós quen se burle do seu irmán, ou que acumule persecucións sobre el?

31 ¡Ai de tal persoa, porque non está preparada; e o tempo está cerca en que debe arrepentirse, ou non pode ser salva!

32 Si, ¡ai de todos vós, obradores de iniquidade! ¡Arrepentídevos, arrepentídevos, porque o Señor Deus díxoo!

33 Velaquí, el invita a todos os homes, pois a todos eles esténdense os brazos de misericordia, e el di: Arrepentídevos, e recibireivos.

34 Si, di el: Vide a min, e participaredes do froito da árbore da vida; si, comeredes e beberedes libremente do pan e das augas da vida;

35 si, vide a min e facede obras de rectitude, e non seredes tallados e arroxados ao lume.

36 Porque velaquí, o tempo está cerca en que todo aquel que non der bo froito, ou sexa, o que non fixer as obras de rectitude, terá razón para gritar e lamentarse.

37 ¡Ó obradores de iniquidade, vós que vos habedes engreído coas vaidades do mundo, vós que declarastes coñecer as sendas da rectitude, e, con todo, habédesvos descarriado como ovellas sen pastor, non obstante que un pastor chamouvos, e estavos chamando aínda, pero vós non queredes escoitar a súa voz!

38 Velaquí, dígovos que o bo pastor chámavos; si, e chámavos no seu propio nome, o cal é o nome de Cristo; e se non queredes dar oídos á voz do bo pastor, ao nome polo cal sodes chamados, velaquí, non sodes as ovellas do bo pastor.

39 E se non sodes as ovellas do bo pastor, de que rabaño sodes? Velaquí, dígovos que o diaño é o voso pastor, e vós sodes do seu rabaño; e agora ben, quen pode negalo? Velaquí, dígovos que quen nega isto é un embusteiro e fillo do diaño.

40 Porque vos digo que todo o que é bo vén de Deus; e todo o que é malo, do diaño procede.

41 Polo tanto, se un home fai boas obras, el escoita a voz do bo pastor e ségueo; pero o que fai malas obras, este convértese en fillo do diaño, porque escoita a súa voz e ségueo.

42 E o que fai isto terá que recibir del o seu salario; por conseguinte, recibe como o seu salario a morte, en canto ás cousas que pertencen á rectitude, xa que está morto a toda boa obra.

43 E agora ben, irmáns meus, quixese que me escoitásedes, porque falo coa forza da miña alma; porque, velaquí, faleivos claramente de modo que non podedes errar, ou sexa, falei segundo os mandamentos de Deus.

44 Porque son chamado para falar deste xeito, segundo a santa orde de Deus que está en Cristo Xesús; si, mándalleme que me levante e testifique a este pobo as cousas que falaron os nosos pais concernentes ao que está por vir.

45 E isto non é todo. Non supondes que sei destas cousas eu mesmo? Velaquí, testifícovos que eu se que estas cousas de que falei son verdadeiras. E como supondes que eu sei da súa certeza?

46 Velaquí, dígovos que o Santo Espírito de Deus faimas saber. Velaquí, hei ayunado e orado moitos días para poder saber estas cousas por min mesmo. E agora sei por min mesmo que son verdadeiras; porque o Señor Deus manifestoumas polo seu Santo Espírito; e este é o espírito de revelación que está en min.

47 E ademais, dígovos que así se me revelou, que as palabras que os nosos pais falaron son verdadeiras, aínda de conformidade co espírito de profecía que en min se acha, o cal tamén é pola manifestación do Espírito de Deus.

48 Dígovos eu que sei por min mesmo, que canto vos diga concernente ao que ha de vir é verdade; e dígovos que se que Xesucristo virá; si, o Fillo, o Unixénito do Pai, cheo de graza, de misericordia e de verdade. E velaquí, el é o que vén quitar os pecados do mundo, si, os pecados de todo home que crea firmemente no seu nome.

49 E agora dígovos que este é a orde segundo o cal son chamado, si, para predicar aos meus amados irmáns, si, e a todo o que mora sobre a terra; si, a predicar a todos, ora anciáns ou novos, ora escravos ou libres; si, dígovos, aos de idade avanzada e tamén aos de idade mediana e á nova xeración; si, para declararlles que deben arrepentirse e nacer de novo.

50 Si, o Espírito así di: Arrepentídevos todos vós, extremos da terra, porque o reino dos ceos está cerca; si, o Fillo de Deus vén na súa gloria, na súa forza, maxestade, poder e dominio. Si, amados irmáns meus, dígovos que o Espírito di: Velaquí a gloria do Rei de toda a terra; e tamén o Rei do ceo brillará moi pronto entre todos os fillos dos homes.

51 E dime tamén o Espírito, si, clámame con voz potente, dicindo: Ve e dei aos deste pobo: Arrepentídevos, porque a menos que vos arrepintades, de ningún modo poderedes herdar o reino dos ceos.

52 E ademais, dígovos que o Espírito declara: Velaquí, o machada está posta á raíz da árbore; polo tanto, todo árbore que non produza bo froito, será tallado e botado ao lume; si, un lume que non pode ser consumido, un lume inextinguible. Velaquí, e tede presente, o Santo díxoo.

53 E agora dígovos, amados irmáns meus: Podedes resistir estas palabras? Si, podedes refugar estas cousas e hollar cos pés ao Santo de Israel? Si, podedes inflarvos co orgullo dos vosos corazóns? Si, persistiredes aínda en usar roupas custosas e en pór os vosos corazóns nas vaidades do mundo, nas vosas riquezas?

54 Si, persistiredes en supor que uns sodes mellores que outros? Si, persistiredes en perseguir aos vosos irmáns que se humillan e camiñan segundo a santa orde de Deus, en virtude do cal entraron nesta igrexa ?habendo sido santificados polo Santo Espírito? e fan obras dignas de arrepentimento?

55 Si, persistiredes en volver as vosas costas ao pobre e ao necesitado, e en negarlles os vosos bens?

56 E para rematar, a todos vós que queredes persistir na vosa iniquidade, dígovos que estes son os que serán tallados e arroxados ao lume, a menos que se arrepintan prontamente.

57 E a todos vós que desexades seguir a voz do bo pastor, agora dígovos: Saíde de entre os inicuos, e conservádevos aparte, e non toquedes as súas cousas inmundas; pois velaquí, os seus nomes serán borrados, a fin de que os nomes dos inicuos non sexan contados entre os nomes dos xustos, para que se cumpra a palabra de Deus, que di: Os nomes dos inicuos non serán mesturados cos nomes dos do meu pobo; 

58 porque os nomes dos xustos serán escritos no libro da vida, e a eles concedereilles unha herdanza á miña destra. E agora ben, irmáns meus, que tedes que dicir en contra disto? Dígovos que se falades en contra diso, nada importa; porque a palabra de Deus debe cumprirse.

59 Pois, que pastor hai entre vós que, tendo moitas ovellas, non as vixía para que non entren os lobos e devoren o seu rabaño? E velaquí, se un lobo entra no medio do seu rabaño, non o bota fóra? Si, e para rematar, se pode destruílo, farao.

60 E agora dígovos que o bo pastor chámavos; e se escoitades a súa voz, conduciravos ao seu curro e seredes as súas ovellas; e el mándavos que non deixedes entrar ningún lobo rapaz entre vós, para que non sexades destruídos.

61 E agora ben, eu, Alma, mándovos, coas palabras daquel que me mandou a min, que vos esforcedes por cumprir coas palabras que vos falei.

62 Fálovos por vía de mandamento a vós que pertencedes á igrexa; e por vía de invitación fálovos aos que non pertencedes a ela, dicindo: Vide e bautizádevos para arrepentimento, a fin de que tamén participedes do froito da árbore da vida.

== Capítulo 6 ==
''A Igrexa en Zaraenla se purifica e ponse en orde-Alma vai a Fédeno a predicar. Aproximadamente 83 a.C.''

1 E sucedeu que despois que houbo concluído de falar aos da igrexa establecida na cidade de Zaraenla, Alma ordenou sacerdotes e élderes pola imposición das súas mans, segundo a orde de Deus, para presidir a igrexa e velar por ela.

2 E aconteceu que dos que non pertencían á igrexa, quen se arrepentían dos seus pecados, eran bautizados para arrepentimento e recibidos na igrexa.

3 E tamén sucedeu que aqueles que eran da igrexa e que non se arrepentiron das súas iniquidades nin se humillaron ante Deus ?refírome aos que se enxalzaron no orgullo dos seus corazóns? estes foron refugados, e os seus nomes foron borrados, de modo que non os contaban entre os dos xustos.

4 E así empezaron a establecer a orde da igrexa na cidade de Zaraenla.

5 Agora ben, quixese que entendésedes que a palabra de Deus era accesible a todos; que a ninguén se lle negaba o privilexio de congregarse para oír a palabra de Deus.

6 No entanto, mandouse aos fillos de Deus que se congregasen frecuentemente, e unísense en xaxún e fervente oración polo ben das almas daqueles que non coñecían a Deus.

7 E sucedeu que despois que houbo formulado estas regras, Alma retirouse deles, si, da igrexa que se achaba na cidade de Zaraenla, e cruzou á beira este de o río Sidón, ao val de Xedeón, onde se edificou unha cidade que se chamaba Xedeón, a cal achábase no val chamado Xedeón, o nome daquel a quen Nehor matou coa espada.

8 E Alma foi á igrexa que se achaba establecida no val de Xedeón, e empezou a declarar a palabra de Deus segundo a revelación da verdade da palabra que os seus pais falaran e de acordo co espírito de profecía que estaba nel, conforme ao testemuño de Xesucristo, o Fillo de Deus, que habería de vir para redimir ao seu pobo dos seus pecados, e de acordo coa santa orde mediante o cal Alma fora chamado. E así está escrito. Amén. 


As palabras de Alma que, segundo os seus propios anais, dirixiu ao pobo de Xedeón. 
Comprende o capítulo 7.

== Capítulo 7 ==
''Cristo nacerá de María-El soltará as ligaduras da morte e tomará sobre si os pecados do seu pobo-Aqueles que se arrepintan, bautícense e garden os mandamentos terán a vida eterna-A inmundicia non pode herdar o reino de Deus-Requírense a humildade, a fe, a esperanza e a caridade. Aproximadamente 83 a.C.''

1 Velaquí, amados irmáns meus, xa que se me permitiu vir a vós, tratarei, xa que logo, de falarvos na miña linguaxe, si, pola miña propia boca, en vista de que é a primeira vez que vos falo coas palabras da miña boca, pois me vin totalmente limitado ao tribunal, con tantos asuntos que non puiden visitarvos antes.

2 E nin aínda nesta ocasión podería vir, se non fose que se deu o asento xudicial a outro para que goberne no meu lugar. E o Señor con gran misericordia concedeume que veña a vós.

3 E velaquí, vin con grandes esperanzas e con moito anhelo de achar que vos humillastes ante Deus e que continuarades suplicando a súa graza; de achar que estabades sen culpa ante el, e de non acharvos no terrible dilema en que estaban os vosos irmáns en Zaraenla.

4 Pero bendito sexa o nome de Deus, porque me deu a saber, si, concedeume o inmenso gozo de saber que novamente se achan fundados na senda da xustiza de Deus.

5 E confío en que, segundo o Espírito de Deus que está en min, tamén poida eu sentir gozo por causa de vós; no entanto, non desexo que o meu gozo por vós veña por mor de tantas aflicións e angustia que sentín polos irmáns de Zaraenla; porque velaquí, o meu gozo por causa deles vén logo de pasar por moita aflición e angustia.

6 Mais velaquí, confío en que non vos achedes nun estado de tanta incredulidade como o estaban os vosos irmáns; espero que non vos haxades envanecido co orgullo dos vosos corazóns; si, confío en que non poñades os vosos corazóns nas riquezas e as vaidades do mundo; si, confío en que non adoredes ídolos, senón que adoredes ao Deus verdadeiro e vivente, e que esperedes anhelosamente, cunha fe sempiterna, a remisión dos vosos pecados que ha de vir.

7 Pois velaquí, dígovos que moitas cousas han de vir; e velaquí, hai unha que é máis importante que todas as outras, pois velaquí, non está moi lonxe o día en que o Redentor viva e veña entre o seu pobo.

8 Velaquí, non digo que virá entre nós mentres estea morando no seu corpo terreal; pois velaquí, o Espírito non me dixo que tal sería o caso. Agora ben, con respecto a iso, non se; pero isto si se, que o Señor Deus ten poder para facer todas as cousas que van de conformidade coa súa palabra.

9 Mais velaquí, o Espírito díxome isto: Proclama a este pobo, dicindo: Arrepentídevos e preparade a vía do Señor, e andade polas súas sendas, que son rectas; porque velaquí, o reino dos ceos está cerca, e o Fillo de Deus vén sobre a face da terra.

10 E velaquí, nacerá de María, en Xerusalén, que é a terra dos nosos antepasados, e sendo ela virxe, un vaso precioso e escolleito, a quen se fará sombra e concibirá polo poder do Espírito Santo, dará a luz un fillo, si, aínda o Fillo de Deus.

11 E el sairá, sufrindo dores, aflicións e tentacións de todas clases; e isto para que se cumpra a palabra que di: Tomará sobre si as dores e as enfermidades do seu pobo.

12 E tomará sobre si a morte, para soltar as ligaduras da morte que suxeitan ao seu pobo; e as súas enfermidades tomará el sobre si, para que as súas entrañas sexan cheas de misericordia, segundo a carne, a fin de que segundo a carne saiba como socorrer aos do seu pobo, de acordo coas enfermidades deles.

13 Agora ben, o Espírito sabe todas as cousas; con todo, o Fillo de Deus padece segundo a carne, a fin de tomar sobre si os pecados do seu pobo, para borrar os seus transgresións segundo o poder da súa redención; e velaquí, este é o testemuño que hai en min.

14 Agora dígovos que debedes arrepentirvos e nacer de novo; pois o Espírito di que se non nacedes outra vez, non podedes herdar o reino dos ceos. Vide, pois, e sede bautizados para arrepentimento, a fin de que sexades lavados dos vosos pecados, para que teñades fe no Cordeiro de Deus, que quita os pecados do mundo, que é poderoso para salvar e para limpar de toda iniquidade.

15 Si, dígovos, vide e non temades, e refugade todo pecado, pecado que facilmente vos envolve, que vos liga ata a destrución; si, vide e adiantádevos, e manifestade ao voso Deus que estades dispostos a arrepentirvos dos vosos pecados e a concertar un convenio con el de gardar os seus mandamentos, e testificar hoxe, indo ás augas do bautismo.

16 E o que fixer isto e gardar os mandamentos de Deus de alí en diante, acordarase que lle digo, si, acordarase que lle dixen, segundo o testemuño do Santo Espírito que testifica en min, que terá a vida eterna.

17 E agora ben, amados irmáns meus, credes estas cousas? Velaquí, dígovos que si, eu se que as credes; e a forma en que eu se que as credes é pola manifestación do Espírito que hai en min. E agora, por motivo de que a vosa fe é grande nisto, si, concernente ao que vos falei, grande é o meu gozo.

18 Porque como vos dixen desde o principio, desexaba moito que non estivésedes no estado de dilema semellante aos vosos irmáns; e achei que se realizaron os meus desexos.

19 Porque percibo que andades polas sendas da rectitude. Vexo que vos achades no camiño que conduce ao reino de Deus; si, percibo que estades endereitando as súas sendas.

20 Vexo que se vos fixo saber, polo testemuño da súa palabra, que el non pode andar en sendas tortuosas; nin se desvía daquilo que dixo; nin hai nel sombra de apartarse da dereita á esquerda, ou do ben ao mal; xa que logo, o seu curso é un xiro eterno.

21 E el non habita en templos impuros; e nin a sucidade nin cousa inmunda algunha poden ser recibidas no reino de Deus; xa que logo, dígovos que virá o tempo, si, e será no último día, en que o que sexa inmundo permanecerá na súa inmundicia.

22 E agora ben, os meus queridos irmáns, díxenvos estas cousas a fin de espertar en vós o sentido do voso deber para con Deus, para que andedes sen culpa diante del, para que camiñedes segundo a santa orde de Deus, conforme ao cal recibíullevos.

23 E agora quixese que fósedes humildes, que fósedes sumisos e dóciles; fáciles de persuadir; cheos de paciencia e longanimidad; sendo moderados en todas as cousas; sendo diligentes en gardar os mandamentos de Deus en todo momento; pedindo as cousas que necesitedes, tanto espirituais como temporais; sempre dando grazas a deus polas cousas que recibides.

24 E mirade que teñades fe, esperanza e caridade, e entón sempre abundaredes en boas obras.

25 E o Señor bendígavos e garde os vosos vestidos sen mancha, para que ao fin sexades levados para sentarvos no reino dos ceos con Abraham, Isaac e Xacob, e os santos profetas que existiron desde o principio do mundo, para xamais saír, conservando os vosos vestidos sen mancha, así como os deles están sen mancha.

26 E agora ben, amados irmáns meus, faleivos estas palabras de acordo co Espírito que testifica dentro de min, e a miña alma se alegra en extremo por motivo da suma dilixencia e coidado con que atendestes á miña palabra.

27 E agora ben, repouse sobre vós a paz de Deus, e sobre as vosas casas e terras, e sobre os vosos rabaños e mandas e todo canto posuades, sobre as vosas mulleres e os vosos fillos, segundo a vosa fe e boas obras, desde agora en diante e para sempre. E así dixen. Amen.

== Capítulo 8 ==
''Alma predica e bautiza en Melek-É rexeitado en Ammoníah e parte de alí-Un anxo mándalle que volva e proclame o arrepentimento ao pobo-Amulek recíbeo e os dous predican en Ammoníah. Aproximadamente 82 a.C.''
 
1 E sucedeu que Alma retornou da terra de Gedeón, logo de ensinar ao pobo de Gedeón moitas cousas que non poden ser escritas, habendo establecido alí a orde da igrexa, como o fixo anteriormente na terra de Zarahemla, si, volveu á súa propia casa en Zarahemla, para descansar das obras que efectuara.

2 E así terminou o ano nono do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

3 E ocorreu que a principios do décimo ano do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, Alma saíu de alí e viaxou á terra de Melek, ao oeste do río Sidón, preto das fronteiras do deserto.

4 E empezou a ensinar ao pobo na terra de Melek de conformidade coa santa orde de Deus, por medio do cal fora chamado; e empezou a ensinar ao pobo por toda a terra de Melek.

5 E sucedeu que veu a el a xente de todos os contornos da terra que estaba ao lado do deserto. E bautizáronse por toda a terra;

6 de modo que cando houbo concluído a súa obra en Melek, foise de alí e viaxou tres días cara ao norte da terra de Melek; e chegou a unha cidade que se chamaba Ammoníah.

7 Agora ben, entre o pobo de Nefi era costume dar ás súas terras, cidades e aldeas, si, a todas as súas pequenas aldeas, o nome do seu primeiro posuidor; e así foi coa terra de Ammoníah.

8 E ocorreu que cando houbo chegado á cidade de Ammoníah, Alma empezou a predicarlles a palabra de Deus.

9 Pero Satanás apoderouse en sumo grao do corazón dos habitantes da cidade de Ammoníah; polo tanto, non quixeron escoitar as palabras de Alma.

10 No entanto, Alma esforzouse moito no espírito, implorando a Deus en fervente oración que derramase o seu Espírito sobre o pobo que se achaba na cidade; e que tamén lle concedese bautizalos para arrepentimento.

11 Con todo, endureceron os seus corazóns, e dixéronlle: Velaquí, sabemos que es Alma; e sabemos que es sumo sacerdote da igrexa que estableciches en moitas partes da terra, segundo a vosa tradición; pero nós non somos da túa igrexa, e non cremos en tan insensatas tradicións.

12 E agora sabemos que por non ser da túa igrexa, ti non tes ningunha autoridade sobre nós; e ti entregaches o asento xudicial a Nefíah, de modo que non es o noso xuíz superior.

13 Agora ben, cando o pobo houbo dito isto e resistido todas as súas palabras, e hóuboo ultrajado, e chuspido sobre el, e feito que fose botado da súa cidade, el partiu de alí e dirixiuse cara á cidade chamada Aarón.

14 E aconteceu que mentres viaxaba cara a alá, angustiado pola aflición, pasando por moita tribulación e angustia na alma por causa da iniquidade da xente que se achaba na cidade de Ammoníah, sucedeu que mentres angustiaba a Alma esta aflición, velaquí, aparecéuselle un anxo do Señor, dicindo:

15 Bendito es, Alma; xa que logo, levanta a cabeza e regocíjate, pois tes moito por que alegrarche; pois fuches fiel en gardar os mandamentos de Deus, desde a ocasión en que recibiches del a túa primeira mensaxe. Velaquí, eu son quen cho comuniquei.

16 E velaquí, son enviado para mandarche que volvas á cidade de Ammoníah e prediques outra vez aos habitantes desa cidade; si, predícalles. Si, dilles que a menos que se arrepintan, o Señor Deus destruiraos.

17 Pois velaquí, agora mesmo están proxectando destruír a liberdade do teu pobo (pois así di o Señor), cousa que é contraria aos estatutos e xuízos e mandamentos que el deu ao seu pobo.

18 E aconteceu que despois que houbo recibido a súa mensaxe do anxo do Señor, Alma volveuse prestamente á terra de Ammoníah. E entrou na cidade por outro camiño; si, polo que queda ao sur da cidade de Ammoníah.

19 E tivo fame ao entrar na cidade, e dixo a un home: Queres dar algo para comer a un humilde servo de Deus?

20 E díxolle o home: Son nefita, e sei que es un santo profeta de Deus, porque ti es o home de quen un anxo dixo nunha visión: Ti recibirálo. Xa que logo, ven comigo á miña casa, e dareiche do meu alimento; e sei que serás unha bendición para min e para a miña casa.

21 E sucedeu que este home recibiuno na súa casa; e chamábase Amulek; e trouxo pan e carne e púxoos diante de Alma.

22 E ocorreu que Alma comeu pan e quedou satisfeito; e bendixo a Amulek e á súa casa, e deu grazas a deus.

23 E despois que houbo comido e quedado satisfeito, dixo a Amulek: Son Alma, e son o sumo sacerdote da igrexa de Deus en toda esta terra.

24 E velaquí, fun chamado para predicar a palabra de Deus entre todo este pobo, de acordo co espírito de revelación e profecía; e estiven nesta terra, e non quixeron recibirme, senón que me botaron fose e estaba a piques de volver as costas a esta terra para sempre.

25 Mais velaquí, mandóulleme que volva outra vez e profetice a este pobo; si, e que testifique en contra deles concernente ás súas iniquidades.

26 E agora ben, Amulek, bendito es ti porque me alimentaches e hospedado; porque tiña fame, pois había ayunado moitos días.

27 E Alma permaneceu moitos días con Amulek, antes de empezar a predicar ao pobo.

28 E sucedeu que o pobo se envileció aínda máis nas súas iniquidades.

29 E chegou a palabra a Alma, dicindo: Ve; e tamén dei ao meu servo Amulek que salga e profetice a este pobo, dicindo: Arrepentídevos, porque así di o Señor: A menos que vos arrepintades, visitarei a este pobo na miña ira; si, e non desviarei a miña furiosa ira.

30 E saíu Alma, e tamén Amulek, entre o pobo para declararlle as palabras de Deus; e foron cheos do Espírito Santo.

31 E foilles dado tal poder, que non puideron ser encerrados en calabozos, nin foi posible que home algún os matase; con todo, non exerceron o seu poder senón ata que foron atados con cordas e botados no cárcere. E fíxose así para que o Señor manifestase o seu poder neles.

32 E sucedeu que saíron e empezaron a predicar e a profetizar ao pobo, de acordo co espírito e o poder que o Señor deulles. 


As palabras de Alma e tamén as palabras de Amulek, que se declararon ao pobo que se achaba na terra de Ammoníah. Ademais, son encarcerados e librados polo milagroso poder de Deus que estaba neles, segundo os anais de Alma. 
Comprende os capítulos 9 ao 14 inclusive.

== Capítulo 9 ==
''Alma manda ao pobo de Ammoníah que se arrepinta-O Señor será misericordioso para cos lamanitas nos últimos días-Se os nefitas abandonan a luz, serán destruídos polos lamanitas-O Fillo de Deus vén pronto-El redimirá a aqueles que se arrepintan, bautícense e teñan fe no seu nome. Aproximadamente 82 a.C.''

1 E ademais, eu, Alma, habéndome mandado Deus que tomase a Amulek e fóra e predicase de novo a este pobo, ou sexa, o pobo que vivía na cidade de Ammoníah, sucedeu que ao empezar eu a predicarlles, eles comezaron a contender comigo dicindo:

2 Quen es ti? Suposche que imos crer no testemuño dun home, aínda que nos predicase que a terra ía deixar de ser?

3 Mais non entendían as palabras que falaban; pois non sabían que a terra ía deixar de ser.

4 E tamén dixeron: Non creremos nas túas palabras, aínda que profetices que esta gran cidade ha de ser destruída nun día.

5 Agora ben, eles non sabían que Divos podía facer tan marabillosas obras, porque eran xente de corazón empedernido e dura cerviz.

6 E dixeron: Quen é Deus, que non envía a este pobo máis autoridade que a dun home para declararlle a verdade de cousas tan grandes e marabillosas?

7 E avanzaron para asirme, mais velaquí, non o fixeron. E enfronteinos con intrepidez para declararlles, si, testifiqueilles osadamente, dicindo:

8 Velaquí, ¡oh xeración malvada e perversa, como vos esquecestes da tradición dos vosos pais! Si, ¡que pronto vos esquecestes dos mandamentos de Deus!

9 Non vos acordades que o noso pai Lehi foi traído de Xerusalén pola man de Deus? Non vos acordades que el guiou a todos a través do deserto?

10 E esquecestes axiña que cantas veces el librou aos nosos pais das mans dos seus inimigos, e preservounos de ser destruídos, si, polas mans dos seus propios irmáns?

11 Si, e de non ser polo seu incomparable poder, e o seu misericordia, e o seu longanimidad para connosco, inevitablemente seriamos varridos da face da terra moito antes desta época, e quizá seriamos condenados a un estado de interminable miseria e angustia.

12 Velaquí, agora dígovos que el vos manda que vos arrepintades; e a menos que vos arrepintades, de ningún modo poderedes herdar o reino de Deus. Mais velaquí, non é isto todo: el mandouvos arrepentir, ou pola contra, destruiravos completamente de sobre a superficie da terra; si, visitaravos coa súa ira, e na súa furiosa ira el non se desviará.

13 Velaquí, non vos acordades das palabras que falou a Lehi, dicindo: Se gardades os meus mandamentos, prosperaredes na terra? E ademais díxose: Se non gardades os meus mandamentos, seredes separados da presenza do Señor.

14 Agora quixese que recordásedes que os lamanitas, por canto non gardaron os mandamentos de Deus, foron separados da presenza do Señor. Vemos, pois, que a palabra do Señor cumpriuse nisto, e os lamanitas quedaron separados da súa presenza, desde o principio dos seus transgresiones nesta terra.

15 Dígovos, con todo, que será máis tolerable para eles no día do xuízo, que para vós, se permanecedes nos vosos pecados; si, e aínda máis tolerable para eles nesta vida que para vós, a menos que vos arrepintades.

16 Porque son moitas as promesas que se estenden aos lamanitas; pois é por causa das tradicións dos seus pais que permaneceron no seu estado de ignorancia; xa que logo, o Señor seralles misericordioso e prolongará a súa existencia na terra.

17 E un día persuadiráselles a crer na súa palabra, e a saber da incorrección das tradicións dos seus pais; e moitos deles salvaranse, porque o Señor será misericordioso con todos os que invocaren o seu nome.

18 Mais velaquí, dígovos que se persistides na vosa iniquidade, os vosos días non serán prolongados sobre a terra, porque os lamanitas serán enviados contra vós; e se non vos arrepentides, virán nun día que non sabedes, e seredes visitados cunha destrución completa; e será segundo a furiosa ira do Señor.

19 Porque non vos permitirá que vivades nas vosas iniquidades para destruír ao seu pobo. Dígovos que non; máis ben permitiría que os lamanitas destruísen a todo o seu pobo que é chamado o pobo de Nefi, se seica chegar a caer en pecados e transgresiones, logo de ter tanta luz e tanto coñecemento dados polo Señor o seu Deus;

20 si, logo de ser un pobo tan altamente favorecido do Señor; si, logo de ser favorecidos máis que calquera outra nación, tribo, lingua ou pobo; logo de habérselles manifestado, de acordo cos seus desexos, e a súa fe e oracións, todas as cousas concernentes ao que foi, ao que é e ao que está por vir;

21 logo de habelos visitado o Espírito de Deus; habendo conversado con anxos e habéndolles falado a voz do Señor; e tendo o espírito de profecía e o espírito de revelación, e tamén moitos dons, o don de falar en linguas, e o don de predicar, e o don do Espírito Santo, e o don de traducir;

22 si, e despois que Divos rescatounos da terra de Xerusalén pola man do Señor; logo de ser librados do fame e da enfermidade, e de todo xénero de doenzas de toda clase; logo de ser fortalecidos na guerra para que non fosen destruídos; logo de ser librados do cativerio unha vez tras outra, e gardados e preservados ata hoxe; e foron prosperados ata ser ricos en todas as cousas;

23 velaquí, dígovos que se este pobo, que recibiu tantas bendicións da man do Señor, transgrediere contra a luz e coñecemento que ten, dígovos que se tal for o caso, que se caer en transgresión, será moito máis tolerable para os lamanitas que para eles.

24 Porque velaquí, as promesas do Señor esténdense aos lamanitas, mais non son para vós se transgredís; porque non prometeu expresamente o Señor, e decretado firmemente, que se vos rebelades contra el, seredes enteiramente destruídos de sobre a face da terra?

25 E por esta causa, para que non sexades destruídos, o Señor enviou ao seu anxo para visitar a moitos dos do seu pobo, declarándolles que deben saír e clamar fortemente a este pobo, dicindo: Arrepentídevos, porque o reino dos ceos está cerca;

26 e de aquí a poucos días o Fillo de Deus virá na súa gloria; e a súa gloria será a gloria do Unigénito do Pai, cheo de graza, equidad e verdade; cheo de paciencia, misericordia e longanimidad, pronto para oír os clamores do seu pobo e contestar as súas oracións.

27 E velaquí, vén para redimir a aqueles que sexan bautizados para arrepentimento, por medio da fe no seu nome.

28 Xa que logo, preparade a vía do Señor, porque está cerca a hora en que todos os homes recibirán o pago das súas obras, de acordo co que sexan; se foron xustas, segarán a salvación das súas almas, segundo o poder e redención de Xesucristo; e se foron malas, segarán a condenación das súas almas, segundo o poder e catividade do diaño.

29 Agora ben, velaquí, esta é a voz do anxo que proclama ao pobo.

30 E agora ben, os meus amados irmáns, porque sodes os meus irmáns e habiades de ser amados, e debiades dar froitos dignos de arrepentimento, xa que os vosos corazóns endurecéronse por completo contra a palabra de Deus, e sodes un pobo perdido e caído.

31 Agora ben, aconteceu que cando eu, Alma, houben falado estas palabras, velaquí, o pobo se enojó comigo porque lles dixen que eran xente de corazón obstinado e de dura cerviz.

32 E tamén se enojaron comigo porque lles dixen que eran un pobo perdido e caído, e trataron de asirme para encarcerarme.

33 Pero sucedeu que o Señor non permitiu que se apoderasen de min nesa ocasión e botásenme no cárcere.

34 E aconteceu que Amulek adiantouse e empezou a predicarlles tamén. Mais non todas as palabras de Amulek escribíronse; no entanto, parte delas escribíronse neste libro.

== Capítulo 10 ==
''Lehi era descendente de Manasés-Amulek relata o mandato do anxo de que atendese a Alma-As oracións dos xustos fan que o pobo sexa preservado-Os avogados e os xuíces inicuos establecen o fundamento da destrución do pobo. Aproximadamente 82 a.C.''
 
1 ESTAS son as palabras que Amulek predicou ao pobo que se achaba na terra de Ammoníah, dicindo:

2 Son Amulek; son fillo de Giddona, que era fillo de Ismael, que era descendente de Aminadí; e foi aquel mesmo Aminadí que interpretou a escritura que se achaba sobre o muro do templo, a cal foi escrita polo dedo de Deus.

3 E Aminadí era descendente de Nefi, que era fillo de Lehi, que veu da terra de Xerusalén, e o cal era descendente de Manasés, que era fillo de José, o que foi vendido para Exipto polos seus irmáns.

4 E velaquí, son tamén home de non pouca reputación entre todos os que me coñecen; si, teño moitos parentes e amigos, e tamén logrei moitas riquezas por medio da miña industria.

5 No entanto todo isto, nunca souben moito acerca das sendas do Señor nin dos seus misterios nin do seu marabilloso poder. Dixen que nunca soubera moito destas cousas; mais velaquí, equivócome, porque vin moito dos seus misterios e do seu marabilloso poder; si, aínda na preservación da vida deste pobo.

6 Con todo, endurecín o meu corazón, porque fun chamado moitas veces, e non quixen oír; de modo que sabía concernente a estas cousas, mais non quería saber; polo tanto, seguín rebelándome contra Deus, na iniquidade do meu corazón, ata o cuarto día deste sétimo mes, no décimo ano do goberno dos xuíces.

7 Mentres me dirixía a ver a un parente moi próximo, velaquí, aparecéulleme un anxo do Señor e díxome: Amulek, vólveche á túa propia casa porque darás para comer a un profeta do Señor; si, un home santo que é un home escollido de Deus; porque ha ayunado moitos días por mor dos pecados deste pobo, e ten fame; e recibirálo na túa casa e alimentaralo, e el bendirache a ti e á túa casa; e a bendición do Señor repousará sobre ti e a túa casa.

8 E sucedeu que obedecín a voz do anxo, e volvinme rumbo á miña casa. E mentres alí dirixíame, atopei ao home do cal díxome o anxo: Recibirálo na túa casa; e velaquí, era este mesmo home que vos estivo falando concernente ás cousas de Deus.

9 E díxome o anxo que é un home santo; xa que logo, eu se que é un home santo, porque o declarou un anxo de Deus.

10 E ademais, sei que as cousas de que testificou son verdadeiras; porque velaquí, dígovos: Así como vive o Señor, enviou ao seu anxo para manifestarme estas cousas; e fixo isto mentres este Alma morou na miña casa.

11 Pois velaquí, bendixo a miña casa, bendíxome a min, e ás mulleres da miña casa, e aos meus fillos, e ao meu pai, e aos meus parentes; si, bendixo a todos os do meu parentela, e a bendición do Señor descendeu sobre nós, de acordo coas palabras que falou.

12 Agora ben, cando Amulek houbo pronunciado estas palabras, o pobo comezou a asombrarse, vendo que había máis dunha testemuña que daba testemuño das cousas de que se lles acusaba, e tamén das cousas que habían de vir, de acordo co espírito de profecía que había neles.

13 Con todo, houbo algúns entre eles que pensaron interrogalos para que por medio das súas astutas tretas puidesen enredalos coas súas propias palabras, a fin de obter testemuño contra eles, con obxecto de entregalos aos seus xuíces para que fosen xulgados de acordo coa lei, e fosen executados ou encarcerados, segundo o crime que puidesen fraguar ou testemuñar en contra deles.

14 Agora ben, estes homes que buscaban o xeito de destruílos eran avogados que o pobo empregaba ou nomeaba para administrar a lei cando había procesos, ou sexa, cando se xulgaban os crimes do pobo ante os xuíces.

15 E estes avogados estaban versados en todos os artificios e astucia do pobo; e isto era para habilitalos a fin de que fosen destros na súa profesión.

16 E sucedeu que empezaron a interrogar a Amulek para así facer que se contradixese nas súas palabras, ou impugnar as palabras que falase.

17 Agora ben, non sabían que Amulek podía coñecer as súas intencións. Pero ocorreu que ao comezar a interrogalo, el percibiu os seus pensamentos, e díxolles: ¡Oh xeración malvada e perversa, vós, avogados e hipócritas, posto que estades pondo os cimentos do diaño!; porque estades armando asechanzas e trampas para enredar aos santos de Deus.

18 Estades tramando plans para pervertir as sendas dos xustos e traer a ira de Deus sobre as vosas cabezas, ata destruír por completo a este pobo.

19 Si, ben dixo Mosías, o noso último rei, cando estaba para entregar o reino ?non tendo a quen deixalo e mandando que este pobo gobernásese pola súa propia voz? si, ben dixo el que se chegaba o día en que a voz deste pobo escollese a iniquidade, é dicir, se chegaba a ocasión en que os deste pobo caesen en transgresión, acharíanse prestos para ser destruídos.

20 E agora dígovos que o Señor ben xulga as vosas iniquidades; ben proclama a este pobo pola voz dos seus anxos: Arrepentídevos, arrepentídevos, porque o reino dos ceos está cerca.

21 Si, ben anuncia pola voz dos seus anxos: Descenderei entre o meu pobo con equidad e xustiza nas miñas mans.

22 Si, e dígovos que se non fose polas oracións dos xustos que actualmente hai na terra, agora mesmo seriades visitados cunha destrución completa; con todo, non sería por un diluvio, como sucedeu coa xente nos días de Noé, senón sería polo fame, por pestilencia e pola espada.

23 Mais é polas oracións dos xustos que sodes preservados; agora pois, se refugades aos xustos de entre vós, entón o Señor non deterá a súa man, senón que na súa furiosa ira virá contra vós; entón seredes afligidos polo fame, por pestilencia, e pola espada; e o tempo pronto vén, a menos que vos arrepintades.

24 E sucedeu que os do pobo irritáronse aínda máis contra Amulek, e gritaron, dicindo: Este home vilipendia as nosas leis, que son xustas, e aos nosos sabios avogados que eliximos.

25 Pero Amulek estendeu a súa man e gritoulles con maior forza, dicindo: ¡Oh xeración malvada e perversa! Por que asiría Satanás tan fortemente os vosos corazóns? por que queredes sometervos a el para que vos domine, para cegar os vosos ollos ao grao de non querer entender, de acordo coa súa verdade, as palabras que se falan?

26 Pois velaquí, testifiquei en contra da vosa lei? É que non entendedes. Dicides que falei contra a vosa lei; mais non é así, senón que falei a favor da vosa lei, para a vosa condenación.

27 E velaquí, dígovos que a iniquidade dos vosos avogados e os vosos xuíces está empezando a establecer o fundamento da destrución deste pobo.

28 E aconteceu que cando Amulek houbo falado estas palabras, o pobo gritou en contra del, dicindo: Agora sabemos que este home é fillo do diaño, porque nos mentiu; pois ha vituperado a nosa lei. E agora di que non falou en contra dela.

29 E ademais, ha vituperado aos nosos avogados e aos nosos xuíces.

30 E sucedeu que os avogados inculcaron nos seus corazóns que se acordasen daquelas cousas contra el.

31 E había entre eles un cuxo nomee era Zeezrom. E era o principal acusador de Amulek e Alma, sendo un dos máis destros entre eles, pois tramitaba moitos asuntos entre os do pobo.

32 Agora ben, míraa destes avogados era o lucro; e lograban as súas ganancias segundo o seu emprego.

== Capítulo 11 ==
''Descríbese o sistema monetario dos nefitas-Amulek disputa con Zeezrom-Cristo non salvará ás persoas nos seus pecados-Soamente os que herden o reino dos ceos serán salvos-Todos os homes levantaranse en inmortalidade-Non hai morte logo da Resurrección. Aproximadamente 82 a.C.''

1 Agora ben, na lei de Mosías constaba que todo o que fose xuíz da lei, ou aqueles que fosen nomeados xuíces, habían de percibir o seu salario de acordo co tempo que empregasen en xulgar aos que lles levaban para ser xulgados.

2 Así que, se un home era debedor doutro, e non lle pagaba a débeda, dábase a queixa ao xuíz; e este exercía a súa autoridade e despachaba oficiais para que levasen ao debedor ante el; e el xulgaba ao home de acordo coa lei e a evidencia presentada en contra del; e así se obrigaba ao debedor a pagar o que debía, ou se lle desposuía do que tiña, ou se lle botaba de entre a xente por estafador e ladrón.

3 E o xuíz recibía os seus honorarios segundo o seu tempo: un senine de ouro por día, ou un senum de prata, que equivalía a un senine de ouro; e isto de acordo coa lei que se deu.

4 E estes son os nomes das diferentes moedas do seu ouro e da súa prata segundo o seu valor; e os nomes proveñen dos nefitas, porque non contaban segundo o modo dos xudeus que vivían en Xerusalén; nin medían como o facían os xudeus, senón que alteraran o seu modo de contar e medir, de acordo coa vontade e circunstancias do pobo en cada xeración, ata o goberno dos xuíces que foron establecidos polo rei Mosías.

5 Agora ben, o seu computación é a seguinte: Un senine de ouro, un seón de ouro, un shum de ouro e un limna de ouro;

6 un senum de prata, un amnor de prata, un ezrom de prata e un ontí de prata.

7 Un senum de prata equivalía a un senine de ouro, e o un ou o outro valía unha medida de cebada, e tamén unha medida de toda outra clase de gran.

8 Agora ben, o valor dun seón de ouro era o dobre do valor dun senine;

9 e o valor dun shum de ouro era o dobre do dun seón;

10 e un limna de ouro equivalía ao valor de todos.

11 E un amnor de prata valía dúas senumes;

12 e un ezrom de prata valía catro senumes;

13 e un ontí equivalía ao valor de todos.

14 Agora ben, este era o valor das cantidades menores do seu xeito de calcular:

15 Un xiblón era a metade dun senum; xa que logo, un xiblón valía media medida de cebada;

16 e un xiblum era a metade dun xiblón;

17 e un léah era a metade dun xiblum.

18 Estas, pois, eran as súas cantidades segundo o seu xeito de contar.

19 E un antión de ouro equivalía a tres xiblones.

20 Agora ben, era co único obxecto de lucrar, pois lles pagaban segundo os seus servizos, polo que incitaban á xente a motines e a toda clase de desordes e maldades, para ter máis traballo con obxecto de obter diñeiro, de acordo cos litixios que lles eran presentados; xa que logo, axitaron ao pobo contra Alma e Amulek.

21 E este Zeezrom empezou a interrogar a Amulek, dicindo: Responderasme a algunhas preguntas que vou facerche? E Zeezrom era un home destro nos artificios do diaño a fin de destruír o que era bo; polo que dixo a Amulek: Contestarasme as preguntas que che vou a facer?

22 E díxolle Amulek: Si, se vai de acordo co Espírito do Señor que hai en min; porque nada direi que sexa contrario ao Espírito do Señor. E díxolle Zeezrom: Velaquí seis ontíes de prata; dareichos todos se negas a existencia dun Ser Supremo.

23 Logo dixo Amulek: ¡Oh fillo do inferno! Por que me tentas? Ignoras ti que os xustos non ceden a tales tentacións?

24 Cres que non hai Deus? Eu dígoche: Non, ti sabes que hai un Deus, pero lle tes máis amor a ese lucro que a el.

25 E agora mentíchesme ante Deus. Ti dixéchesme: Velaquí, dareiche estes seis ontíes que son de gran valor, cando no teu corazón tiñas a intención de retelos; e só era o teu desexo que eu negase ao Deus verdadeiro e vivente, e así tiveses motivo para destruírme. Mais velaquí que por este gran mal recibirás a túa recompensa.

26 E Zeezrom díxolle: Dis ti que hai un Deus verdadeiro e vivente?

27 E dixo Amulek: Si, hai un Deus verdadeiro e vivente.

28 E Zeezrom dixo: Hai máis dun Deus?

29 E el respondeu: Non.

30 Logo Zeezrom díxolle outra vez: Como sabes estas cousas?

31 E el dixo: Un anxo manifestoumas.

32 E Zeezrom dixo outra vez: Quen é o que virá? É o Fillo de Deus?

33 E el díxolle: Si.

34 E Zeezrom novamente dixo: Salvará ao seu pobo nos seus pecados? E Amulek contestou e díxolle: Dígoche que non, porque lle é imposible negar a súa palabra.

35 Entón Zeezrom dixo ao pobo: Mirade que recordedes estas cousas; pois el dixo que non hai senón un Deus; no entanto, di que o Fillo de Deus virá, mais non salvará ao seu pobo, coma se tivese el a autoridade para mandar a Deus.

36 Logo Amulek díxolle de novo: Velaquí, ti mentiches; pois dis que falei coma se tivese a autoridade para mandar a Deus, porque dixen que non salvará ao seu pobo nos seus pecados.

37 E vólvoche a dicir que non pode salvalos nos seus pecados; porque eu non podo negar a súa palabra, e el dixo que ningunha cousa impura pode herdar o reino do ceo; xa que logo, como podedes ser salvos a menos que herdedes o reino dos ceos? Así que non podedes ser salvos nos vosos pecados.

38 Logo Zeezrom de novo díxolle: É o Fillo de Deus o mesmo Pai Eterno?

39 E díxolle Amulek: Si, el é o Pai Eterno mesmo do ceo e da terra, e de todas as cousas que neles hai; é o principio e o fin, o primeiro e o último;

40 e virá ao mundo para redimir ao seu pobo; e tomará sobre si as transgresiones daqueles que crean no seu nome; e estes son os que terán vida eterna, e a ninguén máis vén a salvación.

41 Xa que logo, os malvados permanecen coma se non se fixo ningunha redención, a menos que sexa o rompimiento das ligaduras da morte; pois velaquí, vén o día en que todos levantaranse dos mortos e comparecerán diante de Divos, e serán xulgados segundo as súas obras.

42 Agora ben, hai unha morte que se chama a morte temporal; e a morte de Cristo desatará as ligaduras desta morte temporal, de modo que todos levantaranse desta morte.

43 O espírito e o corpo serán reunidos outra vez na súa perfecta forma; os membros así como as conxunturas serán restaurados á súa propia forma, tal como achámonos agora; e seremos levados ante Deus, coñecendo tal como agora coñecemos, e teremos un vivo recordo de toda a nosa culpa.

44 Pois ben, esta restauración virá sobre todos, tanto vellos como novos, escravos así como libres, homes así como mulleres, malvados así como xustos; e non se perderá nin un só pelo da súa cabeza, senón que todo será restablecido á súa perfecta forma, ou no corpo, cal atópase agora, e serán levados a comparecer ante o tribunal de Cristo o Fillo, e Deus o Pai, e o Santo Espírito, que son un Eterno Deus, para ser xulgados segundo as súas obras, sexan boas ou malas.

45 Agora ben, velaquí, faleiche concernente á morte do corpo mortal e tamén acerca da resurrección do corpo mortal. Dígoche que este corpo terreal levántase como corpo inmortal, é dicir, da morte, si, da primeira morte a vida, de modo que non poden morrer xa máis; os seus espíritos uniranse aos seus corpos para non ser separados nunca máis; polo que esta unión tórnase espiritual e inmortal, para non volver ver corrupción.

46 Agora ben, cando Amulek houbo falado estas palabras, o pobo comezou a asombrarse en extremo outra vez, e Zeezrom empezou tamén a tremer. E así terminaron as palabras de Amulek, ou sexa, isto é todo o que escribín.

== Capítulo 12 ==
''Alma disputa con Zeezrom-Os misterios de Deus danse a coñecer unicamente aos fieis-Os homes son xulgados polos seus pensamentos, crenzas, palabras e obras-Os inicuos padecerán a morte espiritual-Esta vida terreal é un estado de probación-O plan de redención leva a efecto a Resurrección e, por medio da fe, a remisión dos pecados-Os que se arrepinten teñen dereito a reclamar a misericordia por medio do Fillo Unigénito. Aproximadamente 82 a.C.''
 
1 Entón Alma, notando que as palabras de Amulek calaran a Zeezrom, pois viu que Amulek sorprendeuno nas súas mentiras e ardides para destruílo, e vendo que Zeezrom, consciente da súa culpabilidade, empezaba a tremer, Alma abriu a súa boca e comezou a falarlle e a afirmar as palabras de Amulek, e a explicar as cousas, ou aclarar as Escrituras máis do que Amulek fixera.

2 E as palabras que Alma falou a Zeezrom oíunas a xente que se achaba ao redor; porque era grande a multitude, e deste xeito falou el:

3 Ben, Zeezrom, xa que se che sorprendeu nas túas mentiras e artificios, pois non soamente mentiches aos homes, senón que mentiches a Deus; porque velaquí, el coñece todos os teus pensamentos, e xa ves que os teus pensamentos sonnos manifestados polo seu Espírito;

4 e ves que sabemos que o teu plan era un plan sutilísimo, segundo a astucia do diaño, para mentir e enganar a este pobo, a fin de incitalo contra nós para que nos injuriaran e botasen fose.

5 E este foi un plan do teu adversario; e el exerceu o seu poder en ti. Agora quixese que recordases que o que a ti che digo, dígoo a todos.

6 E velaquí, dígovos a todos que isto foi unha trampa do adversario, a cal tendeu para entrampar a este pobo, a fin de suxeitarvos a el, para ligarvos coas súas cadeas e encadearvos á destrución sempiterna, segundo o poder do seu cativerio.

7 Agora ben, cando Alma houbo falado estas palabras, Zeezrom empezou a tremer excesivamente, porque máis e máis se convencía do poder de Deus; e tamén estaba convencido de que Alma e Amulek sabían del, pois se convenceu de que coñecían os pensamentos e intencións do seu corazón; porque lles era dado o poder para saber daquelas cousas de acordo co espírito de profecía.

8 E Zeezrom empezou a interrogalos solícitamente a fin de saber máis concernente ao reino de Deus. E dixo a Alma: Que significa isto que dixo Amulek, con respecto á resurrección dos mortos, que todos levantaranse dos mortos, xustos así como inxustos, e que serán levados para comparecer ante Deus para ser xulgados segundo as súas obras?

9 E Alma empezou a explicarlle estas cousas, dicindo: A moitos élles concedido coñecer os misterios de Deus; con todo, impónselles un mandamento estrito de que non han de dalos a coñecer senón de acordo con aquela porción da súa palabra que el concede aos fillos dos homes, conforme á atención e a dilixencia que lle renden.

10 E, xa que logo, o que endurece o seu corazón recibe a menor porción da palabra; e ao que non endurece o seu corazón élle dada a maior parte da palabra, ata que lle é concedido coñecer os misterios de Deus ao grao de coñecelos por completo.

11 E aos que endurecen os seus corazóns élles dada a menor porción da palabra, ata que nada saben concernente aos seus misterios; e entón o diaño lévaos cativos e os guía segundo a súa vontade ata a destrución. Isto é o que significan as cadeas do inferno.

12 E Amulek falou con claridade acerca da morte e de ser levantados desta existencia mortal a un estado de inmortalidade, e ser levados ante o tribunal de Deus para ser xulgados segundo as nosas obras.

13 Así que, se os nosos corazóns endurecéronse, si, se endurecemos os nosos corazóns contra a palabra, ao grao de que non se acha en nós, entón a nosa condición será terrible, porque seremos condenados.

14 Porque as nosas palabras condenarannos, si, todas as nosas obras condenarannos; non nos acharemos sen mancha, e os nosos pensamentos tamén nos condenarán. E nesta terrible condición non nos atreveremos a mirar ao noso Deus, senón que nos dariamos por felices se puidésemos mandar ás pedras e montañas que caesen sobre nós, para que nos escondesen da súa presenza.

15 Mais isto non pode ser; teremos que ir e presentarnos ante el na súa gloria, e no seu poder, e na súa forza, maxestade e dominio, e recoñecer, para a nosa eterna vergoña, que todos os seus xuízos son rectos; que el é xusto en todas as súas obras e que é misericordioso cos fillos dos homes, e que ten todo poder para salvar a todo home que crea no seu nome e dea froito digno de arrepentimento.

16 E agora ben, velaquí, dígovos que entón vén unha morte, si, unha segunda morte, a cal é unha morte espiritual; entón é cando aquel que morra nos seus pecados, en canto á morte temporal, padecerá tamén unha morte espiritual; si, morrerá en canto ás cousas que incumben á rectitud.

17 Entón é cando os seus tormentos serán como un lago de lume e xofre, cuxa chama ascende para sempre; entón é cando serán ligados a unha sempiterna destrución, segundo o poder e catividade de Satanás, pois el suxeitounos á súa vontade.

18 Dígovos que entón se acharán coma se non se fixo ningunha redención; porque non poden ser redimidos de acordo coa xustiza de Deus; e non poden morrer, dado que non hai máis corrupción.

19 E sucedeu que cando Alma houbo terminado de falar estas palabras, a xente empezou a asombrarse máis;

20 pero había un tal Antiona, o cal era un gobernante principal entre eles, que se adiantou e díxolle: Que é isto que dixeches de que o home resucitará dos mortos e será cambiado deste estado mortal ao inmortal, e que a alma nunca pode morrer?

21 Que significa a Escritura que di que Divos colocou querubines e unha espada acesa ao oriente do xardín de Edén, non fose que os nosos primeiros pais entrasen e comesen do froito da árbore da vida e vivisen para sempre? Vemos, pois, que ningunha posibilidade había de que vivisen para sempre.

22 Logo díxolle Alma: Isto é o que estaba a piques de explicar. Vemos que Adán caeu por comer do froito prohibido, segundo a palabra de Deus; e así vemos que pola súa caída, toda a humanidade chegou a ser pobo perdido e caído.

23 E velaquí, dígoche que de ser posible que Adán comese do froito da árbore da vida nesa ocasión, non habería morte, e a palabra resultaría nula, e colocaría a Deus no papel de embustero, porque el dixera: Se comeres, de certo morrerás.

24 E vemos que a morte vén sobre o xénero humano; si, a morte de que falou Amulek, que é a morte temporal; no entanto, concedéuselle un tempo ao home no cal puidese arrepentirse; así que esta vida chegou a ser un estado de probación; un tempo de preparación para presentarse ante Deus; un tempo de prepararse para ese estado sen fin do cal falamos, que vén logo da resurrección dos mortos.

25 Agora ben, se non fose polo plan de redención, que foi establecido desde a fundación do mundo, non habería resurrección dos mortos; mais se instituyó un plan de redención que levará a efecto a resurrección dos mortos, da cal falouse.

26 E velaquí, se os nosos primeiros pais puidesen participar da árbore da vida, serían miserables para sempre, non tendo un estado preparatorio; e deste xeito, o plan de redención frustrouse, e a palabra de Deus quedase nula e sen efecto.

27 Mais velaquí, non foi así, así a todo decretouse que os homes morresen; e logo da morte deben presentarse para ser xulgados, si, ese mesmo xuízo de que falamos, que é o fin.

28 E despois que Divos houbo disposto que estas cousas sobreviñesen aos homes, velaquí, viu entón que era necesario que estes soubesen acerca das cousas que el dispuxera para eles;

29 xa que logo, enviou anxos para conversar con eles, os cales fixeron que os homes contemplasen a gloria de Deus.

30 E de alí en diante empezaron os homes a invocar o seu nome; xa que logo, Deus conversou con eles e fíxolles saber do plan de redención que se preparou desde a fundación do mundo; e isto el manifestoulles segundo a súa fe e arrepentimento e as súas obras santas.

31 Xa que logo, deu mandamentos aos homes, habendo estes transgredido previamente os primeiros mandamentos concernentes ás cousas que eran temporais, chegando a ser como deuses, discerniendo o ben do mal, colocándose, ou sendo colocados, en condicións de actuar segundo a súa vontade e pracer, xa para facer o mal, xa para facer o ben;

32 xa que logo, logo de haberlles dado a coñecer o plan de redención, Divos deulles mandamentos de non cometer iniquidade, o castigo do cal sería unha segunda morte, que era unha morte eterna respecto das cousas pertencentes á rectitud; porque nestes o plan de redención non tería poder, pois de acordo coa suprema bondade de Deus, as obras da xustiza non podían ser destruídas.

33 Pero Deus chamou aos homes, no nome do seu Fillo (pois este era o plan de redención que se estableceu), dicindo: Se vos arrepentides e non endurecedes os vosos corazóns, entón terei misericordia de vós por medio do meu Fillo Unigénito;

34 xa que logo, o que se arrepinta, e non endureza o seu corazón, terá dereito a reclamar a misericordia, por medio do meu Fillo Unigénito, para a remisión dos seus pecados; e eles entrarán no meu descanso.

35 E o que endurecer o seu corazón, e cometer iniquidade, velaquí, xuro na miña ira que non entrará no meu descanso.

36 E agora ben, irmáns meus, velaquí, dígovos que se endurecedes os vosos corazóns, non entraredes no descanso do Señor; xa que logo, a vosa iniquidade provócao a que el envíe a súa ira sobre vós como na primeira provocación, si, segundo a súa palabra na última provocación como tamén na primeira, para a eterna destrución das vosas almas; xa que logo, segundo a súa palabra, para a última morte, así como a primeira.

37 Así pois, irmáns meus, xa que sabemos estas cousas, e son verdadeiras, arrepintámonos e non endurezamos os nosos corazóns para non provocar ao Señor o noso Deus a que faga descender a súa ira sobre nós nestes, os seus segundos mandamentos que nos deu; mais entremos no descanso de Deus, que está preparado segundo a súa palabra.

== Capítulo 13 ==
''Os homes son chamados a ser sumos sacerdotes por causa da súa gran fe e boas obras-Deben ensinar os mandamentos-Mediante a rectitud son santificados e entran no repouso do Señor-Melquisedec foi un destes-Anxos declaran alegres novas por todas partes-Revelarán a realidade da vinda de Cristo. Aproximadamente 82 a.C.''

1 E ademais, irmáns meus, quixese dirixir os vosos pensamentos cara á época en que o Señor Deus deu estes mandamentos aos seus fillos; e quixese que vos acordásedes de que o Señor Deus ordenou sacerdotes, segundo a súa santa orde, que era segundo a orde do seu Fillo, para ensinar estas cousas ao pobo.

2 E eses sacerdotes foron ordenados segundo a orde do seu Fillo, dun xeito que faría saber ao pobo o modo de esperar anhelosamente ao seu Fillo para recibir a redención.

3 E esta é o xeito conforme á cal foron ordenados, habendo sido chamados e preparados desde a fundación do mundo de acordo coa presciencia de Deus, por causa da súa fe excepcional e boas obras, habéndoselles concedido primeiramente escoller o ben ou o mal; polo que, habendo escollido o ben e exercido unha fe sumamente grande, son chamados cun santo chamamento, si, con ese santo chamamento que, cunha redención preparatoria e de conformidade con ela, dispúxose para tales seres.

4 E así, por motivo da súa fe, foron chamados a este santo chamamento, mentres que outros rexeitaban o Espírito de Deus por mor da dureza dos seus corazóns e a ceguedad da súa mente, cando de non ser por isto, puidesen ter tan grande privilexio como os seus irmáns.

5 Ou nunha palabra, ao principio achábanse na mesma posición que os seus irmáns; así se preparou este santo chamamento desde a fundación do mundo para aqueles que non endurecesen os seus corazóns, facéndose na expiación e por medio da expiación do Fillo Unigénito, que foi preparado;

6 e así son chamados mediante este santo chamamento e ordenados ao sumo sacerdocio da santa orde de Deus, para ensinar os seus mandamentos aos fillos dos homes, para que tamén entren no seu repouso;

7 leste sumo sacerdocio era segundo a orde do seu Fillo, o cal orde existía desde a fundación do mundo, ou noutras palabras, é sen principio de días nin fin de anos, preparado de eternidade en eternidade, segundo a súa presciencia de todas as cousas;

8 agora ben, deste xeito ordenábanos: Eran chamados cun santo chamamento, e ordenados cunha santa ordenanza, e tomaban sobre si o sumo sacerdocio da santa orde; e este chamamento, ordenanza e sumo sacerdocio non teñen principio nin fin;

9 xa que logo, chegan a ser sumos sacerdotes para sempre, segundo a orde do Fillo, o Unigénito do Pai, o cal non ten principio de días nin fin de anos, e é cheo de graza, equidad e verdade. E así é. Amén.

10 Pois como dicía respecto á santa orde, ou sexa, este sumo sacerdocio, houbo moitos que foron ordenados e chegaron a ser sumos sacerdotes de Deus; e foi por motivo da súa fe excepcional e arrepentimento, e o seu rectitud ante Deus, porque preferiron arrepentirse e obrar rectamente máis ben que perecer;

11 xa que logo, foron chamados segundo esta santa orde, e foron santificados, e os seus vestidos foron blanqueados mediante o sangue do Cordeiro.

12 Agora ben, eles, logo de ser santificados polo Espírito Santo, habendo sido blanqueados os seus vestidos, atopándose puros e sen mancha ante Deus, non podían ver o pecado senón con repugnancia; e houbo moitos, moitísimos, que foron purificados e entraron no repouso do Señor o seu Deus.

13 E agora ben, irmáns meus, quixese que vos humillásedes ante Deus e désedes froitos dignos de arrepentimento, para que tamén podades entrar nese repouso.

14 Si, humilládevos así como o pobo nos días de Melquisedec, quen tamén foi un sumo sacerdote segundo este mesmo orde de que falei, que tamén tomou sobre si o sumo sacerdocio para sempre.

15 E foi a este mesmo Melquisedec a quen Abraham pagou diezmos; si, aínda o noso pai Abraham pagou como diezmo unha décima parte de todo o que posuía.

16 E estas ordenanzas conferíanse segundo este xeito, para que por ese medio o pobo esperase anhelosamente ao Fillo de Deus, xa que era un símbolo da súa orde, é dicir, era a súa orde, e isto para esperar anhelosamente del a remisión dos seus pecados a fin de entrar no repouso do Señor.

17 Pois ben, este Melquisedec era rei da terra de Salem; e o seu pobo aumentara na iniquidade e abominacións; si, extraviáronse todos; entregáronse a todo xénero de iniquidades;

18 pero Melquisedec, habendo exercido unha fe poderosa, e recibido o oficio do sumo sacerdocio segundo a santa orde de Deus, predicou o arrepentimento ao seu pobo. E velaquí, arrepentíronse; e Melquisedec estableceu a paz na terra durante os seus días; xa que logo, foi chamado o príncipe de paz, pois era rei de Salem; e reinou baixo o seu pai.

19 Houbo moitos antes que el, e tamén houbo moitos despois, mais ningún foi maior que el; xa que logo, fixeron del mención máis particular. 
20 Ben, non necesito detallar o asunto; o que dixen pode ser suficiente. Velaquí, tedes as Escrituras por diante, e se queredes tergiversarlas, será para a vosa destrución.

21 E ocorreu que cando lles dixo estas palabras, Alma estendeu a súa man cara a eles e clamou con voz potente, dicindo: Agora é o momento de arrepentirse, porque o día da salvación achégase;

22 si, e pola boca de anxos a voz do Señor declárao a todas as nacións; si, declárao para que reciban alegres novas de gran gozo; si, e proclama estas alegres novas entre todo o seu pobo; si, aínda a aqueles que se achan esparexidos sobre a superficie da terra; xa que logo, chegaron ata nós.

23 E sonnos manifestadas en termos claros para que entendamos, de modo que non erremos; e faise así porque somos peregrinos nunha terra estraña; xa que logo, somos altamente favorecidos, porque nos foron declaradas estas alegres novas en todas partes da nosa viña.

24 Porque velaquí, anxos estanas declarando a moitos na nosa terra neste tempo, e isto con obxecto de preparar o corazón dos fillos dos homes para recibir a súa palabra ao tempo da súa vinda na súa gloria.

25 E agora soamente esperamos oír as alegres novas da súa vinda que nos serán declaradas pola boca de anxos; porque o tempo vén, e non sabemos cuán pronto será. Quixese Divos que fose nos meus días; pero sexa máis tarde ou máis cedo, niso me regocijaré.

26 E pola boca de anxos farase saber a homes xustos e santos, ao tempo da súa vinda, para que se cumpran as palabras dos nosos pais, de conformidade co que falaron concernente a el, que foi de acordo co espírito de profecía que había neles.

27 E agora ben, irmáns meus, desexo desde o máis íntimo do meu corazón, si, con gran angustia, aínda ata a dor, que escoitedes as miñas palabras, e refuguedes os vosos pecados, e non demoredes o día do voso arrepentimento;

28 senón que vos humilledes ante o Señor, e invoquedes o seu santo nome, e veledes e oréis incesantemente, para que non sexades tentados máis do que podades resistir, e así sexades guiados polo Santo Espírito, volvéndovos humildes, mansos, sumisos, pacientes, cheos de amor e de toda longanimidad;

29 tendo fe no Señor; tendo a esperanza de que recibiredes a vida eterna; sempre tendo o amor de Deus nos vosos corazóns para que no postrer día sexades enaltecidos e entredes no seu repouso.

30 E o Señor concédavos o arrepentimento para que non provoquedes a súa ira sobre vós, para que non sexades atados coas cadeas do inferno, para que non sufrades a segunda morte.

31 E Alma falou moitas outras palabras ao pobo, as cales non están escritas neste libro.

== Capítulo 14 ==
''Alma e Amulek son encarcerados e golpeados-Os crentes e as súas Santas Escrituras son botados ao lume-O Señor recibe a estes mártires en gloria-Os muros do cárcere pártense e caen-Alma e Amulek son liberados, e os seus perseguidores son mortos. Aproximadamente 82-81 a.C.''

1 E sucedeu que despois que Alma concluíu de falar aos do pobo, moitos deles creron nas súas palabras, e empezaron a arrepentirse e a escudriñar as Escrituras.

2 Pero a maior parte deles desexaban destruír a Alma e a Amulek, porque estaban irritados con Alma por mor da claridade das súas palabras a Zeezrom; e tamén dicían que Amulek mentiulles, e había vituperado a súa lei, e tamén aos seus avogados e xuíces.

3 E tamén estaban enojados con Alma e Amulek; e porque testificaran tan claramente contra as súas maldades, procuraban desfacerse deles secretamente.

4 Mais aconteceu que non o fixeron, senón que os tomaron e atáronos con fortes cordas, e leváronos ante o xuíz superior da terra. 

5 E presentouse o pobo e testificou contra eles, declarando que habían vituperado a lei, así como aos seus avogados e xuíces da terra, e a toda a xente que había na terra; e que tamén testificaran que non había senón un Deus, e que ía enviar ao seu Fillo entre os homes, pero que este non os salvaría; e moitas outras cousas semellantes testificou a xente contra Alma e Amulek. E isto fíxose ante o xuíz superior da terra.

6 E aconteceu que Zeezrom achábase asombrado das palabras que se falaron; e sabía tamén acerca da ceguedad da mente que el causara entre o pobo coas súas palabras mentireiras; e a súa alma empezou a sentirse atormentada pola conciencia da súa propia culpa; si, empezaron a rodealo as dores do inferno.

7 E sucedeu que empezou a clamar ao pobo, dicindo: Velaquí, eu son culpable, e estes homes son sen mancha ante Deus. E empezou a avogar por eles desde ese momento, mais o pobo o escarneció dicindo: Estás ti tamén posuído do diaño? E chuspiron sobre el e botárono de entre eles; e tamén a todos os que crían nas palabras que Alma e Amulek faláronlles; e botáronos fóra, e enviaron homes para que os apedrearan. 

8 E xuntaron ás súas esposas e fillos, e mandaron botar ao lume a todo aquel que cría, ou ao que se lle ensinou a crer na palabra de Deus; e tamén trouxeron os seus anais, que contiñan as Santas Escrituras, e arroxáronos tamén ao lume para ser queimados e destruídos por lume. 

9 E ocorreu que tomaron a Alma e Amulek e leváronos ao lugar do martirio para que presenciasen a destrución dos que eran consumidos polo lume.

10 E cando Amulek viu as dores das mulleres e os nenos que se consumían na fogueira, se condolió tamén, e dixo a Alma: Como podemos presenciar esta horrible escena? Estendamos, pois, as nosas mans e exerzamos o poder de Deus que está en nós, e salvémoslos das chamas.

11 Mais díxolle Alma: O Espírito impídeme estender a man; pois velaquí, o Señor recíbeos para si mesmo en gloria; e el permite que o pobo fágalles isto, segundo a dureza dos seus corazóns, para que os xuízos que na súa ira envíe sobre eles sexan xustos; e o sangue do inocente será un testemuño na súa contra, si, e clamará fortemente contra eles no postrer día.

12 Entón Amulek dixo a Alma: Velaquí, quizá nos queimen a nós tamén.

13 E Alma dixo: Fágase segundo a vontade do Señor. Mais velaquí, a nosa obra non se cumpriu; xa que logo, non nos queimarán.

14 E aconteceu que cando se consumiron os corpos dos que foran botados ao lume, como tamén os anais que arroxaran xunto con eles, o xuíz superior da terra veu e púxose diante de Alma e Amulek, estando eles atados, e golpeounos nas fazulas coa man, e díxolles: Logo do que vistes, predicaredes outra vez aos deste pobo que serán arroxados nun lago de lume e xofre?

15 Velaquí, xa vedes que non tivestes poder para salvar aos que foran arroxados ao lume; nin tampouco os salvou Divos porque eran da vosa fe. E o xuíz golpeounos outra vez nas fazulas, e preguntoulles: Que dicides en favor de vós mesmos?

16 E este xuíz era da orde e a fe de Nehor, aquel que matou a Gedeón.

17 E aconteceu que nin Alma nin Amulek contestáronlle; e losqueounos outra vez, e entregounos aos oficiais para que os botasen no cárcere.

18 E cando habían estado tres días na prisión, viñeron moitos avogados, e xuíces, e sacerdotes, e mestres, que eran da fe de Nehor; e entraron no cárcere para velos, e preguntáronlles en canto a moitas palabras; mais non lles contestaron nada.

19 E aconteceu que o xuíz púxose diante deles e díxolles: Por que non respondedes ás palabras deste pobo? Ignorades que teño poder para botarvos nas chamas? E mandoulles que falasen; mais eles non lle contestaron nada.

20 E sucedeu que se retiraron e fóronse, mais volveron ao día seguinte; e o xuíz golpeou a Alma e a Amulek de novo nas fazulas. E moitos tamén avanzaron e golpeáronos, dicindo: Porédesvos outra vez a xulgar a este pobo e a condenar a nosa lei? Se tedes tan grande poder, por que non vos libertáis a vós mesmos?

21 E dixéronlles moitas cousas semellantes, crujiendo os dentes, e chuspindo sobre eles, e dicindo: Como nos veremos cando sexamos condenados?

22 E moitas cousas semellantes, si, toda sorte de cousas parecidas dixéronlles; e así se burlaron deles por moitos días. E priváronos de alimento para que padecesen fame, e de auga para que tivesen sede; e tamén lles quitaron a roupa para que estivesen espidos; e así estaban atados con fortes cordas, e encerrados no cárcere.

23 E aconteceu, logo de padecer así por moitos días (e foi o duodécimo día do décimo mes, do décimo ano do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi), que o xuíz superior da terra de Ammoníah, e moitos dos seus mestres e avogados, foron á prisión onde Alma e Amulek achábanse atados con cordas.

24 E chegou ante eles o xuíz superior e golpeounos novamente, e díxolles: Se tedes o poder de Deus, librádevos destas ligaduras, e entón creremos que o Señor destruirá a este pobo segundo as vosas palabras.

25 E sucedeu que todos avanzaron e golpeáronos, dicíndolles as mesmas palabras, aínda ata o último; e cando este lles falou, o poder de Deus descendeu sobre Alma e Amulek, e levantáronse e puxéronse de pé.

26 E Alma clamou, dicindo: Canto tempo, oh Señor, sufriremos estas grandes aflicións? ¡Oh Señor!, fortalécenos segundo a nosa fe que está en Cristo ata ter o poder para librarnos. E romperon as cordas coas que estaban atados; e cando os do pobo viron isto, empezaron a fuxir, porque o temor á destrución caeu sobre eles.

27 E aconteceu que o seu temor foi tan grande que caeron ao chan e non chegaron á porta que conducía fóra da prisión; e a terra estremeceuse fortemente, e os muros do cárcere partíronse en dous e caeron ao chan; e ao caer mataron ao xuíz superior e aos avogados e sacerdotes e mestres que golpearan a Alma e a Amulek.

28 E Alma e Amulek saíron da prisión, e non sufriron dano, porque o Señor concedeulles poder segundo a súa fe que estaba en Cristo. E saíron logo do cárcere; e foron soltados dos seus ligaduras; e a prisión caera a terra, e todos os que estaban dentro das súas paredes morreron, menos Alma e Amulek; e estes dirixíronse logo á cidade.

29 E os do pobo, habendo oído un gran estrondo, chegaron correndo en multitudes para saber a causa; e cando viron saír a Alma e Amulek da prisión, e que os muros desta caeran, apoderouse deles un pavor inmenso, e fuxiron da presenza de Alma e Amulek, así como unha cabra coa súa cría foxe de dous leóns; e así fuxiron eles da presenza de Alma e Amulek.

== Capítulo 15 ==
''Alma e Amulek van a Sidom e establecen unha igrexa-Alma sa a Zeezrom, o cal únese á Igrexa-Moitos son bautizados, e a Igrexa prospera-Alma e Amulek parten para Zarahemla. Aproximadamente 81 a.C.''

1 E sucedeu que se mandou a Alma e Amulek que saísen daquela cidade; e partiron e chegaron á terra de Sidom; e velaquí, nese lugar acharon a todos os que saíran da terra de Ammoníah, os cales foran expulsados e apedreados porque creron nas palabras de Alma.

2 E relatáronlles todo o que fora das súas esposas e fillos, e tamén concernente a eles e ao poder que os librou.

3 E tamén Zeezrom xacía enfermo en Sidom, cunha febre ardente causada polas grandes tribulaciones mentais que as súas iniquidades ocasionáronlle; porque cría que Alma e Amulek xa non existían, e que foran mortos por mor da iniquidade del. E este gran pecado, cos seus moitos outros pecados, tanto lle atormentaban a súa mente, que se agravou e non achaba alivio; xa que logo, empezou a consumilo unha febre abrasadora.

4 Mais cando oíu que Alma e Amulek achábanse na terra de Sidom, o seu corazón empezou a animarse, e inmediatamente envioulles unha mensaxe, rogando que fosen velo.

5 E sucedeu que eles foron inmediatamente, en atención á mensaxe que lles enviou; e entraron na casa de Zeezrom; e achárono en cama, enfermo e moi grave dunha febre ardente; e tamén a súa mente estaba sumamente afligida por causa das súas iniquidades; e ao velos estendeulles a man, e suplicoulles que o sanaran.

6 E aconteceu que Alma lle dixo, tomándoo da man: Cres no poder de Cristo para salvar?

7 E el respondeu e dixo: Si, creo todas as palabras que ensinaches.

8 E dixo Alma: Se cres na redención de Cristo, ti podes ser sanado.

9 E el dixo: Si, eu creo segundo as túas palabras.

10 Entón Alma clamou ao Señor, dicindo: ¡Oh Señor Deus noso, ten misericordia deste home e sánalo segundo a súa fe que está en Cristo!

11 E cando Alma houbo dito estas palabras, Zeezrom dun salto púxose de pé e empezou a andar; e isto causou un gran asombro entre todo o pobo, e a noticia diso estendeuse por toda a terra de Sidom.

12 E Alma bautizou a Zeezrom no Señor; e desde entón empezou Zeezrom a predicar ao pobo.

13 E Alma estableceu unha igrexa na terra de Sidom, e consagrou sacerdotes e mestres na terra para que bautizasen no Señor a todos os que desexasen bautizarse.

14 E aconteceu que houbo moitos; porque chegaron en grupos de toda a comarca ao redor de Sidom, e foron bautizados.

15 Mais en canto aos habitantes que se achaban na terra de Ammoníah, continuaron sendo unha xente de corazón empedernido e dura cerviz; e non se arrepentiron dos seus pecados, pois atribuían ao diaño todo o poder de Alma e Amulek; porque eran da fe de Nehor, e non crían no arrepentimento dos seus pecados.

16 E sucedeu que Alma e Amulek ?e Amulek abandonara todo o seu ouro, a súa prata e os seus obxectos preciosos que se achaban na terra de Ammoníah, pola palabra de Deus; e fora rexeitado polos que antes eran os seus amigos, e tamén polo seu pai e os seus parentes.

17 Xa que logo, despois que Alma houbo establecido a igrexa en Sidom, vendo un gran cambio, si, vendo que o pobo refreara o orgullo dos seus corazóns e que empezara a humillarse ante Deus, e a reunirse nos seus santuarios para adorar a Deus ante o altar, velando e orando sen cesar que fosen librados de Satanás, e da morte e da destrución?

18 pois como dixen, habendo visto Alma todas estas cousas, tomou consigo a Amulek e dirixiuse á terra de Zarahemla, e levouno á súa propia casa, e atendeuno nas súas tribulaciones e fortaleceuno no Señor.

19 E así terminou o ano décimo do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

== Capítulo 16 ==
''Os lamanitas destrúen á xente de Ammoníah-Zoram dirixe aos nefitas ao triunfo sobre os lamanitas-Alma, Amulek e moitos outros predican a palabra-Ensinan que, logo da súa resurrección, Cristo aparecerase aos nefitas. Aproximadamente 81-77 a.C.''

1 E sucedeu que no ano undécimo do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, o día cinco do segundo mes ?habendo existido moita paz na terra de Zarahemla, pois non houbera guerras nin contencións por determinado número de anos, aínda ata o quinto día do segundo mes do ano undécimo? resoou por todo o país o berro de guerra.

2 Porque velaquí, os exércitos dos lamanitas pasaran as fronteiras do país, polo lado do deserto, si, ata a cidade de Ammoníah, e empezaron a matar á xente e a destruír a cidade.

3 E aconteceu que antes que os nefitas puidesen levantar un exército suficiente para rexeitalos do país, xa destruíran á xente que se achaba na cidade de Ammoníah, como tamén a algúns nas fronteiras da terra de Noé, e a outros os levaron cativos ao deserto.

4 E sucedeu que os nefitas desexaban rescatar aos que foran levados cativos ao deserto.

5 Xa que logo, aquel que fora nomeado capitán en xefe dos exércitos dos nefitas (e chamábase Zoram, e tiña dous fillos, Lehi e Aha), sabendo el e os seus dous fillos que Alma era o sumo sacerdote da igrexa, e habendo oído que tiña o espírito de profecía, dirixíronse a el e desexaron saber del onde quería o Señor que fosen no deserto en busca dos seus irmáns que os lamanitas leváronse cativos.

6 E ocorreu que Alma preguntou ao Señor concernente ao asunto. E Alma volveu e díxolles: Velaquí, os lamanitas cruzarán o río Sidón na terra deserta do sur, ben lonxe, máis aló das fronteiras da terra de Manti. E velaquí, alí atoparédelos, ao leste do río Sidón, e alí o Señor entregaravos aos vosos irmáns que os lamanitas levaron cativos.

7 E sucedeu que Zoram e os seus fillos cruzaron o río Sidón cos seus exércitos e marcharon máis aló das fronteiras de Manti, na terra deserta do sur que quedaba ao leste do río Sidón.

8 E embistieron aos exércitos dos lamanitas, e os lamanitas foron esparexidos e botados ao deserto; e rescataron aos seus irmáns que os lamanitas leváronse, e non se perdeu nin un só dos cativos. E os seus irmáns leváronos para que posuísen as súas propias terras.

9 E así terminou o ano undécimo dos xuíces, e os lamanitas foran botados do país, e o pobo de Ammoníah fora destruído; si, toda alma vivente dos ammoniahitas fora destruída, e tamén a súa gran cidade, a cal dicían que Divos non podía destruír por mor da súa grandeza.

10 Mais velaquí que nun só día quedou abatida; e os cans e as bestas feroces do deserto esnaquizaron os cadáveres.

11 Con todo, logo de moitos días amontoáronse os seus cadáveres sobre a face da terra, e cubríronos superficialmente. E tan grande era a hediondez, que por moitos anos a xente non foi a tomar posesión da terra de Ammoníah. E chamárona a Desolación dos Nehores; porque eran da fe de Nehor os que pereceron; e as súas terras quedaron abatidas.

12 E os lamanitas non volveron á guerra contra os nefitas ata o ano décimo cuarto do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi. E así, durante tres anos, o pobo de Nefi gozou de continua paz en toda a terra.

13 E Alma e Amulek saíron a predicar o arrepentimento ao pobo nos seus templos, e nos seus santuarios, e tamén nas súas sinagogas, as cales construíronse ao xeito dos xudeus.

14 E comunicaban a palabra de Deus sen cesar a cantos querían oílos, e non facían acepción de persoas.

15 E así saíron Alma, Amulek e tamén moitos outros que foran elixidos para a obra, a predicar a palabra en todo o país. E xeneralizouse o establecemento da igrexa por toda a comarca, en toda a rexión circunvecina, entre todo o pobo dos nefitas.

16 E non había desigualdade entre eles; e o Señor derramou o seu Espírito sobre toda a face da terra a fin de preparar a mente dos fillos dos homes, ou sexa, preparar os seus corazóns para recibir a palabra que se ensinaría entre eles no día da súa vinda,

17 a fin de que non se endurecesen contra a palabra, para que non fosen incrédulos e procedesen á destrución; senón que recibisen a palabra con gozo, e que, como rama, fosen injertados na verdadeira vide para que entrasen no repouso do Señor o seu Deus.

18 E os sacerdotes que saíron entre a xente predicaron contra toda mentira, e enganos, e envexas, e contendas, e malicia e vituperios; e o furto, o roubo, o pillaje, o asasinato, a comisión de adulterio, e todo xénero de luxuria, proclamando que tales cousas non debían existir;

19 declarando as cousas que pronto habían de acontecer; si, proclamando a avenida do Fillo de Deus, os seus padecimientos e morte, e tamén a resurrección dos mortos.

20 E moitos do pobo preguntaron achega do lugar onde o Fillo de Deus había de vir; e ensinóuselles que se aparecería a eles logo da súa resurrección; e o pobo oíu isto con gran gozo e alegría.

21 E despois que a igrexa quedou establecida por toda a terra ?habéndose logrado a vitoria sobre o diaño, e predicándose a palabra de Deus na súa pureza en toda a terra e derramando o Señor as súas bendicións sobre a xente? así terminou o ano décimo cuarto do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi. 

Unha relación dos fillos de Mosías, que renunciaron aos seus dereitos ao reino pola palabra de Deus e subiron á terra de Nefi para predicar aos lamanitas; os seus padecimientos e liberación, segundo os anais de Alma.

Comprende os capítulos 17 ao 27 inclusive.

== Capítulo 17 ==
''Os fillos de Mosías teñen o espírito de profecía e de revelación-Cada cal vai polo seu propio camiño para declarar a palabra aos lamanitas-Ammón vai á terra de Ismael e faise servo do rei Lamoni-Ammón salva os rabaños do rei e mata aos inimigos deste xunto ás augas de Sebús. Versículos 1-3, aprox. 77 a.C.; versículo 4, aprox. 91?77 a.C.; e versículos 5-39, aprox. 91 a.C.''

1 E aconteceu que mentres Alma ía viaxando cara ao sur, da terra de Gedeón á terra de Manti, velaquí, para asombro seu, atopou aos fillos de Mosías que viaxaban cara á terra de Zarahemla.

2 Estes fillos de Mosías estaban con Alma na ocasión en que o anxo aparecéuselle por primeira vez; xa que logo, Alma alegrouse moitísimo de ver aos seus irmáns; e o que aumentou máis o seu gozo foi que aínda eran os seus irmáns no Señor; si, e fortalecéronse no coñecemento da verdade; porque eran homes de san entendemento, e habían escudriñado diligentemente as Escrituras para coñecer a palabra de Deus.

3 Mais isto non é todo; dedicáronse a moita oración e xaxún; xa que logo, tiñan o espírito de profecía e o espírito de revelación, e cando ensinaban, facíano con poder e autoridade de Deus.

4 E habían estado ensinando a palabra de Deus entre os lamanitas polo espazo de catorce anos, e lograran moito éxito en traer a moitos ao coñecemento da verdade; si, polo poder das súas palabras moitos foron traídos ante o altar de Deus para invocar o seu nome e confesar os seus pecados ante el.

5 E estas son as circunstancias que os acompañaron nas súas viaxes, pois pasaron moitas aflicións; padeceron moito, tanto corporal como mentalmente, tal como fame, sede, fatiga e tamén se esforzaron moito no espírito.

6 Agora ben, estes foron as súas viaxes: Despedíronse do seu pai Mosías no primeiro ano dos xuíces, logo de haber rehusado o reino que o seu pai desexaba conferirlles, e que tamén era a vontade do pobo;

7 no entanto, partiron da terra de Zarahemla, e levaron as súas espadas, e as súas lanzas, os seus arcos, as súas frechas e as súas fondas; e fixeron isto para proverse de alimento mentres estivesen no deserto.

8 E así partiron para o deserto, co seu grupo que escolleran, para subir á terra de Nefi a predicar a palabra de Deus aos lamanitas.

9 E sucedeu que viaxaron moitos días polo deserto, e ayunaron e oraron moito para que o Señor concedese que unha porción do seu Espírito acompañáseos e estivese con eles, a fin de que fosen un instrumento nas mans de Deus para levar aos seus irmáns, os lamanitas, se posible fose, ao coñecemento da verdade, ao coñecemento da depravación das tradicións dos seus pais, as cales non eran correctas.

10 E sucedeu que o Señor visitounos co seu Espírito, e díxolles: Sede consolados; e foron consolados.

11 E díxolles tamén o Señor: Ide entre os lamanitas, os vosos irmáns, e establecede a miña palabra; emporiso seredes pacientes nas congojas e aflicións, para que lles déis bos exemplos en min; e fareivos instrumentos nas miñas mans, para a salvación de moitas almas.

12 E aconteceu que se animaron os corazóns dos fillos de Mosías, así como os que estaban con eles, para ir aos lamanitas a declararlles a palabra de Deus.

13 E sucedeu que cando houberon chegado ás fronteiras da terra dos lamanitas, separáronse uns doutros, confiando no Señor en que se volverían a reunir ao fin da súa colleita; porque crían que a obra que emprenderan era grande.

14 E certamente era grande, porque emprenderan a predicación da palabra de Deus a un pobo salvaxe, empedernido e feroz; un pobo que se deleitaba en asasinar aos nefitas, e en roubarlles e desposuílos; e tiñan o corazón posto nas riquezas, ou sexa, no ouro, e a prata e as pedras preciosas; si, ademais, procuraban posesionarse destas cousas asasinando e desposuíndo, para non ter que traballar por elas coas súas propias mans.

15 De modo que eran un pobo moi indolente; moitos deles adoraban ídolos, e a maldición de Deus caera sobre eles por mor das tradicións dos seus pais; con todo, as promesas do Señor estendíanse a eles mediante as condicións do arrepentimento.

16 Por esta causa, pois, foi que os fillos de Mosías emprenderan a obra, para que quizá os conducisen ao arrepentimento; para que talvez trouxésenos ao coñecemento do plan de redención.

17 De maneira que se separaron uns doutros, e foron entre eles, cada un a soas, segundo a palabra e poder de Deus que lle era concedido.

18 Agora ben, sendo Ammón o principal entre eles, ou máis ben el lles ministraba, separouse deles logo de habelos bendicido segundo as súas varias circunstancias, habéndolles comunicado a palabra de Deus, ou ministrado a eles antes da súa partida; e así iniciaron as súas respectivas viaxes polo país.

19 E Ammón foi á terra de Ismael, que así se chamaba polos fillos de Ismael, os cales tamén facer lamanitas.

20 E ao entrar Ammón na terra de Ismael, os lamanitas tomárono e atárono como afacían atar a todos os nefitas que caían nas súas mans e levalos ante o rei; e así se deixaba ao gusto do rei matalos, ou retelos no cativerio, ou botalos no cárcere, ou desterralos, segundo a súa vontade e pracer.

21 E así Ammón foi levado ante o rei que gobernaba na terra de Ismael; e chamábase Lamoni, e era descendente de Ismael.

22 E o rei preguntou a Ammón se era o seu desexo vivir nesa terra entre os lamanitas, ou sexa, entre o pobo do rei.

23 E díxolle Ammón: Si; desexo morar entre este pobo por algún tempo; si, e quizá ata o día que morra.

24 E sucedeu que o rei Lamoni quedou moi compracido con Ammón, e fixo que lle soltasen as ligaduras; e quería que el tomase por esposa a unha das súas fillas.

25 Mais díxolle Ammón: Non, senón serei o teu servo. Xa que logo, Ammón fíxose servo do rei Lamoni. E sucedeu que o puxeron con outros servos para que coidase os rabaños de Lamoni, segundo o costume dos lamanitas.

26 E logo de estar tres días ao servizo do rei, mentres ía cos servos lamanitas, levando os seus rabaños ao abrevadero que se chamaba as augas de Sebús ?e todos os lamanitas levaban alí os seus rabaños para que bebesen?,

27 de modo que mentres Ammón e os servos do rei levaban os seus rabaños ao abrevadero, velaquí, un certo número de lamanitas, que xa habían estado alí para abeberar os seus rabaños, levantáronse e dispersaron os rabaños de Ammón e os servos do rei, e os esparcieron de tal modo que fuxiron por todas partes.

28 Entón os servos do rei empezaron a murmurar, dicindo: Agora o rei mataranos como o fixo cos nosos irmáns, porque os seus rabaños foron dispersados pola maldade destes homes. E empezaron a chorar amargamente, dicindo: ¡Velaquí, os nosos rabaños xa están esparexidos!

29 E choraban por temor a perder a vida. Agora ben, cando Ammón viu isto, enchéuselle de gozo o corazón, porque dixo: Manifestarei o meu poder, ou sexa, o poder que está en min, a estes os meus consiervos, recollendo estes rabaños para o rei, a fin de gañar o corazón dos meus consiervos, para encamiñalos a crer nas miñas palabras.

30 E talles eran os pensamentos de Ammón, ao ver as aflicións daqueles a quen el chamaba os seus irmáns.

31 E ocorreu que os alentou coas súas palabras, dicindo: Irmáns meus, sede de bo ánimo, e vaiamos buscar os rabaños, e recollerémolos e traerémolos outra vez ao abrevadero; e así preservaremos os rabaños do rei, e non nos matará.

32 E sucedeu que saíron a buscar os rabaños, e seguiron a Ammón; e correron con moita lixeireza e atallaron os rabaños do rei e xuntáronos no abrevadero outra vez.

33 E aqueles homes dispuxéronse outra vez para esparcir os seus rabaños; pero Ammón dixo aos seus irmáns: Cercade os rabaños para que non fuxan; eu vou contender con estes homes que dispersan os nosos rabaños.

34 Fixeron, xa que logo, o que Ammón mandoulles, e el avanzou e dispúxose a contender cos que estaban preto das augas de Sebús; e eran non poucos en número.

35 Xa que logo, non temían a Ammón, porque supuñan que un dos seus homes podía matalo ao seu gusto, pois non sabían que o Señor prometera a Mosías que libraría aos seus fillos das mans deles; nin sabían nada en canto ao Señor; xa que logo, deleitábanse na destrución dos seus irmáns, e por esta razón avanzaron para esparcir os rabaños do rei.

36 Pero Ammón adiantouse e empezou a arroxarlles pedras coa súa fonda; si, con gran forza lanzou pedras contra eles; e así matou a certo número deles, de modo que empezaron a asombrarse do seu poder; no entanto, estaban enojados por causa dos seus irmáns mortos, e estaban resoltos a facelo caer; vendo, pois, que non podían pegarlle coas súas pedras, avanzaron con mazas para matalo.

37 Mais velaquí, que coa súa espada Ammón cortáballe o brazo a todo o que levantaba a maza para ferilo; porque resistiu os seus golpes, feríndolles os brazos co fío da súa espada, ao grao que empezaron a asombrarse e a fuxir diante del; si, e eran non poucos en número; e fíxoos fuxir pola forza do seu brazo.

38 E caeran seis deles pola fonda, mais só ao seu xefe matou coa espada; e Ammón cortou cantos brazos levantáronse contra el, e non foron poucos.

39 E cando os fixo fuxir bastante lonxe, regresou; e deron auga aos seus rabaños, e leváronos outra vez aos pastos do rei; e entón presentáronse diante do rei levando os brazos que Ammón cortara coa súa espada, que eran os daqueles que intentaron matalo; e leváronos ao rei como testemuño das cousas que fixeran.

== Capítulo 18 ==
''O rei Lamoni supón que Ammón é o Gran Espírito-Ammón insignia ao rei acerca da Creación, dos tratos de Deus cos homes e da redención que vén por medio de Cristo-Lamoni cre e cae a terra coma se estivese morto. Aproximadamente 90 a.C.''

1 E aconteceu que o rei Lamoni fixo que os seus servos presentásense e testificasen de todas as cousas que viran concernentes ao asunto.

2 E cando todos houberon dado testemuño do que presenciaran, e o rei decatouse da fidelidade de Ammón ao defender os seus rabaños, e tamén do seu gran poder en loitar contra aqueles que trataron de matalo, asombrouse en extremo e dixo: Seguramente é algo máis que un home. Velaquí, non será este o Gran Espírito, que envía tan grandes castigos sobre este pobo por motivo dos seus asasinatos?

3 E responderon eles ao rei, e dixeron isto: Se é o Gran Espírito ou un home, non sabemos; mais isto si sabemos, que os inimigos do rei non o poden matar; nin poden esparcir os rabaños do rei cando el se acha connosco, por causa da súa destreza e gran forza; xa que logo, sabemos que é amigo do rei. E agora ben, ¡oh rei!, non cremos que un home teña tanto poder, pois sabemos que non se lle pode matar.

4 E cando o rei oíu estas palabras, díxolles: Agora sei que é o Gran Espírito; e descendeu nesta ocasión para salvar as vosas vidas, a fin de que non vos matase como o fixen cos vosos irmáns. Este é o Gran Espírito de quen falaron os nosos pais.

5 E esta era a tradición de Lamoni, a cal recibira do seu pai, que había un Gran Espírito. Pero a pesar de que crían que había un Gran Espírito, supuñan que todo o que facían era xusto; no entanto, Lamoni empezou a temer en sumo grao por medo de facer mal con matar aos seus servos;

6 pois quitara a vida a moitos deles porque os seus irmáns dispersáronlles os seus rabaños no abrevadero; e porque lles habían esparexido os seus rabaños foron mortos.

7 E era o costume destes lamanitas colocarse preto das augas de Sebús para esparcir os rabaños do pobo, e así levar á súa propia terra moitos dos que eran esparexidos, pois entre eles era un xeito de roubar.

8 E sucedeu que o rei Lamoni preguntou aos seus servos, dicindo: Onde está este home que ten tan grande poder?

9 E dixéronlle: Velaquí, está dando para comer aos teus cabalos. Agora ben, antes que saísen a abeberar os seus rabaños, o rei mandara aos seus servos que preparasen os seus cabalos e carros e leváseno á terra de Nefi; porque o pai de Lamoni, que era o rei de toda esa terra, mandara preparar unha gran festa na terra de Nefi.

10 E cando oíu o rei Lamoni que Ammón estaba preparando os seus cabalos e os seus carros, asombrouse máis por mor da fidelidade de Ammón, e dixo: Certamente non houbo entre todos os meus servos ningún que sexa tan fiel como este home; pois se acorda de todas as miñas ordes para executalas.

11 Agora de seguro sei que é o Gran Espírito, e quixese que viñese verme, pero non me atrevo.

12 E aconteceu que cando houbo alistado os cabalos e os carros para o rei e os seus servos, Ammón entrou onde estaba o rei, e observou que o aspecto do rei cambiara; xa que logo, estaba a piques de retirarse da súa presenza.

13 E díxolle un dos servos do rei: Rabbánah, que interpretado significa poderoso ou gran rei, pois consideraban que os seus reis eran poderosos; e por iso díxolle: Rabbánah, o rei desexa que che quedes.

14 De modo que Ammón volveuse cara ao rei e díxolle: Que queres que faga por ti, oh rei? Mais o rei non lle contestou polo espazo dunha hora, segundo o tempo deles, porque non sabía que dicirlle.

15 E sucedeu que Ammón díxolle outra vez: Que desexas de min? Mais o rei non lle contestou.

16 E aconteceu que Ammón, estando cheo do Espírito de Deus, percibiu os pensamentos do rei. E díxolle: É porque oíches que defendín aos teus servos e os teus rabaños, e matei a sete dos seus irmáns coa fonda e coa espada, e corteilles os brazos a outros, a fin de defender os teus rabaños e os teus servos? Velaquí, é isto o que causa o teu asombro?

17 Eu dígoche: A que se debe que che marabilles tanto? Velaquí, son un home, e son o teu servo; xa que logo, calquera cousa que desexes, que sexa xusta, eu fareina.

18 E cando o rei houbo oído estas palabras, marabillouse de novo, porque viu que Ammón podía discernir os seus pensamentos; mais no entanto, o rei Lamoni abriu a súa boca, e díxolle: Quen es? Es ti ese Gran Espírito que sabe todas as cousas?

19 Respondeulle Ammón, e dixo: Non o son.

20 E dixo o rei: Como sabes os pensamentos do meu corazón? Podes falar sen temor e dicirme concernente a estas cousas; e dime, tamén, con que poder mataches e cortaches os brazos aos meus irmáns que esparcieron os meus rabaños.

21 Agora ben, se me explicas concernente a estas cousas, dareiche canto desexares; e se necesario for, protexereiche cos meus exércitos; pero sei que es máis poderoso que todos eles; no entanto, concedereiche canto de min desexes.

22 Entón Ammón, sendo prudente pero sen malicia, dixo a Lamoni: Escoitarás as miñas palabras, se che digo mediante que poder fago estas cousas? Isto é o que de ti desexo.

23 E respondeulle o rei, e dixo: Si, crerei todas as túas palabras. E así ingeniosamente comprometeuno.

24 E Ammón empezou a falarlle osadamente, e díxolle: Cres que hai un Deus?

25 E el respondeu, e díxolle: Ignoro o que iso significa.

26 E entón dixo Ammón: Cres ti que existe un Gran Espírito?

27 E el contestou: Si.

28 E dixo Ammón: Este é Deus. E dixo de novo Ammón: Cres que este Gran Espírito, que é Deus, creou todas as cousas que hai no ceo e na terra?

29 E el dixo: Si, creo que creou todas as cousas que hai sobre a terra; mais non sei dos ceos.

30 E díxolle Ammón: O ceo é un lugar onde moran Deus e todos os seus santos anxos.

31 E o rei Lamoni dixo: Está por encima da terra?

32 E dixo Ammón: Si, e a súa mirada está sobre todos os fillos dos homes; e coñece todos os pensamentos e intencións do corazón; porque pola súa man todos foron creados desde o principio.

33 E dixo o rei Lamoni: Creo todas estas cousas que falaches. Es enviado por Deus?

34 E Ammón díxolle: Son un home; e no principio o home foi creado a imaxe de Deus; e o seu Santo Espírito chamoume para ensinar estas cousas aos deste pobo, a fin de que cheguen ao coñecemento do que é xusto e verdadeiro;

35 e moura en min parte dese Espírito, o cal dáme coñecemento, e tamén poder, de conformidade coa miña fe e os meus desexos que están en Deus.

36 E cando Ammón houbo dito estas palabras, empezou pola creación do mundo, e tamén a creación de Adán; e declaroulle todas as cousas concernentes á caída do home, e repetiulle e explicou os anais e as Santas Escrituras do pobo, as cales os profetas declararan, aínda ata a época en que o seu pai Lehi saíu de Xerusalén.

37 E tamén lles relatou (porque se dirixía ao rei e aos seus servos) todas as viaxes dos seus pais polo deserto, e todos os seus padecimientos de fame e sede, e os seus afáns, etcétera.

38 E referiulles tamén concernente ás rebelións de Lamán e Lemuel e os fillos de Ismael, si, relatoulles todas as súas rebelións; e explicoulles todos os anais e as Escrituras, desde a época en que Lehi saíu de Xerusalén ata entón.

39 Mais iso non é todo; porque lles explicou o plan de redención que foi preparado desde a fundación do mundo; e tamén lles fixo saber concernente á vinda de Cristo, e deulles a coñecer todas as obras do Señor.

40 E sucedeu que despois que houbo dito todas estas cousas, e explicounas ao rei, este creu todas as súas palabras;

41 e empezou a clamar ao Señor, dicindo: ¡Oh Señor, ten misericordia! ¡Segundo o teu abundante misericordia que tiveches para co pobo de Nefi, tena para min e o meu pobo!

42 E cando houbo dito isto, caeu a terra coma se estivese morto.

43 E aconteceu que os seus servos levantárono e levárono á súa esposa, e tendérono sobre unha cama; e permaneceu coma se estivese morto polo espazo de dous días e dúas noites; e a súa esposa e os seus fillos e fillas choraron por el segundo o costume dos lamanitas, lamentando en extremo a súa perda.

== Capítulo 19 ==
''Lamoni recibe a luz da vida eterna e ve ao Redentor-Os da súa casa caen a terra dominados polo Espírito e moitos deles ven anxos-Ammón é preservado milagrosamente-Bautiza a moitos e establece unha igrexa entre eles. Aproximadamente 90 a.C.''

1 E sucedeu que logo de dous días e dúas noites, estaban xa para levar o seu corpo e polo nun sepulcro que fixeran co fin de sepultar aos seus mortos.

2 E a raíña, habendo oído da fama de Ammón, mandoulle dicir que desexaba que el fose vela.

3 E ocorreu que Ammón fixo o que se lle mandou, e entrou a ver á raíña e preguntoulle que desexaba que el fixese.

4 E díxolle ela: Os servos do meu marido fixéronme saber que es un profeta dun Deus Santo, e que tes o poder de facer moitas obras grandes no seu nome.

5 Xa que logo, se tal é o caso, quixese que foses ver ao meu marido, porque estivo tendido na súa cama polo espazo de dous días e dúas noites; e din algúns que non está morto, pero outros afirman que está morto, e que hiede, e que debería ser sepultado; mais segundo o meu parecer non hiede.

6 E isto era o que Ammón desexaba, pois sabía que o rei Lamoni achábase baixo o poder de Deus; sabía que o obscuro veo de incredulidade estábase disipando da súa mente, e a luz que iluminaba a súa mente, que era a luz da gloria de Deus, que era unha marabillosa luz da súa bondade, si, esta luz había infundido tal gozo na súa alma, que a nube de obscuridad desvaneceuse, e a luz da vida eterna acendeuse dentro da súa alma; si, sabía que isto dominara o corpo natural do rei, e que fora transportado en Deus.

7 Xa que logo, isto que a raíña solicitoulle era o único que el desexaba. Así pois, entrou para ver ao rei segundo o que a raíña desexara del; e viu ao rei, e soubo que non estaba morto.

8 E dixo á raíña: Non está morto, senón que dorme en Deus, e mañá levantarase outra vez; xa que logo, non o enterredes.

9 E díxolle Ammón: Cres ti isto? E ela díxolle: Non teño máis testemuño que a túa palabra e a palabra dos nosos servos; no entanto, creo que se fará segundo o que dixeches.

10 E díxolle Ammón: Bendita es pola túa fe excepcional; e dígoche, muller, que nunca houbo tan grande fe entre todo o pobo nefita.

11 E sucedeu que ela velou preto da cama do seu marido, desde ese momento ata a hora do día seguinte que Ammón sinalara para que el levantásese.

12 E sucedeu que se levantou, segundo as palabras de Ammón; e ao levantarse, estendeu a man cara á muller, e díxolle: ¡Bendito sexa o nome de Deus, e bendita es ti!

13 Porque certamente como ti vives, velaquí, vin ao meu Redentor; e virá, e nacerá dunha muller, e redimirá a todo ser humano que crea no seu nome. E cando houbo dito estas palabras, se lle hinchió o corazón, e caeu outra vez de gozo; e caeu tamén a raíña, dominada polo Espírito.

14 E vendo Ammón que o Espírito do Señor derramábase, segundo as súas oracións, sobre os lamanitas, os seus irmáns, que foran a causa de tanta tristeza entre os nefitas, ou sexa, entre todo o pobo de Deus, por motivo das súas iniquidades e das súas tradicións, caeu el de xeonllos e empezou a derramar a súa alma en oración e acción de grazas a deus polo que fixera polos seus irmáns; e tamén caeu, dominado de gozo; de modo que os tres caeran a terra.

15 Agora ben, cando os servos do rei viron que caeran, empezaron tamén a clamar a Deus, porque o temor do Señor apoderouse deles tamén, pois eran os que se presentaron diante do rei e testificáronlle do gran poder de Ammón.

16 E sucedeu que invocaron con afán o nome do Señor, ata que todos houberon caído a terra, salvo unha muller lamanita cuxo nomee era Abish, a cal converteuse ao Señor moitos anos antes por mor dunha notable visión do seu pai;

17 de modo que se converteu ao Señor, e nunca o deu a coñecer. Xa que logo, cando viu que todos os servos de Lamoni caeran a terra, e que tamén a súa ama, a raíña, e o rei e Ammón achábanse caídos no chan, soubo que era o poder de Deus, e pensando que esa oportunidade de facer saber á xente o que sucedera entre eles, e que o contemplar aquela escena faríaos crer no poder de Deus, correu, pois, de casa en casa, facéndoo saber ao pobo.

18 E empezaron a xuntarse na casa do rei. E veu unha multitude, e para o seu asombro viron caídos en terra ao rei e á raíña e os seus servos; e todos xacían alí coma se estivesen mortos; e tamén viron a Ammón, e velaquí, era nefita.

19 E comezou a xente a murmurar entre si, dicindo algúns que era un gran mal que caera sobre eles ou sobre o rei e a súa casa, porque el permitira que o nefita permanecese na terra.

20 Mais outros os reprenderon dicindo: O rei trouxo este mal sobre a súa casa porque matou aos seus servos cuxos rabaños foran dispersados nas augas de Sebús.

21 E tamén os reprenderon aqueles homes que habían estado nas augas de Sebús e habían esparexido os rabaños que pertencían ao rei; porque estaban enfurecidos con Ammón a causa do número dos seus irmáns que el matara nas augas de Sebús, mentres defendía os rabaños do rei.

22 E un deles, cuxo irmán caera pola espada de Ammón, enojado en extremo con este, sacou a súa espada e avanzou para deixala caer sobre Ammón, a fin de matalo; e ao levantar a espada para ferilo, velaquí, caeu morto.

23 Así vemos que a Ammón non se lle podía matar, porque o Señor dixera a Mosías, o seu pai: Protexereino, e será feito con el segundo a túa fe; xa que logo, Mosías encomendouno ao Señor.

24 E sucedeu que cando a multitude viu que o home que levantou a espada para matar a Ammón caera morto, o terror apoderouse deles, e non se atreveron a estender a man para tocalo, nin a ningún daqueles que caeran; e empezaron a marabillarse novamente entre si acerca de cal sería a causa dese gran poder, ou que significarían todas aquelas cousas.

25 E aconteceu que houbo moitos entre eles que dixeron que Ammón era o Gran Espírito, e outros dicían que o enviou o Gran Espírito;

26 pero outros os reprendían a todos, dicindo que era un monstro enviado polos nefitas para atormentalos.

27 E había algúns que dicían que o Gran Espírito enviara a Ammón para afligirlos por causa das súas iniquidades; e que era o Gran Espírito que sempre atendera aos nefitas, que sempre os librou das súas mans; e dicían que ese Gran Espírito era o que destruíra a tantos dos seus irmáns, os lamanitas.

28 E así a contención entre eles empezou a ser sumamente acalorada. E mentres así se achaban contendendo, chegou a criada que fixera que se reunise a multitude, e cando viu a contención que había entre eles, se contristó ata derramar bágoas.

29 E sucedeu que foi e tomou á raíña da man, para talvez levantala do chan; e en canto tocoulle a man, ela púxose de pé e clamou en alta voz, dicindo: ¡Oh bendito Jesús, que me salvou dun terrible inferno! ¡Oh Divos bendito, ten misericordia deste pobo!

30 E cando houbo dito isto, trabó as mans, sobordando de gozo e falando moitas palabras que non foron comprendidas; e feito isto, tomou da man ao rei Lamoni, e velaquí, este levantouse e púxose en pé.

31 E no acto, vendo el a contención entre os do seu pobo, adiantouse e empezou a reprendelos e a ensinarlles as palabras que había oído da boca de Ammón; e cantos oíron as súas palabras creron e convertéronse ao Señor.

32 Pero houbo moitos entre eles que non quixeron oír as súas palabras; xa que logo, seguiron o seu camiño.

33 E aconteceu que cando Ammón levantouse, tamén el lles ministró, e o mesmo fixeron todos os servos de Lamoni; e todos declararon ao pobo a mesma cousa: Que houbera un cambio nos seus corazóns, e que xa non tiñan máis desexos de facer o malo.

34 E velaquí, moitos declararon ao pobo que viran anxos e conversaran con eles; e así lles falaron acerca de Divos e da súa xustiza.

35 E sucedeu que houbo moitos que creron nas súas palabras; e cantos creron, foron bautizados; e convertéronse nun pobo xusto, e estableceron unha igrexa entre eles.

36 E así se iniciou a obra do Señor entre os lamanitas; así empezou o Señor a derramar o seu Espírito sobre eles; e vemos que o seu brazo esténdese a todo pobo que queira arrepentirse e crer no seu nome.

== Capítulo 20 ==
''O Señor envía a Ammón a Middoni para que libre aos seus irmáns encarcerados-Ammón e Lamoni atópanse co pai de Lamoni, que é rei de toda esa terra-Ammón obriga ao ancián rei a aprobar a liberación dos seus irmáns. Aproximadamente 90 a.C.''

1 E sucedeu que despois que houberon establecido unha igrexa nesa terra, o rei Lamoni desexou que Ammón acompañáseo á terra de Nefi, para presentalo ao seu pai.

2 E a voz do Señor chegou a Ammón, dicindo: Non subirás á terra de Nefi, pois velaquí, o rei tratará de quitarche a vida; pero irás á terra de Middoni; pois velaquí, o teu irmán Aarón e tamén Muloki e Amma áchanse no cárcere.

3 E aconteceu que cando houbo oído isto, Ammón dixo a Lamoni: Velaquí, o meu irmán e os meus compañeiros áchanse encarcerados en Middoni, e vou para libertarlos.

4 Entón Lamoni díxolle a Ammón: Sei que coa forza do Señor podes facer todas as cousas. Mais velaquí, irei contigo á terra de Middoni, porque o rei desa terra, cuxo nomee é Antiomno, é o meu amigo; xa que logo, vou á terra de Middoni para congraciarme co rei, e el sacará aos teus irmáns do cárcere. Logo díxolle Lamoni: Quen che dixo que os teus irmáns estaban encarcerados?

5 E Ammón díxolle: Ninguén mo dixo senón Deus; e díxome: Ve e libra aos teus irmáns, porque están no cárcere na terra de Middoni.

6 E cando Lamoni houbo oído isto, fixo que os seus servos alistasen os seus cabalos e os seus carros.

7 E dixo a Ammón: Ven, irei contigo á terra de Middoni, e alí avogarei co rei para que saque aos teus irmáns do cárcere.

8 E acaeceu que mentres Ammón e Lamoni dirixíanse alá, atoparon ao pai de Lamoni, que era rei de toda esa terra.

9 E velaquí, o pai de Lamoni díxolle: Por que non concorriches á festa o gran día en que festexei aos meus fillos e ao meu pobo?

10 E tamén dixo: Onde vas con este nefita, que é un dos fillos dun mentireiro?

11 E aconteceu que Lamoni díxolle onde ía, porque tiña medo de ofendelo.

12 E tamén lle explicou a causa da súa demora no seu propio reino, polo que non asistira á festa que o seu pai preparara.

13 E cando Lamoni díxolle todas estas cousas, velaquí, para asombro del, o seu pai se enojó con el e dixo: Lamoni, vas librar a estes nefitas que son fillos dun embustero. Velaquí, el roubou aos nosos pais; e agora os seus fillos viñeron tamén entre nós a fin de enganarnos coas súas astucias e as súas mentiras, para desposuírnos outra vez dos nosos bens.

14 Logo o pai de Lamoni ordenoulle que matase a Ammón coa espada. E tamén lle mandou que non fose para a terra de Middoni, senón que volvese con el á terra de Ismael.

15 Mais díxolle Lamoni: Non matarei a Ammón, nin volverei á terra de Ismael, senón que irei á terra de Middoni para librar aos irmáns de Ammón, porque se que son homes xustos e profetas santos do Deus verdadeiro.

16 E cando o seu pai houbo oído estas palabras, se enojó con el e sacou a súa espada para derrubalo a terra.

17 Pero Ammón adiantouse, e díxolle: Velaquí, non matarás ao teu fillo; no entanto, mellor sería que el caese e non ti; porque velaquí, el arrepentiuse dos seus pecados; mais se ti, neste momento caeses na túa ira, a túa alma non podería ser salva.

18 E convén, ademais, que che reprimas; porque se matases ao teu fillo, sendo el inocente, o seu sangue clamaría desde o chan ao Señor o seu Deus, para que a vinganza caese sobre ti; e talvez perderías a túa alma.

19 E cando Ammón díxolle estas palabras, aquel respondeu, dicindo: Sei que se eu matase ao meu fillo, derramaría sangue inocente; porque es ti quen trataches de destruílo.

20 E estendeu a súa man para matar a Ammón; pero este resistiulle os seus golpes, e ademais feriulle o brazo de maneira que non puido facer uso del.

21 E cando o rei viu que Ammón podía matalo, empezou a suplicarlle que lle perdoase a vida.

22 Pero Ammón levantou a súa espada e díxolle: Velaquí, ferireiche a menos que me concedas que saquen aos meus irmáns da prisión.

23 Entón o rei, temendo perder a vida, dixo: Se me perdoas a vida, concedereiche canto me pidas, ata a metade do reino.

24 E cando Ammón viu que fixera segundo a súa vontade co ancián rei, díxolle: Se concedes que os meus irmáns sexan sacados da prisión, e tamén que Lamoni reteña o seu reino, e que xa non esteas enojado con el, senón que lle permitas obrar segundo os seus propios desexos en calquera cousa que el considere, entón perdoareiche a vida; doutro xeito, derrubareiche a terra.

25 E cando Ammón houbo dito estas palabras, empezou o rei a alegrarse por mor da súa vida.

26 E cando viu que Ammón non tiña ningún desexo de destruílo, e cando viu tamén o gran amor que tiña polo seu fillo Lamoni, asombrouse en sumo grao, e dixo: Porque todo o que desexaches é que libre aos teus irmáns e permita que o meu fillo Lamoni reteña o seu reino, velaquí, concedereiche que o meu fillo reteña o seu reino desde agora e para sempre; e non o gobernarei máis.

27 E concedereiche tamén que os teus irmáns sexan sacados do cárcere, e que ti e os teus irmáns vingades a verme no meu reino, porque terei moitos desexos de verche. Pois o rei estaba sumamente asombrado das palabras que Ammón falara, así como das palabras que falara o seu fillo Lamoni; xa que logo, estaba desexoso de aprendelas.

28 E aconteceu que Ammón e Lamoni proseguiron a súa viaxe cara á terra de Middoni. E Lamoni achou graza aos ollos do rei desa terra; xa que logo, sacaron da prisión aos irmáns de Ammón.

29 E cando Ammón viunos, se entristeció moito, porque velaquí, achábanse espidos e tiñan a pel sumamente excoriada, por haber estado atados con fortes cordas; e tamén padeceran fame, sede e toda clase de aflicións; con todo, foron pacientes en todos os seus sufrimentos.

30 Pois resultou que foi a súa sorte caer en mans de xente máis obstinada e máis dura de cerviz; xa que logo, non quixeron facer caso das súas palabras, e expulsáronos, e golpeáronos, e botado de casa en casa e de lugar en lugar ata que chegaron á terra de Middoni; e alí os aprehendieron e botaron no cárcere, e atáronos con fortes cordas, e tivéronos encarcerados moitos días, e foron librados por Lamoni e Ammón. 

Unha relación da predicación de Aarón e Muloki e os seus compañeiros entre os lamanitas. 
Comprende os capítulos 21 ao 26 inclusive.

== Capítulo 21 ==
''Aarón ensina aos amalekitas acerca de Cristo e o seu expiación-Aarón e os seus irmáns son encarcerados en Middoni-Logo de ser librados, ensinan nas sinagogas e logran converter a moitas persoas-Lamoni concede a liberdade relixiosa ao pobo na terra de Ismael. Aproximadamente 90-77 a.C.''

1 Agora ben, cando Ammón e os seus irmáns separáronse nas fronteiras da terra dos lamanitas, velaquí que Aarón emprendeu a súa viaxe á terra que os lamanitas chamaban Xerusalén, nome dado en memoria do país natal dos seus pais; e atopábase alá, nas fronteiras de Mormón.

2 E os lamanitas, os amalekitas e o pobo de Amulón edificaran unha gran cidade que se chamaba Xerusalén.

3 Agora ben, os lamanitas eran de seu bastante obstinados, mais os amalekitas e os amulonitas érano aínda máis; xa que logo, fixeron endurecer o corazón dos lamanitas para que aumentasen na maldade e nas súas abominacións.

4 E sucedeu que Aarón chegou á cidade de Xerusalén, e primeiro empezou a predicar aos amalekitas. E comezou a predicarlles nas súas sinagogas, pois edificaran sinagogas segundo a orde dos nehores; porque moitos dos amalekitas e dos amulonitas pertencían á orde dos nehores.

5 Xa que logo, ao entrar Aarón nunha das súas sinagogas para predicar á xente, e mentres lles estaba falando, velaquí, levantouse un amalekita e empezou a contender con el, dicindo: Que é iso que testificaches? viches ti a un anxo? Por que a nós non se nos aparecen anxos? Velaquí, non é esta xente tan boa como a túa?

6 Tamén dis que a menos que nos arrepintamos, pereceremos. Como é que sabes ti o pensamento e intención dos nosos corazóns? Como sabes que temos de que arrepentirnos? Como sabes que non somos un pobo xusto? Velaquí, edificamos santuarios, e reunímonos para adorar a Deus. Cremos por certo que Divos salvará a todos os homes.

7 Entón díxolle Aarón: Cres que o Fillo de Deus virá para redimir ao xénero humano dos seus pecados?

8 E díxolle o home: Non cremos que saibas tal cousa. Non cremos nestas insensatas tradicións. Non cremos que ti saibas de cousas futuras, nin tampouco cremos que os teus pais nin os nosos pais souberon concernente ás cousas que falaron, do que está por vir.

9 E Aarón empezou a explicarlles as Escrituras concernentes á vinda de Cristo e tamén a resurrección dos mortos; e que non habería redención para a humanidade, salvo que fose pola morte e padecimientos de Cristo, e a expiación do seu sangue.

10 E aconteceu que ao empezar a explicarlles estas cousas, se enojaron con el e empezaron a facerlle burla; e non quixeron escoitar as palabras que falaba.

11 Xa que logo, cando viu que non querían oír as súas palabras, saíu da sinagoga e chegou a unha aldea que se chamaba Ani-Anti, e alí atopou a Muloki, predicándolles a palabra; e tamén a Amma e os seus irmáns. E contenderon con moitos sobre a palabra.

12 E aconteceu que viron que os do pobo endurecían os seus corazóns; xa que logo, partiron e chegaron á terra de Middoni; e predicaron a palabra a moitos, e poucos creron nas palabras que ensinaban. 
13 Con todo, Aarón e certo número dos seus irmáns foron aprehendidos e encarcerados; e os demais fuxiron da terra de Middoni ás rexións inmediatas.

14 E os que foron encarcerados padeceron moitas cousas; e foron librados pola intervención de Lamoni e Ammón, e foron alimentados e vestidos.

15 E saíron outra vez para declarar a palabra; e así foron librados do cárcere por primeira vez; e así padeceran.

16 E ían por dondequiera que os guiaba o Espírito do Señor, predicando a palabra de Deus en toda sinagoga dos amalekitas, ou en toda asemblea dos lamanitas, onde os admitían.

17 E sucedeu que o Señor empezou a bendicilos de tal modo que levaron a moitos ao coñecemento da verdade; si, convenceron a moitos de que habían pecado, e de que as tradicións dos seus pais non eran correctas.

18 E aconteceu que Ammón e Lamoni volveron da terra de Middoni á terra de Ismael, que era a terra da súa herdanza.

19 E o rei Lamoni non quixo permitir que Ammón servíseo nin que fose o seu servo,

20 senón que fixo edificar sinagogas na terra de Ismael; e fixo que se reunisen os do seu pobo, ou sexa, aqueles a quen el gobernaba.

21 E se regocijó neles e ensinoulles moitas cousas. E tamén lles declarou que eran un pobo que se achaba baixo a autoridade del, e que eran un pobo libre; que se achaban libres das opresiones do rei, o seu pai; porque o seu pai concedeulle que gobernase ao pobo que se achaba na terra de Ismael e en toda a rexión circunvecina.

22 E tamén lles declarou que gozarían da liberdade de adorar ao Señor o seu Deus segundo os seus desexos, en calquera lugar en que estivesen, se este atopábase na terra que estaba baixo a autoridade do rei Lamoni.

23 E Ammón predicou ao pobo do rei Lamoni; e aconteceu que lles ensinou todas as cousas concernentes á rectitud. E exhortábaos diariamente con toda dilixencia, e eles prestaban atención á súa palabra, e eran celosos en gardar os mandamentos de Deus.

== Capítulo 22 ==
''Aarón ensina ao pai de Lamoni acerca da Creación, a caída de Adán e o plan de redención por medio de Cristo-O rei e todos os da súa casa convértense-Explícase a forma en que se dividía a terra entre os nefitas e os lamanitas. Aproximadamente 90-77 a.C.''

1 E agora ben, mentres Ammón así ensinaba ao pobo de Lamoni continuamente, volveremos á historia de Aarón e os seus irmáns; porque despois que partiu da terra de Middoni, o Espírito guiouno á terra de Nefi ata a casa do rei que gobernaba toda esa terra, salvo a terra de Ismael; e era o pai de Lamoni.

2 E sucedeu que entrou a velo no palacio do rei, cos seus irmáns, e inclinouse diante do rei, e díxolle: Velaquí, ¡oh rei!, somos os irmáns de Ammón, a quen ti libraches do cárcere.

3 E agora, ¡oh rei!, se ti conceder a vida, seremos os teus servos. E díxolles o rei: Levantádevos, porque vos concederei as vosas vidas, e non permitirei que sexades os meus servos; pero si insistirei en que me ministréis, porque a miña mente estivo algo perturbada por razón da xenerosidade e grandeza das palabras do voso irmán Ammón; e desexo saber a causa pola cal el non subiu desde Middoni contigo.

4 E Aarón dixo ao rei: Velaquí, o Espírito do Señor chamouno a outra parte; foi á terra de Ismael a instruír ao pobo de Lamoni.

5 Logo o rei díxolles: Que é isto que dixestes concernente ao Espírito do Señor? Velaquí, isto é o que me turba.

6 E ademais, que significa isto que Ammón dixo: Se vos arrepentides, seredes salvos, e se non vos arrepentides, seredes refugados no postrer día?

7 E Aarón respondeulle e díxolle: Cres que hai un Deus? E díxolle o rei: Sei que os amalekitas din que hai un Deus, e concedinlles que edifiquen santuarios a fin de que se reúnan para adoralo. E se agora ti dis que hai un Deus, velaquí, eu crerei.

8 E cando Aarón oíu isto, o seu corazón empezou a regocijarse e dixo: Velaquí, certamente como ti vives, ¡oh rei!, hai un Deus.

9 E dixo o rei: É Divos aquel Gran Espírito que trouxo aos nosos pais da terra de Xerusalén?

10 E Aarón díxolle: Si, el é ese Gran Espírito, e el creou todas as cousas, tanto no ceo como na terra. Cres isto?

11 E dixo el: Si, creo que o Gran Espírito creou todas as cousas, e desexo que me informes concernente a todas estas cousas e crerei as túas palabras.

12 E aconteceu que ao ver que o rei crería as súas palabras, Aarón empezou pola creación de Adán, lendo ao rei as Escrituras, de como creou Deus ao home á súa propia imaxe, e que Divos deulle mandamentos, e que, por mor da transgresión, o home caera.

13 E Aarón explicoulle as Escrituras, desde a creación de Adán, expóndolle a caída do home, e o seu estado carnal, e tamén o plan de redención que foi preparado desde a fundación do mundo, por medio de Cristo, para cantos quixesen crer no seu nome.

14 E en vista de que o home caera, este non podía merecer nada de si mesmo; mais os padecimientos e morte de Cristo expían os seus pecados mediante a fe e o arrepentimento, etcétera; e que el quebranta as ligaduras da morte, para arrebatarlle a vitoria á tumba, e que o aguillón da morte sexa consumido na esperanza de gloria; e Aarón explicoulle todas estas cousas ao rei.

15 E aconteceu que despois que Aarón lle explicou estas cousas, dixo o rei: Que farei para lograr esta vida eterna de que falaches? Si, que farei para nacer de Deus, desarraigando do meu peito este espírito inicuo, e recibir o Espírito de Deus para que sexa cheo de gozo, e non sexa refugado no postrer día? Velaquí, dixo el, darei canto posúo; si, abandonarei o meu reino a fin de recibir este gran gozo.

16 Mais Aarón díxolle: Se ti desexas isto, se che arrodillas diante de Divos, si, se che arrepintes de todos os teus pecados e próstrasche ante Deus e invocas con fe o seu nome, crendo que recibirás, entón obterás a esperanza que desexas.

17 E sucedeu que cando Aarón houbo dito estas palabras, o rei humillouse de xeonllos ante o Señor, si, prostrouse ata o po, e clamou fortemente dicindo:

18 ¡Oh Divos!, Aarón díxome que hai un Deus; e se hai un Deus, e se ti es Deus, daríasche/daríanche a coñecer a min?, e abandonarei todos os meus pecados para coñecerche, e para que sexa levantado de entre os mortos e sexa salvo no postrer día. E cando o rei houbo dito estas palabras, caeu como ferido de morte.

19 E aconteceu que os seus servos correron e informaron á raíña do que lle pasou ao rei. E foi ela onde estaba o rei; e cando o viu tendido coma se estivese morto, e tamén a Aarón e aos seus irmáns de pé alí coma se eles fosen a causa da súa caída, se enojó con eles e mandou que os seus servos, ou sexa, os servos do rei, prendésenos e matásenos.

20 Mais os servos viran a causa da caída do rei; xa que logo, non se atreveron a botar man a Aarón e os seus irmáns, e intercedieron ante a raíña, dicindo: Por que nos mandas matar a estes homes, cando un deles é máis poderoso que todos nós? Xa que logo, caeremos ante eles.

21 E cando a raíña viu o temor dos servos, tamén ela empezou a sentir gran medo de que lle sobreviñese algún mal. E mandou aos seus servos que fosen e chamasen ao pobo para que matasen a Aarón e aos seus irmáns.

22 Agora ben, cando Aarón viu a determinación da raíña, e coñecendo tamén a dureza de corazón do pobo, temeu que se reunise unha multitude e que houbese unha gran contenda e disturbio entre eles; xa que logo, estendeu a súa man e levantou ao rei do chan, e díxolle: Levántache. E el púxose de pé e recobrou a súa forza.

23 Isto efectuouse en presenza da raíña e moitos dos servos. E cando o viron, marabilláronse en gran xeito e empezaron a temer. E o rei adiantouse e empezou a ministrarles. E a tal grao exerceu o seu ministerio, que toda a súa casa converteuse ao Señor.

24 E reuniuse unha multitude, por mor da orde da raíña, e empezaron a xurdir serias murmuraciones entre eles por causa de Aarón e os seus irmáns.

25 Mais o rei adiantouse entre eles e lles ministró. E tranquilizáronse con Aarón e os que estaban con el.

26 E sucedeu que cando o rei viu que o pobo habíase pacificado, fixo que Aarón e os seus irmáns puxésense no medio da multitude, e que lles predicasen a palabra.

27 E aconteceu que o rei enviou unha proclamación por toda a terra, entre todos os do seu pobo que vivían nos seus dominios, os que se achaban en todas as rexións circunvecinas, os cales colindaban co mar polo leste e o oeste, e estaban separados da terra de Zarahemla por unha angosta faja de terreo deserto que se estendía desde o mar do leste ata o mar do oeste, e polas costas do mar, e os límites do deserto que se achaba cara ao norte, preto da terra de Zarahemla, polas fronteiras de Manti, preto dos mananciais do río Sidón, indo do leste cara ao oeste; e así estaban separados os lamanitas dos nefitas.

28 Agora ben, a parte máis perezosa dos lamanitas vivía no deserto, e moraba en tendas; e achábanse esparexidos polo deserto cara ao oeste, na terra de Nefi; si, e tamén ao oeste da terra de Zarahemla, nas fronteiras a beiras do mar, e no oeste na terra de Nefi, no sitio da primeira herdanza dos seus pais, e así ao longo do mar.

29 E tamén había moitos lamanitas cara ao leste cerca do mar, onde os nefitas botáronos. E así os nefitas achábanse case rodeados polos lamanitas; con todo, os nefitas habíanse posesionado de toda pártea norte da terra que colindaba co deserto, nos mananciais do río Sidón, do leste ao oeste, polo lado do deserto; polo norte ata chegar á terra que chamaban Abundancia.

30 E lindaba coa terra que eles chamaban Desolación, a cal estaba tan ao norte, que chegaba ata a terra que fora poboada e os seus habitantes destruídos, de cuxos ósos xa falamos, a cal foi descuberta polo pobo de Zarahemla, por ser o sitio do seu primeiro desembarque.

31 E de alí chegaron ata o deserto do sur. De modo que á terra cara ao norte chamóuselle Desolación, e á terra cara ao sur, chamóuselle Abundancia, que é a terra que está chea de toda clase de animais silvestres, parte dos cales chegaran da terra do norte en busca de alimento.

32 Pois ben, a distancia non era senón de día e medio de viaxe para un nefita, pola liña de Abundancia e a terra de Desolación, desde o mar do leste ao do oeste; e así a terra de Nefi e a terra de Zarahemla case se achaban rodeadas de auga, e había unha pequena lingua de terra entre a terra cara ao norte e a terra cara ao sur.

33 E sucedeu que os nefitas poboaran a terra de Abundancia, desde o mar do leste ata o do oeste; e así os nefitas, na súa sabedoría, cercaran cos seus gardas e exércitos aos lamanitas polo sur, para que dese modo non tivesen máis posesións no norte, e así non puidesen invadir a terra cara ao norte.

34 Xa que logo, os lamanitas non podían ter máis posesións senón na terra de Nefi e no deserto que a rodeaba. Así que nisto foron prudentes os nefitas, pois como os lamanitas eran os seus inimigos, así non os acometerían por todos lados; e tamén terían un país onde refuxiarse segundo os seus desexos.

35 E agora, logo de dicir isto, volvo á historia de Ammón e Aarón, Omner e Himni e os seus irmáns.

== Capítulo 23 ==
''Proclámase a liberdade relixiosa-Convértense os lamanitas de sete terras e cidades-Ponse o nome de anti-nefi-lehitas e son librados da maldición-Os amalekitas e os amulonitas rexeitan a verdade. Aproximadamente 90-77 a.C.''

1 E velaquí, sucedeu que o rei dos lamanitas enviou unha proclamación entre todo o seu pobo, que non debían botar man a Ammón, nin a Aarón, nin a Omner, nin a Himni, nin a ningún dos seus irmáns que andasen predicando a palabra de Deus, en calquera lugar onde se achasen, na parte da súa terra que fose.

2 Si, enviou un decreto entre eles, que non debían prendelos para atalos, nin botalos ao cárcere; nin tampouco debían chuspir sobre eles, nin golpealos, nin botalos das súas sinagogas, nin azoutalos; nin tampouco debían apedrearlos, senón que terían entrada libre ás súas casas e tamén aos seus templos e santuarios;

3 e así poderían saír a predicar a palabra segundo os seus desexos; porque o rei converteuse ao Señor, así como toda a súa casa; xa que logo, enviou a súa proclamación ao seu pobo por toda a terra, a fin de que a palabra de Deus non fose obstruida, senón que se estendese por toda esa terra, para que o seu pobo convencésese concernente ás inicuas tradicións dos seus pais, e convencésense de que todos eles eran irmáns, e que non habían de matar, nin desposuír, nin roubar, nin cometer adulterio, nin cometer ningunha clase de iniquidade.

4 E aconteceu que cando o rei houbo enviado esta proclamación, Aarón e os seus irmáns foron de cidade en cidade, e dunha casa de adoración a outra, establecendo igrexas e consagrando sacerdotes e mestres entre os lamanitas por toda esa terra, para que predicasen e ensinasen a palabra de Deus entre eles; e así foi como empezaron eles a lograr moito éxito.

5 E miles chegaron ao coñecemento do Señor, si, miles chegaron a crer nas tradicións dos nefitas; e ensinóuselles o que contiñan os anais e as profecías que se transmitiron aínda ata estes días.

6 E tan certo como vive o Señor, que cantos creron, ou sexa, cantos chegaron ao coñecemento da verdade pola predicación de Ammón e os seus irmáns, segundo o espírito de revelación e de profecía, e o poder de Deus que obraba milagres neles, si, dígovos, que así como vive o Señor, cantos lamanitas creron na súa predicación e foron convertidos ao Señor, nunca máis se desviaron.

7 Porque se converteron nun pobo xusto; abandonaron as armas da súa rebelión de modo que non pugnaron máis en contra de Deus, nin tampouco en contra de ningún dos seus irmáns.

8 E estes son os que foron convertidos ao Señor:

9 O pobo lamanita que se achaba na terra de Ismael;

10 e tamén o pobo lamanita que se achaba na terra de Middoni;

11 e tamén o pobo lamanita que se achaba na cidade de Nefi;

12 e tamén o pobo lamanita que se achaba na terra de Xilom, e os que se achaban na terra de Shemlón, e na cidade de Lemuel, e na cidade de Ximnilom.

13 E estes son os nomes das cidades lamanitas que se aconvirtieron ao Señor; e son estes os que abandonaron as armas da súa rebelión; si, todas as súas armas de guerra; e todos eran lamanitas.

14 E os amalekitas non se converteron, salvo un só; nin ningún dos amulonitas; así a todo endureceron os seus corazóns, como tamén o corazón dos lamanitas nesa parte da terra onde vivían; si, e todas as súas aldeas e todas as súas cidades.

15 Xa que logo, nomeamos todas as cidades dos lamanitas nas que se arrepentiron e chegaron ao coñecemento da verdade, e foron convertidos.

16 E aconteceu que o rei e os que se converteron desexaban ter un nome, para que por ese medio distinguísense dos seus irmáns; xa que logo, consultou o rei con Aarón e moitos dos seus sacerdotes, concernente ao nome que debían adoptar para distinguirse.

17 E sucedeu que se puxeron o nome de anti-nefi-lehitas; e foron chamados por ese nome, e deixaron de ser chamados lamanitas.

18 E empezaron a ser unha xente moi industriosa; si, e volvéronse amigables cos nefitas; polo tanto, estableceron relacións con eles, e a maldición de Deus non os seguiu máis.

== Capítulo 24 ==
''Os lamanitas atacan ao pobo de Deus-Os anti-nefi-lehitas se regocijan en Cristo e son visitados por anxos-Prefiren padecer a morte antes que defenderse-Convértense máis lamanitas. Aproximadamente 90-77 a.C.''

1 E aconteceu que os amalekitas e os amulonitas e os lamanitas que se achaban na terra de Amulón, e tamén na terra de Helam, e os que estaban na terra de Xerusalén, e en resumo, en todas as terras circunvecinas, que non foran convertidos nin tomaran sobre si o nome de Anti-Nefi-Lehi, foron provocados a ira contra os seus irmáns polos amalekitas e os amulonitas.

2 E o seu odio contra eles chegou a ser sumamente intenso, a tal grao que empezaron a rebelarse contra o seu rei, ao momento de que xa non quixeron que fose o seu rei; xa que logo, tomaron as armas contra o pobo de Anti-Nefi-Lehi.

3 E o rei conferiu o reino ao seu fillo, e deulle o nome de Anti-Nefi-Lehi.

4 E morreu o rei precisamente o ano en que os lamanitas empezaron os seus preparativos para a guerra contra o pobo de Deus.

5 Agora ben, cando Ammón e os seus irmáns, e todos os que o acompañaron, viron os preparativos dos lamanitas para destruír aos seus irmáns, dirixíronse á terra de Midián, onde Ammón atopou a todos os seus irmáns; e de alí foron á terra de Ismael a fin de reunirse en consello con Lamoni e tamén co seu irmán Anti-Nefi-Lehi acerca do que debían facer para defenderse dos lamanitas.

6 E non houbo un só dos que se converteron ao Señor que quixese tomar as armas contra os seus irmáns; nin sequera preparativos de guerra quixeron facer; si, e tamén o seu rei mandoulles que non o fixesen.

7 E estas son as palabras que dirixiu ao pobo concernente ao asunto: Dou grazas ao meu Deus, amado pobo meu, porque o noso gran Deus na súa bondade enviounos estes irmáns nosos, os nefitas, para predicarnos e para convencernos concernente ás tradicións dos nosos inicuos pais.

8 E velaquí, dou grazas ao meu gran Deus por habernos dado unha porción do seu Espírito para abrandar os nosos corazóns, de modo que iniciamos relacións con estes irmáns, os nefitas.

9 E velaquí, tamén lle agradezo ao meu Deus que, por iniciar estas relacións, convencémonos dos nosos pecados e dos moitos asasinatos que cometemos.

10 E tamén lle dou grazas ao meu Deus, si, ao meu gran Deus, porque nos concedeu que nos arrepintamos destas cousas, e tamén porque nos perdoou os nosos moitos pecados e asasinatos que cometemos, e depurou os nosos corazóns de toda culpa, polos méritos do seu Fillo.

11 Pois velaquí, irmáns meus, en vista de que (por ser nós os máis perdidos de todos os homes) custounos tanto arrepentirnos de todos os nosos pecados e dos moitos asasinatos que cometemos, e lograr que Divos quitáseos dos nosos corazóns, porque a duras penas puidemos arrepentirnos o suficiente ante Deus para que el quitase a nosa mancha; 

12 agora pois, moi amados irmáns meus, xa que Divos quitou as nosas manchas, e as nosas espadas volvéronse lustrosas, non as manchemos máis co sangue dos nosos irmáns.

13 Velaquí, dígovos que non. Reteñamos as nosas espadas para que non se manchen co sangue dos nosos irmáns; porque se as manchásemos outra vez, quizá xa non poderían ser limpadas por medio do sangue do Fillo do noso gran Deus, que será derramada para a expiación dos nosos pecados.

14 E o gran Deus tivo misericordia de nós, e deunos a coñecer estas cousas para que non perezamos; si, deunos a coñecer estas cousas anticipadamente, porque el ama as nosas almas así como ama aos nosos fillos; por conseguinte, no seu misericordia visítanos por medio dos seus anxos, para que o plan de salvación sexanos dado a coñecer, tanto a nós como ás xeracións futuras.

15 ¡Oh cuán misericordioso é o noso Deus! E velaquí, xa que nos custou tanto lograr que nos sexan quitadas as nosas manchas, e que as nosas espadas vólvanse lustrosas, escondámoslas a fin de que conserven o seu brillo, como testemuño ao noso Deus no día final, o día en que sexamos levados para comparecer ante el para ser xulgados, de que non manchamos as nosas espadas no sangue dos nosos irmáns, desde que el comunicounos a súa palabra e limpounos por iso.

16 E agora ben, irmáns meus, se os nosos irmáns intentan destruírnos, velaquí, esconderemos as nosas espadas, si, enterrarémolas no profundo da terra para que se conserven lustrosas, como testemuño no último día, de que nunca as usamos; e se os nosos irmáns destrúennos, velaquí, iremos ao noso Deus e seremos salvos.

17 E aconteceu que cando o rei houbo dado fin a estas palabras, estando reunido todo o pobo, tomaron eles as súas espadas e todas as armas que se usaban para derramar sangue humano, e enterráronas profundamente na terra.

18 E fixeron isto, porque ao seu modo de ver, era un testemuño a Deus, e tamén aos homes, de que nunca máis volverían usar armas para derramar sangue humano; e isto fixeron, prometendo e facendo convenio con Deus de que antes que derramar o sangue dos seus irmáns, eles darían as súas propias vidas; e antes que privar a un irmán, eles dar; e antes que pasar os seus días na ociosidad, traballarían asiduamente coas súas mans.

19 E así vemos que cando estes lamanitas chegaron a coñecer a verdade e a crer nela, mantivéronse firmes, e preferiron padecer ata a morte antes que pecar; e así vemos que enterraron as súas armas de paz, ou sexa, enterraron as súas armas de guerra en ben da paz.

20 E sucedeu que os seus irmáns, os lamanitas, fixeron os preparativos para a guerra, e chegaron á terra de Nefi coa intención de destruír ao rei e pór a outro no seu lugar, e tamén destruír ao pobo de Anti-Nefi-Lehi en toda a terra.

21 Agora ben, cando os do pobo viron que viñan contra eles, saíron a atopalos, e prostráronse ata a terra ante eles e empezaron a invocar o nome do Señor; e nesta actitude achábanse cando os lamanitas empezaron a caer sobre eles e a matalos coa espada.

22 E así, sen atopar resistencia algunha, mataron a mil e cinco deles; e sabemos que son benditos, porque foron a morar co seu Deus.

23 E cando os lamanitas viron que os seus irmáns non fuxían da espada, nin se volvían á dereita nin á esquerda, senón que se tendían e perecían, e encomiaban a Deus aínda no acto mesmo de perecer pola espada,

24 si, cando os lamanitas viron isto, abstivéronse de matalos; e houbo moitos cuxos corazóns conmover dentro deles polos dos seus irmáns que caeran pola espada, pois se arrepentiron do que fixeran.

25 E aconteceu que arroxaron ao chan as súas armas de guerra e non as quixeron volver tomar, porque os atormentaban os asasinatos que habían labor; e prostráronse, igual que os seus irmáns, confiando na clemencia daqueles que tiñan as armas alzadas para matalos.

26 E sucedeu que o número dos que se uniron ao pobo de Deus aquel día foi maior que o dos que foran mortos; e aqueles que morreran eran persoas xustas; xa que logo, non temos razón para dubidar que se salvaron.

27 E non había un só home inicuo entre os que pereceron; pero houbo máis de mil que chegaron ao coñecemento da verdade; así vemos que o Señor obra de moitos xeitos para a salvación do seu pobo. 
28 E a maioría dos lamanitas que mataron a tantos dos seus irmáns eran amalekitas e amulonitas, dos cales a maior parte pertencía á orde dos nehores.

29 E entre os que se uniron ao pobo do Señor, non houbo ningún que fose amalekita ou amulonita, ou que pertencese á orde de Nehor, senón que eran descendentes directos de Lamán e Lemuel.

30 E así podemos discernir claramente que despois que un pobo foi iluminado polo Espírito de Deus, e posuíu un gran coñecemento das cousas concernentes á rectitud, e entón cae no pecado e a transgresión, chega a ser máis empedernido, e así a súa condición é peor que se nunca coñecese estas cousas.

== Capítulo 25 ==
''Esténdense as agresións lamanitas-Os descendentes dos sacerdotes de Noé perecen, tal como profetizouno Abinadí-Convértense moitos lamanitas e únense ao pobo de Anti-Nefi-Lehi-Cren en Cristo e observan a lei de Moisés. Aproximadamente 90-77 a.C.''

1 E velaquí, aconteceu que aqueles lamanitas irritáronse máis porque mataran aos seus irmáns; xa que logo, xuraron vingarse dos nefitas; e polo momento non intentaron máis destruír ao pobo de Anti-Nefi-Lehi,

2 senón que tomaron os seus exércitos e foron ás fronteiras da terra de Zarahemla, e caeron sobre os que se achaban na terra de Ammoníah, e destruíronos.

3 E logo disto tiveron moitas batallas cos nefitas, nas cales foron rexeitados e destruídos.

4 E entre os lamanitas que morreron, achábanse case todos os descendentes de Amulón e os seus irmáns, que eran os sacerdotes de Noé; e pereceron por man dos nefitas;

5 e o resto deles, habendo fuxido ao deserto do leste, e habendo usurpado o poder e a autoridade sobre os lamanitas, fixeron que moitos dos lamanitas morresen por lume por mor da súa crenza;

6 porque moitos deles, logo de padecer moitas perdas e tantas aflicións, empezaron a recordar as palabras que Aarón e os seus irmáns predicáronlles na súa terra; de modo que empezaron a descreer as tradicións dos seus pais, e a crer no Señor, e que el daba gran poder aos nefitas; e así se converteron moitos deles no deserto.

7 E aconteceu que aqueles caudillos que eran o resto dos descendentes de Amulón fixeron que se aplicase a pena de morte, si, a cantos cresen nestas cousas.

8 Agora ben, este martirio fixo que moitos dos seus irmáns enchésense de ira; e empezou a haber contendas no deserto; e os lamanitas empezaron a perseguir e a matar aos descendentes de Amulón e os seus irmáns; e estes fuxiron ao deserto do leste.

9 E velaquí, os lamanitas perséguenos ata o día de hoxe; e así se cumpriron as palabras de Abinadí respecto dos descendentes dos sacerdotes que fixeron que el padecese a morte por lume.

10 Porque lles dixo: O que fagades comigo será un símbolo de cousas futuras.

11 E Abinadí foi o primeiro que padeceu a morte por lume, por causa da súa fe en Deus; e o que quixo dicir foi que moitos padecerían a morte por lume, así como el padecera.

12 E dixo aos sacerdotes de Noé que os seus descendentes causarían que a moitos matásenos da mesma xeito como el o foi, e que eles serían esparexidos e mortos, así como a ovella que non ten pastor é perseguida e morta por animais feroces; e velaquí, cumpríronse estas palabras, porque foron dispersados polos lamanitas, e acosados e feridos.

13 E aconteceu que cando os lamanitas viron que non podían dominar aos nefitas, volvéronse á súa propia terra; e moitos fóronse a vivir á terra de Ismael e á terra de Nefi, e uníronse ao pobo de Deus, que era o pobo de Anti-Nefi-Lehi.

14 E tamén eles enterraron as súas armas de guerra, como o fixeron os seus irmáns; e empezaron a ser unha xente xusta; e camiñaron polas vías do Señor e esforzáronse por observar os seus mandamentos e estatutos.

15 Si, e observaban a lei de Moisés; porque era necesario que a observasen aínda, pois non se cumpriu enteiramente. Mais a pesar da lei de Moisés, esperaban anhelosamente a vinda de Cristo, considerando a lei mosaica como un símbolo da súa vinda e crendo que debían gardar aquelas prácticas exteriores ata que el fóselles revelado.

16 Pero non crían que a salvación viñese pola lei de Moisés, senón que a lei de Moisés servía para fortalecer a súa fe en Cristo; e así, mediante a fe, retiñan a esperanza de salvación eterna, confiando no espírito de profecía que falou daquelas cousas que habían de vir.

17 E velaquí que Ammón, Aarón, Omner, Himni e os seus irmáns se regocijaron grandemente polo éxito que lograran entre os lamanitas, vendo que o Señor concedeulles conforme ás súas oracións, e que tamén lles cumpriu a súa palabra en cada detalle.

== Capítulo 26 ==
''Ammón se gloría no Señor-O Señor fortalece aos fieis e dálles coñecemento-Por medio da fe, os homes poden levar a miles de almas ao arrepentimento-Deus ten todo poder e comprende todas as cousas. Aproximadamente 90-77 a.C.''
 
1 E estas son as palabras de Ammón aos seus irmáns, as cales din así: Os meus irmáns, e irmáns meus na fe, velaquí, dígovos, cuán gran motivo temos para regocijarnos, porque puidemos habernos imaxinado, cando saímos da terra de Zarahemla, que Divos concederíanos tan grandes bendicións?

2 E agora pregúntovos: Que bendicións grandes concedeunos? Podedes dicilo?

3 Velaquí, respondo por vós; porque os nosos irmáns os lamanitas achábanse na obscuridad, si, aínda no máis tenebroso abismo; mais velaquí, ¡cantos deles foron guiados a ver a marabillosa luz de Deus! E esta é a bendición que se conferiu sobre nós, que fomos feitos instrumentos nas mans de Deus para realizar esta gran obra.

4 Velaquí, miles deles se regocijan, e foron traídos ao curro de Deus.

5 Velaquí, o campo estaba maduro, e benditos sodes vós, porque metestes a fouce e segastes coa vosa forza; si, traballastes todo o día; ¡e velaquí o número das vosas gavillas! E serán recollidas nos celeiros para que non se desperdicien.

6 Si, as tormentas non as abaterán no postrer día; si, nin serán perturbadas polos bulebules; mais cando veña a tempestade, serán reunidas no seu lugar para que a tempestade non penetre ata onde estean; si, nin serán impelidas polos fortes ventos onde o inimigo queira levalas.

7 Mais velaquí, áchanse en mans do Señor da colleita, e son súas, e levantaraas no postrer día.

8 ¡Bendito sexa o nome do noso Deus! ¡Cantémosle loor; si, demos grazas ao seu santo nome, porque el obra rectitud para sempre!

9 Porque se non subísemos desde a terra de Zarahemla, estes, os nosos carísimos e amados irmáns que tanto nos amaron, aínda se acharían atormentados polo seu odio contra nós, si, e serían tamén estranxeiros para con Deus.

10 E aconteceu que cando Ammón houbo dito estas palabras, reprendeuno o seu irmán Aarón, dicindo: Ammón, temo que o teu gozo condúzache á jactancia.

11 Pero Ammón díxolle: Non me jacto da miña propia forza nin na miña propia sabedoría, mais velaquí, o meu gozo é completo; si, o meu corazón soborda de gozo, e me regocijaré no meu Deus.

12 Si, eu se que nada son; en canto á miña forza, son débil; xa que logo, non me jactaré de min mesmo, senón que me gloriaré no meu Deus, porque coa súa forza podo facer todas as cousas; si, velaquí que obramos moitos grandes milagres nesta terra, polos cales encomiaremos o seu nome para sempre.

13 Velaquí, a cantos miles dos nosos irmáns librou el dos tormentos do inferno, e senten movidos a cantar do amor redentor; e isto polo poder da súa palabra que está en nós; por conseguinte, non temos moita razón para regocijarnos?

14 Si, temos razón de encomialo para sempre, porque é o Deus Altísimo, e soltou aos nosos irmáns das cadeas do inferno.

15 Si, achábanse rodeados de eternas tebras e destrución; mais velaquí, el tróuxoos á súa luz eterna; si, a eterna salvación; e os circunda a incomparable munificencia do seu amor; si, e fomos instrumentos nas súas mans para realizar esta grande e marabillosa obra.

16 Polo tanto, gloriémonos; si, nos gloriaremos no Señor; si, nos regocijaremos porque é completo o noso gozo; si, encomiaremos ao noso Deus para sempre. Velaquí, quen pode gloriarse demasiado no Señor? Si, e quen poderá dicir demasiado do seu gran poder, e do seu misericordia e do seu longanimidad para cos fillos dos homes? Velaquí, dígovos que non podo expresar nin a máis mínima parte do que sinto.

17 Quen se imaxinou que o noso Deus fose tan misericordioso como para sacarnos do noso estado terrible, pecaminoso e corrompido?

18 Velaquí, saímos aínda con ira, con potentes ameazas, para destruír a súa igrexa.

19 Por que, entón, non nos entregou a unha terrible destrución? Si, por que non deixou caer a espada da súa xustiza sobre nós e condenounos á desesperación eterna?

20 ¡Oh, case se me vai a alma, por así dicilo, cando penso en iso! Velaquí, el non exerceu a súa xustiza sobre nós, senón que no seu gran misericordia fíxonos salvar ese sempiterno abismo de morte e de miseria, para a salvación das nosas almas.

21 E velaquí, irmáns meus, que home natural hai que coñeza estas cousas? Dígovos que non hai quen coñeza estas cousas senón o compungido.

22 Si, ao que se arrepinte e exerce a fe e produce boas obras e ora continuamente sen cesar, a este élle permitido coñecer os misterios de Deus; si, a este seralle permitido revelar cousas que nunca foron reveladas; si, e a este seralle concedido levar a miles de almas ao arrepentimento, así como a nós permitíullenos traer a estes nosos irmáns ao arrepentimento.

23 Non vos acordades, irmáns meus, que dixemos aos nosos irmáns na terra de Zarahemla que subiamos á terra de Nefi para predicar aos nosos irmáns os lamanitas, e que se burlaron de nós?

24 Pois nos dixeron: Supondes que podedes traer aos lamanitas ao coñecemento da verdade? Supondes que podedes convencer aos lamanitas da incorrección das tradicións dos seus pais, cando son un pobo tan obstinado, cuxo corazón deleitar no derramamiento de sangue; cuxos días pasáronos na máis vil iniquidade; cuxas sendas foron as sendas do transgresor desde o principio? Recordaredes, irmáns meus, que así se expresaron.

25 E ademais dixeron: Tomemos as armas contra eles para que os destruamos a eles e a súa iniquidade de sobre a terra, non sexa que nos invadan e destrúannos.

26 Mais velaquí, amados irmáns meus, viñemos ao deserto, non coa intención de destruír aos nosos irmáns, senón con obxecto de salvar, talvez, algunhas das súas almas.

27 E cando os nosos corazóns achábanse desanimados, e estabamos a piques de regresar, velaquí, o Señor consolounos, e díxonos: Ide entre os vosos irmáns os lamanitas, e sufride con paciencia as vosas aflicións, e dareivos o éxito.

28 E velaquí, viñemos e estivemos entre eles, e fomos pacientes nos nosos padecimientos, e soportamos todo xénero de privacións; si, viaxamos de casa en casa, confiando nas misericordias do mundo; non soamente nas misericordias do mundo, senón nas de Deus.

29 E entramos nas súas casas e ensinámoslles; e instruímolos nas súas rúas, si, e instruímolos sobre as súas collados; e tamén entramos nos seus templos e as súas sinagogas e ensinámoslles; e botáronnos fóra, e fomos obxecto de burlas, e chuspiron sobre nós e golpeado as nosas fazulas, e fomos apedreados e aprehendidos e atados con fortes cordas e postos na prisión; e polo poder e sabedoría de Deus saímos libres outra vez.

30 E sufrimos toda clase de aflicións, e todo isto para que talvez puidésemos ser o medio de salvar a algún alma; e imaxinámonos que o noso gozo sería completo, se quizá puidésemos ser o medio de salvar a algúns.

31 Velaquí, agora podemos estender a vista e ver os froitos do noso labor, e son poucos? Dígovos que non; son moitos. Si, e podemos testificar da súa sinceridade, por motivo do seu amor polos seus irmáns e por nós tamén.

32 Porque, velaquí, prefiren sacrificar as súas vidas antes que arrebatar a vida aínda ao seu inimigo; e enterraron as súas armas de guerra profundamente na terra por mor do seu amor polos seus irmáns.

33 E velaquí, agora pregúntovos: houbo amor tan grande en toda a terra? Velaquí, dígovos que non, non o houbo, nin aínda entre os nefitas.

34 Porque velaquí, eles tomarían as armas contra os seus irmáns; non se deixarían matar. Pero velaquí cantos destes sacrificaron as súas vidas; e sabemos que foron ao seu Deus por causa do seu amor e polo seu odio ao pecado.

35 Agora ben, non temos razón para regocijarnos? Si, dígovos que desde o principio do mundo non houbo homes que tivesen tan grande razón para regocijarse como nós a temos; si, e o meu gozo desbórdase, ata o grao de gloriarme no meu Deus; porque el ten todo poder, toda sabedoría e todo entendemento; el comprende todas as cousas, e é un Ser misericordioso, aínda ata a salvación, para con aqueles que queiran arrepentirse e crer no seu nome.

36 Agora ben, se isto é jactancia, así me jactaré; porque isto é a miña vida e a miña luz, o meu gozo e a miña salvación, e a miña redención da angustia eterna. Si, bendito sexa o nome do meu Deus que tivo presente a este pobo, o cal é unha rama da árbore de Israel, e perdeuse do seu tronco nunha terra estraña; si, digo eu, bendito sexa o nome do meu Deus que velou por nós, peregrinos nunha terra estraña.

37 Agora ben, irmáns meus, vemos que Divos acórdase de todo pobo, sexa cal for a terra en que se acharen; si, el ten contado ao seu pobo, e as súas entrañas de misericordia cobren toda a terra. Este é o meu gozo e o meu gran agradecemento; si, e darei grazas ao meu Deus para sempre. Amén.

== Capítulo 27 ==
''O Señor manda a Ammón que conduza ao pobo de Anti-Nefi-Lehi a un lugar onde estea seguro-Ao atoparse con Alma, o gozo de Ammón é tan grande que se lle esgotan as forzas-Os nefitas ceden aos seus irmáns do pobo de Anti-Nefi-Lehi a terra de Jersón-Chámaselles o pobo de Ammón. Aproximadamente 90-77 a.C.''

1 E aconteceu que cando aqueles lamanitas que foran á guerra contra os nefitas viron, logo dos seus moitos esforzos por destruílos, que era en balde procurar a súa destrución, volvéronse outra vez á terra de Nefi.

2 E sucedeu que os amalekitas estaban cheos de ira por mor das súas perdas; e cando viron que non podían vingarse dos nefitas, empezaron a axitar ao pobo á ira en contra dos seus irmáns, o pobo de Anti-Nefi-Lehi; polo tanto, empezaron a destruílos outra vez.

3 E este pobo novamente negouse a tomar as armas, e deixáronse matar segundo a vontade dos seus inimigos.

4 Agora ben, cando Ammón e os seus irmáns viron esta obra de destrución entre aqueles que tanto amaban, e entre aqueles que tanto os amaron ?porque os trataban coma se fosen anxos enviados de Deus para salvalos dunha eterna destrución? xa que logo, cando Ammón e os seus irmáns viron esta extensa obra de destrución, foron movidos a compaixón e dixeron ao rei:

5 Reunamos a este pobo do Señor e descendamos á terra de Zarahemla, aos nosos irmáns os nefitas, e fuxamos das mans dos nosos inimigos para que non sexamos destruídos.

6 Mais díxolles o rei: Velaquí, os nefitas destruirannos por mor dos moitos asasinatos e pecados que contra eles cometemos.

7 E dixo Ammón: Irei e preguntarei ao Señor, e se el dinos que vaiamos aos nosos irmáns, iredes vós?

8 E díxolle o rei: Si, se o Señor dinos que vaiamos, iremos aos nosos irmáns e seremos os seus escravos ata compensalos polos moitos asasinatos e pecados que cometemos en contra deles.

9 Mais díxolle Ammón: É contra a lei dos nosos irmáns, que foi establecida polo meu pai, que haxa escravos entre eles; xa que logo, descendamos e confiemos na misericordia dos nosos irmáns.

10 Mais o rei díxolle: Pregunta ao Señor; e se el dinos que vaiamos, iremos; doutro xeito, pereceremos na terra.

11 E aconteceu que Ammón foi e preguntou ao Señor, e o Señor díxolle:

12 Saca a este pobo desta terra para que non pereza; pois Satanás ten fortemente asido o corazón dos amalekitas, quen incitan aos lamanitas á ira en contra dos seus irmáns, para que os maten; xa que logo, sal desta terra; e benditos son os deste pobo nesta xeración, porque os preservarei.

13 E sucedeu que Ammón foi e declaroulle ao rei todas as palabras que o Señor díxolle.

14 E reuniron a toda a súa xente, si, a todo o pobo do Señor; e xuntaron todos os seus rabaños e hatos, e saíron da terra, e chegaron ao deserto que dividía a terra de Nefi da de Zarahemla, e chegaron preto das fronteiras da terra.

15 E aconteceu que Ammón díxolles: Velaquí, eu e os meus irmáns iremos á terra de Zarahemla, e vós quedarédesvos aquí ata que volvamos; e probaremos o corazón dos nosos irmáns para ver se queren que entredes na súa terra.

16 E mentres Ammón viaxaba pola terra, sucedeu que el e os seus irmáns atopáronse con Alma no lugar de que se falou; e velaquí, foi un encontro gozoso.

17 E tan grande foi o gozo de Ammón que o colmou; si, se extasió no gozo do seu Deus, ao grao de que se lle esgotaron as forzas; e caeu a terra outra vez.

18 E non foi este un gozo inmenso? Velaquí, este é un gozo que ninguén recibe senón o que verdadeiramente se arrepinte e humildemente busca a felicidade.

19 E o gozo de Alma, ao atopar aos seus irmáns, foi verdadeiramente grande, como tamén o gozo de Aarón, de Omner e de Himni; mais velaquí que o seu gozo non sobrepujó ás súas forzas.

20 E sucedeu, entón, que Alma conduciu aos seus irmáns de regreso á terra de Zarahemla, aínda ata a súa propia casa. E foron e relataron ao xuíz superior todo canto lles aconteceu na terra de Nefi, entre os seus irmáns os lamanitas.

21 E aconteceu que o xuíz superior enviou unha proclamación por todo o país, na que desexaba saber a voz do pobo respecto da admisión dos seus irmáns, que eran o pobo de Anti-Nefi-Lehi.

22 E sucedeu que veu a voz do pobo dicindo: Velaquí, cederemos a terra de Jersón, que se acha ao leste xunto ao mar, e colinda coa terra de Abundancia, e queda ao sur da terra de Abundancia; e esta terra de Jersón é a que daremos aos nosos irmáns por herdanza.

23 E velaquí, colocaremos aos nosos exércitos entre a terra de Jersón e a terra de Nefi para protexer aos nosos irmáns na terra de Jersón; e facemos isto polos nosos irmáns por mor do seu temor a empuñar as armas en contra dos seus irmáns, non sexa que cometan pecado; e este gran temor seu proveu a causa do profundo arrepentimento habido neles por motivo dos seus moitos asasinatos e a súa terrible iniquidade.

24 E velaquí, faremos isto polos nosos irmáns, para que herden a terra de Jersón; e protexerémolos dos seus inimigos cos nosos exércitos, coa condición de que nos dean unha parte dos seus bens para axudarnos, a fin de soster os nosos exércitos.

25 E aconteceu que cando Ammón houbo oído isto, volveuse, e tamén Alma con el, ao pobo de Anti-Nefi-Lehi no deserto, onde plantaran as súas tendas, e fíxolles saber todas estas cousas. E Alma tamén lles relatou a súa conversión, con Ammón, Aarón e os seus irmáns.

26 E sucedeu que causou un gozo inmenso entre eles. E descenderon á terra de Jersón, e tomaron posesión desa terra; e os nefitas chamáronos o pobo de Ammón; xa que logo, distinguíronse por ese nome de alí en diante.

27 E achábanse entre o pobo de Nefi, e tamén eran contados entre o pobo que era da igrexa de Deus. E distinguíanse polo seu celo para con Deus, e tamén para cos homes; pois eran completamente honrados e rectos en todas as cousas; e eran firmes na fe de Cristo, aínda ata o fin.

28 E miraban co maior horror o derramar o sangue dos seus irmáns; e nunca se lles puido inducir a tomar as armas contra os seus irmáns; e non vían a morte con ningún grao de terror, por mor da súa esperanza e conceptos de Cristo e a resurrección; xa que logo, para eles a morte era consumida pola vitoria de Cristo sobre ela.

29 Por conseguinte, padecían a morte máis terrible e afrentosa que os seus irmáns puidesen infligirles, antes que tomar a espada ou a cimitarra para ferilos.

30 De modo que eran un pobo celoso e amado, un pobo altamente favorecido do Señor.

== Capítulo 28 ==
''Os lamanitas son derrotados nunha batalla tremenda-Decenas de milleiros morren-Os malos son condenados a un estado de angustia interminable; os xustos logran unha felicidade perpetua. Aproximadamente 77-76 a.C.''
 
1 E aconteceu que despois que o pobo de Ammón quedou establecido na terra de Jersón, e organizouse tamén unha igrexa na terra de Jersón, e os exércitos dos nefitas foron colocados ao redor da terra de Jersón, si, por todas as fronteiras que circundaban a terra de Zarahemla, velaquí, os exércitos dos lamanitas seguiran aos seus irmáns ao deserto.

2 De modo que se librou unha batalla tremenda; si, como nunca se coñeceu entre todos os habitantes da terra, desde o día en que Lehi saíu de Xerusalén; si, e decenas de milleiros dos lamanitas foron mortos e esparexidos.

3 Si, e tamén houbo unha matanza tremenda entre o pobo de Nefi; con todo, os lamanitas foron rexeitados e dispersados, e o pobo de Nefi volveu outra vez á súa terra.

4 E foi un tempo en que se oíu gran choro e lamentación por toda a terra, entre todo o pobo de Nefi;

5 si, o queixume das viúvas chorando polos seus maridos, e dos pais chorando polos seus fillos, e a filla polo irmán, si, e o irmán polo pai; de modo que o berro de angustia oíase entre todos eles, chorando polos seus parentes que pereceran.

6 E certamente foi un día lúgubre; si, un tempo de solemnidade, e un tempo de moito xaxún e oración.

7 E así termina o ano décimo quinto do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi;

8 e este é o relato de Ammón e os seus irmáns, as súas xornadas na terra de Nefi, as súas padecimientos na terra, as súas congojas e as súas aflicións, o seu incomprensible gozo, e a acollida e seguridade dos irmáns na terra de Jersón. E o Señor, o Redentor de todos os homes, bendiga as súas almas para sempre.

9 E esta é a narración das guerras e contencións entre os nefitas, e tamén das guerras entre os nefitas e lamanitas; e o ano décimo quinto do goberno dos xuíces concluíu.

10 E desde o ano primeiro ao décimo quinto, consumouse a destrución de moitos miles de vidas; si, desenvolveuse unha escena terrible de efusión de sangue.

11 E os corpos de moitos miles xacen baixo a terra, mentres que os corpos de moitos miles están consumíndose en cheas sobre a superficie da terra; si, e moitos miles choran pola perda dos seus parentes, porque teñen motivo para temer, segundo as promesas do Señor, que sexan condenados a un estado de angustia interminable.

12 Por outra banda, moitos outros miles lamentan por certo a perda dos seus parentes; no entanto, se regocijan e alégranse na esperanza, e aínda saben, segundo as promesas do Señor, que serán levantados para morar á destra de Deus, nun estado de felicidade perpetua.

13 E así vemos cuán grande é a desigualdade do home a causa do pecado e a transgresión e o poder do diaño, que vén polos astutos plans que ha urdido para enredar o corazón dos homes.

14 E así vemos o gran chamamento de dilixencia aos homes para obrar nas viñas do Señor; e así vemos o gran motivo da dor, como tamén do gozo: dor por mor da morte e destrución entre os homes, e gozo por mor da luz de Cristo para vida.

== Capítulo 29 ==
''Alma desexa proclamar o arrepentimento con celo angélico-O Señor concede mestres a todas as nacións-Alma se regocija na obra do Señor e no éxito de Ammón e os seus irmáns. Aproximadamente 76 a.C.''

1 ¡OH, se fose eu un anxo e concedéselleme o desexo do meu corazón, para saír e falar coa trompeta de Deus, cunha voz que estremecese a terra, e proclamar o arrepentimento a todo pobo!

2 Si, declararía eu a toda alma, como con voz de trono, o arrepentimento e o plan de redención: Que deben arrepentirse e vir ao noso Deus, para que non haxa máis dor sobre toda a superficie da terra.

3 Mais velaquí, son home, e peco no meu desexo; porque debería estar conforme co que o Señor concedeume.

4 Non debería, nos meus desexos, perturbar os firmes decretos dun Deus xusto, porque se que el concede aos homes segundo o que desexen, xa sexa para morte ou para vida; si, sei que el concede aos homes, si, decrétalles decretos que son inalterables, segundo a vontade deles, xa sexa para salvación ou destrución.

5 Si, e sei que o ben e o mal chegaron ante todos os homes; e quen non pode discernir o ben do mal, non é culpable; mais o que coñece o ben e o mal, a este élle dado segundo os seus desexos, sexa que desexe o ben ou o mal, a vida ou a morte, o gozo ou o remordimiento de conciencia.

6 Agora ben, en vista de que sei estas cousas, por que hei de desexar algo máis que facer a obra á que fun chamado?

7 Por que hei de desexar ser un anxo para poder falar a todos os extremos da terra?

8 Pois velaquí, o Señor concédelles a todas as nacións que, da súa propia nación e lingua, ensinen a súa palabra, si, con sabedoría, canto el xulgue conveniente que teñan; polo tanto, vemos que o Señor aconsella en sabedoría, de conformidade co que é xusto e verdadeiro.

9 Se o que o Señor mandoume, e niso me glorío. E non me glorío en min mesmo, senón no que o Señor mandoume; si, e esta é a miña gloria, que quizá sexa un instrumento nas mans de Deus para conducir a algún alma ao arrepentimento; e este é o meu gozo.

10 E velaquí, cando vexo a moitos dos meus irmáns verdadeiramente arrepentidos, e que veñen ao Señor o seu Deus, a miña alma énchese de gozo; entón recordo o que o Señor fixo por min, si, que oíu a miña oración; si, entón recordo o seu misericordioso brazo que estendeu cara a min.

11 Si, e acórdome tamén da catividade dos meus pais; porque certamente sei que o Señor librounos da servidume, e así estableceu a súa igrexa; si, o Señor Deus, o Deus de Abraham, o Deus de Isaac, e o Deus de Jacob, librounos do cativerio.

12 Si, sempre recordei o cativerio dos meus pais, e ese mesmo Deus que os librou das mans dos exipcios, librounos da servidume.

13 Si, e ese mesmo Deus estableceu a súa igrexa entre eles, si, e ese mesmo Divos chamoume cun santo chamamento para que predique a palabra a este pobo, e concedeume moito éxito, no cal o meu gozo é cabal.

14 Pero non me xúbilo no meu propio éxito soamente, senón que o meu gozo é máis completo a causa do éxito dos meus irmáns que subiron á terra de Nefi.

15 Velaquí, traballaron excesivamente, e produciron moito froito; e cuán grande será a súa recompensa.

16 E cando penso no éxito destes os meus irmáns, transpórtase a miña alma coma se fóra a separarse do corpo, tan grande é o meu gozo.

17 E agora conceda Divos que estes os meus irmáns senten no reino de Deus; si, e tamén todos aqueles que son o froito das súas obras, para que xa non salgan máis, senón que o encomien para sempre; e Divos conceda que se faga segundo as miñas palabras, así como dixen. Amén.

== Capítulo 30 ==
''Korihor, o anticristo, búrlase de Cristo, da Expiación e do espírito de profecía-Insignia que non hai Deus, nin caída do home, nin castigo polo pecado, nin Cristo-Alma testifica que Cristo virá e que todas as cousas indican que hai un Deus-Korihor esixe un sinal e queda mudo-O diaño habíaselle aparecido a Korihor en forma de anxo e ensinoulle o que debía dicir-Atropelan a Korihor e o pisotean ata que morre. Aproximadamente 76-74 a.C.''

1 Velaquí, aconteceu que despois que o pobo de Ammón quedou establecido na terra de Jersón, si, e tamén despois que os lamanitas foron arroxados do país, e os seus mortos foron sepultados pola xente desa terra

2 ?e non foron contados os seus mortos por ser tan numerosos, nin tampouco o foron os dos nefitas?, aconteceu que despois que houberon sepultado aos seus mortos, e tamén logo dos días de xaxún, de choro e de oración (e foi durante o ano décimo sexto do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi), empezou a haber continua paz por toda a terra.

3 Si, e o pobo esforzábase en gardar os mandamentos do Señor; e obedecía estritamente as ordenanzas de Deus, segundo a lei de Moisés; porque se lle ensinaba a observar a lei de Moisés ata que fose cumprida.

4 E así foi que non houbo disturbios entre o pobo en todo o ano décimo sexto do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

5 E sucedeu que a principios do ano decimoséptimo do goberno dos xuíces houbo continua paz.

6 Pero sucedeu que a fins do ano decimoséptimo chegou un home á terra de Zarahemla, e era un anticristo, porque empezou a predicar ao pobo contra as profecías que declararan os profetas concernentes á vinda de Cristo.

7 Pois non había lei algunha contra a crenza de ningún home; porque era expresamente contrario aos mandamentos de Deus que houbese unha lei que colocase aos homes en posición desigual.

8 Porque así din as Escrituras: Escollédevos hoxe a quen sirvades.

9 De modo que se un home desexaba servir a Deus, tiña o privilexio; ou máis ben, se cría en Deus, tiña o privilexio de servilo; pero se non cría nel, non había lei que o castigase.

10 Mais se asasinaba, era castigado coa pena de morte; e se roubaba, tamén se lle castigaba; e se furtaba, tamén era castigado; e se cometía adulterio, era tamén castigado; si, por todas estas iniquidades castigábaselle.

11 Porque había unha lei de que todos os homes debían ser xulgados segundo os seus crimes. Con todo, non había ningunha lei contra a crenza dun home; xa que logo, era castigado só polos crimes que cometese; xa que logo, todos achábanse en posición igual.

12 E este anticristo, cuxo nomee era Korihor (e a lei non podía constreñirlo), empezou a predicar ao pobo que non habería ningún Cristo. E deste xeito predicaba, dicindo:

13 ¡Oh vós que estades subxugados por unha tola e va esperanza! Por que vos suxeitades con semellantes tolemias? Por que esperades a un Cristo? Pois ningún home pode saber acerca do porvir.

14 Velaquí, estas cousas que chamades profecías, que dicides que as transmiten os santos profetas, velaquí, non son máis que insensatas tradicións dos vosos pais.

15 Como sabedes que son certas? Velaquí, non podedes saber das cousas que non vedes; polo tanto, non podedes saber se haberá un Cristo.

16 Mirades cara ao futuro, e dicides que vedes a remisión dos vosos pecados. Mais velaquí, isto non é senón o efecto dunha mente desvariada; e este trastorno mental resulta das tradicións dos vosos pais que vos inducen a crer en cousas que non existen.

17 E moitas outras cousas parecidas faloulles, dicíndolles que non se podía facer ningunha expiación polos pecados dos homes, senón que nesta vida a cada un tocáballe de acordo coa súa habilidade; xa que logo, todo home prosperaba segundo o seu xenio, todo home conquistaba segundo a súa forza; e non era ningún crime o que un home fixese cosa calquera.

18 E así lles predicaba, desviando o corazón de moitos, facéndolles erguer as súas cabezas na súa iniquidade; si, incitando a moitas mulleres, e tamén homes, a cometer fornicaciones, dicíndolles que cando morría o home, alí terminaba todo.

19 E este home foi tamén á terra de Jersón para predicar estas cousas entre os do pobo de Ammón, que nun tempo foron o pobo dos lamanitas.

20 Mais velaquí, estes foron máis prudentes que moitos dos nefitas, porque o tomaron e atárono e levárono ante Ammón, que era un sumo sacerdote dese pobo.

21 E sucedeu que fixo que fose botado desa terra. E chegou á terra de Gedeón, e empezou a predicarlles tamén; e velaquí, non tivo moito éxito, porque o tomaron e atárono e levárono ante o sumo sacerdote, e tamén o xuíz superior do país.

22 E aconteceu que o sumo sacerdote díxolle: Por que andas pervirtiendo as vías do Señor? Por que insignias a este pobo que non haberá Cristo, para interromper o seu gozo? Por que falas contra todas as profecías dos santos profetas?

23 E o nome do sumo sacerdote era Giddona. E Korihor díxolle: Porque non ensino as insensatas tradicións dos vosos pais, e porque non ensino a este pobo a subxugarse baixo as insensatas ordenanzas e prácticas establecidas por antigos sacerdotes para usurpar poder e autoridade sobre eles, para telos na ignorancia, a fin de que non levanten a cabeza, senón que se humillen de acordo coas vosas palabras.

24 Dicides que este é un pobo libre. Velaquí, dígovos que se acha no cativerio. Dicides que esas antigas profecías son verdadeiras. Velaquí, dígovos que non sabedes se son verdadeiras.

25 Dicides que este é un pobo culpable e caído por mor da transgresión dun pai. Velaquí, dígovos que un neno non é culpable por causa dos seus pais.

26 Tamén dicides que Cristo virá. Mais velaquí, dígovos que non sabedes se haberá un Cristo. E tamén dicides que será morto polos pecados do mundo;

27 e así levades a este pobo en pos das insensatas tradicións dos vosos pais e conforme aos vosos propios desexos; e tédelos sometidos, coma se fóra no cativerio, para saciarvos do traballo das súas mans, de modo que non se atreven a levantar a vista con valor, nin se atreven a gozar dos seus propios dereitos e privilexios.

28 Si, non se atreven a facer uso do que lles pertence, non sexa que ofendan aos seus sacerdotes, os cales os uncen ao yugo segundo os seus desexos, e fixéronlles crer, polas súas tradicións, e os seus soños, caprichos, visións e misterios finxidos, que se non obran conforme ás súas palabras, ofenderán a algún ser descoñecido que din que é Deus, un ser que nunca se viu nin coñecido, que nunca existiu nin existirá.

29 Agora ben, cando o sumo sacerdote e o xuíz superior viron a dureza do seu corazón, si, cando viron que vilipendiaba aínda a Deus, non quixeron responder ás súas palabras, senón que fixeron que fose atado; e entregárono en mans dos oficiais, e enviárono á terra de Zarahemla, para que alí comparecese ante Alma e ante o xuíz superior que gobernaba todo o país.

30 E aconteceu que cando foi levado ante Alma e o xuíz superior, continuou do mesmo xeito que na terra de Gedeón; si, proseguiu ata blasfemar.

31 E prorrumpió en palabras moi altaneras diante de Alma, e vilipendió aos sacerdotes e aos mestres, acusándoos de desviar ao pobo en pos das bobas tradicións dos seus pais, a fin de fartarse co traballo do pobo.

32 Entón díxolle Alma: Ti sabes que non nos aproveitamos do traballo deste pobo; pois velaquí, eu traballei, desde o principio do goberno dos xuíces ata agora, coas miñas propias mans para a miña sostén, a pesar das miñas moitas viaxes polo país para declarar a palabra de Deus ao meu pobo.

33 E a pesar do moito traballo que fixen na igrexa, nunca recibín nin sequera un senine polo meu traballo, nin tampouco ningún dos meus irmáns, senón ao ocupar o asento xudicial; e neste caso, recibimos soamente segundo a lei polo noso tempo.

34 De modo que se non recibimos nada polo noso traballo na igrexa, que nos beneficia traballar na igrexa, aparte de declarar a verdade para regocijarnos no gozo dos nosos irmáns?

35 Por que dis, pois, que lle predicamos a este pobo para lucrar, cando ti de ti mesmo sabes que non recibimos nada? Cres ti que enganamos a este pobo e que iso é o que causa tanto gozo nos seus corazóns? 
36 E Korihor respondeulle: Si.

37 E entón Alma díxolle: Cres que hai un Deus?

38 E el contestou: Non.

39 E Alma díxolle: Negarás novamente que hai un Deus, e negarás tamén ao Cristo? Pois velaquí, dígoche: Eu se que hai un Deus, e tamén que Cristo virá.

40 Agora ben, que evidencia tes de que non hai Deus, ou de que Cristo non vai vir? Dígoche que non tes ningunha salvo a túa propia palabra unicamente.

41 Mais velaquí, eu teño todas as cousas como testemuño de que estas cousas son verdadeiras; e tamén ti tes todas as cousas como testemuño para ti de que son verdadeiras; e negaralas? Cres que estas cousas son verdadeiras?

42 Velaquí, eu se que o cres, pero estás posuído dun espírito de mentira, e refugaches o Espírito de Deus de maneira que non pode ter cabida en ti; pero o diaño ten poder sobre ti, e lévache dun lado ao outro, inventando artimañas para destruír aos fillos de Deus.

43 E Korihor díxolle a Alma: Se me mostras un sinal para que me convenza de que hai un Deus, si, móstrame que ten poder, e entón quedarei convencido da verdade das túas palabras.

44 Mais Alma díxolle: Xa tiveches bastantes sinais; queres tentar ao teu Deus? Dirás: Móstrame un sinal, cando tes o testemuño de todos estes os teus irmáns, e tamén de todos os santos profetas? As Escrituras están diante de ti; si, e todas as cousas indican que hai un Deus, si, aínda a terra e todo canto hai sobre ela, si, e o seu movemento, si, e tamén todos os planetas que se moven na súa orde regular testifican que hai un Creador Supremo.

45 E a pesar disto andas desviando o corazón deste pobo, testificándolle que non hai Deus? Negarás aínda, a pesar de todos estes testemuños? E dixo el: Si, negarei, a menos que me mostres un sinal.

46 E aconteceu que Alma lle dixo: Velaquí, estou afligido por causa da dureza do teu corazón, si, que aínda queiras resistir ao espírito da verdade, para que sexa destruída a túa alma.

47 Mais velaquí, mellor é que a túa alma pérdase a que sexas o medio de levar a moitas almas á destrución polas túas mentiras e as túas palabras lisonjeras; xa que logo, se volves negar, velaquí, Divos ferirache a fin de que quedes mudo, para que nunca máis abras a boca para enganar outra vez aos deste pobo.

48 Entón Korihor díxolle: Non nego a existencia dun Deus, mais non creo que haxa un Deus; e tamén digo que ti non sabes que hai un Deus; e a menos que me mostres un sinal, non crerei.

49 E Alma díxolle: Isto dareiche por sinal: Quedarás mudo segundo as miñas palabras; e digo que no nome de Deus quedarás mudo de modo que non poderás expresarche máis.

50 E cando Alma houbo dito estas palabras, Korihor quedou mudo, segundo as palabras de Alma, de modo que xa non podía expresarse.

51 Agora ben, cando o xuíz superior viu isto, estendeu a súa man e escribiu a Korihor, dicindo: Estás convencido do poder de Deus? En quen querías que Alma che manifestase o seu sinal? Querías que afligiera a outros para mostrarche un sinal? Velaquí, mostrouche un sinal; e agora, disputarás máis?

52 E Korihor estendeu a man e escribiu, dicindo: Se que estou mudo, porque non podo falar; e se que nada, senón o poder de Deus, puido traer isto sobre min; si, e eu sempre souben que había un Deus.

53 Mais velaquí, enganoume o diaño; pois se me apareceu en forma de anxo, e díxome: Ve e rescata a este pobo, porque todos extraviáronse en pos dun Deus descoñecido. E díxome: Non hai Deus; si, e ensinoume o que había de dicir. E ensinei as súas palabras; e ensineinas porque deleitaban á mente carnal; e ensineinas ata que houben logrado moito éxito, ao grao que realmente cheguei a crer que eran certas; e por esta razón opúxenme á verdade, ata traer esta gran maldición sobre min.

54 E cando houbo expresado isto, suplicoulle a Alma que rogase a Deus, para que lle fose quitada a maldición.

55 Mais díxolle Alma: Se che fose quitada esta maldición, de novo volverías desviar o corazón deste pobo; xa que logo, fágase contigo segundo a vontade do Señor.

56 E sucedeu que a maldición non foi quitada a Korihor; senón que o botaron fóra, e andaba de casa en casa, mendigando os seus alimentos.

57 E a noticia do que lle sucedeu a Korihor foi publicada inmediatamente por todo o país; si, o xuíz superior enviou a proclamación a todo o pobo da terra, declarando aos que creran nas palabras de Korihor que debían arrepentirse sen demora, non fose que lles sobreviñesen os mesmos castigos.

58 E aconteceu que todos convencéronse da iniquidade de Korihor; xa que logo, todos convertéronse de novo ao Señor; e isto deu fin á iniquidade que Korihor promulgou. E Korihor ía de casa en casa, mendigando pan para o seu sostén.

59 E aconteceu que mentres ía entre o pobo, si, entre uns que se separaron dos nefitas e tomaran o nome de zoramitas, por ser guiados por un home chamado Zoram, e mentres ía entre eles, velaquí, atropelárono e o pisotearon ata que morreu.

60 E así vemos o fin daquel que pervierte as vías do Señor; e así vemos que o diaño non amparará aos seus fillos no postrer día, senón que os arrastra aceleradamente ao inferno.

== Capítulo 31 ==
''Alma encabeza unha misión para traer de novo ao curro aos zoramitas apóstatas-Os zoramitas negan a Cristo, cren nun concepto falso de elección e adoran con oracións fixas-Os misioneiros ven cheos do Espírito Santo-As súas aflicións son consumidas no gozo de Cristo. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E sucedeu que despois do fin de Korihor, habendo recibido Alma noticias de que os zoramitas estaban pervirtiendo as vías do Señor, e que Zoram, o seu xefe, estaba inducindo o corazón dos do pobo a que se prostrasen ante ídolos mudos, o seu corazón empezou novamente a afligirse por mor da iniquidade do pobo.

2 Porque lle era motivo de moito pesar a Alma saber da iniquidade entre o seu pobo; xa que logo, o seu corazón se afligió en extremo por causa da separación dos zoramitas dos nefitas.

3 Agora ben, os zoramitas reuníronse nunha terra que chamaban Antiónum, situada ao leste da terra de Zarahemla, que se achaba case contigua á costa do mar, ao sur da terra de Jersón, que tamén colindaba co deserto do sur, o cal estaba cheo de lamanitas.

4 E os nefitas temían en gran xeito que os zoramitas establecesen relacións cos lamanitas, e resultase nunha perda moi grande para os nefitas.

5 E como a predicación da palabra tiña gran propensión a impulsar á xente a facer o que era xusto ?si, fornecera un efecto máis potente na mente do pobo que a espada ou calquera outra cousa que lles aconteceu? xa que logo, Alma considerou prudente que puxesen a proba a virtude da palabra de Deus.

6 Así pois, tomou a Ammón, a Aarón e a Omner; e deixou a Himni na igrexa de Zarahemla; mais levou consigo aos primeiros tres, e tamén a Amulek e a Zeezrom, os cales achábanse en Melek; e tamén levou a dous dos seus fillos.

7 Pero non levou ao maior dos seus fillos, que se chamaba Helamán; e os nomes dos que levou consigo eran Xiblón e Coriantón; e estes son os nomes dos que foron con el entre os zoramitas para predicarlles a palabra.

8 E os zoramitas eran disidentes nefitas; polo tanto, foilles predicada a palabra de Deus.

9 Pero caeran en grandes erros, pois non se esforzaban por gardar os mandamentos de Deus nin os seus estatutos, segundo a lei de Moisés.

10 Nin tampouco observaban as prácticas da igrexa, de perseverar na oración e súplicas a Deus diariamente, para non entrar en tentación.

11 Si, e en fin, pervertían as vías do Señor en moitísimos casos; polo tanto, por esta razón, Alma e os seus irmáns foron á súa terra para predicarlles a palabra.

12 E cando chegaron á súa terra, velaquí, para o seu asombro acharon que os zoramitas edificaran sinagogas, e que se congregaban un día da semana, o cal chamaban o día do Señor; e adoraban dun xeito que Alma e os seus irmáns nunca viran;

13 porque erixiran no centro da súa sinagoga unha plataforma que chegaba máis alto que a cabeza, e en cuxa parte superior só cabía unha persoa.

14 De maneira que o que desexaba adorar, tiña que ir e ocupar esta parte superior, e estender as mans cara ao ceo, e clamar en voz alta, dicindo:

15 ¡Santo, Santo Deus; cremos que es Deus, e cremos que es santo, e que fuches un espírito, e que es un espírito e que serás un espírito para sempre!

16 ¡Santo Deus, cremos que ti nos separaches dos nosos irmáns; e non cremos na tradición dos nosos irmáns que lles foi transmitida polas puerilidades dos seus pais; mais cremos que nos escolliches para ser os teus santos fillos; e tamén nos deches a coñecer que non haberá Cristo!

17 ¡Mais ti es o mesmo onte, hoxe e para sempre; e elixir para que sexamos salvos, mentres que todos os que nos rodean son elixidos para ser arroxados pola túa ira ao inferno; e por esta santidade, oh Divos, dámosche grazas; e tamén che damos grazas porque nos elixiches, a fin de que non sexamos levados en pos das necias tradicións dos nosos irmáns que os someten a unha crenza en Cristo, o que conduce os seus corazóns a apartarse lonxe de ti, Deus noso!

18 E de novo dámosche as grazas, oh Divos, porque somos un pobo electo e santo. Amén.

19 E aconteceu que despois que Alma, os seus irmáns e os seus fillos houberon oído estas oracións, asombráronse excesivamente.

20 Pois velaquí, cada un ía e ofrecía estas mesmas oracións.

21 E o nome que daban a este sitio era Rameúmptom, que interpretado quere dicir o santo púlpito.

22 E desde este púlpito ofrecía, cada un deles, a mesma oración a Deus, dando as grazas ao seu Deus porque os escolleu, e porque non os levou en pos da tradición dos seus irmáns, e porque os seus corazóns non foron cativados para crer en cousas vindeiras, das cales nada sabían.

23 E despois que todos os do pobo daban grazas deste xeito, regresaban ás súas casas, sen volver falar do seu Deus ata que novamente xuntábanse ao redor do santo púlpito para ofrecer grazas segundo o seu xeito.

24 Agora ben, cando Alma viu isto, se angustió o seu corazón, pois viu que eran unha xente inicua e perversa; si, viu que os seus corazóns estaban postos no ouro, e na prata, e en toda clase de obxectos finos
 
25 Si, e tamén viu que por motivo do seu orgullo os seus corazóns enxalzábanse con gran jactancia.

26 E elevou a súa voz ao ceo e exclamou, dicindo: ¡Oh Señor!, ata cando permitirás que os teus servos moren aquí na carne, para presenciar tan grave iniquidade entre os fillos dos homes?

27 Velaquí, ¡oh Divos!, invócanche; e con todo, os seus corazóns son consumidos no seu orgullo. Velaquí, ¡oh Divos!, chámanche coa súa boca á vez que se han engreído, ata inflarse grandemente, coas vaidades do mundo.

28 Velaí, ¡oh Divos meu!, os seus suntuosos vestidos, e os seus aneis, os seus brazaletes, os seus ornamentos de ouro e todos os seus obxectos preciosos con que se adornan; e velaquí, os seus corazóns están postos nestas cousas, e aínda así che invocan, dicindo: Grazas dámosche, ¡oh Divos!, porque che somos un pobo escolleito, mentres que os outros perecerán.

29 Si, e din que ti lles deches a coñecer que non haberá Cristo.

30 ¡Oh Señor Deus!, ata cando consentirás que exista tal perversidad e infidelidade entre este pobo? ¡Oh Señor, dáme forzas para soportar as miñas fraquezas; porque son débil, e semellante iniquidade entre este pobo contrista a miña alma!

31 ¡Oh Señor, o meu corazón áchase afligido en sumo grao; consola a miña alma en Cristo! ¡Oh Señor, concédeme que teña forzas para sufrir con paciencia estas aflicións que virán sobre min, por mor da iniquidade deste pobo!

32 ¡Oh Señor, consola a miña alma e concédeme o éxito, así como aos meus consiervos que se achan comigo; si, Ammón e Aarón e Omner, como tamén Amulek e Zeezrom, e tamén os meus dous fillos! Si, conforta a todos estes, ¡oh Señor! Si, consola as súas almas en Cristo.

33 ¡Concédelles que teñan forza para poder soportar as aflicións que lles sobrevirán por motivo das iniquidades deste pobo!

34 ¡Oh Señor, concédenos lograr o éxito ao traelos novamente a ti en Cristo!

35 ¡Velaquí, as súas almas son preciosas, oh Señor, e moitos deles son os nosos irmáns; xa que logo, dános, oh Señor, poder e sabedoría para que podamos traer a estes, os nosos irmáns, novamente a ti!

36 E aconteceu que cando Alma houbo dito estas palabras, puxo as súas mans sobre todos aqueles que estaban con el. E velaquí, ao imporlles as mans, foron cheos do Espírito Santo.

37 E tras isto separáronse uns doutros, sen preocuparse polo que habían para comer, nin polo que habían de beber, nin polo que habían de vestir.

38 E o Señor proveulles a fin de que non padecesen fame, nin tivesen sede; si, e tamén lles deu forza para que non padecesen ningún xénero de aflicións que non fosen consumidas no gozo de Cristo. E isto aconteceu segundo a oración de Alma; e isto porque oró con fe.

== Capítulo 32 ==
''Alma ensina aos pobres, cuxas aflicións humilláronos-A fe é unha esperanza naquilo que non se ve e que é verdadeiro-Alma testifica que anxos ministran a homes, a mulleres e a nenos-Alma compara a palabra a unha semente-Esta débese plantar e nutrir-Entón crece ata chegar a ser unha árbore do cal recóllese o froito da vida eterna. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E acaeceu que saíron e empezaron a predicar ao pobo a palabra de Deus, entrando nas súas sinagogas e nas súas casas; si, e aínda predicaron a palabra nas súas rúas.

2 E sucedeu que logo de traballar moito entre eles, empezaron a ter éxito entre a clase pobre; pois velaquí, estes eran botados das sinagogas por mor da pobreza das súas roupas.

3 Xa que logo, non lles era permitido entrar nas súas sinagogas para adorar a Deus porque eran considerados como a hez; xa que logo, eran pobres; si, os seus irmáns considerábanos como a escoria; de modo que eran pobres en canto ás cousas do mundo, e tamén eran pobres de corazón.

4 E mentres Alma estaba ensinando e falando ao pobo sobre o cerro Onida, foi a el unha gran multitude composta daqueles de quen estivemos falando, daqueles que eran pobres de corazón por mor da súa pobreza en canto ás cousas do mundo.

5 E chegaron a Alma; e o principal entre eles díxolle: Velaquí, que farán estes, os meus irmáns? Pois son desprezados por todos os homes por mor da súa pobreza; si, e máis particularmente polos nosos sacerdotes, porque nos botaron das nosas sinagogas, que con tanto traballo edificamos coas nosas propias mans; e botáronnos por mor da nosa suma pobreza; e non temos un lugar para adorar ao noso Deus. Velaquí, que faremos?

6 E cando Alma oíu isto, volveu o seu rostro directamente cara a el, e observounos con gran gozo; porque viu que as súas aflicións realmente humilláronos, e que se achaban preparados para oír a palabra.

7 Xa que logo, non dixo máis á outra multitude; senón que estendeu a man e clamou aos que vía, aqueles que en verdade estaban arrepentidos, e díxolles:

8 Vexo que sodes mansos de corazón; e se é así, benditos sodes.

9 Velaquí, o voso irmán dixo: Que faremos?, porque somos botados das nosas sinagogas, de modo que non podemos adorar ao noso Deus.

10 Velaquí, dígovos: Supondes que non podedes adorar a Deus máis que nas vosas sinagogas?

11 E ademais, quixese preguntar: Supondes que non debedes adorar a Deus senón unha vez por semana?

12 Eu dígovos que está ben que sexades botados das vosas sinagogas, para que sexades humildes e aprendades sabedoría; porque é necesario que aprendades sabedoría; porque é por motivo de que sodes botados, debido a que os vosos irmáns desprézanvos por mor da vosa suma pobreza, que chegastes á humildade de corazón; pois necesariamente fáillevos ser humildes.

13 E porque sodes obrigados a ser humildes, benditos sodes; porque en ocasións o home, se se ve obrigado a ser humilde, busca o arrepentimento; e de seguro, o que se arrepinta achará misericordia; e quen ache misericordia e persevere ata o fin, será salvo.

14 E como xa vos dixen, que por ser obrigados a ser humildes, fostes bendicidos, non supondes que son máis bendicidos aínda aqueles que se humillan verdadeiramente por mor da palabra?

15 Si, o que verdadeiramente se humille e arrepíntase dos seus pecados, e persevere ata o fin, será bendicido; si, bendicido moito máis que aqueles que ven obrigados a ser humildes por causa da súa extrema pobreza.

16 Xa que logo, benditos son aqueles que se humillan sen verse obrigados a ser humildes; ou máis ben, noutras palabras, bendito é o que cre na palabra de Deus, e é bautizado sen obstinación de corazón; si, sen habérselle levado a coñecer a palabra, ou sequera compelido a saber, antes de crer.

17 Si, hai moitos que din: Se nos mostras un sinal do ceo, de seguro logo saberemos; e entón creremos.

18 Agora eu pregúntovos: É fe isto? Velaquí, dígovos que non; porque se un home sabe unha cousa, non ten necesidade de crer, porque a sabe.

19 E agora ben, canto máis maldito é aquel que coñece a vontade de Deus e non a cumpre, que o que só cre ou soamente ten motivo para crer, e cae en transgresión?

20 Agora ben, sobre este asunto vós habedes de xulgar. Velaquí, dígovos que así é por unha banda como o é pola outra; e a todo home farase segundo as súas obras.

21 E agora ben, como dicía concernente á fe: A fe non é ter un coñecemento perfecto das cousas; de modo que se tedes fe, tedes esperanza en cousas que non ven, e que son verdadeiras.

22 E agora ben, velaquí, agora dígovos, e quixese que recordásedes, que Divos é misericordioso para con todos os que cren no seu nome; xa que logo, el desexa ante todo que creades, si, na súa palabra.

23 E agora ben, el comunica a súa palabra aos homes por medio de anxos; si, non só aos homes, senón ás mulleres tamén. E isto non é todo; moitas veces sonlles dadas aos nenos palabras que confunden ao sabio e ao erudito.

24 E agora ben, amados irmáns meus, xa que desexastes saber de min que debedes facer, porque sodes afligidos e refugados ?e non quero que pensedes que é a miña intención xulgarvos senón de acordo co que é verdade?

25 porque non quero dicir que todos vós fostes compelidos a humillarvos; porque verdadeiramente creo eu que entre vós hai algúns que se humillarían, a pesar das circunstancias en que se achasen.

26 Pois como dixen acerca da fe, que non era un coñecemento perfecto, así é coas miñas palabras. Non podedes, ao principio, saber á perfección acerca da súa veracidade, así como tampouco a fe é un coñecemento perfecto.

27 Mais velaquí, se espertades e avivades as vosas facultades ata experimentar coas miñas palabras, e exercitades un pouco de fe, si, aínda que non sexa máis que un desexo de crer, deixade que este desexo obre en vós, si, ata crer de tal modo que deades cabida a unha porción das miñas palabras.

28 Compararemos, pois, a palabra a unha semente. Agora ben, se dais lugar para que sexa sementada unha semente no voso corazón, velaquí, se é unha semente verdadeira, ou semente boa, e non a botades fóra pola vosa incredulidade, resistindo ao Espírito do Señor, velaquí, empezará a incharse no voso peito; e ao sentir esta sensación de crecemento, empezaredes a dicir dentro de vós: Debe ser que esta é unha semente boa, ou que a palabra é boa, porque empeza a ensanchar a miña alma; si, empeza a iluminar o meu entendemento; si, empeza a ser deliciosa para min.

29 Velaquí, non aumentaría isto a vosa fe? Dígovos que si; con todo, non chegou a ser un coñecemento perfecto.

30 Mais velaquí, ao paso que a semente ínchase e brota e empeza a crecer, entón non podedes menos que dicir que a semente é boa; pois velaquí, ínchase e brota e empeza a crecer. E, velaquí, non fortalecerá isto a vosa fe? Si, fortalecerá a vosa fe, porque diredes: Sei que esta é unha boa semente; porque, velaquí, brota e empeza a crecer.

31 E velaquí, estades seguros agora de que é unha semente boa? Dígovos que si; porque toda semente produce segundo a súa propia especie. 
32 Xa que logo, se unha semente crece, é semente boa; pero se non crece, velaquí que non é boa; polo tanto, é refugada.

33 E velaquí, por probar o experimento e sementado a semente, e porque esta ínchase, e brota, e empeza a crecer, sabedes por forza que a semente é boa.

34 E agora ben, velaquí, é perfecto o voso coñecemento? Si, o voso coñecemento é perfecto nesta cousa, e a vosa fe queda inactiva; e isto porque sabedes, pois sabedes que a palabra ha henchido as vosas almas, e tamén sabedes que brotou, que o voso entendemento empeza a iluminarse e a vosa mente comeza a ensancharse.

35 Logo, non é isto verdadeiro? Dígovos que si, porque é luz; e o que é luz, é bo, porque se pode discernir; xa que logo, debedes saber que é bo; e agora ben, velaquí, é perfecto o voso coñecemento logo de gustar esta luz?

36 Velaquí, dígovos que non; nin tampouco debedes deixar ao carón a vosa fe, porque tan só exercitastes a vosa fe para sementar a semente, a fin de levar a cabo o experimento para saber se a semente era boa.

37 E velaquí, a medida que a árbore empece a crecer, diredes: Nutrámoslo con gran coidado para que bote raíz, creza e prodúzanos froito. E velaquí, se o cultivades con moito coidado, botará raíz, e crecerá, e dará froito.

38 Mais se desatendedes a árbore, e sodes neglixentes en nutrilo, velaquí, non botará raíz; e cando a calor do sol chegue e abráseo, secarase porque non ten raíz, e arrincarédelo e botarédelo fóra.

39 E isto non é porque a semente non sexa boa, nin tampouco é porque o seu froito non sexa desexable; senón porque o voso terreo é estéril e non queredes nutrir a árbore; xa que logo, non poderedes obter o seu froito.

40 E polo mesmo, se non cultivades a palabra, mirando cara a adiante co ollo da fe ao seu froito, nunca poderedes recoller o froito do aárbol da vida.

41 Pero se cultivades a palabra, si, e nutrides a árbore mentres empezo a crecer, mediante a vosa fe, con gran dilixencia e con paciencia, mirando cara a adiante ao seu froito, botará raíz; e velaquí, será unha árbore que brotará para vida eterna.

42 E por mor da vosa dilixencia, e a vosa fe e a vosa paciencia ao nutrir a palabra para que bote raíz en vós, velaquí que co tempo recolleredes o seu froito, o cal é sumamente precioso, e o cal é máis doce que todo o doce, e máis branco que todo o branco, si, e máis puro que todo o puro; e comeredes deste froito ata quedar satisfeitos, de modo que non teredes fame nin teredes sede.

43 Entón, irmáns meus, segaredes o galardón da vosa fe, e a vosa dilixencia, e paciencia, e longanimidad, esperando que a árbore déavos froito.

== Capítulo 33 ==
''Zenós ensinou que os homes deben orar e adorar en todo lugar, e que os xuízos apártanse a causa do Fillo-Zenoc ensinou que a misericordia concédese a causa do Fillo-Moisés levantou no deserto un símbolo do Fillo de Deus. Aproximadamente 74 a.C.''
 
1 E despois que Alma houbo falado estas palabras, mandáronlle preguntar se habían de crer nun Deus para obter este froito do cal falara, ou como debían sementar a semente, ou sexa, a palabra a que se referiu, a cal el dixo que debía sementarse nos seus corazóns, ou de que xeito debían empezar a exercitar a súa fe.

2 E Alma díxolles: Velaquí, dixestes que non podedes adorar ao voso Deus porque sodes botados das vosas sinagogas. Mais velaquí, dígovos que se supondes que non podedes adorar a Deus, equivocádesvos gravemente, e debedes escudriñar as Escrituras; se supondes que isto é o que vos ensinaron, é que non as entendedes.

3 Non recordades ler o que Zenós, o profeta da antigüidade, dixo concernente á oración ou adoración?

4 Porque dixo: Es misericordioso, ¡oh Divos!, porque oíches a miña oración, aínda cando me achaba no deserto; si, fuches misericordioso cando oré concernente a aqueles que eran os meus inimigos, e ti volvíchelos a min.

5 Si, ¡oh Divos!, e fuches misericordioso comigo cando che invoquei no meu campo, cando clamei a ti na miña oración, e ti me oíste.

6 E ademais, ¡oh Divos!, cando volvín á miña casa, me oíste na miña oración.

7 E cando entrei no meu aposento e oré a ti, ¡oh Señor!, ti me oíste.

8 Si, es misericordioso cos teus fillos, cando che invocan para ser oídos de ti, e non dos homes; e ti oiralos.

9 Si, ¡oh Divos!, ti fuches misericordioso comigo e oíches os meus súplicas no medio dos teus congregaciones.

10 Si, e tamén me escoitaches cando os meus inimigos refugáronme e desprezado; si, oíste os meus queixumes, e acendeuse o teu enojo contra os meus inimigos, e visitáchelos na túa ira con acelerada destrución.

11 E me oíste por motivo das miñas aflicións e a miña sinceridade; e é por mor do teu Fillo que fuches tan misericordioso comigo; xa que logo, clamarei a ti en todas as miñas aflicións, porque en ti está o meu gozo; pois por mor do teu Fillo apartaches os teus xuízos de min.

12 E entón díxolles Alma: Credes estas Escrituras que os antigos escribiron?

13 Velaquí, se as credes, debedes crer o que Zenós dixo; pois velaquí, declarou: Por mor do teu Fillo apartaches os teus xuízos.

14 E agora ben, irmáns meus, quixese preguntar se lestes as Escrituras. E se o fixestes, como podedes non crer no Fillo de Deus?

15 Porque non está escrito que soamente Zenós falou destas cousas, senón tamén Zenoc falou delas.

16 Pois velaquí que el dixo: Estás enojado, ¡oh Señor!, cos deste pobo, porque non queren comprender os teus misericordias que lles concediches por mor do teu Fillo.

17 E así vedes, irmáns meus, que un segundo profeta da antigüidade testificou do Fillo de Deus, e porque a xente non quixo entender as súas palabras, o apedrearon ata a morte.

18 Mais velaquí, isto non é todo; non son estes os únicos que falaron concernente ao Fillo de Deus.

19 Velaquí, Moisés falou del; si, e velaquí, foi levantado un símbolo no deserto, para que quen mirase a el, vivise; e moitos miraron e viviron.

20 Pero foron poucos os que comprenderon o significado desas cousas, e isto por mor da dureza dos seus corazóns. Mais houbo moitos que foron tan obstinados que non quixeron mirar; xa que logo, pereceron. Agora ben, a razón pola que non quixeron mirar foi que non creron que os sanaría.

21 Oh irmáns meus, se fósedes sanados con tan só mirar para quedar sans, non mirariades inmediatamente?, ou prefeririades endurecer os vosos corazóns na incredulidade, e ser perezosos e non mirar, para así perecer?

22 Se é así, ¡ai de vós! Pero se non, mirade e empezade a crer no Fillo de Deus, que virá para redimir aos do seu pobo, e que padecerá e morrerá para expiar os pecados deles; e que se levantará de entre os mortos, o cal efectuará a resurrección, a fin de que todos os homes comparezan ante el, para ser xulgados no día postremeiro, si, o día do xuízo, segundo as súas obras.

23 E agora ben, irmáns meus, quixese que plantásedes esta palabra nos vosos corazóns, e ao empezar a incharse, nutrídea coa vosa fe. E velaquí, chegará a ser unha árbore que crecerá en vós para vida eterna. E entón Divos concédavos que sexan lixeiras as vosas cargas mediante o gozo do seu Fillo. E todo isto podédelo facer se queredes. Amén.

== Capítulo 34 ==
''Amulek testifica que a palabra está en Cristo para a salvación-Se non se efectúa unha expiación, todo o xénero humano deberá perecer-Toda a lei de Moisés sinala cara ao sacrificio do Fillo de Deus-O plan eterno da redención baséase na fe e no arrepentimento-Orad por bendicións materiais e espirituais-Esta vida é cando o home debe prepararse para comparecer ante Deus-Labrade a vosa salvación con temor ante Deus. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E aconteceu que despois que Alma lles falou estas palabras, sentou no chan, e Amulek levantouse e empezou a instruílos, dicindo:

2 Irmáns meus, paréceme imposible que ignoredes as cousas que se falaron concernentes á vinda de Cristo, de quen nós ensinamos que é o Fillo de Deus; si, eu se que se vos ensinaron amplamente estas cousas antes da vosa disensión de entre nós.

3 E como lle pedistes ao meu amado irmán que vos faga saber o que debedes facer, por mor das vosas aflicións; e el díxovos algo para preparar as vosas mentes; si, e exhortouvos a que teñades fe e paciencia;

4 si, a que teñades a fe suficiente para plantar a palabra nos vosos corazóns, para que probedes o experimento da súa bondade.

5 E habemos visto que o gran interrogante que ocupa as vosas mentes é se a palabra está no Fillo de Deus, ou se non ha de haber Cristo.

6 E tamén habedes visto que o meu irmán comprobouvos moitas veces, que a palabra está en Cristo para a salvación.

7 O meu irmán recorreu ás palabras de Zenós, de que a redención vén por medio do Fillo de Deus; e tamén ás palabras de Zenoc; e tamén se referiu a Moisés, para probar que estas cousas son verdadeiras.

8 E velaquí, agora eu testificareivos de min mesmo que estas cousas son verdadeiras. Velaquí, dígovos que eu se que Cristo virá entre os fillos dos homes para tomar sobre si as transgresiones do seu pobo, e que expiará os pecados do mundo, porque o Señor Deus díxoo.

9 Porque é necesario que se realice unha expiación; pois segundo o gran plan do Deus Eterno, debe efectuarse unha expiación, ou pola contra, todo o xénero humano inevitablemente debe perecer; si, todos endurecéronse; si, todos caeron e están perdidos, e, de non ser pola expiación que é necesario que se faga, deben perecer.

10 Porque é preciso que haxa un gran e postrer sacrificio; si, non un sacrificio de home, nin de besta, nin de ningún xénero de ave; pois non será un sacrificio humano, senón debe ser un sacrificio infinito e eterno.

11 E non hai home algún que sacrifique o seu propio sangue, a cal expíe os pecados doutro. E se un home mata, velaquí, tomará a nosa lei, que é xusta, a vida do seu irmán? Dígovos que non.

12 Senón que a lei esixe a vida daquel que cometeu homicidio; xa que logo, non hai nada, a non ser unha expiación infinita, que responda polos pecados do mundo.

13 De modo que é mester que haxa un gran e postrer sacrificio; e entón porase, ou será preciso que se poña, fin ao derramamiento de sangue; entón quedará cumprida a lei de Moisés; si, será totalmente cumprida, sen faltar nin unha xota nin unha acuse, e nada se perdeu.

14 E velaquí, este é o significado enteiro da lei, pois todo ápice sinala a ese gran e postrer sacrificio; e ese gran e postrer sacrificio será o Fillo de Deus, si, infinito e eterno.

15 E así el trae a salvación a cantos crean no seu nome; xa que é o propósito deste último sacrificio pór en efecto as entrañas de misericordia, que sobrepujan á xustiza e provén aos homes o xeito de ter fe para arrepentimento.

16 E así a misericordia satisfai as esixencias da xustiza, e cingue aos homes con brazos de seguridade; mentres que aquel que non exerce a fe para arrepentimento queda exposto ás esixencias de toda a lei da xustiza; polo tanto, unicamente para aquel que ten fe para arrepentimento realizarase o gran e eterno plan da redención.

17 Xa que logo, irmáns meus, Divos concédavos empezar a exercitar a vosa fe para arrepentimento, para que empecedes a implorar o seu santo nome, a fin de que teña misericordia de vós;

18 si, imploradle misericordia, porque é poderoso para salvar.

19 Si, humilládevos e persistide na oración a el.

20 Clamade a el cando esteades nos vosos campos, si, por todos os vosos rabaños.

21 Clamade a el nas vosas casas, si, por todos os da vosa casa, tanto pola mañá, como ao mediodía e á tardiña.

22 Si, clamade a el contra o poder dos vosos inimigos.

23 Si, clamade a el contra o diaño, que é o inimigo de toda rectitud.

24 Clamade a el polas colleitas dos vosos campos, a fin de que prosperedes nelas.

25 Clamade polos rabaños dos vosos campos para que aumenten.

26 Mais isto non é todo; debedes derramar a vosa alma nos vosos aposentos, nos vosos sitios secretos e nos vosos ermos.

27 Si, e cando non esteades clamando ao Señor, deixade que soborden os vosos corazóns, entregados continuamente en oración a el polo voso benestar, así como polo benestar dos que vos rodean.

28 E velaquí, amados irmáns meus, dígovos que non pensedes que isto é todo; porque se logo de facer todas estas cousas, volvedes as costas ao indixente e ao espido, e non visitades ao enfermo e afligido, e se non dais dos vosos bens, se os tedes, aos necesitados, dígovos que se non facedes ningunha destas cousas, velaquí, a vosa oración é en balde e non vos vale nada, e sodes como os hipócritas que negan a fe.

29 Xa que logo, se non vos acordades de ser caritativos, sodes como a escoria que os refinadores refugan (por non ter valor) e é hollada polos homes.

30 E agora ben, irmáns meus, logo de recibir vós tantos testemuños, xa que as Santas Escrituras testifican destas cousas, eu quixese que viñésedes e désedes froito para arrepentimento.

31 Si, quixese que viñésedes e non endurecésedes máis os vosos corazóns; porque velaquí, hoxe é o tempo e o día da vosa salvación; e xa que logo, se vos arrepentides e non endurecedes os vosos corazóns, inmediatamente obrará para vós o gran plan de redención.

32 Porque velaquí, esta vida é cando o home debe prepararse para comparecer ante Deus; si, o día desta vida é o día en que o home debe executar a súa obra.

33 E como vos dixen antes, xa que tivestes tantos testemuños, rógovos, xa que logo, que non demoredes o día do voso arrepentimento ata o fin; porque logo deste día de vida, que se nos dá para prepararnos para a eternidade, velaquí que se non melloramos o noso tempo durante esta vida, entón vén a noite de tebras na cal non poder facer obra algunha.

34 Non poderedes dicir, cando vos achedes ante esa terrible crise: Arrepentireime, volvereime ao meu Deus. Non, non poderedes dicir isto; porque o mesmo espírito que posúa os vosos corpos ao saír desta vida, ese mesmo espírito terá poder para posuír o voso corpo naquel mundo eterno.

35 Porque se demorastes o día do voso arrepentimento, aínda ata a morte, velaquí, suxeitástesvos ao espírito do diaño e el sélavos como cousa súa; xa que logo, retirouse de vós o Espírito do Señor e non ten cabida en vós, e o diaño ten todo poder sobre vós; e este é o estado final do malvado.

36 E se isto, porque o Señor dixo que non moura en templos impuros, senón nos corazóns dos xustos é onde moura; si, e tamén dixo que os xustos sentarán no seu reino, para xa non volver saír; e os seus vestidos serán blanqueados por medio do sangue do Cordeiro.

37 E agora ben, amados irmáns meus, quixese que recordásedes estas cousas, e que labrásedes a vosa salvación con temor ante Deus; e que non negásedes máis a vinda de Cristo;

38 que non contendésedes máis en contra do Espírito Santo, senón que o recibísedes, e que tomásedes sobre vós o nome de Cristo; que vos humillásedes aínda ata o po e adorásedes a Deus, en calquera lugar en que estiverdes, en espírito e en verdade; e que vivísedes cada día en acción de grazas polas moitas misericordias e bendicións que el confire sobre vós.

39 Si, e tamén vos exhorto, irmáns meus, a estar continuamente prontos para orar para que non sexades desviados polas tentacións do diaño, para que non vos venza, nin cheguedes a ser os seus súbditos no último día; porque velaquí, el non vos recompensa con ningunha cousa boa.

40 E agora ben, amados irmáns meus, quixese exhortarvos a que teñades paciencia, e que soportedes toda clase de aflicións; que non vituperéis a aqueles que vos refugan por mor da vosa suma pobreza, non sexa que cheguedes a ser pecadores como eles;

41 senón que teñades paciencia e soportedes esas congojas, cunha firme esperanza de que algún día descansaredes de todas as vosas aflicións.

== Capítulo 35 ==
''A predicación da palabra destrúe as artimañas dos zoramitas-Expulsan aos convertidos, os cales únense ao pobo de Ammón en Jersón-Alma se aflige pola iniquidade do seu pobo. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E aconteceu que despois que Amulek houbo dado fin a estas palabras, separáronse da multitude e fóronse á terra de Jersón.

2 Si, e o resto dos irmáns, despois que houberon predicado a palabra aos zoramitas, chegaron tamén á terra de Jersón.

3 E sucedeu que cando os máis influentes de entre os zoramitas consultáronse concernente ás palabras que lles foron predicadas, irritáronse por mor da palabra, porque destruía as súas artimañas; xa que logo, non quixeron escoitar as palabras.

4 E enviaron e reuniron por toda esa terra a todos os habitantes, e consultaron con eles acerca das palabras que se falaron.

5 Mais os seus gobernantes, os seus sacerdotes e os seus mestres non permitiron que o pobo coñecese os seus desexos; xa que logo, inquiriron privadamente a opinión de todo o pobo.

6 E aconteceu que logo de haberse decatado da opinión de todo o pobo, os que estaban a favor das palabras que falaran Alma e os seus irmáns foron desterrados do país; e eran moitos; e tamén chegaron á terra de Jersón.

7 E sucedeu que Alma e os seus irmáns lles ministraron.

8 Agora ben, o pobo dos zoramitas se enojó co pobo de Ammón que estaba en Jersón; e o gobernante principal dos zoramitas, sendo un home moi inicuo, comunicouse cos do pobo de Ammón, instándoos a que botasen fóra da súa terra a cantos dos deles chegasen a esa terra.

9 E proferiu moitas ameazas contra eles. Mais o pobo de Ammón non tivo medo das súas palabras; xa que logo, non os botaron fóra, senón que recibiron a todos os zoramitas pobres que chegaron a eles; e alimentáronos e vestíronos e déronlles terras por herdanza e atendéronos segundo as súas necesidades.

10 E isto provocou aos zoramitas á ira contra o pobo de Ammón, e empezaron a mesturarse cos lamanitas, e a incitalos tamén a ira contra eles.

11 E así os zoramitas e os lamanitas empezaron a facer preparativos para a guerra contra o pobo de Ammón e tamén contra os nefitas.

12 E así acabou o ano decimoséptimo do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

13 E o pobo de Ammón partiu da terra de Jersón e foise á terra de Melek, e deu lugar na terra de Jersón aos exércitos dos nefitas, a fin de que contendesen cos exércitos dos lamanitas e os exércitos dos zoramitas; e así empezou unha guerra entre os lamanitas e os nefitas no décimo oitavo ano do goberno dos xuíces; e máis adiante farase unha relación das súas guerras.

14 E Alma, Ammón e os seus irmáns, e tamén os dous fillos de Alma, regresaron á terra de Zarahemla, logo de ser instrumentos nas mans de Deus para levar a moitos dos zoramitas ao arrepentimento; e cantos se arrepentiron foron expulsados da súa terra; pero teñen terras para a súa herdanza na terra de Jersón, e tomaron as armas para defenderse a si mesmos, e ás súas esposas, os seus fillos e as súas terras.

15 E Alma estaba afligido pola iniquidade do seu pobo, si, polas guerras, e a efusión de sangue e contendas que existían entre eles; e habendo saído a declarar a palabra, ou enviado para declarar a palabra aos habitantes de todas as cidades, e vendo que o corazón do pobo empezaba a endurecerse e a sentirse ofendido por mor do estrito da palabra, o seu corazón se angustió en extremo.

16 Xa que logo, fixo que os seus fillos reunísense para dar a cada un deles o seu encargo, separadamente, respecto das cousas concernentes á rectitud. E temos unha relación dos seus mandamentos que lles deu, segundo a súa propia historia. 


Os mandamentos de Alma ao seu fillo Helamán. 
Comprende os capítulos 36 e 37.

== Capítulo 36 ==
''Alma testifica a Helamán acerca da súa conversión tras ver a un anxo-Padeceu as penas dun alma condenada, invocou o nome de Jesús e entón naceu de Deus-Un doce gozo encheu a súa alma-Viu concursos de anxos que encomiaban a Deus-Moitos conversos probaron e visto como el probou e visto. Aproximadamente 74 a.C.''

1 afillo meu, dá oído ás miñas palabras, porque che xuro que ao grao que gardes os mandamentos de Deus, prosperarás na terra.

2 Quixese que fixeses o que eu fixen, recordando o cativerio dos nosos pais; porque estaban no cativerio, e ninguén podía rescatalos salvo que fose o Deus de Abraham, e o Deus de Isaac, e o Deus de Jacob; e el de certo, librounos nas súas aflicións.

3 E agora ben, ¡oh o meu fillo Helamán!, velaquí, estás na túa mocidade, e suplícoche, xa que logo, que escoites as miñas palabras e aprendas de min; porque se que quen poñan a súa confianza en Deus serán sostidos nos seus tribulaciones, e as súas dificultades e aflicións, e serán enaltecidos no postrer día.

4 E non quixese que pensases que eu sei de min mesmo; non do temporal, senón do espiritual; non da mente carnal, senón de Deus.

5 Agora ben, velaquí, dígoche que se non nacese de Deus, non sabería estas cousas; pero por boca do seu santo anxo, Divos fíxome saber estas cousas, non por dignidade algunha en min.

6 Porque eu andaba cos fillos de Mosías, tratando de destruír a igrexa de Deus; mais velaquí, Deus enviou ao seu santo anxo para deternos no camiño.

7 E velaquí, falounos como con voz de trono, e toda a terra tremeu baixo os nosos pés; e todos caemos ao chan porque o temor do Señor sobreveunos.

8 Mais velaquí, a voz díxome: ¡Levántache! E levanteime e púxenme de pé e vin ao anxo.

9 E díxome: A menos que ti, por ti mesmo, queiras ser destruído, non trates máis de destruír a igrexa de Deus.

10 E aconteceu que caín ao chan; e polo espazo de tres días e tres noites non puiden abrir a miña boca, nin facer uso dos meus membros.

11 E o anxo díxome máis cosas que os meus irmáns oíron, mais eu non as oín. Porque ao oír as palabras ?a menos que ti, por ti mesmo, queiras ser destruído, non trates máis de destruír a igrexa de Deus? sentinme ferido de tan grande temor e asombro de que talvez fose destruído, que caín ao chan e non oín máis.

12 Pero me martirizaba un tormento eterno, porque a miña alma estaba atribulada en sumo grao, e atormentada por todos os meus pecados.

13 Si, acordábame de todos os meus pecados e iniquidades, por causa dos cales eu era atormentado coas penas do inferno; si, vía que me rebelou contra o meu Deus e que non gardara os seus santos mandamentos.

14 Si, e asasinara a moitos dos seus fillos, ou máis ben, conduciunos á destrución; si, e para rematar, as miñas iniquidades foran tan grandes que o só pensar en volver á presenza do meu Deus atormentaba a miña alma con indicible horror.

15 ¡Oh se fose desterrado ?pensaba eu? e aniquilado en corpo e alma, a fin de non ser levado para comparecer ante a presenza do meu Deus para ser xulgado polas miñas obras!

16 E por tres días e tres noites vinme atormentado, si, coas penas dun alma condenada.

17 E aconteceu que mentres así me angustiaba este tormento, mentres me atribulaba o recordo dos meus moitos pecados, velaquí, tamén me acordei de oír ao meu pai profetizar ao pobo concernente á vinda dun Xesucristo, un Fillo de Deus, para expiar os pecados do mundo.

18 E ao concentrarse a miña mente neste pensamento, clamei dentro do meu corazón: ¡Oh Jesús, Fillo de Deus, ten misericordia de min que estou na hiel de amargura, e cinguido coas eternas cadeas da morte!

19 E velaquí que cando pensei isto, xa non me puiden acordar máis das miñas dores; si, deixou de atormentarme o recordo dos meus pecados.

20 E ¡oh que gozo, e que luz tan marabillosa foi a que vin! Si, a miña alma encheuse dun gozo tan profundo como o foi a miña dor.

21 Si, fillo meu, dígoche que non podía haber cousa tan intensa nin tan amarga como as miñas dores. Si, fillo meu, e tamén che digo que por outra banda non pode haber cousa tan intensa e doce como o foi o meu gozo.

22 Si, pareceume ver ?así como o noso pai Lehi viu? a Deus sentado no seu trono, rodeado de innumerables concursos de anxos en actitude de estar cantando e encomiando ao seu Deus; si, e a miña alma anhelou estar alí.

23 Mais velaquí, os meus membros recobraron a súa forza, e púxenme de pé, e manifestei ao pobo que nacera de Deus.

24 Si, e desde ese día, aínda ata agora, traballei sen cesar para traer almas ao arrepentimento; para traelas a probar o sumo gozo que eu probei; para que tamén nazan de Deus e sexan cheas do Espírito Santo.

25 Si, e velaquí, ¡oh fillo meu!, o Señor concédeme un gozo extremadamente grande no froito das miñas obras;

26 porque por mor da palabra que el me comunicou, velaquí, moitos naceron de Deus, e probaron como eu probei, e viron ollo a ollo, como eu vin; xa que logo, eles saben acerca destas cousas de que falei, como eu se; e o coñecemento que teño vén de Deus.

27 E fun sostido en tribulaciones e dificultades de todas clases, si, e en todo xénero de aflicións; si, Divos libroume do cárcere, e de ligaduras, e da morte; si, e poño a miña confianza nel, e aínda me librará.

28 E sei que me levantará no postrer día para morar con el en gloria; si, e encomiareino para sempre; porque sacou aos nosos pais de Exipto e afundiu aos exipcios no Mar Vermello; e polo seu poder guiou aos nosos pais á terra prometida; si, e librounos da servidume e do cativerio de cando en cando.

29 Si, e tamén sacou aos nosos pais da terra de Xerusalén; e polo seu sempiterno poder tamén os librou da servidume e do cativerio de cando en cando, ata este día. E eu sempre retiven o recordo do seu cativerio; si, e ti tamén debes recordar o seu cativerio como o fixen eu.

30 Mais velaquí, fillo meu, isto non é todo; porque ti debes saber, como eu se, que ao grao que gardes os mandamentos de Deus, prosperarás na terra; e debes saber tamén que se non gardas os mandamentos de Deus, serás separado da súa presenza. E isto é segundo a súa palabra.

== Capítulo 37 ==
''Os ferros de bronce e outras Escrituras consérvanse para conducir ás almas á salvación-Os jareditas foron destruídos por motivo da súa iniquidade-Os xuramentos e os convenios secretos deles deben esconderse do pobo-Consulta ao Señor en todos os teus feitos-Así como a Liahona guiou aos nefitas, de igual xeito a palabra de Cristo guía aos homes á vida eterna. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E agora, Helamán, fillo meu, mándoche que tomes os anais que me foron confiados;

2 e tamén che mando que leves unha historia deste pobo, como o fixen eu, sobre os ferros de Nefi; e que conserves sacras todas estas cousas que gardei, así como eu preserveinas; porque se conservan para un sabio propósito.

3 E estes ferros de bronce que conteñen estes gravados, que teñen sobre elas a narración das Sacras Escrituras e a genealogía dos nosos antecesores, aínda desde o principio,

4 velaquí, os nosos pais profetizaron que deben ser conservadas e entregadas dunha xeración a outra, e que deben ser gardadas e preservadas pola man do Señor ata que vaian a toda nación, tribo, lingua e pobo, a fin de que cheguen a saber dos misterios que conteñen.

5 E velaquí, se son conservadas, deben reter o seu brillo; si, e reterán o seu brillo; si, e tamén todos os ferros que conteñen o que é escritura sacra.

6 Agora ben, talvez penses que isto é tolemia do meu parte; mais velaquí, dígoche que por medio de cousas pequenas e sinxelas realízanse grandes cousas; e en moitos casos, os pequenos medios confunden aos sabios.

7 E o Señor Deus válese de medios para realizar os seus grandes e eternos designios; e por medios moi pequenos o Señor confunde aos sabios e realiza a salvación de moitas almas.

8 E ata aquí foi segundo a sabedoría de Deus que estas cousas sexan preservadas; pois velaquí, ensancharon a memoria deste pobo, si, e convenceron a moitos do erro dos seus camiños, e trouxéronos ao coñecemento do seu Deus para a salvación das súas almas.

9 Si, dígoche que se non fose por estas cousas que estes anais conteñen, as cales están sobre estes ferros, Ammón e os seus irmáns non poderían convencer a tantos miles dos lamanitas das tradicións erróneas dos seus pais; si, estes anais e as súas palabras leváronos ao arrepentimento, é dicir, leváronos ao coñecemento do Señor o seu Deus, e a regocijarse en Xesucristo o seu Redentor.

10 E quen sabe se non serán o medio para traer a moitos miles deles ao coñecemento do seu Redentor, si, e tamén a moitos miles dos nosos obstinados irmáns nefitas que hoxe endurecen os seus corazóns no pecado e as iniquidades?

11 E aínda non me foron revelados plenamente estes misterios; xa que logo, refreareime.

12 E quizais sexa suficiente se soamente digo que se conservan para un sabio propósito, o cal é coñecido por Deus; porque el dirixe con sabedoría todas as súas obras, e as súas sendas son rectas, e o seu curso é un xiro eterno.

13 ¡Oh recorda, recorda, fillo meu, Helamán, cuán estritos son os mandamentos de Deus! E el dixo: Se gardades os meus mandamentos, prosperaredes na terra; pero se non gardades os seus mandamentos, seredes refugados da súa presenza.

14 E agora recorda, fillo meu, que Divos confiouche estas cousas que son sacras, que el conservou sacras, e que tamén gardará e preservará para un sabio propósito seu, para manifestar o seu poder ás xeracións futuras.

15 E agora ben, velaquí, dígoche polo espírito de profecía, que se quebrantas os mandamentos de Deus, velaquí, estas cousas que son sacras seranche quitadas polo poder de Deus, e serás entregado a Satanás para que che zarandee como tamo ante o vento.

16 Pero se gardas os mandamentos de Deus e cumpres con estas cousas que son sacras, segundo o Señor mándeche (pois debes recorrer ao Señor en todas as cousas que teñas que facer con elas), velaquí, ningún poder da terra nin do inferno pódechas quitar, porque Divos é poderoso para cumprir todas as súas palabras.

17 Porque el cumprirá todas as promesas que che faga, pois cumpriu as súas promesas que el fixo aos nosos pais.

18 Porque lles prometeu que preservaría estas cousas para un sabio propósito seu, a fin de manifestar o seu poder ás xeracións futuras.

19 E velaquí, cumpriu un propósito, si, a restauración de moitos miles dos lamanitas ao coñecemento da verdade; e nelas el manifestou o seu poder, e tamén manifestará aínda nelas o seu poder a xeracións futuras; xa que logo, serán preservadas.

20 Polo que che mando, fillo meu, Helamán, que sexas diligente en cumprir todas as miñas palabras, e que sexas diligente en gardar os mandamentos de Deus tal como están escritos.

21 E agora falareiche acerca daqueles vinte e catro ferros; que as gardes para que sexan manifestados a este pobo os misterios, e as obras de tebras, e os seus feitos secretos, ou sexa, os feitos secretos daquel pobo que foi destruído; si, que todos os seus asasinatos, e roubos, e os seus pillajes, e todas as súas maldades e abominacións poidan ser manifestados a este pobo; si, e que preserves estes intérpretes.

22 Porque velaquí, o Señor viu que o seu pobo empezaba a obrar en tebras, si, a cometer asasinatos e abominacións en segredo; xa que logo, dixo o Señor que se non se arrepentían, serían destruídos de sobre a superficie da terra.

23 E dixo o Señor: Prepararei para o meu servo Gazelem unha pedra que brillará nas tebras ata dar luz, a fin de manifestar aos do meu pobo que me serven, si, para manifestarlles os feitos dos seus irmáns, si, as súas obras secretas, as súas obras de obscuridad, e as súas maldades e abominacións.

24 E preparáronse estes intérpretes, fillo meu, para que se cumprise a palabra que Divos falou, dicindo:

25 Sacarei das tebras á luz todos os seus feitos secretos e as súas abominacións; e a menos que se arrepintan, destruireinos de sobre a superficie da terra; e descubrirei todos os seus segredos e abominacións a toda nación que no futuro posúa a terra.

26 E vemos, fillo meu, que non se arrepentiron; xa que logo, foron destruídos, e ata agora cumpriuse a palabra de Deus; si, as súas abominacións secretas saíron das tebras, e fóronnos reveladas.

27 E agora ben, fillo meu, mándoche que reteñas todos os seus xuramentos, e os seus pactos, e os seus acordos nas súas abominacións secretas; e todos os seus sinais e os seus prodixios reterás para que este pobo non os coñeza, non sexa que por ventura tamén caian nas tebras e sexan destruídos.

28 Porque velaquí, hai unha maldición sobre toda esta terra de que sobrevirá unha destrución a todos os obradores de tebras, segundo o poder de Deus, cando cheguen ao colmo; xa que logo, é o meu desexo que este pobo non sexa destruído.

29 Por conseguinte, esconderás deste pobo eses plans secretos dos seus xuramentos e os seus pactos, e soamente daraslle a coñecer as súas maldades, os seus asasinatos e as súas abominacións; e ensinaraslle a aborrecer tales maldades e abominacións e asasinatos; e tamén debes ensinarlle que esta xente foi destruída por motivo das súas maldades e abominacións e asasinatos.

30 Porque velaquí, asasinaron a todos os profetas do Señor que chegaron entre eles para declararlles en canto ás súas iniquidades; e o sangue dos que asasinaron clamou ao Señor o seu Deus para que os vingase daqueles que foron os seus asasinos; e así os xuízos de Deus descenderon sobre estes obradores de tebras e de combinacións secretas.

31 Si, e maldita sexa a terra por sempre para eses obradores de tebras e combinacións secretas, aínda ata a súa destrución, a menos que se arrepintan antes que cheguen ao colmo.

32 E agora ben, fillo meu, recorda as palabras que che falei; non confíes eses plans secretos a este pobo, así a todo, inculca neles un odio perpetuo contra o pecado e a iniquidade.

33 Predícalles o arrepentimento e a fe no Señor Xesucristo; ensínalles a humillarse, e a ser mansos e humildes de corazón; ensínalles a resistir toda tentación do diaño, coa súa fe no Señor Xesucristo.

34 Ensínalles a non cansarse nunca das boas obras, senón a ser mansos e humildes de corazón; porque estes acharán descanso para as súas almas.

35 ¡Oh recorda, fillo meu, e aprende sabedoría na túa mocidade; si, aprende na túa mocidade a gardar os mandamentos de Deus!

36 Si, e implora a Deus todo o teu sostén; si, sexan todos os teus feitos no Señor, e dondequiera que fores, sexa no Señor; deixa que todos os teus pensamentos diríxanse ao Señor; si, deixa que os afectos do teu corazón fúndense no Señor para sempre.

37 Consulta ao Señor en todos os teus feitos, e el dirixirache para ben; si, cando che deites pola noite, déitache no Señor, para que el cóideche no teu soño; e cando che levantes pola mañá, soborde o teu corazón de gratitude a Deus; e se fas estas cousas, serás enaltecido no postrer día.

38 E agora, fillo meu, teño algo que dicir concernente ao que os nosos pais chaman esfera ou director, ou que eles chamaron Liahona, que interpretado quere dicir compás; e o Señor preparouna.

39 E velaquí, ningún home pode traballar con tan singular mestría. E velaquí, foi preparada para mostrar aos nosos pais o camiño que habían de seguir polo deserto.

40 E obrou por eles segundo a súa fe en Deus; xa que logo, se tiñan fe para crer que Divos podía facer que aquelas agullas indicasen o camiño que debían seguir, velaquí, así sucedía; xa que logo, obrouse para eles este milagre, así como moitos outros milagres que diariamente se obraban polo poder de Deus.

41 Con todo, por motivo de que se efectuaron estes milagres por medios pequenos, manifestáronselles obras marabillosas. Mais foron perezosos e esquecéronse de exercer a súa fe e dilixencia, e entón esas obras marabillosas cesaron, e non progresaron na súa viaxe.

42 Xa que logo, demoráronse no deserto, ou sexa, non seguiron un curso directo, e foron afligidos con fame e sede por causa das súas transgresiones.

43 E agora quixese que entendeses, fillo meu, que estas cousas teñen un significado simbólico; porque así como os nosos pais non prosperaron por ser lentos en prestar atención a este compás (e estas cousas eran temporais), así é coas cousas que son espirituais.

44 Pois velaquí, tan fácil é prestar atención á palabra de Cristo, que che indicará un curso directo á felicidade eterna, como o foi para os nosos pais prestar atención a este compás que lles sinalaba un curso directo á terra prometida.

45 E agora digo: Non se ve nisto un símbolo? Porque tan certo como este director trouxo aos nosos pais á terra prometida por seguir as súas indicacións, así as palabras de Cristo, se seguimos o seu curso, lévannos máis aló deste val de dor a unha terra de promisión moito mellor.

46 Oh fillo meu, non sexamos perezosos pola facilidade que presenta a senda; porque así sucedeu cos nosos pais; pois así lles foi disposto, para que vivisen se miraban; así tamén é connosco. A vía está preparada, e se queremos mirar, poderemos vivir para sempre.

47 E agora ben, fillo meu, asegúrache de coidar estas cousas sacras; si, asegúrache de acudir a Deus para que vivas. Ve entre este pobo e declara a palabra e se juicioso. Adeus, fillo meu. 


Os mandamentos de Alma ao seu fillo Xiblón. 
Comprende o capítulo 38.

== Capítulo 38 ==
''Xiblón foi perseguido por causa da rectitud-A salvación está en Cristo, o cal é a vida e a luz do mundo-Refrea todas as túas paixóns. Aproximadamente 74 a.C.''

1 Fillo meu, dá oído ás miñas palabras, porque che digo, como dixen a Helamán, que ao grao que gardes os mandamentos de Deus, prosperarás na terra; e se non gardas os mandamentos de Deus, serás separado da súa presenza.

2 E agora ben, fillo meu, confío en que terei gran gozo en ti, pola túa firmeza e a túa fidelidade para con Deus; porque así como empezaches na túa mocidade a confiar no Señor o teu Deus, así espero que continúes obedecendo os seus mandamentos; porque bendito é o que persevera ata o fin.

3 Dígoche, fillo meu, que xa tiven gran gozo en ti por razón da túa fidelidade e a túa dilixencia, a túa paciencia e a túa longanimidad entre os zoramitas.

4 Porque se que estiveches atado; si, e tamén sei que fuches apedreado por motivo da palabra; e soportaches con paciencia todas estas cousas, porque o Señor estaba contigo; e agora sabes que o Señor librouche.

5 E agora ben, fillo meu, Xiblón, quixese que recordases que en proporción á túa confianza en Deus, serás librado dos teus tribulaciones, e as túas dificultades, e as túas aflicións, e serás enaltecido no postrer día.

6 E non quixese que pensases, fillo meu, que sei estas cousas de min mesmo, senón que o Espírito de Deus que está en min é o que me dá a coñecer estas cousas; porque se non nacese de Deus, non as soubo.

7 Mais velaquí, o Señor no seu gran misericordia enviou ao seu anxo para declararme que debía cesar a obra de destrución entre o seu pobo. Si, e vin a un anxo cara a cara, e faloume, e a súa voz foi como o trono, e sacudiu toda a terra.

8 E ocorreu que durante tres días e tres noites vinme no máis amarga dor e angustia de alma; e non foi senón ata que imploré misericordia ao Señor Xesucristo que recibín a remisión dos meus pecados. Pero velaquí, clamei a el e achei paz para a miña alma.

9 E díxenche isto, fillo meu, para que aprendas sabedoría, para que aprendas de min que non hai outro modo ou medio polo cal o home poida ser salvo, senón en Cristo e por medio del. Velaquí, el é a vida e a luz do mundo. Velaquí, el é a palabra de verdade e de rectitud.

10 E así como empezaches a ensinar a palabra, así quixese eu que continuases ensinando; e quixese que foses diligente e moderado en todas as cousas.

11 Procura non enxalzarche no orgullo; si, procura non jactarte da túa propia sabedoría, nin da túa moita forza.

12 Usa valentía, mais non altivez; e procura tamén refrear todas as túas paixóns para que esteas cheo de amor; procura evitar a ociosidad. 
13 Non ores como o fan os zoramitas, pois has visto que eles oran para ser oídos dos homes e para ser encomiados pola súa sabedoría.

14 Non digas: Oh Divos, douche grazas porque somos mellores que os nosos irmáns, senón dei máis ben: Oh Señor, perdoa a miña indignidade, e acórdache dos meus irmáns con misericordia. Si, recoñece a túa indignidade ante Deus en todo tempo.

15 E o Señor bendiga a túa alma e recíbache no postrer día no seu reino, para sentarche en paz. Agora ve, fillo meu, e ensina a palabra a este pobo. Se juicioso. Adeus, fillo meu. 


Os mandamentos de Alma ao seu fillo Coriantón. 
Comprende os capítulos 39 ao 42 inclusive.

== Capítulo 39 ==
''O pecado sexual é unha abominación-Os pecados de Coriantón impediron que os zoramitas recibisen a palabra-A redención de Cristo é retroactiva para a salvación dos fieis que a antecedieron. Aproximadamente 74 a.C.''

1 Fillo meu, teño algo máis que dicirche do que dixen ao teu irmán; porque velaquí, non observaches a constancia do teu irmán, a súa fidelidade e a súa dilixencia ao gardar os mandamentos de Deus? Velaquí, non che deu un bo exemplo?

2 Porque ti non fixeches tanto caso das miñas palabras, entre o pobo dos zoramitas, como o fixo o teu irmán. E isto é o que teño en contra de ti: Ti seguiches jactándote da túa forza e a túa sabedoría.

3 E isto non é todo, fillo meu. Ti fixeches o que para min foi penoso; porque abandonaches o ministerio e fúchesche á terra de Sirón, nas fronteiras dos lamanitas, tras a ramera Isabel.

4 Si, ela conquistouse o corazón de moitos; pero non era escusa para ti, fillo meu. Ti debiches atender ao ministerio que se che confiou.

5 Non sabes ti, fillo meu, que estas cousas son unha abominación aos ollos do Señor; si, máis abominables que todos os pecados, salvo o derramar sangue inocente ou o negar ao Espírito Santo?

6 Porque velaquí, se negas ao Espírito Santo, unha vez que more en ti, e sabes que o negas, velaquí, é un pecado que é imperdoable; si, e ao que asasina contra a luz e o coñecemento de Deus, non lle é fácil obter perdón; si, fillo meu, dígoche que non lle é fácil obter perdón.

7 E agora ben, fillo meu, quixese Divos que non foses culpable de tan gran delito. Non persistiría en falar dos teus delitos, para atormentar a túa alma, se non fose para o teu ben.

8 Mais velaquí, ti non podes ocultar os teus delitos de Deus; e a menos que che arrepintas, levantaranse como testemuño contra ti no postrer día.

9 Fillo meu, quixese que che arrepentises e abandonases os teus pecados, e non che deixases levar máis polas concupiscencias dos teus ollos, senón que che refreases de todas estas cousas; porque a menos que fagas isto, de ningún modo poderás herdar o reino de Deus. ¡Oh recorda, e comprométeche, e abstente destas cousas!

10 E mándoche que che comprometas a consultar cos teus irmáns maiores nas túas empresas; porque velaquí, es novo, e necesitas ser fortalecido polos teus irmáns. E atende aos seus consellos.

11 Non che deixes levar por ningunha cousa va nin insensata; non permitas que o diaño incite o teu corazón outra vez en pos desas inicuas rameras. Velaquí, oh fillo meu, cuán gran iniquidade trouxeches sobre os zoramitas; porque ao observar eles a túa conduta, non quixeron crer nas miñas palabras.

12 E agora o Espírito do Señor dime: Manda aos teus fillos que fagan o bo, non sexa que desvíen o corazón de moitos ata a destrución. Xa que logo, fillo meu, mándoche, no temor de Deus, que che absteñas das túas iniquidades;

13 que che volvas ao Señor con toda a túa mente, poder e forza; que non induzas máis o corazón dos demais a facer o malo, senón máis ben, volve a eles, e recoñece as túas faltas e a maldade que cometas.

14 Non busques as riquezas nin as vaidades deste mundo, porque velaquí, non as podes levar contigo.

15 E agora ben, fillo meu, quixese dicirche algo concernente á vinda de Cristo. Velaquí, dígoche que el é o que certamente virá quitar os pecados do mundo; si, el vén para declarar ao seu pobo as gratas novas da salvación.

16 E este foi, fillo meu, o ministerio ao cal fuches chamado, para declarar estas alegres novas a este pobo, a fin de preparar as súas mentes; ou máis ben, para que a salvación viñese a eles, a fin de que preparen a mente dos seus fillos para oír a palabra no tempo da súa vinda.

17 E agora tranquilizarei un pouco a túa mente sobre este punto. Velaquí, marabíllasche de por que se deben saber estas cousas tan anticipadamente. Velaquí dígoche, non é un alma tan preciosa para Deus agora, como o será no tempo da súa vinda?

18 Non é tan necesario que o plan de redención déase a coñecer a este pobo, así como aos seus fillos?

19 Non lle é tan fácil ao Señor enviar ao seu anxo nesta época para declarar estas gozosas novas a nós tanto como aos nosos fillos, como o será despois do tempo da súa vinda?

== Capítulo 40 ==
''Cristo leva a cabo a resurrección de todos os homes-Os mortos que foron xustos van ao paraíso e os malvados ás tebras de fóra para esperar o tempo da súa resurrección-Todo será restablecido á súa propia e perfecta forma na Resurrección. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E agora ben, fillo meu, velaquí algo máis que quixese dicirche, porque vexo que a túa mente está preocupada con respecto á resurrección dos mortos.

2 Velaquí, dígoche que non hai resurrección, ou noutras palabras, quero dicir que este corpo mortal non se reviste de inmortalidade, esta corrupción non se reviste de incorrupción, senón ata logo da vinda de Cristo.

3 Velaquí, el efectúa a resurrección dos mortos. Mais velaquí, fillo meu, a resurrección non chegou aínda. Agora ben, descúbroche un misterio; no entanto, hai moitos misterios que permanecen ocultos, que ninguén os coñece senón Divos mesmo. Pero che manifesto unha cousa que preguntei diligentemente a Deus para saber concernente á resurrección.

4 Velaquí, sinalouse unha época en que todos levantaranse dos mortos. Mais cando virá este tempo, ninguén o sabe; pero Deus sabe a hora que está sinalada.

5 Agora ben, con respecto a que se haberá unha primeira, ou unha segunda ou unha terceira vez en que os homes han de resucitar dos mortos, nada importa; pois Divos sabe todas estas cousas; e bástame saber que tal é o caso: que hai un tempo sinalado en que todos levantaranse dos mortos.

6 Debe haber, pois, un intervalo entre o tempo da morte e o da resurrección.

7 E agora quixese preguntar: Que sucede coas almas dos homes desde este tempo da morte ata o momento sinalado para a resurrección?

8 Agora ben, nada importa se hai máis dunha época sinalada para que resuciten os homes, porque non todos morren dunha vez, e isto non importa; todo é como un día para Deus, e só para os homes está medido o tempo.

9 Xa que logo, designouse aos homes unha época en que han de resucitar dos mortos; e hai un intervalo entre o tempo da morte e o da resurrección. E agora ben, concernente a este espazo de tempo, que sucede coas almas dos homes é o que preguntei diligentemente ao Señor para saber; e é acerca disto do que eu se.

10 E cando chegue o tempo en que todos resuciten, entón saberán que Divos coñece todas as épocas que lle están sinaladas ao home.

11 Agora ben, respecto ao estado da alma entre a morte e a resurrección, velaquí, un anxo fíxome saber que os espíritos de todos os homes, en canto sepáranse deste corpo mortal, si, os espíritos de todos os homes, sexan bos ou malos, son levados de regreso a ese Deus que lles deu a vida.

12 E sucederá que os espíritos dos que son xustos serán recibidos nun estado de felicidade que se chama paraíso: un estado de descanso, un estado de paz, onde descansarán de todas as súas aflicións, e de todo coidado e pena.

13 E entón acontecerá que os espíritos dos malvados, si, os que son malos ?pois velaquí, non teñen parte nin porción do Espírito do Señor, porque escolleron as malas obras en lugar das boas; polo que o espírito do diaño entrou neles e se posesionó da súa casa? estes serán botados ás tebras de fóra; haberá choros e queixumes e o crujir de dentes, e isto por mor da súa propia iniquidade, pois foron levados cativos pola vontade do diaño.

14 Así que este é o estado das almas dos malvados; si, en tebras e nun estado de terrible e espantosa espera da ardente indignación da ira de Deus sobre eles; e así permanecen neste estado, como os xustos no paraíso, ata o tempo da súa resurrección.

15 Agora ben, hai algúns que entenderon que este estado de felicidade e este estado de miseria da alma, antes da resurrección, era unha primeira resurrección. Si, admito que pode chamarse resurrección, esta transición do espírito ou a alma, e a súa consignación á felicidade ou á miseria, de acordo coas palabras que se falaron.

16 E velaquí, tamén se dixo que hai unha primeira resurrección, unha resurrección de todos cantos existan, existen ou existirán, ata a resurrección de Cristo de entre os mortos.

17 Agora ben, non supomos que esta primeira resurrección, de que se falou nestes termos, sexa a resurrección das almas e a súa consignación á felicidade ou á miseria. Non podes supor que isto é o que quere dicir.

18 Velaquí, dígoche que non; senón que significa a reunión da alma co corpo, dos que existan desde os días de Adán ata a resurrección de Cristo.

19 Mais se as almas e os corpos daqueles de quen se falou serán reunidos todos dunha vez, os malos así como os xustos, non o digo; bástame dicir que todos levantaranse; ou noutras palabras, a súa resurrección verificarase antes que a daqueles que morran logo da resurrección de Cristo.

20 E non digo, fillo meu, que a súa resurrección veña ao tempo da de Cristo; mais, velaquí, douno como a miña opinión, que as almas e os corpos dos xustos serán reunidos ao tempo da resurrección de Cristo e a súa ascensión ao ceo.

21 Mais se isto sucederá ao tempo da resurrección del ou despois, non o digo; pero isto si digo, que hai un intervalo entre a morte e a resurrección do corpo, e un estado da alma en felicidade ou en miseria, ata o tempo que Divos sinalou para que se levanten os mortos, e sexan reunidos a alma e o corpo, e levados a comparecer ante Deus, e ser xulgados segundo as súas obras.

22 Si, isto leva a efecto a restauración daquelas cousas que se declararon por boca dos profetas.

23 A alma será restaurada ao corpo, e o corpo ao alma; si, e todo membro e conxuntura serán restablecidos ao seu corpo; si, nin un cabelo da cabeza perderase, senón que todo será restablecido á súa propia e perfecta forma.

24 E agora ben, fillo meu, esta é a restauración que se anunciou por boca dos profetas.

25 E entón os xustos resplandecerán no reino de Deus.

26 Mais velaquí, unha terrible morte sobrevén aos inicuos; porque morren en canto ás cousas concernentes á rectitud; pois son impuros, e nada impuro pode herdar o reino de Deus; senón que son botados fose e consignados a participar dos froitos dos seus labores ou as súas obras, que foron malas; e beben as feces dunha amarga copa.

== Capítulo 41 ==
''Na Resurrección, os homes resucitan a un estado de felicidade sen fin ou a unha miseria interminable-A maldade nunca foi felicidade-Os homes que se achan nun estado carnal atópanse sen Deus no mundo-Na restauración, toda persoa recibe de novo as características e os atributos que logre no estado terreal. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E agora ben, fillo meu, teño algo que dicirche sobre a restauración de que se falou; porque velaquí, algúns han tergiversado as Escrituras e desviáronse lonxe por mor disto. E vexo que a túa mente tamén estivo preocupada en canto a este asunto; mais velaquí, explicareicho.

2 Dígoche, fillo meu, que o plan da restauración é indispensable na xustiza de Deus, porque é necesario que todas as cousas sexan restablecidas á súa propia orde. Velaquí, é preciso e xusto, segundo o poder e a resurrección de Cristo, que a alma do home sexa restituída ao seu corpo, e que ao corpo sexanlle restauradas todas as súas partes.

3 E é indispensable na xustiza de Deus que os homes sexan xulgados segundo as súas obras; e se os seus feitos foron bos nesta vida, e bos os desexos dos seus corazóns, que tamén sexan eles restituídos ao que é bo no postrer día.

4 E se as súas obras son malas, seranlles restituídas para mal. Xa que logo, todas as cousas serán restablecidas á súa propia orde; todo á súa forma natural ?a mortalidade levantada en inmortalidade; a corrupción en incorrupción? levantado a unha felicidade sen fin para herdar o reino de Deus, ou a unha miseria interminable para herdar o reino do diaño; un por unha banda e outro pola outra;

5 un levantado á dita, de acordo cos seus desexos de felicidade, ou ao bo, segundo os seus desexos do ben; e o outro ao mal, segundo os seus desexos de maldade; porque así como desexou facer mal todo o día, así recibirá a súa recompensa de maldade cando veña a noite.

6 E así sucede pola outra parte. Se se arrepentiu dos seus pecados e desexou a rectitud ata o fin dos seus días, de igual xeito será recompensado en rectitud.

7 Estes son os redimidos do Señor; si, os que son librados, os que son rescatados desa interminable noite de tebras, e así se sosteñen ou caen; pois velaquí, son os seus propios xuíces, xa para obrar o ben ou para obrar o mal.

8 E os decretos de Deus son inalterables; xa que logo, preparouse o camiño para que todo aquel que queira, ande por el e sexa salvo.

9 E agora ben, velaquí, fillo meu, non che arrisques a unha ofensa máis contra o teu Deus sobre eses puntos de doutrina, nos cales ata agora che arriscaches a cometer pecados.

10 Non vaias supor, porque se falou concernente á restauración, que serás restaurado do pecado á felicidade. Velaquí, dígoche que a maldade nunca foi felicidade.

11 E así, fillo meu, todos os homes que se achan nun estado natural, ou máis ben diría, nun estado carnal, están na hiel de amargura e nas ligaduras da iniquidade; atópanse sen Deus no mundo, e obraron en contra da natureza de Deus; xa que logo, áchanse nun estado que é contrario á natureza da felicidade.

12 E velaquí, significa a palabra restauración tomar unha cousa dun estado natural e colocala nun estado innatural, ou sexa, pola nunha condición que se opón á súa natureza?

13 Oh, fillo meu, tal non é o caso; senón que o significado da palabra restauración é volver de novo mal por mal, ou carnal por carnal, ou diabólico por diabólico; bo polo que é bo, recto polo que é recto, xusto polo que é xusto, misericordioso polo que é misericordioso.

14 Xa que logo, fillo meu, procura ser misericordioso cos teus irmáns; trata con xustiza, xulga con rectitud, e fai o bo sen cesar; e se fas todas estas cousas, entón recibirás o teu galardón; si, a misericordia serache restablecida de novo; a xustiza serache restaurada outra vez; restituír un xusto xuízo novamente; e recompensar de novo co bo.

15 Porque o que de ti salga, volverá outra vez a ti, e serache restituído; xa que logo, a palabra restauración condena ao pecador máis plenamente, e en nada o xustifica.

== Capítulo 42 ==
''O estado terreal é un tempo de probación que permite ao home arrepentirse e servir a Deus-A Caída trouxo a morte temporal e espiritual sobre todo o xénero humano-A redención realízase por medio do arrepentimento-Divos mesmo expía os pecados do mundo-A misericordia é para aqueles que se arrepinten-Todos os demais quedan suxeitos á xustiza de Deus-A misericordia vén por mor da Expiación-Só se salvan os que verdadeiramente se arrepinten. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E agora ben, fillo meu, percibo que hai algo máis que inquieta a túa mente, algo que non podes comprender, e é concernente á xustiza de Deus no castigo do pecador; porque tratas de supor que é unha inxustiza que o pecador sexa consignado a un estado de miseria.

2 Velaquí, fillo meu, explicareiche isto. Pois, velaquí, logo que o Señor Deus expulsou aos nosos primeiros pais do xardín de Edén, para cultivar a terra da que foron tomados, si, sacou ao home, e colocou ao extremo oriental do xardín de Edén querubines, e unha espada acesa que daba voltas por todos lados, para gardar a árbore da vida,

3 vemos, pois, que o home chegara a ser como Divos, coñecendo o ben e o mal; e para que non estendese a súa man, e tomase tamén da árbore da vida, e comese e vivise para sempre, o Señor Deus colocou querubines e a espada acesa, para que o home non comese do froito.

4 E así vemos que lle foi concedido ao home un tempo para que se arrepentise; si, un tempo de probación, un tempo para arrepentirse e servir a Deus.

5 Porque velaquí, se Adán estendese a súa man inmediatamente, e comido da árbore da vida, viviría para sempre, segundo a palabra de Deus, sen ter un tempo para arrepentirse; si, e tamén sería va a palabra de Deus, e frustrouse o gran plan de salvación.

6 Mais velaquí, foille sinalado ao home que morrese ?xa que logo, como foron separados da árbore da vida, así ían ser separados da face da terra? e o home viuse perdido para sempre; si, tornouse en home caído.

7 E agora ben, ves por isto que os nosos primeiros pais foron separados da presenza do Señor, tanto temporal como espiritualmente; e así vemos que chegaron a ser persoas libres de seguir a súa propia vontade.

8 E velaquí, non era prudente que o home fose rescatado desta morte temporal, porque isto destruiría o gran plan de felicidade.

9 Xa que logo, como a alma nunca podía morrer, e xa que a caída trouxera unha morte espiritual, así como unha temporal, sobre todo o xénero humano, é dicir, foron separados da presenza do Señor, fíxose mester que a humanidade fose rescatada desta morte espiritual.

10 Xa que logo, xa que se volveron carnais, sensuais e diabólicos por natureza, este estado de probación chegou a ser para eles un estado para prepararse; tornouse nun estado preparatorio.

11 E ten presente, fillo meu, que de non ser polo plan de redención (deixándoo ao carón), as súas almas serían miserables en canto eles morresen, por estar separados da presenza do Señor.

12 E non habería medio de redimir ao home deste estado caído, que el mesmo se ocasionou por motivo da súa propia desobediencia;

13 xa que logo, segundo a xustiza, o plan de redención non podía realizarse senón de acordo coas condicións do arrepentimento do home neste estado probatorio, si, este estado preparatorio; porque a menos que fóra por estas condicións, a misericordia non podería fornecer efecto, salvo que destruíse a obra da xustiza. Pero a obra da xustiza non podía ser destruída; de ser así, Deus deixaría de ser Divos.

14 E así vemos que toda a humanidade achábase caída, e que estaba en mans da xustiza; si, a xustiza de Deus que os sometía para sempre a estar separados da súa presenza.

15 Agora ben, non se podería realizar o plan da misericordia salvo que se efectuase unha expiación; xa que logo, Divos mesmo expía os pecados do mundo, para realizar o plan da misericordia, para tranquilizar as demandas da xustiza, para que Divos sexa un Deus perfecto, xusto e misericordioso tamén.

16 Mais o arrepentimento non podía chegar aos homes a menos que se fixase un castigo, igualmente eterno como a vida da alma, oposto ao plan da felicidade, tan eterno tamén como a vida da alma.

17 E como podería o home arrepentirse, a menos que pecase? como podería pecar, se non houbese lei? e como podería haber unha lei sen que houbese un castigo?

18 Mais fixouse un castigo, e deuse unha lei xusta, a cal trouxo o remordimiento de conciencia ao home.

19 Agora ben, de non haberse dado unha lei de que o home que asasina debe morrer, tería medo de morrer se matase?

20 E tamén, se non houbese ningunha lei contra o pecado, os homes non terían medo de pecar.

21 E se non se deu ningunha lei, que podería facer a xustiza se os homes pecasen? ou a misericordia? Pois non terían dereito a reclamar ao home.

22 Mais deuse unha lei, e fixouse un castigo, e concedeuse un arrepentimento, o cal a misericordia reclama; doutro xeito, a xustiza reclama ao ser humano e executa a lei, e a lei impón o castigo; pois de non ser así, as obras da xustiza serían destruídas, e Deus deixaría de ser Divos.

23 Mais Divos non cesa de ser Divos, e a misericordia reclama ao que se arrepinte; e a misericordia vén por mor da expiación; e a expiación leva a efecto a resurrección dos mortos; e a resurrección dos mortos leva aos homes de regreso á presenza de Deus; e así son restaurados á súa presenza, para ser xulgados segundo as súas obras, de acordo coa lei e a xustiza.

24 Pois velaquí, a xustiza exerce todos os seus dereitos, e tamén a misericordia reclama canto lle pertence; e así, ninguén se salva senón os que verdadeiramente se arrepinten.

25 Que, supós ti que a misericordia pode roubar á xustiza? Dígoche que non, nadiña de nada. Se fose así, Deus deixaría de ser Divos.

26 E deste xeito realiza Divos os seus grandes e eternos propósitos, que foron preparados desde a fundación do mundo. E así se realiza a salvación e a redención dos homes, e tamén a súa destrución e miseria.

27 Xa que logo, oh fillo meu, o que queira vir, pode vir beber libremente das augas da vida; e quen non queira vir, non está obrigado a vir; pero no postrer día seralle restaurado segundo os seus feitos.

28 Se desexou facer o malo, e non se arrepentiu durante os seus días, velaquí, o malo seralle devolto, segundo a restauración de Deus.

29 E agora ben, fillo meu, quixese que non deixases que che perturbasen máis estas cousas, e só deixa que che preocupen os teus pecados, con esa zozobra que che conducirá ao arrepentimento.

30 ¡Oh fillo meu, quixese que non negases máis a xustiza de Deus! Non trates de escusarche no máis mínimo por mor dos teus pecados, negando a xustiza de Deus. Deixa, máis ben, que a xustiza de Deus, e o seu misericordia e o seu longanimidad dominen por completo o teu corazón; e permite que isto che humille ata o po.

31 E agora ben, oh fillo meu, es chamado por Deus para predicar a palabra a este pobo. Ve, fillo meu; declara a palabra con verdade e con circunspección, para que leves almas ao arrepentimento, a fin de que o gran plan de misericordia poida reclamalas. E Divos concédache segundo as miñas palabras. Amén.

== Capítulo 43 ==
''Alma e os seus fillos predican a palabra-Os zoramitas e outros disidentes nefitas fanse lamanitas-Os lamanitas emprenden a guerra contra os nefitas-Moroni arma aos nefitas con armadura protectora-O Señor revela a Alma a estratexia dos lamanitas-Os nefitas defenden os seus fogares, a súa liberdade, as súas familias e a súa relixión-Os exércitos de Moroni e de Lehi rodean aos lamanitas. Aproximadamente 74 a.C.''

1 E aconteceu que os fillos de Alma saíron entre o pobo para declararlle a palabra. E o mesmo Alma non puido descansar, e tamén saíu.

2 E non diremos máis acerca da súa predicación, senón que predicaron a palabra e a verdade de acordo co espírito de profecía e revelación; e predicaron segundo a santa orde de Deus, mediante o cal chamar.

3 E volvo agora a unha narración das guerras entre os nefitas e os lamanitas, no ano décimo oitavo do goberno dos xuíces.

4 Porque velaquí, aconteceu que os zoramitas fixéronse lamanitas; xa que logo, ao principio do ano décimo oitavo, os nefitas viron que os lamanitas viñan contra eles; de modo que fixeron preparativos para a guerra, si, reuniron os seus exércitos na terra de Jersón.

5 E ocorreu que os lamanitas viñeron cos seus miles; e chegaron á terra de Antiónum, que é a terra dos zoramitas; e era o seu caudillo un home chamado Zerahemna.

6 E como os amalekitas eran por natureza dunha disposición máis ruin e sanguinaria que os lamanitas, Zerahemna, xa que logo, nomeou capitáns en xefe sobre os lamanitas, e todos eran amalekitas e zoramitas.

7 E fixo isto con obxecto de preservar o odio que sentían contra os nefitas, a fin de subxugalos para realizar os seus designios.

8 Pois velaquí, as súas intencións eran incitar á ira aos lamanitas contra os nefitas; e fixo isto para usurpar un gran poder sobre eles, e tamén para subxugar aos nefitas, someténdoos ao cativerio.

9 Agora ben, o propósito dos nefitas era protexer as súas terras e as súas casas, as súas esposas e os seus fillos, para preservalos das mans dos seus inimigos; e tamén preservar os seus dereitos e os seus privilexios, si, e tamén a súa liberdade, para poder adorar a Deus segundo os seus desexos.

10 Porque sabían que se chegaban a caer en mans dos lamanitas, estes destruirían a calquera que en espírito e en verdade adorase a Deus, o Deus verdadeiro e vivente.

11 Si, e tamén sabían do extremado odio dos lamanitas para cos seus irmáns, quen eran o pobo de Anti-Nefi-Lehi, os cales chamábanse o pobo de Ammón. E estes non querían tomar as armas, si, fixeran un convenio e non o querían quebrantar; xa que logo, se caían en mans dos lamanitas serían destruídos.

12 E os nefitas non ían permitir que fosen destruídos; xa que logo, déronlles terras para a súa herdanza.

13 E o pobo de Ammón entregou aos nefitas gran parte dos seus bens para soster aos seus exércitos; e así os nefitas víronse compelidos a facer fronte eles sos aos lamanitas, os cales eran un conxunto dos fillos de Lamán e Lemuel e os fillos de Ismael, e todos os disidentes nefitas, que eran amalekitas e zoramitas, e os descendentes dos sacerdotes de Noé.

14 E estes descendentes eran case tan numerosos como os nefitas; e así os nefitas víronse obrigados a combater contra os seus irmáns ata a efusión de sangue.

15 E ocorreu que ao xuntarse os exércitos dos lamanitas na terra de Antiónum, velaquí, os exércitos dos nefitas estaban preparados para facerlles fronte na terra de Jersón.

16 E o xefe dos nefitas, ou sexa, o home que fora nomeado capitán en xefe dos nefitas ?e o capitán en xefe tomou o mando de todos os exércitos dos nefitas? e chamábase Moroni;

17 e Moroni tomou todo o mando e dirección das súas guerras. E non tiña máis que vinte e cinco anos de idade cando foi nomeado capitán en xefe dos exércitos dos nefitas.

18 E aconteceu que se atopou cos lamanitas nas fronteiras de Jersón, e a súa xente estaba armada con espadas, con cimitarras e con toda clase de armas de guerra.

19 E cando os exércitos dos lamanitas viron que o pobo de Nefi, ou que Moroni, preparara á súa xente con petos e con broqueles, si, e con escudos tamén para protexerse a cabeza, e tamén estaban vestidos con roupa grosa

20 ?e o exército de Zerahemna non se achaba preparado con ningunha destas cousas; soamente tiñan as súas espadas e as súas cimitarras, os seus arcos e as súas frechas, as súas pedras e as súas fondas; e estaban espidos, con excepción dunha pel que levaban cinguida ao redor dos seus lombos; si, todos estaban espidos, menos os zoramitas e os amalekitas;

21 mais non ían armados con petos nin con escudos?, xa que logo, temeron en gran xeito aos exércitos dos nefitas por causa da súa armadura, a pesar de ser o seu número moito maior que o dos nefitas.

22 E velaquí, aconteceu que non se atreveron a avanzar contra os nefitas nas fronteiras de Jersón; xa que logo, saíron da terra de Antiónum para o deserto, e fixeron un rodeo no deserto, alá polos mananciais do río Sidón, para chegar á terra de Manti e tomar posesión dela; porque non supuñan que os exércitos de Moroni soubesen cara a onde se dirixiron.

23 Pero sucedeu que axiña que como saíron para o deserto, Moroni enviou espías a vixiar o seu campo; e sabendo tamén das profecías de Alma, Moroni envioulle certos homes para pedirlle que preguntase ao Señor cara a onde habían de marchar os exércitos dos nefitas para defenderse dos lamanitas.

24 E ocorreu que a palabra do Señor viño a Alma, e el informou aos mensaxeiros de Moroni que os exércitos dos lamanitas estaban rodeando polo deserto para chegar á terra de Manti, a fin de iniciar un ataque contra a parte máis débil do pobo. E eses mensaxeiros foron e comunicaron a noticia a Moroni.

25 E Moroni, deixando parte do seu exército na terra de Jersón, non fose que dalgún modo unha parte dos lamanitas entrase nesa terra e tomase posesión da cidade, tomou o resto do seu exército e marchou á terra de Manti.

26 E fixo que toda a xente daquela parte do país reunísese para a loita contra os lamanitas, a fin de defender as súas terras e o seu país, os seus dereitos e as súas liberdades; xa que logo, estaban preparados para a hora da chegada dos lamanitas.

27 E ocorreu que Moroni fixo que o seu exército escondésese no val que se achaba preto da ribeira do río Sidón, ao lado oeste do mesmo río, no deserto.

28 E Moroni colocou espías ao redor, a fin de saber cando chegaría o exército dos lamanitas.

29 E como Moroni coñecía a intención dos lamanitas, que era destruír aos seus irmáns, ou dominalos e levalos ao cativerio, a fin de establecer un reino para si mesmos en toda esa terra;

30 e sabendo tamén que o único desexo dos nefitas era preservar as súas terras, a súa liberdade e a súa igrexa, non considerou, xa que logo, que fose pecado defendelos mediante a estratagema; de modo que se decatou, por medio dos seus espías, do rumbo que ían tomar os lamanitas.

31 Por conseguinte, dividiu o seu exército, e trouxo unha parte deles ao val e escondeunos ao leste e ao sur do cerro de Ripla;

32 e ocultou ao resto no val do oeste, ao oeste do río Sidón, e así ata as fronteiras da terra de Manti.

33 E habendo colocado así ao seu exército segundo o seu desexo, quedou preparado para recibilos.

34 E acaeceu que os lamanitas subiron polo norte do cerro, onde se achaba escondida unha parte do exército de Moroni.

35 E logo que os lamanitas houberon pasado o cerro de Ripla, e entrado no val, e empezado a cruzar o río Sidón, o exército que se achaba escondido ao sur do cerro, que era dirixido por un home chamado Lehi, e este conduciu ás súas tropas polo lado do leste e rodeou aos lamanitas pola retagarda.

36 E ocorreu que cando viron que os nefitas viñan contra eles pola retagarda, os lamanitas volvéronse e empezaron a contender co exército de Lehi.

37 E empezou a mortaldade en ambos os lados, pero foi máis terrible entre os lamanitas, porque o seu desnudez quedaba exposta aos fortes golpes dos nefitas coas súas espadas e cimitarras, que ferían de morte case a cada golpe.

38 Mentres que da outra parte, de cando en cando caía un home entre os nefitas pola espada e a perda de sangue, xa que tiñan protexidas as partes máis vitais do corpo, ou sexa, que as partes máis vitais do corpo estaban protexidas dos golpes dos lamanitas polos seus petos, os seus escudos e os seus cascos; e así os nefitas sementaron a morte entre os lamanitas.

39 E aconteceu que os lamanitas espantáronse por mor da gran destrución entre eles, ao grao de que empezaron a fuxir cara ao río Sidón.

40 E Lehi e os seus homes perseguíronos; e foron escorrentados por Lehi ata dentro das augas de Sidón, e atravesaron as augas de Sidón; e Lehi detivo aos seus exércitos na ribeira do río Sidón, para que non o cruzasen.

41 E sucedeu que Moroni e as súas forzas saíron ao encontro dos lamanitas no val ao lado oposto do río Sidón, e empezaron a caer sobre eles e a matalos.

42 E os lamanitas fuxiron deles outra vez cara á terra de Manti; e de novo acometéronos os exércitos de Moroni.

43 Agora ben, nesta ocasión os lamanitas loitaron extraordinariamente; si, xamais se soubo que os lamanitas combatesen con tan extremadamente grande forza e valor; non, nin aínda desde o principio.

44 E animábanos os zoramitas e os amalekitas, que eran os seus principais capitáns e caudillos, e tamén Zerahemna, o seu capitán en xefe, ou caudillo principal e comandante; si, pelexaron como dragones, e moitos dos nefitas pereceron pola súa man; si, porque partiron en dous moitos dos seus cascos, e atravesaron moitos dos seus petos, e a moitos cortáronlles os brazos; e deste xeito foi como os lamanitas atacaron na súa furiosa ira.

45 No entanto, inspiraba aos nefitas unha causa mellor, pois non estaban loitando por monarquía nin poder, senón que loitaban polos seus fogares e as súas liberdades, as súas esposas e os seus fillos, e todo canto posuían; si, polos seus ritos de adoración e a súa igrexa.

46 E estaban facendo o que sentían que era o seu deber para co seu Deus; porque o Señor díxolles, e tamén aos seus pais: Se non sodes culpables da primeira ofensa, nin da segunda, non vos deixaredes matar por man dos vosos inimigos.

47 E ademais, o Señor dixo: Defenderedes ás vosas familias aínda ata a efusión de sangue. Así que, por esta causa os nefitas loitaban contra os lamanitas, para defenderse a si mesmos, e ás súas familias, e as súas terras, o seu país, os seus dereitos e a súa relixión.

48 E aconteceu que cando os homes de Moroni viron a ferocidad e ira dos lamanitas, estiveron a piques de retroceder e fuxir deles. E Moroni, percibindo a súa intención, enviou e inspirou os seus corazóns con estes pensamentos, si, pensamentos das súas terras, da súa liberdade, si, de estar libres do cativerio.

49 E aconteceu que se volveron contra os lamanitas, e clamaron a unha voz ao Señor o seu Deus, a favor da súa liberdade e de estar libres do cativerio.

50 E empezaron a resistir aos lamanitas con vigor; e nesa mesma hora en que oraron ao Señor pola súa liberdade, os lamanitas empezaron a fuxir diante deles, e fuxiron ata as augas de Sidón.

51 Agora ben, os lamanitas eran máis numerosos, si, eran máis do dobre do número dos nefitas; no entanto, foron perseguidos ata quedar reunidos nun grupo, no val sobre a ribeira do río Sidón.

52 De modo que os exércitos de Moroni cercáronos; si, por ambos os lados do río, pois velaquí que ao leste achábanse os homes de Lehi.

53 Xa que logo, cando Zerahemna viu aos homes de Lehi ao leste do río Sidón, e aos exércitos de Moroni ao oeste do río, e que os nefitas tíñanos cercados, o terror apoderouse deles.

54 E Moroni, vendo o seu terror, mandou aos seus homes que parasen de derramar o seu sangue.

== Capítulo 44 ==
''Moroni manda aos lamanitas facer un convenio de paz ou resignarse a ser destruídos-Zerahemna rexeita a oferta e a batalla renóvase-Os exércitos de Moroni derrotan aos lamanitas. Aproximadamente 74-73 a.C.''

1 E sucedeu que pararon e retiráronse a un paso deles. E Moroni dixo a Zerahemna: Velaquí, Zerahemna, non queremos ser sanguinarios. Ti sabes que estades nas nosas mans; con todo, non queremos matarvos.

2 Velaquí, non viñemos a loitar contra vós para derramar o voso sangue en busca de poder; nin tampouco desexamos impor o yugo do cativerio sobre ningún. Pero esta é precisamente a razón pola cal viñestes contra nós; si, e estades enfurecidos connosco por mor da nosa relixión.

3 Mais xa vedes que o Señor está connosco, e vedes que vos entregou nas nosas mans. E agora quixese que entendésedes que isto se fai connosco por causa da nosa relixión e a nosa fe en Cristo. E xa vedes que non podedes destruír esta, a nosa fe.

4 Vedes agora que esta é a verdadeira fe de Deus; si, vedes que Divos sosteranos e gardará e preservará mentres lle sexamos fieis a el, á nosa fe e á nosa relixión; e nunca permitirá o Señor que sexamos destruídos, a non ser que caiamos en transgresión e neguemos a nosa fe.

5 E agora eu mándovos, Zerahemna, no nome dese omnipotente Deus que fortaleceu os nosos brazos de modo que logramos poder sobre vós, pola nosa fe, pola nosa relixión, e polos nosos ritos de adoración, e pola nosa igrexa, e polo sagrado sostén que debemos ás nosas esposas e os nosos fillos, por esa liberdade que nos une ás nosas terras e á nosa patria; si, e tamén pola conservación da sacra palabra de Deus, á que debemos toda a nosa felicidade; e por todo o que máis amamos;

6 si, e isto non é todo; por todo o anhelo que tedes de vivir, mándovos que nos entreguedes as vosas armas de guerra, e non derramaremos o voso sangue, senón que vos perdoaremos a vida, se vos ides polo voso camiño e non volvedes máis a guerrear contra nós.

7 E se non facedes isto, velaquí, estades nas nosas mans, e mandarei aos meus homes que caian sobre vós e inflijan nos vosos corpos as feridas de morte, de modo que sexades exterminados; e entón veremos quen terá poder sobre este pobo; si, veremos quen serán levados ao cativerio.

8 E acaeceu que cando Zerahemna houbo oído estas palabras, adiantouse e entregou a súa espada e a súa cimitarra e o seu arco en mans de Moroni, e díxolle: Velaquí as nosas armas de guerra; entregarémoschas, mais non nos permitiremos facervos un xuramento que sabemos que quebrantaremos, e tamén os nosos fillos; mais toma as nosas armas de guerra, e déixanos saír para o deserto; doutro xeito, reteremos as nosas espadas, e venceremos ou morreremos.

9 Velaquí, non somos da vosa fe; non cremos que sexa Divos o que nos entregou nas vosas mans; senón que cremos que é a vosa astucia o que vos salvou das nosas espadas. Velaquí, son os vosos petos e os vosos escudos o que vos preservou.

10 E cando Zerahemna houbo acabado de falar estas palabras, Moroni devolveulle a espada e as armas de guerra que recibira, dicindo: Velaquí, terminaremos a loita.

11 Porque non podo retractarme das palabras que falei; xa que logo, así como vive o Señor, non vos iredes, a menos que vos vaiades cun xuramento de que non volveredes á loita contra nós. E xa que estades nas nosas mans, derramaremos o voso sangue no chan, ou someterédesvos ás condicións que vos propuxen.

12 E cando Moroni houbo dito estas palabras, Zerahemna recolleu a súa espada, e se enojó con Moroni, e lanzouse cara a el para matalo; mais ao levantar a súa espada, velaquí, un dos soldados de Moroni asestoulle un golpe que a botou por terra e creboulle a empuñadura; e tamén feriu a Zerahemna, de modo que lle cortou o coiro cabeludo, o cal caeu ao chan. E Zerahemna retirouse deles entre os seus soldados.

13 E sucedeu que o soldado que se achaba cerca, o mesmo que ferira a Zerahemna, tomou do cabelo a pel que caera ao chan, e colocouna na punta da súa espada, e estendeuna cara a eles, dicindo en voz alta:

14 Así como caeu ao chan este coiro cabeludo, que é o do voso caudillo, así caeredes vós a terra, se non entregades as vosas armas de guerra e saídes cun convenio de paz.

15 E houbo moitos que, ao oír estas palabras e ao ver o coiro cabeludo sobre a espada, foron feridos de temor; e moitos avanzaron e botaron as súas armas de guerra aos pés de Moroni, e fixeron un convenio de paz. E a cantos fixeron convenio permitíuselles saír para o deserto.

16 Agora ben, aconteceu que Zerahemna estaba enfurecido, e incitou ao resto dos seus soldados á ira, para que loitasen con maior forza contra os nefitas.

17 E Moroni estaba irritado pola terquedad dos lamanitas; xa que logo, mandou á súa xente que caese encima deles e extermináseos. E acaeceu que empezaron a matalos; si, e os lamanitas combateron coas súas espadas e coa súa forza.

18 Mais velaquí, a súa pel espida e as súas cabezas descubertas estaban expostas ás afiadas espadas dos nefitas. Si, velaquí, foron cribados e feridos; si, e caeron con suma rapidez ante as espadas dos nefitas e empezaron a ser derrubados, tal como profetizouno o soldado de Moroni.

19 Entón Zerahemna, ao ver que todos estaban a piques de ser destruídos, clamou fortemente a Moroni, prometéndolle que el e o seu pobo farían un convenio con eles de que nunca máis volverían á guerra contra eles, se lles perdoaban a vida aos que quedaban.

20 E aconteceu que Moroni fixo que cesase outra vez a matanza entre o pobo. E recolleu as armas de guerra dos lamanitas; e despois que houberon feito un convenio de paz con el, permitíuselles saír para o deserto.

21 E non se contou o número dos seus mortos por mor de ser tan inmenso; si, o número dos seus mortos foi grande en extremo, así entre os nefitas como entre os lamanitas.

22 E aconteceu que botaron os seus mortos nas augas de Sidón, e foron levados e quedaron sepultados nas profundidades do mar.

23 E os exércitos dos nefitas, ou sexa, de Moroni, volvéronse e chegaron aos seus fogares e ás súas terras.

24 E así terminou o ano décimo oitavo do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi. E así concluíron os anais de Alma que foron escritos sobre os ferros de Nefi.


A historia do pobo de Nefi e as súas guerras e disensións nos días de Helamán, segundo os anais que Helamán escribiu nos seus días. 
Comprende os capítulos 45 ao 62 inclusive.

== Capítulo 45 ==
''Helamán cre as palabras de Alma-Alma profetiza a destrución dos nefitas-Bendí e maldí a terra-Pode ser que Alma sexa arrebatado polo Espírito, como o foi Moisés-Aumenta a disensión na Igrexa. Aproximadamente 73 a.C.''
 
1 E velaquí, aconteceu que o pobo de Nefi se regocijó en extremo porque o Señor de novo librouno das mans dos seus inimigos; xa que logo, déronlle grazas ao Señor o seu Deus; si, e ayunaron e oraron moito, e adoraron a Deus cun gozo inmensamente grande.

2 E sucedeu no ano decimonoveno do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, que Alma foi ao seu fillo Helamán, e díxolle: Cres as palabras que che falei concernentes a estes anais que se levaron?

3 E Helamán díxolle: Si; eu creo.

4 E agregou Alma: Cres en Xesucristo, que ha de vir?

5 E el dixo: Si, creo todas as palabras que ti falaches.

6 E Alma engadiu deseguido: Gardarás os meus mandamentos?

7 E el dixo: Si, gardarei os teus mandamentos con todo o meu corazón.

8 Entón díxolle Alma: Bendito es; e o Señor farache prosperar nesta terra.

9 Mais velaquí, teño algo que profetizarche; pero o que eu che profetice, non o divulgarás; si, o que eu che profetice non se dará a coñecer senón ata que a profecía sexa cumprida; xa que logo, escribe as palabras que vou dicir.

10 E estas son as palabras: Velaquí, segundo o espírito de revelación que hai en min, eu percibo que este mesmo pobo, os nefitas, degenerará na incredulidade dentro de catrocentos anos a partir da época en que Xesucristo se manifeste a eles.

11 Si, e entón verán guerras e pestilencias; si, fames e o derramamiento de sangue, ata que o pobo de Nefi sexa exterminado.

12 Si, e isto porque degenerarán na incredulidade, e tornaranse ás obras de tebras e lascivia e toda clase de iniquidades; si, dígoche que porque pecarán contra tan grande luz e coñecemento, si, dígoche que desde ese día, non morrerá toda a cuarta xeración antes que veña esta gran iniquidade.

13 E cando chegue ese gran día, velaquí, rapidamente aproxímase a hora en que os que hoxe son, ou sexa, a posteridade dos que hoxe se contan entre o pobo de Nefi, non se contarán máis entre o pobo de Nefi.

14 Mais quen quedaren, e non foren destruídos nese grande e terrible día, serán contados entre os lamanitas, e volveranse como eles, todos, menos uns poucos que se chamarán os discípulos do Señor; e a estes os lamanitas perseguiranos ata que sexan exterminados. E por mor da iniquidade, esta profecía será cumprida.

15 E sucedeu que despois que Alma houbo dito estas cousas a Helamán, bendíxoo, e ás súas outros fillos tamén; así mesmo bendixo a terra polo ben dos xustos.

16 E declarou: Así di o Señor Deus: Maldita será a terra, si, esta terra, para a destrución de toda nación, tribo, lingua e pobo que obre inicuamente, cando chegue ao colmo; e así como dixen acontecerá, porque esta é a maldición e a bendición de Deus sobre a terra, porque o Señor non pode considerar o pecado co máis mínimo grao de tolerancia.

17 E cando Alma houbo dito estas palabras, bendixo á igrexa; si, a todos aqueles que permanecesen firmes na fe desde ese tempo en diante.

18 E cando Alma houbo feito isto, saíu da terra de Zarahemla coma se fóra á terra de Melek. E ocorreu que non se volveu a saber del; e da súa morte e do seu enterro, nada sabemos.

19 Velaquí, isto si sabemos, que foi un home xusto; e afirmouse na igrexa que foi arrebatado polo Espírito, ou sepultado pola man do Señor, así como foino Moisés. Mais velaquí, as Escrituras din que o Señor tomou a Moisés para si; e supomos que tamén recibiu a Alma para si no espírito; xa que logo, é por esta razón que nada sabemos concernente á súa morte e enterro.

20 E aconteceu, ao principio do ano decimonoveno do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, que Helamán saíu entre o pobo para declararlle a palabra.

21 Pois velaquí, por mor das súas guerras cos lamanitas, e as moitas pequenas disensións e disturbios que houbera entre os do pobo, fíxose necesario que se declarase entre eles a palabra de Deus; si, e que se establecese unha regulamentación en toda a igrexa.

22 Xa que logo, Helamán e os seus irmáns saíron para establecer a igrexa de novo en toda a terra, si, en toda cidade por toda a terra que posuía o pobo de Nefi. E acaeceu que nomearon sacerdotes e mestres por toda a terra, en todas as igrexas.

23 E sucedeu que despois que Helamán e os seus irmáns houberon nomeado sacerdotes e mestres nas igrexas, xurdiu unha disensión entre eles, e non quixeron facer caso das palabras de Helamán e os seus irmáns;

24 senón que se volveron orgullosos, envaneciéndose o seu corazón por motivo das súas enormes riquezas; xa que logo, fixéronse ricos aos seus propios ollos, e non quixeron facer caso das palabras deles, para andar rectamente ante Deus.

== Capítulo 46 ==
''Amalickíah conspira para facerse rei-Moroni levanta o estandarte da liberdade-Anima ao pobo a defender a súa relixión-Os crentes verdadeiros son chamados cristiáns-Preservarase un resto da posteridade de José-Amalickíah e os disidentes foxen á terra de Nefi-Os que non sosteñen a causa da liberdade son executados. Aproximadamente 73-72 a.C.''

1 E aconteceu que cantos non quixeron escoitar as palabras de Helamán e os seus irmáns uníronse contra eles.

2 E velaquí, estaban irritados en extremo, a tal grao que estaban resoltos a quitarlles a vida.

3 E o xefe dos que estaban cheos de ira contra os seus irmáns era un home grande e forte; e chamábase Amalickíah.

4 E Amalickíah ambicionaba ser rei; e os que estaban irritados tamén querían que el fose o seu rei; e estes eran, na súa maioría, os xuíces menores do país, e cobizaban o poder.

5 E persuadíronos as adulacións de Amalickíah, de que se o apoiaban e o instituían como o seu rei, el poríaos por gobernantes sobre o pobo.

6 Así os arrastrou Amalickíah ás disensións, a pesar das predicacións de Helamán e os seus irmáns; si, a pesar do sumamente atento coidado con que velaban pola igrexa, pois eran sumos sacerdotes da igrexa.

7 E houbo moitos na igrexa que creron nas lisonjeras palabras de Amalickíah; xa que logo, separáronse da igrexa; e así, os asuntos do pobo de Nefi achábanse sumamente inestables e perigosos, no entanto a súa gran vitoria que lograran sobre os lamanitas, e as súas grandes alegrías que sentiran por habelos librado a man do Señor.

8 Así vemos cuán rapidamente esquécense do Señor o seu Deus os fillos dos homes; si, cuán prestos son para cometer iniquidade e deixarse levar polo maligno.

9 Si, e tamén vemos a gran maldade que un home sumamente inicuo fai que ocorra entre os fillos dos homes.

10 Si, vemos que por ser un home de sutís artimañas, e un home de moitas palabras lisonjeras, Amalickíah incitou o corazón de moita xente a obrar inicuamente; si, e a tratar de destruír a igrexa de Deus, e destruír o fundamento de liberdade que Divos concedeulles, ou sexa, a bendición que Divos enviara sobre a face da terra polo ben dos xustos.

11 E aconteceu que cando Moroni, que era o comandante en xefe dos exércitos nefitas, soubo destas disensións, se enojó con Amalickíah.

12 E sucedeu que rasgó a súa túnica; e tomou un anaco e escribiu nel: En memoria do noso Deus, a nosa relixión, e liberdade, e a nosa paz, as nosas esposas e os nosos fillos; e colocouno no extremo dun hasta.

13 E axustouse o seu casco e o seu peto e os seus escudos, e cinguiuse os lombos co seu armadura; e tomou o hasta, en cuxo extremo achábase a súa túnica rasgada (e chamouna o estandarte da liberdade), e inclinouse ata o chan e rogou fervorosamente ao seu Deus, que as bendicións de liberdade descansasen sobre os seus irmáns mentres permanecese un grupo de cristiáns para posuír a terra,

14 porque todos os crentes verdadeiros de Cristo, quen pertencían á igrexa, así eran chamados por aqueles que non eran da igrexa de Deus.

15 E os que pertencían á igrexa eran fieis; si, todos os que eran crentes verdadeiros en Cristo gozosamente tomaron sobre si o nome de Cristo, ou sexa, cristiáns, como lles dicían, por motivo da súa crenza en Cristo que había de vir.

16 E xa que logo, Moroni rogou nesa ocasión que fose favorecida a causa dos cristiáns e a liberdade da terra.

17 E sucedeu que despois que houbo derramado a súa alma a Deus, deu a todo o territorio que se achaba ao sur da terra de Desolación, si, e nunha palabra, a toda esa terra, así no norte como no sur o nome: Unha terra escolleita e a terra de liberdade.

18 E dixo: Certamente Deus non permitirá que nós, que somos desprezados porque tomamos sobre nós o nome de Cristo, sexamos hollados e destruídos senón ata que o provoquemos polas nosas propias transgresiones.

19 E cando Moroni houbo dito estas palabras, foi entre o pobo, facendo ondear no aire o anaco rasgado da súa roupa, para que todos visen a inscrición que escribira sobre a parte rasgada, e clamando en alta voz, dicindo:

20 Velaquí, todos aqueles que queiran preservar este estandarte sobre a terra, vingan coa forza do Señor e fagan convenio de que manterán os seus dereitos e a súa relixión, para que o Señor Deus bendígaos.

21 E aconteceu que cando Moroni houbo proclamado estas palabras, velaquí, os do pobo viñeron correndo, cinguidos os seus lombos cos seus armaduras, rasgando os seus vestidos en sinal ou como convenio de que non abandonarían ao Señor o seu Deus; ou noutras palabras, que se chegaban a quebrantar os mandamentos de Deus, ou caían en transgresión, e avergoñábanse de tomar sobre eles o nome de Cristo, o Señor esnaquizaríaos así como eles habían rasgado os seus vestidos.

22 E este foi o convenio que fixeron, e arroxaron os seus vestidos aos pés de Moroni, dicindo: Facemos convenio co noso Deus de que seremos destruídos, como o foron os nosos irmáns na terra do norte, se chegamos a caer en transgresión; si, el pode arroxarnos aos pés dos nosos inimigos, así como arroxamos os nosos vestidos aos teus pés, para ser hollados, se caemos en transgresión.

23 E Moroni díxolles: Velaquí, somos un resto da posteridade de Jacob; si, somos un resto da posteridade de José, cuxa túnica os seus irmáns fixeron pedazos; si, e agora acordémonos de gardar os mandamentos de Deus, ou os nosos irmáns farán pedazos as nosas roupas, e seremos botados no cárcere, ou vendidos, ou mortos.

24 Si, preservemos a nosa liberdade como un resto de José. Si, recordemos as palabras de Jacob, antes da súa morte, pois velaquí, viu que parte do resto da túnica de José conservouse e non se deteriorou. E dixo: Así como este resto da roupa do meu fillo conservouse, así preservará Divos un resto da posteridade do meu fillo, e tomaraa para si, mentres que o resto da posteridade de José perecerá, así como o resto da súa túnica.

25 E velaquí, isto entristece a miña alma; no entanto, deléitase a miña alma no meu fillo por esa parte da súa posteridade que Divos tomará para si.

26 Velaquí, así foi como se expresou Jacob.

27 E agora ben, quen pode saber se o resto dos descendentes de José, que perecerán como a súa túnica, non son estes que se separaron de nós? Si, e aínda o seremos nós mesmos se non nos mantemos firmes na fe de Cristo.

28 E aconteceu que cando Moroni houbo dito estas palabras, foi, e tamén enviou a todas as partes do país onde había disensións, e reuniu a todos os que estaban desexosos de conservar a súa liberdade, con obxecto de oporse a Amalickíah e aos que se separaron, que se chamaban amalickiahitas.

29 E ocorreu que cando Amalickíah viu que os do pobo de Moroni eran máis numerosos que os amalickiahitas, e tamén viu que a súa xente estaba dubidando da xustiza da causa que emprenderan, temendo, xa que logo, non lograr o seu obxecto, tomou aos do seu pobo que quixeron ir e partiu para a terra de Nefi.

30 Pero a Moroni non lle pareceu conveniente que os lamanitas fosen fortalecidos máis; por conseguinte, pensou atallar aos do pobo de Amalickíah, ou tomalos e facelos volver, e executar a Amalickíah; si, porque sabía que este provocaría aos lamanitas á ira contra eles, e incitaríaos a que saísen a combatelos; e sabía que Amalickíah faríao para lograr os seus propósitos.

31 Xa que logo, Moroni xulgou prudente tomar os seus exércitos, que se reuniron e armado, e fixeran convenio de conservar a paz. E acaeceu que tomou o seu exército e marchou coas súas tendas para o deserto a fin de deter o paso de Amalickíah no deserto.

32 E aconteceu que obrou de acordo co que dispuxera; e dirixiuse ao deserto e atallou as forzas de Amalickíah.

33 E sucedeu que fuxiu Amalickíah cun pequeno número dos seus homes, e os demais foron entregados en mans de Moroni e levados á terra de Zarahemla.

34 Agora ben, Moroni, habendo sido nomeado polos xuíces superiores e a voz do pobo, tiña, por conseguinte, poder, de acordo coa súa vontade, entre os exércitos dos nefitas, para establecer e exercer autoridade sobre eles.

35 E aconteceu que a todo amalickiahita que se negaba a facer convenio de soster a causa da liberdade, a fin de preservar un goberno libre, el fixo que tal fose executado; e moi poucos houbo que rexeitaron o convenio de liberdade.

36 E sucedeu, tamén, que fixo que se enarborase o estandarte da liberdade sobre todas as torres que se achaban en toda a terra que posuían os nefitas; e así, Moroni plantou o estandarte da liberdade entre os nefitas.

37 E de novo empezaron a ter paz no país, e así preservaron a paz na terra ata cerca do fin do ano decimonoveno do goberno dos xuíces.

38 E Helamán e os sumos sacerdotes tamén mantiveron a orde na igrexa; si, polo espazo de catro anos tiveron moita paz e gozo na igrexa.

39 E acaeceu que houbo moitos que morreron, crendo firmemente que o Señor Xesucristo había redimido as súas almas; polo que saíron do mundo con xúbilo.

40 E houbo algúns que morreron de febres, que en certas épocas do ano eran moi frecuentes no país ?pero non morreron tantos das febres, por razón das excelentes calidades das moitas plantas e raíces que Divos preparara para destruír a causa daquelas enfermidades, ás cales a xente estaba suxeita pola natureza do clima?, 
41 pero houbo moitos que morreron de vellez; e os que morreron na fe de Cristo son felices nel, como debemos supor.

== Capítulo 47 ==
''Amalickíah válese da traizón, o asasinato e a intriga para facerse rei dos lamanitas-Os disidentes nefitas son máis inicuos e feroces que os lamanitas. Aproximadamente 72 a.C.''
 
1 Volvemos agora, nos nosos anais, a Amalickíah e aos que fuxiron con el ao deserto; pois velaquí, el tomara aos que o seguiron, e foise á terra de Nefi entre os lamanitas, e incitou aos lamanitas á ira contra o pobo de Nefi, ao grao de que o rei dos lamanitas expediu unha proclamación por toda a súa terra, entre todo o seu pobo, de que se xuntasen outra vez para ir á loita contra os nefitas.

2 E ocorreu que despois que se circulou a proclamación entre eles, tiveron gran temor; si, temían desgustar ao rei, e tamén temían ir á loita contra os nefitas, non fose que lles custase a vida. E sucedeu que non quixeron, ou sexa, a maior parte deles non quixo obedecer as ordes do rei.

3 E logo aconteceu que o rei se encolerizó por motivo da súa desobediencia; xa que logo, deu a Amalickíah o mando da parte do seu exército que foi obediente ás súas ordes, e mandoulle que fose e obrigáseos a tomar as armas.

4 E velaquí, isto era o que Amalickíah desexaba; pois sendo un home moi hábil para o malo, ideou no seu corazón un plan para destronar ao rei dos lamanitas.

5 E agora ben, lograra o mando desas partes dos lamanitas que estaban a favor do rei, e buscou granjearse a vontade daqueles que non eran obedientes; de modo que avanzou ao sitio que se chamaba Onida, porque alí fuxiran todos os lamanitas; pois descubriran que o exército achegábase, e pensando que ía para destruílos, fuxiron, xa que logo, a Onida, ao lugar das armas.

6 E nomearan a un home como rei e caudillo sobre eles, habendo fixado nas súas mentes unha firme resolución de que non os obrigarían a ir contra os nefitas.

7 E sucedeu que se reuniron na cima da montaña que se chamaba Antipas, en preparación para a batalla.

8 Mais non era a intención de Amalickíah entrar en batalla con eles de acordo coas ordes do rei; senón que, velaquí, o seu designio era granjearse a boa vontade dos exércitos dos lamanitas, a fin de colocarse á cabeza deles, e destronar ao rei e apoderarse do reino.

9 E velaquí, fixo que o seu exército plantase as súas tendas no val que se atopaba cerca do monte Antipas.

10 E aconteceu que ao chegar a noite enviou unha embaixada secreta ao monte Antipas, pedindo ao xefe dos que se achaban sobre o monte, cuxo nomee era Lehonti, que baixase ao pé da montaña porque desexaba falar con el.

11 E sucedeu que cando Lehonti recibiu a mensaxe, non se atreveu a baixar ao pé da montaña. E ocorreu que Amalickíah envioulle unha segunda comunicación, solicitando que baixase. E acaeceu que Lehonti non quixo baixar; e Amalickíah enviou por terceira vez.

12 E aconteceu que cando viu que non podía conseguir que Lehonti baixase da montaña, Amalickíah ascendeu ao monte case ata o campo de Lehonti; e enviou por cuarta vez a súa comunicación a Lehonti, pedíndolle que baixase e que levase aos seus gardas consigo.

13 E sucedeu que cando Lehonti houbo descendido cos seus gardas ata onde estaba Amalickíah, este propúxolle que baixase co seu exército durante a noite, e cercase nos seus campamentos a aqueles sobre quen o rei deulle o mando, e que os entregaría en mans de Lehonti, se este nomeábao a el (Amalickíah) xefe segundo de todo o exército.

14 E ocorreu que Lehonti baixou cos seus homes e cercaron aos homes de Amalickíah; de modo que antes de espertar, ao romper o día, estaban rodeados polos exércitos de Lehonti.

15 E aconteceu que cando se viron cercados, suplicáronlle a Amalickíah que lles permitise unirse aos seus irmáns para que non fosen destruídos. E isto era precisamente o que Amalickíah desexaba.

16 E acaeceu que entregou aos seus homes, contrario ás ordes do rei. E isto era o que procuraba Amalickíah, para realizar o seu proxecto de destronar ao rei.

17 Agora ben, era costume dos lamanitas, se mataban ao seu caudillo principal, nomear ao xefe segundo no seu lugar.

18 E sucedeu que Amalickíah fixo que un dos seus servos administrase veleno a Lehonti, aos poucos, ata que morreu.

19 E cando morreu Lehonti, os lamanitas nomearon a Amalickíah como o seu xefe e comandante xeral.

20 E ocorreu que Amalickíah marchou cos seus exércitos (porque lograra os seus desexos) á terra de Nefi, á cidade de Nefi, que era a cidade principal.

21 E o rei saíu cos seus gardas para recibilo, pois supuña que Amalickíah obedecera as súas ordes, e que reunira a tan grande exército para ir á batalla contra os nefitas.

22 Mais velaquí, ao saír o rei a recibilo, Amalickíah fixo que os seus servos saísen a atopar ao rei. E foron e prostráronse diante do rei, como para reverenciarlo por mor da súa grandeza.

23 E sucedeu que o rei estendeu a man para levantalos, como se afacía entre os lamanitas, en sinal de paz, costume que tomaran dos nefitas.

24 E aconteceu que cando houbo levantado do chan ao primeiro, velaquí, este apuñalou ao rei no corazón; e o rei caeu a terra.

25 E os servos do rei fuxiron, e os servos de Amalickíah pregoaron, dicindo:

26 Velaquí, os servos do rei déronlle unha puñalada no corazón; e caeu, e eles fuxiron. Velaquí, vide e vede.

27 E sucedeu que Amalickíah deu ordes de que os seus exércitos avanzasen para ver que lle sucedeu ao rei; e cando chegaron ao lugar e acharon ao rei tendido no seu sangue, Amalickíah finxiu estar cheo de ira, e dixo: Quenquera que ame ao rei salga a perseguir aos seus servos para quitarlles a vida.

28 E aconteceu que ao oír estas palabras, todos os que amaban ao rei avanzaron e saíron tras os servos do rei.

29 E cando estes viron que os perseguía un exército, novamente enchéronse de medo; e fuxiron ao deserto, e chegaron á terra de Zarahemla, e uníronse ao pobo de Ammón.

30 E o exército que os perseguía volveuse, habéndoos seguido en balde; e así Amalickíah conquistouse o corazón do pobo por medio da súa fraude.

31 E sucedeu que á mañá seguinte entrou na cidade de Nefi cos seus exércitos e tomou posesión da cidade.

32 E aconteceu que cando a raíña soubo que mataran ao rei ?porque Amalickíah enviara unha embaixada á raíña para informarlle que o rei fora asasinado polos seus servos, e que el os perseguiu co seu exército, pero que foi en balde porque lograron escaparse?,

33 de maneira que cando a raíña recibiu esta mensaxe, contestou a Amalickíah, pedíndolle que perdoase aos habitantes da cidade; e tamén lle manifestou o seu desexo de que fose vela, e tamén lle pediu que levase testemuñas con el para testificar concernente á morte do rei.

34 E acaeceu que Amalickíah levou ao mesmo servo que asasinara ao rei, e a todos os que estiveron con el; e entraron onde estaba a raíña, ao lugar onde sentaba; e todos testificáronlle que o rei fora asasinado polos seus propios servos; e dixeron tamén: fuxiron; non testifica isto en contra deles? E así convenceron á raíña, concernente á morte do rei.

35 E sucedeu que Amalickíah procurou o favor da raíña, e tomouna por esposa; e así, por medio da súa fraude, e coa axuda dos seus astutos servos, conseguiu o reino; si, foi recoñecido como rei en toda esa terra, entre todo o pobo lamanita, que se compuña dos lamanitas e os lemuelitas e os ismaelitas, e todos os disidentes nefitas, desde o reinado de Nefi ata o tempo presente.

36 Agora ben, estes disidentes, tendo a mesma instrución e a mesma información que os nefitas, si, habendo sido instruídos no mesmo coñecemento do Señor, no entanto, é estraño relatar que non moito logo das súas disensións, eles volvéronse máis duros e impenitentes, e máis salvaxes, inicuos e feroces que os lamanitas, empapándose nas tradicións dos lamanitas, entregándose á indolencia e a toda clase de lascivias; si, esquecéndose enteiramente do Señor o seu Deus.

== Capítulo 48 ==
''Amalickíah incita aos lamanitas contra os nefitas-Moroni prepara ao seu pobo para defender a causa dos cristiáns-Moroni se regocija na liberdade e independencia, e é un poderoso home de Deus. Aproximadamente 72 a.C.''

1 E aconteceu que en canto houbo logrado Amalickíah o reino, empezou a incitar o corazón dos lamanitas contra o pobo de Nefi; si, nomeou algúns homes para que desde as súas torres falasen aos lamanitas en contra dos nefitas.

2 E así incitou os seus corazóns en contra dos nefitas, a tal grao que para fins do ano decimonoveno do goberno dos xuíces, habendo realizado os seus designios ata este punto, si, habendo sido nomeado rei dos lamanitas, tamén quixo reinar sobre toda a terra, si, sobre todos os que se achaban nesa terra, nefitas así como lamanitas.

3 Había, xa que logo, logrado o seu propósito, pois endurecera o corazón dos lamanitas e cegado as súas mentes, e incitounos á ira, a tal grao que reunira unha hoste numerosa para ir á batalla en contra dos nefitas.

4 Porque estaba resolto, debido ao crecido número dos do seu pobo, a subxugar aos nefitas e reducilos ao cativerio.

5 De modo que nomeou capitáns en xefe de entre os zoramitas, por estar estes máis familiarizados coa forza dos nefitas, e os seus sitios de refuxio, e os puntos máis vulnerables das súas cidades; xa que logo, púxoos por capitáns en xefe sobre os seus exércitos.

6 E sucedeu que levantaron o seu campo e dirixíronse cara á terra de Zarahemla polo deserto.

7 Agora ben, aconteceu que mentres Amalickíah así había estado adquirindo poder por medio da fraude e do engano, Moroni, por outra banda, había estado preparando a mente dos do pobo para que fosen fieis ao Señor o seu Deus.

8 Si, el había estado fortalecendo os exércitos dos nefitas e construíndo pequenos fortes ou sitios de refuxio, levantando parapetos de terra ao redor dos seus exércitos, e erixindo tamén muros de pedra para cercalos, nos contornos das súas cidades e nas fronteiras das súas terras; si, por toda a terra.

9 E nos seus fortificaciones máis débiles colocou o maior número de homes; e así fortificou e reforzou a terra que posuían os nefitas.

10 E deste xeito estívose preparando para defender a súa liberdade, as súas terras, as súas esposas, os seus fillos e a súa paz, a fin de vivir para o Señor o seu Deus, e preservar o que os seus inimigos chamaban a causa dos cristiáns.

11 E era Moroni un home forte e poderoso, un home dun entendemento perfecto; si, un home que non se deleitaba en derramar sangue; un home cuxa alma se regocijaba na liberdade e independencia do seu país, e en que os seus irmáns librásense da servidume e a escravitude;

12 si, un home cuxo corazón se henchía de agradecemento ao seu Deus polos moitos privilexios e bendicións que outorgaba ao seu pobo; un home que traballaba en gran xeito polo benestar e a seguridade do seu pobo.

13 Si, e era un home firme na fe de Cristo; e xurara defender ao seu pobo, os seus dereitos, o seu país e a súa relixión, aínda cando tivese que derramar o seu sangue.

14 Agora ben, ensinábase aos nefitas a defenderse contra os seus inimigos, aínda ata a efusión de sangue, se necesario fose; si, e tamén se lles ensinaba a nunca provocar a ninguén, si, e a nunca levantar a espada, salvo que fose contra un inimigo, e que fose para defender as súas vidas.

15 E esta era a súa fe, que se o facían, Divos prosperaríaos na terra, ou noutras palabras, se eran fieis en gardar os mandamentos de Deus, el prosperaríaos na terra; si, amoestaríaos a fuxir ou a prepararse para a guerra, segundo o perigo en que se visen;

16 e tamén, que Divos manifestaríalles onde debían ir para defenderse dos seus inimigos, e facendo isto, o Señor libraríaos; e esta era a fe de Moroni, e o seu corazón se gloriaba niso; non na efusión de sangue, senón en facer ben, en preservar ao seu pobo, si, en obedecer os mandamentos de Deus, si, e en resistir a iniquidade.

17 Si, en verdade, en verdade dígovos que se todos os homes fosen, e fosen e puidesen sempre ser como Moroni, velaquí, os poderes mesmos do inferno sacudíronse para sempre; si, o diaño xamais tería poder sobre o corazón dos fillos dos homes.

18 Velaquí, era un home semellante a Ammón, o fillo de Mosías; si, e como os outros fillos de Mosías; si, e tamén como Alma e os seus fillos, porque todos eles eran homes de Deus.

19 E velaquí, Helamán e os seus irmáns non prestaban menor servizo ao pobo que Moroni; porque predicaban a palabra de Deus e bautizaban para arrepentimento a cantos querían oír as súas palabras.

20 E así foi que saíron, e os do pobo humilláronse por mor das palabras deles, ao grao de que foron altamente favorecidos do Señor, e así se viron libres de guerras e contencións entre eles, si, polo espazo de catro anos.

21 Mais como xa dixen, a fins do ano decimonoveno, si, a pesar da paz que había entre eles, víronse obrigados, contra a súa vontade, a contender cos seus irmáns os lamanitas.

22 Si, e en resumo, no entanto a súa moita renuencia, as súas guerras cos lamanitas non cesaron durante moitos anos.

23 E pesáballes ter que tomar as armas en contra dos lamanitas, porque non se deleitaban na efusión de sangue; si, e non só iso, senón que os afligía ser eles o medio polo cal tantos dos seus irmáns serían enviados deste mundo a un mundo eterno, sen estar preparados para presentarse ante o seu Deus.

24 Con todo, non podían permitirse entregar as súas vidas para que as súas esposas e fillos fosen masacrados pola bárbara crueldade daqueles que nun tempo foron os seus irmáns; si, e separáronse da súa igrexa, e fóronse de entre eles e saído para destruílos, uníndose aos lamanitas.

25 Si, non podían soportar que os seus irmáns se regocijaran no sangue dos nefitas, mentres houbese quen gardase os mandamentos de Deus, pois a promesa do Señor era que se gardaban os seus mandamentos prosperarían na terra.

== Capítulo 49 ==
''Os invasores lamanitas non poden tomar as cidades fortificadas de Ammoníah e Noé-Amalickíah maldí a Deus e xura beber o sangue de Moroni-Helamán e os seus irmáns continúan fortalecendo á Igrexa. Aproximadamente 72 a.C.''

1 E sucedeu que no undécimo mes do ano decimonoveno, o día dez do mes, viuse que os exércitos dos lamanitas achegábanse cara á terra de Ammoníah.

2 E velaquí, a cidade fora reconstruída, e Moroni colocara un exército preto dos límites da cidade, e levantaran un parapeto de terra para defenderse das frechas e pedras dos lamanitas, pois velaquí, loitaban con pedras e con frechas.

3 Velaquí, dixen que a cidade de Ammoníah fora reconstruída. Dígovos que si, que foi reconstruída en parte; e porque os lamanitas destruírona unha vez, por mor da iniquidade do pobo, pensaron que novamente lles sería presa fácil.

4 Mais velaquí, cuán grande foi o seu desengano; porque os nefitas levantaran un parapeto de terra ao redor deles, tan alto que os lamanitas non podían lanzar contra eles as súas pedras e frechas con bo efecto, nin tampouco podían caer sobre eles senón pola entrada.

5 E nesta ocasión os capitáns principais dos lamanitas asombráronse en extremo, a causa do acerto dos nefitas en preparar as súas prazas fortes.

6 Pois os caudillos dos lamanitas pensaran, por mor do seu gran número, si, habían suposto que terían o privilexio de caer sobre eles como antes o fixeron; si, e tamén se prepararon con escudos e con petos; e tamén se prepararon con vestidos de peles, si, vestidos moi grosos para cubrir o seu desnudez.

7 E habéndose preparado deste xeito, pensaron que facilmente dominarían e suxeitarían aos seus irmáns baixo o yugo do cativerio, ou os matarían e os masacrarían ao seu gusto.

8 Pero velaquí, para o seu maior asombro, eles estaban preparados para recibilos dun xeito como nunca se coñeceu entre os fillos de Lehi. E estaban preparados para combater aos lamanitas segundo as instrucións de Moroni.

9 E sucedeu que os lamanitas, ou sexa, os amalickiahitas, asombráronse en sumo grao de ver o seu xeito de prepararse para a guerra.

10 Agora ben, se o rei Amalickíah chegase da terra de Nefi á cabeza do seu exército, quizais faría que os lamanitas atacasen aos nefitas na cidade de Ammoníah, porque velaquí, a el non lle importaba o sangue do seu pobo.

11 Mais velaquí, Amalickíah non veu en persoa á batalla. E os seus capitáns principais non ousaron atacar aos nefitas na cidade de Ammoníah, pois Moroni alterara o manexo dos asuntos entre os nefitas, ao grao de que os lamanitas víronse frustrados por mor dos seus lugares de refuxio e non puideron asaltalos.

12 Xa que logo, retiráronse ao deserto, e levantaron o seu campo e marcharon cara á terra de Noé, pensando que sería o segundo sitio máis favorable para atacar aos nefitas.

13 Pois non sabían que Moroni fortificara, ou sexa, que construíra fortalezas para cada cidade en toda a terra circunvecina; xa que logo, marcharon adiante á terra de Noé cunha firme resolución; si, os seus capitáns principais adiantáronse e xuraron que destruirían á xente daquela cidade.

14 Mais velaquí, para o seu asombro, a cidade de Noé, que antes fora un punto débil, agora, debido a Moroni, habíase feito forte, si, e aínda excedía á forza da cidade de Ammoníah.

15 E velaquí, nisto Moroni foi sabio; pois había suposto que se espantarían ante a cidade de Ammoníah; e como a cidade de Noé previamente fora a parte máis débil da terra, consiguientemente marcharían alí para dar batalla; e así sucedeu conforme aos seus desexos.

16 E velaquí, Moroni nomeara a Lehi para ser o capitán en xefe dos homes desa cidade; e era o mesmo Lehi que loitou cos lamanitas no val ao leste do río Sidón.

17 E velaquí, sucedeu que cando os lamanitas descubriron que Lehi tiña o mando da cidade, víronse outra vez contrariados, pois temían a Lehi en sumo grao; con todo, os seus capitáns en xefe xuraran atacar a cidade; xa que logo, fixeron avanzar aos seus exércitos.

18 Pero velaquí, os lamanitas non podían entrar nas súas prazas fortes senón pola entrada, por mor da altura do parapeto que se erixiu, e a profundidade do foso que se cavou ao redor, excepto á entrada.

19 E así os nefitas estaban preparados para destruír a todos os que intentasen ascender por calquera outro lado para penetrar no forte, lanzándolles pedras e frechas.

20 E así se achaban preparados, si, un grupo dos seus homes máis fortes, coas súas espadas e as súas fondas, para derrubar a cantos intentasen penetrar na súa praza forte pola entrada; e así estaban preparados para defenderse contra os lamanitas.

21 E sucedeu que os capitáns dos lamanitas levaron aos seus exércitos fronte ao lugar da entrada, e empezaron a contender cos nefitas, con obxecto de penetrar na súa praza forte; pero velaquí, foron rexeitados varias veces, de tal xeito que foron feridos cunha inmensa mortaldade.

22 E cando viron que non podían dominar aos nefitas pola entrada, empezaron a socavar os seus terrapléns, a fin de facer unha pasaxe para chegar aos exércitos deles, para combater con igualdade; pero velaquí que nesta tentativa foron arrasados polas pedras e as frechas que lles lanzaron; e en lugar de encher os seus fosos, derrubando os terrapléns, enchéronos en parte cos seus corpos mortos e feridos.

23 E así os nefitas dominaron en todo aos seus inimigos; e así intentaron os lamanitas destruír aos nefitas ata que foron mortos todos os seus capitáns en xefe; si, e morreron máis de mil lamanitas, mentres que, por outra banda, non foi morta nin unha soa alma dos nefitas.

24 Houbo uns cincuenta que foron feridos, os cales habían estado expostos ás frechas dos lamanitas na entrada, pero os protexeron os seus escudos, e os seus petos, e os seus cascos, de modo que só recibiron feridas nas pernas, moi graves moitas delas.

25 E aconteceu que cando os lamanitas viron que todos os seus capitáns en xefe foran mortos, fuxiron ao deserto. E sucedeu que volveron á terra de Nefi para informar ao seu rei Amalickíah, que era nefita de nacemento, concernente ás súas grandes perdas.

26 E ocorreu que se enfureció en extremo co seu pobo, porque non realizara o seu desexo en canto aos nefitas; non os suxeitou ao yugo do cativerio.

27 Si, se enfureció en extremo; e maldixo a Deus, e tamén a Moroni, facendo xuramento de que bebería o seu sangue; e isto porque Moroni gardara os mandamentos de Deus, facendo os preparativos para salvagardar ao seu pobo.

28 E sucedeu, por outra banda, que o pobo de Nefi deu grazas ao Señor o seu Deus polo seu incomparable poder en libralos das mans dos seus inimigos.

29 E así concluíu o ano decimonoveno do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

30 Si, e houbo paz continua entre eles, e sumamente grande prosperidade na igrexa por mor da súa atención e dilixencia que daban á palabra de Deus, a cal éralles declarada por Helamán, Xiblón, Coriantón, e Ammón e os seus irmáns, si, e por todos os que foran ordenados segundo a santa orde de Deus, habendo sido bautizados para arrepentimento e enviados a predicar entre o pobo.

== Capítulo 50 ==
''Moroni fortifica as terras dos nefitas-Constrúen moitas cidades novas-Os nefitas padeceron guerras e destrucións nos días das súas iniquidades e abominacións-Teáncum derrota a Moriantón e aos seus disidentes-Morre Nefíah e o seu fillo Pahorán ocupa o asento xudicial. Aproximadamente 72-67 a.C.''

1 E aconteceu que Moroni non cesou de facer preparativos para a guerra nin para defender ao seu pobo dos lamanitas, porque ao principio do ano vinte do goberno dos xuíces, el fixo que os seus exércitos empezasen a levantar cheas de terra ao redor de todas as cidades, por toda a terra que posuían os nefitas.

2 E sobre estas cheas de terra fixo colocar vigas, si, obras de maderos erixidas á altura dun home, ao redor das cidades.

3 E fixo que sobre estas obras de maderos construísense estacadas por todos lados; e eran altas e fortes.

4 E fixo que se erixisen torres máis altas que estas estacadas, e fixo construír resguardos nestas torres, para que as pedras e as frechas dos lamanitas non os ferisen.

5 E dispuxéronas para lanzar pedras desde o seu cume, segundo a súa vontade e forza, e matar a quen intentase aproximarse ás murallas da cidade.

6 Así foi como Moroni preparou fortificaciones ao redor de todas as cidades en toda esa terra, contra a chegada dos seus inimigos.

7 E aconteceu que Moroni fixo que avanzasen os seus exércitos ao deserto do leste; si, e foron e arroxaron a todos os lamanitas que estaban no deserto do leste ata as súas propias terras, as cales achábanse ao sur da terra de Zarahemla;

8 e a terra de Nefi estendíase en liña recta do mar do leste ao do oeste.

9 E sucedeu que cando Moroni houbo botado a todos os lamanitas do deserto do leste, que se achaba ao norte das terras das súas propias posesións, fixo que os habitantes que estaban na terra de Zarahemla e no territorio circunvecino fósense ao deserto do leste, ata as fronteiras próximas ao mar, e tomasen posesión do país.

10 E tamén colocou exércitos ao sur, nas fronteiras das súas posesións, e fixo que levantasen fortificaciones para protexer aos seus exércitos e ao seu pobo das mans dos seus inimigos.

11 E así illou todas as fortificaciones dos lamanitas no deserto do leste; si, e tamén no oeste, fortificando a liña divisoria entre os nefitas e lamanitas, entre a terra de Zarahemla e a terra de Nefi, desde o mar do oeste, pasando polos mananciais do río Sidón; e os nefitas posuían toda a terra cara ao norte; si, toda a terra que se achaba ao norte da terra de Abundancia, segundo a vontade deles.

12 E así Moroni, cos seus exércitos, que aumentaban de día en día por mor da seguridade da protección que as súas obras ocasionábanlles, tratou de facer cesar a forza e o poder dos lamanitas sobre as terras das súas posesións, para que non tivesen ningunha potestade sobre elas.

13 E aconteceu que os nefitas iniciaron a fundación dunha cidade, e deron á cidade o nome de Moroni; e achábase cerca do mar do leste, e cara ao sur, preto da liña das posesións dos lamanitas.

14 E iniciaron tamén a fundación dunha cidade entre a de Moroni e a de Aarón, unindo as fronteiras de Aarón e Moroni; e á cidade ou terra, eles deron o nome de Nefíah.

15 E nese mesmo ano tamén empezaron a construír moitas cidades no norte, unha dun modo particular, á que deron o nome de Lehi, a cal achábase no norte xunto á beira do mar.

16 E así concluíu o ano vinte.

17 E nestas prósperas circunstancias atopábase o pobo de Nefi a principios do ano vinte e un do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

18 E prosperaron moitísimo, e fixéronse moi ricos; si, e multiplicáronse e fixéronse fortes na terra.

19 E así vemos cuán misericordiosos e xustos son todos os actos do Señor para o cumprimento de todas as súas palabras aos fillos dos homes; si, podemos ver que aínda nesta ocasión confírmanse as súas palabras que el falou a Lehi, dicindo:

20 Benditos sodes ti e os teus fillos; e eles serán bendicidos, e ao grao que garden os meus mandamentos, eles prosperarán na terra. Mais recorda que se non gardan os meus mandamentos, serán separados da presenza do Señor.

21 E vemos que estas promesas verificáronse no pobo de Nefi; porque foron as súas rifas e as súas contencións, si, os seus asasinatos e os seus roubos, o seu idolatría, os seus fornicaciones e as súas abominacións que había entre eles, o que lles trouxo as súas guerras e as súas destrucións.

22 E aqueles que foron fieis en gardar os mandamentos do Señor foron librados en toda ocasión, mentres que milleiros dos seus irmáns inicuos foron condenados ao cativerio, ou a perecer pola espada, ou a degenerar na incredulidade e mesturarse cos lamanitas.

23 Pero velaquí, xamais houbo época máis ditosa entre o pobo de Nefi, desde o tempo de Nefi, que nos días de Moroni, si, nesta época, no ano vinte e un do goberno dos xuíces.

24 E aconteceu que o ano vinte e dous do goberno dos xuíces terminou tamén en paz; si, e tamén o ano vinte e tres.

25 E sucedeu que ao principiar o ano vinte e catro do goberno dos xuíces, tamén houbese paz entre o pobo de Nefi, de non ser por unha contención que xurdiu entre eles concernente á terra de Lehi e a terra de Moriantón, que colindaba coa de Lehi; e ambas se achaban xunto á beira do mar.

26 Porque velaquí, o pobo que posuía a terra de Moriantón reclamaba parte da terra de Lehi; polo que empezou a haber unha acalorada contención entre eles, ao grao de que os de Moriantón tomaron as armas contra os seus irmáns, e estaban resoltos a matalos coa espada.

27 Mais velaquí, os que posuían a terra de Lehi fuxiron ao campamento de Moroni e pedíronlle axuda, pois velaquí, neles non estaba o mal.

28 E sucedeu que cando os do pobo de Moriantón, que eran guiados por un home chamado Moriantón, decatáronse de que o pobo de Lehi fuxira ao campamento de Moroni, temeron en extremo, non fose que o exército de Moroni dese sobre eles e destruíseos.

29 Xa que logo, Moriantón inculcou nos seus corazóns que debían fuxir á terra que quedaba ao norte, a cal achábase cuberta de grandes extensións de auga, e tomar posesión da terra cara ao norte.

30 E velaquí, realizarían este plan (cousa que sería motivo de lamentar), mais velaquí, Moriantón, sendo moi iracundo, se enojó cunha das súas servas, á cal acometeu e golpeou moito.

31 E aconteceu que ela fuxiu e chegou ao campamento de Moroni, e comunicoulle todo o concernente ao asunto, e tamén as intencións deles de fuxir á terra cara ao norte.

32 E velaquí, o pobo que se achaba na terra de Abundancia, ou mellor devandito, Moroni, temía que estes escoitasen as palabras de Moriantón e unísense á xente del, e así tomasen posesión daquelas partes da terra, cousa que orixinase graves consecuencias entre o pobo de Nefi, si, consecuencias que ocasionasen a perda da súa liberdade.

33 Xa que logo, Moroni enviou un exército cos seus pertrechos, para atallar ao pobo de Moriantón a fin de conter a súa fuga cara á terra do norte.

34 E aconteceu que non os alcanzaron senón ata que houberon chegado ás fronteiras da terra de Desolación; e alí atalláronos, cerca do estreito paso que conducía, polo lado do mar, á terra do norte, si, polo mar, ao oeste e ao leste.

35 E sucedeu que o exército que foi enviado por Moroni, ao mando dun home chamado Teáncum, atopouse co pobo de Moriantón; e tan obstinado mostrouse o pobo de Moriantón (incitado pola súa iniquidade e as súas palabras lisonjeras), que empezou unha batalla entre eles, na cal Teáncum matou a Moriantón, e derrotou aos do seu exército, e tomounos prisioneiros e regresou ao campamento de Moroni. E así concluíu o ano vinte e catro do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

36 E así foi levado de regreso o pobo de Moriantón. E habendo eles feito convenio de gardar a paz, foron restablecidos na terra de Moriantón, e efectuouse unha unión entre eles e os do pobo de Lehi; e tamén eles foron restablecidos nas súas terras.

37 E aconteceu que no mesmo ano en que volveu establecerse a paz entre o pobo de Nefi, morreu Nefíah, o segundo xuíz superior, habendo ocupado o asento xudicial con perfecta rectitud diante de Divos.

38 Con todo, negouse a recibir de Alma eses anais e esas cousas que Alma e os seus pais estimaban como sumamente sacros; xa que logo, Alma entregounos ao seu fillo Helamán.

39 Velaquí, sucedeu que nomearon ao fillo de Nefíah para ocupar o asento xudicial no lugar do seu pai; si, foi nomeado xuíz superior e gobernador do pobo, cun xuramento e a ordenanza sacra de xulgar con rectitud, e de preservar a paz e a liberdade do pobo, e concederlle os seus sacros privilexios de adorar ao Señor o seu Deus, si, de soster e manter a causa de Deus toda a súa vida, e xulgar aos malvados segundo os seus delitos.

40 E velaquí, chamábase Pahorán. E Pahorán ocupou o asento do seu pai, e empezou a gobernar ao pobo de Nefi á conclusión do ano vinte e catro.

== Capítulo 51 ==
''Os realistas procuran modificar a lei e establecer un rei-Pahorán e os homes libres reciben o apoio da voz do pobo-Moroni obriga aos realistas a defender o seu país ou padecer a morte-Amalickíah e os lamanitas apodéranse de moitas cidades fortificadas-Teáncum rexeita a invasión lamanita e mata a Amalickíah na súa tenda. Aproximadamente 67-66 a.C.''

1 E aconteceu que a principios do ano vinte e cinco do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, habendo eles establecido a paz entre o pobo de Lehi e o pobo de Moriantón, no concernente ás súas terras, e habendo comezado o ano vinte e cinco en paz,

2 aínda que non conservaron por moito tempo unha paz completa na terra, porque empezou a xurdir entre o pobo unha disensión concernente a Pahorán, o xuíz superior; porque velaquí, parte do pobo desexaba que se modificasen algúns puntos particulares da lei.

3 Pero velaquí, Pahorán non quixo modificar nin permitir que se modificase a lei; de modo que non atendeu aos que expresaran o seu parecer nun memorial con respecto á modificación da lei.

4 Xa que logo, aqueles que estaban desexosos de que se modificase a lei se enojaron con el, e non quixeron que continuase como xuíz superior da terra; de modo que se provocou unha disputa acalorada sobre o asunto; pero non chegou á efusión de sangue.

5 E sucedeu que aqueles que querían que Pahorán fose destituído do asento xudicial foron chamados realistas, porque desexaban que se modificase a lei de tal xeito que se derrubase o goberno libre e establecésese un rei sobre o país.

6 E os que desexaban que Pahorán continuase como xuíz superior da terra tomaron sobre si o nome de homes libres; e así houbo esta división entre eles, porque os homes libres xuraran ou feito convenio de manter os seus dereitos e os privilexios da súa relixión mediante un goberno libre.

7 E sucedeu que a voz do pobo decidiu este asunto da súa contención. E aconteceu que a voz do pobo declarouse a favor dos homes libres, e Pahorán retivo o asento xudicial, o cal causou moito xúbilo entre os irmáns de Pahorán, así como entre moitos dos amigos da liberdade, os cales tamén fixeron calar aos realistas, de modo que non se atreveron a oporse, senón que se viron obrigados a manter a causa da liberdade.

8 Agora ben, os que estaban a favor dos reis eran persoas de ilustre liñaxe que desexaban ser reis; e apoiábanos aqueles que ambicionaban poder e autoridade sobre o pobo.

9 Pero velaquí, foi esta unha época moi crítica para que houbese tales disensións entre o pobo de Nefi; pois velaquí, Amalickíah de novo incitara o corazón do pobo lamanita contra o pobo dos nefitas, e estaba reunindo soldados de todas partes da súa terra, e armándoos, e preparándose para a guerra con toda dilixencia; porque xurara beber o sangue de Moroni.

10 Mais velaquí, xa veremos que a promesa que el fixo resultou desatinada; no entanto, preparouse a si mesmo e aos seus exércitos para ir á batalla contra os nefitas.

11 Mais os seus exércitos non eran tan numerosos como antes o foron, por mor dos moitos miles que pereceran por man dos nefitas; mais no entanto as súas grandes perdas, Amalickíah reunira a un exército admirablemente grande, polo que non tivo medo de ir á terra de Zarahemla.

12 Si, aínda Amalickíah mesmo chegou á fronte dos lamanitas. E foi no ano vinte e cinco do goberno dos xuíces; e isto foi ao mesmo tempo en que empezaban a achandar as súas contencións concernentes a Pahorán, o xuíz superior.

13 E aconteceu que cando os homes que eran chamados realistas souberon que os lamanitas viñan á batalla contra eles, alegráronse no seu corazón; e negáronse a tomar as armas; porque tan irritados estaban co xuíz superior, e tamén cos homes libres, que non quixeron tomar as armas para defender o seu país.

14 E sucedeu que cando Moroni viu isto, e tamén viu que os lamanitas estaban chegando ás fronteiras da terra, se enojó en extremo por mor da obstinación daqueles a quen el tan diligentemente procurara preservar; si, se enojó en extremo; enchéuselle a alma de ira en contra deles.

15 E aconteceu que enviou un memorial, coa voz do pobo, ao gobernador do país, pedíndolle que o lese, e déselle a el (Moroni) a facultade ou para obrigar a aqueles disidentes a defender o seu país ou para quitarlles a vida.

16 Porque a súa primeira consideración era facer cesar aquelas contendas e disensións entre o pobo; pois velaquí, isto fora previamente unha causa de toda a súa destrución. E sucedeu que foi concedido de acordo coa voz do pobo.

17 E aconteceu que Moroni deu ordes de que o seu exército marchase contra aqueles realistas para abater o seu orgullo e a súa grandeza, e humillalos ata o po, ou facerlles tomar as armas e apoiar a causa da liberdade.

18 E ocorreu que os exércitos marcharon en contra deles; e abateron o seu orgullo e a súa grandeza, ao grao de que ao levantar as súas armas de guerra para pelexar contra os homes de Moroni, foron tallados e derrubados a terra.

19 E sucedeu que houbo catro mil deses disidentes que foron tallados pola espada; e os seus xefes que non morreron na batalla foron tomados e encarcerados, porque non houbo tempo para xulgalos nesa ocasión.

20 E o resto daqueles disidentes, máis ben que caer a terra pola espada, rendéronse ao estandarte da liberdade, e obrigóuselles a izar o estandarte sobre as súas torres, e nas súas cidades, e a tomar as armas en defensa do seu país.

21 E así acabou Moroni con aqueles realistas, de modo que non houbo ninguén que fose coñecido polo apelativo de realista; e así deu fin á obstinación e orgullo daqueles que dicían ter sangue nobre; e foron obrigados a humillarse igual que os seus irmáns e a loitar valientemente pola súa liberdade do cativerio.

22 Pero velaquí, ocorreu que mentres Moroni estaba resolvendo as guerras e contendas entre os do seu propio pobo, e impóndolles a paz e a civilización, e facendo arranxos para prepararse para a guerra contra os lamanitas, velaquí, estes entraran na terra de Moroni, que estaba situada xunto ao mar.

23 E sucedeu que os nefitas non tiñan suficientes forzas na cidade de Moroni; xa que logo, Amalickíah desaloxounos, matando a moitos deles; e sucedeu que Amalickíah apoderouse da cidade, si, se posesionó de todas as súas fortificaciones.

24 E os que fuxiron da cidade de Moroni chegaron á cidade de Nefíah; e tamén os habitantes da cidade de Lehi reuníronse e preparáronse, e quedaron listos para facer fronte aos lamanitas na batalla.

25 Pero aconteceu que Amalickíah non permitiu que os lamanitas marchasen contra a cidade de Nefíah para combater, senón que os detivo xunto ás costas do mar, deixando homes en cada cidade para mantela e defendela.

26 E así avanzou, apoderándose de moitas cidades: a cidade de Nefíah, e a cidade de Lehi, e a cidade de Moriantón, e a cidade de Omner, e a cidade de Gid, e a cidade de Mulek, todas as cales achábanse situadas nas fronteiras do leste, xunto ao mar.

27 E así, pola astucia de Amalickíah, os lamanitas coas súas innumerables hostes apoderáronse de moitas cidades, todas as cales estaban fortificadas sólidamente de acordo coas fortificaciones de Moroni; e todas as cales proporcionaban prazas fortes para os lamanitas.

28 E sucedeu que avanzaron ata as fronteiras da terra de Abundancia, arroxando aos nefitas diante deles e matando a moitos.

29 Pero ocorreu que lles saíu ao encontro Teáncum, o mesmo que matara a Moriantón e atallado ao seu pobo na súa fuga.

30 E sucedeu que igualmente detivo a Amalickíah, mentres este marchaba co seu numeroso exército para posesionarse da terra de Abundancia, como tamén da terra cara ao norte.

31 Mais velaquí que se contrarió ao ser rexeitado por Teáncum e os seus homes, porque eran grandes guerreiros; pois cada un dos homes de Teáncum sobrepujaba aos lamanitas na súa forza e na súa destreza guerreira, ao grao de que lograron avantaxar aos lamanitas.

32 E sucedeu que os acosaron, a tal grao que os mataron aínda ata que obscureció. E aconteceu que Teáncum e os seus homes plantaron as súas tendas nas fronteiras da terra de Abundancia; e Amalickíah plantou as súas tendas sobre as praias, nos linderos a beiras do mar; e así foron rexeitados.

33 E sucedeu que cando houbo anoitecido, Teáncum e o seu servo saíron furtivamente de noite, e entraron no campamento de Amalickíah; e velaquí, o soño vencera aos lamanitas por motivo da súa moita fatiga, causada polos traballos e a calor do día.

34 E sucedeu que Teáncum introduciuse secretamente na tenda do rei, e fincoulle unha xavelina no corazón; e causou instantaneamente a morte do rei, de modo que non espertou aos seus servos.

35 E volveu ás agachadas ao seu propio campamento; e velaquí, os seus homes estaban durmindo; e espertounos e díxolles todo o que fixera.

36 E mandou que o seu exército se aprestara, non fose que os lamanitas espertasen e viñesen contra eles.

37 E así conclúe o ano vinte e cinco do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi; e así terminan os días de Amalickíah.

== Capítulo 52 ==
''Ammorón sucede a Amalickíah como rei dos lamanitas-Moroni, Teáncum e Lehi dirixen aos nefitas nunha guerra vitoriosa contra os lamanitas-Vólvese a tomar a cidade de Mulek, e Jacob o zoramita cae morto. Aproximadamente 66-64 a.C.''
 
1 E sucedeu que no ano vinte e seis do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, velaquí, cando espertaron os lamanitas na primeira mañá do primeiro mes, velaquí, descubriron que Amalickíah xacía morto na súa propia tenda; e viron tamén que Teáncum estaba listo para combatelos ese día.

2 E cando os lamanitas viron isto, tiveron medo; e abandonaron o seu propósito de marchar á terra do norte, e retrocederon con todo o seu exército á cidade de Mulek, e buscaron protección nas súas fortificaciones.

3 E sucedeu que o irmán de Amalickíah foi nomeado rei do pobo; e chamábase Ammorón; de modo que se nomeou ao rei Ammorón, irmán do rei Amalickíah, para reinar no seu lugar.

4 E acaeceu que deu ordes de que o seu pobo conservase aquelas cidades que eles tomaran pola efusión de sangue; porque non tomaran ningunha cidade sen que perdesen moito sangue.

5 E agora ben, Teáncum viu que os lamanitas estaban resoltos a conservar esas cidades que tomaran, así como aquelas partes da terra das que se apoderaron; e vendo tamén a enormidad do seu número, non lle pareceu conveniente a Teáncum intentar atacalos nos seus fortes,

6 senón que detivo aos seus homes nos arredores, coma se estivese preparándose para a guerra; si, e verdadeiramente estábase preparando para defenderse contra eles, levantando muros ao redor e dispondo sitios de refuxio.

7 E aconteceu que así continuou preparándose para a guerra, ata que Moroni envioulle un gran número de homes para reforzar o seu exército.

8 E Moroni tamén lle enviou ordes de reter a todos os prisioneiros que caesen nas súas mans; porque como os lamanitas tomaran a moitos prisioneiros, el debía reter a todos os prisioneiros lamanitas como rescate daqueles que os lamanitas capturaran.

9 E tamén lle enviou ordes de que fortificase a terra de Abundancia e asegurase o estreito paso que conducía á terra do norte, non fose que os lamanitas tomasen ese punto e tivesen o poder para acosalos por todos lados.

10 E Moroni tamén lle fixo saber os seus desexos de que fose fiel en conservar esa parte da terra, e que aproveitase toda oportunidade para acometer aos lamanitas naquela parte, ata onde puidese, por se talvez lograba volver tomar, por estratagema ou dalgunha outro xeito, as cidades que lles arrebataron das súas mans; e que tamén fortificase e reforzase as cidades circunvecinas que non caeran en mans dos lamanitas.

11 E tamén lle dixo: Uniríame a vós, mais velaquí, os lamanitas están sobre nós nas fronteiras da terra polo mar do oeste; e velaquí, marcho contra eles; polo tanto, non podo ir a vós.

12 E o rei (Ammorón) saíra da terra de Zarahemla, e informara á raíña concernente á morte do seu irmán; e reunira un gran número de homes, e marchara contra os nefitas nas fronteiras xunto ao mar do oeste.

13 E deste xeito estaba tratando de hostigar aos nefitas e levar tras de si a unha parte das forzas nefitas a aquela parte da terra, e ao mesmo tempo mandara a aqueles que deixara para ocupar as cidades que tomara, que tamén eles acosasen aos nefitas nas fronteiras cerca do mar do leste, e tomasen posesión das súas terras ata onde lles fose posible, segundo a forza dos seus exércitos.

14 E nesas perigosas circunstancias atopábanse os nefitas á conclusión do ano vinte e seis do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

15 Pero velaquí, aconteceu que no ano vinte e sete do goberno dos xuíces, Teáncum, por ordes de Moroni ?e este colocara exércitos para protexer as fronteiras do sur e do oeste da terra, e iniciara a marcha cara á terra de Abundancia para axudar a Teáncum cos seus homes a reconquistar as cidades que perderan?,

16 e ocorreu que Teáncum recibira ordes de atacar a cidade de Mulek, e reconquistarla, de ser posible.

17 E sucedeu que Teáncum fixo os preparativos para atacar a cidade de Mulek e avanzar co seu exército contra os lamanitas; pero viu que era imposible vencelos mentres estivesen dentro dos seus fortificaciones; xa que logo, abandonou o seu propósito e volveuse á cidade de Abundancia para esperar a chegada de Moroni, a fin de reforzar o seu exército.

18 E aconteceu que Moroni chegou co seu exército á terra de Abundancia, a fins do ano vinte e sete do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

19 E a principios do ano vinte e oito, Moroni, Teáncum e moitos dos capitáns en xefe tiveron un consello de guerra para decidir que debían facer para que os lamanitas saísen á batalla contra eles, ou dalgún modo atraelos para sacalos dos seus fortes, a fin de vencelos e tomar outra vez a cidade de Mulek.

20 E sucedeu que mandaron embaixadas ao exército dos lamanitas, que protexía a cidade de Mulek, ao seu caudillo, cuxo nomee era Jacob, invitándoo a que saíse cos seus exércitos para enfrontarse con eles nas chairas entre as dúas cidades. Mais velaquí, Jacob, que era zoramita, non quixo saír co seu exército para enfrontarse con eles no chairo.

21 E aconteceu que Moroni, non tendo esperanzas de enfrontarse con eles en iguais circunstancias, ideou, xa que logo, un plan para enganar aos lamanitas para que saísen das súas fortalezas.

22 Polo tanto, fixo que Teáncum tomase un pequeno número de homes e marchase preto da costa do mar; e Moroni e o seu exército marcharon de noite polo deserto, ao oeste da cidade de Mulek; e así, pola mañá, cando os gardas dos lamanitas houberon descuberto a Teáncum, correron e dixéronllo a Jacob, o seu caudillo.

23 E acaeceu que os exércitos dos lamanitas avanzaron contra Teáncum, supondo que co seu número poderían vencer a Teáncum por motivo do seu reducido número. E ao ver Teáncum que os exércitos dos lamanitas viñan contra el, empezou a retroceder cara ao norte pola costa do mar.

24 E ocorreu que cando os lamanitas viron que empezaba a fuxir, cobraron ánimo e perseguírono vigorosamente. E mentres Teáncum ía así afastando aos lamanitas, que o perseguían en balde, velaquí, Moroni deu ordes de que parte do seu exército que o acompañaba, entrase na cidade e tomase posesión dela.

25 E así o fixeron, e mataron a todos os que quedaran para protexer a cidade, si, a todos os que non quixeron entregar as súas armas de guerra.

26 E así se apoderou Moroni da cidade de Mulek con parte do seu exército, mentres el marchaba co resto ao encontro dos lamanitas, cando volvesen de perseguir a Teáncum.

27 E sucedeu que os lamanitas perseguiron a Teáncum ata que chegaron preto da cidade de Abundancia, e entón saíronlles ao encontro Lehi e un pequeno exército, que quedaran para protexer a cidade.

28 E velaquí, cando os capitáns en xefe dos lamanitas viron que Lehi co seu exército marchaba contra eles, fuxiron con moita confusión, temendo non poder chegar á cidade de Mulek antes que os alcanzase Lehi; porque estaban fatigados por mor da súa marcha, e os homes de Lehi achábanse descansados.

29 Agora ben, os lamanitas non sabían que Moroni había estado á súa retagarda co seu exército; e todo o que temían era a Lehi e aos seus homes.

30 E Lehi non desexaba alcanzalos senón ata que atopasen a Moroni e o seu exército.

31 E sucedeu que antes que os lamanitas retrocedesen moito, os nefitas rodeáronos, os homes de Moroni por unha banda, e os de Lehi polo outro, todos eles descansados e cheos de vigor; mais os lamanitas estaban fatigados por mor da súa longa marcha.

32 E Moroni mandou aos seus homes que caesen sobre eles ata que entregasen as súas armas de guerra.

33 E aconteceu que Jacob, sendo o seu caudillo, sendo tamén zoramita, e tendo un espírito indomable, encabezou aos lamanitas á batalla con extremada furia contra Moroni.

34 Pois como Moroni estorbaba o curso da súa marcha, xa que logo, Jacob estaba resolto a matalos e a abrirse paso ata a cidade de Mulek. Mais velaquí, Moroni e os seus homes eran máis fortes; polo tanto, non cederon o paso aos lamanitas.

35 E aconteceu que pelexaron de ambos os lados con moita furia; e houbo moitos mortos, tanto dunha parte como doutra; si, e Moroni foi ferido, e Jacob caeu morto.

36 E con tal ímpeto acometeu Lehi a súa retagarda, cos seus homes fortes, que os lamanitas da retagarda entregaron as súas armas de guerra; e os demais, na súa moita confusión, non sabían por onde ir ou atacar.

37 E Moroni, vendo a súa confusión, díxolles: Se traedes as vosas armas de guerra e entregádelas, velaquí, cesaremos de derramar o voso sangue. 
38 E acaeceu que cando os lamanitas houberon oído estas palabras, os seus capitáns en xefe, todos os que non morreran na batalla, avanzaron e botaron as súas armas de guerra aos pés de Moroni, e tamén mandaron aos seus homes que fixesen o mesmo.

39 Mais velaquí, houbo moitos que non quixeron; e aqueles que non quixeron entregar as súas espadas foron prendidos e atados, e fóronlles quitadas as súas armas de guerra, e obrigáronos a marchar cos seus irmáns á terra de Abundancia.

40 E o número de prisioneiros que tomaron foi maior que o número dos que morreran; si, maior que o número dos que morreran de ambas as partes.

== Capítulo 53 ==
''Emprégase aos prisioneiros lamanitas para fortificar a cidade de Abundancia-As disensións entre os nefitas dan lugar ás vitorias lamanitas-Helamán toma o mando dos dous mil mozos do pobo de Ammón. Aproximadamente 64-63 a.C.''

1 E sucedeu que lles puxeron gardas aos prisioneiros lamanitas, e obrigáronos a que fosen e enterrasen aos seus mortos, si, e tamén aos mortos dos nefitas, e Moroni púxolles gardas para vixialos mentres desempeñaban os seus traballos.

2 E Moroni foi á cidade de Mulek, acompañado de Lehi, e tomou o mando da cidade, e conferiuno a Lehi. E velaquí, este Lehi era o que había estado con Moroni na maior parte de todas as súas batallas; e era un home semellante a Moroni, e se regocijaban na seguridade do un e do outro; si, amábanse o un ao outro; e tamén os amaba todo o pobo de Nefi.

3 E sucedeu que despois que os lamanitas houberon acabado de enterrar aos seus mortos, como tamén aos mortos dos nefitas, conducíronos de regreso á terra de Abundancia; e Teáncum, por ordes de Moroni, fíxolles emprender a obra de cavar un foso ao redor da terra, ou sexa, a cidade de Abundancia.

4 E fixo que levantasen un parapeto de maderos sobre o bordo interior do foso; e botaron a terra do foso contra o parapeto de vigas; e así fixeron traballar aos lamanitas ata que houberon cercado a cidade de Abundancia cunha forte muralla de vigas e terra dunha altura extraordinaria.

5 E esta cidade converteuse desde entón nunha praza sumamente forte; e nesta cidade gardaron aos prisioneiros lamanitas; si, dentro dunha muralla que lles fixeron levantar coas súas propias mans. Pois Moroni viuse obrigado a facer que os lamanitas traballasen porque era fácil vixialos mentres traballaban; e el quería dispor de todas as súas forzas cando atacase aos lamanitas.

6 E aconteceu que deste xeito Moroni lograra unha vitoria sobre un dos maiores exércitos dos lamanitas, e apoderouse da cidade de Mulek, que era unha das prazas máis fortes dos lamanitas na terra de Nefi; e así tamén construíra un forte para reter aos seus prisioneiros.

7 E sucedeu que non intentou máis presentar batalla contra os lamanitas ese ano, senón que empregou aos seus homes en preparativos de guerra, si, e na construción de fortificaciones para protexerse dos lamanitas, si, e na tarefa de liberar ás súas mulleres e fillos do fame e da aflición, e na de prover víveres para o seu exército.

8 E aconteceu que os exércitos dos lamanitas sobre o mar do oeste, cara ao sur, durante a ausencia de Moroni motivada por algunhas intrigas entre os nefitas, as que causaron disensións entre eles, gañaran algún terreo aos nefitas, si, ao grao de que se apoderaron de varias das súas cidades naquela parte da terra.

9 E así, por causa da iniquidade entre eles, si, polas disensións e intrigas entre eles mesmos, os nefitas víronse nas máis críticas circunstancias.

10 E velaquí, agora teño algo que dicir concernente aos do pobo de Ammón, que nun principio eran lamanitas, pero que se converteron ao Señor mediante Ammón e os seus irmáns, ou mellor devandito, polo poder e a palabra de Deus; e foran conducidos á terra de Zarahemla, e os nefitas protexéronos desde entón.

11 E por motivo do seu xuramento, refreáraselles de tomar as armas contra os seus irmáns; porque fixeran xuramento de non verter máis sangue; e de acordo co seu xuramento, perecesen; si, eles deixáronse caer en mans dos seus irmáns, se non fose pola compaixón e gran amor que Ammón e os seus irmáns sentiran por eles.

12 E por esta razón foron conducidos á terra de Zarahemla; e desde entón protexéronos os nefitas.

13 Pero sucedeu que cando viron o perigo, e as moitas aflicións e tribulaciones que os nefitas padecían por eles, enchéronse de compaixón e sentiron desexos de tomar as armas en defensa do seu país.

14 Pero velaquí, cando estaban xa para tomar as súas armas de guerra, convencéronos as persuasiones de Helamán e os seus irmáns, pois estaban a piques de quebrantar o xuramento que fixeran.

15 E Helamán temía que de facelo perderían as súas almas. Xa que logo, todos os que concertaran este convenio víronse obrigados a ver aos seus irmáns vadear as súas dificultades, nas súas perigosas circunstancias nesta época.

16 Mais velaquí, aconteceu que tiñan moitos fillos que non concertaran ningún convenio de que non tomarían as súas armas de guerra para defenderse contra os seus inimigos; xa que logo, cantos podían portar armas reuníronse nesa ocasión, e fixéronse chamar nefitas.

17 E fixeron un convenio de loitar pola liberdade dos nefitas, si, de protexer a terra ata coa súa vida; si, fixeron convenio de que xamais renunciarían á súa liberdade, senón que loitarían en toda ocasión para protexer aos nefitas e a si mesmos do cativerio.

18 E velaquí, houbo dous mil destes mozos que concertaron este convenio e tomaron as súas armas de guerra para defender a súa patria.

19 E velaquí, como ata entón nunca foran desvantaxe algunha para os nefitas, tornáronse, nesta ocasión, nun forte apoio; porque tomaron as súas armas de guerra e quixeron que Helamán fose o seu caudillo.

20 E todos eles eran novos, e sumamente valentes en canto a intrepidez, e tamén en canto a vigor e actividade; mais velaquí, isto non era todo; eran homes que en todo momento mantíñanse fieis a calquera cousa que lles fose confiada.

21 Si, eran homes verídicos e serios, pois se lles ensinou a gardar os mandamentos de Deus e a andar rectamente ante el.

22 E aconteceu que Helamán marchou á fronte dos seus dous mil soldados novos para axudar ao pobo nas fronteiras da terra cara ao sur, cerca do mar do oeste.

23 E así concluíu o ano vinte e oito do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

== Capítulo 54 ==
''Ammorón e Moroni fan xestións para efectuar o troco de prisioneiros-Moroni esixe que os lamanitas retírense e cesen os seus ataques asasinos-Ammorón esixe que os nefitas entreguen as súas armas e suxéitense aos lamanitas. Aproximadamente 63 a.C.''

1 E sucedeu que a principios do ano vinte e nove do goberno dos xuíces, Ammorón mandou dicir a Moroni que desexaba un troco de prisioneiros.

2 E aconteceu que para Moroni esta solicitude foi motivo de moito gozo, porque desexaba que as provisións que se impartían para o sostén dos prisioneiros lamanitas fosen para o sostén do seu propio pobo; e ademais, desexaba contar co seu propio pobo para reforzar o seu exército.

3 Agora ben, os lamanitas tomaran cativos a moitas mulleres e nenos, e entre todos os prisioneiros de Moroni, ou sexa, os prisioneiros que el tomara, non se achaba nin unha soa muller nin un só neno; polo tanto, Moroni recorreu a unha estratagema para conseguir dos lamanitas o maior número posible de prisioneiros nefitas.

4 De modo que escribiu unha epístola e enviouna co servo de Ammorón, o mesmo que trouxera unha epístola a Moroni. E estas son as palabras que escribiu a Ammorón, dicindo:

5 Velaquí, Ammorón, escribinche algunhas palabras tocante a esta guerra que emprendiches contra o meu pobo, ou mellor devandito, que o teu irmán emprendeu en contra deles, e a cal estás aínda resolto a continuar logo da súa morte.

6 Velaquí, quixese dicirche algo concernente á xustiza de Deus e a espada da súa omnipotente ira que se cerne sobre vós, a menos que vos arrepintades e retiredes os vosos exércitos ata as vosas propias terras, ou sexa, a terra das vosas posesións, que é a terra de Nefi.

7 Si, quixese dicirche estas cousas se foses capaz de facerlles caso; si, diríache concernente a ese horrible inferno que está pronto para recibir a tales asasinos como ti e o teu irmán fóstelo, a menos que vos arrepintades e renunciedes aos vosos propósitos asasinos, e retirédesvos coas vosas tropas ás vosas propias terras.

8 Pero así como anteriormente refugastes estas cousas, e loitastes contra o pobo do Señor, de igual xeito podo esperar que o volvades a facer.

9 Mais velaquí, estamos preparados para recibirvos; si, e a menos que renunciedes aos vosos propósitos, velaquí, causaredes que a ira dese Deus que rexeitastes caia sobre vós para a vosa completa destrución.

10 Pero así como vive o Señor, os nosos exércitos virán sobre vós, a menos que vos retiredes, e de aquí a pouco seredes visitados con morte, porque reteremos as nosas cidades e as nosas terras; si, e preservaremos a nosa relixión e a causa do noso Deus.

11 Pero velaquí, paréceme que che falo destas cousas en balde; ou me parece que es un fillo do inferno; concluirei, pois, o meu epístola, dicíndoche que non trocarei prisioneiros, senón coa condición de que entreguedes un home e a súa esposa e os seus fillos por cada prisioneiro; se tal for o caso, farei o troco.

12 E velaquí, se non fas isto, marcharei contra vós cos meus exércitos; si, armarei aínda ás mulleres e os nenos, e irei contra vós e seguireivos ata a vosa propia terra, que é a terra da nosa primeira herdanza; si, e será sangue por sangue, si, vida por vida; e acometereivos ata que sexades destruídos de sobre a face da terra.

13 Velaquí, estou con ira, o mesmo que o meu pobo; intentastes asasinarnos, e nós só procuramos defendernos. Mais velaquí, se intentades de novo destruírnos, nós procuraremos destruírvos a vós; si, e esforzarémonos por obter a nosa terra, a terra da nosa primeira herdanza.

14 Agora conclúo o meu epístola. Son Moroni, un dos xefes do pobo dos nefitas.

15 E aconteceu que ao recibir Ammorón esta epístola, se enojó; e escribiu outra epístola a Moroni, e estas son as palabras que escribiu, dicindo:

16 Son Ammorón, rei dos lamanitas; son irmán de Amalickíah, a quen asasinastes. Velaquí, vingarei o seu sangue sobre vós; si, e caerei sobre vós cos meus exércitos, porque non temo as vosas ameazas.

17 Pois velaquí, os vosos pais agraviaron aos seus irmáns, ao grao de roubarlles o seu dereito de gobernar, cando xustamente lles pertencía.

18 Mais velaquí, se entregades as vosas armas, e suxeitádesvos a que vos gobernen aqueles a quen lexitimamente pertence o goberno, entón farei que o meu pobo abandone as súas armas e deixe de estar en guerra.

19 Velaquí, proferiches moitas ameazas contra min e contra o meu pobo; mais velaquí, as túas ameazas non nos intimidan.

20 No entanto, con gusto concederei o troco de prisioneiros, de acordo coa túa proposición, a fin de conservar as miñas provisións para os meus homes de guerra; e emprenderemos unha guerra que será sen fin, xa para subxugar aos nefitas á nosa autoridade, ou exterminalos para sempre.

21 E concernente a ese Deus que, segundo dis, rexeitamos, velaquí, non coñecemos a tal ser; nin vós tampouco; pero aínda supondo que existise semellante ser, ben pode ser que el nos fixo a nós así como a vós.

22 E se é que hai un diaño e un inferno, velaquí, non vos enviará el alí para vivir co meu irmán ao cal asasinastes, de quen insinuades que foi a tal lugar? Pero velaquí, estas cousas non importan.

23 Son Ammorón, e son descendente de Zoram, aquel a quen os vosos pais obrigaron e trouxeron de Xerusalén.

24 E velaquí, son un intrépido lamanita; velaquí, emprendeuse esta guerra para vingar os seus agravios, e para manter e obter os seus dereitos ao goberno; e conclúo o meu epístola a Moroni.

== Capítulo 55 ==
''Moroni négase a trocar prisioneiros-Indúcese aos gardas lamanitas a embriagarse e libérase a todos os prisioneiros nefitas-Tómase a cidade de Gid sen derramamiento de sangue. Aproximadamente 63-62 a.C.''

1 E sucedeu que cando Moroni houbo recibido esta epístola, se enojó aínda máis, porque sabía que Ammorón tiña un coñecemento perfecto da súa fraude; si, sabía que Ammorón sabía que non era unha causa xusta a que o levou a emprender a guerra contra o pobo de Nefi.

2 E dixo: Velaquí, non trocarei prisioneiros con Ammorón, a menos que renuncie ao seu propósito, como lle expresei no meu epístola; porque non lle permitirei que adquira máis poder do que conseguiu.

3 Velaquí, coñezo o lugar onde gardan os lamanitas aos do meu pobo que tomaron prisioneiros; e xa que Ammorón non aceptou o do meu epístola, velaquí, fareille segundo as miñas palabras; si, sementarei morte entre eles ata que pidan a paz.

4 E ocorreu que cando Moroni houbo dito estas palabras, fixo que se buscase entre os seus homes, polo si ou polo non achaba entre eles a un que fose descendente de Lamán.

5 E sucedeu que atoparon a un, cuxo nomee era Lamán; e era un dos servos do rei que Amalickíah asasinara.

6 E Moroni fixo que Lamán e un pequeno número dos seus homes fosen aos gardas que vixiaban aos nefitas.

7 E os nefitas estaban baixo custodia na cidade de Gid; polo tanto, Moroni designou a Lamán, e fixo que o acompañase un reducido número de homes.

8 E cando anoiteceu, Lamán foi aos gardas que estaban vixiando aos nefitas, e velaquí, vírono vir e gritáronlle; pero el díxolles: Non temades; velaquí, son lamanita. Escapámonos dos nefitas, e están durmidos; e velaquí, trouxemos do seu viño connosco.

9 E cando os lamanitas oíron estas palabras, recibírono con gozo, e dixéronlle: Dános do teu viño para que bebamos; alegrámonos de que traias veu contigo, porque estamos cansados.

10 Pero Lamán díxolles: Gardemos o noso viño ata que salgamos á batalla contra os nefitas. Pero estas palabras só lles estimularon os seus desexos de beber do viño;

11 porque, dixeron eles, estamos cansados; xa que logo, bebamos do viño, e deica pouco recibiremos a nosa ración de viño, a cal fortaleceranos para saír contra os nefitas.

12 E Lamán díxolles: Podedes facer o que ben vos pareza.

13 E sucedeu que beberon do viño liberalmente; e foilles agradable ao gusto; polo tanto, beberon máis abundantemente; e era forte, pois se preparou para que tivese forza.

14 E aconteceu que beberon e alegráronse; e deica pouco todos estaban ebrios.

15 E cando Lamán e os seus homes viron que todos estaban bébedos e durmindo profundamente, volvéronse a Moroni, e referíronlle todas as cousas que aconteceran.

16 Agora ben, isto resultou de acordo co proxecto de Moroni, e el preparara aos seus homes con armas de guerra; e foi á cidade de Gid, mentres os lamanitas achábanse profundamente durmidos e ebrios, e botaron armas de guerra aos prisioneiros, de modo que todos quedaron armados

17 ?si, ata as súas mulleres, e cantos dos seus nenos eran capaces de manexar armas de guerra? cando Moroni houbo armado a todos aqueles prisioneiros; e fíxose todo isto en profundo silencio.

18 Con todo, se espertasen aos lamanitas, velaquí estaban bébedos, e os nefitas puidéronos matar.

19 Mais velaquí, este non era o desexo de Moroni; pois non se deleitaba no asasinato nin no derramamiento de sangue, así a todo deleitábase en salvar ao seu pobo da destrución; e por esta razón, para non incorrer nunha inxustiza, non quixo caer sobre os lamanitas na súa borracheira e destruílos.

20 Pero lograra os seus desexos; pois armara aos prisioneiros nefitas que estaban dentro das murallas da cidade, e habilitounos para que tomasen posesión daqueles sitios que estaban dentro das murallas.

21 E entón fixo que os homes que estaban con el apartásense a un paso deles e cercasen aos exércitos lamanitas.

22 E velaquí, isto fíxose de noite, de modo que ao espertar os lamanitas á mañá seguinte, viron que estaban cercados polos nefitas por fóra, e que por dentro os seus prisioneiros estaban armados.

23 E así viron que os nefitas tíñanos no seu poder; e nestas circunstancias comprenderon que non era conveniente que pelexasen contra os nefitas; de modo que os seus capitáns en xefe pedíronlles as súas armas de guerra, e leváronas e botáronas aos pés dos nefitas, pedindo misericordia.

24 E velaquí, isto era o que Moroni desexaba. Fíxoos prisioneiros de guerra e tomou posesión da cidade, e fixo libertar a todos os prisioneiros nefitas; e uníronse ao exército de Moroni, e reforzárono en gran xeito.

25 E aconteceu que fixo que os lamanitas, a quen fixera prisioneiros, emprendesen a obra de reforzar as fortificaciones ao redor da cidade de Gid.

26 E sucedeu que cando houbo fortificado a cidade de Gid conforme aos seus desexos, fixo que os seus prisioneiros fosen conducidos á cidade de Abundancia; e tamén resgardou esa cidade cunha forza sumamente poderosa.

27 E ocorreu que a pesar de todas as intrigas dos lamanitas, os nefitas retiveron e protexeron a todos os prisioneiros que tomaran, e tamén conservaron todo o terreo e a vantaxe que habían reconquistado.

28 E ocorreu que así empezaron outra vez os nefitas a triunfar e a recuperar os seus dereitos e os seus privilexios.

29 Moitas veces intentaron os lamanitas rodealos de noite, pero nestas tentativas perderon moitos prisioneiros.

30 E moitas veces intentaron facer beber do seu viño aos nefitas, a fin de matalos con veleno ou por embriaguez.

31 Pero velaquí, os nefitas non foron lentos en acordarse do Señor o seu Deus na súa hora de aflición. Non podían facelos caer nas súas trampas; si, non bebían do seu viño sen que primeiro desen del a algúns dos prisioneiros lamanitas.

32 E así tiveron coidado de non deixarse administrar veleno; porque se o viño envenenaba a un lamanita, tamén envenenaría a un nefita; e así facían con todos os seus licores.

33 E aconteceu que chegou a ser preciso que Moroni fixese preparativos para atacar a cidade de Moriantón, pois velaquí, os lamanitas, co seu traballo, fortificaran a cidade de Moriantón, de tal xeito que se converteu nunha praza sumamente forte.

34 E continuamente estaban traendo novas forzas a esa cidade, e tamén novos abastecementos de provisións.

35 E así concluíu o ano vinte e nove do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

== Capítulo 56 ==
''Helamán envía unha epístola a Moroni na que lle relata o estado da guerra cos lamanitas-Antipus e Helamán logran unha gran vitoria sobre os lamanitas-Os dous mil mozos baixo o mando de Helamán loitan con forza milagrosa, e ningún deles morre. Versículo 1, aprox. 62 a.C.; versículos 2-19, aprox. 66 a.C.; e versículos 20-57, aprox. 65-64 a.C.''

1 E sucedeu que ao principiar o ano trinta do goberno dos xuíces, o segundo día do primeiro mes, Moroni recibiu unha epístola de Helamán na que lle relataba os asuntos do pobo naquela parte da terra.

2 E estas son as palabras que escribiu, dicindo: O meu moi amado irmán Moroni, tanto no Señor como nas tribulaciones da nosa guerra; velaquí, o meu querido irmán, teño algo que dicirche concernente á nosa guerra nesta parte da terra.

3 Velaquí, dous mil dos fillos daqueles homes que Ammón trouxo da terra de Nefi ?e xa estás decatado de que estes eran descendentes de Lamán, o fillo maior do noso pai Lehi;

4 e non necesito repetirche concernente ás súas tradicións nin á súa incredulidade, pois ti sabes acerca de todas estas cousas?;

5 xa que logo, bástame dicirche que dous mil destes mozos tomaron as súas armas de guerra, e pediron que eu fose o seu xefe; e saímos para defender o noso país.

6 E tamén sabes do convenio que fixeron os seus pais de que non tomarían as armas de guerra en contra dos seus irmáns para derramar sangue.

7 Mais no ano vinte e seis, cando viron as nosas aflicións e tribulaciones que padeciamos por eles, achábanse a piques de violar o convenio que fixeran, e tomar as súas armas de guerra na nosa defensa.

8 Pero eu non quixen permitirlles que violasen este convenio que fixeran, crendo que Divos fortaleceríanos, de tal modo que non padeceriamos máis por motivo da observancia do xuramento que fixeran.

9 Pero velaquí unha cousa na cal podemos regocijarnos moito; porque sucedeu que no ano vinte e seis, eu, Helamán, marchei á fronte destes dous mil mozos ata a cidade de Judea para axudar a Antipus, a quen nomearas xefe sobre o pobo naquela parte da terra.

10 E incorporei aos meus dous mil fillos (porque son dignos de ser chamados fillos) ao exército de Antipus, e con esta forza el se regocijó en extremo; pois velaquí, os lamanitas reduciran o seu exército, porque as forzas deles mataran a un gran número dos nosos homes, polo cal temos motivo para lamentarnos.

11 No entanto, podemos consolarnos nisto, que morreron na causa da súa patria e do seu Deus; si, e son felices.

12 E os lamanitas tamén retiveran a moitos prisioneiros, todos os cales son capitáns en xefe, porque a ningún outro deixaron con vida. E supomos que se achan neste momento na terra de Nefi, se é que non os mataron.

13 E estas son as cidades das cales os lamanitas hanse posesionado derramando o sangue de tantos dos nosos valentes homes:

14 A terra de Manti ou cidade de Manti, e a cidade de Zeezrom, e a cidade de Cumeni, e a cidade de Antipara.

15 E estas son as cidades que posuían cando cheguei á cidade de Judea; e achei a Antipus e os seus homes traballando con todas as súas forzas para fortificar a cidade.

16 Si, e achábanse abatidos, tanto no corpo como no espírito, porque combateran valientemente durante o día e traballado de noite para conservar as súas cidades; así que padeceran grandes aflicións de todas clases.

17 E agora estaban resoltos a vencer nese sitio, ou a morrer; xa que logo, ben poderás imaxinarche que esta pequena forza que trouxen comigo, si, eses fillos meus, proporcionoulles gran esperanza e moito gozo.

18 E aconteceu que cando os lamanitas viron que Antipus recibira máis forzas para o seu exército, víronse obrigados, por ordes de Ammorón, a non saír á batalla contra a cidade de Judea, nin contra nós.

19 E así o Señor favoreceunos; porque se nos acometeron na nosa debilidade, talvez destruirían o noso pequeno exército; pero nisto fomos preservados.

20 Ammorón mandoulles que conservasen aquelas cidades que tomaran. E así terminou o ano vinte e seis. E a principios do ano vinte e sete, preparámonos para a defensa, tanto a nosa cidade como nós mesmos. 
21 E desexabamos que os lamanitas viñesen contra nós; porque non queriamos atacalos nas súas prazas fortes.

22 E aconteceu que mantivemos espías nos arredores, con obxecto de recoñecer os movementos dos lamanitas, para que non nos pasasen de noite nin de día para lanzar un ataque contra as nosas outras cidades que se achaban ao norte.

23 Porque sabiamos que naquelas cidades non eran suficientemente fortes para facerlles fronte; xa que logo, queriamos caer sobre a súa retagarda, no caso de que pasasen xunto a nós, e así acometelos pola retagarda ao mesmo tempo que fosen atacados pola vangarda. Pensabamos que os poderiamos vencer; mais, velaquí, vímonos frustrados nestes os nosos desexos.

24 Non se atrevían a pasar con todo o seu exército por onde estabamos, nin se atrevían a pasar con parte del, non fose que non tivesen a forza suficiente e caesen.

25 Nin tampouco se atrevían a marchar contra a cidade de Zarahemla; nin ousaban atravesar os mananciais do río Sidón, cara á cidade de Nefíah;

26 e así, coas súas forzas estaban resoltos a conservar as cidades que tomaran.

27 E ocorreu que no segundo mes deste ano, chegáronnos moitas provisións dos pais dos meus dous mil fillos.

28 E tamén nos foron enviados dous mil homes da terra de Zarahemla. E así quedamos previdos con dez mil homes, e provisións para eles, e tamén para as súas mulleres e os seus fillos.

29 E os lamanitas, vendo que así de día en día as nosas forzas aumentaban, e que chegaban provisións para noso sostén, empezaron a temer, e comezaron a saír para ver se lles era posible acabar coa subministración de provisións e reforzos que nos chegaba.

30 E cando vimos que os lamanitas empezaban a inquietarse deste xeito, quixemos empregar contra eles algunha estratagema. Polo tanto, Antipus deume a orde de saír cos meus pequenos fillos cara a unha cidade inmediata, coma se estivésemos levando provisións alá.

31 E habiamos de pasar preto da cidade de Antipara, coma se fósemos á cidade máis aló, sobre as beiras do mar.

32 E sucedeu que saímos, coma se levásemos as nosas provisións, para ir a aquela cidade.

33 E ocorreu que saíu Antipus con parte do seu exército, deixando o resto para a defensa da cidade. Pero non saíu ata que eu houben partido co meu pequeno exército, e achegueime á cidade de Antipara.

34 E o exército máis forte dos lamanitas achábase apostado na cidade de Antipara; si, o máis numeroso.

35 E aconteceu que cando os seus espías llo houberon informado, saíron co seu exército e marcharon contra nós.

36 E sucedeu que fuximos diante deles cara ao norte. E así levamos en pos de nós ao exército máis forte dos lamanitas;

37 si, ata unha distancia considerable, de tal modo que cando viron ao exército de Antipus que os perseguía vigorosamente, non se volveron nin á dereita nin á esquerda, senón que continuaron a súa marcha en liña recta tras de nós; e supomos que a súa intención era matarnos antes que Antipus alcanzáseos, e isto para non ser rodeados polos nosos homes.

38 E vendo Antipus o noso perigo, acelerou a marcha do seu exército; pero velaquí, chegou a noite; xa que logo, eles non nos alcanzaron, nin puido Antipus alcanzalos a eles; polo tanto, acampamos durante a noite.

39 E aconteceu que antes de raiar o alba, velaquí, xa viñan os lamanitas detrás de nós. Agora ben, non tiñamos a forza suficiente para contender con eles; si, eu non quixen permitir que os meus hijitos caesen nas súas mans; xa que logo, continuamos a nosa marcha, e dirixímonos cara ao deserto.

40 E eles non se atrevían a volverse á dereita nin á esquerda por temor a quedar rodeados; nin eu tampouco quería volverme ao carón nin ao outro por medo de que me alcanzasen, e non puidésemos sosternos en contra deles, e matásennos e escapásense; de modo que fuximos polo deserto todo ese día ata que obscureció.

41 E acaeceu que novamente, ao albear, vimos aos lamanitas encima de nós, e fuximos diante deles.

42 Pero aconteceu que non nos perseguiron gran distancia cando fixeron alto; e era a mañá do terceiro día do sétimo mes.

43 E non sabiamos se os alcanzou Antipus, pero dixen aos meus homes: Velaquí non sabemos se se detiveron con obxecto de que marchemos contra eles para apresarnos na súa trampa;

44 polo tanto, que dicides, fillos meus? queredes ir combatelos? 
45 E dígoche, o meu amado irmán Moroni, que xamais vira eu tan grande valor, non, nin aínda entre todos os nefitas.

46 Pois como eu sempre os chamou fillos meus (pois eran todos moi novos), velaquí, contestáronme deste xeito: Pai, velaquí, o noso Deus está connosco e non nos deixará caer; así pois, avancemos. Non matariamos aos nosos irmáns se nos deixasen en paz; xa que logo, avancemos, non sexa que derroten ao exército de Antipus.

47 Ata entón nunca combateran; no entanto, non temían a morte, e estimaban máis a liberdade dos seus pais que as súas propias vidas; si, as súas nais ensináronlles que se non dubidaban, Divos libraríaos.

48 E repetíronme as palabras das súas nais, dicindo: Non dubidamos que as nosas nais sabíano.

49 E aconteceu que me volvín cos meus dous mil mozos contra eses lamanitas que nos perseguiron. E velaquí, os exércitos de Antipus alcanzáronos, e principiara unha batalla terrible.

50 E o exército de Antipus, fatigado de tan longa marcha en tan pouco tempo, estaba a piques de caer en mans dos lamanitas; e se eu non volvese cos meus dous mil, os lamanitas lograrían o seu propósito.

51 Porque Antipus caera pola espada, así como moitos dos seus caudillos, por motivo do seu fatiga ocasionada pola rapidez da súa marcha; xa que logo, os homes de Antipus, confusos pola morte dos seus caudillos, empezaron a ceder ante os lamanitas.

52 E sucedeu que os lamanitas animáronse e comezaron a perseguilos; e así os lamanitas estaban perseguíndoos con gran vigor, cando Helamán caeu sobre a súa retagarda coas súas dúas mil, e empezaron a matalos en gran cantidade, ao grao que todo o exército dos lamanitas detívose e volveuse contra Helamán.

53 E cando a xente de Antipus viu que os lamanitas volvéronse, reconcentraron aos seus homes e outra vez acometeron a retagarda dos lamanitas.

54 E aconteceu, entón, que nós, o pobo de Nefi, a xente de Antipus e eu coas miñas dúas mil, rodeamos aos lamanitas e matámolos; si, ao grao de que se viron obrigados a entregar as súas armas e renderse como prisioneiros de guerra.

55 E aconteceu que cando se nos renderon, velaquí, contei a aqueles mozos que combateran comigo, temendo que moitos deles perdesen a vida.

56 Pero velaquí, para a miña maior alegría achei que nin unha soa alma caera a terra; si, e combateran como coa forza de Deus; si, nunca se soubo que homes combatesen con tan milagrosa forza; e con tanto ímpeto caeron sobre os lamanitas, que os encheron de espanto; e por esta razón os lamanitas rendéronse como prisioneiros de guerra.

57 E como non tiñamos lugar para os nosos prisioneiros, a fin de vixialos para que non llos levasen os exércitos dos lamanitas, enviámolos, xa que logo, á terra de Zarahemla, e con eles a unha parte dos homes de Antipus que non morreron; e tomei ao resto e incorporeinos cos meus mozos ammonitas, e sinais de regreso á cidade de Judea.

== Capítulo 57 ==
''Helamán relata a toma da cidade de Antipara, a rendición da cidade de Cumeni e a defensa posterior desta-Os mozos ammonitas loitan con valentía; todos son feridos, pero ningún deles morre-Gid dá un informe da morte e fuxida dos prisioneiros lamanitas. Aproximadamente 63 a.C.''
 
1 E aconteceu que recibín unha epístola do rei Ammorón, na que me dicía que se eu entregáballe os prisioneiros de guerra que tomaramos, el entregaríanos a cidade de Antipara.

2 Pero enviei unha epístola ao rei, de que estabamos seguros de que as nosas forzas eran suficientes para tomar a cidade de Antipara coas nosas tropas; e que con entregarlle os prisioneiros por esa cidade considerariámonos imprudentes, e que só entregariamos os nosos prisioneiros a troco doutros.

3 E Ammorón rexeitou o meu epístola, porque non quería facer o troco de prisioneiros; polo tanto, empezamos os preparativos para marchar contra a cidade de Antipara.

4 Pero a xente de Antipara abandonou a cidade, e fuxiu ás outras cidades que posuían, para fortificalas; e deste xeito a cidade de Antipara caeu nas nosas mans.

5 E así concluíu o ano vinte e oito do goberno dos xuíces.

6 E sucedeu que a principios do ano vinte e nove, recibimos un abastecemento de provisións da terra de Zarahemla e os seus arredores, e tamén un reforzo de seis mil homes para o noso exército, ademais de sesenta dos fillos dos ammonitas que chegaran para unirse aos seus irmáns, a miña pequena compañía de dúas mil. E velaquí, eramos fortes; si, e trouxéronnos abundancia de provisións.

7 E aconteceu que era o noso desexo trabar batalla co exército que estaba colocado para protexer a cidade de Cumeni.

8 E velaquí, manifestareiche que non tardamos en realizar o noso desexo; si, co noso forte exército, ou sexa, cunha parte do noso forte exército, rodeamos a cidade de Cumeni durante a noite, un pouco antes que recibisen un abastecemento de provisións.

9 E ocorreu que estivemos acampados ao redor da cidade durante varias noites; pero durmiamos sobre as nosas espadas e puñamos gardas, a fin de que os lamanitas non caesen sobre nós durante a noite e matásennos, cousa que intentaron moitas veces; pero cantas veces intentárono, se vertió o seu sangue.

10 Chegaron por fin as súas provisións, e estaban xa a piques de entrar na cidade durante a noite. E en lugar de ser lamanitas, eramos nós os nefitas; xa que logo, apoderámonos deles e das súas provisións.

11 E non obstante que os lamanitas quedaron privados do seu sostén deste xeito, aínda estaban resoltos a reter a cidade; xa que logo, fíxose necesario que tomásemos aquelas provisións e enviásemolas a Judea, e os nosos prisioneiros á terra de Zarahemla.

12 E acaeceu que non pasaran moitos días, cando os lamanitas empezaron a perder toda esperanza de recibir axuda; xa que logo, entregaron a cidade nas nosas mans; e así realizaramos os nosos proxectos de apoderarnos da cidade de Cumeni.

13 Pero ocorreu que os nosos prisioneiros eran tan numerosos que, a pesar do noso gran número, vímonos obrigados a empregar todas as nosas forzas para vixialos, ou quitarlles a vida.

14 Porque velaquí, sublevábanse en grandes números, e pelexaban con pedras, con paus ou calquera cousa que chegase ás súas mans, de modo que matamos a máis de dúas mil deles despois que se entregaron como prisioneiros de guerra.

15 Xa que logo, foinos mester ou quitarlles a vida ou custodialos, espada en man, ata a terra de Zarahemla; e ademais, as nosas provisións apenas eran suficientes para a nosa propia xente, a pesar do que tomaramos dos lamanitas.

16 E nestas circunstancias críticas, chegou a ser un asunto grave determinar concernente a estes prisioneiros de guerra. No entanto, determinamos envialos á terra de Zarahemla; xa que logo, escollemos unha parte dos nosos homes, e encargámoslles os nosos prisioneiros para descender con eles á terra de Zarahemla.

17 Pero sucedeu que volveron á mañá seguinte; mais non lles preguntamos acerca dos prisioneiros, porque velaquí, os lamanitas xa estaban sobre nós, e volveron oportunamente para salvarnos de caer en mans dos lamanitas. Pois velaquí, Ammorón enviara no seu auxilio un novo abastecemento de provisións e tamén un numeroso exército.

18 E sucedeu que os homes que enviaramos cos prisioneiros chegaron oportunamente para contelos cando estaban a piques de vencernos.

19 Pero velaquí, a miña pequena compañía de dúas mil sesenta combateu desesperadamente; si, mantivéronse firmes ante os lamanitas e fixeron morrer a cantos se lles opuñan.

20 E mentres que o resto do noso exército atopábase a piques de ceder ante os lamanitas, velaquí, estes dous mil sesenta permaneceron firmes e impávidos.

21 Si, e obedeceron e procuraron cumprir con exactitude toda orde; si, e foilles feito segundo a súa fe; e acordeime das palabras que, segundo dixéronme, as súas nais ensináronlles.

22 E velaquí, é a estes, os meus fillos, e aos homes que elixiramos para escoltar aos prisioneiros, a quen debemos esta gran vitoria; porque foron eles os que venceron aos lamanitas; xa que logo, fixéronos retroceder ata a cidade de Manti.

23 E nós retivemos a nosa cidade de Cumeni, e non fomos todos destruídos pola espada; no entanto, sufriramos grandes baixas.

24 E aconteceu que logo de fuxir os lamanitas, inmediatamente dei ordes de que os meus homes que foran feridos fosen recollidos de entre os mortos, e fixen que lles vendaran as súas feridas.

25 E aconteceu que douscentos, dos meus dous mil sesenta, habíanse desmayado pola perda de sangue. Con todo, mediante a bondade de Deus, e para o noso gran asombro, e tamén para o gozo de todo o noso exército, nin un só deles perecera; si, e non houbo entre eles un só que non recibise moitas feridas.

26 E a súa preservación foi asombrosa para todo o noso exército; si, que eles fosen librados mentres que houbo un milleiro dos nosos irmáns que foron mortos. E atribuímolo con xustiza ao milagroso poder de Deus, por motivo da súa extraordinaria fe no que se lles ensinou a crer: que había un Deus xusto, e que todo aquel que non dubidase, sería preservado polo seu marabilloso poder.

27 Esta, pois, foi a fe daqueles de que falei; son novos, e as súas mentes son firmes, e pon a súa confianza en Deus continuamente.

28 E ocorreu que logo de atender aos nosos feridos, e de enterrar aos nosos mortos, e tamén aos mortos dos lamanitas, que eran moitos, velaquí, interrogamos a Gid concernente aos prisioneiros cos que empezaran a descender á terra de Zarahemla.

29 E era Gid o capitán en xefe da escolta que se nomeou para custodialos ata alá.

30 E estas son as palabras que Gid díxome: Velaquí, partimos para descender á terra de Zarahemla cos nosos prisioneiros. E aconteceu que atopamos aos espías dos nosos exércitos, que foran enviados para vixiar o campamento dos lamanitas.

31 E gritáronnos, dicindo: Velaquí, os exércitos dos lamanitas marchan cara á cidade de Cumeni; e velaquí, caerán sobre eles, si, e destruirán á nosa xente.

32 E sucedeu que os nosos prisioneiros oíron os seus berros, o que fixo que cobrasen ánimo; e rebeláronse contra nós.

33 E aconteceu que por motivo da súa rebelión, fixemos que as nosas espadas descendesen sobre eles. E ocorreu que se lanzaron en masa contra as nosas espadas, co cal resultou morta a maior parte deles; e os demais abríronse paso e fuxiron de nós.

34 E velaquí, cando fuxiron e non os puidemos alcanzar, emprendemos a marcha rapidamente cara á cidade de Cumeni; e velaquí, chegamos a tempo para axudar aos nosos irmáns a reter a cidade.

35 E velaquí, novamente somos librados das mans dos nosos inimigos. E bendito é o nome do noso Deus porque, velaquí, el é quen nos librou; si, o que fixo esta gran cousa por nós.

36 E acaeceu que cando eu, Helamán, houben oído estas palabras de Gid, enchinme dun gozo moi grande por mor da bondade de Deus en protexernos para que non perecésemos todos; si, e confío en que as almas dos que morreron entren no repouso do seu Deus.

== Capítulo 58 ==
''Helamán, Gid e Teómner apodéranse da cidade de Manti por medio dunha estratagema-Foxen os lamanitas-Os fillos do pobo de Ammón son preservados ao defender firmemente a súa liberdade e a súa fe. Aproximadamente 63-62 a.C.''

1 E velaquí, aconteceu que agora o noso seguinte obxectivo era tomar a cidade de Manti; pero velaquí, non había xeito de facerlles saír da cidade coas nosas pequenas forzas. Pois velaquí, acordábanse do que previamente lles fixemos; por conseguinte, non podiamos enganalos para que saísen das súas prazas fortes.

2 E tan numerosos eran, moito máis que o noso exército, que non nos atreviamos a atacalos nas súas prazas fortes.

3 Si, e fíxose necesario que puxésemos aos nosos homes a defender aquelas partes da terra que recuperaramos das nosas posesións; de maneira que foi mester esperar ata que recibísemos máis reforzos da terra de Zarahemla, e tamén un novo abastecemento de provisións.

4 E sucedeu que enviei unha embaixada ao gobernador da nosa terra para darlle a coñecer as circunstancias do noso pobo. E ocorreu que esperamos para recibir provisións e forzas da terra de Zarahemla.

5 Pero velaquí que isto nos beneficiou moi pouco; porque os lamanitas tamén estaban recibindo moitas forzas de día en día, e tamén moitas provisións; e talles eran as nosas circunstancias nesta época.

6 E os lamanitas saían en contra de nós de cando en cando, resoltos a destruírnos por estratagema; no entanto, non podiamos ir á batalla contra eles por motivo dos seus refuxios e as súas prazas fortes.

7 E sucedeu que esperamos nestas difíciles circunstancias polo espazo de moitos meses, ata que estabamos a piques de perecer por falta de alimentos.

8 Pero acaeceu que recibimos víveres, os cales viñan custodiados por un exército de dous mil homes para auxiliarnos; e esta foi toda a axuda que recibimos para defendernos nós mesmos e ao noso país de caer en mans dos nosos inimigos; si, para contender contra un inimigo que era innumerable.

9 E a causa destes aprietos nosos, ou sexa, o motivo polo cal non mandábannos máis forzas, nós ignorabámolo; xa que logo, nos afligimos e tamén nos enchemos de temor, non fose que dalgún modo os xuízos de Deus descendesen sobre a nosa terra para a nosa caída e enteira destrución.

10 Polo tanto, derramamos as nosas almas a Deus en oración, pedíndolle que nos fortalecese e librásenos das mans dos nosos inimigos, si, e que tamén nos dese a forza para reter as nosas cidades, as nosas terras e as nosas posesións para o sostén do noso pobo.

11 Si, e sucedeu que o Señor o noso Deus consolounos coa seguridade de que nos libraría; si, de tal modo que falou paz ás nosas almas, e concedeunos unha gran fe, e fixo que nel puxésemos a esperanza da nosa liberación.

12 E cobramos ánimo co noso pequeno reforzo que recibiramos, e fíxose fixa en nós a determinación de vencer aos nosos inimigos, e preservar as nosas terras e posesións, as nosas esposas e os nosos fillos, e a causa da nosa liberdade.

13 E así avanzamos con toda a nosa forza contra os lamanitas que estaban na cidade de Manti; e plantamos as nosas tendas polo lado do deserto que se achaba preto da cidade.

14 E sucedeu que á mañá seguinte, cando os lamanitas viron que estabamos á beira do deserto que se achaba preto da cidade, mandaron as súas espías ao redor de nós para descubrir o número e a forza do noso exército.

15 E aconteceu que, cando viron que non eramos moi fortes segundo o noso número, e temendo que os illásemos das súas provisións a menos que saísen a loitar contra nós e matásennos, e supondo tamén que poderían destruírnos facilmente coas súas numerosas hostes, empezaron, xa que logo, os seus preparativos para saír á batalla contra nós.

16 E cando vimos que se estaban preparando para vir contra nós, velaquí, fixen que Gid escondésese no deserto cun pequeno número de homes, e que tamén Teómner e un pequeno número de homes ocultásense no deserto.

17 E Gid e os seus homes estaban á dereita, e os outros á esquerda; e cando se ocultaron dese xeito, velaquí, eu permanecín, co resto do meu exército, no mesmo lugar onde primeiramente plantaramos as nosas tendas, para a ocasión en que os lamanitas saísen á batalla.

18 E aconteceu que saíron os lamanitas co seu numeroso exército en contra de nós. E cando houberon saído, e estaban a piques de caer sobre nós coa espada, fixen que os meus homes, aqueles que estaban comigo, retrocedesen cara ao deserto.

19 E sucedeu que os lamanitas perseguíronnos con gran rapidez, porque estaban sumamente desexosos de alcanzarnos para matarnos; polo tanto, seguíronnos ata o deserto; e pasamos por no medio de Gid e Teómner de tal xeito que os lamanitas non os descubriron.

20 E aconteceu que cando houberon pasado os lamanitas, ou sexa, cando houbo pasado o exército, Gid e Teómner saíron de onde estaban escondidos e cortaron o paso aos espías lamanitas para que non volvesen á cidade.

21 E ocorreu que, habéndoos illado, correron á cidade e caeron sobre os gardas que quedaran para defender a cidade, de tal xeito que os destruíron e ocuparon a cidade.

22 E logrouse isto porque os lamanitas permitiron que todo o seu exército, salvo uns cantos gardas, deixásese levar ao deserto.

23 E ocorreu que por este medio Gid e Teómner apoderáronse das súas prazas fortes. E aconteceu que logo de viaxar moito polo deserto, fixamos o noso curso cara á terra de Zarahemla.

24 E cando os lamanitas viron que ían marchando cara á terra de Zarahemla, temeron en gran xeito, non fose que se tratase dun plan para levalos á destrución; xa que logo, empezaron a retroceder de novo ao deserto, si, polo mesmo camiño polo que viñeran.

25 E velaquí, chegou a noite e plantaron as súas tendas, porque os capitáns en xefe dos lamanitas supuxeran que os nefitas estarían rendidos por motivo da súa marcha; e pensando que perseguiran a todo o exército, ningún coidado tiñan concernente á cidade de Manti.

26 E aconteceu que á noitiña, fixen que os meus homes non durmisen, senón que emprendesen a marcha por outro camiño cara á terra de Manti.

27 E debido a esta, a nosa marcha nocturna, velaquí, cando amenceu atopabámonos máis aló dos lamanitas, de maneira que chegamos antes que eles á cidade de Manti.

28 E así sucedeu que, por medio desta estratagema, apoderámonos da cidade de Manti sen a efusión de sangue.

29 E aconteceu que cando os exércitos dos lamanitas achegáronse á cidade, e viron que estabamos preparados para resistilos, asombráronse en extremo e sobreveulles un gran temor, a tal grao que fuxiron ao deserto.

30 Si, e acaeceu que os exércitos dos lamanitas fuxiron de toda esta parte da terra. Pero velaquí, leváronse consigo a moitas mulleres e nenos.

31 E as cidades que os lamanitas tomaran, todas áchanse nesta ocasión no noso poder; e os nosos pais, e as nosas mulleres, e os nosos fillos están volvendo ás súas casas, todos menos aqueles que os lamanitas tomaron presos e leváronse.

32 Mais velaquí, os nosos exércitos son pequenos para reter tan gran número de cidades e tan grandes posesións.

33 Mais velaquí, confiamos no noso Deus, que nos deu a vitoria nesas terras, a tal grao que adquirimos aquelas cidades e terras que eran nosas.

34 Agora ben, non sabemos o motivo polo cal o goberno non nos concede máis forzas; nin estes homes que viñeron a nós saben por que non recibimos maiores forzas.

35 Velaquí, non sabemos se fracasastes e levástesvos as forzas para esa parte da terra; se así é, non é o noso desexo murmurar.

36 Mais se non é así, velaquí, tememos que haxa algunha disensión no goberno, de modo que non mandan máis homes no noso auxilio; porque sabemos que son máis numerosos que os que enviaron.

37 Mais velaquí, non importa. Confiamos en que Divos libraranos, no entanto o débiles que estean os nosos exércitos, si, e libraranos das mans dos nosos inimigos.

38 Velaquí, estamos no ano vinte e nove, nas postrimerías, e ocupamos as nosas terras; e os lamanitas fuxiron á terra de Nefi.

39 E estes fillos do pobo de Ammón, de quen falei tan favorablemente, están comigo na cidade de Manti; e o Señor sostívoos, si, e librounos de caer pola espada, a tal grao que nin un só deles morreu.

40 Mais velaquí, recibiron moitas feridas; no entanto, permanecen firmes nesa liberdade coa que Divos fíxoos libres; e son diligentes en acordarse do Señor o seu Deus de día en día; si, esfórzanse por obedecer os seus estatutos e os seus xuízos e os seus mandamentos continuamente; e a súa fe é forte nas profecías concernentes ao que está por vir.

41 E agora ben, o meu amado irmán Moroni, que o Señor o noso Deus, que nos ha redimido e fíxonos libres, consérveche continuamente na súa presenza; si, e que favoreza a este pobo, ao grao de que teñades éxito en posesionaros de todo o que os lamanitas quitáronnos, que era para noso sostén. E agora, velaquí, conclúo o meu epístola. Son Helamán, fillo de Alma.

== Capítulo 59 ==
''Moroni pide a Pahorán que reforce os exércitos de Helamán-Os lamanitas apodéranse da cidade de Nefíah-Moroni irrítase contra o goberno. Aproximadamente 62 a.C.''

1 E aconteceu que no ano trinta do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, despois que Moroni houbo recibido e lido a epístola de Helamán, se regocijó en sumo grao polo benestar, si, o gran éxito que Helamán tivera en apoderarse das terras que perderan.

2 Si, e deuno a coñecer a toda a súa xente, en toda a terra que rodeaba a parte onde el se achaba, para que se regocijaran tamén.

3 E sucedeu que inmediatamente enviou unha epístola a Pahorán, solicitando que fixese reunir homes para fortalecer a Helamán, ou sexa, os exércitos de Helamán, de modo que este puidese facilmente defender aquela parte do país que tan milagrosamente lograra reconquistar.

4 E aconteceu que cando Moroni houbo enviado esta epístola á terra de Zarahemla, el empezou outra vez a idear un plan para conquistar o resto das posesións e cidades que os lamanitas quitáronlles.

5 E sucedeu que mentres Moroni así se estaba preparando para ir á batalla contra os lamanitas, velaquí, o pobo de Nefíah, que se congregou da cidade de Moroni, da cidade de Lehi e da cidade de Moriantón, foi acometido polos lamanitas.

6 Si, ata os que foran obrigados a fuxir da terra de Manti e das rexións inmediatas chegaran e uníronse aos lamanitas nesta parte da terra.

7 Así que, sendo sumamente numerosos, e chegándolles reforzos día tras día, avanzaron contra o pobo de Nefíah, por ordes de Ammorón, e empezaron a matalos con extremada mortaldade.

8 E eran tan numerosos os seus exércitos, que o resto do pobo de Nefíah viuse obrigado a fuxir diante deles; e chegaron e uníronse ao exército de Moroni.

9 Agora ben, como Moroni había suposto que mandarían homes á cidade de Nefíah para axudar ao pobo a reter esa cidade, e sabendo que era máis fácil impedir que a cidade caese en mans dos lamanitas que volverlla a quitar, pensou que defenderían esa cidade con facilidade.

10 Polo tanto, retivo todas as súas tropas para preservar os sitios que había reconquistado.

11 E agora ben, cando viu Moroni que se perdeu a cidade de Nefíah, se apesadumbró en extremo e empezou a dubidar, por mor das maldades do pobo, se non caerían en mans dos seus irmáns.

12 E así sucedeu con todos os seus capitáns en xefe. Tamén dubidaron e marabilláronse por mor das maldades do pobo; e isto por razón dos triunfos dos lamanitas sobre eles.

13 E sucedeu que Moroni irritouse contra o goberno por mor da súa indiferenza no concernente á liberdade do seu país.

== Capítulo 60 ==
''Moroni quéixase a Pahorán da neglixencia do goberno para cos exércitos-O Señor permite que os xustos sexan mortos-Os nefitas deben usar todo o seu poder e medios para librarse dos seus inimigos-Moroni ameaza loitar contra o goberno a menos que se proporcione axuda aos seus exércitos. Aproximadamente 62 a.C.''

1 E sucedeu que escribiu outra vez ao gobernador da terra, que era Pahorán, e estas son as palabras que escribiu, dicindo: Velaquí, dirixo o meu epístola a Pahorán, da cidade de Zarahemla, o cal é o xuíz superior e gobernador da terra, e tamén a todos os que este pobo elixiu para gobernar e dirixir os asuntos desta guerra.

2 Porque velaquí, teño algo que dicirlles por vía de reprobación; pois velaquí, vós mesmos sabedes que se vos nomeou para recrutar homes e armalos con espadas e con cimitarras, e con todo xénero de armas de guerra de todas clases, e envialos contra os lamanitas, en calquera parte que invadisen a nosa terra.

3 E velaquí, dígovos que eu mesmo, e tamén os meus homes, así como Helamán e os seus homes, padecemos sumamente grandes sufrimentos; si, aínda fame, sede, fatiga e aflicións de toda clase.

4 Mais velaquí, non murmurariamos nin nos queixariamos, se isto fose todo o que padecemos.

5 Mais velaquí, grande foi a matanza entre o noso pobo; si, miles caeron pola espada, mentres que puido ser diferente, se proporcionásedes aos nosos exércitos suficiente forza e axuda. Si, grande foi a vosa neglixencia para connosco.

6 E velaquí, agora desexamos saber a causa desta sumamente grande neglixencia; si, desexamos coñecer o motivo do voso estado insensible.

7 Credes que podedes sentarvos sobre os vosos tronos nun estado de insensible estupor, mentres os vosos inimigos están sementando a morte ao redor de vós? Si, mentres asasinan a miles dos vosos irmáns;

8 si, os mesmos que confiaron en que lles deades protección, si, que vos colocaron en posición tal que podiades habelos axudado, si, podiades haberlles enviado tropas para habelos reforzado, e salvar a miles deles de caer pola espada.

9 Mais velaquí, isto non é todo; negásteslles as vosas provisións, a tal grao que moitos combateron e dado as súas vidas por motivo da súa gran ansiedade que sentían polo benestar deste pobo, si, e fixérono cando estaban a piques de perecer de fame, por mor da vosa gran neglixencia para con eles.

10 E agora ben, amados irmáns meus ?porque deberiades ser amados; si, e deberiades habervos preocupado máis diligentemente polo benestar e a liberdade dos deste pobo; pero velaquí, descoidástelos a tal grao que o sangue de miles deles descenderá sobre a vosa cabeza pedindo vinganza; si, porque coñecidos éranlle a Deus todos os seus clamores e todos os seus padecimientos?,

11 velaquí, imaxinádesvos que poderiades sentarvos nos vosos tronos e que, debido á inmensa bondade de Deus, vós poderiades non facer nada e el libraríavos? Velaquí, se supuxestes isto, fixéstelo en balde.

12 Supondes que, por ser mortos tantos dos vosos irmáns, foi por mor da súa iniquidade? Dígovos que se supuxestes isto, supuxestes en balde; porque vos digo, hai moitos que caeron pola espada; e velaquí, é para a vosa condenación;

13 porque o Señor permite que os xustos sexan mortos para que a súa xustiza e xuízos sobreveñan aos malos. Xa que logo, non debedes supor que se perden os xustos porque os matan; mais velaquí, entran no repouso do Señor o seu Deus.

14 E velaquí, dígovos que moito temo que os castigos de Deus descendan sobre este pobo por razón da súa extremada desidia; si, pola desidia do noso goberno e a súa extremada neglixencia para cos seus irmáns, si, para cos que pereceron.

15 Porque se non fose pola perversidad que comezou primeiramente polos que están á cabeza, resistiriamos aos nosos inimigos e así non lograsen poder sobre nós.

16 Si, de non ser pola guerra que xurdiu entre nós; si, se non fose por eses realistas que causaron tanta efusión de sangue entre nós mesmos; si, se cando estabamos contendendo entre nós mesmos, unísemos as nosas forzas como previamente o fixemos; si, de non ser por ese anhelo de poder e autoridade que sobre nós tiveron eses realistas; se fosen fieis á causa da nosa liberdade e uníronse a nós e saído en contra dos nosos inimigos, en lugar de alzar as súas espadas contra nós, que foi a causa de tanta efusión de sangue entre nós; si, se avanzásemos contra eles coa forza do Señor, dispersariamos aos nosos inimigos porque se efectuou segundo o cumprimento da palabra del.

17 Mais velaquí, agora os lamanitas veñen sobre nós, apoderándose das nosas terras e asasinando ao noso pobo coa espada, si, ás nosas mulleres e aos nosos fillos, e tamén llos están levando cativos, facéndolles padecer aflicións de todas clases; e isto por mor da gran perversidad daqueles que aspiran ao poder e á autoridade, si, eses realistas.

18 Pero, por que hei de estenderme tanto concernente a este asunto? Porque non sabemos se se cadra vós mesmos estades ambicionando a autoridade. Non sabemos se se cadra vós mesmos sodes traidores ao voso país.

19 Ou é que nos desatendestes porque vos achades no centro do noso país e estades rodeados de seguridade, polo que non facedes que se nos manden alimentos, así como homes, para fortalecer os nosos exércitos?

20 Esquecéstesvos dos mandamentos do Señor o voso Deus? Si, esquecestes a catividade dos nosos pais? esquecestes as moitas veces que fomos librados das mans dos nosos inimigos?

21 Ou supondes que o Señor aínda nos librará mentres nós sentámonos sobre os nosos tronos sen facer uso dos medios que o Señor dispuxo para nós?

22 Si, sentarédesvos ociosos mentres vos rodean milleiros, si, decenas de milleiros que tamén sentan ociosos, mentres que ao redor, nas fronteiras do país, milleiros están caendo pola espada, si, feridos e sanguentos?

23 Supóndesvos que Divos teravos por inocentes mentres vos sentades inertes e presenciades estas cousas? Velaquí, dígovos que non. Agora ben, quixese que recordásedes que Divos dixo que o interior do vaso hase de limpar primeiro, e entón o exterior limparase tamén.

24 E a menos que vos arrepintades do que fixestes, e empecedes a ser diligentes, e enviar víveres e homes, e tamén a Helamán, para que el conserve as partes do noso país que ha reconquistado, e para que nós tamén reconquistemos o resto das nosas posesións nestas partes, velaquí, será conveniente que non loitemos máis contra os lamanitas ata que primeiro limpemos o interior do noso vaso, si, a gran cabeza do noso goberno.

25 E a menos que aceptedes o meu epístola, e declaredes e manifestédesme un espírito verdadeiro de liberdade, e esforcédesvos por fortalecer e reforzar os nosos exércitos, e fornezádeslles alimentos para a súa manutención, velaquí, deixarei parte dos meus homes libres para preservar esta parte da nosa terra, e encomendareinos á forza e as bendicións de Deus, para que ningún outro poder obre contra eles,

26 e isto por motivo da súa gran fe e da súa paciencia nas súas tribulaciones,

27 e virei a vós; e se houber entre vós quen aspirar á liberdade, si, aínda cando quede sequera unha faísca de liberdade, velaquí, instigaré insurreccións entre vós ata que aqueles que queren usurpar o poder e a autoridade deixen de existir.

28 Si, velaquí, non temo nin o voso poder nin a vosa autoridade, senón é o meu Deus a quen eu temo; e é de acordo cos seus mandamentos que eu tomo a miña espada para defender a causa do meu país; e é por motivo da vosa iniquidade que sufrimos tantas perdas.

29 Velaquí, xa é tempo, si, a hora está cerca en que, salvo que vos afanedes pola defensa do voso país e dos vosos pequeniños, a espada da xustiza xa se cerne sobre vós; si, e caerá sobre vós e visitaravos ata a vosa completa destrución.

30 Velaquí, espero axuda de vós; e a menos que nos fornezades auxilio, velaquí, vingo contra vós, si, na terra de Zarahemla, e ferireivos coa espada ao grao de que non teredes máis poder para impedir o progreso deste pobo na causa da nosa liberdade.

31 Pois velaquí, o Señor non consentirá que vivades e aumentedes nas vosas iniquidades para destruír ao seu xusto pobo.

32 Velaquí, podedes supor que o Señor preservaravos a vós e virá a xuízo contra os lamanitas, cando foron as tradicións dos seus pais o que provocou o seu odio, si, e intensificárono aqueles disidentes que se separaron de nós, mentres que a vosa iniquidade provén do voso amor pola gloria e as vaidades do mundo?

33 Sabedes que transgredís as leis de Deus, e sabedes que as holláis cos vosos pés. Velaquí, o Señor dime: Se os que nomeastes gobernadores non se arrepinten dos seus pecados e iniquidades, iredes á batalla contra eles.

34 E velaquí, eu, Moroni, estou obrigado, segundo o convenio que fixen de obedecer os mandamentos do meu Deus; polo tanto, quixese que vos suxeitásedes á palabra de Deus, e enviásedesme rapidamente das vosas provisións e dos vosos homes, e tamén a Helamán.

35 E velaquí, se non o facedes así, marcharei ao instante cara a vós; porque Divos non permitirá que perezamos de fame; xa que logo, el daranos dos vosos alimentos, aínda que teña que ser a forza de espada. Mirade, pois, que cumprades a palabra de Deus.

36 Velaquí, son Moroni, o voso capitán en xefe. Non busco poder, senón que trato de abatelo. Non busco as honras do mundo, senón a gloria do meu Deus e a liberdade e o benestar do meu país. E así conclúo o meu epístola.

== Capítulo 61 ==
''Pahorán informa a Moroni da insurrección e rebelión contra o goberno-Os realistas apodéranse de Zarahemla e conciertan unha alianza cos lamanitas-Pahorán solicita axuda militar contra os rebeldes. Aproximadamente 62 a.C.''

1 E velaquí, aconteceu que pouco despois que houbo enviado o seu epístola ao gobernador do país, Moroni recibiu unha epístola de Pahorán, o gobernador. E estas son as palabras que recibiu:

2 Eu, Pahorán, gobernador deste país, envío estas palabras a Moroni, capitán en xefe do exército. Velaquí, Moroni, dígoche que non me xúbilo polas vosas grandes aflicións, si, iso contrista a miña alma.

3 Mais velaquí, hai quen se regocijan nas vosas aflicións; si, ao grao de que se sublevaron contra min, e tamén os do meu pobo que son homes libres; si, e os que se sublevaron son sumamente numerosos.

4 E son eses que trataron de arrebatarme o asento xudicial os que foron os causantes desta gran iniquidade; porque se valeron de moitas lisonjas e desviaron o corazón de moita xente, o cal será a causa de grave aflición entre nós; eles detiveron as nosas provisións, e intimidaron aos nosos homes libres de modo que non foron a vós.

5 E velaquí, fixéronme retroceder ante eles, e fuxín á terra de Gedeón con cantos homes foime posible reunir.

6 E velaquí, enviei unha proclamación por toda esta parte da terra; e velaquí, estánllenos unindo diariamente a tomar as armas en defensa do seu país e a súa liberdade, e para vingar os nosos agravios.

7 E viñeron a nós, a tal grao que aqueles que se alzaron en rebeldía contra nós son desafiados; si, ao momento de que nos temen, e non se atreven a saír á batalla contra nós.

8 Apoderáronse da terra, ou sexa, da cidade de Zarahemla; nomeáronse un rei, e este escribiu ao rei dos lamanitas, e concertou unha alianza con el; e nesta alianza conveu en reter a cidade de Zarahemla, retención que el supón fará posible que os lamanitas conquisten o resto da terra, e el sería nomeado rei deste pobo, cando os lamanitas conquistárono.

9 Agora ben, censuráchesme no teu epístola, pero non importa; non estou enojado, así a todo, me xúbilo na grandeza do teu corazón. Eu, Pahorán, non ambiciono o poder, senón unicamente reter o meu asento xudicial, a fin de conservar os dereitos e a liberdade do meu pobo. A miña alma permanece firme nesa liberdade na que Divos fíxonos libres.

10 E velaquí, resistiremos a iniquidade aínda ata o derramamiento de sangue. Nós non verteríamos o sangue dos lamanitas se permanecesen na súa propia terra.

11 Non verteríamos o sangue dos nosos irmáns, se non se alzasen en rebeldía e tomasen a espada contra nós.

12 Someteriámonos ao yugo da servidume se o esixise a xustiza de Deus, ou se el mandásenos que o fixésemos.

13 Mais velaquí, el non nos manda que nos suxeitemos aos nosos inimigos, senón que poñamos nel a nosa confianza, e el libraranos.

14 Polo tanto, o meu querido irmán Moroni, resistamos ao mal, e o mal que non podamos resistir coas nosas palabras, si, tal como as rebelións e disensións, resistámoslo coas nosas espadas para que reteñamos a nosa liberdade, para que nos regocijemos no gran privilexio da nosa igrexa e na causa do noso Redentor e o noso Deus.

15 Polo tanto, ven a min rapidamente cuns poucos dos teus homes, e deixa o resto ao mando de Lehi e de Teáncum; dálles facultade para conducir a guerra nesa parte da terra, segundo o Espírito de Deus, que tamén é o espírito de liberdade que está neles.

16 Velaquí, envieilles algunhas provisións para que non perezan ata que poidas vir a min.

17 Reúne cantas forzas poidas no curso da túa marcha cara a acá, e marcharemos rapidamente contra eses disidentes, coa forza do noso Deus segundo a fe que hai en nós.

18 E apoderarémonos da cidade de Zarahemla a fin de obter máis víveres para enviar a Lehi e a Teáncum; si, marcharemos contra eles coa forza do Señor, e daremos fin a esta gran iniquidade.

19 Así pois, Moroni, alégrome de recibir o teu epístola, porque me achaba algo inquedo concernente ao que deberiamos facer, se sería xusto marchar contra os nosos irmáns.

20 Pero dixeches que a menos que se arrepintan, o Señor mandouche ir contra eles.

21 Procura fortalecer a Lehi e a Teáncum no Señor; dilles que non teman porque Divos libraraos, si, e tamén a todos aqueles que se manteñen firmes nesa liberdade con que Divos fíxoos libres. E agora conclúo o meu epístola ao meu amado irmán Moroni.

== Capítulo 62 ==
''Moroni parte para axudar a Pahorán na terra de Gedeón-Execútase aos realistas que se negan a defender o seu país-Pahorán e Moroni apodéranse novamente da cidade de Nefíah-Moitos dos lamanitas únense ao pobo de Ammón-Teáncum mata a Ammorón e é morto á súa vez-Os lamanitas son arroxados da terra, e establécese a paz-Helamán volve ao ministerio e edifica á Igrexa. Aproximadamente 62-57 a.C.''

1 E aconteceu que cando Moroni houbo recibido esta epístola, o seu corazón cobrou ánimo e encheuse dun gozo sumamente grande por mor da fidelidade de Pahorán, de que non era el tamén un traidor á liberdade nin á causa da súa patria.

2 Pero tamén se afligió en extremo pola iniquidade dos que desaloxaran a Pahorán do asento xudicial; si, nunha palabra, por motivo daqueles que se sublevaron contra o seu país e tamén contra o seu Deus.

3 E sucedeu que Moroni levou consigo a un pequeno número de homes, segundo os desexos de Pahorán, e deu a Lehi e Teáncum o mando do resto do seu exército, e emprendeu a súa marcha cara á terra de Gedeón.

4 E enarborou o estandarte de liberdade en canto lugar entrou, e reuniu a cantos reforzos puido na súa marcha cara á terra de Gedeón.

5 E sucedeu que miles se congregaron en torno do seu estandarte e tomaron as súas espadas en defensa da súa liberdade para non caer no cativerio.

6 E así, cando Moroni houbo reunido a cantos homes puido durante a súa marcha, chegou á terra de Gedeón; e xuntando as súas forzas coas de Pahorán, chegaron a ser sumamente fortes, si, máis fortes aínda que os homes de Pacus, que era o rei daqueles disidentes que expulsaran aos homes libres da terra de Zarahemla e apoderáronse desa terra.

7 E aconteceu que Moroni e Pahorán descenderon cos seus exércitos ata a terra de Zarahemla, e marcharon contra a cidade, e enfrontáronse cos homes de Pacus, de modo que saíron á batalla.

8 E velaquí que Pacus foi morto e os seus homes foron tomados prisioneiros; e Pahorán foi restablecido no seu asento xudicial.

9 E aos homes de Pacus fíxoselles o seu xuízo, segundo a lei, e tamén a eses realistas que foran tomados e encarcerados; e executáronos segundo a lei; si, todos eses homes de Pacus e eses realistas, que máis ben que tomar as armas en defensa do seu país querían loitar contra el, foron executados.

10 E así se fixo preciso que se observase estritamente esta lei para a seguridade da súa patria; si, e a calquera que achaban negando a súa liberdade, executábanlle sen dilación, de acordo coa lei.

11 E así concluíu o ano trinta do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi; e Moroni e Pahorán restauraran a paz á terra de Zarahemla, entre o seu propio pobo, habendo imposto a morte a todos os que non eran fieis á causa da liberdade.

12 E aconteceu que a principios do ano trinta e un do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, Moroni inmediatamente fixo que se mandasen provisións a Helamán, e que tamén se enviase un exército de seis mil homes para axudarlle a preservar aquela parte da terra.

13 E tamén fixo que se mandase un exército de seis mil homes, con cantidade suficiente de víveres, aos exércitos de Lehi e de Teáncum. E aconteceu que se fixo isto con obxecto de fortificar o país contra os lamanitas.

14 E sucedeu que Moroni e Pahorán, deixando un grupo considerable de homes na terra de Zarahemla, emprenderon a súa marcha cun exército numeroso cara á terra de Nefíah, resoltos a conquistar aos lamanitas desa cidade.

15 E sucedeu que mentres avanzaban cara a esa terra, capturaron a un grupo grande de lamanitas, e mataron a moitos deles e apoderáronse das súas provisións e as súas armas de guerra.

16 E acaeceu que logo de habelos capturado, fixéronlles concertar un convenio de que non volverían tomar as súas armas de guerra contra os nefitas.

17 E cando houberon feito este convenio, enviáronos a habitar co pobo de Ammón; e eran como uns catro mil os que non pereceran.

18 E sucedeu que cando os enviaron, continuaron a súa marcha cara á terra de Nefíah. E aconteceu que cando houberon chegado á cidade, plantaron as súas tendas nas chairas de Nefíah, preto desa cidade.

19 E Moroni desexaba que os lamanitas saísen á batalla contra eles nas chairas; pero coñecendo o seu extraordinario valor, e vendo as súas grandes multitudes, os lamanitas non se atreveron a saír contra eles; xa que logo, non saíron á batalla ese día.

20 E á noitiña, Moroni saíu na obscuridad da noite e subiu ao alto da muralla para espiar en que parte da cidade acampaban os lamanitas cos seus exércitos.

21 E ocorreu que se achaban cara ao oriente, preto da entrada; e todos estaban durmidos. E Moroni volveuse ao seu exército e fixo que preparasen rapidamente fortes cordas e escalas, para descolgarse desde o alto da muralla á parte interior.

22 E aconteceu que Moroni fixo que os seus homes avanzasen e subisen ao alto da muralla, e descolgásense nesa parte da cidade, si, o lado occidental, onde non estaban acampados os lamanitas cos seus exércitos.

23 E sucedeu que todos descolgáronse dentro da cidade durante a noite, por medio dos seus fortes cordas e as súas escalas; de modo que ao amencer, xa todos estaban dentro dos muros da cidade.

24 E cando espertaron os lamanitas e viron que os exércitos de Moroni estaban dentro dos muros, atemorizáronse en extremo, a tal grao que fuxiron polo paso.

25 E cando viu Moroni que fuxían diante del, fixo que os seus homes avanzasen contra eles; e mataron a moitos, e a moitos outros os cercaron e tomáronos prisioneiros; e o resto deles fuxiu á terra de Moroni, que se achaba preto das praias do mar.

26 E así Moroni e Pahorán apoderáronse da cidade de Nefíah sen a perda dunha soa alma; e houbo moitos dos lamanitas que foron mortos.

27 E aconteceu que moitos dos lamanitas que eran prisioneiros desexaron unirse ao pobo de Ammón e ser un pobo libre.

28 E sucedeu que a cantos o desexaron, foilles concedido segundo os seus desexos.

29 De modo que todos os prisioneiros lamanitas uníronse ao pobo de Ammón, e empezaron a traballar en sumo grao, labrando a terra, cultivando toda especie de grans e criando rabaños e gandos de todas clases; e así se viron os nefitas aliviados dun gran peso; si, ao grao de que foron aliviados de todos os prisioneiros lamanitas.

30 E agora ben, aconteceu que despois que houbo ocupado a cidade de Nefíah ?habendo tomado moitos prisioneiros, o cal reduciu apreciablemente os exércitos dos lamanitas, e habendo rescatado a moitos nefitas que foran prisioneiros, cousa que reforzou considerablemente o seu exército? Moroni partiu da terra de Nefíah para a terra de Lehi.

31 E acaeceu que cando viron os lamanitas que Moroni marchaba contra eles, novamente atemorizáronse e fuxiron ante o exército de Moroni.

32 E sucedeu que Moroni e o seu exército perseguíronos de cidade en cidade, ata que se atoparon con Lehi e Teáncum; e os lamanitas fuxiron de Lehi e Teáncum polas terras preto das beiras do mar, ata que chegaron á terra de Moroni.

33 E os exércitos dos lamanitas reuníronse todos, de modo que se achaban nun só grupo na terra de Moroni; e Ammorón, o rei dos lamanitas, estaba tamén con eles.

34 E aconteceu que Moroni e Lehi e Teáncum acamparon cos seus exércitos nos arredores das fronteiras da terra de Moroni, de modo que os lamanitas quedaron rodeados na fronteira polo deserto ao sur, e na fronteira polo deserto ao leste.

35 E así acamparon durante a noite. Pois velaquí, os nefitas, e os lamanitas tamén, achábanse fatigados por motivo da extensa marcha; xa que logo, non intentaron ningunha estratagema durante a noite, excepto Teáncum; porque estaba irritado en extremo en contra de Ammorón, ao momento de que el consideraba que Ammorón e o seu irmán Amalickíah foran a causa daquela grande e longa guerra entre eles e os lamanitas, a cal fora o motivo de tantas batallas e efusión de sangue, si, e de tanta fame.

36 E sucedeu que Teáncum, na súa ira, entrou no campo dos lamanitas, e descolgouse das murallas da cidade. E foi de sitio en sitio, cunha corda, de modo que achou ao rei; e arroxoulle unha xavelina que o feriu cerca do corazón. Pero velaquí, o rei espertou aos seus servos antes de morrer, polo que perseguiron a Teáncum e matárono.

37 E sucedeu que cando Lehi e Moroni souberon que Teáncum morrera, se afligieron en extremo; porque velaquí, fora un home que loitara valerosamente pola súa patria, si, un verdadeiro amigo da liberdade; e padecera moitísimas aflicións sumamente graves. Mais velaquí, morrera, e seguira o camiño de toda a terra.

38 E ocorreu que á mañá seguinte, Moroni avanzou e caeu sobre os lamanitas, a tal grao que os feriron con gran estrago; e arroxáronos da terra; e os lamanitas fuxiron, así que non volveron contra os nefitas nesa época.

39 E así chegou ao seu fin o ano trinta e un do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi; e así tiveran guerras, e efusión de sangue, e fame, e aflición polo espazo de moitos anos.

40 E houbera asasinatos, e contencións, e disensións, e toda clase de iniquidades entre o pobo de Nefi; no entanto, polo ben dos xustos, si, por mor das oracións dos xustos, foron preservados.

41 Mais velaquí, por motivo da sumamente longa continuación da guerra entre os nefitas e os lamanitas, moitos volvéronse insensibles por motivo da extremadamente longa duración da guerra; e moitos abrandáronse por mor das súas aflicións, ao grao de que se humillaron diante de Deus coa máis profunda humildade.

42 E ocorreu que despois que houbo fortificado aquelas partes da terra que máis expostas estaban aos lamanitas, ata que quedaron suficientemente fortes, Moroni volveu á cidade de Zarahemla; e Helamán tamén se volveu ao lugar da súa herdanza; e novamente quedou establecida a paz entre o pobo de Nefi.

43 E Moroni entregou o mando dos seus exércitos ao seu fillo, cuxo nomee era Moroníah; e retirouse á súa propia casa a fin de pasar o resto dos seus días en paz.

44 E Pahorán volveu ao seu asento xudicial; e Helamán emprendeu outra vez a predicación da palabra de Deus ao pobo; pois por causa de tantas guerras e contencións, habíase feito necesario que de novo fixésese unha regulamentación na igrexa.

45 Xa que logo, Helamán e os seus irmáns saíron e declararon a palabra de Deus con moito poder, convencendo a moita xente das súas iniquidades, o que os fixo arrepentirse dos seus pecados e ser bautizados para o Señor o seu Deus.

46 E ocorreu que outra vez estableceron a igrexa de Deus por toda a terra.

47 Si, e establecéronse regulamentos concernentes á lei; e foron elixidos os seus xuíces e xuíces superiores.

48 E o pobo de Nefi unha vez máis empezou a prosperar na terra, e de novo comezou a multiplicarse e a facerse sumamente forte na terra. E comezaron a facerse moi ricos.

49 Mais no entanto as súas riquezas, o seu poder e a súa prosperidade, non se enxalzaron no orgullo dos seus ollos, nin foron lentos en acordarse do Señor o seu Deus, senón que se humillaron profundamente diante del.

50 Si, recordaban cuán grandes cousas fixera o Señor por eles: como os librou da morte, e do cativerio, e de cárceres, e de todo xénero de aflicións, e rescatounos das mans dos seus inimigos.

51 E oraban ao Señor o seu Deus continuamente, ao grao de que el os bendixo de acordo coa súa palabra, de modo que se fixeron fortes e prosperaron na terra.

52 E sucedeu que se fixeron todas estas cousas. E morreu Helamán no ano trinta e cinco do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

== Capítulo 63 ==
''Xiblón e, logo del, Helamán fanse cargo dos anais sacros-Moitos nefitas viaxan á terra do norte-Hagot constrúe barcos que navegan no mar do oeste-Moroníah vence aos lamanitas nunha batalla. Aproximadamente 56-52 a.C.''

1 E ocorreu que a principios do ano trinta e seis do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi, Xiblón fíxose cargo dos sacros obxectos que Alma entregara a Helamán.

2 E Xiblón era un home xusto; e andou rectamente ante Deus, e procurou facer o ben continuamente, e gardar os mandamentos do Señor o seu Deus; e o seu irmán tamén o fixo.

3 E sucedeu que morreu Moroni tamén; e así concluíu o ano trinta e seis do goberno dos xuíces.

4 E aconteceu que no ano trinta e sete do goberno dos xuíces, houbo unha compañía numerosa de homes, si, a cantidade de cinco mil catrocentos homes, coas súas esposas e os seus fillos, que saíron da terra de Zarahemla para a terra que se achaba ao norte.

5 E acaeceu que Hagot, sendo un home de extraordinaria curiosidade, foi, xa que logo, e construíu un barco sumamente grande nos confíns da terra de Abundancia, preto da terra de Desolación, e botouno á mar do oeste, preto da estreita lingua de terra que conducía á terra do norte.

6 E velaquí, entraron nel moitos dos nefitas e fixéronse á mar con moitas provisións, e tamén moitas mulleres e nenos; e dirixíronse cara ao norte. E así concluíu o ano trinta e sete.

7 E no ano trinta e oito, este home construíu outros barcos. E o primeiro barco tamén volveu, e moitos outros entraron nel; e tamén levaron consigo gran cantidade de provisións, e partiron outra vez cara á terra do norte.

8 E acaeceu que nunca máis se volveu a saber deles; e supomos que se afogaron nas profundidades do mar. E sucedeu que outro barco tamén se fixo á vela; e onde foi non o sabemos.

9 E sucedeu que neste ano houbo moita xente que saíu cara á terra do norte; e así concluíu o ano trinta e oito.

10 E aconteceu que no ano trinta e nove do goberno dos xuíces, tamén morreu Xiblón; e Coriantón había partido para a terra do norte nun barco, para levar provisións á xente que fora a aquela terra.

11 Xa que logo, foi mester que Xiblón entregase, antes de morrer, aqueles obxectos sacros ao fillo de Helamán, que tamén se chamaba Helamán, habéndoselle dado o nome do seu pai.

12 E velaquí, todos aqueles gravados que se achaban en mans de Helamán escribíronse e enviáronse entre os fillos dos homes por toda a terra, con excepción daquelas partes que Alma mandara que non se enviasen.

13 No entanto, aquelas cousas debían gardarse sacras, e transmitirse dunha xeración a outra; xa que logo, entregáronse neste ano a Helamán, antes da morte de Xiblón.

14 E tamén ocorreu que neste ano houbo algúns disidentes que se uniron aos lamanitas; e de novo foron provocados á ira contra os nefitas.

15 E tamén neste mesmo ano chegaron cun exército numeroso para a guerra contra o pobo de Moroníah, ou sexa, o exército de Moroníah, na cal foron vencidos e arroxados outra vez ás súas propias terras, sufrindo grandes perdas.

16 E así terminou o ano trinta e nove do goberno dos xuíces sobre o pobo de Nefi.

17 E así concluíu a narración de Alma e de Helamán, o seu fillo, e tamén de Xiblón, que era fillo de Alma.

[[en:Book of Mormon/Alma]]</text>
      <sha1>nwmare5514k5nvu21r0ag81l47dg8wj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Palabras de Mormón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2581</id>
    <revision>
      <id>8144</id>
      <parentid>6973</parentid>
      <timestamp>2010-09-24T13:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.135.80</ip>
      </contributor>
      <origin>8144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4789" sha1="7x86tyvwtanb8y12dafk22ga4levd6j" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Palabras de Mormón ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;''Mormón compendia as pranchas maiores de Nefi-Coloca as pranchas menores xunto coas outras pranchas-O rei Benxamín establece a paz na terra. Aproximadamente 385 d.C.''

----

1 E agora ben, eu, Mormón, estando a piques de entregar en mans do meu fillo Moroni os anais que estiven facendo, velaquí que presenciei case toda a destrución do meu pobo, os nefitas. 

2 E é logo de moitos séculos da vinda de Cristo, cando entrego estes anais en mans do meu fillo; e supoño que el presenciará a completa destrución dos do meu pobo. Pero Deus conceda que ele lles sobreviva, a fin de que escriba algo concernente a eles, e un pouco concernente a Cristo, para que talvez algún día poida beneficialos. 

3 E agora falo algo referente ao que escribín; porque despois que houben feito un compendio das pranchas de Nefi, ata o reinado deste rei Benxamín, do cal falou Amalequí, busquei entre os anais que foran entregados nas miñas mans, e atopei estas pranchas que contiñan esta breve narración dos profetas, desde Xacob ata o reinado deste rei Benxamín, e tamén moitas das palabras de Nefi. 

4 E compracido coas cousas que se achan escritas nestas pranchas, por mor das profecías da vinda de Cristo, e sabendo os meus pais que moitas delas cumpríronse -si, e eu tamén se que se cumpriron cantas cousas profetizáronse concernentes a nós ata o día de hoxe, e cantas se estenden máis aló deste día certamente cumpriranse-, 

5 escollín, xa que logo, estas cousas para concluír o meu relato sobre elas, e tomarei das pranchas de Nefi este resto do meu rexistro; e non podo escribir nin a centésima parte das cousas do meu pobo. 

6 Mais velaquí, tomarei estas pranchas que conteñen estas profecías e revelacións, e poreinas co resto dos meus anais, porque me son preciosas, e sei que serán preciosas para os meus irmáns. 

7 E fago isto para un sabio propósito; pois así se me rumorea, de acordo coas impresións do Espírito do Señor que está en min. E agora ben, non se todas as cousas; mais o Señor sabe todas as cousas que han de suceder; xa que logo, ele obra en min para que eu proceda conforme á súa vontade. 

8 E a miña oración a Deus é concernente aos meus irmáns, que eles volvan unha vez máis ao coñecemento de Deus, si, a redención de Cristo, para que de novo sexan un pobo deleitable. 

9 E agora eu, Mormón, procedo a concluír os meus anais, os cales tomo das pranchas de Nefi; e fágoo segundo o saber e o entendemento que Deus deume. 

10 Polo que, aconteceu que despois que Amalequí houbo entregado estas pranchas en mans do rei Benxamín, este tomounas e púxoas coas outras pranchas que contiñan anais que os reis transmitiran de xeración en xeración, ata os días do rei Benxamín. 

11 E foron transmitidas de xeración en xeración, desde o rei Benxamín ata que chegaron ás miñas mans. E eu, Mormón, rogo a Deus que sexan preservadas desde hoxe en diante. E sei que serán preservadas, porque sobre elas están escritas grandes cousas, polas cales o meu pobo e os seus irmáns serán xulgados no grande e último día, segundo a palabra de Deus que está escrita. 

12 E agora ben, en canto a este rei Benxamín, el tivo algunhas contendas entre o seu propio pobo. 

13 E sucedeu tamén que os exércitos dos lamanitas descenderon da terra de Nefi para pelexar contra o seu pobo. Mais velaquí, o rei Benxamín reuniu aos seus exércitos e fíxolles fronte; e loitou coa forza do seu propio brazo, coa espada de Labán. 

14 E coa forza do Señor pugnaron contra os seus inimigos, ata que houberon matado a moitos miles dos lamanitas. E sucedeu que contenderon contra os lamanitas ata que os botaron fóra das terras da súa herdanza. 

15 E ocorreu que logo de haber falsos Cristos, e de ser pechadas as súas bocas, e eles castigados segundo os seus crimes; 

16 e logo de haber falsos profetas e falsos predicadores e mestres entre o pobo, e logo de ser castigados todos estes segundo os seus crimes; e logo de haber moita contención e moitas desercións aos lamanitas, velaquí, sucedeu que o rei Benxamín, coa axuda dos santos profetas que había entre o seu pobo 

17 -pois velaquí, o rei Benxamín era un home santo e reinaba sobre o seu pobo con xustiza; e había moitos santos homes no país, e declaraban a palabra de Deus con poder e con autoridade; e exercían moita severidade por mor da obstinación do pobo-

18 así pois, coa axuda destes, traballando con todas as forzas do seu corpo e as facultades da súa alma enteira, e o mesmo os profetas, o rei Benxamín novamente estableceu a paz no país. 
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/Words of Mormon]]</text>
      <sha1>7x86tyvwtanb8y12dafk22ga4levd6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Omni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2582</id>
    <revision>
      <id>8225</id>
      <parentid>6975</parentid>
      <timestamp>2011-04-02T07:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.150.5</ip>
      </contributor>
      <origin>8225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7422" sha1="jhjsamz5xk7n26wnzd7ci4yffs9zcua" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Libro de Omni ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;''Omni, Amarón, Quemis, Abinadom e Amalequí, cada un, á súa vez, levan os anais-Mosías descobre o pobo de Zaraenla, o cal chegara de Xerusalén na época de Sedequías-Mosías é nomeado rei-Os mulequitas descubriran a Coriántumr, o último dos xareditas-O rei Benxamín sucede a Mosías-Os homes deben ofrecer a súa alma como ofrenda a Cristo. Aproximadamente 323-130 a.C.''

1 Velaquí, sucedeu que eu, Omni, habéndome mandado o meu pai Xarom que escribise algo sobre estes ferros, para preservar a nosa xenealoxía,

2 quixese, xa que logo, que soubésedes que durante o curso da miña vida combatín moito coa espada para protexer ao meu pobo, os nefitas, de caer en mans dos lamanitas, os seus inimigos. Mais velaquí, en canto a min, eu son inicuo, e non gardei os estatutos e mandamentos do Señor como debía habelo feito. 

3 E sucedeu que transcorreran douscentos setenta e seis anos, e tiveramos moitas épocas de paz; e tiveramos moitas épocas de serias guerras e derramamiento de sangue. Si, e en fin pasaran douscentos oitenta e dous anos, e eu gardara estes ferros segundo os mandatos dos meus pais; e entregueinas ao meu fillo Amarón. E así termino. 

4 E agora eu, Amarón, escribo as cousas que vaia escribir, e que son poucas, no libro do meu pai. 

5 Velaquí, sucedeu que pasaran xa trescentos vinte anos, e a parte máis inicua dos nefitas foi destruída. 

6 Porque o Señor non quixo permitir, despois que os sacou da terra de Xerusalén, e gardado e protexido de caer nas mans dos seus inimigos, si, non quixo permitir que deixasen de verificarse as palabras que falou aos nosos pais, dicindo: Se non gardades os meus mandamentos, non prosperaredes na terra. 

7 Xa que logo, o Señor visitounos con grandes xuízos; no entanto, preservou aos xustos para que non perecesen, e librounos das mans dos seus inimigos. 

8 E sucedeu que entreguei os ferros ao meu irmán Quemis. 

9 Agora eu, Quemis, o pouco que escribo fágoo no mesmo libro que o meu irmán; pois velaquí, vin que o último que escribiu, el escribiuno da súa propia man; e escribiuno o mesmo día en que mo entregou. E deste xeito levamos os anais, porque é segundo os mandamentos dos nosos pais. E así termino. 

10 Velaquí, eu, Abinadom, son fillo de Quemis. Velaquí, sucedeu que vin moita guerra e contención entre o meu pobo, os nefitas, e os lamanitas; e coa miña propia espada quitei a vida a moitos dos lamanitas en defensa dos meus irmáns. 

11 E velaquí, a historia deste pobo está gravada sobre ferros que gardan os reis, segundo as xeracións; e eu non sei de ningunha revelación salvo o que se escribiu, nin profecía tampouco; xa que logo, é suficiente o que está escrito. E con isto conclúo. 

12 Velaquí, son Amalequí, fillo de Abinadom. Velaquí, falareivos algo concernente a Mosías, que foi feito rei da terra de Zaraenla; pois velaquí, advertiulle o Señor que fuxise da terra de Nefi, e que cantos quixesen escoitar a voz do Señor tamén deberían partir da terra con el cara ao deserto. 

13 E sucedeu que obrou segundo o Señor mandoulle. E cantos quixeron escoitar a voz do Señor saíron da terra para o deserto, e foron conducidos por moitas predicacións e profecías. E continuamente foron amoestados pola palabra de Deus, e guiados polo poder do seu brazo a través do deserto, ata que chegaron á terra que se chama a terra de Zaraenla. 

14 E descubriron a un pobo chamado o pobo de Zaraenla. Agora ben, houbo gran alegría entre o pobo de Zaraenla; e tamén Zaraenla se regocijó en extremo porque o Señor enviara ao pobo de Mosías cos ferros de bronce que contiñan os anais dos xudeus. 

15 E velaquí, sucedeu que Mosías descubriu que a xente de Zaraenla saíra de Xerusalén na época en que Sedequías, rei de Xudá, foi levado cativo a Babilonia. 

16 E viaxaron polo deserto, e a man do Señor conduciunos, a través das grandes augas, á terra onde Mosías atopounos; e alí moraran desde aquel tempo. 

17 E na época en que Mosías descubriunos, chegaran a ser numerosos en extremo. No entanto, tiveran moitas guerras e graves contendas, e de cando en cando caeran pola espada; e o seu idioma corrompeuse, e non levaran anais consigo, e negaban a existencia do seu Creador; e nin Mosías nin o seu pobo podían entendelos. 

18 Pero aconteceu que Mosías fixo que se lles ensinase o seu idioma. E sucedeu que logo de ser instruídos no idioma de Mosías, Zaraenla deu unha xenealoxía dos seus pais, segundo a súa memoria; e está escrita, mais non nestes ferros. 

19 E aconteceu que o pobo de Zaraenla e o de Mosías uníronse; e Mosías foi nomeado para ser o seu rei. 

20 E acaeceu que nos días de Mosías, tróuxoselle unha pedra grande con gravados; e el interpretou os gravados polo don e poder de Deus. 

21 E relataban a historia dun tal Coriántumr e a matanza do seu pobo. E o pobo de Zaraenla descubriu a Coriántumr; e viviu con eles polo termo de nove lúas. 

22 Tamén relataban algunhas palabras acerca dos pais de Coriántumr. E os seus primeiros pais viñeron da torre, na ocasión en que o Señor confundiu a linguaxe do pobo; e o rigor do Señor caeu sobre eles, de acordo cos seus xuízos, que son xustos; e os seus ósos áchanse esparexidos na terra do norte. 

23 Velaquí eu, Amalequí, nacín nos días de Mosías, e vivín ata ver a súa morte; e o seu fillo Benxamín raíña no seu lugar. 

24 E velaquí, vin unha guerra seria nos días do rei Benxamín, e moito derramamiento de sangue entre nefitas e lamanitas. Mais velaquí, que os nefitas superáronos en gran xeito; si, a tal grao que o rei Benxamín arroxou aos lamanitas da terra de Zaraenla. 

25 E aconteceu que empecei a envellecer; e non tendo descendencia, e sabendo que o rei BEnxamín é un home xusto ante o Señor, entregareille, xa que logo, estes ferros, exhortando a todos os homes a que vingan a Deus, o Santo de Israel, e crean na profecía e en revelacións e na ministración de anxos, no don de falar en linguas, no don de interpretación de linguas, e en todas as cousas que son boas; porque nada hai, que sexa bo, que non veña do Señor; e o que é malo vén do diaño. 

26 E agora ben, os meus amados irmáns, quixese que viñésedes a Cristo, o cal é o Santo de Israel, e participásedes da súa salvación e do poder da súa redención. Si, vide a el e ofrecédelle as vosas almas enteiras como ofrenda, e continuade xaxunando e orando, e perseverad ata o fin; e así como vive o Señor, seredes salvos. 

27 E agora quixese dicir algo concernente a certo grupo que foi ao deserto para volver á terra de Nefi; porque había moitos que desexaban posuír a terra da súa herdanza. 

28 De modo que partiron para o deserto. E o seu caudillo, sendo un home forte, poderoso e obstinado, provocou, xa que logo, unha contenda entre eles; e todos, menos cincuenta, foron mortos no deserto, e estes retornaron á terra de Zaraenla. 

29 E aconteceu que tamén levaron consigo a outros, ata un número considerable, e outra vez emprenderon a súa viaxe para o deserto. 

30 E eu, Amalequí, tiña un irmán que tamén foi con eles; e desde entón nada souben deles. E estou para descender á miña sepultura; e estes ferros están cheas. E dou fin á miña narración. 
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/Omni]]</text>
      <sha1>jhjsamz5xk7n26wnzd7ci4yffs9zcua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Xarom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2583</id>
    <revision>
      <id>8110</id>
      <parentid>6974</parentid>
      <timestamp>2010-09-03T11:42:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.128.81</ip>
      </contributor>
      <origin>8110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4257" sha1="qx2ghhkq2hvvj6c4ho588evrxy7zuqx" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Libro de Xarom ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;''Os nefitas gardan a lei de Moisés, miran adiante cara á vinda de Cristo e prosperan na terra-Moitos profetas traballan con dilixencia para conservar ao pobo no camiño da verdade. Aproximadamente 399-361 a.C.''
----
 
1 Agora ben, velaquí, eu, Xarom, escribo unhas poucas palabras de acordo co mandato do meu pai, Enós, para que sexa preservada a nosa xenealoxía.
 
2 E como estes ferros son pequenas, e xa que estas cousas escríbense co propósito de beneficiar aos nosos irmáns os lamanitas, é preciso, pois, que escriba un pouco; pero non escribirei o das miñas profecías nin das miñas revelacións. Pois, que máis podería eu escribir do que os meus pais escribiron? Seica non revelaron eles o plan de salvación? Dígovos que si; e isto bástame.

3 Velaquí, convén que se faga moito entre este pobo, por mor da dureza dos seus corazóns, e a xordeira dos seus oídos, e a cegueira das súas mentes, e a dureza das súas cervices; no entanto, Deus é misericordioso en sumo grao con eles, e ata agora non os varreu da superficie da terra.

4 E hai moitos entre nós que reciben moitas revelacións, porque non todos son obstinados. E todos os que non son de dura cerviz, e teñen fe, gozan de comuñón co Santo Espírito, o cal maniféstase aos fillos dos homes segundo a súa fe.

5 E agora ben, velaquí, pasaran xa douscentos anos, e o pobo de Nefi habíase feito forte no país. Esforzábanse por gardar a lei de Moisés e santificar o día de repouso ante o Señor. E non profanaban nin tampouco blasfemaban; e as leis do país eran sumamente estritas.

6 E estaban esparexidos sobre gran parte da superficie da terra, e os lamanitas tamén. E estes eran moito máis numerosos que os nefitas, e deleitábanse no asasinato e bebían o sangue de animais.

7 E sucedeu que moitas veces viñeron á batalla contra nós, os nefitas. Pero os nosos reis e dirixentes eran grandes homes na fe do Señor; e ensinaron á xente as vías do Señor; polo tanto, resistimos aos lamanitas e lanzámolos das nosas terras, e empezamos a fortificar as nosas cidades, e os sitios da nosa herdanza, calquera que fosen.

8 E multiplicámonos en sumo grao, e estendémonos sobre a superficie da terra, e chegamos a ser sumamente ricos en ouro, e en prata e en cousas preciosas, e en finas obras de madeira, en edificios, e en mecanismos, e tamén en ferro e cobre, e en bronce e aceiro, elaborando todo xénero de ferramentas de varias clases para cultivar a terra, e armas de guerra, si, a frecha puntiaguda, e a aljaba, e o dardo, e a xavelina e todo preparativo para a guerra.

9 E estando así preparados para facer fronte aos lamanitas, estes non prevaleceron contra nós, senón que se cumpriu a palabra que o Señor falou aos nosos pais, dicindo: Segundo gardedes os meus mandamentos, prosperaredes na terra.

10 E aconteceu que os profetas do Señor amoestaron ao pobo de Nefi, segundo a palabra de Deus, que se eles non gardaban os mandamentos, senón que caían en transgresión, serían destruídos de sobre a face da terra.

11 Xa que logo, os profetas e os sacerdotes e os mestres traballaron dilixentemente, exhortando pacientemente ao pobo á dilixencia, ensinando a lei de Moisés e o obxecto para o cal foi dada, persuadíndoos a mirar adiante cara ao Mesías e a crer na súa vinda coma se xa se verificou. E foi deste xeito como lles ensinaron.

12 E sucedeu que por obrar así, evitaron que os do pobo fosen destruídos de sobre a face da terra; pois tocaron os seus corazóns coa palabra, exhortándoos sen cesar a que se arrepentisen. 

13 E aconteceu que transcorreran douscentos trinta e oito anos en guerras e contendas e disensións, durante gran parte do tempo. 

14 E eu, Xarom, non escribo máis, porque os ferros son pequenas. Pero velaquí, irmáns meus, podedes recorrer ás outras ferros de Nefi, pois velaquí, sobre elas está gravada a historia das nosas guerras, segundo os escritos dos reis, ou o que eles fixeron escribir.

15 E entrego estes ferros en mans do meu fillo Omni, para que leven segundo os mandamentos dos meus pais. 
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/Jarom]]</text>
      <sha1>qx2ghhkq2hvvj6c4ho588evrxy7zuqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Enós</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2584</id>
    <revision>
      <id>8109</id>
      <parentid>6941</parentid>
      <timestamp>2010-09-03T11:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.128.81</ip>
      </contributor>
      <origin>8109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6237" sha1="i0u8559w9qfjh89x4ntke0duum2a4d5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Libro de Enós ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;''Enós ora con potente oración e logra o perdón dos seus pecados-A voz do Señor penetra a súa mente, e promételle salvación para os lamanitas nun día futuro-Os nefitas procuran restaurar aos lamanitas-Enós alégrase no seu Redentor. Aproximadamente 420 a.C.''

1 Velaquí, aconteceu que eu, Enós, sabía que o meu pai era un home xusto, pois me instruíu no seu idioma e tamén me criou en disciplina e amoestación do Señor -e bendito sexa o nome do meu Deus por iso- 

2 e direivos da loita que tiven ante Deus, antes de recibir a remisión dos meus pecados. 

3 Velaquí, saín a cazar bestas nos bosques; e as palabras que frecuentemente había oído ao meu pai falar, en canto á vida eterna e o gozo dos santos, penetraron o meu corazón profundamente. 

4 E a miña alma tivo fame; e púxenme de xeonllos ante o meu Facedor, e clamei a ele con potente oración e súplica pola miña propia alma; e clamei a ele  todo o día; si, e cando anoiteceu, aínda elevaba a miña voz no alto ata que chegou aos ceos. 

5 E viño a min unha voz, dicindo: Enós, os teus pecados sonche perdoados, e serás bendicido. 

6 E eu, Enós, sabía que Deus non podía mentir; xa que logo, a miña culpa foi expurgada. 

7 E dixen eu: Señor, como se leva isto aconteceu? 

8 E el díxome: Pola túa fe en Cristo, a quen nunca xamais oíches nin viches. E pasarán moitos anos antes que el maniféstese na carne; polo tanto, ve, a túa fe salvouche. 

9 Agora ben, sucedeu que cando houben oído estas palabras, empecei a anhelar o benestar dos meus irmáns os nefitas; xa que logo, derramei toda a miña alma a Deus por eles. 

10 E mentres así me achaba loitando no espírito, velaquí, a voz do Señor de novo penetrou a miña mente, dicindo: Visitarei aos teus irmáns segundo a súa dilixencia en gardar os meus mandamentos. Deilles esta terra, e é unha terra santa; e non a maldigo senón por causa de iniquidade. Xa que logo, visitarei aos teus irmáns segundo o que dixen; e as súas transgresións farei baixar con dor sobre a súa propia cabeza. 

11 E despois que eu, Enós, houben oído estas palabras, a miña fe no Señor empezou a ser inquebrantable; e orei a el con moito e prolongado afán polos meus irmáns, os lamanitas. 

12 E aconteceu que despois que houben orado e afaneime con toda dilixencia, díxome o Señor: Pola túa fe, concedereiche conforme aos teus desexos. 

13 E agora ben, velaquí, este era o desexo que anhelaba del: Que se seica o meu pobo, o pobo nefita, caese en transgresión, e fóra dalgún modo destruído, e os lamanitas non o fosen, que o Señor Deus preservase unha historia do meu pobo, os nefitas, aínda cando fose polo poder do seu santo brazo, para que algún día futuro fose levada aos lamanitas, para que talvez fosen conducidos á salvación; 

14 porque por agora os nosos esforzos para restauralos á verdadeira fe foron en balde. E xuraron na súa ira que, de ser posible, destruirían os nosos anais xunto connosco, e tamén todas as tradicións dos nosos pais.

15 Xa que logo, sabendo eu que o Señor Deus podía preservar os nosos anais, suplicáballe continuamente, pois el díxome: Calquera cousa que pidas con fe, crendo que recibirás no nome de Cristo, obterala. 

16 E eu tiña fe, e lle implorei ao Señor que preservase os anais; e fixo convenio comigo de que os faría chegar aos lamanitas no propio e debido tempo. 

17 E eu, Enós, sabía que se faría segundo o convenio que el fixera; xa que logo, a miña alma quedou tranquila. 

18 E díxome o Señor: Os teus pais tamén me solicitaron isto; e seralles concedido segundo a súa fe; porque a súa fe foi semellante á túa. 

19 E sucedeu que eu, Enós, andei entre o pobo de Nefi, profetizando de cousas vindeiras e dando testemuño das cousas que eu había oído e visto. 

20 E testifico que o pobo de Nefi procurou dilixentemente restaurar aos lamanitas á verdadeira fe en Deus. Pero os nosos esforzos foron en balde, pois o seu odio era implacable, e deixáronse levar da súa mala natureza, polo que se fixeron salvaxes e feroces, e unha xente sanguinaria, chea de idolatría e inmundicia, alimentándose de animais de rapiña, vivindo en tendas e andando errantes polo deserto, cunha faixa curta de pel ao redor dos lombos, e coa cabeza afeitada; e a súa destreza achábase no arco, na cimitarra e no machada. E moitos deles non comían máis que carne crúa; e de continuo trataban de destruírnos. 

21 E aconteceu que o pobo de Nefi cultivou a terra, e produciu toda clase de grans e de froitos, e criou rabaños de reses, e mandas de toda clase de gando, e cabras e cabras monteses, e tamén moitos cabalos. 

22 E houbo moitísimos profetas entre nós; e a xente era obstinada e dura de entendemento. 

23 E non había nada, salvo un extremado rigor, predicación e profecías de guerras e contendas e destrucións, e recordándolles continuamente a morte, e a duración da eternidade, e os xuízos e poder de Deus, e todas estas cousas, axitándoos constantemente para mantelos no temor do Señor. E digo que nada, salvo estas cousas e moita claridade no fala, podería evitar que se precipitasen rapidamente á destrución. E deste xeito é como escribo acerca deles. 

24 E vin guerras entre os nefitas e os lamanitas no curso dos meus días. 

25 E sucedeu que empecei a envellecer; e xa transcorreran cento setenta e nove anos desde o tempo en que o noso pai Lehi saíu de Xerusalén. 

26 E vin que pronto tería que descender á miña sepultura, habendo sido influído polo poder de Deus a predicar e a profetizar a este pobo e declarar a palabra segundo a verdade que está en Cristo; e declareina todos os meus días, e niso heime alegrado máis que no do mundo. 

27 E pronto irei ao lugar do meu repouso, que é co meu Redentor, porque se que nel repousarei. E me xúbilo no día en que o meu ser mortal vestirase de inmortalidade, e estarei diante del; entón verei a súa face con pracer, e el dirame: Ven a min, ti, que bendito es; hai un lugar preparado para ti nas mansións do meu Pai. Amen. 
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]

[[en:Book of Mormon/Enos]]</text>
      <sha1>i0u8559w9qfjh89x4ntke0duum2a4d5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Introdución</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2587</id>
    <revision>
      <id>8107</id>
      <parentid>6154</parentid>
      <timestamp>2010-09-02T16:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.128.81</ip>
      </contributor>
      <origin>8107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17639" sha1="sznv6vz4wpmggee10hpcsbtomb0t1js" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Introdución do [[Libro de Mormón]]
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
O LIBRO

DE MORMÓN

UN RELATO ESCRITO POLA

MAN DE MORMÓN

SOBRE PLANCHAS

TOMADO DAS PLANCHAS DE NEFI

''Xa que logo, é un compendio dos anales do pobo de Nefi, así como dos lamanitas—Escrito aos lamanitas, quen son un resto da casa de Israel, e tamén aos xudeus e aos gentiles—Escrito por vía de mandamiento, polo espírito de profecía e de revelación—Escrito e selado, e escondido para os fins do Señor, con obxecto de que non fose destruído—Ha de aparecer polo don e o poder de Deus para que sexa interpretado—Selado pola man de Moroni, e escondido para os propósitos do Señor, a fin de que aparecese no debido tempo por medio dos gentiles—A interpretarse polo don de Deus.''

Contén tamén un compendio tomado do Libro de Éter, o cal é unha relación do pobo de Xared, que foi esparcido na ocasión en que o Señor confundiu a linguaxe dos do pobo, cando estaban edificando unha torre para chegar ao ceo—O cal serve para mostrar ao resto da casa de Israel cuán grandes cousas o Señor fixo polos seus pais; e para que coñezan os convenios do Señor e saiban que non son eles desechados para sempre—E tamén para convencer ao xudeu e ao gentil de que Jesús é o Cristo, o Eterno Deus, que se manifesta a si mesmo a todas as nacións—E agora ben, si hai faltas, estas son equivocaciones dos homes; xa que logo, non condenedes as cousas de Deus, para que aparezades sen mancha ante o tribunal de Cristo.

Tradución orixinal das planchas ao idioma inglés
por Joseph Smith, fillo. 

A primeira edición en inglés publicouse en 1830 
en Palmyra, Nova York, E.U.A. 

----

O Libro de Mormón é un volume de escritura sagrada semellante á Biblia. É unha historia da comunicación de Deus cos antigos habitantes das Américas e contén a plenitude do evangelio eterno.

Escribiron o libro moitos antigos profetas polo espírito de profecía e revelación. As súas palabras, escritas sobre planchas de ouro, foron citadas e compendiadas por un profeta e historiador chamado Mormón. O rexistro contén un relato de dúas grandes civilizacións. Unha chegou procedente de Jerusalén no ano 600 a. de J. C., e tempo despois dividiuse en dúas nacións coñecidas como os nefitas e os lamanitas. A outra chegara moito antes, cando o Señor confundiu as linguas na Torre de Babel. Este grupo coñécese co nome de jareditas. Logo de miles de anos, todos foron destruídos con excepción dos lamanitas, os cales son os principais antecesores dos indios das Américas.

O acontecemento de maior transcendencia que se atopa rexistrado no Libro de Mormón é o ministerio persoal do Señor Jesucristo entre os nefitas pouco logo do seu resurrección. Nel exponse a doutrina do evangelio, descríbese o plan de salvación, e dise aos homes o que deben facer para lograr a paz nesta vida e a salvación eterna na vida venidera.

Logo de terminar os seus escritos, Mormón entregou a historia ao seu fillo Moroni, o cal agregoulle unhas palabras e escondeu as planchas no cerro Cumorah. O 21 de setembro de 1823, o mesmo Moroni, para entón un ser glorificado e resucitado, aparecéuselle ao profeta José Smith e #instruír+lle concernente ao antigo rexistro e á destinada tradución deste ao idioma inglés.

Na ocasión oportuna, entregáronse as planchas a José Smith, quen as traduciu polo don e o poder de Deus. O libro publícase hoxe en moitos idiomas como testemuño novo e adicional de que Jesucristo é o Fillo do Deus viviente, e de que todos aqueles que queiran vir a El e obedecer as leis e as ordenanzas da súa evangelio poderán salvarse.

Concernente a esta historia, o profeta José Smith dixo: ''Declarei aos irmáns que o Libro de Mormón era o máis correcto de todos os libros sobre a terra, e a clave da nosa relixión; e que un home achegaríase máis a Deus ao seguir os seus preceptos que os de calquera outro libro''.

Ademais de José Smith, o Señor dispuxo que outros once homes visen cos seus propios ollos as planchas de ouro e fosen testemuñas especiais da veracidad e da divinidad do Libro de Mormón. Os seus testemuños escritos inclúense nesta obra baixo os títulos ''O Testemuño de Tres Testemuñas'' e ''O Testemuño de Oito Testemuñas''.

Invitamos a toda persoa, dondequiera que se atope, a ler o Libro de Mormón, a meditar no seu corazón a mensaxe que contén e logo a preguntar a Deus, o Pai Eterno, no nome de Cristo, se o libro é verdadeiro. Quen así o fagan e pidan con fe lograrán un testemuño da veracidad e a divinidad do libro polo poder do Espírito Santo. (Véase Moroni 10:3?5.)

Aqueles que obteñan este testemuño divino do Santo Espírito tamén chegarán a saber, polo mesmo poder, que Jesucristo é o Salvador do mundo, que José Smith foi o seu revelador e profeta nestes últimos días, e que A Igrexa de Jesucristo dos Santos dos Últimos Días é o reino do Señor que de novo estableceuse sobre a terra, en preparación para a segunda vinda do Mesías. 

== O TESTEMUÑO DE TRES TESTEMUÑAS ==
Conste a todas as nacións, tribos, linguas e pobos, a quen chegar esta obra, que nós, pola graza de Deus o Pai, e do noso Señor Xesucristo, vimos os ferros que conteñen esta relación, a cal é unha historia do pobo de Nefi, e tamén dos lamanitas, os seus irmáns, e tamén do pobo de Jared, que veu da torre de que se falou. E tamén sabemos que foron traducidas polo don e o poder de Deus, porque así a súa voz declaróunolo; xa que logo, sabemos con certeza que a obra é verdadeira. Tamén testificamos ver os gravados sobre os ferros; e mostráronllenos polo poder de Deus e non polo de ningún home. E declaramos con palabras solemnes que un anxo de Deus baixou do ceo, e que trouxo os ferros e púxoas ante os nosos ollos, de maneira que as vimos e contemplámolas, así como os gravados que contiñan; e sabemos que é pola graza de Deus o Pai, e do noso Señor Xesucristo, que vimos e testificamos que estas cousas son verdadeiras. E é marabilloso á nosa vista. Con todo, a voz do Señor mandounos que testificásemos diso; xa que logo, para ser obedientes aos mandatos de Deus, testificamos estas cousas. E sabemos que se somos fieis en Cristo, os nosos vestidos quedarán limpos do sangue de todos os homes, e acharémonos sen mancha ante o tribunal de Cristo, e moraremos eternamente con El nos ceos. E sexa a honra ao Pai, e ao Fillo, e ao Espírito Santo, que son un Deus. Amén.

Oliver Cowdery

David Whitmer

Martin Harris

== O TESTEMUÑO DE OITO TESTEMUÑAS ==
Conste a todas as nacións, tribos, linguas e pobos, a quen chegar esta obra, que José Smith, fillo, o tradutor dela, mostrounos as planchas de que se falou, as que teñen a aparencia do ouro; e palpamos coas nosas mans cantas follas o referido Smith traduciu; e tamén vimos os gravados que contiñan, todo o cal ten a aparencia dunha obra antiga e de hechura exquisita. E testificamos isto con palabras solemnes, e que o citado Smith mostrounos as planchas de que falamos, porque as vimos e sopesado, e con certeza sabemos que o devandito Smith tenas no seu poder. E damos os nosos nomes ao mundo en testemuño do que vimos. E non mentimos, pois Deus é a nosa testemuña.

Christian Whitmer

Jacob Whitmer

Peter Whitmer, hijo

John Whitmer

Hiram Page

Joseph Smith, padre

Hyrum Smith

Samuel H. Smith

== O TESTEMUÑO DO PROFETA JOSÉ SMITH ==

As propias palabras do profeta José Smith en canto á aparición do Libro de Mormón son as seguintes:

“Na noite de o... día 21 de setembro [1823]... púxenme a orar pedíndolle a Deus Todopoderoso...

“Atopándome así, no acto de suplicar a Deus, vin que se aparecía unha luz no meu cuarto, e que seguiu aumentando ata que a habitación quedou máis iluminada que ao mediodía; cando repentinamente apareceuse un personaxe á beira da miña cama, de pé no aire, porque os seus pés non tocaban o chan.

“Levaba posta unha túnica solta dunha blancura exquisita. Era unha blancura que excedía a canta cousa terrenal xamais vira eu; e non creo que exista obxecto algún no mundo que puidese presentar tan extraordinario brillo e blancura. As súas mans estaban espidas, e tamén os seus brazos, un pouco máis arriba das bonecas; e de igual xeito os pés, así como as pernas, pouco máis arriba dos tobillos. Tamén tiña descubertos a cabeza e o pescozo, e puiden darme conta de que non levaba posta máis roupa que esta túnica, porque estaba aberta de tal xeito que podía verlle o peito.

“Non só tiña a súa túnica esta blancura singular, senón que toda a súa persoa brillaba máis do que se pode describir, e a súa face era como un vivo lóstrego. O cuarto estaba sumamente iluminado, pero non coa brillantez que había en torno da súa persoa. Cando o vin por primeira vez, tiven medo; mais o temor pronto se apartou de min.

“Chamoume polo meu nome, e díxome que era un mensajero enviado da presenza de Deus, e que se chamaba Moroni; que Deus tiña unha obra para min, e que entre todas as nacións, tribos e linguas tomaríase o meu nome para ben e para mal, ou sexa, que se ía a falar ben ou mal de min entre todo pobo.
“Dixo que se achaba depositado un libro, escrito sobre planchas de ouro, o cal daba unha relación dos antigos habitantes deste continente, así como da orixe da súa procedencia. Tamén declarou que nel se encerraba a plenitude do evangelio eterno cal o Salvador comunicouno aos antigos habitantes.

“Así mesmo, que xunto coas planchas estaban depositadas dúas pedras en aros de prata, as cales, aseguradas a un pectoral, formaban o que se chamaba o Urim e Tumim; que a posesión e uso destas pedras era o que constituía aos videntes nos días antigos ou anteriores, e que Deus habíaas preparado para a tradución do libro.

&lt;center&gt;* * * * * * *&lt;/center&gt;

“Por outra banda, manifestoume que cando eu recibise as planchas de que el falara -porque aínda non chegara o tempo para obtelas- non habería de ensinalas a ninguén, nin o pectoral co Urim e Tumim, senón únicamente a aqueles a quen se me mandase que as ensinase; si facíao, sería destruído. Mentres falaba comigo achega das planchas, manifestouse á miña mente a visión de tal modo que puiden ver o lugar onde estaban depositadas; e con tanta claridade e distinción, que recoñecín o lugar cando o visitei.

“Logo desta comunicación, vin que a luz no cuarto empezaba a xuntarse en derredor do personaxe que me estivo falando; e así continuou ata que o cuarto unha vez máis quedou ás escuras, exceptuando ao redor da súa persoa inmediata, cando repentinamente vin abrirse algo como un conducto que ía directamente ata o ceo, e el ascendeu ata desaparecer por completo, e o cuarto quedou tal como estivera antes de aparecerse esta luz celestial.

“Quedeime reflexionando sobre a singularidade da escena, e maravillándome grandemente do que me dixo este mensajero extraordinario, cando no medio do meu meditación de súpeto descubrín que o meu cuarto empezaba a iluminarse de novo, e no que me pareceu un instante, o mesmo mensajero celestial apareceu unha vez máis á beira da miña cama.

“Empezou, e outra vez díxome as mismísimas cousas que me relatou na súa primeira visita, sen a menor variación; logo do cal informoume de grandes xuízos que virían sobre a terra, con gran desolación causada polo fame, a espada e pestilencias; e que eses penosos xuízos virían sobre a terra nesta xeración. Habéndome referido estas cousas, de novo ascendeu como o fixo anteriormente.

“Xa para entón eran tan profundas as impresións que se me gravaron na mente, que o soño fuxira dos meus ollos, e xacía dominado polo asombro do que vira e oído. Pero cal non sería a miña sorpresa ao ver de novo ao mesmo mensajero á beira da miña cama, e oílo repasar ou repetir as mesmas cousas que antes; e engadiu unha advertencia, dicíndome que Satanás procuraría tentarme (por mor da situación indigente da familia do meu pai) a que obtivese as planchas co fin de facerme rico. Isto el prohibiumo, e dixo que, ao obter as planchas, non tivese presente máis obxecto que o de glorificar a Deus, e que ningún outro motivo influíse en min senón o de edificar o seu reino; pola contra, non podería obtelas.

“Logo desta terceira visita, de novo ascendeu ao ceo como antes, e outra vez quedeime meditando no estraño do que acababa de experimentar; cando case inmediatamente despois que o mensajero celestial houbo ascendido a terceira vez, cantou o galo, e vin que estaba amencendo; de modo que, as nosas conversacións deben de durar toda aquela noite.
“Pouco despois levanteime da miña cama e, como de costume, fun desempeñar as faenas necesarias do día; pero ao querer traballar como noutras ocasións, achei que se me esgotaron a tal grado as forzas, que me sentía completamente incapacitado. O meu pai, que estaba traballando preto de min, viu que algo me sucedía e díxome que me fose a casa. Partín de alí coa intención de volver a casa, pero ao querer cruzar o cerco para saír do campo en que estabamos, acabáronlleme completamente as forzas, caín inerte ao chan e por un tempo non estiven consciente de nada.

“O primeiro que puiden recordar foi unha voz que me falaba, chamándome polo meu nome. Alcei a vista, e vin, á altura da miña cabeza, ao mesmo mensajero, rodeado de luz como antes. Entón relatoume outra vez todo o que me referiu a noite anterior, e mandoume que fóra ao meu pai e faláselle achega da visión e mandamientos que recibira.

“Obedecín; regresei a donde estaba o meu pai no campo, e declareille todo o asunto. Respondeume que era de Deus, e díxome que fose e fixese o que o mensajero mandoume. Saín do campo e fun ao lugar onde o mensajero habíame devandito que estaban depositadas as planchas, e debido á claridade da visión que vira tocante ao lugar, en canto cheguei alí, recoñecino.

“Preto da aldea de Manchester, Condado de Ontario, Estado de Nova York, levántase un outeiro de tamaño regular, e a máis elevada de todas as da comarca. Polo costado occidental do cerro, non lonxe da cima, debaixo dunha pedra de bo tamaño, xacían as planchas, depositadas nunha caixa de pedra. No centro, e pola parte superior, esta pedra era grosa e redonda, pero máis delgada cara aos extremos; de modo que se podía ver a parte céntrica sobre a superficie do chan, mentres que ao redor da beira estaba cuberta de terra.

“Habendo quitado a terra, conseguín unha palanca que logrei introducir debaixo da beira da pedra, e cun lixeiro esforzo levanteina. Mirei dentro da caixa, e efectivamente vin alí as planchas, o Urim e Tumim e o pectoral, como o dixo o mensajero. A caixa en que se achaban estaba feita de pedras, colocadas nunha especie de cemento. No fondo da caixa había dúas pedras postas transversalmente, e sobre estas descansaban as planchas e os outros obxectos que as acompañaban.

“Intentei sacalas, pero prohibiumo o mensajero; e de novo informóulleme que aínda non chegara o tempo de sacalas, nin chegaría senón ata logo de catro anos, a partir desa data; pero díxome que debía ir a ese lugar precisamente un ano despois, e que el me esperaría alí; e que había de seguir facéndoo así ata que chegase o tempo para obter as planchas.
“De acordo co que se me mandou, acudía ao fin de cada ano, e nesa ocasión atopaba alí ao mesmo mensajero, e en cada unha das nosas entrevistas recibía del instrucións e intelixencia concernentes ao que o Señor ía facer, e como e de que xeito conduciríase o seu reino nos últimos días.

&lt;center&gt;* * * * * * *&lt;/center&gt;

“Por fin chegou o momento de obter as planchas, o Urim e Tumim e o pectoral. O día vinte e dous de setembro de mil oitocentos vinte e sete, habendo ir ao fin doutro ano, como de costume, ao lugar onde estaban depositados, o mesmo mensajero celestial entregoumos con esta advertencia: Que eu sería responsable deles; que si permitía que se extraviasen por algún descoido ou negligencia miña, sería desarraigado; pero que si me esforzaba con todo o meu empeño por preservalos ata que el (o mensajero) viñese por eles, entón serían protexidos.

“Pronto souben por que recibira tan estritos mandatos de gardalos, e por que me dixo o mensajero que cando terminase o que se requiría de min, el viría por eles. Porque non ben sóubose que eu os tiña, comezaron a facerse os máis tenaces esforzos por privarme deles. Recorreuse a canta estratagema púidose inventar para realizar ese propósito. A persecución chegou a ser máis severa e enconada que antes, e grandes números de persoas andaban continuamente á espreita para quitarmos, de ser posible. Pero mediante a sabedoría de Deus, permaneceron seguros nas miñas mans ata que cumprín con eles o que se requiriu de min. Cando o mensajero, de conformidad co arranxo, chegou por eles, entregueillos; e el tenos ao seu cargo ata o día de hoxe, dous de maio de mil oitocentos trinta e oito.”

Para a narración completa, véxase a Perla de Gran Prezo, José Smith-Historia, e History of The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (Historia da Igrexa de Jesucristo dos Santos dos Últimos Días), tomo 1, capítulos 1 ao 6, inclusive.

A historia antiga que así saíu da terra, como a voz dun pobo que falaba desde o po, foi traducida a unha linguaxe moderna [o idioma inglés] polo don e o poder de Deus, segundo a afirmación divina testemuñouno, e publicouse por primeira vez ao mundo en inglés no ano 1830 co título de The Book of Mormon.

[[Category:Libro de Mormón]]

[[en:Book of Mormon/Introduction]]</text>
      <sha1>sznv6vz4wpmggee10hpcsbtomb0t1js</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Libro de Mormón</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2588</id>
    <revision>
      <id>13333</id>
      <parentid>11557</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T20:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="c2nx6i2ews5a22it6ml6jnzf57xjva4" xml:space="preserve">[[Categoría:Relixión]]
[[Categoría:Traducións]]</text>
      <sha1>c2nx6i2ews5a22it6ml6jnzf57xjva4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Joseph Smith</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2589</id>
    <revision>
      <id>14342</id>
      <parentid>14035</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T17:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Joseph Smith]]&quot; a &quot;[[Autor:Joseph Smith]]&quot;</comment>
      <origin>14342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1028" sha1="moqtec4d6xhptqa88e64alz6rtm9eug" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Ovalportrait-josephsmith-Carter.jpg|thumb|220 px|Joseph Smith, Jr.]]
'''[[:w:Joseph Smith|Joseph Smith]]''' (23 de decembro de [[1805]] - 27 de xuño de [[1844]]) foi o fundador do Movemento dos Santos dos Últimos Días, coñecido tamén como Mormonismo, e unha figura política importante (ata se postulou para ser o presidente dos Estados Unidos). Xente empezou a seguirlle no ano 1827 despois de que anunciou que un anxo lle había mostrado un rexistro antigo, escrito en ferros de ouro, que describe a visita de Xesús á xente indíxena das Américas. En [[1830]], Smith publicou o Libro de Mormón: o cal, segundo el, era unha tradución dese rexistro. No mesmo ano organizou a Igrexa de Xesucristo dos Santos dos Últimos Días.

O Libro de Mormón foi publicado por primeira vez por Joseph Smith en marzo de 1830, en Palmyra, Nova York. Joseph Smith afirmaba ser unicamente o tradutor.

== Índice de contidos == 
* [[Libro de Mormón]]

{{Control de autoridades}}

{{ORDENAR:Smith}}
[[Categoría:Autores-S]]</text>
      <sha1>moqtec4d6xhptqa88e64alz6rtm9eug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXII : Mui gran poder á a Madre de Deus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2592</id>
    <revision>
      <id>6489</id>
      <parentid>6431</parentid>
      <timestamp>2009-05-16T16:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2169" sha1="1ztiop4nacgsmqy4trrq8qwbtqbqq1b" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria guardou a un lavrador que non morresse das feridas que lle dava un cavaleiro e seus omees.'''''
&lt;poem&gt;
Mui gran poder á a Madre de Deus
de deffender e ampara-los seus.

Gran poder á, ca sseu Fillo llo deu,
en deffender quen se chamar por seu;
e dest' un miragre vos direi eu
que ela fez grande nos dias meus.

Mui gran poder á a Madre de Deus
de deffender e ampara-los seus.

En Armenteira foi un lavrador,
que un cavaleiro, por desamor
mui grande que avi' a seu sennor,
foi polo matar, per nome Mateus.

Mui gran poder á a Madre de Deus
de deffender e ampara-los seus.

E u o viu seu millo debullar
na eira, mandou-lle lançadas dar;
mas el começou a Madr' a chamar
do que na cruz mataron os judeus.

Mui gran poder á a Madre de Deus
de deffender e ampara-los seus.

Duas lançadas lle deu un peon,
mas non ll' entraron; e escantaçon
cuidou que era o coteif', enton
mais bravo foi que Judas Macabeus.

Mui gran poder á a Madre de Deus
de deffender e ampara-los seus.

Enton a ssa azca lle lançou
e feriu-o, pero nono chagou;
ca el a Santa Maria chamou:
«Sennor, val-me como vales os teus,

Mui gran poder á a Madre de Deus
de deffender e ampara-los seus.


E non moira, ca non mereci mal.»
Eles, pois viron o miragr' atal
que fez a Reynna esperital,
creveron ben, ca ant' eran encreus.

Mui gran poder á a Madre de Deus
de deffender e ampara-los seus.

E fillaron-sse log' a repentir
e ao lavrador perdon pedir,
e deron-ll' algu'; e el punnou de ss' ir
a Rocamador con outros romeus.

Mui gran poder á a Madre de Deus
de deffender e ampara-los seus.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXI : Santa Maria pod' enfermos guarir]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXIII : Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXII]]</text>
      <sha1>1ztiop4nacgsmqy4trrq8qwbtqbqq1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXIII : Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2593</id>
    <revision>
      <id>19014</id>
      <parentid>18991</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:Elvire|Elvire]]</comment>
      <origin>6495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2276" sha1="gcu82rigftynhperaaw7jyqi0lxzg9g" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXIII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria acrecentou o vo no tonel, por amor da bõa dona de Bretanna.'''''
&lt;poem&gt;
Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro,
ben assi depois sa Madr' acrecentou o vinno.

Desto direi un miragre que fez en Bretanna
Santa Maria por ha dona mui sen sanna,
en que muito bon costum' e muita bõa manna
Deus posera, que quis dela seer seu vezo.

Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro,
ben assi depois sa Madr' acrecentou o vinno.

Sobre toda-las bondades que ela avia,
era que muito fiava en Santa Maria;
e porende a tirou de vergonna un dia
del Rei, que a ssa casa vera de camo.

Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro,
ben assi depois sa Madr' acrecentou o vinno.

A dona polo servir foi muit' afazendada,
e deu-lle carn' e pescado e pan e cevada;
mas de bon vo pera el era mui menguada,
ca non tia senon pouco en un tonelco.

Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro,
ben assi depois sa Madr' acrecentou o vinno.

E dobrava-xe-ll' a coita, ca pero quisesse
ave-lo, non era end' en terra que podesse
por deiros nen por outr' aver que por el désse,
se non fosse pola Madre do Vell' e Meno.

Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro,
ben assi depois sa Madr' acrecentou o vinno.

E con aquest' asperança foi aa eigreja
e diss' «Ai, Santa Maria, ta mercee seja
que me saques daquesta vergonna tan sobeja;
se non, nunca vestirei ja mais lãa nen lo.»

Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro,
ben assi depois sa Madr' acrecentou o vinno.

Mantenent' a oraçon da dona foi oyda,
e el Rei e ssa companna toda foi conprida
de bon vinn', e a adega non en foi falida
que non achass' y avond' o riqu' e o mesqo.

Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro,
ben assi depois sa Madr' acrecentou o vinno.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXII : Mui gran poder á a Madre de Deus]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXIV : Madre de Deus, non pod' errar]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXIII]]</text>
      <sha1>gcu82rigftynhperaaw7jyqi0lxzg9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXIV : Madre de Deus, non pod' errar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2594</id>
    <revision>
      <id>6496</id>
      <parentid>6433</parentid>
      <timestamp>2009-05-17T10:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2644" sha1="l8qnmipc91miu8e6rguvhn8odtfvvlz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXIV ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria fez nacer ha fror na boca ao crerigo, depois que foi morto, e era en semellança de lilio, porque a loava.'''''
&lt;poem&gt;
Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Non pod' errar nen falecer
quen loar te sab' e temer.
Dest' un miragre retraer
quero, que foi en França.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

En Chartes ouv' un crerizon,
que era tafur e ladron,
mas na Virgen de coraçon
avia esperança.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Quand' algur ya mal fazer,
se via omagen seer
de Santa Maria, correr
ya là sen tardança.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

E pois fazia oraçon,
ya comprir seu mal enton;
poren morreu sen confisson,
per sua malandança.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Porque tal morte foi morrer,
nono quiseron receber
no sagrad', e ouv' a jazer
fora, sen demorança.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Santa Maria en vison
se mostrou a pouca sazon
a un prest', e disse-ll' enton:
«Fezestes malestança,

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Porque non quisestes coller
o meu crerigo, nen meter
no sagrad', e longe põer
o fostes por viltança.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Mas cras, asse Deus vos perdon,
ide por el con procisson,
con choros e con devoçon,
ca foi grand' a errança.»

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

O preste logo foi-ss' erger
e mandou os sinos tanger,
por ir o miragre veer
da Virgen sen dultança.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Os crerigos en mui bon son
cantando «kyrieleyson»,
viron jazer aquel baron,
u fez Deus demostrança.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Que, porque fora ben dizer
de ssa Madre, fez-lle nacer
fror na boca e parecer
de liro semellançá.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.

Esto teveron por gran don
da Virgen, e mui con razon;
e pois fezeron en sermon,
levárono con dança.

Madre de Deus, non pod' errar
quen en ti á fiança.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXIII : Como Deus fez vo d'agua ant' Archetecro]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXV : Pagar ben pod' o que dever]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXIV]]</text>
      <sha1>l8qnmipc91miu8e6rguvhn8odtfvvlz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Preámbulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2595</id>
    <revision>
      <id>6594</id>
      <parentid>6188</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T18:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3627" sha1="5jd35i23gmydrikkoefiuyhj4uw3oix" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Preámbulo==

AFIRMANDO a nosa existencia como nación, explicitada nun feito histórico,
lingüístico, cultural, socioeconómico e político de ampla raigame e singularidade,

CONSCIENTES de que foi ao longo da Idade Media cando eses trazos se foron
definido até agromaren na Nación galega. A chegada dos suevos consolidou o
marco político dun Reino de Galiza que, mediado o século VI, xa se aprezaba
constituído. Nos séculos XII e XIII os avatares políticos dividiron este espazo
galaico xurdindo Portugal. Na Galiza mantivéronse uns trazos específicos que
permiten xa desde a baixa Idade Media identificar a Nación galega actual
enfrontando os intentos centralistas de Castela nos séculos XIV e XV. O papel
reivindicativo dos ilustrados precedeu aos grandes movimentos de defensa do
país: o provincialismo, o galeguismo e, na actualidade, o nacionalismo.

AFIRMANDO o dereito ao noso autogoberno, a dotármonos dunha estrutura
política propia e a definir a súa articulación institucional e administrativa acorde
coa nosa condición nacional, así como a configuración do nivel de
independencia ou dependencia a respecto doutras instancias,
AFIRMANDO o noso compromiso esencial e irrenunciábel coa democracia e co
dereito de todas as persoas e pobos a vivir en liberdade,
NÓS, O POBO GALEGO, dámonos e aceptamos o presente Estatuto, que
constitúe a norma fundamental e primaria da nación galega, e base para a
relación co Estado español, coa Unión Europea e coas restantes nacións e
pobos do mundo.

CONVENCIDOS de que o dereito ao autogoberno é de natureza fundamental,
que non pode ser outorgado nin limitado, os galegos e as galegas declaramos a
nosa libre e lexítima vontade de integrármonos na estrutura plurinacional do
Estado español, aceptando un acordo constitucional de interpretación dinámica,
evolutiva e aberta que debe conducirnos á construción dun Estado que avogue
por unha Europa dos pobos, na que queremos ser recoñecidos en total
igualdade con todos os demais países e cidadáns da Unión Europea.

CONVENCIDOS de que esa unión somente pode ser froito da libre vontade dos
pobos, os galegos e galegas proclamamos conxuntamente a nosa identidade
política, cultural e lingüística, o dereito a decidir sobre nós mesmos, e a nosa
inequívoca vontade de colaborar na instauración dunha comunidade
internacional que asuma o principio pleno da democracia universal.
ASUMINDO plenamente os dereitos e garantías recoñecidos na Declaración
Universal do Dereitos Humanos, no Pacto Internacional de Dereitos Civís e
Políticos, no Pacto Internacional de Dereitos Económicos, Sociais e Culturais e
nos demais instrumentos internacionais en materia de dereitos humanos.

COMPROMETIDO co seu progreso e avanzo, o Estatuto de Galiza garante o
estabelecemento dunha sociedade democrática avanzada asente nos valores
superiores da dignidade humana, da liberdade, da xustiza, da igualdade, do
benestar e do pluralismo político no marco dunha orde social xusta e dun
desenvolvimento económico sustentábel.
Xa que logo, en uso da súa soberanía de decisión, o pobo galego ratifica o
seguinte Estatuto de Galiza.
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | &lt;br /&gt;
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título preliminar|Título preliminar]]''' 
|}</text>
      <sha1>5jd35i23gmydrikkoefiuyhj4uw3oix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título preliminar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2596</id>
    <revision>
      <id>6606</id>
      <parentid>6595</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T19:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5512" sha1="hoowzttfka5ak91zf1fwyq9p0hv7v71" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Título preliminar==
====Artigo 1. A Nación galega====
1. A Nación galega constitúe unha comunidade política, democrática, social e de
dereito que propugna como valores superiores do seu ordenamento xurídico a
dignidade humana, a liberdade, a xustiza, a igualdade e o pluralismo político, e
se integra como comunidade autónoma no seo do Estado español.

2. Os poderes públicos galegos asumen como tarefas principais a defensa e
afortalamento da identidade e dos intereses do país así como a promoción da
solidariedade entre os cidadáns e cidadás de Galiza e a súa participación na
vida social, cultural, económica, científica e política da Nación.

==== Artigo 2. O territorio de Galiza ====

O territorio de Galiza abrangue o dos concellos que actualmente forman parte da
Comunidade Autónoma de Galiza.

====Artigo 3. A língua galega====
1. O galego é a lingua propia e oficial de Galiza. Todos os cidadáns e cidadás
galegas teñen a obriga de coñecelo e o dereito a usalo.

2. O castelán será co-oficial no territorio de Galiza.

3. Os poderes públicos de Galiza garantirán os dereitos lingüísticos dos galegos
e galegas, potenciarán o emprego da lingua galega en todos os eidos da vida
pública, cultural e informativa e disporán os medios necesarios para facilitar o
seu coñecemento. Todos os funcionarios e traballadores ao seu servizo teñen a
obriga de o usar no desempeño da súas funcións. O emprego do castelán
realizaráse a pedimento de parte.

4. Ningúen poderá sufrir discriminación por razón da lingua.

5. O galego, como lingua propia, é:&lt;br&gt;
a. A lingua de todas as institucións galegas, e en especial da Administración
galega, da Administración local, dos seus entes dependentes, das corporacións
públicas, das empresas e os servizos públicos, dos medios de comunicación
institucionais, do ensino e da toponimia.&lt;br&gt;
b. A lingua preferentemente utilizada pola Administración do Estado e demais
entes estatais en Galiza na forma que ela mesma determine, polas demais
institucións e, en xeral, polas empresas e entidades que oferecen servizos á
cidadanía.&lt;br&gt;

6. O idioma galego será a lingua oficial no ensino en todos os niveis educativos,
e tal efecto:&lt;br&gt;
a. O alumnado terá dereito a receber o ensino en lingua galega, nomeadamente
no primeiro ensino.&lt;br&gt;
b. O persoal docente deberá facer uso da lingua galega no exercicio das súas
funcións educativas conforme se estabelecer legalmente.&lt;br&gt;
c. A lingua galega será materia de ensino obrigatorio en todos os centros
educativos.&lt;br&gt;
d. As administracións educativas promoverán o uso progresivo do galego como
lingua vehicular en todos os niveis educativos.

7. O coñecemento da lingua galega será requerimento obrigado para o exercicio
en Galiza da representación política e das funcións administrativas, notariais,
rexistrais e xudiciais.

8. Os topónimos terán como única forma oficial a galega. Correspóndelle ao
Goberno galego a determinación dos nomes de lugar de Galiza.

9. A competencia sobre a fixación da variedade estándar da lingua galega
correspóndelle á Real Academia Galega, dacordo cos informes das
universidades galegas e das organizacións dinamizadoras do uso público do
galego.

10. O Goberno galego fomentará o emprego do galego nas zonas galegofalantes do exterior de Galiza.

11. A lingua galega, como parte do sistema galego-portugués, será difundida, en
toda a súa produción cultural, nos países de lingua portuguesa.

====Artigo 4. A cidadanía galega====
1. Son cidadáns e cidadás de Galiza todas as persoas con veciñanza
administrativa nalgún dos concellos galegos.

2. Unha Lei do Parlamento de Galiza regulará os procedementos de adquisición,
conservación e perda da cidadanía galega, que deberá ter en conta a situación
de todas as persoas residentes fóra de Galiza, que dispuxesen da súa última
veciñanza en territorio galego, e a da súa descendencia.

====Artigo 5. As Comunidades Galegas====
1. Os poderes públicos galegos fomentarán o vencellamento social, económico e
cultural cos membros das colectividades e centros galegos asentados no
exterior.

2. Por lei do Parlamento de Galiza regularanse as relacións con estas entidades,
así como a prestación dos dereitos que en cada caso lles correspondan.

====Artigo 6. Os símbolos de Galiza.====
1. Por Lei do Parlamento de Galiza fixaranse os símbolos distintivos de Galiza,
que son a bandeira, o escudo e o himno.
2. A bandeira e o escudo figurarán en lugar preferente nos edificios públicos
situados no territorio galego e nos actos públicos que se celebren en Galiza.
3. Institúese 25 de Xullo como Día da Nación Galega.
====Artigo 7. A capital de Galiza====
A capital de Galiza radica na cidade de Santiago de Compostela, onde fixan a
súa sede permanente o Parlamento e o Goberno, sen prexuízo de poderen
desenvolver as súas funcións descentralizadamente noutras localidades de
Galiza.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Preámbulo|Preámbulo]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título I|Título I]]''' 
|}</text>
      <sha1>hoowzttfka5ak91zf1fwyq9p0hv7v71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2597</id>
    <revision>
      <id>8155</id>
      <parentid>6597</parentid>
      <timestamp>2010-10-26T20:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marcosonthenet</username>
        <id>688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Artigo 30. Dereito a dispór da propiedade de bens e dereitos. */</comment>
      <origin>8155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13110" sha1="agw80h4yhcqfqcttsl5ofx0yqbr1127" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Título I: Dereitos e liberdades fundamentais==
=== Capítulo I: Dereitos e liberdades fundamentais da cidadanía galega ===
==== Artigo 8. Alcanzo dos dereitos e liberdades fundamentais ====

Toda a cidadanía galega, sen ningún tipo de discriminación, disporá dos dereitos
e liberdades que recoñece o presente Estatuto, sen prexuízo do estabelecido na
Constitución Española, na Carta Europea de Dereitos Fundamentais e nos
restantes Instrumentos internacionais en materia de dereitos humanos.
Sección 1ª. Dereitos fundamentais civís

==== Artigo 9. Dignidade humana ====

A dignidade humana é inviolábel.

==== Artigo 10. Igualdade perante a Lei. ====

1. Todas as persoas son iguais perante a lei. Garántese a todas as persoas a
protección efectiva contra calquera discriminación por motivos de nacionalidade,
etnia, xénero, opción sexual, idioma, relixión, opinións políticas ou de calquera
caste, orixe social, posición económica ou calquera outra condición social
similar.

2. A igualdade perante a Lei entenderase sen prexuízo da adopción de medidas
específicas que oferezan un tratamento preferencial a determinados colectivos
destinadas a garantir a igualdade de oportunidades e eliminar toda
discriminación social.

==== Artigo 11. Dereito á vida ====

1. Toda persoa ten dereito á vida.

2. Ninguén poderá ser executado, nin condenado a cadea perpertua ou a pena
de morte.

==== Artigo 12. Dereito á integridade física ou psíquica. ====

1. Toda persoa ten dereito á súa integridade física e psíquica.

2. En ningún caso poderá ser sometida a torturas nin a penas ou tratos
inhumanos ou degradantes.

3. Prohíbese o tráfico de órgaos así como o estabelecimento de dereitos de
propriedade sobre secuencias xenéticas ou caisquer outro material biolóxico de
orixe humana.

==== Artigo 13. Dereito a unha morte digna ====

Toda persoa que padeza unha doenza grave e incurábel ten dereito a unha
morte digna nas condicións que a Lei determinar.

==== Artigo 14. Dereito á tutela xudicial ====

1. Toda persoa ten dereito a obter a tutela efectiva de xulgados e tribunais
independentes e imparciais no exercicio dos seus dereitos e intereses lexítimos
sen que, en ningún caso, poida producirse indefensión. Esta tutela implica que
toda causa sexa ouvida equitativa e publicamente e resolvida dentro dun prazo
razoábel sen dilacións indebidas.

2. Toda persoa acusada presúmese inocente mentres a súa culpabilidade non
fose declarada nun proceso xusto, garantíndoselle en todo momento o respecto
dos dereitos de defensa.

==== Artigo 15. Dereito á autonomía reprodutiva e á familia. ====

Toda persoa ten dereito á autonomía reprodutiva, a formar unha familia, sexa cal
for a modalidade escollida, e a gozar da protección e das vantaxes establecidas
para as mesmas polos poderes públicos sen discriminación de ningún tipo.

==== Artigo 16. Protección da infancia. ====

1. Os nenos e as nenas gozarán dunha protección especial, a fin de que poidan
desenvolverse en condicións de liberdade e dignidade. En especial, serán
protexidos face á discriminación de calquera índole, tendo os poderes públicos
obrigación de prestar esa protección naqueles casos en que os seus
proxenitores carezan dos medios axeitados.

2. O interese superior dos nenos e as nenas será o principio reitor das Leis e
demais normas do ordenamento xurídico que regulen aspectos que incidan na
infancia.

====Artigo 17. Protección da honra e da privacidade.====
1. Toda persoa persoa ten dereito á protección da súa honra e ao respecto da
súa vida privada e familiar, da inviolabilidade do seu domicilio, dos seus soportes
persoais de información así como ao segredo das súas comunicacións en
calquer ámbito, incluído o laboral.

2. O tratamento, acceso, modificación ou cancelación de dados de carácter
persoal exixe o consentimento expreso do seu titular, nos termos que a lei
estabelecer.

====Artigo 18. Garantías para o exercicio da liberdade.====
1. Toda persoa ten dereito á liberdade. Ninguén poderá ser sometido a
detención arbitraria nin tampouco privado de liberdade, agás por resolución
xudicial motivada e na forma prevista expresamente pola Lei.

2. As persoas privadas de liberdade serán tratadas preservando a súa dignidade
humana e co respecto debido. Os cidadáns e cidadás de Galiza teñen dereito a
cumpriren no país as penas privativas de liberdade a que foren condenados.

3. Ningunha persoa poderá ser sometida a escravitude ou servidume.

4. Prohíbese o traballo forzado, o traballo infantil e o tráfico de seres humanos.
====Artigo 19. Liberdades públicas.====
Recoñécense e garántense a todas as persoas as seguintes liberdades públicas:&lt;Br&gt;
a. A liberdade de pensamento, de conciencia e de relixión, sen que ningunha
persoa poida ser obrigada a declarar sobre a súa ideoloxía, relixión ou crenzas.&lt;br&gt;
b. A liberdade de expresión, que abrangue a liberdade de opinión e a liberdade
de receber e comunicar información veraz sen censura nin inxerencias de
ningún tipo.&lt;br&gt;
c. A liberdade de reunión pacífica e a de asociación, incluido o dereito de fundar
partidos políticos, sindicatos e organizacións empresariais e profisionais.&lt;br&gt;
d. As liberdades de creación científica, artística e cultural, a liberdade de cátedra
e a liberdade de partillar coñecimentos.&lt;br&gt;
====Artigo 20. Dereito a participar nos asuntos públicos.====
1. Toda persoa ten dereito a participar nos asuntos públicos para a defensa do
interese xeral e ao acceso aos cargos e funcións públicas. Os poderes públicos
garantirán o exercicio efectivo deste dereito.

2. Recoñécese a todos os cidadáns e cidadás maiores de idade o dereito de
sufraxio activo e pasivo en todos os procesos electorais xerais e consultas
populares.

3. A Lei electoral regulará as condicións para o exercicio deste dereito, e
asegurará que a vontade dos electores se expresa en condicións de liberdade,
personalidade e segredo.
====Artigo 21. Dereito a unha boa administración.====
1. Toda persoa ten dereito a que as institucións e poderes públicos traten os
seus asuntos imparcial e equitativamente, dentro dun prazo razoábel. Este
dereito abrangue en particular:&lt;br&gt;
a. O dereito de toda persoa ou grupo de persoas a seren ouvidas antes de que
se tome na súa contra unha medida individual ou unha regulación normativa que
a afecte directa e desfavorabelmente.&lt;br&gt;
b. O dereito de toda persoa a acceder ao expediente que a atinxa, dentro do
respeito dos intereses lexítimos da confidencialidade e do secredo profisional e
comercial.&lt;br&gt;
c. A obriga que incumbe á Administración de respostar as solicitudes e peticións
a ela dirixidas e motivar as súas decisións.&lt;br&gt;

2. Unha lei de Galiza regulará a audiencia dos cidadáns e das cidadás na
elaboración de planos e disposicións xerais, ben sexa directamente ben através
das súas asociacións ou organizacións representativas.

3. Os poderes públicos galegos farán imeditamente accesíbel ao público toda a
información da que dispoñan, sexa cal for o seu soporte, con excepción da que
afecte á intimidade ou á seguranza das persoas.
====Artigo 22. Dereito ao benestar====
1. Toda persoa ten dereito a gozar dos niveis básicos de benestar, que serán
garantidos por unha Lei do Parlamento de Galiza.

2. Toda persoa dependente por razón de idade ou discapacidade ten dereito á
protección e aos coidados necesarios para o seu benestar e a se beneficiar de
medidas que garantan a súa autonomía e a súa integración e participación na
vida da comunidade.

3. As persoas en situación de pobreza teñen dereito a accederen a unha renda
garantida que asegure os mínimos dunha vida digna.

4. Todos os cidadáns e cidadás de Galiza teñen dereito a unha xubilación digna
que comprende un sistema de proteción que inclúe as pensións, a asistencia
sanitaria integral e a asistencia social.

5. Recoñécese o carácter oficial da lingua de signos. Por lei do Parlamento de
Galiza regularase o alcanzo desta declaración.
====Artigo 23. Protección da saúde.====
1. Recoñécese o dereito de toda persoa á protección da súa saúde e a gozar
dunha atención sanitaria pública, universal, gratuita e de calidade.

2. No marco do dereito á saúde, os poderes públicos garantirán a sanidade e a
seguranza alimentares, así como o acceso a alimentos nutritivos e saudábeis.
====Artigo 24. Dereito á educación.====
Toda persoa ten dereito a unha educación pública e universal, inserida na
realidade de Galiza, gratuíta e de calidade, inspirada nos valores de igualdade,
solidariedade, tolerancia, pluralismo ideolóxico e laicidade.
====Artigo 25. Dereitos culturais====
Recoñécese o dereito ao acceso á cultura, a gozar do patrimonio cultural de
Galiza, tanto do material como do inmaterial así como á súa conservación e
rehabilitación.
====Artigo 26. Dereito ao traballo.====
1. Todos os cidadáns e cidadás galegas teñen dereito a un traballo digno en
Galiza, a se desenvolveren profesionalmente e a accederen de forma gratuita
aos servizos públicos de ocupación, ben como a accederen á formación
profesional inicial e continua.

2. Todas as persoas que traballen en Galiza teñen dereito a traballar en
condicións de seguranza e estabilidade no emprego, sen ningún tipo de
discriminación.

3. Recoñécese a todos os traballadores e traballadoras o dereito á folga e á
negociación colectiva, así como o acceso ás prestacións de desemprego e de
Seguranza Social así como aos servizos sociais que garanten a súa protección,
especialmente en situacións de necesidade.

4. Os traballadores e traballadoras, así como as súas representacións unitarias e
sindicais, teñen dereito á información, consulta e participación nas empresas.

5. As organizacións sindicais e empresariais teñen dereito ao cumprimento das
súas funcións na negociación colectiva e á representación institucional, no
contexto dun Marco Galego de Relacións Laborais.

====Artigo 27. Dereito á vivenda.====
Toda persoa ten dereito a desfrutar dunha vivenda digna e dun urbanismo
sustentábel e aquelado a cada tipo de asentamento poboacional.
====Artigo 28. Dereito ás comunicacións e á información====
1.Toda persoa ten dereito a acceder ás redes de comunicación e información en
condicións de cualidade, igualdade e privacidade.

2. Os poderes públicos galegos garantirán a liberdade da información accesíbel
nestas redes.
====Artigo 29. Dereito a un ambiente saudábel====
Toda persoa ten dereito á cualidade de vida, a gozar dun ambiente saudábel e á
protección do medio ambiente no contexto dun desenvolvemento sustentábel.
====Artigo 30. Dereito a dispor da propiedade de bens e dereitos.====
1. Toda persoa ten dereito a gozar da propiedade dos bens e dereitos que
adquirise legalmente, a usalos e a dispor deles. O uso dos bens e dereitos
poderase regular por Lei en atención á súa función social.

2. Únicamente por causa de utilidade pública ou interese social unha persoa
poderá ser privada da súa propiedade nas condicións previstas pola Lei e
mediante a súa xusta indemnización.

====Artigo 31. Dereito á iniciativa económica privada====
Recoñécese e garántese o dereito á iniciativa económica privada. Por lei do
Parlamento de Galiza poderán estabelecerse condicións e limitacións ao
exercicio deste dereito por razóns de interese público.
====Artigo 32. Da propriedade comunal====
Os poderes públicos galegos protegerán e promoverán a actualización das
formas de propriedade comunal existentes en Galiza así como a extensión deste
estatuto xurídico a outros bens e dereitos.
===Capítulo II: Das garantías dos dereitos e liberdades da cidadanía galega===
====Artigo 33. Garantía dos dereitos e liberdades fundamentais====
1.Toda persoa cuxos dereitos e liberdades garantidos polo presente Estatuto
fosen violados ten dereito á tutela xudicial efectiva por medio dun procedemento
especial e preferente. Para alén do procedimento estabelecido na lexislación
procesual estatal, por lei do Parlamento de Galiza regularase un procedimento
preferente e sumario de tutela e protección dos dereitos e liberdades
recoñecidos neste Estatuto, perante unha sala especial do Tribunal Superior de
Xustiza de Galiza.

2.O Consello Consultivo de Galiza analisará a conformidade dos proxectos e
propostas de lei co presente Estatuto e, en particular, cos dereitos e liberdades
que nel se recoñecen.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título preliminar|Título preliminar]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título II|Título II]]''' 
|}</text>
      <sha1>agw80h4yhcqfqcttsl5ofx0yqbr1127</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2598</id>
    <revision>
      <id>6607</id>
      <parentid>6202</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T19:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5270" sha1="ozms44cpc42cgf6ifm94srn51bo8aoj" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Título II: Principios reitores das políticas públicas==
====Artigo 34. Política Social====
1. Os poderes públicos galegos están comprometidos coa democratización de
todos os aspectos da vida pública e co logro dun réxime avanzado de liberdades
e dereitos políticos, económicos e sociais posto ao servizo da igualdade, a
solidariedade, a equidade, a cohesión social e o progreso material e cultural.

2. Os poderes públicos adoptarán as medidas precisas para garantir a igualdade
entre as persoas e os grupos en que se integran, a participación de todos e
todas na vida política, social, económica e cultural de Galiza, a solidariedade
interxeracional e a extensión dos beneficios dos servizos públicos e da
protección social a todas as persoas que residan en Galiza, con independencia
da súa orixe e nacionalidade.
====Artigo 35. Política económica====
1. A política económica terá como obxectivos fundamentais o logro dun
desenvolvemento autocentrado e sustentábel, o pleno emprego, a igualdade de
oportunidades, o desenvolvimento da sociedade da información e a correción
das desigualdades territoriais e sociais.

2. Os poderes públicos galegos promoverán a innovación empresarial, o
desenvolvimento dos sectores produtivos básicos que valorizan os recursos
humanos, naturais e culturais de Galiza e o ciclo completo no país dos procesos
produtivos en que aqueles recursos foren empregados.

3. Os poderes públicos galegos asumen a obriga de garantir a todos os galegos
e a todas as galegas o dereito a viver e traballar na propria terra.

4. A iniciativa pública exercerase en igualdade de condicións coa iniciativa
económica privada, para asegurar o control público de actividades e sectores
estratéxicos, a prestación universal dos servizos públicos básicos e a realización
de accións innovadoras de interese xeral podendo empregar para tal fin os
recursos das institucións públicas de crédito.

5. Os traballadores e traballadoras autónomas, as empresas pequenas e meias
e a economía social serán obxecto de especial alento e proteción polos poderes
públicos de Galiza.

6. As caixas de aforros, en cooperación cos poderes públicos galegos,
destinarán de forma preferente os seus recursos ao financiamento da economía
produtiva, a innovación e a protección social en Galiza.

7. Integran en todo caso o dominio público galego as augas interiores e
exteriores, as costas, o mar territorial e o espazo radioeléctrico.
====Artigo 36. Política territorial====
Os poderes públicos desenvolverán unha política de ordenación territorial
sustentábel que garanta o equilibrio entre as diferentes zonas do país, o acceso
de todos os cidadáns aos servizos públicos básicos e a proteción do ambiente e
a paisaxe.
====Artigo 37. Política Ambiental====
1. A protección do meio ambiente natural, a prevención de calquer dano ou
menoscabo do mesmo así como a reparación integral dos causados é tarefa
principal dos poderes públicos de Galiza.

2.O principio de sustentabilidade informará as políticas públicas e, en particular,
a industrial, a enerxética, de transporte, florestal, agrícola, gandeira, pesqueira e
marisqueira.
====Artigo 38. Principio de Precaución====
O principio de precaución informará as políticas públicas en especial en materia
de investigación científica e técnica e de aplicación prática dos seus resultados.
====Artigo 39. Política cultural.====
1.O pobo galego, depositario dun amplo patrimonio cultural, está dotado de
identidade propia. É obriga dos poderes públicos galegos defender, conservar,
pór en valor e difundir este patrimonio e a produción cultural en todos os seus
ramos, así como promover a identidade de Galiza.

2. De conformidade co estabelecido no artigo 25, garántese o dereito das
persoas e dos grupos a participaren na vida cultural, así como a accederen á
cultura sen discriminacións. En especial, os poderes públicos removerán os
atrancos que impidan a igualdade e libertade cultural dos individuos e dos
grupos en que se integran e promoverán o acceso igualitario de toda a cidadanía
ás redes de comunicación e transmisión da información.

====Artigo 40. Principio de transversalidade de xénero.====
1. Os poderes públicos galegos integrarán en todas as súas políticas e accións,
a todos os niveis o obxectivo de eliminar as desigualdades existentes por razóns
de sexo e promover a igualdade de mulleres e homes.

2. Os poderes públicos galegos avaliarán o impacto de xénero das propostas
políticas e normativas co obxecto de promover as que contribúan á igualdade de
xénero e eliminar aqueloutras que perpetúen as desigualdades de mulleres e
homes.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título I|Título I]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título III|Título III]]''' 
|}</text>
      <sha1>ozms44cpc42cgf6ifm94srn51bo8aoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2599</id>
    <revision>
      <id>6605</id>
      <parentid>6221</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T19:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14486" sha1="ajb6cgf3mtndhwjfflzkygfungnsmyi" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Título VI: Do financiamento público==
===Capítulo I: A facenda pública de Galiza===
==== Artigo 85. Principios ====
1. No marco do establecido pola Constitución, as relacións de orde tributario e
financeiro entre o Estado e a Comunidade Autónoma de Galiza regúlanse polo
presente Estatuto.

2. O financiamento da Comunidade Autónoma de Galiza rexirase polos
principios de autonomía financeira, responsabilidade fiscal, suficiencia,
redistribución, cooperación e transparencia nas relacións fiscais e financeiras
entre as administracións públicas, así como polos principios de equidade,
progresividade e lealdade institucional entre as mencionadas administracións.

====Artigo 86. Mecanismos e fondos de redistribución====
1. O sistema de financiamento de Galiza basearase na autonomía financeira e
na plena responsabilidade fiscal, sen prexuízo do mantemento e potenciación
dos necesarios mecanismos e fondos de redistribución tanto no ámbito estatal
como no da Unión Europea.

2. O sistema de financiamento de Galiza integrará un mecanismo de
redistribución interterritorial vencellado á renda relativa que serva para reducir os
défices actuais en materia de emprego, infraestruturas, educación, sanidade e
servizos sociais.

====Artigo 87. Os recursos da facenda galega====
1. A Comunidade Autómona de Galiza disporá dunha facenda e patrimonio
propios e autónomos e dos recursos suficientes para facer fronte ao axeitado
exercicio do seu autogoberno.

2. A Comunidade Autónoma de Galiza disporá de plena autonomía de gasto
para poder aplicar libremente os recursos de acordo coas directrices políticas e
sociais determinadas polas súas institucións de autogoberno.

3. Os recursos da facenda pública galega veñen constituídos por:&lt;br&gt;
a) Os rendementos dos seus impostos, taxas, contribucións especiais e demáis
tributos propios.&lt;br&gt;
b) O rendemento de todos os tributos estatais devengados en Galiza, de acordo
co disposto polo presente Estatuto.&lt;br&gt;
c) Os recargos sobre os tributos estatais.&lt;br&gt;
d) Os ingresos procedentes do Fondo de compensación interterritorial e doutras
asignacións establecidas pola Constitución, se procede.&lt;br&gt;
e) As participacións incondicionadas e asignacións de nivelación con cargo aos
orzamentos xerais do Estado.&lt;br&gt;
f) Os ingresos pola percepción dos seus prezos públicos.&lt;br&gt;
g) Os rendementos do patrimonio da Comunidade Autónoma de Galiza.&lt;br&gt;
h) Os ingresos de dereito privado.&lt;br&gt;
i) O produto da emisión de débeda e as operacións de crédito.&lt;br&gt;
j) Os ingresos procedentes de multas e sancións no ámbito das súas
competencias.&lt;br&gt;
k) Os recursos procedentes da Unión Europea e de programas comunitarios.&lt;br&gt;
l) Calquera outro recurso que poida establecerse en virtude do disposto polo
presente Estatuto e a Constitución.&lt;br&gt;

====Artigo 88. Competencias financeiras====
1. A Comunidade Autónoma de Galiza ten capacidade normativa e
responsabilidade fiscal sobre todos e cada un dos impostos estatais devengados
en Galiza, así como daquelas que pudieran resultar da participación de Galiza
en organizacións de ámbito supraestatal. Todos os feitos imponíbeis que teñan a
súa orixe en territorio galego tributarán en Galiza, sexa cal for o domicilio fiscal
do contribuínte.

2. O exercicio da capacidade normativa, no marco das competencias do Estado
e da Unión Europea, inclúe en todo caso a participación na fixación do tipo
impositivo, as reducións e bonificacións sobre a base impoñibel e as deducións
sobre a cota tributaria.

3. Corresponde á Comunidade Autómona de Galiza a xestión, liquidación,
recadación e inspección de todos os tributos estatais devengados en Galiza, no
marco do mantemento dun sistema estatal harmonizado e necesariamente
progresivo.

4. A Comunidade Autónoma de Galiza ten competencia para establecer,
mediante unha lei do Parlamento, os seus tributos propios, sobre os cales ten
plena capacidade normativa.

5. O exercicio da capacidade normativa que a Comunidade Autómona de Galiza
ten no ámbito tributario basearase nos principios de equidade, progresividade e
eficiencia. Na súa actuación tributaria, a Comunidade Autónoma de Galiza promoverá a cohesión e o benestar social, o progreso económico e a
sustentabilidade ambiental.

====Artigo 89. A Administración tributaria de Galiza====
1. A xestión, liquidación, recadación e inspección de todos os tributos
devengados en Galiza corresponden á Administración tributaria de Galiza, agás
os de natureza local.

2. A Administración tributaria de Galiza crearase por lei do Parlamento e disporá
de plena capacidade e atribucións para a organización e o exercicio das
funcións ás que se refire o apartado 1.

3. A Administración tributaria de Galiza pode exercer por delegación dos
municipios as funcións de xestión tibutaria con relación aos tributos locais.

====Artigo 90. Órganos económico-administrativos====
A Comunidade Autónoma de Galiza asumirá, por medio dos seus propios
órganos económico-administrativos, a revisión en vía administrativa das
reclamacións que os contribuíntes poidan interpoñer contra os actos de xestión
tributaria ditados pola Administración Tributaria de Galiza.

====Artigo 91. O tratamento fiscal====
A Comunidade Autónoma de Galiza gozará do tratamento fiscal que as leis
establecen para o Estado nos impostos estatais.

====Artigo 92. Lealdade institucional====
O Estado, de acordo co principio de lealdade institucional, deberá garantir a
suficiencia de recursos da facenda pública galega nos supostos en que as
disposicións xerais aprobadas polo Estado impliquen un incremento das
necesidades de gasto ou unha diminución da capacidade fiscal da Comunidade
Autónoma de Galiza.

===Capítulo II: Os orzamentos da Comunidade Autónoma de Galiza===
====Artigo 93. Competencias da Comunidade Autónoma de Galiza====
1. A Comunidade Autónoma de Galiza ten competencia para ordear e
regulamentar a súa facenda.

2. Sen prexuízo da cooperación que se estableza co Estado en materia de
planificación xeral da economía, corresponderalle en exclusiva ao Parlamento de
Galiza a aprobación inicial, control de execución e liquidación final dos
orzamentos anuais, así como a aprobación de escenarios plurianuais e a
determinación de obxectivos de capacidade ou necesidade de financiamento, se
así o require unha lei da Comunidade autónoma.

====Artigo 94. Os orzamentos da Comunidade Autónoma de Galiza====
Os orzamentos da Comunidade Autónoma de Galiza teñen carácter anual, son
únicos e inclúen todos os gastos e todos os ingresos do sector público galego,
incluidos os dos organismos, institucións e empresas que dependan da mesma.
Corresponde ao Goberno galego elaborar e executar os orzamentos, e ao
Parlamento de Galiza, examinalos, enmendalos, aprobalos e controlalos. A Lei
de orzamentos non pode establecer tributos, pero pode modificalos se unha lei
tributaria substantiva así o prevé.

====Artigo 95. Recurso ao endebedamento====
1. A Comunidade Autónoma galega pode recurrir ao endebedamento e emitir
débeda pública para financiar gastos de investimento dentro dos límites que a
propia Comunidade Autónoma determinar.

2. Os títulos emitidos terán a todos os efectos a consideración de fondos
públicos e gozarán dos mesmos beneficios e condicións que os que emita o
Estado.

====Artigo 96. O patrimonio da Comunidade Autónoma de Galiza====
1. O patrimonio da Comunidade Autónoma de Galiza estará integrado polos
bens e dereitos dos que sexa titular e polos que adquira por calquer título
xurídico.

2. Unha lei do Parlamento regulamentará a administración, defensa e
conservación do patrimonio da Comunidade autónoma galega.

====Artigo 97. Empresas públicas====
1. A Comunidade Autónoma galega poderá constituír empresas públicas para
cumprir as funcións que sexan da súa competencia, de acordo co establecido
polas leises do Parlamento de Galiza.

2. A Facenda pública de Galiza incentivará os investimentos orientados ao
desenvolvimento de proxectos de alta tecnoloxía e do subsector de servizos
avanzados, incidindo dun xeito especial naquelas accións que traballen a prol da
modernización, competitividade e reorientación dos sectores tradicionais da
economía galega.

===Capítulo III: As facendas dos gobernos locais galegos===
====Artigo 98. Principios reitores====
As facendas locais réxense polos principios de suficiencia de recursos,
equidade, autonomía e responsabilidade fiscal. A Comunidade autónoma de
Galiza vela polo cumprimento destes principios.

====Artigo 99. Autonomía e competencias financeiras====
1. Os gobernos locais teñen autonomía orzamentaria e de gasto na aplicación
dos seus recursos, incluidas as participacións que perciban a cargo dos
orzamentos doutras administracións públicas, dos cales poden dispoñer
libremente no exercicio das súas competencias.

2. A Comunidade Autónoma de Galiza ten competencia en materia de
financiamento local, no marco establecido pola Constitución. Esta competencia
inclúe, en todo caso, a capacidade lexislativa para establecer e regulamentar os
tributos propios dos gobernos locais e os criterios de distribución das
participacións con cargo aos orzamentos da Comunidade Autónoma.

3. Os gobernos locais teñen capacidade para regulamentar as súas propias
facendas no marco establecido pola leises. Esta capacidade inclúe a potestade
de fixar a cota ou o tipo dos tributos locais, así como as bonificacións e
exencións, dentro dos límites establecidos polas leises.

4. Corresponde aos gobernos locais, no marco establecido pola normativa
reguladora do sistema tributario local, a competencia para xestionar, recadar e
inspeccionar os seus tributos, sen prexuizo de que poidan delegala na
Comunidade Autónoma e de que poidan participar na Administración tributaria
de Galiza.

5. Corresponde á Comunidade Autónoma de Galiza o exercicio exclusivo da
tutela financeira sobre os gobernos locais, respectando a súa autonomía.

====Artigo 100. Fondo de financiamento local====
1. A Comunidade Autónoma de Galiza establecerá un fondo de financiamento
local destinado aos gobernos locais. O fondo, de carácter incondicionado,
dotaráse a partir de todos os ingresos tributarios da Comunidade autónoma e
incorporará a transferencia da participación nos tributos estatais, regulándose
por medio dunha lei do Parlamento. Adicionalmente, a Comunidade autónoma
poderá establecer programas de colaboración financeira específica para
materias concretas.

2. Os ingresos dos gobernos locais consistentes en participacións en tributos e
subvencións incondicionadas estatais percibiránse a través da Comunidade
autónoma, integrándose plenamente nos seus orzamentos por medio do fondo
de financiamento local, que os distribuirá de acordo co disposto pola Lei de
facendas locais de Galiza e cos principios, obxectivos ou estándares mínimos
que fixe o Estado nas normas con rango legal e de carácter básico, que, en todo
caso, deberán de respectar os márxenes axeitados para que o Parlamento de
Galiza poida incidir efectivamente na distribucións destes recursos.

3. Na determinación do montante total das participacións en tributos da
Comunidade Autónoma e do Estado, incorporaranse, ademáis da poboación, do
esforzo fiscal e da capacidade tributaria, criterios que recollan o maior custo dos
servizos derivado da dispersión demográfica e do avellentamento poboacional.

====Artigo 101. Garantías de suficiencia financeira dos Gobernos Locais====
1. As modificacións do marco normativo que diminúan os ingresos tributarios
locais deberán prever a compensación desta diminución.

2. Garantanse aos gobernos locais os recursos suficintes para facer fronte á
prestación dos servizos cuxa titularidade ou xestión se lles traspase. Toda nova
atribución de competencias acompañarase da asignación dos recursos
suplementarios necesarios para financialas correctamente, de xeito que se teña
en conta o financiamento do custo total e efectivo dos servizos traspasados. O
cumprimento deste principio será unha condición necesaria para que entre en
vigor a transferencia ou delegación da competencia. A tal efecto, poderán
establecerse diversas formas de financiamento, incluída a participación nos
recursos da facenda autonómica galega ou, se procede da do Estado.

3. Deberán de establecerse os mecanismos financeiros axeitados para
compensar aos gobernos locais polo financiamento de gastos que as leis non lles atribúan de xeito específico e que respondan a necesidades sociais
consolidadas e non atendidas por outras administracións.

4. A distribución de recursos procedentes de subvencións incondicionadas ou de
participacións xenéricas en impostos levaráse a cabo tendo en conta a
capacidade fiscal e as necesidades de gasto dos gobernos locais, garantindo en
todo caso a súa suficiencia.

5. A distribución dos recursos entre os gobernos locais non pode comportar en
ningún caso unha minoración dos recursos obtidos por cada un destes, segundo
os criterios empregados no exercicio anterior á entrada en vigor dos preceptos
do presente Estatuto.

====Artigo 102. Lei de facendas locais====
1. O Parlamento aprobará a súa propia lei de facendas locais para desenvolver
os principios e disposicións establecidos polo presente capítulo.

2. As facultades en materia de facendas locais que o presente capítulo atribúe á
Comunidade Autónoma de Galiza, exercerase con respecto á autonomía local.

====Artigo 103. O cadastro====
Corresponde á Comunidade autónoma de Galiza, no seu ámbito territorial, a
competencia de ordeación e xestión do catastro, sen prexuizo da función
coordinadora do Estado nos termos establecidos pola Constitución. Para a súa
xestión, a Comunidade autónoma galega pode suscribir convenios cos gobernos
locais.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título V|Título V]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título VII|Título VII]]''' 
|}</text>
      <sha1>ajb6cgf3mtndhwjfflzkygfungnsmyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2600</id>
    <revision>
      <id>6614</id>
      <parentid>6608</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T19:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>/* Artigo 69. O Instituto de Galiza */</comment>
      <origin>6614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27098" sha1="6wbvr54gbnuekotf238hodwlnlzh9f3" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Título III: Poderes públicos galegos==
====Artigo 41. Poderes Públicos====
Os poderes de Galiza, que emanan do Pobo galego, exerceranse a través do
Parlamento, do Goberno de Galiza, e do Poder Xudicial.
===Capítulo I: O Parlamento Galego===
====Artigo 42. Natureza.====
1. O Parlamento representa o Pobo Galego, constitúe a institución central do
debate político, exerce a potestade lexislativa, impulsa e controla a acción
política e de goberno, e desempeña as restantes competencias que lle sexan
atribuídas no presente Estatuto ou no seu Regulamento.

2. O Parlamento é inviolábel.
====Artigo 43. Composición e elección.====
1. O Parlamento estará integrado por Deputados e Deputadas elexidos para un
periodo de catro anos por sufraxio universal, libre, igual, directo e secreto.

2. A Lei electoral garantirá unha equilibrada e axeitada representación territorial,
no marco dun sistema proporcional, así como a participación paritaria de homes
e mulleres.

3. Os Deputados e Deputadas, nos termos que estabeleza o Regulamento do
Parlamento, poderán formular rogos, preguntas, interpelacións e proposicións,
alén da facultade de exercitar a iniciativa lexislativa.

4. Os membros do Parlamento serán inviolábeis polos actos, votos e opinións
que emitan no exercicio do seu cargo, aínda despois de cesaren no seu
mandato. Durante o seu mandato non poderán ser detidos nin retidos polos
actos delictuosos cometidos no territorio de Galiza, agás no caso de flagrante
delito, correspondendo decidir, en todo o caso, sobre a súa inculpación, prisión,
procesamento e xuízo ao Tribunal Superior de Xustiza de Galiza. Fóra do ámbito
territorial de Galiza a responsabilidade penal será exixíbel nos mesmos termos
perante a Sala do Penal do Tribunal Supremo.
====Artigo 44. Organización e réxime de funcionamento.====
1. O Parlamento elixirá de entre os seus membros un Presidente ou unha
Presidenta, unha Mesa e unha Deputación Permanente.

2. O Parlamento aprobará por maioría cualificada o seu propio Regulamento que
determinará o seu réxime de sesións, a formación dos grupos parlamentares, a
elección, composición e funcionamento da Mesa e da Deputación Permanente,
así como aqueloutras cuestións que afecten aos procedementos lexislativos e de
control político e da acción de Goberno.

3. O Parlamento aprobará o seu orzamento e estabelecerá o estatuto do persoal
ao seu servizo.

4. O Parlamento funcionará en Pleno e en Comisións, que poderán ter carácter
permanente ou temporal. Nas Comisións estarán representados todos os grupos
parlamentares en proporción ao número de membros no Pleno. As Comisións
permanentes poderán ter competencia lexislativa plena, sen prexuízo da
capacidade do Pleno para avocar o seu debate e aprobación en calquera
momento do proceso lexislativo. O Parlamento poderá constituir comisións de
investigación para asuntos de interese xeral.

5. O Parlamento celebrará sesións ordinarias ou extraordinarias. As sesións
extraordinarias convocaranse polo seu Presidente a petición dunha quinta parte
dos seus membros, da Deputación Permanente ou do Goberno de Galiza.

6. Os acordos serán adoptados como regra xeral por maioría dos membros
presentes, sen prexuízo das maiorías especiais que estabeleza o presente
Estatuto ou as Leis. Para que os acordos sexan válidos o Parlamento deberá
contar coa asistencia da maioría dos seus membros.
====Artigo 45. Funcións.====
Ao Parlamento Galego correspóndenlle as seguintes funcións:&lt;br&gt;
a. Excercer a potestade lexislativa.&lt;br&gt;
b. Aprobar os orzamentos anuais, así como a planificación estratéxica plurianual.&lt;br&gt;
c. Elexir, entre os seus membros, ao Presidente ou Presidenta de Galiza.&lt;br&gt;
d. Impulsar e controlar a acción do Goberno Galego exixindo, de ser o caso, a responsabilidade política do Goberno e do seu Presidente.&lt;br&gt;
e. Controlar a adaptación da lexislación delegada e a ratificación ou validación, no seu caso, dos Decretos lexislativos e dos Decretos leis que, en situacións de necesidade extraordinaria e urxente, promungar o Goberno.&lt;br&gt;
f. Presentar Proposicións de Lei perante as Cortes Xerais ou solicitar do Goberno do Estado a adopción de Proxectos de Lei.&lt;br&gt;
g. Designar aos Senadores que han de representar a Galiza no Senado, asegurando en todo o caso unha axeitada representación proporcional dos grupos parlamentares.&lt;br&gt;
h. Propor os membros que han de integrar o Consello Xudicial Galego, así como no caso doutras altas institucións de Galiza, de conformidade con este Estatuto e as Leis que o desenvolvan.&lt;br&gt;
i. Interpór recursos de inconstitucionalidade.&lt;br&gt;
j. As demais que lle sexan asignadas por este Estatuto, polo seu Regulamento ou polas Leis.&lt;br&gt;
====Artigo 46. Elaboración das Leis.====
1. As Leis de desenvolvemento estatutario básico regularán o desenvolvemento
dos dereitos e liberdades recoñecidos neste Estatuto, as institucións básicas de
Goberno, a ordenación territorial e administrativa básica de Galiza, o réxime
electoral e aquelas materias que sexan consideradas básicas no presente
Estatuto. A súa aprobación, derrogación ou reforma exixirá a maioría absoluta
do Pleno do Parlamento.

2. As Leis ordinarias aprobaranse por maioría simples dos asistentes, sempre
que estean presentes no momento da votación a maioría dos membros do
Parlamento.

3. O Parlamento poderá delegar no Goberno a potestade de ditar normas con
rango de lei, que receberán o nome de Decretos lexislativos.

4. A delegación lexislativa deberá outorgarse de forma expresa, para materia
concreta, con determinación expresa e precisa do seu alcanzo e con fixación de
prazo para o seu exercicio. Non poderá entenderse concedida de xeito implícito
nen por tempo indeterminado, sen que caiba tampouco a subdelegación en
autoridades distintas ou inferiores ao Goberno.

5. Cando o obxecto da delegación parlamentar for a elaboración dun texto
articulado, aprobarase unha lei de bases, que fixará os principios e criterios para
o seu exercicio, sen que en caso ningún poda autorizar o modificar a propria lei
de bases nin autorizar a emanación de normas retroactivas.

6. Se o obxecto da delegación for a redacción dun texto refundido, o Parlamento
aprobará unha lei ordinaria de delegación, que especificará o ámbito legislativo a
refundir, determinando se a delegación alcanza simplesmente a formular un
texto único, sen criazón ex novo de dereito ou se, pola contra, permite
regularizar, esclarecer e harmonizar os textos legais que han ser refundidos con
certo grao de innovación xurídica. No seu caso, a lei de delegación precisará se
a refundición pode integrar, xunto cos de rango legal, textos regulamentares.

7. O control do exercicio da lexislación delegada poderá efetuarse a meio da
ratificación parlamentar do Decreto lexislativo, sen prexuízo do control xudicial e
de calquer outro control adicional que o Parlamento poda incluir na lei de
delegación.

8. As Leis aprobadas polo Parlamento serán promulgadas polo Presidente de
Galiza e publicadas no Diario Oficial de Galiza.
====Artigo 47. Iniciativa lexislativa.====
1. A iniciativa lexislativa corresponde aos Deputados e Deputadas, ao
Parlamento e ao Goberno de Galiza.

2. Asimesmo, recoñécese a iniciativa popular para a presentación de
Proposicións de Lei perante o Parlamento de Galiza, naquelas materias do
ámbito competencial das institucións galegas. O seu exercicio será regulado
através dunha Lei de desenvolvemento estatutario básico.
====Artigo 48. Consulta popular de decisións políticas.====
1. O Parlamento, por iniciativa da maioría dos seus integrantes, poderá someter
a referéndum as decisións políticas de especial transcendencia que atinxan a
materias de ámbito competencial das institucións galegas.

2. Asimesmo, tamén poderán ser sometidas a referéndum decisións políticas de
especial transcendencia por iniciativa de, como mínimo, o 5% dos electores.
Neste caso, o Parlamento tramitará e debatirá a petición, podendo formular un
texto alternativo á iniciativa popular para ser sometido conxuntamente ao corpo
electoral.

3. Unha Lei de desenvolvemento estatutario básico regulará as distintas
modalidades de referéndum, conforme co previsto neste Estatuto, como
ferramenta para impulsar a participación política cidadán.

===Capítulo II: O Presidente de Galiza===
====Artigo 49. A Presidencia do Goberno de Galiza.====
1. O Presidente ou a Presidenta do Goberno será elixido polo Parlamento
Galego de entre os seus membros e será nomeado polo Xefe de Estado.

2. O Presidente ou a Presidenta do Parlamento, ouvida a Mesa, determinará a
data en que será convocado o Pleno para a elección do Presidente do Goberno.

3. Os Grupos Políticos con representación parlamentar apresentarán perante a
Mesa del Parlamento as propostas de candidatos e candidatas. Os candidatos e
as candidatas presentarán o seu programa ao Parlamento. Resultará elixido
Presidente ou Presidenta o candidato ou candidata que obtiver maioría absoluta
da Cámara en primeira votación ou o candidato ou candidata máis votado nas
votacións sucesivas. En todo caso, transcorridos tres meses desde as eleccións
sen se ter producido a investidura do Presidente ou da Presidenta do Goberno,
disolverase o Parlamento e convocaranse novas eleccións.

4. O Presidente ou Presidenta do Goberno será politicamente responsábel
perante o Parlamento. A Lei de desenvolvemento estatutario básico reguladora
do Goberno de Galiza determinará o alcanzo de tal responsabilidade, así como
as incompatibilidades e atribucións do Presidente.
====Artigo 50. Competencias do Presidente ou Presidenta do Goberno de Galiza.====
Correspóndelle ao Presidente ou Presidenta do Goberno de Galiza:&lt;br&gt;
a. Dirixir e coordinar a acción do Goberno, así como ostentar a representación
de Galiza e a ordinaria do Estado en Galiza.&lt;br&gt;
b. Promulgar as Leis, Decretos Lexislativos, Decretos Leis e Decretos do
Goberno de Galiza.&lt;br&gt;
c. Disolver o Parlamento de Galiza mediante Decreto, que fixará a data de
convocatoria das eleccións, previa consulta e deliberación do Consello do
Goberno. En ningún caso caberá disolver a cámara se non transcorreu un ano
desde a súa constitución.&lt;br&gt;
d. Suscribir acordos e convenios de colaboración con outras Comunidades
Autónomas.&lt;br&gt;
e. Nomear e cesar os Conselleiros e Conselleiras.&lt;br&gt;
===Capítulo III: Do Goberno=== 
====Artigo 51. O Goberno de Galiza.====
1. O Goberno de Galiza é o órgano colexiado de goberno que dirixe a política
interior e exterior de Galiza, así como a Administración Pública Galega.

2. O Goberno de Galiza está composta polo Presidente, Vicepresidente ou
Vicepresidentes, se for o caso, e máis os Conselleiros.

3. Os Vicepresidentes e Conselleiros serán nomeados e cesados polo
Presidente mediante Decreto.

4. Unha Lei de desenvolvimento estatutario básico regulará a organización do
Goberno e as atribucións e o estatuto persoal dos seus compoñentes. Os seus
membros non poderán exercer outras funcións representativas que as propias
do mandato parlamentar, nin función pública distinta da que derive do seu cargo,
nin actividade profisional ou mercantil de ningunha caste.

5. O Goberno de Galiza responde politicamente perante o Parlamento de forma
solidaria, sen prexuízo da responsabilidade directa de cada un dos seus
compoñentes, pola súa xestión.

6. Os membros do Goberno, durante o seu mandato e polos actos delictuosos
cometidos no territorio de Galiza, non poderán ser detidos nin retidos a non ser
en situación de flagrante delicto, correspondendo decidir, en todo caso, sobre a
súa inculpación, prisión, procesamento e xuízo ao Tribunal Superior de Xustiza
de Galiza.

7. O Goberno cesa tras a celebración de eleccións ao Parlamento de Galiza, nos
casos de perda de confianza parlamentar, demisión ou falecemento do seu
Presidente. A Xunta cesante continuará en funcións até a toma de posesión da
novo Goberno.
====Artigo 52. As competencias do Goberno de Galiza.====
1. O Goberno exerce a función executiva e a potestade regulamentaria de
acordo con este Estatuto, a Constitución e as Leis.

2. Correspóndelle á Xunta ditar Decretos Lexislativos nos casos de delegación
expresa do Parlamento, axustándose ao contido da Lei de Bases que aprobe o
Parlamento. En caso ningún poderá delegarse a lexislación sobre materias
reservadas a Leis de desenvolvimento estatutario básico.

3. En caso de extrema e urxente necesidade, o Goberno poderá ditar normas
con rango de Lei que recibirán o nome de Decretos-Lei. Estas normas non
poderán regular as institucións básicas da Comunidade Autónoma, os dereitos e
libertades dos cidadáns nin o rexime eleitoral, nin afectaren a materias
reservadas ás leis de desenvolvimento estatutario básico. No prazo de 30 días
deberán someterse a debate e votación no Parlamento de Galiza, que se
pronunciará sobre a súa validación ou derrogación total ou parcial.

4. O Goberno de Galiza poderá interpór recursos de inconstitucionalidade e
presentarse ante o Tribunal Constitucional nos supostos e termos previstos na
Constitución e na Lei Orgánica do Tribunal Constitucional.
===Capítulo IV: Administración pública galega===
====Artigo 53. A Administración pública galega.====
1. A Administración pública galega serve con obxectividade os intereses xerais
da Galiza e actúa dacordo cos principios de transparencia, eficacia, interdición
da arbitrariedade, desconcentración, coordenación e boa administración, con
sometimento pleno á Lei e ao Dereito.

2. A Lei regulará o réxime xurídico das administracións galegas, o procedemento
de actuación, o estatuto dos funcionarios públicos galegas, o acceso á función
pública dacordo cos principios de igualdade, mérito e capacidade, o sistema de
incompatibilidades e as garantías para a imparcialidade no exercicio das súas
funcións.
====Artigo 54. Organización territorial de Galiza.====
1. Galiza organízase territorialmente en concellos e comarcas que teñen
personalidade xurídica de seu e gozan de autonomía para o exercicio das súas
funcións.

2. Os concellos son as entidades locais básicas de Galiza e as canles de
participación cidadá nos asuntos públicos. Os órganos de goberno dos concellos
integraranse por membros elixidos por sufraxio libre, segredo, igual, directo e
universal.

3. As comarcas teñen como finalidade primordial a cooperación e a coordinación
dos concellos e a prestación integral dos servizos locais necesarios para o
benestar de tódos os cidadáns galegos. Os órganos de goberno das comarcas
integraranse por representantes de tódolos concellos integrantes do mesmo.

4. Poderán crearse outras agrupacións de concellos e de comarcas coa
finalidade, entre outras, de garantir unha satisfactoria prestación de servizos, de
facilitar un axeitado exercicio das competencias e de recoñecer as
singularidades territoriais de Galiza, nomeadamente a urbana e a metropolitana.

5. A lei regulará o estatuto xurídico e as competencias das parroquias rurais
como unidade de organización e de participación no ámbito municipal.
====Artigo 55. Competencia do Goberno de Galiza sobre as súas institucións territoriais de autogoberno====
1. No exercicio da súa competencia exclusiva sobre réxime local, e dentro do
respecto ao principio de autonomía local, correspóndelle a Galiza:&lt;br&gt;
a. A delimitación do número, territorio e poboación das entidades locais galegas.
Tanto na determinación do seu número como na súa delimitación garantirase
unha racionalización eficaz do mapa territorial e o respecto ás tradicionais
formas de convivencia e asentamento de Galiza. Con este fin o Goberno
favorecerá, nos termos que estableza a lei, os procesos de agregación
municipal.&lt;br&gt;
b. A regulación do réxime electoral local.&lt;br&gt;
c. A regulación básica do réxime de organización e funcionamento dos entes
locais.&lt;br&gt;
d. A determinación das competencias locais, de acordo co establecido neste
Estatuto.&lt;br&gt;
e. A regulación básica de todo o persoal ao servizo dos entes locais e dos seus
bens patrimoniais.&lt;br&gt;
f. A regulación básica do seu réxime financeiro e fiscal, no que se garantirán os
principios de autonomía e suficiencia financeira.&lt;br&gt;
g. A efectiva coordinación das competencias dos entes locais e o control de
legalidade sobre o funcionamento e actuación.&lt;br&gt;

2. No exercicio das súas competencias o Goberno garantirá a participación
entidades locais nas materias que lles atinxan e respectará a diversidade
territorial e poboacional de Galiza.

3. A regulación do réxime local galego farase por Lei de desenvolvemento
estatutario básico.
====Artigo 56. Relacións do Goberno de Galiza cos seus entes locais====
1. As relacións entre o Goberno de Galiza e os entes locais galegos basearanse nos principios de respecto á autonomía local, subsidiariedade, complementariedade, lealdade institucional, cooperación e eficacia.

2. O Goberno de Galiza poderá delegar o exercicio das súas funcións administrativas nos entes locais recoñecidos neste Estatuto.

====Artigo 57. Competencias dos entes locais====
1. De acordo coa súa capacidade, corresponde aos concellos o desempeño de todas as competencias relativas á comunidade local, en tanto as leis non dispuxeren outra cousa.

2. A lei garantirá o dereito dos concellos e dos demais entes locais a participaren en cantos asuntos afecten directamente á comunidade local que os sustenta, atribuíndolles as potestades e competencias precisas. 

3. Para alén das competencias específicas que a lei determine, corresponderá en todo caso ás comarcas e entidades metropolitanas o exercicio daquelas competencias que os municipios sexan incapaces de exercer satisfactoriamente
por si proprios ou, no seu caso, en asociación con outros.

===Capítulo V: Poder xudicial===
====Artigo 58. O exercicio do Poder Xudicial en Galiza====
1. O Poder Xudicial será exercido en Galiza polos Xuíces e Maxistrados
integrantes dos Xulgados e Tribunais radicados en territorio galego.

2. Aqueles asuntos cuxa competencia pertenza en primeira instancia a un
órgano xurisdiccional galego esgotarán as sucesivas instancias procesuais en
Tribunais radicados en Galiza, cuxa competencia se extende a todas as ordes,
instancias e graos, sen prexuízo das competencias do Tribunal Supremo en
materia de unificación de doutrina, así como da competencia do Tribunal
Constitucional, do Tribunal de Xustiza da Unión Europea e do Tribunal Europeo
de Dereitos Humanos nos ámbitos que lles corresponden.

3. O Tribunal Superior de Xustiza de Galiza culminará a organización xudicial en
Galiza. Será competente para a resolución dos recursos de casación e revisión
e, en xeral, da última instancia procesual en todas as ordes, cando corresponda.
Así mesmo, resolverá os conflitos de competencia e xurisdición entre aqueles
órganos xurisdicionais galegos que non posúan outro superior xerárquico
común.

4. Con respecto aos preitos iniciados na Galiza, o Tribunal Supremo, como
órgano superior do Poder Xudicial do Estado, terá a competencia para a
unificación da doutrina nos casos que a lei determine, así como para a
resolución dos conflictos de competencia e xurisdicción entre os órganos
xurisdiccionais galegos con aqueles outros radicados fóra do territorio do País.

====Artigo 59. O Consello Xudicial de Galiza====
1. O goberno do Poder Xudicial no territorio galego corresponderá ao Consello
Xudicial de Galiza, que exercerá as súas funcións en colaboración co Consello
Xeral do Poder Xudicial.

2. As funcións do Consello Xudicial de Galiza, así como a súa composición e
réxime de funcionamento estabeleceranse por unha Lei de desenvolvemento
estatutario básico. En todo caso, corresponderanlle o exercicio en Galiza das
competencias que a lexislación estatal outorga ao Consello Xeral do Poder
Xudicial e, nomeadamente, as faculdades de inspección de Xulgados e
Tribunais, a consulta e informe sobre a actividade lexislativa e administrativa que
afecte ao Poder Xudicial en Galiza, a aplicación dos criterios esenciais fixados
na lexislación galega e na Lei Orgánica do Poder Xudicial a respecto da
selección, provisión, carreira, formación, réxime disciplinar e retribucións de
Xuíces e Maxistrados.

3. Integrarán o Consello Xudicial de Galiza Xuíces, Maxistrados e outros xuristas
de recoñecido prestixio que teñan desenvolvido a súa carreira de xeito
significativo na Galiza, no número que a Lei de desenvolvemento estatutario
básico determine. Parte dos seus integrantes serán propostos polo Parlamento
Galego a través dunha maioría cualificada de tres quintos, sendo os restantes,
cuxo número será inferior cando menos nun membro aos propostos polo
Parlamento Galego, designados polo Consello Xeral do Poder Xudicial.

4. O Consello Xudicial Galego elexirá, de entre os membros propostos polo
Parlamento, ao seu Presidente, que o será tamén do Tribunal Superior de
Xustiza de Galiza.
====Artigo 60. O Ministerio Fiscal en Galiza====
1. A organización e funcionamento do Ministerio Fiscal en Galiza será regulada
por unha Lei de desenvolvemento estatutario básico do Parlamento Galego, de
acordo cos principios sinalados na Lei Orgánica do Poder Xudicial e no Estatuto
Orgánico do Ministerio Fiscal.

2. O Fiscal Xefe de Galiza será nomeado a proposta do Parlamento de Galiza
por maioría de dous terzos.
====Artigo 61. Dereitos dos cidadáns perante os Xulgados e Tribunais====
1. Os poderes públicos galegos e o persoal xurisdicional e ao servizo da
Administración de Xustiza en Galiza garanten o dereito de todos os cidadáns a
accederen á xustiza en condicións de igualdade de condicións e a obteren un
xuízo xusto.

2. A xustiza será gratuita para as entidades e persoas que acrediten insuficiencia
de recursos para litigar ou para obter asesoramento legal.

====Artigo 62. A Administración de Xustiza====
1. Os poderes públicos galegos exercerán todas as faculdades que as Leis
Orgánicas do Poder Xudicial e do Consello Xeral do Poder Xudicial atribúen á
Administración estatal.

2. Os poderes públicos galegos fixarán a delimitación das demarcación xudiciais
e determinarán a súa planta tendo en conta, entre outros criterios, os límites dos
actuais partidos xudiciais e as características xeográficas e de poboación.

3. Por Lei de desenvolvemento estatutario básico do Parlamento de Galiza
crearanse os Corpos funcionariais ao Servizo da Administración de Xustiza,
regulando os aspectos relativos ao acceso, provisión de prazas, e estatuto
xurídico.

4. A Policía galega desenvolverá funcións de policía xudicial.

====Artigo 63. As Notarías e Rexistros====
Os Notarios e Rexistradores da propriedade e Mercantís serán nomeados polos
poderes públicos galegos, de conformidade coas leis que ao respecto aprobe o
Parlamento Galego dentro dos principios xerais fixados pola lexislación do
Estado. Nos concursos e oposicións para a obtención destas prazas será requisito a especialización en dereito galego e o coñecemento da lingua galega. Esta lei determinará o procedimento para que a Administración de Galiza fixe as
demarcacións correspondentes aos Rexistros da Propiedade e Mercantís e ás
Notarías, para acomodalas ás características xeográficas e poboacionais
propias do País.

====Artigo 64. Política penitencial====
O Parlamento de Galiza promungará unha Lei de desenvolvemento estatutario
básico reguladora do Sistema Penitencial Galego, que se inspirará nos principios
de tratamento progresivo e reinserción.

===Capítulo VI: Altas institucións de Galiza===
====Artigo 65. O Valedor do Pobo====
1. O Valedor do Pobo é o Alto Comisionado do Parlamento de Galiza para a
defensa dos dereitos e liberdades recoñecidos neste Estatuto, na Constitución e
na Declaración Universal de Dereitos Humanos e demais instrumentos
internacionais de aplicación en Galiza.

2. Será elixido polo Parlamento de Galiza para un período de seis anos entre
persoas de recoñecido prestixio profisional e social.

3. Unha lei de desenvolvemento estatutario básico estabelecerá o réxime do
Valedor do Pobo, prevendo as figuras de dous Vicevaledores, e integrando
asemade na súa organización e funcionamento aos Valedores sectoriais
previstos neste Estatuto.
====Artigo 66. O Tribunal de Contas====
1. O Tribunal de Contas de Galiza encárgase da fiscalización das contas e da
xestión económico-financeira e contábel e máis tamén do axuizamento en
materias desta natureza. Exercerá as súas funcións xurisdicionais e doutra caste
en relación coa execución dos programas de ingresos e gastos do sector público
da Comunidade Autónoma.

2. Unha lei de desenvolvemento estatutario básico estabelecerá o réxime do
Tribunal de Contas. Os seus maxistrados serán nomeados polo Parlamento de
Galiza por un periodo de seis anos entre especialistas de recoñecido prestixio
cun mínimo de dez anos de exercicio profisional.
====Artigo 67. O Consello Consultivo de Galiza====
1. O Consello Consultivo de Galiza é a instancia superior consultiva da
Comunidade Autónoma, que ditaminará sobre a adecuación estatutaria dos
proxectos e proposicións de lei e velará pola observancia do resto do
ordenamento xurídico en cantos asuntos se lle atribúan por lei de Galiza.

2. Unha lei de desenvolvemento estatutario básico estabelecerá o réxime de
organización e funcionamento do Consello Consultivo de Galiza, así como o
estatuto dos seus membros.
====Artigo 68. O Consello Económico, Ecolóxico e Social====
O Consello Económico, Ecolóxico e Social de Galiza é o ente que garante a
participación dos axentes económicos, sociais e ambientais na elaboración das
políticas públicas e asesora o Goberno en materia económica, social e
ambiental. O estatuto dos seus membros así como o seu rexime de organización
e funcionamento estabelecerase por lei.
====Artigo 69. O Instituto de Galiza====
1. O Instituto de Galiza é a institución suprema de defensa, promoción e
representación da cultura e da lingua galega. Nel se integran o Consello da
Cultura Galega, a Real Academia Galega, o Fondo Cultural Galego e outras
entidades que a lei determine.

2. Por lei do Parlamento de Galiza regularase a organización e funcións do
Instituto de Galiza e das entidades integradas nel.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título II|Título II]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título IV|Título IV]]''' 
|}</text>
      <sha1>6wbvr54gbnuekotf238hodwlnlzh9f3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Disposicións finais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2601</id>
    <revision>
      <id>6613</id>
      <parentid>6214</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T19:08:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2608" sha1="jrk2vwtormslcpjntct0pg008t9bwlu" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
== Disposicións transitorias, finais e derrogatoria ==
====Disposición adicional primeira====
No prazo de seis meses a contar da publicación do presente Estatuto,
constituirase a Comisión Mixta prevista no art. 72. Na súa primeira reunión
aprobará o seu regulamento interno.
====Disposición adicional segunda====
O Parlamento da Galiza reclamará ás Cortes Xerais que declaren a lingua
galega idioma oficial nos órganos centrais do Estado español.
Como lingua de Galiza, o galego será de uso oficial no Senado, en canto
Cámara de representación territorial, así como, no seu caso, no Congreso dos
Deputados. Recoñecerase ademais o seu emprego polos representantes
galegos nas institucións da Unión Europea como lingua oficial da mesma.
====Disposición final primeira====
A aprobación deste Estatuto é a forma de manifestación institucional na que se
concreta, no momento presente, o dereito inalienábel de libre decisión do que é
titular o pobo galego e non supón renuncia algunha a que, no futuro, o exercicio
deste dereito poida adoptar outra forma de concreción institucional.
====Diposición final segunda====
O Parlamento de Galiza reclamará aos Parlamentos das Comunidades
Autónomas ás que actualmente pertencen as comarcas limítrofes de fala galega,
que a declaren co-oficial no territorio dos concellos desas comarcas e nos
órganos institucionais centrais das respectivas Comunidades Autónomas.
====Disposición final terceira====
Poderán incorporarse a Galiza aqueles concellos limítrofes de características
históricas, culturais, económicas e xeográficas análogas, mediante
procedementos democráticos que serán regulados por lei.
====Disposición Transitoria====
En tanto non se estabelecer a organización territorial de conformidade co
estabelecido no presente Estatuto, o Goberno de Galiza coordenará a actuación
das Deputacións Provinciais e tutelará a súa actuación financeira.
====Disposición derrogatoria====
Fica derrogado o Estatuto de Autonomía de Galiza de 1981 e cantas
disposicións legais da Comunidade Autónoma da Galiza se opuxeren aos
preceitos deste novo Estatuto de Galiza.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título VII|Título VII]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | &lt;br /&gt;
|}</text>
      <sha1>jrk2vwtormslcpjntct0pg008t9bwlu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2602</id>
    <revision>
      <id>6612</id>
      <parentid>6219</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T19:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1494" sha1="j7okodo3s2llf8tbqx7hxvrfbx6q20t" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Título VII: Reforma estatutaria==
====Artigo 104. Reformas substantivas====
Os proxectos de reforma total do Estatuto ou de reforma parcial que afecten aos
títulos preliminar, primeiro, terceiro, quinto e sexto han de ser aprobados por
unha maioría cualificada de tres quintos do Parlamento, que ademáis deberá ser
sometida a referendo favorábel da maioría absoluta de máis da metade do
electorado de Galiza.
====Artigo 105. Reformas ordinarias====
Para a aprobación das reformas ordinarias do Estatuto será suficiente a maioría
absoluta favorábel dos membros do Parlamento da Galiza.
====Artigo 106. Iniciativa para a reforma do Estatuto====
1. A iniciativa de reforma substantiva do Estatuto corresponde a una quinta parte
dos membros do Parlamento, ao Goberno ou a cincuenta mil electores.&lt;br&gt;
2. A iniciativa das reformas ordinarias corresponderá a unha quinta parte dos
membros do Parlamento ou ao Goberno.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título VI|Título VI]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Disposicións finais|Disposicións finais]]'''
|}</text>
      <sha1>j7okodo3s2llf8tbqx7hxvrfbx6q20t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Libro de estilo</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2603</id>
    <revision>
      <id>16414</id>
      <parentid>16404</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T11:56:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Caixas de sucesión */</comment>
      <origin>16414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3339" sha1="9abrqinhoot9493tk1zuwvvp901lxsd" xml:space="preserve">

==Titulo da páxina==
O título debe estar en lingua galega, en letra normal, non todo en maiúsculas nin en cursiva, e sen incluír o nome do autor, coa acentuación correcta. De haber algunha dúbida, deixe unha mensaxe na taberna e se poderá discutir o título.

==Encabezado==
As páxinas, logo dunha breve introdución sobre a obra se cómpre, e xusto antes do texto do documento, irán encabezadas polo modelo {{M|Encabezar}}.

&lt;pre&gt;
{{Encabezar
|nome=
|autor=
|dataano=
|datadía=
|datames=
}}
&lt;/pre&gt;

No campo &quot;nome&quot;, debe ir o nome completo da obra. En autor, obviamente, o autor ou autores da mesma, e na data a súa data de aprovación (leises) ou primeira edición (literatura). O nome do autor será un vínculo a unha páxina do mesmo onde estean tódalas súas obras. 

{{encabezar
|nome=Título completo da obra
|autor=Autor da obra
|dataano=ano
|datames=mes
|datadía=día
}}

En caso de que se teña dividido a obra en varias páxinas, o modelo a empregar será o modelo {{M|Portadatexto}}.

&lt;pre&gt;
{{Portadatexto
|nome=
|autor=
|índice=
|dataano=
|datames=
|datadía=
}}&lt;/pre&gt;

==Categorías==
{{Índice}}

==Cores==
Como regra xeral, se evitará o emprego de cores diferentes do negro no corpo do texto.

==Caixas de sucesión==
Cando dividimos unha obra en artigos, títulos, capítulos ou calquera outra división para non facer artigos demasiado longos, empregamos o modelo  {{M|Paxinación}}, como elemento de navegación entre un contido e outro:

&lt;pre&gt;
{{Paxinación| título_anterior | título_seguinte }}
&lt;/pre&gt;

Que queda así:
{{Paxinación|Cantares gallegos/Fun un domingo|Cantares gallegos/Quixente tanto meniña}}

==Calidade do texto==
Hai unha serie de categorías para meter tódalas obras, e entre elas están as de calidade. 

*[[:Categoría:25%]] - Aqueles textos que estean incompletos, os textos con partes sen traducir, textos non estruturados. 
*[[:Categoría:50%]] - Aqueles textos xa en galego e completos pero que precisan dun traballo serio de dar formato e revisión.
*[[:Categoría:75%]] - Aqueles textos que xa teñan ben o formato, que están en galego pero que tan só foron revisados por un usuario.
*[[:Categoría:100%]] - Aqueles textos que, cumprindo tódolos estándares de calidade, sexan revisados por varios usuarios e reciban o visto e prace.

==Notas ao pé==
===Notas do texto orixinal===
Nalgunhas obras, como pode ser a Biblia Católica, a edición leva notas explicativas ao pé da páxina. Isto pode facerse co marcador &quot;ref&quot;. Logo, á fin da páxina, engádese o título &quot;Notas ao pé&quot; e engádense as referencias, o ideal sería que estivesen nun tamaño máis pequeno. 

&lt;pre&gt;

...

texto.&lt;ref&gt;Nota ao pé.&lt;/ref&gt;

...

== Notas ==
{{Listaref}}

&lt;/pre&gt;

===Notas do tradutor===
Cando o tradutor (se o texto orixinal é noutra lingua) considere necesario engadir unha nota ao pé sobor a tradución, xa sexa unha explicación sobre unha verba sen traducir ou calquera outra cousa, engadirá unha referencia ao mesmo xeito que o explicado anteriormente, máis precisando que a nota é del, non do orixinal.

&lt;pre&gt;
...
texto.&lt;ref&gt;NdoT: Nota.&lt;/ref&gt;
...
&lt;/pre&gt;

Isto tamén pódese empregar para engadir notas xeográficas (seica un ruso sabe onde está Volgogrado, máis un galego pode que non), notas incluíndo datas ou erros do orixinal etc.

[[Categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>9abrqinhoot9493tk1zuwvvp901lxsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Calidade do texto</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2604</id>
    <revision>
      <id>20314</id>
      <parentid>6239</parentid>
      <timestamp>2020-06-08T04:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>57</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing 100%.svg with [[File:100_percent.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: redirect linked from other project).</comment>
      <origin>20314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="924" sha1="ialwegme9dr691w69vrgi9yqqai6hyq" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[[Categoría:{{{1}}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
Este modelo non afecta ao texto; engade unha categoría ao artigo:

{| align=center style=&quot;background-color: white; border: 1px solid lightblue;&quot; 
! style=&quot;background-color: #D0E2EE;&quot; colspan=3 align=center |[[Wikisource:Libro de estilo#Calidade das traducións|Calidade do texto]]
|-
|style=&quot;border-right: 1px solid #CCCCCC; padding: 0px 3px;&quot;|25%
|[[Image:25%.svg]] 
|Texto incompleto
|-
|style=&quot;border-right: 1px solid #CCCCCC; padding: 0px 3px;&quot;|50%
|[[Image:50%.svg]]
|Texto completo
|-
|style=&quot;border-right: 1px solid #CCCCCC; padding: 0px 3px;&quot;|75%
|[[Image:75%.svg]] 
|Revisado e corrixido 
|-
|style=&quot;border-right: 1px solid #CCCCCC; padding: 0px 3px;&quot;|100%
|[[Image:100 percent.svg]]
|Revisado por varios usuarios
|}

[[Categoría:Marcadores de mantemento]]

[[en:Template:TextQuality]]
[[fr:Modèle:TextQuality]]
[[pl:Szablon:PostępPrac]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ialwegme9dr691w69vrgi9yqqai6hyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:25%</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2605</id>
    <revision>
      <id>6241</id>
      <parentid>6240</parentid>
      <timestamp>2009-05-09T11:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <origin>6241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="hwqr1thpswetdt7u5slqzg95cijcgld" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Calidade]]</text>
      <sha1>hwqr1thpswetdt7u5slqzg95cijcgld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Calidade</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2606</id>
    <revision>
      <id>9510</id>
      <parentid>6242</parentid>
      <timestamp>2013-07-27T20:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:75%</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2607</id>
    <revision>
      <id>6244</id>
      <timestamp>2009-05-09T11:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Calidade]]&quot;</comment>
      <origin>6244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="hwqr1thpswetdt7u5slqzg95cijcgld" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Calidade]]</text>
      <sha1>hwqr1thpswetdt7u5slqzg95cijcgld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:50%</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2608</id>
    <revision>
      <id>6256</id>
      <timestamp>2009-05-09T15:10:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Calidade]]&quot;</comment>
      <origin>6256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="hwqr1thpswetdt7u5slqzg95cijcgld" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Calidade]]</text>
      <sha1>hwqr1thpswetdt7u5slqzg95cijcgld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Federico García Lorca</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2613</id>
    <revision>
      <id>19519</id>
      <parentid>19510</parentid>
      <timestamp>2019-02-12T20:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1993" sha1="0ap1pfbyoh2xvyiosdj4k2fwytym8sn" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Federico García Lorca
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Federico García Lorca''', nado en Fuente Vaqueros (Provincia de Granada) en [[1898]] e falecido en Víznar (Granada) o 19 de agosto de [[1936]], foi un escritor [[España|español]], membro da [[Xeración do 27]] e autor en galego de ''Seis poemas galegos'' ([[1935]]).
== Obra ==

=== Prosa ===
* ''[[Impresiones y paisajes]]'' (1918).&lt;ref&gt;[http://bdh.bne.es/bnesearch/detalle/bdh0000200899 ''Impresiones y paisajes''] Biblioteca Digital Hispánica.&lt;/ref&gt;

=== Poesía ===
* ''Libro de poemas'' (1921)
* ''Oda a Salvador Dalí'' (1926)
* ''[[Romancero gitano]]'' (1928)
* ''Poema del cante jondo'' (1931, [1921])
* ''Llanto por Ignacio Sánchez Mejías'' (1935)
* ''[[Seis poemas galegos]]'' (1935), Santiago de Compostela, Nós.&lt;ref&gt;{{Cita libro |título=Seis poemas galegos |url=https://alvarellos.info/tenda_catalogo.asp?id=211 |nome-editor=H. |apelidos-editor={{Versaleta|Alvarellos}} |editorial=Alvarellos Editora |ano=2018 |formato=facsímile |isbn=978-84-16460-53-3 }}&lt;/ref&gt;
* ''Diván del Tamarit'' (1936)
* ''Sonetos del amor oscuro'' (1936)
* ''[[Poeta en Nueva York]]'' (1940, [1929])

=== Teatro ===
* ''[[El maleficio de la mariposa]]'' (1921)
* ''[[Mariana Pineda (obra)|Mariana Pineda]]'' (1927)
* ''La zapatera prodigiosa'' (1930)
* ''Retablillo de Don Cristóbal'' (1930)
* ''El público'' (1930)
* ''Así que pasen cinco años'' (1931).&lt;ref&gt;Estreada en galego por Sarabela Teatro en [[2003]] (''Así que pasen cinco anos'').&lt;/ref&gt;
* ''Amor de don Perlimplín con Belisa en su jardín'' (1933)
* ''[[Bodas de sangre]]'' (1933)
* ''[[Yerma]]'' (1934)
* ''Doña Rosita la soltera o el lenguaje de las flores'' (1935)
* ''[[La casa de Bernarda Alba]]'' (1936)
* ''Comedia sin título'' (inacabada) (1936)

== Notas ==
{{Listaref|30em}}

{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Federico García Lorca| ]]</text>
      <sha1>0ap1pfbyoh2xvyiosdj4k2fwytym8sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PD-old-70</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2614</id>
    <revision>
      <id>15271</id>
      <parentid>15263</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T22:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="488" sha1="t5kagza7x6u6j7dah3u8ygsh7y7lj2n" xml:space="preserve">&lt;center style=&quot;clear:both&quot;&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:90%;clear:both; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;margin:5px;&quot;
|-
|[[Image:PD-icon.svg|50px]]
|''Tódalas obras orixinais deste autor atópanse no '''[[w:en:Public domain|dominio público]]'''. Isto é aplicábel en '''todo o mundo''' por mor de que finou fai máis de 70 anos.&lt;br&gt;As traducións poden '''non''' estar en dominio público.
''
|}&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de licenza]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t5kagza7x6u6j7dah3u8ygsh7y7lj2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Madrigal á cibdá de Santiago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2615</id>
    <revision>
      <id>19517</id>
      <parentid>19516</parentid>
      <timestamp>2019-02-11T13:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="4aj5ltg2t8rziytj8qv8mathqfwurj5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Madrigal á cibdá de Santiago ([[Seis poemas galegos]])
|autor=[[Federico García Lorca]]
|dataano=[[1935]]
}}
[[Ficheiro:Madrigal á cibdá de Santiago, Seis poemas galegos, Federico García Lorca, Nós, 1935.jpg|300px|dereita|]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Chove en Santiago
meu doce amor.
Camelia branca do ar
brila entebrecida ô sol.

Chove en Santiago
na noite escura.
Herbas de prata e de sono
cobren a valeira lúa.

Olla a choiva pol-a rúa,
laio de pedra e cristal.
Olla no vento esvaído
soma&lt;ref&gt;Variante de &quot;sombra&quot; ''[http://sli.uvigo.es/ddd/ddd_pescuda.php?pescuda=soma&amp;tipo_busca=lema#FilgueiraVocabulario1926 Dicionario de Xosé Filgueira Valverde (1926)]''.&lt;/ref&gt; e cinza do teu mar.

Soma e cinza do teu mar,
Santiago, lonxe do sol.
Ágoa da mañán anterga
trema no meu corazón. 

{{Paxinación|Seis poemas galegos|Romaxe de Nosa Señora da Barca}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

==Notas==
&lt;references/&gt; 
{{Seis poemas galegos (FGL)}}

[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Federico García Lorca]]
[[Categoría:1935]]

[[es:Madrigal a la ciudad de Santiago]]</text>
      <sha1>4aj5ltg2t8rziytj8qv8mathqfwurj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danza da lúa en Santiago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2616</id>
    <revision>
      <id>19518</id>
      <parentid>19515</parentid>
      <timestamp>2019-02-11T23:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1450" sha1="olnb9wyouecgbya9nkrf7y249hry80y" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Danza da lúa en Santiago ([[Seis poemas galegos]])
|autor=[[Federico García Lorca]]
|dataano=[[1935]]
}}

[[Ficheiro:Danza da lúa en Santiago, Seis poemas galegos, Federico García Lorca, Nós, 1935.jpg|dereita|300px|]]
[[Ficheiro:Autógrafo orixinal de Danza da lúa en Santiago, Federico García Lorca.jpg|miniatura|Autógrafo orixinal (fragmento).]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
¡Fita aquel branco galán,
olla seu transido corpo!

É a lúa que baila
na Quintana dos mortos.

Fita seu corpo transido,
negro de somas e lobos.

Nai: A lúa está bailando
na Quintana dos mortos.

¿Quén fire potro de pedra
na mesma porta do sono?

¡É a lúa! ¡É a lúa
na Quintana dos mortos!

¿Quén fita meus grises vidros
cheos de nubens seus ollos?

É a lúa, é a lúa
na Quintana dos mortos.

Déixame morrer no leito
soñando con froles d'ouro.

Nai: A lúa está bailando
na Quintana dos mortos.

¡Ai filla, co ár do céo
vólvome branca de pronto!

Non é o ar, é a triste lúa
na Quintana dos mortos.

¿Quén brúa co-este xemido
d'imenso boi melancónico?

Nai: É a lúa, é a lúa
na Quintana dos mortos.

¡Si, a lúa, a lúa
coronada de toxos,
que baila, e baila, e baila
na Quintana dos mortos!

{{Paxinación|Canzón de cuna pra Rosalía Castro, morta|Seis poemas galegos}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

{{Seis poemas galegos (FGL)}}
[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Federico García Lorca]]
[[Categoría:1935]]</text>
      <sha1>olnb9wyouecgbya9nkrf7y249hry80y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Manuel Curros Enríquez</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2617</id>
    <revision>
      <id>21697</id>
      <parentid>21498</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T16:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="926" sha1="fcm2l8s6vlo0d38hlu9s2lhu4c6fsdr" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Manuel Curros Enríquez
}}
'''Manuel Curros Enríquez''', poeta galego, nado en Celanova en 1851 e morto en 1908 na Habana.

== Obras ==
;Obras extensas
* ''El maestre de Santiago'' (1874), editado en 1892.
* ''Cartas del norte'' (1875-1876)
* ''[[A Virxe do Cristal]]'' (1877)
* ''Paniagua y Compañía. Agencia de sangre'' (1877)
* ''[[Aires da miña terra]]'' (1880)
* ''El último papel. Zarzuela cómica en un acto, prosa y verso'' (1887)
* ''[[O divino sainete]]'' (1888)

;Poesías soltas
* &quot;[[N-a tumba de Rosalía]]&quot; (1904).


{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Curros}}
[[Categoría:Autores-C]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Manuel Curros Enríquez| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>fcm2l8s6vlo0d38hlu9s2lhu4c6fsdr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2618</id>
    <revision>
      <id>20162</id>
      <parentid>20156</parentid>
      <timestamp>2020-03-10T09:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="876" sha1="3g749zq56j0hurpeml1wz8mi0dilwau" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;O divino sainete&lt;/big&gt;
|autor=[[Manuel Curros Enríquez|Curros Enriquez]]
|dataano=A Cruña [[1888|MDCCCLXXXVIII]]
}}
[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|275px|''O divino sainete, poema en oito cantos'', primeira edición.]]

{{Prose}}
&lt;center&gt;
M. CURROS ENRIQUEZ


&lt;big&gt;'''O DIVINO SAINETE&lt;/big&gt;

POEMA EN OITO CANTOS


A CRUÑA

1888


[[O divino sainete/Introdución|INTRODUCIÓN]]

[[O divino sainete/Canto I|CANTO I]]

[[O divino sainete/Canto II|II]]

[[O divino sainete/Canto III|III]]

[[O divino sainete/Canto IV|IV]]

[[O divino sainete/Canto V|V]]

[[O divino sainete/Canto VI|VI]]

[[O divino sainete/Canto VII|VII]]

[[O divino sainete/Canto VIII|VIII]]
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;

{{wikipedia}}
[[Categoría:O divino sainete]]
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:1888]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3g749zq56j0hurpeml1wz8mi0dilwau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Introdución</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2619</id>
    <revision>
      <id>20154</id>
      <parentid>20153</parentid>
      <timestamp>2020-03-09T16:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3533" sha1="qiioudm3w6asxwl68rr9bpaei2dnpd0" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=11|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Introdución
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
Á MOCEDADE GALLEGA&lt;br&gt;
O AUTOR.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
&lt;poem&gt;
   Sinto n'o peito us afogos
Que parece que m'o morden
Sete ducias de cans dogos.
   Dis que son remordementos
D'os meus pecados á miles,
D'as miñas culpas á centos.
   Culpas d'home mal cristiano
Pecados d'herexe, tales
Que non lles val zuruxano.
   Pra me curar bebin agoas,
Pisei herbas, recei tríos,
Biquei Santos, vertin bágoas.
   Non hai festa ou romaría
Onde empanado non fose.
¡Nunca topei milloría!
   Pra me librar d'este estrago
Fun ver o Cristo d'Ourense,
Tomei a manta en Santiago.
   Quedei de noite ó recío,
Coséronme os Evanxelios,
Solagáronme n'o río...
   ¡Pr'os males de qu'eu me doyo,
Dicen os que ben o saben
Que hai un curandeiro soyo!
   O curandeiro está en Roma.
Vou ver se me dá a saúde...
Vou ver se o pulso me toma.

                    —

   Xa miña nai m'o dicía:
&quot;¿Onde has d'ir, boi que non aras,
&quot;Senon á cortaduría?
   &quot;Tanto saber traite cego;
&quot;Mais, ou morres condanado
&quot;Ou tés que volver ó rego.
   &quot;Olla que o tempiño foxe,
&quot;Y-é ben pra mañan non gardes
&quot;O que poidas facer oxe.
   &quot;Que a morte non nos avisa,
&quot;E se ha levarnos cubertos,
&quot;Que non nos colla en camisa.&quot;
   ¡Tiña de ser! ¡Diol-o quixo!
¡Él, que crióu d'un arroto
Todal-as cousas, sin lixo!
   Nunca outra tal s'ha de vere:
¡Curros camiño de Roma
Entoando o Miserere!
   ¿Pero hei ser sempre un brasfemo,
Un xudío, un relaxado
De Dios azoute? ¡Ora o Demo!...
   ¿Quén, necesitado d'elas,
Non merca saúde e groria
Por unhas cantas cadelas?

                    —

   Todo vai caro n'a vida.
A groria é que anda barata
Como a sardiña manida.
   Certa literata fea
Mercóuna dando á Aristarco
Un bico tras d'unha cea.
   Á un usureiro con sorte
Custóulle... perdoar inxurias...
N'as boquëadas d'a morte.
   ¡Y-é que n'este tempo infame
A Crítica anda saída
Y-os Santos morren de fame!
   O inferno á min non m'atrapa:
Cómpreme unha pouca groria
E voulla comprar ó Papa.
   É un viaxe de recreo.
¿Quén folga de vir comigo
De Leon XIII ó xubileo?
   Con nosco irán moitas xentes:
Abades, monxas, beatas...
¡Xuro á Dios qu'hemos d'ir quentes!
   ¡Qué rosario, compañeiros,
De contas d'amancebadas
Con deces de putañeiros!

                    —

   Mais todos van compunxidos,
Todos como eu apenados,
Chorosos y-arrepentidos.
   ¡Milagre santo e profundo,
Fillo d'o nobre deseo
De ver á Dios... e ver mundo!
   Como xa a gracia non baixa,
Non hai modo d'ir pr'o ceo
Se o tren non nos fai rebaixa.
   Esa rebaixa está feita.
¡Tolo de quen pra salvarse
Tal acasión n'aproveita!
   Mentres o camiño dura
Hei de vos cantar cantares
D'unha non vista hermosura.

                    —

   Trïadas, miñas trïadas
Que levades os tres fíos
D'as frechas envenenadas:
   Miñas trïadas valentes,
¡Rachade os aires fungando
Como fungan as serpentes!
   Ladrade, mordede, ríde:
Onde haxa virtú, bicade,
Onde haxa vicio, feride.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto I|Canto I]]''' 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Introdución]]</text>
      <sha1>qiioudm3w6asxwl68rr9bpaei2dnpd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Canto I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2620</id>
    <revision>
      <id>20164</id>
      <parentid>20163</parentid>
      <timestamp>2020-03-10T20:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5408" sha1="jrmuxkm0u4tq7753t07mik1dv0nwh79" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=19|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Canto I
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
   Era o Nadal: noite fría
Iba pechando entre nubes
Que un vento forte tanguía.
   Desertas prazas e ruas,
Madrí estremélase todo
D'o norte ás rafagas cruas.
   N'o meu capote embrullado
Eu iba, cal sempre, triste,
Por longa estrada enfiado,
   Pensando co'a testa ó peito
N'aquiles que n'esta noite
Non teñen lume nin leito,
   Cando, n'a inmensa negrura
D'a sombra que m'envolvía
Como n'unha sepoltura,
   Escoitéi mainiño e quedo
Grave romor de parola
Que m'harripióu de medo.
  —¡Ay d'o que busca a verdade
D'a fé c'o candil mortizo,
Que nunca deu craridade!
   ¡Ay d'o que en sombras camiña!
¡Ay d'o que quer facer caldo
E non ten unto e fariña!
   ¡Ay d'o que as festas condena,
E quer millorar as xentes
Fuxindo d'elas con pena!
   Así unha voz me dicía
Que un longo, invisibre coro
Lentamente repetía.
   Era un coro resoante,
Como un piñar que removen
As témporas d'o levante;
   Coro en que hai xordos queixidos,
Estralos de gallas secas
E de corazós partidos,
   Afagos de suaves brisas,
Berros de gorxas abertas,
Notas d'afogadas risas.
   De forte facendo gala
Erguin a testa soberbo
E perguntéi: —¿Quén me fala?
   Y-a voz tornóu: —Non ch'o digo
S'antes sobr'a crus non xuras
Ir, ond'eu vaya, comigo.
   —Xurado está, s'é por eso;
Que oxe por xurar en falso
A ninguén che levan preso.
   Así falei; voz estraña
Berróu n'este medio tempo:
&quot;¡Adiante a Santa Compaña!&quot;.
   E us brincando, outros ausortos,
Miréi pasar en ringleira
Unha procesion de mortos,
   E sentin n'as pedras duras
Ruxir de zocos, sandalias
E talares vesteduras.
   D'a procesión marcha diante
O que falara primeiro
E detrás un redobrante.
   De tempo en tempo parando,
''¡Racatapran!''... xordamente
''¡Racatapran!''... vai dobrando.
   D'insana curiosidade
Levado, seguín ós mortos
Pol-a densa escuridade,
   E fomos con paso incerto
D'ancha gándara areosa
Atravesando o deserto.
   Alá lonxe, fulgurantes,
Asomellando dous soles
Fixos e parpadexantes,
   Relocian n'o hourizonte
Dous discos roxos, que finxen
Os ollos d'un mastodonte.
   —¿Onde esta xente me leva?
Pensaba eu, indo ás palpadas
Pol-o camiño de treva.
   ¿Volveréime tolo agora
Ou pillaríanme as bruxas?...
¡San Silvestre! ¡meigas fora!
   Y-o tambor que ó par levaba:
''¡Racatapran!'' —solasmentes
''¡Racatapran!'' —contestaba.

                    —

   De pronto paróuse o coro,
Volvéuse pra min o guia
Y-acenóume con decoro.
   Detiven enton a pranta
E topéime á campo aberto
N'unha pranura que espanta.
   Diante de min, encurvado
Sobre unha caxata, un vello
D'a pelresia tocado,
   Ollábame fito á fito
C'os seus grandes ollos d'águia,
D'un cristicismo infinito.
   Coroza viste e monteira;
De sol é feita a sua cara,
De lua sua cabeleira,
   E ten nos beizos gallegos
As sexipedalia verba
D'os grandes tráxicos griegos.
   —Mortal que hastr'aquí chegache
Con ánemo forte e rixo,
Comprindo o que me xurache,
   S'o teu arroxo non mente
E com'eres d'arriscado
Eres d'agudo e prudente;
   Tí, que buscas sin paría,
Consolos pr'os disgraciados
E pr'as almas alegría;
   Tí, meu coitado San Bode
D'escepticismo repreto,
Que quere creer... e non pode;
   Tí, que ves n'un mesmo día
Nacer Dios e caer morto
De inania canto Dios cría...
   Y-á espricarte non acertas
D'eses contrastel-as causas,
Pra tí entre sombra cobertas;
   Disponte, que vou levarte
Onde todol-os misterios
Han deixar d'atormentarte
   Y-onde, d'a razon co'a axuda,
Non máis ch'estrocen a alma
Os negros dentes d'a duda.

                    —

   Y-esto dito, o bon d'o vello
Calóuse, e estendendo o brazo
Mentres me fita d'esguello,
   Mostróume foncha, sonora,
Detrás d'él borbolletando
Xigante locomotora.
   Rubindo estonces con modos
D'os sete vagós que leva
Ó derradeiro de todos,
   Tendéume a mau decontado,
Fíxome entrar e mandóume
Que me asentase ó seu lado.
   Cal can que obedece ó dôno
Sentéime e vínme entre xentes
Que topenexan c'o sono.
   Alá fora, n'o entretanto,
Erguídal-as maus pr'o ceo,
Os mortos, en doce canto:
   —&quot;¡De cote honorado sea
O vello vate —cramaban—
Que os patrios eidos recrea!
   &quot;Téñao Dios n'o seu agrado;
E pois vai por lan á Roma,
¡Que non torne trasquiado!...
   &quot;¡Groria á Añon! —en altas preces,
¡Groria á Añon! —berraron todos
¡Groria á Añon!&quot; —por catro veces;
   E todos, de novo oindo
O ¡racatapran! d'a caixa,
¡Racatapran!... fóronse índo.

                    —

   Pegóu de súpeto un pulo
O tren, e con movimentos
Primeiramente d'arrulo,
   E logo con desatados
Epilépticos esforzos
De tigres encadeados,
   Comenzámol-a xornada,
Mentres n'o ceo rompe a lua
Á rir n'unha carcaxada.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Introdución|Introdución]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto II|Canto II]]''' 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Canto I]]
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Santa Compaña]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jrmuxkm0u4tq7753t07mik1dv0nwh79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Canzón de cuna pra Rosalía Castro, morta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2623</id>
    <revision>
      <id>13566</id>
      <parentid>13544</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T21:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1935]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1002" sha1="5ssyxpm9uiibjfzq7pd1b8atf1t2zjw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Canzón de cuna pra [[Rosalía de Castro|Rosalía Castro]], morta ([[Seis poemas galegos]])
|autor=[[Federico García Lorca]]
|dataano=[[1935]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
''¡Érguete, miña amiga,''
''que xa cantan os galos do día!''
''¡Érguete, miña amada,''
''porque o vento muxe coma unha vaca!''

Os arados van e vên
dende Santiago a Belén,
Dende Belén a Santiago
un anxo ven en un barco.
Un barco de prata fina
que trai a door de Galicia.
Galicia deitada e queda
transida de tristes herbas.
Herbas que cobren teu leito
e a negra fonte dos teus cabelos.
Cabelos que van a ô mar
onde as nubens teñen seu nidio pombal.

''¡Érguete, miña amiga,''
''que xa cantan os galos do día!''
''¡Érguete, miña amada,''
''porque o vento muxe coma unha vaca!''

{{Paxinación|Noiturnio do adoescente morto|Danza da lúa en Santiago}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

{{Seis poemas galegos (FGL)}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Federico García Lorca]]
[[Categoría:1935]]</text>
      <sha1>5ssyxpm9uiibjfzq7pd1b8atf1t2zjw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noiturnio do adoescente morto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2624</id>
    <revision>
      <id>13565</id>
      <parentid>13545</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T21:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1935]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1116" sha1="9u5m38mhcjaclm3cxhhjofh9k419f4l" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Noiturnio do adoescente morto ([[Seis poemas galegos]])
|autor=[[Federico García Lorca]]
|dataano=[[1935]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;Imos silandeiros orela do vado
pra ver ô adolescente afogado.

Imos silandeiros veiriña do ar,
antes que ise río o leve pr'o mar.

Súa i-alma choraba, ferida e pequena
embaixo os arumes de pinos e d'herbas.

Ágoa despenada baixaba da lúa
cobrindo de lirios a montana núa.

O vento deixaba camelias de soma
na lumieira murcha da súa triste boca.

¡Vinde mozos loiros do monte e do prado
pra ver ô adoescente afogado!

¡Vinde xente escura do cume e do val
antes que ise río o leve pr'o mar!

O leve pr'o mar de curtiñas brancas
onde van e vên vellos bois de ágoa.

¡Ay, cómo cantaban os albres do Sil
sobre a verde lúa, coma un tamboril!

¡Mozos, imos, vinde, aixiña, chegar
porque xa ise río m'o leva pra o mar! 

{{Paxinación|Cantiga do neno da tenda|Canzón de cuna pra Rosalía Castro, morta}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

{{Seis poemas galegos (FGL)}}
[[Categoría:GL-N]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Federico García Lorca]]
[[Categoría:1935]]</text>
      <sha1>9u5m38mhcjaclm3cxhhjofh9k419f4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Seis poemas galegos (FGL)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2625</id>
    <revision>
      <id>13550</id>
      <parentid>6371</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="624" sha1="6md0xv2jfn36fdf8v4yu4ty7odmq4e3" xml:space="preserve">&lt;br style=&quot;clear:both;&quot;/&gt;
&lt;center&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em;&quot;
! style=&quot;background:SkyBlue&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;100%&quot; | ''[[Seis poemas galegos]]'' de [[Federico García Lorca]] ||
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Madrigal á cibdá de Santiago]] - [[Romaxe de Nosa Señora da Barca]] - [[Cantiga do neno da tenda]]  
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;2&quot; |[[Noiturnio do adoescente morto]] - [[Canzón de cuna pra Rosalía Castro, morta]] - [[Danza da lúa en Santiago]]
|-
|}
&lt;/center&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de navegación|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6md0xv2jfn36fdf8v4yu4ty7odmq4e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danza da Lúa en Santiago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2626</id>
    <redirect title="Danza da lúa en Santiago" />
    <revision>
      <id>6373</id>
      <timestamp>2009-05-13T20:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>Danza da Lúa en Santiago movida a Danza da lúa en Santiago</comment>
      <origin>6373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="r0z26vf2vn4sp8aq1sddvcxk42rj98a" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Danza da lúa en Santiago]]</text>
      <sha1>r0z26vf2vn4sp8aq1sddvcxk42rj98a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga do neno da tenda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2627</id>
    <revision>
      <id>13546</id>
      <parentid>13539</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Federico García Lorca]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1084" sha1="f9yxgbng272oaeq8tbipwuvsmcx9bj5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga do neno da tenda ([[Seis poemas galegos]])
|autor=[[Federico García Lorca]]
|dataano=[[1935]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Bos Aires ten unha gaita
sobro do Río da Prata,
que a toca o vento do norde
coa súa gris boca mollada.
¡Triste Ramón de Sismundi!
Aló, na rúa Esmeralda,
basoira que te basoira
polvo d'estantes e caixas.
Ao longo das rúas infindas
os galegos paseiaban
soñando un val imposíbel
na verde riba da pampa.
¡Triste Ramón de Sismundi!
Sinteu a muiñeira d'ágoa
mentras sete bois de lúa
pacían na súa lembranza.
Foise pra veira do río,
veira do Río da Prata.
Sauces e cabalos núos
creban o vidro das ágoas.
Non atopou o xemido
malencónico da gaita,
non víu o imenso gaiteiro
coa boca frolida d'alas;
triste Ramón de Sismundi,
veira do Río da Prata,
víu na tarde amortecida
bermello muro de lama.


{{Paxinación|Romaxe de Nosa Señora da Barca|Noiturnio do adoescente morto}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

{{Seis poemas galegos (FGL)}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1935]]
[[Categoría:Federico García Lorca]]</text>
      <sha1>f9yxgbng272oaeq8tbipwuvsmcx9bj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Romaxe de Nosa Señora da Barca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2628</id>
    <revision>
      <id>16565</id>
      <parentid>13564</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T18:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="06gsewlxbz49hekti9hdskoa1yvsfgc" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} ([[Seis poemas galegos]])
|autor=[[Federico García Lorca]]
|dataano=[[1935]]
}}
{{Outros homónimos|Nosa Señora da Barca}}


&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
''¡Ay ruada, ruada, ruada''
''da Virxen pequena''
''e a súa barca!''

A Virxen era pequena
e a súa coroa de prata.
Marelos os catro bois
que no seu carro a levaban.

Pombas de vidro traguían
a choiva pol-a montana.
Mortos e mortas de néboa
pol-as congostras chegaban.

¡Virxen, deixa a túa cariña
nos doces ollos das vacas
e leva sobr'o teu manto
as froles da amortallada!

Pol-a testa de Galicia
xa ven salaiando a i-alba.
A Virxen mira pr'o mar
dend'a porta da súa casa.

''¡Ay ruada, ruada, ruada''
''da Virxen pequena''
''e a súa barca! ''

{{Paxinación|Madrigal á cibdá de Santiago|Cantiga do neno da tenda}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

{{Seis poemas galegos (FGL)}}
[[Categoría:GL-R]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Federico García Lorca]]
[[Categoría:1935]]</text>
      <sha1>06gsewlxbz49hekti9hdskoa1yvsfgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manifesto da I Asemblea Nacionalista</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2629</id>
    <redirect title="Manifesto da I Asemblea Nazonalista" />
    <revision>
      <id>6385</id>
      <timestamp>2009-05-13T20:29:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>Manifesto da I Asemblea Nacionalista movida a Manifesto da I Asemblea Nazonalista</comment>
      <origin>6385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="ezujkmencaod4ad05n788jl6cbjagz7" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Manifesto da I Asemblea Nazonalista]]</text>
      <sha1>ezujkmencaod4ad05n788jl6cbjagz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Canto II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2630</id>
    <revision>
      <id>20151</id>
      <parentid>8879</parentid>
      <timestamp>2020-03-09T16:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5900" sha1="nxrtqe56xq153wo5ba4e7y96a33qv75" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=31|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Canto II
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
   —Mestre Farruco!... ¿Él é certo?
¿Tí aquí? ¡Nunca Dios me dera!
¿Estóu soñando ou desperto?
   —Iñórasme, ¿n'é verdade?
Trátannos tan porcamente
Por esa inmortalidade...
   Y-eso que, déndes que rouco
De cantar, morrin de fame,
Fúnme repoñendo un pouco.
   —De fame? —Sí, meu querido.
—¿Tí, autor d'os himnos á Patria
Com'outros non teño lído?
   —Foi trance un pouquiño forte;
Pero, queiras que non queiras,
Tí non has ter millor morte...
   Tal foi o noso saúdo.
Añon sorríu tristemente
Y-eu quedéi pasmado e mudo.
   Volto ó fin d'o meu espanto:
—Mestre —dixen— ¿por qué causa
D'a sorte te layas tanto?
   Se tan mal che foi n'a vida
Que un ben topache en morrendo,
¿Querías paz máis comprida?
   —¡Ogallá se me deixara
N'esa paz dormir de cote,
Qu'estonces non me queixara!
   Mais, s'ó que dormindo engorda
Lle vas furgar n'as orellas,
¡Verás de que xenio acorda!
   A min tamen me furgaron...
¡Quitarme a vida era pouco
Y-hastra o sono me quitaron!
   —Ténme intrigado a tua coita
E se contarma quixeras,
Folgárame. —Pois escoita.

                    —

   O vate tomóu alento,
Mesóuse a barba, e moulando
Pol-o baixo un xuramento,
   Continóu: —Morto en Castilla,
Fun d'o hospital para a coba
Levado n'unha angarilla.
   Un amigo verdadeiro,
Amparo meu moitas veces,
O bon Euxenio Monteiro,
   D'o meu tránsito avisado
Iba tras d'o meu cadavre
Máis qu'eu morto e desolado.
   De certo qu'él non soubera
D'a miña final batalla
A loita sinistra e fera;
   Se d'ela conta eu lle dira,
Cal me redimíu d'os foros
D'a fame me redimira.
   N'a foxa comun collido,
Cayéu sobre o morto a terra,
Cayéu sobre a terra o olvido,
   Y-eu, n'aquel silencio manso,
Gocéi pol-a vez primeira
Unha miga de descanso.
   D'él n'a incosciente delicia
Estaba, cando entre sonos
Sentin mentarme en Galicia,
   E por permisión d'o alto
Fun dend'a Corte hastr'Ourense,
Com'unha lebre, d'un salto.
   N'unha rua solitaria
Paréime: reunida en xunta
A mocedá literaria,
   D'a miña morte doída
Propúñame honras, proposta
Por todos adimitida.
   ¿Por todos dixen? Pois minto,
D'a casa en que esto pasaba
Persentóuse n'o recinto
   Un home, e en berrando: &quot;Nego
O meu sufraxo á ese herexe&quot;
Calóuse... Ese home era un crego.
   —¡Celo quizáis!... —Non, cubisa.
¡Negóume as preces, coidando
Non lle pagaran a misa!
   Xusto castigo d'o ceo,
Que fai d'un réprobo un santo
E troca un xuez n'un reo,
   Ise home, que a morte ampara,
Pídeme oxe a oracion mesma
Que él en vida me negara.
   Y-Añon dobrando a cabeza
Gardóu a autitú piadosa
D'unha alma que sofre e reza,
   E vinlle a mirada franca
Desfeita en bágoas qu'escorren
Mollándolle a barba branca.
   ¿Choraba de certo, óu ría?
Quen a Añon non conecese,
Dudaría... dudaría...
   —Vel'ahí tés —ende acabando
Tornóu— porque eu me queixaba
D'a falta de paz en que ando;
   Pois déndesd'esa aventura
Non podo topar sosego
N'a calma d'a sepoltura.
   —Dí, y agora ¿en qué s'emprea
Tua autividade? —Elixéume
Por capitan a Estadea,
   E vou d'ela acompañado,
Ensinándolle os camiños
D'a vida ó que anda estraviado.
   —¿Non está en pena tua xente?
—Non: esa miña Compaña
É a d'os santos d'Oucidente.
   Viriato, ise patriotismo,
Prisciliano, ise bon senso,
María Pita, ise heroismo,
   Macías, o amor mal pago,
Feixóo, a cencia perseguida,
Vesteiro, d'a fe o estrago;
   Ises compatriotas nosos,
Que en procesion me seguiron
Despedíndome chorosos,
   Todos ises y-outros tantos
Que non canoniza a igrexa,
Sonche os verdadeiros santos.
   —¿Santos e non van contigo
A Roma? —Non lles fai falla
Porque non temen castigo.
   —¿Logo estamos rodeados?...
—D'unha gavilla de créntes,
N'o tren d'os Sete Pecados.
   A tal escoitar, a orella
Zombóume e colléume o espanto
Que entr'os lobos sinte a obella.
   E páledo como a morte
Véndome Añon —¿Qué che pasa
Pra te poñer d'esa sorte?
   Díxome; y-eu: —Non é nada,
Repriquéille —pero coido
Que hemos ter mala xornada.
   —¿Levas a muller? —De parto
Deixéina n'a casa. —¿Levas
Diñeiro? —Non teño un carto.
   —¿Fas conta d'herdar? —Apuros.
—¿Tés boa sona? —D'o peorciño.
—Boh! Enton estamos seguros.
   —¡Soségate, home! Entr'un groso
Exército de romeiros,
Temes ladrós? ¡Vanidoso!
   ¿Qué pode haber que t'escoza
Se nin tan siquera levas
Bulsa chea óu muller moza?
   —¿Pero esta xente é tan mala?
—Escelente. ¡Vaiche boa!
Xusga pol-a d'esta sala.
   —¿Quén son? —Sonche os Preguizeiros,
Que vindo tarde ó traballo
Queren cobrar os primeiros.
   Sonche os que gustan d'as troitas,
E como lles gustan tentan
Pescar co'as bragas enxoitas.
   —Ahí tes Mella, un mal letrado.
—De xuez botóume á cadea.
—Pois por eso é maxistrado.
   —Ahí tes Cesáreo Rodrigo.
—Sendo bispo escomulgóume.
—Será Papa, meu amigo.
   E por seus nomes chamando
A cada un, foime o Mestre
Moitas xentes persentando,
   D'esas que, n'a humana liza
Á facer o ben chamadas,
Fan sempre o mal... por priguiza.
   Añon quedóuse calado;
Erguéuse, choscóume o ollo
E d'o meu brazo agarrado,
   Por un pasadizo interno
Levóume ó vagon segundo,
Círcolo d'un novo Inferno.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto I|Canto I]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto III|Canto III]]''' 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Canto II]]</text>
      <sha1>nxrtqe56xq153wo5ba4e7y96a33qv75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Canto III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2631</id>
    <revision>
      <id>20150</id>
      <parentid>8880</parentid>
      <timestamp>2020-03-09T16:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5965" sha1="gschiysxjmppja2g0gvtn2atdu1hrw1" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=43|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Canto III
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
   Mentres á nosa visita
Dábamos comenzo, a máquena
Roda furiosa e crepita
   Y-a través d'unha vidreira
Ollando, vin que xa tíñamos
Atravesado a fronteira.
   D'os carrís por ambos lados
A vella terra d'as Galias
Ergue os petoutos nevados
   Y-en aldraxante palique
Dínnos ó pasar as xentes:
Bon jour, messieurs fanatiques.
   Alritado á tal esceso,
Quexéime á Añon d'o saúdo.
Dixo: —Pois eche un progreso;
   Que en non moi lexanos prazos
O tren francés recibíase
En España á trabucazos.

                    —

   N'esto n'o vagon segundo
Entramos; sai d'alá dentro
Un cheiro tan nauseabundo
   Que, non querendo asfisiado
Morrer, busquéi o moqueiro,
Pero... ¡tíñanm-o roubado!
   —Non pases d'a porta, tente—
Acrecentóume o poeta—
D'a Envidia estás frente a frente
   E conven que non te colla
Por diante: este mónstro vive
Somentes d'o que desolla.
   Agradecido ó consello
Paréime e púxenme á escoita
Por non desgustar ó vello,
   Chegando hastra min, sombría,
Entr'aquel tafo que afoga
Unha estraña algarabía.
   Anque a desputa era brava,
Caín n'a conta ben logo
Que d'as letras se trataba
   E como d'as letras vivo
Dínme á axexar de tal sorte
Que esto collin que aquí escribo:

                    —

   —Dígame, miña señora:
¿É certo que n'a sua terra
Renace a poesía agora?
   —Boubas que ceiban ó vento
Catro soñadores tolos...
¡Non ll'hai tal renacemento!
   —Non haberá; mais non quita
Pra que Castelar o afirme.
—Xa ll'eu tiréi d'a lavita
   En certa acasion... ¡Ten gracia
Eso de chamar poetas
Á esas rans d'a democracia!
   —Non me maltrate ó grande home...
¡Él, ó fin, n'as apuradas
É o que n'os da un pouco nome!
   D'alguén sei que, tras de rirse
D'íl e d'os seus ideales,
Cando quixo redemirse
   D'o olvido, sentóuno á mesa,
Fíxo-o falar... y-á eso debe
Valer o que val e pesa.
  —S'eso que dí vai comigo,
Mente. Eu brillo con luz propia.
—Morra o conto...—¡Mente, digo!
   Y-en demostra de que mente,
Faga o favor de ler ise
Tomo, e despois escarmente.
   E de súpeto escoitando
Un tumbo, baixéi os ollos
E vin á meus pes, rolando,
   Un libro d'a nova escola
Que cheira á Carulla ás légoas
E fede qu'apesta á Zola.
  —¿Convencéuse?—Estóu ferido
Pol-o argomento, que é forte,
Mais non estóu convencido.
   Eu sosteño, e trayo probas,
Que Galicia esperta; díga-o
A autora d'as Follas Novas.
  —¡Valente choromiqueira!
Poetas d'ese feitío
Cómpranse á centos n'a feira.
   Fai anos que un mala peza
Quixo coröala en vida
Y-eu tiréillo d'a cabeza.
  —Agora comprendo o gusto
Con que lle rezóu pol-a alma...
—Honrar ós mortos é xusto.
   —Ese deber todos temos;
Pero inda máis xusto hacho
Que ós vivos non deshonremos.
   Mais a ilustre padronesa
Deixando, pois hastra coido
Que de mental-a lle pesa,
   Diga e perdoe: ¿ises vates
Que mostran tantos alentos
Para os modernos combates;
   Ises Novos e Labartas,
Ises Lagos, esas pelras
Que surxen á luz en sartas;
   Esa xeneración nova
De parleiros rousinoles?...
—Cantan... como Xan d'a Coba.
   Non quixen oïr máis nada.
—Vámonos, roguéille ó Mestre,
¡Óu fago unha xudiada!
   Y-atravesando aquel triste
Lugar, cobil d'unha fera
Que á nadia á seu par resiste,
   Mentres c'o a rabia maúla,
Metímonos n'o terceiro
Departamento—o d'a Gula.
  —Antes d'entrar—con amargo
Acento, indicóume o vello—
Que teñas calma che encargo;
   Por que vas ver cousas tales
Que nin n'as noites de febre
Tes soñado outras iguales.
   A fame negra aquí mora;
Vai con tento, que o seu dente
Vivos e mortos devora.

                    —

   Entréi n'o vagon, e diante
De min persentóuse a escena
Máis atroz e repunante.
   Monton de frades noxentes
Ouscenos, crasos, cebados,
De longas uñas e dentes,
   Con rudo ranxer de moas
Botan a parva, engulindo
Cal torpes serpentes bóas.
   Chocóume d'a xente aquela
A feroz voracidade
Qu'érgue o estómago de vel-a
   Y-espricarm-a non sabía
Cando oín que un d'os viaxeiros
Convidándome dicía:
  —¿Quérme acompañar? Sin gana
Cómesell'esto.—¿E qué é eso?
—Un pouco de carne humana
  —Mesmo de xunt'a rileira;
Nunca sayo sin un tôro
De Murguía n'a fiambreira.
   —Mercé, non levo apetito.
—Matámolo á paus nantronte
¡Y-elle bocado esquisito!
   Non ben houbo iste acabado
Saltóu outro:—Ó señor halle
De gustar máis o pescado.
   Se así for, por sorte, apreixe
Un bocadiño siquera
De Manuel Anxel...—¡Bon peixe!
  —D'a Cruña cayéu n'a praya:
Úsanse alí unhas traíñas
D'onde non s'ergue o que caya...
   Y-así, pra min estendendo
Anacos d'o seu almorzo,
Todos fóronme ofrecendo
   Con crianza e fidalguía
Talladas de Oxea, Vicetto,
Lamas, Pondal, Rosalía...

                    —

   Mirando aquiles horrores,
Vendo qué trato merecen
Os artistas y-escritores,
   Suspiréi con triste xesto:
¡Pardiola! ¡Non val a pena
D'amar a patria pra esto!
   Atento Añon ó meu dito
—Ten conta, ouserbóu, ten conta
Con non alzarel-o grito;
   Que se esta xente soubera
Quen eres tí, que a censuras...
¡Non ch'arrendo a que ch'espera!
   ¿Coidabas outra caricia
Outer d'a que outemos todos,
D'os críticos de Galicia?...
   Pois, meu amante, vai vendo...
Y-Añon amostróume un frade
Que iba os meus osos roendo. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto II|Canto II]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto IV|Canto IV]]''' 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Canto III]]</text>
      <sha1>gschiysxjmppja2g0gvtn2atdu1hrw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Canto IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2632</id>
    <revision>
      <id>20175</id>
      <parentid>20155</parentid>
      <timestamp>2020-03-13T23:26:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6155" sha1="tvnl8qjl68qzfp2d3kv9lcoa4mrkkvi" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=55|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Canto IV
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
   A tal mirar, sentin noxo
De ter nascido gallego,
E d'odio e cólara roxo,
   Xuréi desquites croeles
D'aquiles mónstros e quixen
Irme a puntapés contr'eles.
   D'esta arrautada cativa
Libréime logo, rompendo
A chorar a bágoa viva.
   Non sintía os propios axes:
Pr'os que ten limpa a concencia,
Vítores son os ultraxes.
   O qu'eu de veras sintía
Era ver d'aquela sorte
Homes de tanta valía,
   Qu'inda nacendo n'o mouro,
N'o mouro foran alzados
Sobre pedestrales d'ouro.
   ¡Qué estrañeza! ¡Qué castigo,
Segar o toxo n'o sulco
Onde semeámol-o trigo,
   Y-alí, donde a xuventude
Agotóu seu nobre esforzo,
Ver erguerse a ingratitude!
  —¡Benia ós que, despois de feita
A sembra, pechan os ollos
Sin agardal-a coseita,
   Que, o fin, éles son felices
Como vos n'a vosa tomba,
Doce [[:w:Leonardo Mármol Fernández|Mármol]], tenro [[:w:Castor Elices|Elices]]!...

                    —

   —¿Logo choras? ¡Tí toleas,
Ladron!—díxome meu guía—
Métete en vidas alleas
   Mete; verás que bon pelo
Sacas, meu bravo Quixote,
En pago d'ese teu celo.
   Deixa arar o gando, prenda;
Por ninguen póñal-a cara:
Quen teña tenda que a atenda.
   Pois de redentor o uficio
Sobre d'estar en desuso,
Leva sempre ó sacrificio.
   Vaya, reponte, non chores;
Eso de chorar é propio
D'as especies inferiores.
   A cada tempo o qu'estila;
Y-oxe o corazon humano
Fel, que non bágoas, destila.
   Ergue esa cara, resfrega
Eses ollos: a morriña
É enfermedá que se pega
   Y-a morriña y-os teus versos
Sonche a mesma cousa; dígan-o
Certos poetiñas perversos.

                    —

   Y-Añón, turra que te turra
De min, levóume a rempuxos,
Cal can que á loitar s'azurra,
   A un vagon, onde con pía
Gravedá, mulleres y-homes
Cantaban a letanía.
   Un fervor tan verdadeiro
Vendo:—¿Entre qué xente estamos?—
Perguntéille ó compañeiro.
   Y-él, que xamáis s'adimira:
—Entre fauciosos vencidos,
Dixo—que estoupan c'o a ira
   —¿Fauciosos? Semellan crentes,
Segun a atrición que mostran.
—¡Madía! Vénse impotentes.
   Dalles en vez de rosarios
Fusís, e témelles menos
Ós lobos máis sanguinarios.
   Seus rezos sonche disfraces;
Repara ben n'o que dicen,
Verás d'o que son capaces.
   Fixándome enton n'o canto,
Notéi non poñen n'o rezo
Ningunha virxe nin santo
   Y-os ollos baixos e inmovis,
Meten un xefe carlista
Entre dous ora pro nobis.
  —Arre demo co'a xentiña...
¡Calquera se arrima á ela!—
Penséi pol-a conta miña—
   Mais s'é tan ruín e dañada
Esa tropa:—¿Cómo é, dixen,
Cómo é que vai tan calmada?
   —A Ira verdadeira, enxebre,
Nunca muda a cor d'o rosto,
Non dá berros, nin pon febre.
   Vive n'o peito encollida
Com'un tigre, e cando salta
D'o salto estroza unha vida.
   Se queres ver onde chega
A qu'istes gardan n'a alma
E de que maneira os cega,
   Escoita... E n'aquel momento
Parando o tren, abouxóume
Un cramor grande e violento.
   ¡Morra Umberte! ¡Viv'o Papa!
Tal era a voz estrondosa
Que de cen gorxas s'escapa.
   Acheguéime á ventanilla
Y-en terra italiana vínme,
N'a estación de Vintimiglia.
  —¡Salve, d'antusiasmo cheo
Escraméi—patria sagrada
D'o Dante e de Galileo!
   Feitos polvo y-en anacos
Os teus membros, posta a túneca
En cen xirons e buracos;
   Os teus fillos perseguidos,
Queimados teus patriarcas,
Todos teus bens recollidos;
   Ceibados ós catro ventos
Os osos d'os teus maores,
Afogados teus lamentos;
   D'os Papas triste cautiva,
Baixo seus pes sempre morta,
Pero tamen sempre viva;
   Tí, n'un traballo grorioso
De quince sigros, traballo
Cal ningun outro espantoso,
   Recolliche gota a gota
Todo o teu sangue vertido, 
E volto en guerreiro o ilota,
   Dende a ergástola retache
Teus verdugos y-arrumbados
Liberta te levantache.
   Tí, d'os cabalos d'Atila
Debaixo d'a ferradura,
Que canto toca aniquila,
   Recolliche a tua coroa
E maldixeche a salvaxe
Civilización teutoa.
   Tí, cando por tod'a terra
O corno feudal soaba
Chamando as naciós á guerra,
   Convirtindo en estandarte
O vello sudario griego,
Proclamache a cencia e o arte;
   Y-en tanto que n'un divino
Resprandor inunda os ceos
O sol de Tomás d'Aquino, 
   O verbo audaz de Xordano
Penetra o misterio, oculto
Sempre ó pensamento humano,
   A forma en Rafael estrala
¡Y-hastra a pedra, ó golpe rudo
De Miguel Anxele, fala!
   Dende enton, tí tés d'os povos
O sacreto, tí o candado
Y-a chave d'os tempos novos.
   ¡Ou patria, d'as patrias tempro,
Quen d'o teu mal adoleza
Cúrese c'o teu exempro!...

                    —

  —Hasme d'ir moi caladiño,
Interrompéume aquí o Mestre,
Ou déixote n'o camiño.
   Ser serio é cousa precisa:
¿Non ves que cantos t'oíron
Esterníllanse de risa?
   Olla, n'esta nosa edade
Gustan os cantos d'os cegos,
Mais non os d'a libertade.
   Y-o conto é que xa debías
Saber o que tran consigo
Esa clas de sinfunías...
   Eu por min que ¡mal pocado!
Fun grande amigo d'os servos,
Téñoche xa escarmentado.
   Trinta anos de pita choca,
Sempre c'o cloc-coto-cloc
D'a libertade n'a boca,
   Non che me valeron nada;
Y-en vez de pitos quitéiche
De graxos unha bandada.
   Libertade, patria, adianto...
¡Boh! ¡Déixate de toleiras
Hom! Vai rezar á outro santo.
   Non contes estrelas mortas;
Que pódia ser que contándoas
Che bata a miseria ás portas.

                    —

   Dixo, e d'o vate o sarcasmo
Escalafrióume todo
E d'o meu nobre entusiasmo
   Vin apagarse a enerxía,
Cal se apaga un ferro aceso
Chapuzado en agoa fría. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto III|Canto III]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto V|Canto V]]''' 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Canto IV]]</text>
      <sha1>tvnl8qjl68qzfp2d3kv9lcoa4mrkkvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXV : Pagar ben pod' o que dever</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2634</id>
    <revision>
      <id>6497</id>
      <parentid>6435</parentid>
      <timestamp>2009-05-17T10:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6232" sha1="qo5dtichooblfksxwr14hrea3vviztd" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXV ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como a ymagen de Santa Maria falou en testimonio ontr' crischão e o judeu.'''''
&lt;poem&gt;
Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

E desto vos quero contar
un gran miragre mui fremoso,
que fezo a Virgen sen par,
Madre do gran Rei grorioso,
por un ome que seu aver
todo ja despendud' avia
por fazer ben e mais valer,
ca non ja en outra folia.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Quand' aquel bon ome o seu
aver ouv' assi despendudo,
non pod' achar, com' aprix eu,
d' estrãyo nen de connoçudo
quen sol ll' emprestido fazer
quisess'; e pois esto viia,
a un judeu foi sen lezer
provar se ll' alg' enprestaria.
 
Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia. 

E o judeu lle diss' enton:
«Amig', aquesto que tu queres
farei eu mui de coraçon
sobre bon pennor, se mio deres.»
Disse-ll' o crischão: «Poder
d'esso fazer non averia,
mas fiador quero seer
de cho pagar ben a un dia.»

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

O judeu lle respos assi:
«Sen pennor non será ja feito
que o per ren leves de mi.»
Diz o crischão: «Fas un preito:
ir-t-ei por fiador meter
Jeso-Crist' e Santa Maria.»
Respos el: «Non quer' eu creer
en eles; mas fillar-chos-ya,

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Porque sei que santa moller
foi ela, e el ome santo
e profeta; poren, senner,
fillar-chos quer' e dar-ch-ei quanto
quiscres, tod' a teu prazer.»
E o crischão respondia:
«Sas omages, que veer
posso, dou-t' en fiadoria.»

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Pois o judeu est' outorgou,
ambos se foron mantenente,
e as omages lle mostrou
o crischão, e ant' a gente
tangeu e fillou-ss' a dizer
que por fiança llas metia
por que ll' o seu fosse render
a seu prazo sen tricharia.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

«E vos, Jeso-Cristo, Sennor,
e vos, sa Madre muit' onrrada,»
diss' el, «se daqui longe for
ou mia fazenda enbargada,
non possa per prazo perder,
se eu pagar non llo podia
per mi, mas vos ide põer
a paga u mia eu porria.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Ca eu a vos lo pagarei,
e vos fazed' a el a paga,
por que non diga pois: «Non ei
o meu», e en preito me traga,
nen mi o meu faça despender
con el andand' en preitesia;
ca se de coita a morrer
ouvesse, desta morreria.»

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Poi-lo crischão assi fis
fez o judeu, a poucos dias
con seu aver quant' ele quis
gãou en bõas merchandias;
ca ben se soub' entrameter
dest' e ben faze-lo sabia;
mas foi-ll' o praz' escaecer
a que o el pagar devia.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

O crischão, que non mentir
quis daquel prazo que posera,
ant' un dia que a vir
ouvesse, foi en coita fera;
e por esto fez compõer
un' arca, e dentro metia
quant' el ao judeu render
ouv', e diss': «Ai, Deus, tu o guia.»

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Dizend' est', en mar la meteu;
e o vento moveu as ondas,
e outro dia pareceu
no porto das aguas mui fondas
de Besanç'. E pola prender
un judeu mui toste corria,
mas log' y ouv' a falecer,
que a arc' ant' ele fogia.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

E pois o judeu esto vyu,
foi, metendo mui grandes vozes,
a seu sennor, e el sayu
e disse-lle: «Sol duas nozes
non vales, que fuste temer
o mar con mui gran covardia;
mas esto quer' eu cometer,
ben leu a mi Deus la daria.»

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Pois esto disse, non fez al,
mas correu alá sen demora,
e a archa en guisa tal
fez que aportou ant' el fora.
Enton foi ssa mão tender
e fillou-a con alegria,
ca non sse podia soffrer
de saber o que y jazia.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Des i feze-a levar en
a ssa casa, e seus deiros
achou en ela. E mui ben
se guardou de seus conpanneiros
que non ll' ouvessen d'entender
de como os el ascondia;
poi-los foi contar e volver,
a arca pos u el dormia.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Pois ouve feito de ssa prol,
o mercador ali chegava,
e o judeu ben come fol
mui de rrijo lle demandava
que lle déss' o que ll' acreer
fora; se non, que el diria
atal cousa per que caer
en gran vergonna o faria.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

O crischão disse: «Fiel
bõo tenno que t' ey pagado:
a Virgen, madre do donzel
que no altar ch' ouvi mostrado,
que te fará ben connocer
como foi, ca non mentiria;
e tu non queras contender
con ela, que mal t' en verria.»

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Diss' o judeu: «Desso me praz;
pois vaamos aa eigreja,
e se o disser en mia faz
a ta omagen, feito seja.»
Enton fillaron-s' a correr,
e a gente pos eles ya,
todos con coita de saber
o que daquel preit' averria.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Pois na eigreja foron, diz
o crischão: «Ai, Majestade
de Deus, se esta paga fiz,
rogo-te que digas verdade
per que tu faças parecer
do judeu ssa aleivosia,
que contra mi cuida trager
do que lle dar non deveria.»

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Enton diss' a Madre de Deus,
per como eu achei escrito:
«A falssidade dos judeus
é grand'; e tu, judeu maldito,
sabes que fuste receber
teu aver, que ren non falia,
e fuste a arc' asconder
so teu leito con felonia.»

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.

Quand' est' o judeu entendeu,
bes ali logo de chão
en Santa Maria creeu
e en seu Fill', e foi crischão;
ca non vos quis escaecer
o que profetou Ysaya,
como Deus verria nacer
da Virgen por nos todavia.

Pagar ben pod' o que dever
o que à Madre de Deus fia.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXIV : Madre de Deus, non pod' errar]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXVI : Non é gran cousa se sabe]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXV]]</text>
      <sha1>qo5dtichooblfksxwr14hrea3vviztd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXVI : Non é gran cousa se sabe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2635</id>
    <revision>
      <id>6498</id>
      <parentid>6434</parentid>
      <timestamp>2009-05-17T10:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ caixa de sucesión</comment>
      <origin>6498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4201" sha1="gp1zz5nrv6h3x2c3nqfwohi9ikuufxo" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXVI ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''''Esta é como Santa Maria juigou a alma do romeu que ya a Santiago, que sse matou na carreira por engano do diabo, que tornass' ao corpo e fezesse pedença.'''''
&lt;poem&gt;
Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Mui gran razon é que sábia dereito
que Deus troux' en seu corp' e de seu peito
mamentou, e del despeito
nunca foi fillar;
poren de sen me sospeito
que a quis avondar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Sobr' esto, se m' oissedes, diria
dun joyzo que deu Santa Maria
por un que cad' ano ya,
com' oý contar,
a San Jam' en romaria,
porque se foi matar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Este romeu con bõa voontade
ya a Santiago de verdade;
pero desto fez maldade
que ant' albergar
foi con moller sen bondade,
sen con ela casar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Pois esto fez, meteu-ss' ao camo,
e non sse mãefestou o mesqo;
e o demo mui festo
se le foi mostrar
mais branco que un armo,
polo tost' enganar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Semellança fillou de Santiago
e disse: «Macar m' eu de ti despago,
a salvaçon eu cha trago
do que fust' errar,
por que non cáias no lago
d' iferno, sen dultar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Mas ante farás esto que te digo,
se sabor ás de seer meu amigo:
talla o que trages tigo
que te foi deytar
en poder do emigo,
e vai-te degolar.»

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

O romeu, que ssen dovida cuidava
que Santiag' aquelo lle mandava,
quanto lle mandou tallava;
poi-lo foi tallar,
log' enton se degolava,
cuidando ben obrar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Seus companneiros, poi-lo mort' acharon,
por non lles apõer que o mataron,
foron-ss'; e logo chegaron
a alma tomar
demões, que a levaron
mui toste sen tardar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

E u passavan ant' ha capela
de San Pedro, muit' aposta e bela,
San James de Conpostela
dela foi travar,
dizend': «Ai, falss' alcavela,
non podedes levar

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

A alma do meu romeu que fillastes,
ca por razon de mi o enganastes;
gran traiçon y penssastes,
e, se Deus m' anpar,
pois falssament' a gãastes,
non vos pode durar.»

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Responderon os demões louçãos:
«Cuja est' alma foi fez feitos vãos,
por que somos ben certãos
que non dev' entrar
ante Deus, pois con sas mãos
se foi desperentar.»

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Santiago diss': «Atanto façamos:
pois nos e vos est' assi rezõamos,
ao joyzo vaamos
da que non á par,
e o que julgar façamos
logo sen alongar.»

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Log' ante Santa Maria veron
e rezõaron quanto mais poderon.
Dela tal joiz' ouveron:
que fosse tornar
a alma onde a trouxeron,
por se depois salvar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.

Este joyzo logo foi comprido,
e o romeu morto foi resorgido,
de que foi pois Deus servido;
mas nunca cobrar
pod' o de que foi falido,
con que fora pecar.

Non é gran cousa se sabe 
bon joyzo dar
a Madre do que o mundo 
tod' á de joigar.
&lt;/poem&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXV : Pagar ben pod' o que dever]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXVII : Non devemos por maravilla ter]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXVI]]</text>
      <sha1>gp1zz5nrv6h3x2c3nqfwohi9ikuufxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXVII : Non devemos por maravilla ter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2636</id>
    <revision>
      <id>6846</id>
      <parentid>6499</parentid>
      <timestamp>2009-06-27T16:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</comment>
      <origin>6846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3669" sha1="bg0he4gh0gdkdvmtlieymrbai5uupif" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXVII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div class=prose&gt;  
'''''Esta é como Santa Maria fillou a sinagoga dos judeus e fez dela eigreja.'''''

&lt;poem&gt;
Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Vencer dev' a Madre daquel que deitou
Locifer do Ceo, e depois britou
o ifern' e os santos dele sacou,
e venceu a mort' u por nos foi morrer.

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Porend' un miragre a Madre de Deus
fez na sinagoga que foi dos judeus
e que os Apostolos, amigos seus,
compraran e foran eigreja fazer.

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Os judeus ouveron desto gran pesar,
e a Cesar se foron ende queixar,
dizendo que o aver querian dar
que pola venda foran en receber.

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

O Emperador fez chamar ante ssi
os Apostolos, e disse-lles assi:
«Contra tal querela que or' ante mi
os judeus fezeron, que ides dizer?»

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Os Apostolos, com' omees de bon sen,
responderon: «Sennor, nos fezemos ben,
pois que lla compramos e fezemos en
eigreja da que virgen foi conceber.»

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Sobr' esto deu Cesar seu joyz' atal:
«Serren a eigreja, u non aja al,
e a quaraenta dias, qual sinal
de lei y acharen, tal a dev' aver.

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Os Apostolos log' a Monte Syon
foron, u a Virgen morava enton
Santa Maria, e muy de coraçon
a rogaron que os vess' acorrer.

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Assi lles respos a mui santa Sennor:
«Daqueste preito non ajades pavor,
ca eu vos serei y tal ajudador
per que a os judeus ajan de perder.»

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

E pois que o prazo chegou, sen falir,
mandou enton Cesar as portas abrir,
e amba-las partes fez log' alá ir
e dos seus que fossen a prova veer.

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Des que foron dentr', assi lles conteceu
que logo San Pedr' ant' o altar varreu,
e aos judeus tan tost' appareceu
omagen da Virgen pintada seer.

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Os judeus disseron: «Pois que a Deus praz
que esta omagen a Maria faz,
leixemos-ll' aqueste seu logar en paz
e non queramos con ela contender.»

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Foron-ss' os judeus, e gãou dessa vez
aquela eigreja a Sennor de prez,
que foi a primeira que sse nunca fez
en seu nome dela, sen dulta prender.

Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

Depois Juyão, emperador cruel,
que a Santa Maria non foi fiel,
mandou ao poboo dos d' Irrael
que ll' aquela omagen fossen trager.
Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.

E os judeus, que sempr' acostumad' an
de querer gran mal à do mui bon talan,
foron y; e assi os catou de pran
que a non ousaron per ren sol tanger.
Non devemos por maravilla ter
d' a Madre do Vencedor sempre vencer.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;  
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXVI : Non é gran cousa se sabe]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXVIII : Todo logar mui ben pode]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXVII]]</text>
      <sha1>bg0he4gh0gdkdvmtlieymrbai5uupif</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXVIII : Todo logar mui ben pode</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2637</id>
    <revision>
      <id>6851</id>
      <parentid>6850</parentid>
      <timestamp>2009-06-28T10:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>anterior e seguinte</comment>
      <origin>6851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5241" sha1="ljh9chgnp1w19v74ltja1qfvstagsmd" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXVIII ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div class=prose&gt;
'''Esta é como Santa Maria deffendeu Costantinobre dos mouros que a conbatian e a cuidavan fillar'''
&lt;poem&gt;
Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     Onde daquesta razon
     un miragre vos quero
     contar mui de coraçon,
     que fez mui grand' e fero
     a Virgen que non á par,
     que non quis que perdudo
     foss' o poboo que guardar
     avia, nen vençudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     De com' eu escrit' achei,
     pois que foi de crischãos
     Costantinobre, un rei
     con oste de pagãos
     vo a vila cercar
     mui brav' e mui sannudo,
     pola per força fillar
     por seer mais temudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     E começou a dizer,
     con sanna que avia,
     que sse per força prender
     a cidade podia,
     que faria en matar
     o poboo myudo
     e o tesour' en levar
     que tian ascondudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     Na cidade, com' oý,
     se Deus m' ajud' e parca,
     San German dentr' era y,
     un santo Patriarcha,
     que foi a Virgen rogar
     que dela acorrudo
     foss' o poblo sen tardar
     daquel mour' atrevudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     E as donas ar rogou
     da mui nobre cidade
     mui de rrig' e conssellou
     que ant' a majestade
     da Virgen fossen queimar
     candeas, que traudo
     o poboo do logar
     non fosse, nen rendudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     Mas aquel mouro Soldan
     fez-lles põer pedreiras
     per' aos de dentr' afan
     dar de muitas maneiras,
     e os arqueiros tirar;
     e assi combatudo
     o muro foi sen vagar,
     que toste foi fendudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.

    E coyta soffreron tal
     os de dentro e tanta,
     que presos foran sen al,
     se a Virgen mui santa
     non fosse, que y chegar
     con seu mant' estendudo
     foi polo mur' anparar
     que non fosse caudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     E ben ali u deceu,
     de Santos gran conpanna
     con ela appareceu;
     e ela mui sen sanna
     o seu manto foi parar,
     u muito recebudo
     colb' ouve dos que y dar
     fez o Soldan beyçudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     E avo dessa vez
     aos que combatian
     que Deus por ssa Madre fez
     que dali u ferian
     os colbes, yan matar
     daquel Soldan barvudo
     as gentes, e arredar
     do muro ja movudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo. 
 
     Aquel Soldan, sen mentir,
     cuidou que per abete
     non querian envayr
     os seus, e Mafomete
     começou muit' a chamar,
     o falsso connoçudo,
     que os vess' ajudar;
     mas foy y decebudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     Ali u ergeu os seus
     ollos contra o ceo,
     viu log' a Madre de Deus,
     coberta de seu veo,
     sobela vila estar
     con seu manto tendudo,
     e as feridas fillar.
     Pois est' ouve veudo,

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     Teve-sse por peccador,
     ca viu que aquel feito
     era de Nostro Sennor;
     poren per niun preito
     non quis conbater mandar,
     e fez come sisudo,
     e na vila foi entrar
     dos seus desconnoçudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     Pera San German se foi
     aquel Soldan pagão
     e disse-lle: «Sennor, oi
     mais me quer' eu crischão
     per vossa mão tornar
     e seer convertudo
     e Mafomete leixar,
     o falsso recreudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
 
     E o por que esto fiz,
     direi-vo-lo aginna:
     segundo vossa lei diz,
     a mui santa Reinna
     vi, que vos vo livrar;
     pois m' est' apareçudo
     foi, quero-me batiçar,
     mas non seja sabudo.»

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.

    Poderia-vos de dur
     dizer as grandes dõas
     que aquel Soldan de Sur
     deu y, ricas e bõas;
     demais foy-os segurar
     que non fosse corrudo
     o reino, se Deus m' anpar,
     e foi-lle gradeçudo.

Todo logar mui ben pode sseer deffendudo
o que a Santa Maria  á por seu escudo.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXVII : Non devemos por maravilla ter]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXIX : Nas mentes senpre ter]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXVIII]]</text>
      <sha1>ljh9chgnp1w19v74ltja1qfvstagsmd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A conquista do pan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2638</id>
    <revision>
      <id>14163</id>
      <parentid>11561</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T08:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1892]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2808" sha1="qc0lmof119sfvfjak7rwx6gllgayyrm" xml:space="preserve">'''A conquista do pan : economía para todos'''
{{encabezar
|nome=A conquista do pan
|autor=[[Piotr Kropotkin]]
|data=1892 
}}
[[Ficheiro:La conquête du pain.jpg|thumb|220 px|Primeira edición : París, 1892.]]
== Índice de contidos ==
#[[A conquista do pan:Prefacio|Prefacio]]
#[[A conquista do pan:As nosas riquezas|As nosas riquezas]]
#[[A conquista do pan:L'aisance pour tous|L'aisance pour tous]]
#[[A conquista do pan:Le communisme anarchiste|Le communisme anarchiste]]
#[[A conquista do pan:L'expropriation|L'expropriation]] 
#[[A conquista do pan:Les denrées|Les denrées]]
#[[A conquista do pan:Le logement|Le logement]]
#[[A conquista do pan:Le vêtement|Le vêtement]]
#[[A conquista do pan:Les voies et moyens|Les voies et moyens]]
#[[A conquista do pan:Les besoins de luxe|Les besoins de luxe]]
#[[A conquista do pan:Le travail agréable|Le travail agréable]]
#[[A conquista do pan:La libre entente|La libre entente]]
#[[A conquista do pan:Objections|Objections]]
#[[A conquista do pan:Le salariat collectiviste|Le salariat collectiviste]]
#[[A conquista do pan:Consommation et production|Consommation et production]]
#[[A conquista do pan:Division du travail|Division du travail]]
#[[A conquista do pan:La décentralisation|La décentralisation]]
#[[A conquista do pan:L'agriculture|L'agriculture]]

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot;/&gt;
&lt;center&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em;&quot;
! style=&quot;background:SkyBlue&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;100%&quot; | '''''[[A conquista do pan]]'' de [[Piotr Kropotkin ]]''' ||
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[A conquista do pan:Prefacio|Prefacio]] - [[A conquista do pan:As nosas riquezas|As nosas riquezas]] -  [[A conquista do pan:L'aisance pour tous|L'aisance pour tous]] - [[A conquista do pan:Le communisme anarchiste|Le communisme anarchiste]] - [[A conquista do pan:L'expropriation|L'expropriation]] - [[A conquista do pan:Les denrées|Les denrées]] - [[A conquista do pan:Le logement|Le logement]] - [[A conquista do pan:Le vêtement|Le vêtement]] - [[A conquista do pan:Les voies et moyens|Les voies et moyens]]
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;2&quot; |[[A conquista do pan:Les besoins de luxe|Les besoins de luxe]] - [[A conquista do pan:Le travail agréable|Le travail agréable]] -  [[A conquista do pan:La libre entente|La libre entente]] - [[A conquista do pan:Objections|Objections]] - [[A conquista do pan:Le salariat collectiviste|Le salariat collectiviste]] - [[A conquista do pan:Consommation et production|Consommation et production]] - [[A conquista do pan:Division du travail|Division du travail]] [[A conquista do pan:La décentralisation|La décentralisation]] [[A conquista do pan:L'agriculture|L'agriculture]]
|-
|}
&lt;/center&gt;

[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:A conquista do pan]]
[[Categoría:1892]]</text>
      <sha1>qc0lmof119sfvfjak7rwx6gllgayyrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Piotr Kropotkin</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2639</id>
    <revision>
      <id>14622</id>
      <parentid>14391</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T14:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1218" sha1="nruu7tmui3e6vsgvim4u6f08p6bpjx4" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Kropotkin Nadar.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Piotr Alexéievich Kropotkin''' (En ruso Пётр Алексе́евич Кропо́ткин) (nado en Moscova o 9 de decembro de [[1842]] e falecido en Dmítrov o 8 de febreiro de [[1921]]) foi un xeógrafo, aparte de pensador político, ruso, sendo considerado un dos principais teóricos do movemento anarquista, dentro do cal defendeu a tese do comunismo libertario e creou o concepto de axuda mutua.

== Obras ==
* Palabras dun rebelde (1885)
* As prisións (1887)
* [[La conquête du pain]] ([[A conquista do pan]]; 1892)
* Campos, fábricas e talleres (1899)
* Memorias dun revolucionario (1899)
* Mutual Aid: A Factor of Evolution (Axuda Mutua : Un Factor da Evolución; 1902)
* A ciencia moderna e o anarquismo
* A literatura rusa (1905)
* O terror en Rusia (1909)
* A Gran Revolución (Historia da Revolución Francesa, 1789 - 1793) (1909)
* Ética, orixe e evolución (1924)
* Memorias dun revolucionario (autobiografía)
* Orixe e evolución da moral
* A cascuda feliz

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-K]]</text>
      <sha1>nruu7tmui3e6vsgvim4u6f08p6bpjx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Conquista do Pan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2640</id>
    <redirect title="A conquista do pan" />
    <revision>
      <id>6466</id>
      <timestamp>2009-05-16T13:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>A Conquista do Pan movida a A conquista do pan:&amp;#32;Grafía máis conforme</comment>
      <origin>6466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="gv32zavvgg9g6ezri9pkhx2gceghpp4" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A conquista do pan]]</text>
      <sha1>gv32zavvgg9g6ezri9pkhx2gceghpp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La conquête du pain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2641</id>
    <redirect title="A conquista do pan" />
    <revision>
      <id>6467</id>
      <timestamp>2009-05-16T14:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>#REDIRECT [[A conquista do pan]] creo o redirect por ser o titúlo orixinal</comment>
      <origin>6467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="ref96wasq40tiu9vlcgo03fg123lihp" xml:space="preserve">#REDIRECT [[A conquista do pan]]</text>
      <sha1>ref96wasq40tiu9vlcgo03fg123lihp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A conquista do pan: As nosas riquezas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2643</id>
    <revision>
      <id>10688</id>
      <parentid>10687</parentid>
      <timestamp>2015-03-25T16:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>Formato</comment>
      <origin>10688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4363" sha1="b3itwgwuagm34hw7uyr2htfi8bm4spt" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Capítulo : As nosas riquezas de [[A conquista do pan]]
|autor=[[Piotr Kropotkin]]
|data=1892 
}}
&lt;div class=prose&gt;

&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;

&lt;div class=prose&gt;
A humanidade percorreu bastante camiño desde aqueles afastados anos nos que o home, construíndo en sílex ferramentas rudimentarias, vivía do azar da caza, e non deixaba aos 
seus fillos máis herdanza que un refuxio baixo as rochas, pobres instrumentos de pedra e a propia Natureza –inmensa, incomprendida, terrible– contra a que tiñan que loitar para continuar coas súas miserables existencias.

Con todo, desde ese confuso período que durou milleiros e milleiros de anos, o xénero humano acumulou inauditos tesouros. Roturou a terra, desecou os pantanos, abriu carreiros nos bosques, trazou camiños; edificou, inventou, observou, razoou; creou instrumentos complexos, arrincoulle os seus segredos á Natureza, dominou ao vapor. Hoxe, ao nacer, o fillo do home 
civilizado atopa ao seu servizo un capital inmenso, acumulado polos seus predecesores. E ese capital permítelle obter, máis nada que co seu traballo, combinado co doutros, riquezas que superan os soños dos orientais nos seus contos das mil e unha noites.

O chan está en parte roturado, listo para recibir a labranza intelixente e as sementes escolleitas, para adornarse con colleitas abundantes –máis das necesarias para satisfacer todos os requerimentos da humanidade–. Os medios de cultivo coñécense.

No chan virxe das pradeiras de América, cen homes, axudados por poderosas máquinas, producen en poucos meses o trigo necesario para que poidan vivir un ano dez mil acodes. Onde o home quere duplicar, triplicar, centuplicar os seus produtos, forma o chan, dá a cada planta os coidados que require, e obtén prodixiosas colleitas. E en tanto o cazador tiña que percorrer noutro tempo cen quilómetros cadrados para atopar alí o alimento da súa familia, o home civilizado fai crecer con menos traballo e máis seguridade, nunha dezmilésima parte dese espazo, todo o que necesita para que vivan os seus.

O clima xa non é un obstáculo. Cando falta o sol, o home substitúeo con calor artificial, na espera de que se faga tamén a luz para activar a vexetación. Utilizando o vidro e condutos de auga quente pode colleitar nun espazo dado dez veces máis produtos que os que no pasado conseguía.

Son máis asombrosos os prodixios realizados na industria. Con eses seres intelixentes, as máquinas modernas –froito de tres ou catro xeracións de inventores, no seu maior parte descoñecidos– cen homes fabrican con que vestir a dez mil homes durante dous anos. Nas minas de carbón ben organizadas, cen homes extraen cada ano suficiente combustible para que se quenten dez mil familias nun clima rigoroso. E ultimamente puido verse toda unha cidade marabillosa xurdir nuns meses no Campo de Marte sen que se producise a menor interrupción nos traballos regulares da nación francesa.

E aínda que é certo que na industria, na agricultura e no conxunto da nosa organización social, o labor dos nosos antepasados só beneficia a un moi pequeno número de persoas, non é menos certo que a humanidade enteira podería gozar unha existencia de riqueza e de luxo coa axuda dos serventes de ferro e de aceiro que posúe.

Somos ricos, moitísimo máis ricos do que cremos. Sómolo polo que xa posuímos; e aínda máis polo que podemos conseguir cos instrumentos actuais; somos infinitamente máis ricos polo que potencialmente podemos obter do noso chan, e polo que a nosa ciencia e as nosas técnicas poderíannos dar, se estivesen aplicadas a procurar o benestar de todos.&lt;/div&gt;

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
&lt;div class=prose&gt;

Somos ricos nas sociedades civilizadas. Por que entón esta miseria arredor do nós? Por que este travallo penoso, embrutecedor das masas? Por que esta inseguridade do mañá, ata para o traballador mellor pegado, no medio das riquezas herdadas do pasado e a pesares dos potentes medios de produción que darían o benestar a todos, como retorno dalgunhas hora de traballo diario?
&lt;/div&gt;

[[Categoría:A conquista do pan]]

[[el:Η κατάκτηση του ψωμιού/Ο Πλούτος μας]]
[[en:The Conquest of Bread/Chapter I]]
[[fr:La Conquête du pain/Nos richesses]]
[[ru:Хлеб и воля (Кропоткин)/Глава 1. Наши богатства]]</text>
      <sha1>b3itwgwuagm34hw7uyr2htfi8bm4spt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:A conquista do pan</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2644</id>
    <revision>
      <id>13330</id>
      <parentid>13329</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T20:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="o2jt3yx44v8b2imm8vplxqe2p9ol5i6" xml:space="preserve">[[Categoría:Literatura]]
[[Categoría:Traducións do francés]]</text>
      <sha1>o2jt3yx44v8b2imm8vplxqe2p9ol5i6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seis poemas galegos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2645</id>
    <revision>
      <id>19514</id>
      <parentid>19513</parentid>
      <timestamp>2019-02-11T10:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="724" sha1="gtew9e9juy8u01bff44emnhh6g6kwgo" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Seis poemas galegos de Federico García Lorca, prólogo de E. B. A., Editorial Nós, Compostela.jpg|miniatura|''Seis poemas galegos'', Nós, 1935.]]
{{Portadatexto
|nome=Seis poemas galegos
|autor=[[Federico García Lorca]]
|índice=Prólogo de Eduardo Blanco Amor&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Editorial &quot;Nós&quot; - Volume LXXIII - Compostela&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;1. [[Madrigal á cibdá de Santiago]]&lt;br&gt;2. [[Romaxe de Nosa Señora da Barca]]&lt;br&gt;3. [[Cantiga do neno da tenda]]&lt;br&gt;4. [[Noiturnio do adoescente morto]]&lt;br&gt;5. [[Canzón de cuna pra Rosalía Castro, morta]]&lt;br&gt;6. [[Danza da lúa en Santiago]]
|dataano=[[1935]]
}}
{{Wikipedia}}
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Federico García Lorca]]
[[Categoría:1935]]</text>
      <sha1>gtew9e9juy8u01bff44emnhh6g6kwgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Portada</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2646</id>
    <revision>
      <id>16465</id>
      <parentid>16400</parentid>
      <timestamp>2017-03-25T18:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Portadatexto]]&quot; a &quot;[[Modelo:Portada]]&quot;</comment>
      <origin>16465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="561" sha1="qdstrugn31x6gi7v9xkfhk4jf4qdvl1" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border: 2px solid #A7D7F9; background-color: #F1FAFF; padding: 2ex; text-align: center; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 150%;&quot;&gt;'''{{{nome}}}'''&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 100%&quot;&gt;'''por'''&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 130%;&quot;&gt;'''{{{autor}}}'''&lt;/div&gt;
&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 100%;&quot;&gt;{{#if:{{{datadía|}}}|{{{datadía}}} de}} {{#if:{{{datames|}}}|{{{datames}}} de}} {{#if:{{{dataano|}}}|{{{dataano}}}}}&lt;/div&gt;
&lt;br/&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 100%&quot;&gt;{{{índice}}}&lt;/div&gt;

&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qdstrugn31x6gi7v9xkfhk4jf4qdvl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1918</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2647</id>
    <revision>
      <id>12492</id>
      <parentid>6554</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="odr70g7i2868db2s5ihuje5tbvnpvol" xml:space="preserve">==Poesía==
*''[[Soio]]'', de [[Manuel Antonio]]

[[Categoría:1918]]</text>
      <sha1>odr70g7i2868db2s5ihuje5tbvnpvol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1919</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2648</id>
    <revision>
      <id>12493</id>
      <parentid>6552</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="rnn7i4vyxos979yfny8ts0k580dz3b2" xml:space="preserve">==Poesía==
*''[[Rima]]'', de [[Manuel Antonio]]

[[Categoría:1919]]</text>
      <sha1>rnn7i4vyxos979yfny8ts0k580dz3b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Anos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2649</id>
    <revision>
      <id>17018</id>
      <parentid>14807</parentid>
      <timestamp>2017-11-02T10:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="a6dyptn8i743litzlew02lqnmx9zaec" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Obras]]</text>
      <sha1>a6dyptn8i743litzlew02lqnmx9zaec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1935</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2650</id>
    <revision>
      <id>12495</id>
      <parentid>6798</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="nhtkrm903n6fdohg6p4owcn4xgvlilk" xml:space="preserve">== Poesía ==
*''[[Seis poemas galegos]]'', de [[Federico García Lorca]]

[[Categoría:1935]]</text>
      <sha1>nhtkrm903n6fdohg6p4owcn4xgvlilk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Perfume exótico</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2652</id>
    <revision>
      <id>8720</id>
      <parentid>8299</parentid>
      <timestamp>2012-01-30T06:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CandalBot</username>
        <id>858</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.1) (Bot: Modifico: [[fr:Les Fleurs du mal/1861/Parfum exotique]]</comment>
      <origin>8720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="14l2t9mlt51zrfpyd8bsnub10p6b1yr" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Perfume exótico ([[As flores do mal]])
|autor=[[Charles Baudelaire]]
|dataano=[[1857]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Cando, os dous ollos pechados, nunha quente tarde outonal,
eu aspiro o recendo do teu seo ardente,
vexo deslizarse ribeiras ditosas
que deslumbran os raios dun sol monótono;

Unha illa preguiceira na que a natureza dá
árbores singulares e froitos saborosos;
homes cuxo corpo é delgado e vigoroso
e mulleres cuxa ollada pola súa sinceridade sorprende.

Guiado polo teu perfume cara a pracenteiros climas,
eu diviso un porto cheo de velas e mastros
aínda fatigados pola onda mariña,

Mentres o perfume dos verdes tamarindos,
que circula no aire e satura o meu olfacto,
mestúrase na miña alma co canto dos mariñeiros.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
&lt;br&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Himno á beleza]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[As flores do mal]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[A cabeleira]]'''
|}
[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:Poesía]]

[[cs:Výbor z Květů zla II./Cizokrajná vůně]]
[[de:Fremdländischer Duft]]
[[fr:Les Fleurs du mal/1861/Parfum exotique]]
[[pt:Perfume Exótico]]
[[ru:Экзотический аромат (Бодлер/Брюсов)]]</text>
      <sha1>14l2t9mlt51zrfpyd8bsnub10p6b1yr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Charles Baudelaire</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2653</id>
    <revision>
      <id>14298</id>
      <parentid>13937</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T16:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Charles Baudelaire]]&quot; a &quot;[[Autor:Charles Baudelaire]]&quot;</comment>
      <origin>14298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="23p23h238hjdon3xmhxs773yk0kknwl" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Étienne Carjat, Portrait of Charles Baudelaire, circa 1862.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Charles Baudelaire
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}'''Charles Pierre Baudelaire''' (París, [[1821]] – [[1867]]) foi un dos máis influíntes poetas franceses do [[século XIX]].

==Obras==
===''As flores do mal''===
*[[Perfume exótico]]

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-B|Baudelaire, Charles]]</text>
      <sha1>23p23h238hjdon3xmhxs773yk0kknwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Declaración política Galeuscat (2006)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2654</id>
    <revision>
      <id>20072</id>
      <parentid>13479</parentid>
      <timestamp>2020-01-22T14:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9770" sha1="temaxvjejbo842z7mtrkf511v8oisjf" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Declaración política Galeuscat&lt;br&gt;Galeuscat, a alianza política a prol dun estado plurinacional
|dataano=[[2006]]
|datames=xaneiro
|datadía=25
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego|BNG]], [[Convergència Democrática de Catalunya|CDC]], [[Partido Nacionalista Vasco|EAJ-PNV]] e [[Unió Democrática de Catalunya|UDC]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Antecedentes históricos==

A Alianza entre as forzas nacionalistas vasca, galega e catalá vén de lonxe: o noso proxecto común recorreu un longo camiño cara á definición dunha estratexia compartida e unha unidade de actuación co obxectivo de acadar o recoñecemento xurídico-político das nosas realidades nacionais.

A principios do século XVIII estabelécese o modelo de estado español baseado no centralismo e o uniformismo e consolídase no século XIX, o que trae consigo un profundo deterioro das realidades pluriculturais, plurilingües e plurinacionais. 

Ante a práctica negación das nosas realidades nacionais, o sentimento identitario vai tomando conciencia en Euskadi, Galiza e Catalunya: vanse creando asociacións e entidades culturais de prestixio, movementos cidadáns a favor da lingua e a cultura nacionais, formacións políticas, sindicatos, etc. con vocación de construír nación.

Nese contexto, as forzas nacionalistas de Galiza, Euskadi e Catalunya comezan a traballar conxuntamente na busca dunha estratexia concertada:

*O 11 de setembro de 1923, Diada Nacional de Catalunya, asínase en Barcelona o [[Pacto da Tripla Alianza]] avalado por Francesc Maciá, Nicolau d'Olwer, Ventura Gassol e Antoni Rovira i Virgili por Catalunya; Manu Egileor, Eli Gallastegi, Uribeetxebarria e Manu Roble Aranguiz por Euskadi e Alfredo Somoza e Franciso Zamora por Galiza.

*Dez anos máis tarde, asínase o [[Pacto de Compostela]] no Pazo de Fonseca en Galiza, creándose Galeuzca coa participación, entre outros destacados nacionalistas, de Batista i Roca, Nicolau d'Olwer, [[Castelao]], Suarez Picallo, Alonso Rios, Irujo e Rezola.

*A Alianza Galeuzca quedou truncada pola sublevación militar do 36. A guerra, a derrota e a interminábel ditadura non puideron co compromiso daquela xeración de persoas comprometidas coa democracia e as liberdades. Mesmo durante os duros anos do exilio, o lehendakari Agirre, Castelao e Pi i Sunyer traballaron por manter vivo o acordo e sobre todo, a memoria das realidades nacionais de Galiza, Euskadi e Catalunya.

Por todo isto, perdurou, e segue vivo, un sentimento de irmandade e solidariedade entre as sociedades galega, vasca e catalá. E tamén unha certa complicidade social e política que se mantivo mesmo nos anos máis negros do franquismo, evidenciando que a tenacidade democrática e as aspiracións dos pobos son superiores en fortaleza á negación dos dereitos individuais e colectivos e a inxusta agresión ás liberdades e á cultura.

En xullo de 1998 subscríbese a [[Declaración de Barcelona]] polo Bloque Nacionalista Galego, Convergència Democrática de Catalunya, Unió Democrática de Catalunya e Euzko Alderdi Jeltzalea- Partido Nacionalista Vasco, retomándose e
anovándose así o vello e permanente obxectivo de traballar, a través da acción coordinada, para lograr o recoñecemento xurídico-político das nosas realidades nacionais.

A [[Declaración de Barcelona de 1998|Declaración de Barcelona]] inicia unha nova etapa, unha nova oportunidade para o traballo coordinado, nun escenario moi distinto ao que coñeceu a vella Galeuzca, un escenario marcado por unha Europa en proceso de articulación económica e política e que avanza, a medio prazo, cara a unha nova redistribución do poder
político.

Hoxe, transcorridos case oito anos, seguimos reivindicando a súa vixencia e por iso:

* Facemos un chamamento á sociedade española para dialogar sobre unha nova cultura política e promover unha concienciación colectiva da súa plurinacionalidade.

* Ofrecemos a Europa e ao mundo as nosas propostas en defensa da diversidade, desde a convición de que é posíbel a convivencia positiva e creativa.

* Comprometémonos, así mesmo, coa colaboración entre os sectores máis activos da cidadanía nos eidos intelectual, cultural, educativo, profesional e empresarial, co obxectivo de dialogar acerca das nosas propostas e difundilas.

Asumimos estes compromisos desde o necesario respecto á especificidade das nosas respectivas nacións e desde o respecto ás decisións estratéxicas que cada partido adopte, en función do seu diagnóstico, análise e ideario político.

== O reto político de GALEUSCAT: tempo de encrucillada, tempo de oportunidade ==

O recoñecemento pleno dos feitos nacionais de Euskadi, Catalunya e Galiza esixe tecer unha complexa rede de acordos políticos e escrupuloso respecto democrático ás decisións cidadás.

Neste tempo de encrucillada, o Estado español representa para as formacións políticas de GALEUSCAT unha ameaza e unha oportunidade:

* por unha banda, o Estado español é a institución que nos nega como nacións, que ignora os nosos dereitos nacionais. É un Estado que non cre na diversidade e non acepta, na práctica, o pluralismo -a plurinacionalidade- mesmo cando o declare retoricamente e mesmo trate de interpretalo segundo a súa exclusiva perspectiva política.

* o Estado é, ao mesmo tempo, o espazo político prioritario da nosa acción concertada.

A estratexia que seguen as forzas políticas maioritarias do Estado respecto aos nosos dereitos nacionais está ben articulada. Son exemplos disto:

#A aposta pola homoxeneización artificial do sistema autonómico que trata de ocultar e diluír as nosas institucións e realidades nacionais.
#A presentación das nosas esixencias democráticas como extravagancias ou privilexios cos consecuentes retrasos e/ou bloqueos estatutarios, creando á vez a imaxe de “insaciabilidade” do nacionalismo.
#Un discurso de deslexitimación social do nacionalismo no conxunto español (violencia en Euskadi, presión económica catalá, proxección da falsa visión de que o progreso de Galiza é inviábel sen a presunta solidariedade exercida polo Estado, etc.);
#A negación da participación directa das nosas institucións nacionais na UE e nos foros internacionais en xeral, o que afecta directamente ao desenvolvemento dos proxectos nacionais de Euskadi, Catalunya e Galiza.

Ante tal situación, a nosa decisión de fortalecer e consolidar definitivamente a
acción política conxunta de GALEUSCAT leva consigo os seguintes compromisos e
tarefas:

#Impulsar as relacións con outras forzas políticas que consideran un valor democrático o recoñecemento á plurinacionalidade e ás nacións como realidades vivas que han de ser recoñecidas como tais polos estados.
#Traballar na análise, a adecuación permanente e a actuación conxunta nos programas que sustentan as políticas máis coherentes coa plurinacionalidade dos Estados.
#Difundir as nosas propostas políticas ao conxunto da sociedade, e tomar a iniciativa, de forma conxunta e proactiva, para superar as actitudes políticas hostís.
#Afondar nas relacións coa sociedade civil organizada como forma de comunicación, intercoñecemento e colaboración e impulsar tamén as relacións entre elas.
#Avanzar na coordinación política no Congreso dos Deputados e no Senado e no impulso conxunto á reforma da estrutura institucional do Estado. 

A alianza GALEUSCAT entre BNG, CiU e EAJ-PNV constitúe a única alternativa política á idea de Estado-Nación. Xuntos, constituímos a terceira forza política do Estado. Desde esa convición comprometémonos a actuar desde a reflexión sincera e leal sobre as prioridades e a eficacia da nosa actuación e a facernos cada vez máis presentes na vida social e política non só de Galiza, Euskadi e Catalunya, senón tamén na política estatal e europea.

A historia do Estado español ensínanos que os avances no recoñecemento da diversidade de nacións que o compoñen e a maior calidade da democracia sempre foron procesos paralelos.

Desde esta convición, as forzas nacionalistas maioritarias de Galiza, Euskadi e Catalunya ofrecemos a nosa contribución para demostrar que outro modelo de Estado é posíbel e que a oferta política de GALEUSCAT significa avanzar na convivencia entre os distintos pobos que conforman o Estado español, no afondamento da democracia e na modernización das estruturas do Estado.

Os novos escenarios e os novos retos aos que nos enfrontamos nas nosas nacións poñen de manifesto que o noso obxectivo de construír un auténtico Estado plurinacional é de máis actualidade e ten máis sentido que nunca e xustifica as respectivas reformas estatutarias iniciadas.

Neste contexto, o 2006 debe ser un ano decisivo para consolidar aínda máis o noso compromiso común de proxectar e promover un modelo de Estado plurinacional en España, unha terceira vía entre o modelo centralista do PP e o modelo
neoautonomista do PSOE.

É unha dura e fermosa tarefa que abordamos sen complexos. Somos unha alianza política con vocación e decisión de futuro. Temos a convición de que imos avanzar nos nosos obxectivos, despregando os tres ámbitos imprescindíbeis para iso:

*a consolidación da acción conxunta CiU, BNG e PNV.&lt;br&gt;
*o diálogo, o debate e o acordo coas restantes forzas políticas, por riba dos lexítimos intereses partidistas.&lt;br&gt;
*a posta en marcha do [[Programa de Actuación GALEUSCAT 2006]].

Debémosllo a aquelas persoas que, en tempos máis difíciles ca os actuais, foron quen de crear e soster GALEUSCAT. Debémosllo en definitiva á cidadanía de Galiza, Euskadi e Catalunya.

&lt;div align=right&gt;''Madrid, 25 de xaneiro de 2005''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:Bloque Nacionalista Galego]]</text>
      <sha1>temaxvjejbo842z7mtrkf511v8oisjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bloque Nacionalista Galego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2655</id>
    <revision>
      <id>13947</id>
      <parentid>13483</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BanjoBot 2.0</username>
        <id>1766</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ligazóns externas */Arranxos varios using [[Project:AWB|AWB]]</comment>
      <origin>13947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="776" sha1="5l9a84hclqrgtur1wiwgc31pc5jd9a5" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=CongresoBNG2006.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
O '''Bloque Nacionalista Galego''' é unha fronte asemblearia galega, integrada por varios partidos e militantes independentes, e de ideoloxía nacionalista galega e de esquerdas. Foi fundada en [[1982]].

==Documentos==
*''[[Acordo de Goberno BNG e PSdeG]]'' ([[2005]])
*''[[Declaración política Galeuscat (2006)]], asinada xunto con CDC, EAJ-PNV e UDC.'' ([[2006]])
*''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]''

==Ligazóns externas==
*[http://www.bng-galiza.org/opencms/opencms/BNG/global/seccions/portada Páxina web da formación]

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Bloque Nacionalista Galego]]</text>
      <sha1>5l9a84hclqrgtur1wiwgc31pc5jd9a5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2656</id>
    <revision>
      <id>6615</id>
      <parentid>6610</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T19:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>/* Artigo 77. Relacións exteriores */</comment>
      <origin>6615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5573" sha1="7ajuxq3tz0detq52px5uo4c8zfqezrs" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Título IV: Das relacións institucionais de Galiza==
===Capítulo I: Relacións de Galiza co Estado===
====Artigo 70. Principios reitores====
As relacións de Galiza co Estado fúndanse nos principios de igualdade, lealdade
mutua, cooperación, colaboración, solidariedade e información recíprocas.
====Artigo 71. Representantes de Galiza nas institucións estatais comúns====
Os poderes públicos galegos designarán os seus representantes nas institucións
estatais comúns e, en concreto, no Tribunal Constitucional, Consello Xeral do
Poder Xudicial, o Banco de España, Radio Televisión Española e os entes
reguladores dos mercados de valores, enerxéticos e das telecomunicacións, así
como naquelas outras autoridades administrativas independentes, institucións financeiras e empresas públicas cuxa actuación incida nas competencias ou intereses de Galiza.
====Artigo 72. Comisión Mixta Galiza - Estado====
1. Sen prexuízo dos órganos multilaterais de colaboración, a Comisión Mixta
Galiza - Estado, formada por igual número de representantes do Goberno
galego e do estatal, será o órgano preferente para a cooperación mutua, a
resolución dos conflitos que podan surxir e máis a intervención de Galiza na
elaboración das políticas e decisións estatais que afecten ás competencias e
intereses das institucións galegas.

2. A Comisión Mixta Galiza-Estado intervirá, entre outros, nos seguintes asuntos:&lt;br&gt;
a. Na planificación, elaboración e seguimento conxuntos das políticas económicas e de regulación de mercados que afecten a Galiza.&lt;br&gt;
b. Na participación dos representantes de Galiza nos organismos económicos, institucións financeiras e empresas públicas que actúan en Galiza.&lt;br&gt;
c. Na formulación dunha nova metodoloxía de planificación económica, que garanta unha participación real e efectiva das institucións galegas nas decisións relativas á dirección e planificación xeral da economía.&lt;br&gt;
d. Na elaboración e seguimento conxunto da política exterior e de defensa, naqueles aspectos que afecten ao territorio, ás competencias e aos intereses de Galiza.&lt;br&gt;
e. Nas materias en que o Estado e Galiza teñan competencias concorrentes, así como nas que o Estado ostente potestades de coordenación.&lt;br&gt;
===Capítulo II: Relacións de Galiza coa Unión Europea===
====Artigo 73. Participación de Galiza nos órganos da Unión Europea====
1. O Goberno Galego participará, con poder vinculante, na representación do
Estado, nas sesións do Consello Europeo nas que se aborden asuntos relativos
ás competencias exclusivas de Galiza ou que afecten aos sinais de identidade
de Galiza.

2. Asimismo, o Goberno Galego será previamente consultado, a fin de conformar
a vontade estatal, sobre aqueles asuntos nos que ostente competencias
partilladas ou cando se tratar planos ou programas que afecten ao
desenvolvemento socioeconómico de Galiza por parte dos órganos da Unión
Europea

====Artigo 74. Lexitimación perante o Tribunal de Xustiza da Unión Europea====
As institucións políticas galegas poderán presentar directamente recursos
perante o Tribunal de Xustiza da Unión Europea por causa de actos das
institucións comunitarias europeas e dos Estados membros da Unión Europea
que atenten contra os intereses de Galiza ou violen o ordenamento xurídico
europeo, así como defender os actos e normas das institucións galegas cando
sexan postos en causa nas institucións europeas.
====Artigo 75. Relacións do Parlamento da Galiza co Parlamento Europeo====
1. Galiza constitúese en circunscrición electoral nas eleccións para o Parlamento
Europeo.

2. O Parlamento de Galiza criará unha Oficina de Relacións co Parlamento
Europeo coa finalidade de facilitar o coñecemento recíproco das actividades,
acordos e documentos xerados por ambas Cámaras e posibilitar contactos
periódicos entre os seus membros.
====Artigo 76. Incorporación de Galiza á Representación Permanente dos Estados na Unión Europea====
O Goberno do Estado español, a proposta do Goberno de Galiza, incorporará á
súa representación permanente na Unión Europea un delegado de Galiza, que
recibirá instrucións correspondentes deste e perante o cal deberá render contas.
===Capítulo III: Proxección exterior de Galiza===
====Artigo 77. Relacións exteriores====
1. O Goberno de Galiza criará, baixo o nome de Delegación Xeral de Galiza,
unha Oficina de representación institucional da Galiza nos países onde
considere conveniente facelo, tanto en atención á significación política,
económica ou cultural que para Galiza poidan ter eses países, como en función
da presenza neles de comunidades galegas cuantitativa ou cualitativamente
significativas.

2. Nos casos nos que non sexa posíbel contar cunha representación institucional
propria no exterior, Galiza poderá designar representantes nas embaixadas e
consulados do Estado español para atender asuntos relacionados cos seus
trazos de identidade ou coas súas competencias exclusivas.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título III|Título III]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título V|Título V]]''' 
|}</text>
      <sha1>7ajuxq3tz0detq52px5uo4c8zfqezrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2657</id>
    <revision>
      <id>6616</id>
      <parentid>6611</parentid>
      <timestamp>2009-05-26T19:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>/* Artigo 84. Competencias culturais e deportivas */</comment>
      <origin>6616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12679" sha1="p906stumre0n2dpchphe9cbhjl6khjh" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{encabezar
|nome=Proposta de Estatuto para Galicia 
|autor=[[Bloque Nacionalista Galego]]
|dataano=[[2005]]
}}
&lt;div class=prose&gt;
==Título V: Competencias==
====Artigo 78. Réxime xurídico xeral das competencias====
1. Correspóndelle a Galiza exercer no seu ámbito territorial a potestade
lexislativa e a execución en tódolos ámbitos competenciais non atribuidos
expresamente ao Estado.

2. As disposicións e resolucións ditadas en exercicio das competencias
autonómicas exclusivas recollidas no Estatuto teñen presunción de
constitucionalidade, prevalecen sobre caisquer outras normas estatais e non
poderán ser suspendidas.

3. A Administración galega actuará como Administración Única cunha
competencia xeral de execución da lexislación estatal en Galiza, coa
conseguinte supresión progresiva da Administración periférica do Estado.

4. As potestades de execución atribuidas á Xunta de Galiza comprenderán a
aprobación dos regulamentos de organización necesarios, a xestión e
administración, e as potestades inspectora e sancionadora.

5. As atribucións e competencias de Galiza previstas no Estatuto entenderanse
referidas ao seu ámbito territorial. As competencias proprias poderán ter efectos
extraterritoriais sempre e cando non afecten ás relacións internacionais ou a
materias de competencia estatal ou doutras comunidades autónomas en cuxo
caso han de arbitrarse os correspondentes convenios de cooperación e
colaboración.

6. Corresponderalle aos poderes públicos galegos a transposición ao
ordenamento xurídico proprio do Dereito Comunitario nas materias da súa
competencia e a execución das normas europeas, incluidas as obrigas de
información nelas previstas. As Institucións galegas participarán tamén no
proceso de elaboración do Dereito Comunitario a través dos mecanismos
previstos no Estatuto.

7. A actividade estatal de fomento estará condicionada á titularidade de
competencias normativas. O Goberno de Galiza xestionará todas as medidas
de fomento estabelecidas polo Estado. O Estado transferirá os fondos estatais
destinados á actividade de fomento en materias reservadas á competencia das
institucións de Galiza.

8. As normas do Estado deberán prever a participación directa das Institucións
galegas na elección de representantes nas institucións estatais comúns: Tribunal
Constitucional, Consello Xeral do Poder Xudicial, RTVE, Banco de España e as
comisións estatais do Mercado de Valores, do Mercado das Telecomunicacións e da Enerxía. O Estado garantirá o dereito de Galiza a designar representantes que participarán ao máximo nivel rector naquelasoutras autoridades
administrativas independentes, institucións financeiras e empresas públicas cuxa
actuación incida nas competencias ou intereses galegos.

9. A intervención do Estado a través de títulos competenciais concorrentes con
competencias exclusivas de Galiza ou de potestades de coordenación
realizarase através da Comisión Mixta estabelecida no art. 72 deste Estatuto.

====Artigo 79. Competencias de autogoberno e institucionalización====
1.Os poderes públicos galegos exercerán, con carácter exclusivo, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Institucións de autogoberno, símbolos e lingua.&lt;br&gt;
b. Organización e réxime xurídico das institucións públicas de Galiza e dos seus
entes instrumentais, incluida a organización do réxime local.&lt;br&gt;
c. Estatuto dos funcionarios e traballadores ao servizo das Administracións
Públicas de Galiza.&lt;br&gt;
d. Procedimento e réxime xurídico dos contratos e concesións públicas,
expropriación forzosa, responsabilidade patrimonial dos poderes públicos e
axudas e subsidios públicos.&lt;br&gt;
e. Administración de Xustiza, Rexistros e Notariado nos termos estabelecidos
nos art. 58 a 64 deste Estatuto.&lt;br&gt;
f. Policía e seguranza pública, tránsito e seguranza vial.&lt;br&gt;
g. Réxime e institucións penitenciais.&lt;br&gt;
h. Dereito Civil, incluido o Dereito de Familia e Sucesións e Contratos.&lt;br&gt;
i. Réxime xurídico das asociacións e fundacións.&lt;br&gt;
j. Regulación das Confrarías de Pescadores, Colexios Profisionais, Federacións
Deportivas, Cámaras de Comercio e demais Corporacións de Dereito Público.&lt;br&gt;
k. Proteción civil.

2. Os poderes públicos galegos exercerán, en cooperación co Estado, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Presenza exterior e na Unión Europea. Xestión dos fondos europeos que
correspondan a Galiza e participación na xestión dos Fondos comunitarios que
correspondan ao Estado.&lt;br&gt;
b. Cooperación internacional ao desenvolvemento.&lt;br&gt;

====Artigo 80. Competencias de emprego e política social====
1. Os poderes públicos galegos fixarán un marco galego de relacións laborais,
con plenas competencias, que responda á realidade produtiva e social
específica de Galiza. En concreto, os poderes públicos galegos exercerán con
carácter exclusivo, as competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Políticas de fomento do emprego, incluidas as de formación das persoas
demandantes de emprego e dos traballadores en activo.&lt;br&gt;
b. Cualificacións profesionais.&lt;br&gt;
c. Desenvolvemento normativo da negociación colectiva e o rexisto dos
convenios colectivos das empresas que realicen a súa actividade na Galiza.&lt;br&gt;
d. Procedimentos de regulación de emprego.&lt;br&gt;
e. Prevención de riscos laborais, seguranza e saúde no traballo.&lt;br&gt;
f. Xestión das políticas pasivas de emprego, incluindo as prestacións por
desemprego e o recoñecimento e pagamento das mesmas. Tamén no relativo
ao recoñecimento e xestión das prestacións económicas da Seguranza Social,
así como a organización destes servizos.&lt;br&gt;
g. Criación e regulación dos instrumentos de conciliación, meiación e arbitraxe
laboral.&lt;br&gt;
h. Inspección de Traballo e Seguranza Social.&lt;br&gt;
i. Políticas en prol da igualdade de xénero.&lt;br&gt;
j. Políticas de protección e cohesión social e de atención ás persoas
dependentes. Benestar social, desenvolvimento comunitario e políticas de apoio
ás familias, á infancia e á mocidade.

2. Aos poderes públicos galegos correspóndelles a competencia nas seguintes
materias, dentro dos principios estabelecidos pola lexislación do Estado e en
cooperación co mesmo:&lt;br&gt;
a. Lexislación laboral.&lt;br&gt;
b. Xestión da Seguranza Social e adaptación dos seus reximes á realidade
galega, incluindo a súa ordeación, organización e administración do patrimonio e
dos servizos que forman parte do sistema de Seguranza Social no territorio
galego, así como a recadación de cotas e demais recursos do mesmo.&lt;br&gt;
c. Políticas migratorias, incluida a participación na elaboración da política estatal
de imigración e a súa xestión na Galiza.&lt;br&gt;

====Artigo 81. Competencias en materia de ensino e investigación====
1.Os poderes públicos galegos exercerán, con carácter exclusivo, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Ensino en toda a súa extensión e en todos os seus níveis, incluída a política
de bolsas e axudas ao estudo, a avaliazón do sistema educativo, a formación do
profesorado, o sistema de elección, composición e competencias dos órganos
colexiados e o estatuto dos ensinantes, o réxime de criazón e funcionamento de
unipersoais dos centros docentes, o estatuto do profesorado, a admisión de
alunos e alunas, o réxime de criazón e funcionamento de centros docentes, o
calendario escolar, libros e material didáctico e o estabelecimento dos
correspondentes currícula.&lt;br&gt;
b. Ensino superior e regulación das condicións de exercicio do dereito
fundamental á autonomía universitaria polas Universidades públicas de Galiza.&lt;br&gt;
c. Investigación científica e técnica, desenvolvemento e inovación. Xestión en
Galiza da política europea de I+D+i.&lt;br&gt;
d. Propriedade industrial.

2. Os poderes públicos galegos exercerán, en cooperación co Estado, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Xestión dos organismos estatais de investigación situados en Galiza.&lt;br&gt;
b. Regulación das profisións tituladas e recoñecimento de títulos profisionais.&lt;br&gt;
====Artigo 82. Competencias económicas e financeiras====
1.Os poderes públicos galegos exercerán, con carácter exclusivo, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Ordenación da actividade económica e regulación do sector público
económico galego.&lt;br&gt;
b. Política industrial e enerxética, incluído o réxime de produción e transporte de
enerxía e a determinación do reparto autonómico de cotas de emisión e xestión
do plano estatal de emisión de gases de efeito invernadoiro.&lt;br&gt;
c. Defensa da Competencia.&lt;br&gt;
d. Comercio maiorista e minorista, incluída a fixación de horarios comerciais,
modalidades de venda, o urbanismo comercial, as feiras e mercados e as
denominacións de orixe.&lt;br&gt;
e. Protección dos consumidores e utentes.&lt;br&gt;
f. Política turística, incluida a promoción exterior da oferta turística galega.&lt;br&gt;
g. Agricultura e Gandaría, incluída a xestión dos fondos europeus que nesta
materia correspondan a Galiza, a transposición das normas europeas de
regulación dos mercados correspondentes.&lt;br&gt;
h. Pesca, Marisqueo,Cultivos Mariños, pesca fluvial e lacustre e caza, incluída a
súa ordenación económica, a xestión dos recursos pesqueiros e a xestión dos
fondos europeus que nesta materia correspondan a Galiza e a transposición das
normas europeas de regulación dos mercados correspondentes.&lt;br&gt;
i. Política de telecomunicacións, incluída a titularidade e xestión do espazo
radioeléctrico.&lt;br&gt;
j. Réxime de prensa, radio, televisión e, en xeral, dos medios de comunicación
social.&lt;br&gt;
k.Réxime dos recursos e servizos acesíbeis na sociedade da información.&lt;br&gt;
l. Ordenación do crédito, banca e seguros; caixas de Aforros; mercados de
valores e centros de contratación de mercadurías; creación de institucións
públicas de crédito.

2. Os poderes públicos galegos exercerán, en cooperación co Estado, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Planificación xeral da economía, de conformidade co estabelecido no art. 72
deste Estatuto.&lt;br&gt;
b. Pesca en augas internacionais e territoriais de terceiros Estados.

====Artigo 83. Competencias ambientais, territoriais e de infraestuturas====
1.Os poderes públicos galegos exercerán, con carácter exclusivo, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Protección e xestión do Meio Ambiente, a declaración de impacto ambiental
para calquer tipo de plano ou proxecto e a protección da paisaxe.&lt;br&gt;
b. Declaración e xestión dos espacios naturais protexidos. Xestión dos Parques
do Estado situados no territorio galego.&lt;br&gt;
c. Política hidráulica: aproveitamentos hidráulicos, incluída a titularidade sobre o
dominio público marítimo-terrestre, a competencia exclusiva sobre o mar
territorial e a criazón da Confederación Hidrográfica do Miño. Canles e regadios,
augas minerais, termais e subterráneas.&lt;br&gt;
d. Montes e Política Florestal.&lt;br&gt;
e. Ordenación do Territorio, Urbanismo e Vivenda, incluída a determinación das
condicións de acceso e construcción das vivendas con algún tipo de protección
pública e a xestión dos fondos estatais dedicados a planos de vivenda.&lt;br&gt;
f. Obras públicas.&lt;br&gt;
g. Transportes terrestres, estradas e vías férreas que circulen por Galiza.&lt;br&gt;
Centros de contratación e terminais de carga en materia de transportes.
h. Portos, incluidos os de interese xeral e de refuxio, portos deportivos e
aeroportos.&lt;br&gt;
i. Seguranza e salvamento marítimos.

2. Os poderes públicos galegos exercerán, en cooperación co Estado, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Xestión dos fundos estatais destinados á vivenda.&lt;br&gt;
b. Planificación e xestión das obras públicas estatais en territorio galego.

====Artigo 84. Competencias culturais e deportivas====
Os poderes públicos galegos exercerán, con carácter exclusivo, as
competencias en materia de:&lt;br&gt;
a. Política cultural, Patrimonio Cultural, Museus, Arquivos, Cinematografía e
Audiovisual, xestión do ISBN/ISSN e propriedade intelectual.&lt;br&gt;
b. Deporte e Federacións Deportivas. Participación en competicións deportivas
internacionais.&lt;br&gt;
c. Xogos e Lotarías, incluído o dereito a recibir os rendimentos correspondentes
polas Apostas e Sorteos de ámbito estatal.
&lt;/div&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título IV|Título IV]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005/Título VI|Título VI]]''' 
|}</text>
      <sha1>p906stumre0n2dpchphe9cbhjl6khjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frente Popular Galega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2660</id>
    <revision>
      <id>20052</id>
      <parentid>13978</parentid>
      <timestamp>2019-12-14T12:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="439" sha1="dc0q5fx34zjqig21y5rh3amc84gx1p2" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Fpg-25071991.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
A '''Frente Popular Galega''' é un partido socialista e independentista galego, fundado en [[1987]].
==Documentos==
*[[Documento de presentación da FPG]]

==Ligazóns externas==
*[http://frentepopular.gl/ Páxina Web da formación]

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-F]]</text>
      <sha1>dc0q5fx34zjqig21y5rh3amc84gx1p2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Documento de presentación da FPG</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2661</id>
    <revision>
      <id>14085</id>
      <parentid>9153</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T07:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1348" sha1="9w7cm282r62azgr1lnpmt29zj2a9sa7" xml:space="preserve">==Limiar==
Só a radical ruptura da dependéncia colonial da Galiza a respeito do Estado Imperialista Español, concretada na Independéncia Nacional, pode procurar un futuro digno ás clases traballadoras galegas. Este é pois o obxectivo que obriga a que diferentes organizacións políticas e colectivos nacionalistas nos unamos para constituir a FRENTE POPULAR GALEGA co fin de organizarmos ao noso povo para a liberación nacional e social da Galiza.

Todos os que contribuimos ao nascimento da FPG temos un común denominador na nosa militáncia nacionalista identificada cos intereses das clases populares galegas.

Non é casualidade que a FRENTE POPULAR GALEGA naza cando o noso país sofre unha forte agresión e expoliación das suas riquezas que provoca unha agudización da situación de miséria que vivemos (desmantelamento industrial, paro encuberto cunha taxa real superior á media do Estado español, subemprego e sobre explotación...). Agresión e expoliación constantes ás que non é posível dar solucións globais axeitadas no actual marco democrático-burgués. A Constitución española e o Estatuto de Autonomía so serven para perpetuar o actual estado de cousas e asegurar que as estruturas do sistema e os priviléxios dos explotadores se manteñan en contra das clases populares.

[[Categoría:Nacionalismo galego]]</text>
      <sha1>9w7cm282r62azgr1lnpmt29zj2a9sa7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iniciativa Internacionalista</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2666</id>
    <revision>
      <id>21292</id>
      <parentid>13981</parentid>
      <timestamp>2024-03-14T20:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="12bk0hak3vc9sicw9nnw7k9hm1vzm0u" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Logotipo de Iniciativa Internacionalista.png
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
}}
'''Iniciativa Internacionalista - A Solidariedade entre os Pobos''' é unha candidatura que se presentou ás eleccións ao Parlamento Europeo de 2009 en España. O eixo do seu discurso é a defensa do dereito de autodeterminación dos pobos e dun modelo económico socialista.

==Documentos==
*[[Manifesto de presentación de Iniciativa Internacionalista]]

===Artigos sobre II===
*[[Iniciativa Internacionalista, unha porta aberta]] ([[Ángeles Maestro]])

==Ligazóns externas==
*[http://www.iniciativainternacionalista.org/ Web da formación]

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-I]]</text>
      <sha1>12bk0hak3vc9sicw9nnw7k9hm1vzm0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De catro a catro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2668</id>
    <revision>
      <id>20206</id>
      <parentid>14274</parentid>
      <timestamp>2020-05-02T10:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="853" sha1="eupqan9mfdss4hyp2btbonoj9wwqf84" xml:space="preserve">[[Ficheiro:De catro a catro 1928 Manuel Antonio.pdf|miniatura|page=2|Texto íntegro, en PDF.]]
{{Portadatexto
|nome=De catro a catro&lt;br&gt;&lt;small&gt;Follas sin data d'un diario d'abordo&lt;/small&gt;
|autor=[[Manuel Antonio]]
|índice=1. [[Intencións (De catro a catro)|Intencións]]&lt;br&gt;2. [[A fragata vella]]&lt;br&gt;3. [[Travesía]]&lt;br&gt;4. [[Os cóbados n-o varandal]]&lt;br&gt;5. [[Sós]]&lt;br&gt;6. [[...Ao afogado]]&lt;br&gt;7. [[Guarda de 12 a 4]]&lt;br&gt;8. [[Recalada]]&lt;br&gt;9. [[Navy Bar]]&lt;br&gt;10. [[Balada d'o pailebote branco]]&lt;br&gt;11. [[O cartafol d'o vento]]&lt;br&gt;12. [[Lied ohne Worte]]&lt;br&gt;13. [[A estrela desconecida]]&lt;br&gt;14. [[Calma de 6 a 8]]&lt;br&gt;15. [[Descoberta]]&lt;br&gt;16. [[Lecer]]&lt;br&gt;17. [[S.O.S.]]&lt;br&gt;18. [[Ao reverso d'a noite]]&lt;br&gt;19. [[Adeus (De catro a catro)|Adeus]] 
|dataano=[[1928]]
}}
{{wikipedia}}
[[Category:GL-D]]
[[Categoría:De catro a catro|*]]
[[Categoría:1928]]</text>
      <sha1>eupqan9mfdss4hyp2btbonoj9wwqf84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Intencións (De catro a catro)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2669</id>
    <revision>
      <id>20205</id>
      <parentid>8934</parentid>
      <timestamp>2020-05-02T10:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1117" sha1="hfjxq7ul76128hb7ia708ihzafd6jsv" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Intencións ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
[[Ficheiro:De catro a catro, Intencións.jpg|miniatura|&quot;Intencións&quot;.]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;Encheremol-as velas
c'a luz náufraga d'a madrugada
Pendurando en dous puntos cardinaes
a randeeira esguía
d'o pailebote branco
:c'as suas mans loiras
:acenan mil adeuses as estrelas

Inventaremos frustradas descobertas
a barlovento d'os horizontes
pra acelerar os abolidos corazóns
d'os nosos veleiros defraudados

Halaremos pol-o chicote 
d'un meridián innumerado
N-a illa anónima
de cada singladura
esculcaremos o remorso d'a cidade

:Ela noitámbula desfollará
:como unha margarida prostibularia
:a Rosa d'os Ventos d'o noso corazón

Encadearemos adeuses d'escuma
pra todal-as prayas perdidas
Xuntaremos cuadernos en branco
d'a novela errante d'o vento
Pescaremos n-a rede d'os atlas
ronseles de Simbad

E cazaremol-a vela
sobre o torso rebelde d'as tormentas
pra trincar a escota d'unha ilusión.

{{Paxinación|De catro a catro|A fragata vella}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-I]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>hfjxq7ul76128hb7ia708ihzafd6jsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xosé Lesta Meis</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2670</id>
    <revision>
      <id>21706</id>
      <parentid>18315</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T16:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1128" sha1="7co8e5yztd1lm390ici73vamfkxom1y" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
}}
'''Xosé Francisco Lesta Meis''' (Oza, A Coruña, 16 de marzo de [[1887]] - 22 de decembro de [[1930]]) foi un escritor e xornalista galego.
==Obras==
* ''[[Manecho o da rúa]]'', 1926, [[Colección Lar]] (novela curta).&lt;ref&gt;{{Cita web |nome=Xabier |apelidos={{Versaleta|Iglesias}} |url=https://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com/2012/10/manecho-o-da-rua.html |título=Manecho o da rúa |data=10/10/2012 |páxinaweb=OslibrosdeAnxelCasal.blogspot.com }}&lt;/ref&gt;
* ''[[Estebo]]'', 1927, Lar (novela).&lt;ref&gt;{{Cita web |nome=Xabier |apelidos={{Versaleta|Iglesias}} |url=http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com/2014/09/estebo.html |título=Estebo |data=27/9/2014 |páxinaweb=OslibrosdeAnxelCasal.blogspot.com }}&lt;/ref&gt;
* ''[[Abellas de ouro]]'', 1930, Nós (colección de relatos).&lt;ref&gt;Despois publicado co n.º 19 na Biblioteca Galega 120.&lt;/ref&gt;
== Notas ==
{{listaref}}

{{DP-AUTOR-80}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-L]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>7co8e5yztd1lm390ici73vamfkxom1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xoán Manuel Pintos</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2671</id>
    <revision>
      <id>17369</id>
      <parentid>17365</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T22:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Obra poética dispersa {{Cita libro |editor={{Versaleta|Ríos Panisse}} |url=http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=122 |título=Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar |ano=2006 |páxinas=442-474}} */</comment>
      <origin>17369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2995" sha1="r2a04d9okryqzy3imscpyc5ook9a2dp" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Xoán Manuel Pintos Villar.jpg
|Wikipedia=Xoán Manuel Pintos
|Commons=Category:Xoán Manuel Pintos
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=Xoán Manuel Pintos
|Wikinoticias=none
}}
'''Xoán Manuel Pintos''' (Pontevedra, 16 de decembro de 1811 — Vigo, 29 de xuño de 1876) foi un escritor galego, a súa obra ''A gaita gallega'' considérase o primeiro libro publicado en galego.


== Textos ==
* ''[[A gaita gallega|A gaita gallega tocada polo gaiteiro, ou sea Carta de Cristus para ir deprendendo a ler, escribir e falar ben a lengua gallega e aínda máis]]'', 1853.

=== Obra poética dispersa &lt;ref&gt;{{Cita libro |editor={{Versaleta|Ríos Panisse}} |url=http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=122 |título=Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar |ano=2006 |páxinas=442-474}}&lt;/ref&gt; ===

{{Div col}}
* &quot;[[Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento|Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento con Luísa Coumes Gai le contesté en 13 de marzo de 1843 a la suya del 6 del mismo lo siguiente]]&quot;
* &quot;[[Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón|Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón. Cantábase na porta de San Roque en Santiago]]&quot; (1844)
* &quot;[[Romance das dúas beatas]]&quot; (1845)
* &quot;[[O achadizo]]&quot; (1845)
* &quot;[[A usura]]&quot; (1845)
* &quot;[[Contos da aldea]]&quot; (1846)
* &quot;[[A las gentes del campo en la festividad de Nuestra Señora del Refugio, la Divina Peregrina]]&quot; (s.d.)
* &quot;[[Queixumes dunha fonte]]&quot; (1857)
* &quot;[[Antonio e Margarida]]&quot; (1857)
* &quot;[[Saudades de un pastor]]&quot; (1857)
* &quot;[[Os nenos (Pintos)|Os nenos]]&quot; (1857)
* &quot;[[1858 (Pintos)|1858]]&quot; (1857)
* &quot;[[Consellos da tía Fuca á súa sobriña]]&quot; (1858)
* &quot;[[Xacinto e Catriña]]&quot; (1858)
* &quot;[[Égloga. Delores e Alexandre]]&quot; (1858)
* &quot;[[Os labregos de Galicia á reina de España doña Isabel II]]&quot; (1858)
* &quot;[[Cando te vexo nesa cruz pendente]]&quot; (1858)
* &quot;[[O reiseñor]]&quot; (1858)
* &quot;[[A Pontevedra]]&quot; (1858)
* &quot;[[Contos da aldea que parecen historias da vila ou historias da vila que parecen contos da aldea]]&quot; (1858-1859)
* &quot;[[No seimento da fermosa filla de D. Domingo Lareu]]&quot; (1859?)
* &quot;[[Contestación á Epístola de Alberte Camino]]&quot; (1859)
* &quot;[[Recramo]]&quot;  (1859)
* &quot;[[A Sarmiento]]&quot; (1859)
* &quot;[[A Galicia (Pintos, 1861)|A Galicia]]&quot;, 1 de setembro de 1861. En ''[[:w:Galicia. Revista Universal de este Reino|Galicia. Revista Universal de este Reino]]'', nº 23. pp. 364-368.
* &quot;[[A Cuba]]&quot;
* &quot;[[Un cego diante da cadea]]&quot; (1865. O poema s.d. pero seguramente de 1853 ou 1854)
* &quot;[[Bieito e Manuela]]&quot; (1867)
* &quot;[[Meting en Lérez]]&quot; (1869)
* &quot;[[Ao poeta D. T. V. T., fillo de Vigo]]&quot; (1875)
* &quot;[[A Vesteiro Torres]]&quot; (1876)
* &quot;[[O loito]]&quot; (s.d.)
{{Fin div col}}

== Notas ==
{{Listaref}}


{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>r2a04d9okryqzy3imscpyc5ook9a2dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Arthur Conan Doyle</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2673</id>
    <revision>
      <id>14296</id>
      <parentid>13967</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T16:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Arthur Conan Doyle]]&quot; a &quot;[[Autor:Arthur Conan Doyle]]&quot;</comment>
      <origin>14296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3827" sha1="fxq4lwc7qhhsq186j91vnvdsmzd38x8" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Conan doyle.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Arthur Conan Doyle
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Sir Arthur Ignatius Conan Doyle''' (22 de maio de [[1859]] - 7 de xullo de [[1930]]), escritor escocés nado en Edimburgo e soado pola creación do personaxe de Sherlock Holmes, detective de ficción famoso no mundo enteiro.
==Obras==
===Libros de Sherlock Holmes===
* [[Estudo en escarlata]]'' (1887)
* ''[[The Sign of Four]]'' (1890)
* [[As aventuras de Sherlock Holmes]] (1892)
* [[As memorias de Sherlock Holmes]] (1894)
* [[O can dos Baskerville]] (1902)
* [[O retorno de Sherlock Holmes]] (1904)
* ''[[The Valley of Fear]]'' (1915)
* ''[[His Last Bow]]'' (1917)
* ''[[The Case-Book of Sherlock Holmes]]'' (1927)

===Historias de Challenger===
* ''[[The Lost World (Arthur Conan Doyle)|The Lost World]]'' (1912)&lt;ref name=bleiler&gt;Bibliographic information from: {{cita libro | apelidos=Bleiler | nome=Everett | título=The Checklist of Fantastic Literature | localización=Chicago | editorial=Shasta Publishers | páxina=102 | data=1948}}
&lt;/ref&gt;
* ''[[The Poison Belt]]'' (1913)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The Land of Mist]]'' (1926)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* &quot;[[When the World Screamed]]&quot; (1928)
* &quot;[[The Disintegration Machine]]&quot; (1929)

===Novelas históricas===
* ''[[Micah Clarke]]'' (1888)
* ''[[The White Company]]'' (1891)
* ''[[The Great Shadow]]'' (1892)
* ''[[The Refugees]]'' (publ. 1893, written 1892)
* ''[[Rodney Stone]]'' (1896)
* ''[[Uncle Bernac]]'' (1897)
* ''[[Sir Nigel]]'' (1906)

===Outros traballos===
* ''[[J. Habakuk Jephson's Statement]]'' (1884), a story based on the fate of the ship ''[[Mary Celeste]]''
* ''[[The Mystery of Cloomber]]'' (1889)
* ''[[The Firm of Girdlestone]]'' (1890)
* ''[[The Captain of the Polestar, and other tales]]'' (1890)
* ''[[The Great Keinplatz Experiment]]'' (1890)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The Doings of Raffles Haw]]'' (1891)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[Beyond the City]]'' (1892)
* ''[[Lot No. 249]]'' (1892)
* ''[[Jane Annie|Jane Annie, or the Good Conduct Prize]]'' (1893)
* ''[[My Friend the Murderer and Other Mysteries and Adventures]]'' (1893)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[Round The Red Lamp]]'' (1894)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The Parasite]]'' (1894)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The Stark Munro Letters]]'' (1895)
* ''[[Songs of Action]]'' (1898)
* ''[[The Tragedy of The Korosko]]'' (1898)
* ''[[A Duet]]'' (1899)
* ''[[The Great Boer War]]'' (1900)
* ''[[The Green Flag and Other Stories of War and Sport]]'' (1900)
* ''[[Brigadier Gerard|The Exploits of Brigadier Gerard]]'' (1903)
* ''[[Through the Magic Door]]'' (1907)
* ''[[Round the Fire Stories]]'' (1908)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The Crime of the Congo]]'' (1909)
* ''[[The Lost Gallery]]'' (1911)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The Terror of Blue John Gap]]'' (1912)
* ''[[The Horror of the Heights]]'' (1913)
* ''[[The British Campaign in France and Flanders: 1914]]'' (1916)
* ''[[Danger! and Other Stories]]'' (1918)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The New Revelation]]'' (1918)
* ''[[The Vital Message]]'' (1919)
* ''[[The Great Keinplatz Experiment and Other Tales of Twilight and the Unseen]]'' (1919)&lt;ref&gt;http://www.worldcat.org/oclc/1026414?referer=di&amp;ht=edition&lt;/ref&gt;
* ''[[The Coming of the Fairies]]'' (1921)
* ''[[Tales of Terror &amp; Mystery]]'' (1923)
* ''[[Memories and Adventures]]'' (1924)
* ''[[The Black Doctor and Other Tales of Terror and Mystery]]'' (1925)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The Dealings of Captain Sharkey]]'' (1925)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The Man from Archangel and Other Tales of Adventure]]'' (1925)&lt;ref name=bleiler/&gt;
* ''[[The History of Spiritualism]]'' (1926)
* ''[[The Maracot Deep]]'' (1929)&lt;ref name=bleiler/&gt;

== Notas ==
{{listaref}}

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-D]]</text>
      <sha1>fxq4lwc7qhhsq186j91vnvdsmzd38x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Joaquim Maria Machado de Assis</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2674</id>
    <revision>
      <id>14334</id>
      <parentid>13994</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T17:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Joaquim Maria Machado de Assis]]&quot; a &quot;[[Autor:Joaquim Maria Machado de Assis]]&quot;</comment>
      <origin>14334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="387" sha1="a2llq1a6p54t5apgrc4exa67xz9s7n7" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Machado-450.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Joaquim Maria Machado de Assis''' foi un escritor brasileiro (Río de Xaneiro, 21 de xuño de [[1839]] — Río de Xaneiro, 29 de setembro de [[1908]]).
==Obras==

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-M]]</text>
      <sha1>a2llq1a6p54t5apgrc4exa67xz9s7n7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Vladimir Maiakovski</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2675</id>
    <revision>
      <id>14409</id>
      <parentid>13996</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Vladimir Maiakovski]]&quot; a &quot;[[Autor:Vladimir Maiakovski]]&quot;</comment>
      <origin>14409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="621" sha1="5nbxmpr6nz44vhrcf8iiary4om7pfkn" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Majakovskij.face.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Vladimir Vladímirovich Maiakovski''' (en ruso: '''Владимир Владимирович Маяковский''') (Bagdadi, Xeorxia, 19 de xullo de [[1893]] (7 de xullo segundo o calendario xuliano) - Moscú, 14 de abril de [[1930]]) foi un poeta e dramaturgo ruso. Unha das figuras máis relevantes da poesía rusa de comezos do século XX.
==Obras==

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Maiakovski,Vladimir}}
[[Categoría:Autores-M]]</text>
      <sha1>5nbxmpr6nz44vhrcf8iiary4om7pfkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Fernando Pessoa</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2676</id>
    <revision>
      <id>21705</id>
      <parentid>14324</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T16:57:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="b052uns2ordmeqvlnvvkkztdi39xo6b" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=216 2310-Fernando-Pessoa.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Fernando Pessoa
|Wikilibros=none
|Wikidata=Q173481
|Wikiquote=Fernando Pessoa
}}
'''Fernando António Nogueira Pessoa''' ([[1888]]-[[1935]], Lisboa) foi un poeta e escritor portugués.
==Obras==
===Ensaios===
*''[[A miña patria é a lingua portuguesa]] (A minha pátria é a língua portuguesa)''
===Poesía===
*''[[Cando ela pasa]] (Quando ela passa)''
*''[[No túmulo de Christian Rosenkreutz]] (No Túmulo de Christian Rosenkreutz)''

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-F]]</text>
      <sha1>b052uns2ordmeqvlnvvkkztdi39xo6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Karl Marx</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2677</id>
    <revision>
      <id>14346</id>
      <parentid>13995</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T17:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Karl Marx]]&quot; a &quot;[[Autor:Karl Marx]]&quot;</comment>
      <origin>14346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="692" sha1="ltryoxzp2o1qcgthmvosc5vzdm4z0ax" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Karl_Marx.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Karl Heinrich Marx''', nado en Tréveris o 5 de maio de 1818 e falecido en Londres o 14 de marzo de 1883, foi un economista e pensador alemán, que viviu boa parte da súa vida en Inglaterra e que deu orixe ao marxismo, teoría filosófico-económica que tivo unha ampla vixencia no século XX.
==Obras==
*[[Crítica á filosofía do Dereito de Hegel]], 1843
*[[Sobre a cuestión xudía]], 1843
*[[A Sagrada Familia]], 1845
*[[Manifesto Comunista]], 1848
*[[O Capital]]

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-M]]</text>
      <sha1>ltryoxzp2o1qcgthmvosc5vzdm4z0ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Friedrich Nietzsche</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2682</id>
    <revision>
      <id>14332</id>
      <parentid>14006</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T17:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Friedrich Nietzsche]]&quot; a &quot;[[Autor:Friedrich Nietzsche]]&quot;</comment>
      <origin>14332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="464" sha1="khtxxv37ppdifh15rfhdeu8qec8p097" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Nietzsche1882.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Friedrich Wilhelm Nietzsche''', nado o 15 de outubro de [[1844]] en Röcken, Lütcen nos arredores de Leipzig, actual Alemaña, e falecido o 25 de agosto de [[1900]] en Weimar, foi un influente filósofo alemán do século XIX.
==Obras==

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-N]]</text>
      <sha1>khtxxv37ppdifh15rfhdeu8qec8p097</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Aristóteles</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2683</id>
    <revision>
      <id>14429</id>
      <parentid>13936</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Aristóteles]]&quot; a &quot;[[Autor:Aristóteles]]&quot;</comment>
      <origin>14429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="433" sha1="hldh9u4jc6x30y9hsobct9877pnwsgf" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Aristotle Altemps Inv8575.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Aristotle
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Aristóteles de Estaxira''', nado no ano [[-384|384]] a.C. e morto no [[-322|322]] a.C., foi un importante filósofo grego, un dos maiores pensadores de todos os tempos. 
==Obras==

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-A]]</text>
      <sha1>hldh9u4jc6x30y9hsobct9877pnwsgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Manuel Leiras Pulpeiro</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2684</id>
    <revision>
      <id>15311</id>
      <parentid>14619</parentid>
      <timestamp>2016-06-08T21:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>15311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="840" sha1="mgs7tox5xtoqwpjdo66rm69l6pfetj0" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Manuel Leiras Pulpeiro.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Manuel Leiras Pulpeiro''' (Mondoñedo, 25 de outubro de 1854- Mondoñedo, 9 de novembro de 1912) foi un escritor galego do Rexurdimento.

==Obras==
*''[[Cantares gallegos (1911)|Cantares gallegos]]'' (1911).
*''[[Costumes antigos en Galiza]]'' (1998).&lt;ref&gt;Postos en limpo polo seu irmán Ramón Félix Leiras Pulpeiro na versión facsímile do manuscrito en castelán, versión ao galego de Ramón Reimunde.&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}

{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-L]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>mgs7tox5xtoqwpjdo66rm69l6pfetj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Xacob</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2685</id>
    <revision>
      <id>8142</id>
      <parentid>6943</parentid>
      <timestamp>2010-09-18T14:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.139.96</ip>
      </contributor>
      <origin>8142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47748" sha1="plvcso587e8cjyiwkn2w26l3s1jriyu" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Libro de Xacob ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;''Palabras da súa predicación aos seus irmáns. Confunde a un home que trata de derrubar a doutrina de Cristo. Algunhas palabras acerca da historia do pobo de Nefi.''

== Capítulo 1 ==
''Jacob e Xosé procuran persuadir aos homes a crer en Cristo e a gardar os seus mandamentos-Morre Nefi-Predomina a iniquidade entre os nefitas. Aproximadamente 544?421 a.C.''

1 Porque velaquí, aconteceu que xa pasaran cincuenta e cinco anos desde que Lehi saíra de Xerusalén; xa que logo, Nefi deume a min, Xacob, un mandato respecto dos ferros menores sobre as cales estas cousas están gravadas.

2 E deume a min, Xacob, un mandato de que escribise sobre estes ferros algunhas das cousas que considerase eu máis preciosas; e que non tratase máis que lixeiramente a historia deste pobo, chamado o pobo de Nefi.

3 Porque dixo que a historia do seu pobo debería gravarse sobre os seus outras ferros, e que eu debía conservar estes ferros e transmitilas á miña posteridade, de xeración en xeración.

4 E que se houbese predicacións que fosen sacras, ou revelación que fose grande, ou profecías, eu debería gravar os seus puntos principais sobre estes ferros, e tratar estas cousas canto me fose posible, por causa de Cristo e polo ben do noso pobo.

5 Porque, por causa da fe e o gran afán, verdadeiramente fíxollenos saber concernente ao noso pobo e as cousas que lle habían de sobrevir.

6 E tamén tivemos moitas revelacións e o espírito de moita profecía; xa que logo, sabiamos de Cristo e o seu reino, que había de vir.

7 Polo que traballamos dilixentemente entre os do noso pobo, a fin de persuadilos a vir a Cristo, e a participar da bondade de Deus, para que entrasen no seu repouso, non fose que dalgún modo el xurase na súa ira que non entrarían, como na provocación nos días de tentación, cando os fillos de Israel estaban no deserto.

8 Xa que logo, quixese Divos que persuadísemos a todos os homes a non rebelarse contra Deus para provocalo a ira, senón que todos os homes cresen en Cristo e contemplasen a súa morte, e sufrisen a súa cruz, e soportasen a vergoña do mundo; xa que logo, eu, Xacob, tomo ao meu cargo cumprir co mandato do meu irmán Nefi.

9 E Nefi empezaba a envellecer, e viu que pronto había de morrer; xa que logo, unxiu a un home para que fose rei e director do seu pobo, segundo os reinados dos reis.

10 E como o pobo amaba a Nefi en extremo, porque fora para eles un gran protector, pois empuñara a espada de Labán no seu defensa, e traballara toda a súa vida polo seu benestar,

11 xa que logo, o pobo quería conservar a memoria do seu nome, e a quenquera que gobernase no seu lugar, chamaríano Nefi segundo, Nefi terceiro, etcétera, segundo os reinados dos reis; e así os chamou o pobo, calquera que fosen os seus nomes.

12 E aconteceu que Nefi morreu.

13 Agora ben, os do pobo que non eran lamanitas eran nefitas; no entanto, chamábanse nefitas, xacobitas, xosefitas, zoramitas, lamanitas, lemuelitas e ismaelitas.

14 Mais eu, Xacob, non os distinguirei en diante por estes nomes, senón que chamarei lamanitas aos que busquen a destrución do pobo de Nefi, e aos que simpaticen con Nefi, chamarei nefitas, ou pobo de Nefi, segundo os reinados dos reis.

15 E aconteceu que o pobo de Nefi, baixo o reinado do segundo rei, empezou a ser duro de corazón e a entregarse un tanto a prácticas inicuas, desexando ter moitas esposas e concubinas, a semellanza de David na antigüidade, e tamén Salomón, o seu fillo.

16 Si, e tamén empezaron a buscar moito ouro e prata, e a enxalzarse un tanto no orgullo.

17 Xa que logo, eu, Xacob, faleilles estas palabras, mentres lles ensinaba no templo, habendo primeiramente obtido o meu mandato do Señor.

18 Porque eu, Xacob, e o meu irmán Xosé, foramos consagrados sacerdotes e mestres deste pobo, por man de Nefi.

19 E magnificamos o noso oficio ante o Señor, tomando sobre nós a responsabilidade, traendo sobre a nosa propia cabeza os pecados do pobo se non lle ensinabamos a palabra de Deus con toda dilixencia; para que, traballando con todas as nosas forzas, o seu sangue non manchase os nosos vestidos; doutro xeito, o seu sangue caería sobre os nosos vestidos, e non seriamos achados sen mancha no último día.


== Capítulo 2 ==
''Jacob condena o amor ás riquezas, o orgullo e a falta de castidade?Os homes poden buscar riquezas co fin de axudar aos seus semellantes?Xacob condena a práctica desautorizada do matrimonio plural-O Señor deléitase na castidade das mulleres. Aproximadamente 544?421 a.C.''

1 Palabras que Xacob, irmán de Nefi, dirixiu ao pobo de Nefi, logo da morte de Nefi:

2 Pois ben, os meus amados irmáns, eu, Xacob, segundo a responsabilidade baixo a cal áchome ante Deus, de magnificar o meu oficio con seriedade, e para limpar os meus vestidos dos vosos pecados, subín hoxe ata o templo para declararvos a palabra de Deus.

3 E vós mesmos sabedes que ata aquí fun dilixente no oficio do meu chamamento; pero hoxe angústiame o peso dun desexo e afán moito maior polo ben das vosas almas, que o que ata agora sentín.

4 Pois velaquí, ata agora fostes obedientes á palabra do Señor que vos dei.

5 Mais velaquí, escoitádeme e sabede que coa axuda do omnipotente Creador do ceo e da terra, podo falarvos tocante aos vosos pensamentos, como é que xa empezades a obrar no pecado, pecado que para min é moi abominable, si, e abominable para Deus.

6 Si, contrista a miña alma, e faime encoller de vergoña ante a presenza da miña Facedor, o ter que testificarvos concernente á maldade dos vosos corazóns.

7 E tamén me entristece ter que ser tan audaz nas miñas palabras relativas a vós, diante das vosas esposas e fillos, moitos dos cales son de sentimentos sumamente tenros, castos e delicados ante Deus, cousa que agrada a Deus;

8 e supoño que subiron ata aquí para oír a agradábel palabra de Deus; si, a palabra que sa a alma ferida.

9 Xa que logo, angustia a miña alma o que sexa compelido, polo estrito mandamento que recibín de Deus, a amoestarvos segundo os vosos crimes e agravar as feridas dos que xa están feridos, en lugar de consolalos e sanear as súas feridas; e aos que non foron feridos, en lugar de que se deleiten coa pracenteira palabra de Deus, colocar puñais para traspasar as súas almas e ferir as súas delicadas mentes.

10 Mais a pesar da magnitude da tarefa, debo obrar segundo os estritos mandamentos de Deus, e falarvos concernente ás vosas iniquidades e abominacións, en presenza dos puros de corazón e os de corazón quebrantado, e baixo a mirada do ollo penetrante do Deus Omnipotente.

11 Xa que logo, debo dicirvos a verdade, conforme á claridade da palabra de Deus. Porque velaquí, ao dirixirme ao Señor, a palabra veu a min, dicindo: Xacob, sobe ata o templo mañá, e declara a este pobo a palabra que che darei.

12 E agora ben, velaquí, irmáns meus, esta é a palabra que vos declaro, que moitos de vós empezastes a buscar ouro, prata e toda clase de minerais preciosos que tan copiosamente abundan nesta terra, que para vós e a vosa posteridade é unha terra de promisión.

13 E tan benignamente favoreceuvos a man da providencia, que obtivestes moitas riquezas; e porque algúns de vós adquiristes máis abundantemente que os vosos irmáns, vos enchedes co orgullo dos vosos corazóns, e andades co pescozo erguido e a cabeza no alto por causa das vosas roupas custosas, e perseguides aos vosos irmáns porque supondes que sodes mellores que eles.

14 E agora ben, irmáns meus, supondes que Divos xustifícavos nisto? Velaquí, dígovos que non; así a todo, condénavos; e se persistides nestas cousas, os seus xuízos sobreviranvos aceleradamente.

15 ¡Ó, se el mostrásevos que pode traspasarvos, e que cunha mirada do seu ollo pode humillarvos ata o po!

16 ¡Ó, se vos librase desta iniquidade e abominación! ¡Ó, se escoitásedes a palabra dos seus mandamentos, e non permitísedes que este orgullo dos vosos corazóns destruíse as vosas almas!

17 Considerade aos vosos irmáns como a vós mesmos; e sede afables con todos e liberais cos vosos bens, para que eles sexan ricos como vós.

18 Pero antes de buscar riquezas, buscade o reino de Deus.

19 E logo de lograr unha esperanza en Cristo obteredes riquezas, se as buscades; e buscarédelas co fin de facer ben: para vestir ao espido, alimentar ao famento, liberar ao cativo e fornecer auxilio ao enfermo e ao aflixido.

20 E agora ben, irmáns meus, faleivos achega do orgullo; e aqueles de vós que habedes aflixido ao voso próximo, e perseguístelo a causa do orgullo dos vosos corazóns polas cousas que Divos deuvos, que tedes que dicir disto?

21 Non credes que tales cousas son abominables para aquel que creou toda carne? E ante a súa vista un ser é tan precioso como o outro. E toda carne vén do po; e co mesmo fin el creounos: para que garden os seus mandamentos e o glorifiquen para sempre.

22 E agora ceso de falarvos concernente a este orgullo. E se non fose que debo falarvos dun crime máis grave, o meu corazón se alegraría grandemente por mor de vós.

23 Mais a palabra de Deus angústiame por mor dos vosos delitos máis graves. Porque velaquí, di o Señor: Este pobo empeza a aumentar na iniquidade; non entende as Escrituras, porque trata de xustificar as súas fornicacións, por mor do que se escribiu acerca de David e o seu fillo Salomón.

24 Velaquí, David e Salomón en verdade tiveron moitas esposas e concubinas, cousa que para min foi abominable, di o Señor.

25 Xa que logo, o Señor di así: saquei a este pobo da terra de Xerusalén polo poder do meu brazo, a fin de levantar para min unha rama xusta do froito dos lombos de Xosé.

26 Xa que logo, eu, o Señor Deus, non permitirei que os deste pobo fagan como fixeron os da antigüidade.

27 Xa que logo, irmáns meus, oídeme e escoitade a palabra do Señor: Pois entre vós ningún home terá senón unha esposa; e concubina non terá ningunha;

28 porque eu, o Señor Deus, deléitome na castidade das mulleres. E as fornicacións son unha abominación para min; así di o Señor dos Exércitos.

29 Polo tanto, este pobo gardará os meus mandamentos, di o Señor dos Exércitos, ou maldita sexa a terra pola súa causa.

30 Porque se eu quero levantar posteridade para min, di o Señor dos Exércitos, mandareino ao meu pobo; pola contra, o meu pobo obedecerá estas cousas.

31 Porque eu, o Señor, vin a dor e oín o queixume das fillas do meu pobo na terra de Xerusalén; si, e en todas as terras do meu pobo, por mor das iniquidades e abominacións dos seus maridos.

32 E non permitirei, di o Señor dos Exércitos, que o clamor das belas fillas deste pobo, que conducín fóra da terra de Xerusalén, ascenda a min contra os homes do meu pobo, di o Señor dos Exércitos.

33 Porque non levarán cativas ás fillas do meu pobo, por mor da súa tenrura, sen que eu visíteos cunha terrible maldición, aínda ata a destrución; porque non cometerán fornicacións como os da antigüidade, di o Señor dos Exércitos.

34 E agora ben, velaquí, irmáns meus, sabedes que estes mandamentos foron dados ao noso pai Lehi; xa que logo, coñecéstelos antes; e incorrestes nunha gran condenación, porque fixestes estas cousas que non debiades facer.

35 Velaquí, cometestes maiores iniquidades que os nosos irmáns os lamanitas. quebrantastes os corazóns das vosas tenras esposas e perdido a confianza dos vosos fillos por causa dos malos exemplos que lles destes; e os saloucos dos seus corazóns ascenden a Deus contra vós. E por mor do estrito da palabra de Deus que descende contra vós, pereceron moitos corazóns, traspasados de profundas feridas.

== Capítulo 3 ==
''Os puros de corazón reciben a pracenteira palabra de Deus-A rectitude dos lamanitas é maior que a dos nefitas-Jacob amoesta contra a fornicación, a lascivia e todo pecado. Aproximadamente 544-421 a.C.''

1 Mais velaquí que eu, Xacob, quixese dirixirme a vós, os que sodes puros de corazón. Confiade en Deus con mentes firmes, e orade a el con suma fe, e el consolaravos nas vosas aflicións, e avogará pola vosa causa, e fará que a xustiza descenda sobre os que buscan a vosa destrución.

2 ¡Ó todos vós que sodes de corazón puro, levantade a vosa cabeza e recibide a pracenteira palabra de Deus, e deleitádevos no seu amor!; pois podedes facelo para sempre, se as vosas mentes son firmes.

3 ¡Pero ai, ai de vós que non sodes puros de corazón, que hoxe vos achades inmundos ante Deus!, porque a menos que vos arrepintades, a terra será maldicida por causa vosa; e os lamanitas, que non son inmundos como vós, aínda que maldicidos con severa maldición, castigaranvos aínda ata a destrución.

4 E o tempo velozmente vén en que, a menos que vos arrepintades, eles posuirán a terra da vosa herdanza, e o Señor Deus apartará aos xustos de entre vós.

5 Velaquí que os lamanitas, os vosos irmáns, a quen odiades pola súa inmundicia e a maldición que lles veu sobre a pel, son máis xustos que vós; porque non esqueceron o mandamento do Señor que foi dado ao noso pai, de non ter senón unha esposa e ningunha concubina, e que non se cometesen fornicacións entre eles.

6 E esfórzanse por gardar este mandamento; xa que logo, por mor desta observancia en cumprir con este mandamento, o Señor Deus non os destruirá, senón que será misericordioso para con eles, e algún día chegarán a ser un pobo bendito.

7 Velaquí, os seus maridos aman ás súas esposas, e as súas esposas aman aos seus maridos, e os seus esposos e esposas aman aos seus fillos; e a súa incredulidade e o seu odio contra vós débense á iniquidade dos seus pais; xa que logo, canto mellores sodes vós que eles á vista do voso gran Creador?

8 ¡Ó irmáns meus, temo que a non ser que vos arrepintades dos vosos pecados, a súa pel será máis branca que a vosa pel, cando sexades levados con eles ante o trono de Deus!

9 Xa que logo, douvos un mandamento, o cal é a palabra de Deus, que non os inxurades máis a causa da cor escuro da súa pel, nin tampouco debedes ultraxarllos pola súa inmundicia; así a todo, debedes recordar a vosa propia inmundicia e recordar que a deles viño por causa dos seus pais.

10 Xa que logo, debedes recordar aos vosos fillos, como habedes aflixido os seus corazóns a causa do exemplo que lles destes; e recordade tamén que por motivo da vosa inmundicia podedes levar aos vosos fillos á destrución, e os seus pecados serán acumulados sobre a vosa cabeza no último día.

11 ¡Ó irmáns meus, escoitade as miñas palabras; estimulade as facultades das vosas almas; sacudídevos para que espertedes do soño da morte; e librádevos dos sufrimentos do inferno para que non cheguedes a ser anxos do diaño, para ser botados nese lago de lume e xofre que é a segunda morte!

12 Agora ben, eu, Xacob, falei moitas cousas máis ao pobo de Nefi, amoestándoo contra a fornicación e a lascivia e toda clase de pecados, declarándolle as terribles consecuencias destas cousas.

13 E nin a centésima parte dos actos deste pobo, que empezaba xa a ser numeroso, pódese escribir sobre estes ferros; pero moitos dos seus feitos están escritos sobre os ferros maiores, e as súas guerras, e as súas contencións, e os reinados dos seus reis.

14 Estes ferros chámanse os ferros de Xacob, e foron feitas pola man de Nefi. E dou fin a estas palabras.

== Capítulo 4 ==
''Todos os profetas adoraron ao Pai no nome de Cristo?O acto de Abrahán de ofrecer ao seu fillo Isaac foi unha semellanza de Deus e do seu Unigénito-Os homes deben reconciliarse con Deus por medio da Expiación-Os xudeus rexeitarán a pedra que serve de fundamento. Aproximadamente 544-421 a.C.''

1 Agora ben, velaquí, aconteceu que eu, Xacob, había ministrado moito ao meu pobo de palabra (e non podo escribir senón moi poucas das miñas palabras polo difícil que é gravar as nosas palabras sobre ferros), e sabemos que o que escribamos sobre ferros debe permanecer;

2 mais o que escribamos sobre calquera outra cousa que non sexa ferros, ha de perecer e desvanecerse; pero podemos escribir sobre ferros unas cantas palabras que darán aos nosos fillos, e tamén aos nosos amados irmáns, unha pequena medida de coñecemento concernente a nós, ou sexa, aos seus pais;

3 e nisto nos alegramos; e obramos dilixentemente para gravar estas palabras sobre ferros, esperando que os nosos amados irmáns e os nosos fillos recíbanas con corazóns agradecidos, e considérenas para que saiban con gozo, non con pesar, nin con desprezo, o que incumbe aos seus primeiros pais.

4 Porque escribimos estas cousas para este fin, que saiban que nós sabiamos de Cristo e tiñamos a esperanza da súa gloria moitos séculos antes da súa vinda; e non soamente tiñamos nós unha esperanza da súa gloria, senón tamén todos os santos profetas que viviron antes que nós.

5 Velaquí, eles creron en Cristo e adoraron ao Pai no seu nome; e tamén nós adoramos ao Pai no seu nome. E con este fin gardamos a lei de Moisés, dado que orienta as nosas almas cara a el; e por esta razón se nos santifica como obra xusta, así como foille contado a Abrahán no deserto o ser obediente aos mandamentos de Deus ao ofrecer ao seu fillo Isaac, que é unha semellanza de Deus e do seu Fillo Unixénito.

6 Xa que logo, escudriñamos os profetas, e temos moitas revelacións e o espírito de profecía; e tendo todos estes testemuños, logramos unha esperanza, e a nosa fe vólvese inquebrantable, ao grao de que verdadeiramente podemos mandar no nome de Xesús, e as árbores mesmos obedécennos, ou os montes, ou as ondas do mar.

7 No entanto, o Señor Deus maniféstanos a nosa debilidade para que saibamos que é pola súa graza e os seus grandes condescendencias para cos fillos dos homes polas que temos poder para facer estas cousas.

8 ¡Velaquí, grandes e marabillosas son as obras do Señor! ¡Qué inescrutables son as profundidades dos seus misterios; e é imposible que o home descubra todos os seus camiños! E ninguén hai que coñeza as súas sendas a menos que lle sexan reveladas; xa que logo, non desprecedes, irmáns, as revelacións de Deus.

9 Pois velaquí, polo poder da súa palabra o home apareceu sobre a face da terra, a cal foi creada polo poder da súa palabra. Xa que logo, se Divos puido falar, e o mundo foi; e falou, e o home foi creado, por que, pois, non ha de poder mandar a terra ou a obra das súas mans sobre a súa superficie, segundo a súa vontade e pracer?

10 Xa que logo, irmáns, non procuredes aconsellar ao Señor, así a todo aceptade o consello da súa man. Porque velaquí, vós mesmos sabedes que el aconsella con sabedoría, con xustiza e con gran misericordia sobre todas as súas obras.

11 Así pois, amados irmáns, reconciliádevos con el por medio da expiación de Cristo, o seu Unixénito Fillo, e poderedes obter a resurrección, segundo o poder da resurrección que está en Cristo, e ser presentados como as primicias de Cristo a Deus, tendo fe e habendo obtido unha boa esperanza de gloria nel, antes que se manifeste na carne.

12 E agora ben, amados meus, non vos marabilledes de que vos diga estas cousas; pois por que non falar da expiación de Cristo, e lograr un perfecto coñecemento del, así como o coñecemento dunha resurrección e do mundo vindeiro?

13 Velaquí, os meus irmáns, o que profetizar, profetice ao entendemento dos homes; porque o Espírito fala a verdade, e non mente. Xa que logo, fala das cousas como realmente son, e das cousas como realmente serán; así que estas cousas sonnos manifestadas claramente para a salvación das nosas almas. Mais velaquí, nós non somos as únicas testemuñas destas cousas; porque Divos declarounas tamén aos profetas da antigüidade.

14 Pero velaquí, os xudeus foron un pobo de dura cerviz; e desprezaron as palabras de claridade, e mataron aos profetas, e procuraron cousas que non podían entender. Xa que logo, por mor do seu cegueira, a cal veu por traspasar o sinalado, é mester que caian; porque Divos quitoulles a súa claridade e entregoulles moitas cousas que non poden entender, porque así o desexaron; e porque así o desexaron, Divos fíxoo, a fin de que tropecen.

15 E agora o Espírito impúlsame a min, Xacob, a profetizar, porque percibo polas indicacións do Espírito que hai en min, que a causa do tropezo dos xudeus, eles rexeitarán a roca sobre a cal poderían edificar e ter fundamento seguro.

16 Mais velaquí que esta roca, segundo as Escrituras, chegará a ser o grande, e o último, e o único e seguro fundamento sobre o cal os xudeus poderán edificar.

17 E agora ben, amados meus, como será posible que estes, logo de rexeitar o fundamento seguro, poidan xamais edificar sobre el, para que sexa a principal pedra angular?
18 Velaquí, amados irmáns meus, aclarareivos este misterio, a non ser que dalgún modo debilítese a miña firmeza no Espírito, e tropece por motivo da miña gran ansiedade por vós.

== Capítulo 5 ==
''Jacob cita as palabras de Zenós en canto á alegoría da oliveira cultivada e a oliveira silvestre-Estes son unha similitude de Israel e os gentiles-Represéntanse o esparexemento e o recollemento de Israel-Fanse alusións aos nefitas e aos lamanitas e a toda a casa de Israel-Os xentís serán enxertados en Israel-Finalmente a viña será queimada. Aproximadamente 544?421 a.C.''

1 Velaquí, irmáns meus, non vos acordades de ler as palabras do profeta Zenós, as cales falou á casa de Israel, dicindo:

2 ¡Escoitade, ó casa de Israel, e oíde as palabras miñas, que son un profeta do Señor!

3 Porque velaquí, así di o Señor: Comparareiche, ó casa de Israel, a unha oliveira cultivada que un home tomou e nutriu no seu viña; e creceu e envelleceu e empezou a secarse.

4 E acaeceu que saíu o amo da viña, e viu que a súa oliveira empezaba a secarse, e dixo: Podareino, e cavarei ao redor del, e nutrireino para que talvez bote ramas novas e tenras, e non pereza.

5 E aconteceu que o podou, e cavou ao redor del, e nutriuno segundo a súa palabra.

6 E sucedeu que logo de moitos días empezou a botar algúns ramos pequenos pequenos e tenros, mais velaquí, a copa principal empezou a secarse.

7 E ocorreu que o viu o amo da viña, e dixo ao seu servo: Me aflixe que teña que perder esta árbore; xa que logo, ve, e arrinca as ramas dunha oliveira silvestre e tráemas aquí; e arrincaremos esas ramas principais que empezan a secarse, e botarémolas no lume para que se queimen.

8 E velaquí, dixo o Señor da viña, tomarei moitas destas ramas novas e tenras e as enxertarei onde eu queira, e non importa se seica a raíz desta árbore perece, eu podo conservar o seu froito para min; xa que logo, tomarei estas ramas novas e tenras, e as enxertarei onde eu queira.

9 Toma as ramas da oliveira silvestre, e enxertallas en lugar delas; e estas que cortei, botareinas ao lume e queimareinas, a fin de que non obstrúan o terreo do meu viña.

10 E aconteceu que o servo do Señor da viña fixo segundo a palabra do seu amo, e enxertou as ramas da oliveira silvestre.

11 E o Señor da viña fixo que se cavase ao redor, e podásese e nutrísese, e dixo ao seu servo: Me aflixe que teña que perder esta árbore; xa que logo, para que talvez poida eu preservar as súas raíces a fin de que non perezan e poida eu preservalas para min, fixen isto.

12 Xa que logo, ve; coida a árbore e nútreo, segundo as miñas palabras.

13 E estes eu porei na parte máis baixa da miña viña, onde ben me pareza, isto non che incumbe; e fágoo a fin de preservar para min as ramas naturais da árbore; e tamén con obxecto de gardar para min o seu froito para a estación; porque me aflixe que teña que perder esta árbore e o seu froito.

14 E aconteceu que o Señor da viña marchouse, e escondeu as ramas naturais da oliveira cultivada nas partes máis baixas da viña, unhas nunha parte e outras noutra, segundo a súa vontade e pracer.

15 E sucedeu que pasou moito tempo, e o Señor da viña dixo ao seu servo: Ven, descendamos á viña para que podamos traballar nela.

16 E aconteceu que o Señor da viña e tamén o seu servo baixaron á viña a traballar; e sucedeu que o servo dixo ao seu amo: Velaquí, mira; contempla a árbore.

17 E ocorreu que o Señor da viña mirou e viu a árbore no que se habían enxertado as ramas da oliveira silvestre; e había brotado e comezado a dar froito; e viu que era bo, e o seu froito era semellante ao froito natural.

18 E dixo ao servo: Velaquí, as ramas da árbore silvestre alcanzaron a humidade da raíz, polo que a raíz produciu moita forza; e por mor da moita forza da raíz, as ramas silvestres deron froito cultivado. Así que, se non houbésemos enxertado estas ramas, a árbore perecería. E velaquí, agora gardarei moito froito que a árbore produciu; e o seu froito gardareino para min mesmo, para a estación.

19 E sucedeu que o Señor da viña dixo ao servo: Ven, imos á parte máis baixa da viña, e vexamos se as ramas naturais da árbore non deron moito froito tamén, a fin de que poida eu gardar o seu froito para a estación, para min mesmo.

20 E aconteceu que foron onde o amo escondera as ramas naturais da árbore, e dixo ao servo: Mira estas; e viu que a primeira dera moito froito, e tamén viu que era bo. E dixo ao servo: Toma do seu froito e gárdao para a estación, a fin de que eu presérveo para min mesmo; pois, dixo el, nutrino moito tempo, e produciu froito abundante.

21 E aconteceu que o servo dixo ao seu amo: Como foi que viñeches aquí a plantar esta árbore, ou esta rama da árbore? Porque velaquí, era o sitio máis estéril de todo o terreo do teu viña.

22 E díxolle o Señor da viña: Non me aconselles. Eu sabía que era un lugar estéril; por iso díxenche que o nutrín tan longo tempo, e ti ves que deu moito froito.

23 E aconteceu que o Señor da viña dixo ao seu servo: Mira acá, velaquí, plantei outra rama da árbore tamén; e ti sabes que esta parte do terreo era peor que a primeira. Pero mira a árbore. Nutrino todo este tempo, e produciu moito froito; xa que logo, recólleo e gárdao para a estación a fin de que eu presérveo para min mesmo.

24 E aconteceu que o Señor da viña dixo outra vez ao seu servo: Mira acá e ve outra rama que tamén plantei; velaquí, tamén a nutrín, e produciu froito.

25 E dixo ao servo: Mira cara a acá e ve a última. Velaquí, esta planteina en terreo bo, e nutrina todo este tempo; e só parte da árbore deu froito cultivado, e a outra parte da árbore produciu froito silvestre; velaquí, nutrín esta árbore igual que os outros.

26 E sucedeu que o Señor da viña dixo ao servo: Arrinca as ramas que non produciron froito bo e bótaas no lume.
27 Mais velaquí, o servo díxolle: Podémosllo, e cavemos ao redor del, e nutrámosllo un pouco máis, a fin de que talvez déache bo froito, para que o gardes para a estación.

28 E aconteceu que o Señor da viña e o seu servo nutriron todas as árbores froiteiras da viña.

29 E aconteceu que pasara moito tempo, e o Señor da viña dixo ao seu servo: Ven, descendamos á viña para que traballemos de novo nela. Porque velaquí, achégase o tempo, e o fin vén pronto; xa que logo, debo gardar froito para a estación, para min mesmo.

30 E sucedeu que o Señor da viña e o servo descenderon á viña; e chegaron á árbore cuxas ramas naturais foran arrincadas, e habíanse enxertado as ramas silvestres no seu lugar; e velaquí, estaba cargado de toda clase de froito.

31 E aconteceu que o Señor da viña probou o froito, cada clase segundo o seu número. E o Señor da viña dixo: Velaquí, por longo tempo nutrimos esta árbore, e gardei para min moito froito, para a estación.

32 Pero velaquí, esta vez produciu moito froito, e non hai ningún que sexa bo. E velaquí, hai toda clase de froito malo; e no entanto todo o noso traballo, de nada sérveme; e me aflixe agora que teña que perder esta árbore.

33 E o Señor da viña dixo ao servo: Que faremos pola árbore, para que de novo poida eu preservar bo froito del para min mesmo?

34 E o servo dixo ao seu amo: Velaquí, por mor de que enxertaste as ramas da oliveira silvestre, estas nutriron as súas raíces, de modo que están vivas e non pereceron; xa que logo, ves que están boas aínda.

35 E aconteceu que o Señor da viña dixo ao seu servo: Ningún proveito déixame a árbore, e as súas raíces non me benefician nada, en tanto que produza mal froito.

36 No entanto, sei que as raíces son boas; e para o meu propio fin preserveinas; e por mor da súa moita forza, ata aquí produciron bo froito das ramas silvestres.

37 Mais velaquí, as ramas silvestres creceron e han sobrepujado ás súas raíces; e debido a que as ramas silvestres han sobrepujado ás raíces, produciu moito froito malo; e porque produciu tanto froito malo, ves que xa empeza a perecer; e pronto chegará á madurez para ser botado ao lume, a menos que algo fagamos para preservalo.

38 E aconteceu que o Señor da viña dixo ao seu servo: Descendamos ás paraxes máis baixas da viña, e vexamos se as ramas naturais produciron tamén mal froito.

39 E aconteceu que descenderon ás paraxes máis baixas da viña. E ocorreu que viron que o froito das ramas naturais corrompeuse tamén; si, o primeiro, e o segundo, e o último tamén; e todos corrompéronse.

40 E o froito silvestre do último había sobrepujado a esa parte da árbore que produciu bo froito, de tal modo que a rama habíase marchitado e secado.

41 E aconteceu que o Señor da viña chorou, e dixo ao servo: Que máis puiden facer polo meu viña?

42 Velaquí, eu sabía que todo o froito da viña, exceptuando estes, corrompeuse. E agora estes, que nun tempo produciran bo froito, corrompéronse tamén; e agora todas as árbores da miña viña para nada serven senón para ser cortados e botados no lume.

43 E velaquí que este último, cuxa rama haber marchitado, planteino nun terreo fértil; si, o que para min era o máis escollido de todos os demais paraxes da miña viña.

44 E ti viste que tamén derrubei o que obstruía este pedazo de terra, a fin de que eu puidese plantar esta árbore no seu lugar.

45 E viste que parte del produciu bo froito, e parte del deu froito silvestre; e porque non lle arrinquei as súas ramas e boteinas ao lume, velaquí, han sobrepujado á rama boa de modo que esta secouse.

46 E agora ben, velaquí, no entanto todo o coidado que demos ao meu viña, as súas árbores corrompéronse, de modo que non dan bo froito; e eu esperara preservar a estes, a fin de gardar o seu froito para a estación, para min mesmo. Mais velaquí, volvéronse como a oliveira silvestre, e non valen nada senón para ser cortados e botados ao lume; e me aflixe que teña que perdelos.

47 Pero que máis puiden eu facer no meu viña? relaxei a miña man de modo que non a nutrín? Non, nutrina e cavado ao redor; podeina e abonado; e estendín a man case todo o día, e o fin achégase. E me aflixe que teña que tallar todas as árbores da miña viña, e botalos no lume para que sexan queimados. Quen é o que corrompeu o meu viña?

48 E acaeceu que o servo dixo ao seu amo: Non será a altura da túa viña? Non haberán sobrepujado as súas ramas ás raíces que son boas? E por mor de que as ramas han sobrepujado ás súas raíces, velaquí que aquelas creceron máis apresa que a forza das raíces, tomando forza para si mesmas. Velaquí, digo: Non será esta a causa da corrupción das árbores da túa viña?

49 E aconteceu que o Señor da viña dixo ao servo: Vaiamos e cortemos as árbores da viña e achémosllos ao lume para que non obstrúan o terreo do meu viña, porque fixen todo. Que máis puiden eu facer polo meu viña?

50 Mais velaquí, o servo dixo ao Señor da viña: Déixaa un pouco máis.

51 E dixo o Señor: Si, deixareina un pouco máis, porque me aflixe que teña que perder as árbores da miña viña.

52 Xa que logo, tomemos algunhas das ramas destes que plantei nas partes máis baixas da miña viña, e enxertémosllas na árbore do cal procederon; e arrinquemos da árbore esas ramas cuxo froito é o máis amargo, e enxertemos no seu lugar as ramas naturais da árbore.

53 E farei isto para que non pereza a árbore, a fin de que quizá preserve as súas raíces para o meu propio fin.

54 E velaquí, aínda están vivas as raíces das ramas naturais da árbore que plantei onde me pareceu ben; xa que logo, a fin de que eu consérveas tamén para o meu propio fin, tomarei das ramas desta árbore, e as enxertarei nelas. Si, enxertarei nelas as ramas da súa árbore orixinal, para que eu preserve tamén as raíces para min, para que cando cheguen a ter suficiente forza talvez prodúzanme bo froito, e me glorie aínda no froito do meu viña.

55 E aconteceu que tomaron da árbore natural que se volveu silvestre, e enxertaron nas árbores naturais que tamén se volveron silvestres.

56 E tamén tomaron das árbores naturais que se volveron silvestres, e enxertaron na súa árbore orixinal.

57 E o Señor da viña dixo ao servo: Non arrinques as ramas silvestres das árbores, senón aquelas que son as máis amargas; e nelas enxertarás de acordo co que dixen.
58 E de novo nutriremos as árbores da viña, e podaremos as súas ramas; e arrincaremos das árbores aquelas ramas que maduraron, que deben perecer, e botarémolas ao lume.

59 E fago isto para que quizá as súas raíces fortalézanse por mor da súa boa calidade; e que, a causa do cambio de ramas, o bo sobrepuje ao malo.

60 E porque preservei as ramas naturais e as súas raíces, e hei enxertado novamente as ramas naturais na súa árbore orixinal e preservei as raíces da súa árbore orixinal, para que quizá as árbores da miña viña produzan novamente bo froito; e que eu teña de novo gozo no froito do meu viña, e talvez alégreme en extremo porque preservei as raíces e as ramas do primeiro froito;

61 ve, pois, e chama servos para que traballemos dilixentemente con todo o noso empeño na viña, a fin de que podamos preparar o camiño para que eu produza outra vez o froito natural, o cal é bo e máis precioso que calquera outro froito.

62 Xa que logo, vaiamos e traballemos coa nosa forza esta última vez; porque velaquí, achégase o fin, e esta é a última vez que podarei a miña viña.

63 Enxerta as ramas; empeza polas últimas, para que sexan as primeiras, e que as primeiras sexan as últimas; e cava ao redor das árbores, vellos así como novos, os primeiros e os últimos; e os últimos e os primeiros, a fin de que todos sexan nutridos de novo pola postremeira vez.

64 Xa que logo, cava ao redor deles, e pódaos, e abónaos de novo por última vez, porque o fin achégase. E se seica estes últimos enxertos crecen e producen o froito natural, entón prepararaslles o camiño para que crezan.

65 E a medida que empecen a crecer, quitarás as ramas que dan froito amargo, segundo a forza e o tamaño das boas; e non quitarás todas as ramas malas dunha vez, non sexa que as raíces resulten demasiado fortes para o enxerto, e este pereza, e perda eu as árbores da miña viña.

66 Porque me aflixe que teña que perder as árbores da miña viña; xa que logo, quitarás o malo a medida que creza o bo, para que a raíz e a copa teñan igual forza, ata que o bo sobrepuje ao malo, e o malo sexa tallado e botado no lume, a fin de que non obstrúa o terreo do meu viña; e así varrerei o malo do meu viña.

67 E de novo enxertarei as ramas da árbore natural na árbore natural;

68 e enxertarei as ramas da árbore natural nas ramas naturais da árbore; e así as xuntarei outra vez para que produzan o froito natural, e serán un.

69 E o malo será botado fóra, si, fóra de todo o terreo do meu viña; pois velaquí, tan só esta vez podarei a miña viña.

70 E aconteceu que o Señor da viña enviou ao seu servo, e este foi e fixo o que o Señor mandoulle, e trouxo outros servos; e eran poucos.

71 E díxolles o Señor da viña: Ide e traballade na viña con todas as vosas forzas. Porque velaquí, esta é a última vez que nutrirei a miña viña; porque o fin aproxímase e a estación vén rapidamente; e se vós traballades comigo con toda a vosa forza, vos alegraréis no froito que recollerei para min mesmo, para o tempo que pronto chegará.

72 E sucedeu que os servos foron e traballaron con todas as súas forzas; e o Señor da viña tamén traballou con eles; e en todo obedeceron os mandatos do Señor da viña.

73 E empezou de novo a producirse o froito natural na viña; e as ramas naturais comezaron a crecer e a medrar en sumo grao; e empezaron logo a arrincarse as ramas silvestres e a botarse fose; e conservaron iguais a raíz e a copa, segundo a súa forza.

74 E así traballaron con toda dilixencia, segundo os mandamentos do Señor da viña, si, ata que o malo houbo sido botado da viña, e o Señor houbo logrado para si que as árbores volvesen novamente ao froito natural; e chegaron a ser como un corpo; e os froitos foron iguais, e o Señor da viña preservara para si mesmo o froito natural, que foi sumamente precioso para el desde o principio.

75 E aconteceu que cando o Señor da viña viu que o seu froito era bo e que o seu viña xa non estaba corrompida, chamou aos seus servos e díxolles: Velaquí, nutrimos o meu viña esta última vez; e vedes que obrei segundo a miña vontade; e preservei o froito natural que é bo, aínda como o foi no principio. E benditos sodes, porque por mor de que fostes dilixentes en obrar comigo no meu viña, e gardastes os meus mandamentos, e trouxéstesme outra vez o froito natural, de modo que o meu viña xa non está máis corrompida, e o malo botouse fóra, velaquí, vos alegraréis comigo a causa do froito do meu viña.

76 Pois velaquí, por moito tempo gardarei do froito do meu viña para min mesmo, á estación, a cal aproxímase velozmente; e pola última vez nutrín a miña viña, e podeina, e cavei ao redor dela, e aboneina; xa que logo, gardarei do seu froito para min mesmo, por moito tempo, de acordo co que falei.

77 E cando chegue a ocasión en que novamente volva o mal froito ao meu viña, entón farei recoller o bo e o malo; e o bo preservarei para min, e o malo arroxarei ao seu propio lugar. E entón vén a estación e o fin; e farei que o meu viña sexa queimada con lume.

== Capítulo 6 ==
''O Señor recobrará a Israel nos últimos días-O mundo será queimado con lume-Os homes deben seguir a Cristo para evitar o lago de lume e xofre. Aproximadamente 544-421 a.C.''

1 E agora ben, velaquí, os meus irmáns, como vos dixen que ía profetizar, velaquí, esta é a miña profecía: Que as cousas que falou este profeta Zenós concernentes aos da casa de Israel, nas cales comparounos a unha oliveira cultivada, certamente han de acontecer.
2 E o día en que o Señor de novo estenda a súa man por segunda vez para recobrar ao seu pobo será o día, si, aínda a última vez, en que os servos do Señor sairán con potestade del para nutrir e podar a súa viña; e logo diso, pronto virá o fin.

3 ¡E qué benditos os que traballen dilixentemente no seu viña! ¡E qué malditos os que sexan botados ao seu propio lugar! E o mundo será queimado con lume.

4 ¡E qué misericordioso é o noso Deus para connosco!, porque el acórdase da casa de Israel, das raíces así como das ramas; e esténdelles as súas mans todo o día; e son unha xente obstinada e contenciosa; pero cantos non endurezan os seus corazóns serán salvos no reino de Deus.

5 Xa que logo, amados irmáns meus, suplícovos con palabras solemnes que vos arrepintades e vingades con íntegro propósito de corazón, e vos acerquéis a Deus como el se acerca a vós. E mentres o seu brazo de misericordia esténdase cara a vós á luz do día, non endurezades os vosos corazóns.

6 Si, hoxe mesmo, se queredes oír a súa voz, non endurezades os vosos corazóns; pois, por que queredes morrer?

7 Porque velaquí, logo de ser nutridos pola boa palabra de Deus todo o día, produciredes mal froito, para que sexades tallados e botados no lume?

8 Velaquí, rexeitaredes estas palabras? Rexeitaredes as palabras dos profetas; e rexeitaredes todas as palabras que se falaron en canto a Cristo, despois que tantos falaron acerca del? e negaredes a boa palabra de Cristo e o poder de Deus e o don do Espírito Santo, e apagaredes o Santo Espírito, e faredes irrisión do gran plan de redención que se dispuxo para vós?

9 Non sabedes que se facedes estas cousas, o poder da redención e da resurrección que está en Cristo levaravos a presentarvos con vergoña e con terrible culpa ante o tribunal de Deus?

10 E segundo o poder da xustiza, porque a xustiza non pode ser negada, teredes que ir a aquel lago de lume e xofre, cuxas chamas son inextinguibles e cuxo fume ascende para sempre; e este lago de lume e xofre é tormento sen fin.

11 ¡Ó amados irmáns meus, arrepentídevos, pois, e entrade pola porta estreita, e continuade no camiño que é angosto, ata que obteñades a vida eterna!

12 ¡Ó, sede prudentes! Que máis podo dicir?

13 Para rematar, despídome de vós, ata que vos volva a ver ante o pracenteiro tribunal de Deus, tribunal que fere ao malvado con terrible espanto e medo. Amen.

== Capítulo 7 ==
''Sherem nega a Cristo, contende con Xacob, demanda un sinal e é ferido por Deus-Todos os profetas falaron de Cristo e o seu expiación-Os nefitas pasaron a súa vida errantes, nacidos na tribulación e aborrecidos polos lamanitas. Aproximadamente 544-421 a.C.''

1 E aconteceu que logo de transcorrer algúns anos, viño entre o pobo de Nefi un home que se chamaba Xerem.

2 E aconteceu que empezou a predicar entre os do pobo, e a declararlles que non habería ningún Cristo; e predicou moitas cousas que eran lisonxeiras ao pobo; e fixo isto para derrubar a doutrina de Cristo.

3 E traballou dilixentemente para desviar o corazón do pobo, a tal grao que desviou a moitos corazóns; e sabendo el que eu, Xacob, tiña fe en Cristo, que había de vir, buscou moito unha oportunidade para verse comigo.

4 E era un home instruído, pois tiña un coñecemento perfecto da lingua do pobo; xa que logo, podía empregar moita lisonxa e moita elocuencia, segundo o poder do diaño.

5 E tiña a esperanza de desprenderme da fe, a pesar das moitas revelacións e o moito que eu vira concernente a estas cousas; porque eu en verdade vira anxos, e habíanme ministrado. E tamén oíra a voz do Señor falándome coas súas propias palabras de cando en cando; xa que logo, eu non podía ser descarriado.

6 E aconteceu que me veu a ver, e deste xeito faloume, dicindo: Irmán Xacob, moito busquei a oportunidade para falar contigo, porque oín, e tamén se, que moito andas, predicando o que chamas o evanxeo ou a doutrina de Cristo.

7 E desviaches a moitos dos deste pobo, de maneira que perverten a recta vía de Deus e non gardan a lei de Moisés, que é o camiño verdadeiro; e convertes a lei de Moisés na adoración dun ser que dis virá de aquí a moitos séculos. E agora ben, velaquí, eu, Xerem, declároche que isto é unha blasfemia, pois ninguén sabe en canto a tales cousas; porque ninguén pode declarar o que está por vir. E así era como Xerem contendía contra min.

8 Mais velaquí que o Señor Deus derramou o seu Espírito na miña alma, de tal modo que o confundín en todas as súas palabras.

9 E díxenlle: Negas ti ao Cristo que ha de vir? E el dixo: Se houbese un Cristo, non o negaría; mais se que non hai Cristo, nin o houbo, nin xamais o haberá.

10 E díxenlle: Cres ti nas Escrituras? E dixo el: Si.

11 E díxenlle eu: Entón non as entendes; porque en verdade testifican de Cristo. Velaquí, dígoche que ningún dos profetas escribiu nin profetizado sen que fale concernente a este Cristo.

12 E isto non é todo. Manifestóulleme, porque oín e visto; e tamén mo manifestou o poder do Espírito Santo; por conseguinte, eu se que se non se efectuase unha expiación, perderíase todo o xénero humano.

13 E aconteceu que me dixo: Móstrame un sinal mediante este poder do Espírito Santo, por medio do cal sabes tanto.

14 E díxenlle: Quen son eu para que tente a Deus para que che mostre un sinal nisto que ti sabes que é verdade? Con todo, negarala, porque es do diaño. No entanto, non sexa feita a miña vontade; mais se Divos ferirche, séxache por sinal de que el ten poder tanto no ceo como na terra; e tamén de que Cristo virá. ¡E sexa feita a túa vontade, ó Señor, e non a miña!

15 E sucedeu que cando eu, Xacob, houben falado estas palabras, o poder do Señor viño sobre el, de tal modo que caeu a terra. E sucedeu que foi alimentado polo espazo de moitos días.

16 E aconteceu que el dixo ao pobo: Reunídevos mañá, porque vou morrer; xa que logo, desexo falar ao pobo antes que eu morra.

17 E aconteceu que á mañá seguinte a multitude achábase reunida; e faloulles claramente e negou as cousas que lles ensinou, e confesou ao Cristo e o poder do Espírito Santo e a ministración de anxos.

18 E díxolles claramente que fora enganado polo poder do diaño. E falou do inferno, e da eternidade, e do castigo eterno.

19 E dixo: Temo que cometa o pecado imperdoable, pois mentín a Deus; porque neguei ao Cristo, e dixen que cría nas Escrituras, e estas en verdade testifican del. E porque mentín a Deus deste xeito, temo moito que a miña situación sexa terrible; pero me confeso a Deus.

20 E acaeceu que despois que houbo dito estas palabras, non puido falar máis, e entregou o espírito.

21 E cando os da multitude houberon presenciado que el dixera estas cousas cando estaba a piques de entregar o espírito, asombráronse en extremo; tanto así que o poder de Deus descendeu sobre eles, e foron dominados de modo que caeron a terra.

22 E agora ben, isto compraceume a min, Xacob, porque o pediu ao meu Pai que estaba no ceo; pois el oíra o meu clamor e contestado a miña oración.

23 E sucedeu que a paz e o amor de Deus novamente restablecéronse entre o pobo; e escudriñaron as Escrituras; e non fixeron máis caso das palabras deste home inicuo.

24 E aconteceu que se idearon moitos medios para rescatar aos lamanitas e restauralos ao coñecemento da verdade; mais todo foi en balde, porque se deleitaban en guerras e no derramamento de sangue, e abrigaban un odio eterno contra nós, os seus irmáns; e de continuo buscaban o modo de destruírnos polo poder das súas armas.

25 Xa que logo, o pobo de Nefi fortificouse contra eles coas súas armas e con todo o seu poder, confiando no Deus e roca da súa salvación; xa que logo, puideron ser, ata o momento, vencedores dos seus inimigos.

26 E aconteceu que eu, Xacob, empecei a envellecer; e como a historia deste pobo leva nas outras ferros de Nefi, conclúo, xa que logo, esta relación, declarando que a escribín segundo o meu mellor coñecemento, dicindo que o tempo pasóullenos, e as nosas vidas tamén pasaron coma se fose un soño, pois somos un pobo solitario e solemne, errantes, desterrados de Xerusalén, nacidos na tribulación, nun deserto, e aborrecidos polos nosos irmáns, cousa que provocou guerras e contencións; de maneira que nos lamentamos no curso das nosas vidas.

27 E eu, Xacob, vin que pronto tería que descender ao sepulcro. Xa que logo, dixen ao meu fillo Enós: Toma estes ferros. E declareille o que o meu irmán Nefi mandoume, e prometeu obedecer os mandamentos. E dou fin aos meus escritos sobre estes ferros, e o que escribín foi pouco; e despídome do lector, esperando que moitos dos meus irmáns lean as miñas palabras. Adeus, irmáns.
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/Jacob]]</text>
      <sha1>plvcso587e8cjyiwkn2w26l3s1jriyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2005</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2688</id>
    <revision>
      <id>12479</id>
      <parentid>6808</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:36:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="364" sha1="2rrsyi3a9e1h7xvustuwd12q6y81msn" xml:space="preserve">==Artigos==
==Documentos==
*''[[Acordo de Goberno BNG e PSdeG (2005)]]'', do [[Bloque Nacionalista Galego]] e do [[Partido dos Socialistas de Galicia]].
*''[[Proposta de Estatuto para Galicia do BNG no 2005]]'', de [[Bloque Nacionalista Galego]].

==Literatura==

==Manifestos==
*''[[Manifesto da Resistência Galega]]'', de autor descoñecido

[[Categoría:2005]]</text>
      <sha1>2rrsyi3a9e1h7xvustuwd12q6y81msn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:CC-BY-KAOS</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2689</id>
    <revision>
      <id>14175</id>
      <parentid>6741</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T10:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="mxo6nrx271ol2tjvz0t2o50xsliifva" xml:space="preserve">&lt;center style=&quot;clear:both&quot;&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:90%;clear:both; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;margin:5px;&quot;
|-
|[[Image:CC_some_rights_reserved.svg|100px]]&lt;br&gt;[[Ficheiro:Cc-by new white.svg|30px|center]]
|''Tódolos artigos escritos orixinalmente por '''{{PAGENAME}}''' para a páxina web [http://www.kaosenlared.net/ Kaos en la Red] están baixo a licenza '''[http://creativecommons.org/licenses/by/3.0/ Creative Commons Attribution 3.0 Unported]''' e poden ser incluídos no Galifontes.
''
|}&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de licenza]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mxo6nrx271ol2tjvz0t2o50xsliifva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Ángeles Maestro</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2690</id>
    <revision>
      <id>21306</id>
      <parentid>14427</parentid>
      <timestamp>2024-05-05T17:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>57</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Nines_Maestro.JPG|Nines_Maestro.JPG]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: Media missing permission as of 27 April 2024.</comment>
      <origin>21306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="551" sha1="pb16f7i9mosu1bgqmpa3fmev8y0gxnh" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Ángeles Maestro Martín''' (máis coñecida como '''Nines Maestro''') é unha política española, nada o 6 de febreiro de [[1952]] en Medina del Campo, Valladolid.

==Artigos==
*''[[O bipartidismo ao servizo do control social]]'' (10/03/[[2008]])
*''[[Iniciativa Internacionalista, unha porta aberta]]'' (04/05/[[2009]])

{{CC-BY-KAOS}}

{{Control de autoridades}}

{{ORDENAR:Maestro}}
[[Categoría:Autores-M]]</text>
      <sha1>pb16f7i9mosu1bgqmpa3fmev8y0gxnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O bipartidismo ao servizo do control social</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2691</id>
    <revision>
      <id>14623</id>
      <parentid>14563</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T15:02:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4835" sha1="5gzq6df6mbcrejv0wex70csbagli79v" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=O bipartidismo ao servizo do control social
|autor=[[Ángeles Maestro]] &lt;small&gt;(Para Kaos en la Red)&lt;/small&gt;
|dataano=[[2008]]
|datadía=10
|datames=marzo
}}
&lt;div class=prose&gt;Todo proceso electoral é unha instantánea privilexiada dunha sociedade na que se reflicten procesos de fondo que cómpre que sexan  analizados paseniño. Lonxe de pretender realizar unha análise global, só quero centrarme nalgúns aspectos que me parecen relevantes.

Efectivamente o dato máis significativo é o aumento até extremos descoñecidos nos últimos 30 anos do bipartidismo. Foron borradas do  mapa forzas políticas como Eusko Alkartasuna, Chunta Aragonesista e Partido Andalucista. Só partidos nacionalistas como CiU, que ascende, BNG que se mantén e PNV, que perde un deputado, que teñen unha forte implantación nos seus territorios, conseguiron, máis ou menos, manterse. ERC, perde bastante máis da metade dos votos e da súa representación parlamentaria.

Outros casos, como o definitivo afundimento de IU, son a crónica dunha morte anunciada. Malia haber precedentes históricos, como o afundimento do PCE en 1982 co &quot;xuntos podemos&quot; e que a renuncia a manter a independencia política co PSOE – dende o pacto Frutos-Almunia do ano 2000, viña marcando derrubamentos electorais moi importantes, a dirección federal de IU seguiu a insistir nunha estratexia suicida de subordinación ao goberno e ás cúpulas de CCOO e UGT que a invalidaban como referente mínimo da esquerda real. A materialización do seu afundimento era máis que previsíbel.

O que chamou máis a atención neste proceso electoral foi a posta en escena, de forma implacábel, dominante até o escándalo, de toda a maquinaria mediática ao servizo – exclusivamente – das dúas forzas políticas, PP e PSOE, que representan de xeito máis directo os intereses das clases dominantes. 

Nunha sociedade na que a clase obreira está dispersa e desorganizada, na que os partidos de esquerda ficaron reducidos a aparatos electorais cuxa única relación cos pobos son as súas aparicións puntuais nos medios de comunicación do poder, a súa vulnerabilidade é máxima cando estes se aplican con disciplina case militar para amosar que non hai máis que dúas alternativas, ambas as dúas controladas pola burguesía.

O aparato mediático, xudicial e policial actuou coma un rodete implacábel para garantir o máximo nivel de control social posíbel. O perverso mecanismo ''xestado'' na Transición, aceptado por toda a esquerda institucional, que garantía o bipartidismo tan só acompañado pola dereita nacionalista, púxose en marcha de xeito abafante.

Todo isto, precedido por unha escalada sen precedentes na persecución da esquerda ''abertzale'' e dos movementos sociais e sindicais no conxunto do estado, revela una férrea estratexia de control social indispensábel para facer fronte á previsíbel escalada da mobilización social ante a crise económica que se aproxima.

Seguramente só eles saben as dimensións da crise económica que se está a xestar e o risco de que a resposta social desborde os podres controis das burocracias sindicais subvencionadas. As últimas e duras folgas á marxe dos grandes sindicatos, as mobilizacións antifascistas, pola vivenda, dos estudantes contra a privatización do ensino – non controladas polas organizacións captadas- , de labregos, das mulleres que o 8 de marzo racharon con todas as prohibicións, etc., ademais da evidencia de que a esquerda abertzale mantén e fornece a súa implantación e a súa organización malia a brutal represión, son alarmas vermellas para un sistema que non ten alternativas para a inmensa maioría dos traballadores e traballadoras e dos pobos do Estado español.

Esa é a lectura de fondo do férreo control que se despregou nas eleccións do 9 de marzo, arrostrando o risco de que o amaño da &quot;democracia&quot; ficase en evidencia. Varreron calquera resquicio de aparencia de pluralidade. Precisan que todo estea atado e ben atado.

A confrontación de clase, ante a dura crise que se achega, ante o conflito vasco e o do resto das nacionalidades históricas, aparece sen ningún tipo de colchón institucional ou burocrático.

Ese é o caldo de cultivo dende o que debe xurdir unha nova esquerda anticapitalista e antiimperialista no estado, que constrúa as súas formas de relación e de coordinación coa esquerda independentista, que sente as bases dun novo movemento obreiro cos mozos precarios, as mulleres e os inmigrantes, e que enfronte dende as raíces, do único xeito posíbel: a súa propia construción como forza alternativa á barbarie e á represión. Reescribindo, polo camiño, a necesidade de construír o socialismo.&lt;/div&gt;
{{CC-BY-KAOS}}
[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:2008]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>5gzq6df6mbcrejv0wex70csbagli79v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iniciativa Internacionalista, unha porta aberta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2692</id>
    <revision>
      <id>21310</id>
      <parentid>14624</parentid>
      <timestamp>2024-05-15T17:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10424" sha1="q56v64lm1l2vesanq0je8i47hp21h45" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|autor=[[Ángeles Maestro]] &lt;small&gt;(Para Kaos en la Red)&lt;/small&gt;
|dataano=[[2009]]
|datadía=4
|datames=maio
}}
&lt;div class=prose&gt;
Como era previsíbel, a presentación o pasado 17 de abril da candidatura de [[Iniciativa Internacionalista]], encabezada por [[Alfonso Sastre]] e [[Doris Benegas]], non suscitou nin unha liña nos medios de comunicación públicos e comerciais. Si foi nova destacada en ''webs'' alternativas&lt;ref&gt;Véxase vídeo de presentación da candidatura de Iniciativa Internacionalista en [http://www.kaosenlared.net/noticia/videos-ya-disponibles-kaosenlared-retransmitio-directo-presentacion-in Kaos en la Red]&lt;/ref&gt;, marcando unha vez máis o abismo entre ambos os dous medios.

A candidatura de Iniciativa Internacionalista arrexunta, por vez primeira na historia dos pobos do Estado español, suxeitos políticos e sociais das esquerdas independentistas, da esquerda anticapitalista de ámbito estatal, do sindicalismo de clase e combativo, do movemento feminista, dos movementos sociais e de sobranceiros intelectuais.

O movemento obreiro de clase e combativo está representado por homes e mulleres destacados en loitas contra os EREs – Antonio Rodriguez representa a loita e a vitoria dos traballadores de UPS- , contra os despidos e as privatizacións. O símbolo de todo isto é Josep Garganté, número tres da Candidatura, destacado dirixente da folga máis emblemática dos últimos tempos, – modelo de sindicalismo asembleario, de unidade e de implicación do movemento cidadán – a dos traballadores de autobuses de Barcelona.

Participan tamén na candidatura destacados homes e mulleres da cultura. Ademais de Alfonso Sastre – o exemplo máis brillante do compromiso intelectual até as súas últimas consecuencias -  ocupan postos destacados Gloria Berrocal, Alicia Hermida, Jaime Losada e Antonio Maira, membro da UMD e co-creador de InSurGente, todos eles membros da Alianza de Intelectuais Antiimperialistas.

A candidatura organízase en torno a un Manifesto&lt;ref&gt;Manifesto de presentación de Iniciativa Internacionalista.&lt;/ref&gt; no que, xunto coa reivindicación dos dereitos dos pobos, contra a discriminación por razóns de sexo-xénero, da loita contra a Europa do capital e a guerra, da soberanía alimentar, etc, saliéntase a imperiosa necesidade de construír unha resposta de clase á crise capitalista e de esixir democracia e dereitos políticos primarios negados no Estado español.

Esta Candidatura, máis aló das eleccións europeas, manifesta a súa vontade de abrir un espazo de construción política, aberto a outras organizacións que nun futuro se poidan sumar, arredor de dous eixos estruturais do proxecto emancipatorio dos pobos do Estado Español: a loita de clases e a necesidade de rachar co imperialismo español.

Ambos os dous temas marcaron as loitas populares, con decursos diferentes en cada pobo, enfrontadas e hexemonizadas polas clases dominantes en cada período histórico. Só no estourido de revolución popular que significou, de modo contraditorio a II República, se achegaron politicamente reivindicacións nacionais e proxecto socialista. Dende o punto de vista da loita social o outro precedente histórico foi a enorme mobilización obreira e popular arredor do Proceso de Burgos en 1970, suscitada en todo o Estado e internacionalmente. A loita conxunta da esquerda ''abertzale'' e doutras organizacións independentistas, xunto a organizacións políticas do resto do Estado, incluído de forma destacada o PCE, logrou masa crítica de abondo para anular as sentencias de morte que Franco decretara.

Esa perigosa conxunción de vontades capaz de gañarlle o pulso á Ditadura foi en anos posteriores coidadosamente desarticulada. Nas sentencias de morte de 1975 contra loitadores antifascistas, xa non participou o PCE, quen deu a orde aos seus avogados de non participaren na súa defensa e á militancia de non considerar os acusados como compañeiros de loita. A cuña da división introducírase. A Transición comezara.

A evolución das esquerdas institucionais dende a Transición até este momento expresa o seu aliñamento, no caso do PSOE, co programa xeral das clases dominantes de opresión dos traballadores e dos pobos. No caso de IU, a confusión e a impotencia dunha organización herdeira do PCE&lt;ref&gt;Un importante texto sobre a evolución histórica do PCE escrito por Iñaki Gil de San Vicente pode lerse en: [http://www.lahaine.org/index.php?p=37507 la Haine]&lt;/ref&gt; que acepta e apoia o discurso “antiterrorista” do poder – a votación da Lei Antiterrorista polo seu Grupo Parlamentar en 1980 é emblemática - desemboca no mesmo obxectivo: o abandono de calquera proxecto de transformación social.

A contribución de CCOO e UGT foi decisiva, tanto para debilitar até a extenuación o movemento obreiro, como para introducir entre os traballadores e traballadoras unha ideoloxía de tinturas fascistas de apoio ao papel do Estado por enriba dos intereses de clase e de negación dos dereitos dos pobos.

Nestes momentos o escenario está marcado pola maior crise da historia do capitalismo, sen horizonte para millóns de traballadores que non sexa o paro, a ausencia de protección social para a masa de traballadores precarios e o risco de que se esgote para o resto, a perda da vivenda polo non pagamento de hipotecas e a ameaza de liquidar os poucos dereitos laborais que aínda existen.

A destrución do pouco tecido produtivo que ficaba logo dunha incorporación á Unión Europea que xa liquidou industrias, agricultura e gandaría, deixou ao capitalismo parasitario do Estado español pastar no suculento espazo, de moi alta rendabilidade a curto prazo, das privatizacións de monopolios públicos, a especulación inmobiliaria e o turismo.

Se o capitalismo é sempre indisociábel da corrupción, as clases dominantes españolas – historicamente dependentes até o esperpento da compra de vontades políticas e de tódolos aparatos do Estado – amosan descarnadamente en momentos de crise, como o actual, até que punto tódolos estamentos do poder están ao seu servizo.

As consecuencias da violencia estrutural do sistema son advertidas día a día nas agresións contra as mulleres, na caza ao inmigrante sen papeis, nos accidentes laborais, nos EREs, en deslocalizacións e peche de empresas, na privatización de servizos públicos, nos desafiuzamentos, e en definitiva, de forma xorda e cotiá, na infernal maquinaria que depreda seres humanos, intelixencia, creatividade, convivencia e solidariedade.

Esta brutal engrenaxe do capitalismo que esnaquiza cada día a vida de millóns de persoas prodúcese sen que dende o Goberno se adopte outra medida que dar cartos públicos á banca, co apoio da esquerda institucional e dos chamados “sindicatos maioritarios de clase”.

A violencia social da minoría de privilexiados contra a maioría de desposuídos só se pode exercer mediante a represión política. A maquinaria estatal político-xurídico-policial, supostamente impotente fronte á corrupción, descarga toda a súa dureza contra loitas obreiras, estudantís ou dos pobos que reivindican os seus dereitos. Partidos ilegalizados, centenares de persoas na cadea condenadas por “terrorismo” sen que se teña demostrado a súa participación en actuación violenta ningunha, mozos antifascistas ou de colectivos ''okupas'' criminalizados, traballadores perseguidos pola defensa dos seus dereitos, de estudantes e traballadores en loita contra a privatización, ou a censura xorda dende os medios de comunicación públicos e privados a calquera convocatoria de mobilización non controlada, configuran un escenario cotián abafante para todo colectivo que se atreva a cuestionar a orde estabelecida.

Estes son os ingredientes dun profundo malestar social que non atopa expresión política, que inevitabelmente se enfronta cun engrenaxe institucional emanado da Transición sobre a clave de bóveda da Monarquía e construído á medida das clases dominantes da Ditadura, á que se veñen incorporando os novos ricos resultado das políticas dos gobernos do PSOE e do PP. 

A convocatoria de Folga Xeral o 21 de maio pola maioría sindical vasca - agás CCOO e UGT – esixindo medidas contra a crise capitalista, namentres estas últimas organizacións aparecen como garantes da paz social fronte ao clamor dos traballadores e traballadoras no resto do Estado que asisten impotentes a despidos e EREs, é un exemplo de loita e do que se podería facer dende un sindicalismo de clase e combativo.

O apoio á Folga Xeral do 21 de maio debe ser unha mostra de solidariedade e un paso máis na construción da unidade do sindicalismo non cooptado pola patronal ou o Estado.

Para Corriente Roja, fronte á camisa de forza sindical e política, que non ofrece saída algunha, en defensa dos dereitos lexítimos dos traballadores e os pobos, para tentar pór fin á dispersión de organizacións políticas e sindicais da esquerda e na busca de imprescindibles formas de actuación conxunta fronte ao inimigo común, o propósito de unir a organizacións revolucionarias de ámbito estatal e a organizacións independentistas e soberanistas, é un obxectivo estratéxico. Por isto decidimos participar decididamente na constitución – como un primeiro paso, como unha porta aberta cara a un camiño de encontro máis amplo necesario e insoslaiábel – da Candidatura de Iniciativa Internacionalista – A Solidariedade entre os Pobos.

Estamos convencidos de que o proceso que se abre é a única vía posíbel.

Esta candidatura sáese de tódolos marcos ao uso. É unha proposta de loita e de compromiso, que retoma intentos abortados noutros momentos da historia de unir suxeitos políticos imprescindíbeis para enfrontar os grandes retos históricos pendentes e dar resposta ás necesidades urxentes actuais.

A historia dos nosos pobos e a loita de clases esixe a construción de suxeitos históricos emancipatorios na busca de formas de unidade entre as reivindicacións nacionais e a loita polo socialismo.

É arestora cando é evidente que non hai outra saída, é preciso retomar o vieiro que deixaron aberto e inconcluso quen nos precederon deixando a súa mocidade e a súa vida pola liberdade dos pobos e a xustiza social.
&lt;/div&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}

{{CC-BY-KAOS}}

[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:2009]]</text>
      <sha1>q56v64lm1l2vesanq0je8i47hp21h45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:FormatoWiki</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2693</id>
    <revision>
      <id>13492</id>
      <parentid>13490</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T11:48:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="597" sha1="nt2liyg50806r47rbtvok8p05y5xzh8" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = estilo
| imaxe = [[Ficheiro:Wikitext.svg|50px|Este texto non posúe formato wiki axeitado|link=]]
| texto = '''Este texto precisa dunha revisión do formato que siga o [[Wikisource:Libro de estilo|libro de estilo]] de Wikisource'''.&lt;br /&gt;{{#if:{{{1|}}}|Mellore este texto: '''{{{1}}}'''| }}&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Pode axudar a [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} mellorar este texto] e outros en [[:Categoría:Wikisource:Estilo|condicións semellantes]].&lt;/small&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource:Estilo]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nt2liyg50806r47rbtvok8p05y5xzh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Estilo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2694</id>
    <revision>
      <id>13488</id>
      <parentid>6787</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T11:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Wikisource:Calidade]]; engado a [[Categoría:Wikisource:Mantemento]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2008</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2695</id>
    <revision>
      <id>12503</id>
      <parentid>6796</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="7ztbz1myrbj3sikvlarq9phdupcehyt" xml:space="preserve">==Artigos==
*''[[O bipartidismo ao servizo do control social]]'', de [[Ángeles Maestro]]

[[Categoría:2008]]</text>
      <sha1>7ztbz1myrbj3sikvlarq9phdupcehyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2009</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2696</id>
    <revision>
      <id>12502</id>
      <parentid>6802</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="6hs90x0znfnhnw7css3eqay3hxnz7kk" xml:space="preserve">==Artigos==
*''[[Iniciativa Internacionalista, unha porta aberta]]'', de [[Ángeles Maestro]]
==Manifestos==
*''[[Manifesto de presentación de Iniciativa Internacionalista]]'', de [[Iniciativa Internacionalista]]
[[Categoría:2009]]</text>
      <sha1>6hs90x0znfnhnw7css3eqay3hxnz7kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2003</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2697</id>
    <revision>
      <id>12477</id>
      <parentid>6801</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="hpmoljce0m9nza5cce5hegxe32xg18d" xml:space="preserve">==Documentos==
===Documentos legais===
*''[[Lei de ordenación sanitaria de Galicia]]''

[[Categoría:2003]]</text>
      <sha1>hpmoljce0m9nza5cce5hegxe32xg18d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Softredirect</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2698</id>
    <revision>
      <id>11046</id>
      <parentid>10923</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="28u60r6gneli760y7c3krm5wlhgsw9c" xml:space="preserve">[[Image:Redirectltr.png|#REDIRECT ]]&lt;span class=&quot;redirectText&quot; id=&quot;softredirect&quot;&gt;[[:{{{1}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%; padding-left:52px;&quot;&gt;Esta páxina é unha [[m:Redirección suave/gl|redirección suave]].&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>28u60r6gneli760y7c3krm5wlhgsw9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga XXIX : Nas mentes senpre ter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2701</id>
    <revision>
      <id>6852</id>
      <parentid>6849</parentid>
      <timestamp>2009-06-28T10:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>anterior</comment>
      <origin>6852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1676" sha1="2vnk3jtposvsacm77v2z1mx76ez7259" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Cantiga XXIX ([[Cantigas de Santa María]])
|autor=[[Afonso X o Sabio]]
|data=século XIII 
}}
&lt;div class=prose&gt;  
'''''Esta é como Santa Maria fez parecer nas pedras omages a ssa semellança.'''''

&lt;poem&gt;
Nas mentes senpre ter
devemo-las sas feituras
da Virgen, pois receber
as foron as pedras duras.

Per quant' eu dizer oý
a muitos que foron y,
na santa Gessemani
foron achadas figuras
da Madre de Deus, assi
que non foron de pinturas.

Nas mentes senpre ter
devemo-las sas feituras
da Virgen, pois receber
as foron as pedras duras.

Nen ar entalladas non
foron, se Deus me perdon,
e avia y fayçon
da Sennor das aposturas
con sseu Fill', e per razon
feitas ben per sas mesuras.

Nas mentes senpre ter
devemo-las sas feituras
da Virgen, pois receber
as foron as pedras duras.

Poren as resprandecer
fez tan muit' e parecer,
per que devemos creer
que é Sennor das naturas,
que nas cousas á poder
de fazer craras d' escuras.

Nas mentes senpre ter
devemo-las sas feituras
da Virgen, pois receber
as foron as pedras duras.

Deus x' as quise figurar
en pedra por nos mostrar
que a ssa Madre onrrar
deven todas creaturas,
pois deceu carne fillar
en ela das sas alturas.

Nas mentes senpre ter
devemo-las sas feituras
da Virgen, pois receber
as foron as pedras duras.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;  
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cantiga XXVIII : Todo logar mui ben pode]]''' 
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cantigas de Santa María]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[]]'''
|}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Cantigas de Santa María]]
[[pt:Cantigas de Santa Maria/XXIX]]</text>
      <sha1>2vnk3jtposvsacm77v2z1mx76ez7259</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A conquista do pan:As nosas riquezas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2705</id>
    <redirect title="A conquista do pan: As nosas riquezas" />
    <revision>
      <id>6869</id>
      <timestamp>2009-07-18T18:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Norrin strange</username>
        <id>45</id>
      </contributor>
      <comment>A conquista do pan:As nosas riquezas movida a A conquista do pan: As nosas riquezas: Espazo logo dos puntos suspensivos</comment>
      <origin>6869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="p2ljfogt084fqo9z82lb97wa3q654ea" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A conquista do pan: As nosas riquezas]]</text>
      <sha1>p2ljfogt084fqo9z82lb97wa3q654ea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Homologación do título de catalán de Cataluña e Illas Baleares en Valencia polo TSX de España en 2006</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2706</id>
    <revision>
      <id>15414</id>
      <parentid>15413</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T14:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="3tc5jj2x4qx1jgnz82gdj7dec9lzrmy" xml:space="preserve">
IMPUGNACIÓN DA ORDE DE 22 DE DECEMBRO DE 1994.

CERTIFICADOS ADMINISTRATIVOS DE COÑECEMENTO DE VALENCIANO EXPEDIDOS POLA &quot;XUNTA CALIFICADORA DE COÑECEMENTOS DE VALENCIANO&quot; DA GENERALITAT VALENCIANA.

DEROGACIÓN DA EQUIVALENCIA ANTERIORMENTE ESTABELECIDA COS CERTIFICADOS EXPEDIDOS EN CATALUÑA E AS ILLAS BALEARES. 

'''''RECURSO CASACION Num.:''''' 8075/1999&lt;br /&gt;
'''''Votación:''''' 01/02/2006&lt;br /&gt;
'''''Ponente Excmo. Sr. D.:''''' Nicolás Maurandi Guillén&lt;br /&gt;
'''''Secretaría Sr./Sra.:''''' Ilma. Sra. Dña. María Teresa Barril Roche.&lt;br /&gt;

== Sentencia ==

''TRIBUNAL SUPREMO.''&lt;br /&gt;
''SALA DO CONTENCIOSO-ADMINISTRATIVO''&lt;br /&gt;
''SECCIÓN: SÉTIMA''
 
Excmos. Sres.: 
* Presidente:
** D. Ramón Trillo Torres
* Maxistrados:
** D. Juan José González Rivas
** D. Nicolás Maurandi Guillén
** D. Pablo Lucas Murillo de la Cueva
** D. Eduardo Calvo Rojas

Na Vila de Madrid, a quince de Marzo de dous mil seis. 

Visto pola Sección Sétima da Sala Terceira do Tribunal Supremo, constituída polos señores arriba anotados, o recurso de casación que co número 8075/1999 ante a mesma pende de resolución, interposto por ACCIÓ CULTURAL DEL PAÍS VALENCIÁ e SINDICAT DE TREBALLADORS I TREBALLADORES DE L'ENSENYAMENT DEL PAÍS VALENCIÁ-INTERSINDICAL VALENCIANA, representados pola Procuradora dona Teresa Castro Rodríguez, contra sentencia de 1 de xullo de 1999, ditada pola Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza da Comunidade Valenciana.

Sendo parte recorrida a GENERALITAT VALENCIANA representada e defendida pola Letrada do seu Gabinete Xurídico.

=== Antecedentes de feito ===
==== Primeiro ====

A sentenza recorrida contén unha parte dispositiva que copiada literalmente di:

&quot;FALLAMOS; &quot;Desestimamos o recurso contencioso-administrativo interposto polo Sindicat de Treballadors de l'Ensenyament del País Valenciá e por Acció Cultural del País Valenciá, contra a Orde da Consellería de Cultura, Educación e ciencia de 22 de decembro de 1995, pola que se derrogan os apartados 1.3, 1.4, 2.1, 2.2, 3.5, 3.6, 4.1, 4.3 e 4.4 do artigo 4 da Orden de 16 de agosto de 1994, pola que se estabelecen os certificados oficiais administrativos de coñecementos de valenciano que expedirá a Xunta Cualificadora de Valenciano e se homologan e convalidan outros títulos e certificados. Sen facer expresa imposición das costas procesais&quot;.
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:2006]]
[[Categoría:Traducións]]</text>
      <sha1>3tc5jj2x4qx1jgnz82gdj7dec9lzrmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Libro de Mosiah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2708</id>
    <revision>
      <id>8233</id>
      <parentid>8228</parentid>
      <timestamp>2011-04-02T07:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.150.5</ip>
      </contributor>
      <origin>8233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163381" sha1="j95wyk2020epo81euqy6va21lfpchvc" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Libros de Mosías ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}

&lt;div class=prose&gt;

== Capítulo 1 ==
''O rei Benxamín insignia aos seus fillos o idioma e as profecías dos seus pais-Preserváronse a súa relixión e a súa civilización por motivo dos anais que estaban gravados nos diversos ferros-Mosías é nomeado rei e encoméndanselle os anais e outras cousas. Aproximadamente 130-124 a.C.''

1 E entón non houbo máis contendas en toda a terra de Zaraenla, entre todo o pobo que pertencía ao rei Benxamín, de modo que o rei Benxamín gozou dunha paz continua todo o resto dos seus días.

2 E aconteceu que tiña tres fillos; e púxolles por nome Mosías, Helorum e Helamán. E fixo que fosen instruídos en todo o idioma dos seus pais, a fin de que así chegasen a ser homes de entendemento; e que soubesen concernente ás profecías que foran declaradas por boca dos seus pais, as cales fóronlles entregadas pola man do Señor.

3 E tamén os instruíu con respecto aos anais que estaban gravados sobre os ferros de bronce, dicindo: Fillos meus, quixese que recordásedes que se non fose por estes ferros, que conteñen estes anais e estes mandamentos, padeceriamos na ignorancia, aínda agora mesmo, non coñecendo os misterios de Deus;

4 porque non sería posible que o noso pai Lehi recordase todas estas cousas para habelas ensinado aos seus fillos, de non ser pola axuda destes ferros; porque habendo sido instruído no idioma dos exipcios, el puido ler estes gravados e ensinalos aos seus fillos, para que así estes ensinásenos aos seus fillos, e deste xeito cumprisen os mandamentos de Deus, aínda ata o tempo actual.

5 Dígovos, fillos meus, que se non fose por estas cousas, as cales gardáronse e preservado pola man de Deus para que nós puidésemos ler e entender acerca dos seus misterios, e sempre ter os seus mandamentos ante os nosos ollos, aínda os nosos pais haberían dexenerado na incredulidade, e seriamos como os nosos irmáns, os lamanitas, que nada saben destas cousas, e nin sequera crenas cando llas ensinan, por mor das tradicións dos seus pais, as cales non son correctas.

6 ¡Ó fillos meus, quixese que recordásedes que estas palabras son verdadeiras, e tamén que estes anais son verdadeiros! E velaquí, tamén os ferros de Nefi, que conteñen os anais e as palabras dos nosos pais desde o tempo en que saíron de Xerusalén ata agora, son verdadeiras; e podemos saber da súa certeza porque as temos ante os nosos ollos.

7 E agora ben, fillos meus, quixese que vos acordásedes de escudriñalas dilixentemente, para que nisto beneficiédesvos; e quixese que gardásedes os mandamentos de Deus para que prosperedes na terra, de acordo coas promesas que o Señor fixo aos nosos pais.

8 E moitas cousas máis ensinou o rei Benxamín aos seus fillos, que non están escritas neste libro.

9 E aconteceu que despois que o rei Benxamín houbo acabado de ensinar aos seus fillos, envelleceu, e viu que moi pronto debía ir polo camiño de toda a terra; xa que logo, pareceulle oportuno conferir o reino a un dos seus fillos.

10 De modo que mandou traer a Mosías á súa presenza; e estas son as palabras que lle falou, dicindo: Fillo meu, quixese que fixeses unha proclamación por toda esta terra, entre toda esta xente, ou sexa, o pobo de Zaraenla e o pobo de Mosías que viven na terra, para que por este medio reúnanse; porque mañá proclamarei a este o meu pobo pola miña propia boca, que ti es rei e gobernante deste pobo que o Señor Deus deunos.

11 E ademais, darei aos deste pobo un nome, para que dese modo destáquense sobre todos os pobos que o Señor Deus trouxo da terra de Xerusalén; e fágoo porque foron dilixentes en gardar os mandamentos do Señor.

12 E dareilles un nome que xamais será borrado, senón por causa de transgresión.

13 Si, e dígoche ademais, que se este pobo altamente favorecido do Señor cae en transgresión, e convértese nunha xente perversa e adúltera, o Señor abandonaraos, para que así cheguen a ser débiles como os seus irmáns; e non os preservará máis polo seu incomparable e milagroso poder, como ata aquí preservou aos nosos pais.

14 Porque che digo que se non estendese o seu brazo para a preservación dos nosos pais, estes caerían en mans dos lamanitas, e serían vítimas do seu odio.

15 E sucedeu que despois que o rei Benxamín houbo acabado de falar estas palabras ao seu fillo, encargoulle todos os asuntos do reino.

16 E ademais, encargoulle os anais que estaban gravados sobre os ferros de bronce; e tamén os ferros de Nefi; e tamén a espada de Labán e a esfera ou director que conduciu aos nosos pais polo deserto, a cal a man do Señor preparou para que por ese medio fosen dirixidos, cada cal segundo a atención e dilixencia que a el lle daban.

17 Xa que logo, dado que non foron fieis, non prosperaron nin progresaron na súa viaxe, senón que foron impelidos cara atrás e incorreron no desagrado de Deus; e xa que logo, foron feridos con fame e severas aflicións para facerlles recordar os seus deberes.

18 E aconteceu, pois, que Mosías foi e fixo o que o seu pai mandoulle, e proclamou a toda a xente que se achaba na terra de Zaraenla, para que así se reunise, a fin de subir ata o templo para oír as palabras que o seu pai falaríalles.

== Capítulo 2 ==
''O rei Benxamín fala aos do seu pobo-Refire a equidade, xustiza e espiritualidade do seu reino-Aconséllalles servir ao seu Rei Celestial-Os que se rebelen contra Deus padecerán unha angustia semellante a un lume inextinguible. Aproximadamente 124 a.C.''

1 E sucedeu que despois que Mosías houbo feito o que o seu pai mandoulle, e houbo proclamado por toda a terra, o pobo congregouse de todas partes, a fin de subir ata o templo para oír as palabras que o rei Benxamín íalles a falar.

2 E houbo un número moi crecido, si, tantos así que non os contaron; porque se multiplicaron extremadamente, e habíanse feito grandes no país.

3 E tamén levaron das primicias dos seus rabaños, para que ofrecesen sacrificios e holocaustos segundo a lei de Moisés;

4 e tamén para que desen grazas ao Señor o seu Deus, que os sacou da terra de Xerusalén, e librounos das mans dos seus inimigos, e designoulles homes xustos como mestres, e tamén a un home xusto para ser o seu rei, o cal establecera a paz na terra de Zaraenla, e ensinoulles a gardar os mandamentos de Deus, a fin de que se alegraran e estivesen cheos de amor para con Deus e todos os homes.

5 E aconteceu que cando chegaron ao templo, plantaron as súas tendas nos arredores, cada home segundo a súa familia, que se compuña da súa esposa, e os seus fillos e as súas fillas, e os fillos e fillas destes, desde o maior ata o menor, cada familia separada a unha da outra.

6 E plantaron as súas tendas ao redor do templo, cada home coa porta da súa tenda dando cara ao templo, para que así quedasen nas súas tendas e oísen as palabras que o rei Benxamín íalles a falar;

7 porque tan grande era a multitude, que o rei Benxamín non podía ensinarlles a todos dentro dos muros do templo; de modo que fixo construír unha torre, para que por ese medio o seu pobo oíse as palabras que el lles ía a falar.

8 E aconteceu que empezou a falar ao seu pobo desde a torre; e non todos podían oír as súas palabras, por mor do inmenso da multitude; xa que logo, mandou que as palabras que el falase fosen escritas e enviadas a aqueles que se achaban fóra do alcance da súa voz, para que tamén estes recibisen as súas palabras.

9 E estas son as palabras que el falou e fixo escribir: Irmáns meus, todos os que vos congregastes, vós que podedes oír as palabras que vos declararei hoxe; porque non vos mandei subir ata aquí para tratar liviamente as palabras que vos fale, senón para que me escoitedes, e abrades os vosos oídos para que podades oír, e os vosos corazóns para que podades entender, e as vosas mentes para que os misterios de Deus sexan despregados á vosa vista.

10 Non vos mandei subir ata aquí para que me temades, nin para que pensedes que eu de min mesmo sexa máis que un ser mortal.

11 Senón que son como vós, suxeito a toda clase de enfermidades de corpo e mente; con todo, fun elixido por este pobo, e engado polo meu pai, e a man do Señor permitiu que eu fose gobernante e rei deste pobo; e o seu incomparable poder gardoume e preservado, para servirvos con todo o poder, mente e forza que o Señor concedeume.

12 Dígovos que así se me permitiu empregar os meus días no voso servizo, aínda ata o día de hoxe; e non procurei de vós ouro, nin prata, nin ningunha outra clase de riquezas;

13 nin permitín que se vos encerre en calabozos, nin que vos escravíceos os uns aos outros, nin que asasinedes, nin pilledes, nin roubedes, nin cometades adulterio; nin tampouco permitín que cometades iniquidade en forma algunha, e ensineivos que debedes gardar os mandamentos do Señor, en todas as cousas que el vos mandou,

14 e aínda eu mesmo traballei coas miñas propias mans a fin de poder servirvos, e que non fósedes atafegados con tributos, nin que caese sobre vós cosa algunha que fose pesada de levar; e de todas estas cousas que falei, vós mesmos sodes testemuñas este día.

15 Con todo, irmáns meus, non fixen estas cousas para vangloriarme, nin as digo para acusarvos por ese medio, senón que falo estas cousas para que saibades que hoxe podo responder ante Deus coa conciencia limpa.
16 Velaquí, dígovos que por habervos dito que empregara a miña vida no voso servizo, non desexo eu vanagloriarme, pois só estiven ao servizo de Deus.

17 E velaquí, dígovos estas cousas para que aprendades sabedoría; para que saibades que cando vos achades ao servizo dos vosos semellantes, só estades ao servizo do voso Deus.

18 Velaquí, chamástesme o voso rei; e se eu, a quen chamades o voso rei, traballo para servirvos, non debedes traballar vós para servirvos uns a outros?

19 E velaquí tamén, se eu, a quen chamades o voso rei, quen pasou os seus días ao voso servizo, e con todo, estivo ao servizo de Deus, merezo algún agradecemento de vós, ¡ó, como debiades dar grazas ao voso Rei Celestial!

20 Dígovos, os meus irmáns, que se derdes todas as grazas e encomio que a vosa alma enteira é capaz de posuír, a ese Deus que vos creou, e gardouvos e preservado, e fixo que vos alegredes, e concedeuvos que vivades en paz uns con outros,

21 dígovos que se servísedes a aquel que vos creou desde o principio, e estavos preservando día tras día, dándovos alento para que podades vivir, movervos e obrar segundo a vosa propia vontade, e aínda sustentándovos momento tras momento, digo que se o servísedes con toda a vosa alma, aínda seriades servidores inútiles.

22 E velaquí, todo canto el vos require é que gardedes os seus mandamentos; e prometeuvos que se gardades os seus mandamentos, prosperaredes na terra; e el nunca varía do que dixo; xa que logo, se gardades os seus mandamentos, el bendivos e faivos prosperar.

23 E agora ben, en primeiro lugar, el creouvos e concedeuvos as vosas vidas, polo que lle sodes debedores.

24 E en segundo lugar, el require que fagades o que vos mandou; e se o facedes, el bendivos inmediatamente; e xa que logo, pagouvos. E aínda lle sodes debedores; e o sodes e o seredes para sempre; así pois, de que tedes que alegraros?

25 E agora pregunto: Podedes dicir algo de vós mesmos? Respóndovos: Non. Non podedes dicir que sodes aínda como o po da terra; con todo, fostes creados do po da terra; mais velaquí, este pertence a quen vos creou.

26 E nin eu, si, eu, a quen chamades o voso rei, son mellor do que sodes vós, porque son do po tamén. E vedes que envellecín, e que estou para entregar esta forma mortal á súa nai terra.

27 Xa que logo, como vos dixen que vos serviu, andando coa conciencia limpa diante de Divos, así nesta ocasión fíxenvos congregar, a fin de que se me ache sen culpa, e o voso sangue non sexa sobre min cando compareza para que Divos xúlgueme polas cousas que me mandou concernente a vós.

28 Dígovos que vos fixen congregar para que poida limpar os meus vestidos do voso sangue, neste período de tempo en que estou a piques de descender á miña sepultura, para descender en paz, e o meu espírito inmortal se unha aos coros celestes, para cantar encomios a un Deus xusto.

29 E ademais, dígovos que vos fixen congregar a fin de declararvos que xa non podo ser o voso mestre nin o voso rei;

30 porque aínda agora mesmo o meu corpo enteiro treme en extremo, mentres me esforzo en falarvos; mais o Señor Deus sostenme e permitiume que vos fale; e mandoume que vos declare hoxe que o meu fillo Mosías é rei e gobernante voso.

31 E agora ben, irmáns meus, quixese que obrásedes como o fixestes ata agora. Así como gardastes os meus mandamentos e tamén os do meu pai, e prosperastes, e libróullevos de caer en mans dos vosos inimigos, de igual xeito, se gardades os mandamentos do meu fillo, ou sexa, os mandamentos de Deus que el vos comunicará, prosperaredes na terra, e os vosos inimigos non terán poder sobre vós.

32 Mais coidádevos, ¡ó pobo meu!, non sexa que xurdan contencións entre vós, e optedes por obedecer ao espírito malo, do cal falou o meu pai Mosías.

33 Porque velaquí, decretouse un ¡ai! para aquel que queira obedecer ese espírito; pois se opta por obedecelo, e permanece e morre nos seus pecados, bebe condenación para a súa propia alma; porque recibe como salario un castigo eterno, por violar a lei de Deus contra o seu propio coñecemento.

34 Dígovos que non hai ningún de entre vós, salvo os vosos nenos pequenos que non foron instruídos en canto a estas cousas, que non saiba que estades eternamente en débeda co voso Pai Celestial de entregarlle todo o que tedes e sodes; e ademais que non sexa instruído concernente aos anais que conteñen as profecías que foron declaradas polos santos profetas, aínda ata a época en que o noso pai Lehi saíu de Xerusalén;

35 e ademais, todo aquilo que os nosos pais declararon ata agora. E velaquí tamén, falaron aquilo que o Señor mandoulles; xa que logo, son xustos e verdadeiros.

36 E agora ben, dígovos, irmáns meus, que logo de saber e de ser instruídos en todas estas cousas, se transgrededes e obrades contra o que se falou, de modo que vos separades do Espírito do Señor, para que non teña cabida en vós para guiarvos polas sendas da sabedoría, a fin de que sexades bendichos, prosperados e preservados,

37 dígovos que o home que isto fai, ese declárase en rebelión manifesta contra Deus; xa que logo, prefire obedecer ao mal espírito e convértese en inimigo de toda rectitude; xa que logo, o Señor non ten lugar nel, porque non habita en templos impuros.

38 De maneira que se ese home non se arrepinte, e permanece e morre inimigo de Deus, as demandas da divina xustiza espertan na súa alma inmortal un vivo sentimento da súa propia culpa que o fai retroceder da presenza do Señor, e énchelle o peito de culpa, dor e angustia, que é como un lume inextinguible, cuxa chama ascende para sempre.

39 E agora dígovos que a misericordia non pode reclamar a ese home; xa que logo, o seu destino final é padecer un tormento sen fin.

40 ¡Ó todos vós, anciáns, e tamén vós, novos, e vós, nenos, que podedes entender as miñas palabras?porque vos falei claramente para que podades entender?, rógovos que espertedes o recordo da terrible situación daqueles que caeron en transgresión!

41 E ademais, quixese que considerásedes o bendito e feliz estado daqueles que gardan os mandamentos de Deus. Porque velaquí, eles son bendichos en todas as cousas, tanto temporais como espirituais; e se continúan fieis ata o fin, son recibidos no ceo, para que así moren con Deus nun estado de interminable felicidade. ¡Ó recordade, recordade que estas cousas son verdadeiras!, porque o Señor Deus declarouno.

== Capítulo 3 ==
''O rei Benxamín continúa o seu discurso-O Señor Omnipotente ministrará entre os homes nun tabernáculo de barro-O sangue brotaralle de cada poro ao expiar os pecados do mundo-O seu nome é o único mediante o cal chega a salvación-Os seres humanos poden desposuírse do home natural e facerse santos por medio da Expiación-O tormento dos inicuos será como un lago de lume e xofre. Aproximadamente 124 a.C.''

1 E outra vez quixese chamarvos a atención, irmáns meus, porque teño algo máis que declararvos; pois velaquí, teño cousas que dicirvos sobre o que está por vir.

2 E as cousas que vos direi fóronme reveladas por un anxo de Deus. E díxome: Esperta; e espertei; e velaquí que el estaba ante min.

3 E díxome: Esperta e oe as palabras que che vou a dicir; pois velaquí, vingo a declararche alegres novas de gran gozo.

4 Porque o Señor oíu as túas oracións, e xulgou en canto á túa rectitude e envioume para declararchas, a fin de que che alegres; e para que as declares aos do teu pobo, a fin de que eles tamén se enchan de gozo.

5 Porque velaquí que vén o tempo, e non está moi distante, en que con poder, o Señor Omnipotente que reina, que era e que é de eternidade en eternidade, descenderá do ceo entre os fillos dos homes; e morará nun tabernáculo de barro, e irá entre os homes efectuando grandes milagres, talles como curar aos enfermos, resucitar aos mortos, facer que os coxos anden, e que os cegos reciban a súa vista, e que os xordos oian, e curar toda clase de enfermidades.

6 E botará fose os demos, ou os malos espíritos que moran no corazón dos fillos dos homes.

7 E velaquí, sufrirá tentacións, e dor no corpo, fame, sede e fatiga, aínda máis do que o home pode sufrir sen morrer; pois velaquí, o sangue brotaralle de cada poro, tan grande será a súa angustia pola iniquidade e abominacións do seu pobo.

8 E chamarase Xesucristo, o Fillo de Deus, o Pai do ceo e da terra, o Creador de todas as cousas desde o principio; e a súa nai chamarase María.

9 E velaquí, el vén aos seus, para que a salvación chegue aos fillos dos homes, mediante a fe no seu nome; e aínda logo de todo isto, considerarano como home, e dirán que está endemoñado, e azoutarano, e o crucificarán.

10 E ao terceiro día resucitará de entre os mortos; e velaquí, preséntase para xulgar ao mundo; e velaquí, todas estas cousas fanse para que descenda un xusto xuízo sobre os fillos dos homes.

11 Pois velaquí, e tamén o seu sangue expía os pecados daqueles que caeron pola transgresión de Adán, que morreron sen saber a vontade de Deus concernente a eles, ou que pecaron por ignorancia.

12 ¡Mais ai, ai daquel que sabe que se está rebelando contra Deus! Porque a ningún destes vén a salvación, senón por medio do arrepentimento e a fe no Señor Xesucristo.

13 E o Señor Deus enviou aos seus santos profetas entre todos os fillos dos homes, para declarar estas cousas a toda familia, nación e lingua, para que así, quen cresen que Cristo habería de vir, eses mesmos recibisen a remisión dos seus pecados e se alegrasen cun gozo sumamente grande, aínda coma se el xa viñese entre eles.

14 Con todo, o Señor Deus viu que o seu pobo era xente de dura cerviz, e designoulles unha lei, si, a lei de Moisés.

15 E mostroulles moitos sinais, e marabillas, e símbolos, e figuras, concernentes á súa vinda; e tamén lles falaron santos profetas referente á súa vinda; e con todo, endureceron os seus corazóns, e non comprenderon que a lei de Moisés nada logra salvo que sexa pola expiación do seu sangue.

16 E aínda se fose posible que os nenos pequenos pecasen, non poderían salvarse; mais dígoche que son benditos; pois velaquí, así como en Adán, ou por natureza, eles caen, así tamén o sangue de Cristo expía os seus pecados.

17 E ademais, dígoche que non se dará outro nome, nin outra senda nin medio, polo cal a salvación chegue aos fillos dos homes, senón no nome de Cristo, o Señor Omnipotente, e por medio dese nome.

18 Pois velaquí, el xulga, e o seu xuízo é xusto; e o neno que morre na súa infancia non perece; mais os homes beben condenación para as súas propias almas, a menos que se humillen e vólvanse como nenos pequenos, e crean que a salvación foi, e é, e ha de vir no sangue expiatoria de Cristo, o Señor Omnipotente, e por medio dela.

19 Porque o home natural é inimigo de Deus, e foino desde a caída de Adán, e o será para sempre, a menos que se someta ao influxo do Santo Espírito, e desposúase do home natural, e fágase santo pola expiación de Cristo o Señor, e vólvase como un neno: sumiso, manso, humilde, paciente, cheo de amor e disposto a someterse a canto o Señor xulgue conveniente impor sobre el, tal como un neno sométese ao seu pai.

20 E ademais, dígoche que virá o día en que o coñecemento dun Salvador se espallará por toda nación, tribo, lingua e pobo.

21 E velaquí, cando chegue ese día, ninguén, salvo os nenos pequenos, será achado sen culpa ante Deus, senón polo arrepentimento e a fe no nome do Señor Deus Omnipotente.

22 E aínda agora, cando ensines aos do teu pobo as cousas que o Señor o teu Deus mandouche, xa non son achados entón sen culpa á vista de Deus, senón de acordo coas palabras que che falei.

23 E agora declarei as palabras que o Señor Deus mandoume.

24 E así di o Señor: Estarán como relucente testemuño contra os deste pobo no día do xuízo, e por elas serán xulgados, todo home segundo as súas obras, xa sexa que foren boas ou que foren malas.

25 E se foren malas, serán consignados ao horrendo espectáculo da súa propia culpa e abominacións, que os fará retroceder da presenza do Señor a un estado de miseria e tormento sen fin, de onde non poderán xa volver; xa que logo, beberon condenación para as súas propias almas.

26 Por conseguinte, beberon da copa da ira de Deus, a cal tan imposible seríalle á xustiza negarlla, como haberlle negado a Adán que caese por participar do froito prohibido; xa que logo, a misericordia xa non podería reclamalos para sempre.

27 E o seu tormento é como un lago de lume e xofre, cuxas chamas son inextinguibles, e cuxo fume ascende para sempre. Así me mandou o Señor. Amén.

== Capítulo 4 ==
''O rei Benxamín continúa o seu discurso-A salvación chega por causa da Expiación-Crede en Deus para que sexades salvos-Retede a remisión dos vosos pecados mediante a fidelidade-Impartide dos vosos bens aos pobres-Facede todas as cousas con prudencia e en orde. Aproximadamente 124 a.C.''

1 E agora ben, aconteceu que cando o rei Benxamín houbo concluído de falar as palabras que lle foron comunicadas polo anxo do Señor, mirou ao seu ao redor cara á multitude, e velaquí, caeran a terra, porque o temor do Señor viñera sobre eles.

2 E víronse a si mesmos no seu propio estado carnal, aínda menos que o po da terra. E todos a un tempo voz clamaron, dicindo: ¡Ó, ten misericordia, e aplica o sangue expiatoria de Cristo para que recibamos o perdón dos nosos pecados, e sexan purificados os nosos corazóns; porque cremos en Xesucristo, o Fillo de Deus, que creou o ceo e a terra e todas as cousas; o cal baixará entre os fillos dos homes!

3 E aconteceu que despois de que houberon falado estas palabras, o Espírito do Señor descendeu sobre eles, e foron cheos de gozo, habendo recibido a remisión dos seus pecados, e tendo paz de conciencia por mor da gran fe que tiñan en Xesucristo que había de vir, segundo as palabras que o rei Benxamín faloulles.

4 E o rei Benxamín abriu outra vez a súa boca e empezou a falarlles, dicindo: Os meus amigos e irmáns, parentela e pobo meu, quixese outra vez chamarvos a atención, para que podades oír e entender o resto das palabras que vos fale.

5 Porque velaquí, se o coñecemento da bondade de Deus nesta ocasión espertou en vós o sentido da vosa nulidade e o voso estado indigno e caído

6 ?dígovos que se chegastes ao coñecemento da bondade de Deus, e do seu incomparable poder, e a súa sabedoría, a súa paciencia e a súa longanimidade para cos fillos dos homes; e tamén a expiación que foi preparada desde a fundación do mundo, a fin de que por ese medio chegase a salvación a aquel que puxese a súa confianza no Señor e fose dilixente en gardar os seus mandamentos, e perseverara na fe ata o fin da súa vida, quero dicir a vida do corpo mortal?,

7 digo que este é o home que recibe a salvación, por medio da expiación que foi preparada desde a fundación do mundo para todo o xénero humano que existiu desde a caída de Adán, ou que existe, ou que existirá xamais ata o fin do mundo.

8 E este é o medio polo cal vén a salvación. E non hai outra salvación aparte desta de que se falou; nin hai tampouco outras condicións segundo as cales o home poida ser salvo, senón polas que vos dixen.

9 Crede en Deus; crede que el existe, e que creou todas as cousas, tanto no ceo como na terra; crede que el ten toda sabedoría e todo poder, tanto no ceo como na terra; crede que o home non comprende todas as cousas que o Señor pode comprender.

10 E ademais, crede que debedes arrepentirvos dos vosos pecados, e abandonalos, e humillarvos ante Deus, e pedide con sinceridade de corazón que el vos perdoe; e agora ben, se credes todas estas cousas, mirade que as fagades.

11 E outra vez dígovos, segundo dixen antes, que así como chegastes ao coñecemento da gloria de Deus, ou se soubestes da súa bondade, e probado o seu amor, e recibistes a remisión dos vosos pecados, o que ocasiona tan inmenso gozo nas vosas almas, así quixese que recordásedes e retivésedes sempre na vosa memoria a grandeza de Deus, e a vosa propia nulidade, e a súa bondade e longanimidade para convosco, indignas criaturas, e humillásedesvos aínda nas profundidades da humildade, invocando o nome do Señor diariamente, e permanecendo firmes na fe do que está por vir, que foi anunciado por boca do anxo.

12 E velaquí, dígovos que se facedes isto, sempre vos alegraredes, e seredes cheos do amor de Deus e sempre reteredes a remisión dos vosos pecados; e aumentaredes no coñecemento da gloria daquel que vos creou, ou sexa, no coñecemento do que é xusto e verdadeiro.

13 E non teredes desexos de inxuriaraos o un ao outro, senón de vivir pacíficamente, e de dar a cada un segundo o que lle corresponda.

14 Nin permitiredes que os vosos fillos anden famentos nin espidos, nin consentiredes que quebranten as leis de Deus, nin que contendan e rifen uns con outros e sirvan ao diaño, que é o mestre do pecado, ou sexa, o espírito malo de quen os nosos pais falaron, xa que el é o inimigo de toda rectitude.

15 Mais ensinarédeslles a andar polas vías da verdade e a seriedade; ensinarédeslles a amarse mutuamente e a servirse o un ao outro.

16 E ademais, vós mesmos socorreredes aos que necesiten o voso socorro; impartiredes dos vosos bens ao necesitado; e non permitiredes que o esmoleiro fágavos a súa petición en balde, e sexa botado fóra para perecer.

17 Talvez dirás: O home trouxo sobre si a súa miseria; xa que logo, deterei a miña man e non lle darei do meu alimento, nin lle impartirei dos meus bens para evitar que padeza, porque os seus castigos son xustos.

18 Mais, ¡ó home!, eu dígoche que quen isto fixer ten gran necesidade de arrepentirse; e a menos que se arrepinta do que fixo, perece para sempre, e non ten parte no reino de Deus.

19 Pois velaquí, non somos todos esmoleiros? Non dependemos todos do mesmo Ser, si, de Deus, por todos os bens que temos; por alimento e vestido; e por ouro e prata e polas riquezas de toda especie que posuímos?

20 E velaquí, agora mesmo estivestes invocando o seu nome, suplicando a remisión dos vosos pecados. E permitiu el que pidades en balde? Non; el derramou o seu Espírito sobre vós, e fixo que os vosos corazóns enchésense de alegría, e fixo calar as vosas bocas de modo que non puidestes expresarvos, tan extremadamente grande foi o voso gozo.

21 E agora ben, se Divos, que vos creou, de quen dependedes polas vosas vidas e por todo o que tedes e sodes, concédevos canta cousa xusta pedídeslle con fe, crendo que recibiredes, ¡ó como debedes entón impartirvos o un ao outro dos vosos bens!

22 E se xulgades ao home que vos pide dos vosos bens para non perecer, e condenádelo, canto máis xusta será a vosa condenación por haberlle negado os vosos bens, os cales non perténcenvos a vós senón a Deus, a quen tamén a vosa vida pertence; e con todo, ningunha petición facedes, nin vos arrepentides do que fixestes.

23 Dígovos: ¡Ai de tal home, porque os seus bens perecerán con el! E digo estas cousas aos que son ricos no que toca ás cousas deste mundo.

24 E ademais, digo aos pobres, vós que non tedes, e con todo, tedes suficiente para pasar dun día ao outro; refírome a todos vós que negades ao esmoleiro porque non tedes; quixese que nos vosos corazóns dixésedes: Non dou porque non teño, mais se tivese, daría.

25 Agora ben, se dicides isto nos vosos corazóns, quedades sen culpa; doutro xeito, sodes condenados; e a vosa condenación é xusta, pois cobizades o que non recibistes.

26 E agora ben, por causa destas cousas que vos falei ?é dicir, a fin de reter a remisión dos vosos pecados de día en día, para que andedes sen culpa ante Deus?, quixese que dos vosos bens désedes ao pobre, cada cal segundo o que tiver, tal como alimentar ao famento, vestir ao espido, visitar ao enfermo, e ministrar para o seu alivio, tanto espiritual como temporalmente, segundo as súas necesidades.

27 E mirade que se fagan todas estas cousas con prudencia e orde; porque non se esixe que un home corra máis rápidamente do que as súas forzas permítenlle. E ademais, convén que sexa dilixente, para que así gañe o galardón; xa que logo, todas as cousas deben facerse en orde.

28 E quixese que recordásedes que o que de entre vós pida prestado ao seu veciño, debe devolver aquilo que pide prestado, de acordo co que prometa; pois pola contra, cometeredes pecado e talvez fagades que o voso veciño peque tamén.

29 E para rematar, non podo dicirvos todas as cousas mediante as cales podedes cometer pecado; porque hai varios modos e medios, tantos que non podo enumeralos.

30 Pero isto podo dicirvos, que se non vos coidades a vós mesmos, e os vosos pensamentos, e as vosas palabras e as vosas obras, e se non observades os mandamentos de Deus nin perseverades na fe do que oístes concernente á vinda do noso Señor, aínda ata o fin das vosas vidas, debedes perecer. E agora ben, ¡ó home!, recorda, e non perezas.

== Capítulo 5 ==
''Os santos chegan a ser fillos e fillas de Cristo por medio da fe-Entón son chamados polo nome de Cristo-O rei Benxamín exhórtaos a ser firmes e inmutables en boas obras. Aproximadamente 124 a.C.''

1 E agora ben, aconteceu que cando o rei Benxamín houbo falado así ao seu pobo, mandou indagar entre eles, desexando saber se crían as palabras que lles falou.

2 E todos clamaron a unha voz, dicindo: Si, cremos todas as palabras que nos falaches; e ademais, sabemos da súa certeza e verdade polo Espírito do Señor Omnipotente, o cal efectuou un potente cambio en nós, ou sexa, nos nosos corazóns, polo que xa non temos máis disposición a obrar mal, senón a facer o bo continuamente.

3 E tamén nós mesmos, por medio da infinita bondade de Deus e as manifestacións do seu Espírito, temos grandes visións daquilo que está por vir; e se for necesario, poderiamos profetizar de todas as cousas.

4 E é a fe que tivemos nas cousas que o noso rei falounos o que nos levou a este gran coñecemento, polo que nos alegramos cun gozo tan sumamente grande.

5 E estamos dispostos a concertar un convenio co noso Deus de facer a súa vontade e ser obedientes aos seus mandamentos en todas as cousas que el nos mande, todo o resto dos nosos días, para que non traiamos sobre nós un tormento sen fin, como o declarou o anxo, para que non bebamos do cáliz da ira de Deus.

6 Agora ben, estas palabras eran as que deles desexaba o rei Benxamín; e polo tanto, díxolles: declarastes as palabras que eu desexaba; e o convenio que fixestes é un convenio xusto.

7 Agora pois, a causa do convenio que fixestes, seredes chamados proxenie de Cristo, fillos e fillas del, porque velaquí, hoxe el procreouvos espiritualmente; pois dicides que os vosos corazóns cambiaron por medio da fe no seu nome; xa que logo, nacestes del e chegastes a ser os seus fillos e as súas fillas.

8 E baixo este título sodes librados, e non hai outro título por medio do cal poidades ser librados. Non hai outro nome dado polo cal veña a salvación; xa que logo, quixese que tomásedes sobre vós o nome de Cristo, todos vós que fixestes convenio con Deus de ser obedientes ata o fin das vosas vidas.

9 E sucederá que quen fixer isto, acharase á destra de Deus, porque saberá o nome polo cal é chamado; pois será chamado polo nome de Cristo.

10 E acontecerá que quen non tome sobre si o nome de Cristo, terá que ser chamado por algún outro nome; xa que logo, acharase á esquerda de Deus.

11 E quixese que tamén recordásedes que este é o nome que dixen que vos daría, o cal nunca sería borrado, senón por transgresión; xa que logo, tede coidado de non transgredir, para que o nome non sexa borrado dos vosos corazóns.

12 Eu dígovos: Quixese que vos acordásedes de conservar sempre escrito este nome nos vosos corazóns para que non vos achedes á esquerda de Deus, senón que oiades e coñezades a voz pola cal seredes chamados, e tamén o nome polo cal el chamaravos.

13 Porque como coñece un home ao amo a quen non serviu, que é un estraño para el, e áchase lonxe dos pensamentos e das intencións do seu corazón?

14 E ademais, toma un home un asno que pertence ao seu veciño, e gárdao? Eu dígovos que non; nin sequera permitirá que paste entre os seus rabaños, senón que o escorrentará e botarao fóra. Dígovos que así será entre vós se non sabedes o nome polo cal chámellevos.

15 Xa que logo, quixese que fósedes firmes e inmutables, abundando sempre en boas obras para que Cristo, o Señor Deus Omnipotente, poida selarvos como seus, a fin de que sexades levados ao ceo, e teñades salvación sen fin, e vida eterna mediante a sabedoría, e poder, e xustiza, e misericordia daquel que creou todas as cousas no ceo e na terra, o cal é Divos sobre todo. Amen.

== Capítulo 6 ==
''O rei Benxamín rexistra os nomes dos do pobo e nomea sacerdotes para que lles ensinen-Mosías reina como rei xusto. Aproximadamente 124-121 a.C.''

1 E agora ben, o rei Benxamín considerou prudente, logo de acabar de falar ao pobo, tomar os nomes de todos os que fixeran convenio con Deus de gardar os seus mandamentos.

2 E sucedeu que non houbo nin un alma, salvo os nenos pequenos, que non fixese convenio e tomado sobre si o nome de Cristo.

3 E ademais, aconteceu que cando o rei Benxamín houbo dado fin a todas estas cousas, e houbo consagrado ao seu fillo Mosías para que fose o gobernante e rei do seu pobo, e deulle todo cargo concernente ao reino, e tamén houbo nomeado sacerdotes para ensinar ao pobo, a fin de que así puidesen oír e saber os mandamentos de Deus, e espertar neles o recordo do xuramento que fixeran, despediu á multitude; e volvéronse, cada cal, segundo as súas familias, ás súas propias casas.

4 E Mosías empezou a reinar en lugar do seu pai. E comezou a reinar no trixésimo ano da súa vida; e en total transcorreran uns catrocentos setenta e seis anos desde o tempo en que Lehi saíu de Xerusalén.
5 E o rei Benxamín viviu tres anos máis, e morreu.

6 E sucedeu que o rei Mosías andou nas sendas do Señor, e observou os seus xuízos e os seus estatutos, e gardou os seus mandamentos en todas as cousas que o Señor mandoulle.

7 E o rei Mosías fixo que o seu pobo labrase a terra. E tamén el mesmo labraba a terra para que así non fose oneroso ao seu pobo, a fin de obrar de acordo co que o seu pai fixera en todas as cousas. E non houbo contención entre todo o seu pobo polo espazo de tres anos.

== Capítulo 7 ==
''Ammón descobre a terra de Lehi-Nefi, onde raíña Limhi-O pobo de Limhi áchase baixo o xugo dos lamanitas-Limhi relata a historia deles-Un profeta (Abinadí) testificara que Cristo é o Deus e o Pai de todas as cousas-Aqueles que sementen inmundicia segarán o bulebule, e aqueles que depositen a súa confianza no Señor serán librados. Aproximadamente 121 a.C.''

1 E agora ben, aconteceu que despois que houbo tido paz continua polo termo de tres anos, o rei Mosías tivo desexos de saber da xente que foi a morar á terra de Lehi-Nefi, ou sexa, á cidade de Lehi-Nefi; porque o seu pobo nada soubera deles desde a ocasión en que saíron da terra de Zaraenla; de modo que o importunaban coa súa insistencia.

2 E sucedeu que o rei Mosías concedeu que dezaseis dos homes fortes do pobo subisen á terra de Lehi-Nefi para indagar concernente aos seus irmáns.

3 E ocorreu que ao día seguinte emprenderon a viaxe, e ía con eles un chamado Ammón, un home forte e poderoso, e descendente de Zaraenla; e tamén era o seu caudillo.

4 E non sabían o rumbo que debían seguir no deserto para subir á terra de Lehi-Nefi; xa que logo, andaron errantes moitos días polo deserto, si, ata corenta días andaron errantes.

5 E despois que houberon andado errantes corenta días, chegaron a una colina ao norte da terra de Xilom, e alí plantaron as súas tendas.
6 E Ammón tomou a tres dos seus irmáns, e chamábanse Amalekí, Helem e Hem, e descenderon á terra de Nefi.

7 E velaquí que deron co rei do pobo que vivía na terra de Nefi e na terra de Xilom; e rodeounos a garda do rei, e foron apresados e atados e encarcerados.

8 E ocorreu que logo de estar no cárcere dous días, leváronos outra vez diante do rei, e soltáronlles as ligaduras; e estaban ante o rei, e permitíuselles, ou máis ben, mandóuselles que respondesen ás preguntas que el lles fixese.

9 E díxolles: Velaquí, eu son Limhi, fillo de Noé, que foi fillo de Zeniff, quen saíu da terra de Zaraenla para herdar esta terra que era a terra dos seus pais, e o cal foi feito rei pola voz do pobo.

10 E agora desexo saber a razón pola cal atrevéstesvos a aproximarvos aos muros da cidade, cando eu mesmo me achaba fóra da porta cos meus gardas.

11 E por este motivo permitín que fósedes preservados, para que eu puidese interrogarvos, pois doutro xeito, faría que os meus gardas executásenvos. Évos permitido falar.

12 E agora ben, cando Ammón viu que lle era permitido falar, foi e inclinouse ante o rei; e, levantándose outra vez, dixo: ¡Ó rei!, estou moi agradecido ante Deus hoxe día por estar vivo aínda, e porque se me permite falar; e tratarei de falar ousadamente;

13 porque estou seguro de que se me coñeciches, non permitirías que me puxesen estas ligaduras. Pois son Ammón, descendente de Zaraenla, e subín desde a terra de Zaraenla para indagar tocante aos nosos irmáns que Zeniff trouxo daquela terra.

14 E ocorreu que logo que houbo oído as palabras de Ammón, Limhi alegrouse en extremo, e dixo: Agora sei de seguro que os meus irmáns que se achaban na terra de Zaraenla viven aínda. E agora me alagraréi, e mañá farei que o meu pobo se alegre tamén.

15 Porque velaquí, achámonos baixo o xugo dos lamanitas, e impúxollenos un tributo gravoso de soportar. E velaquí, os nosos irmáns agora librarannos do noso cativerio, ou sexa, das mans dos lamanitas, e seremos os seus escravos; porque é mellor ser escravos dos nefitas que pagar tributo ao rei dos lamanitas.

16 E agora ben, o rei Limhi mandou aos seus gardas que non volvesen atar a Ammón nin aos seus irmáns, senón fixo que fosen à colina que se achaba ao norte de Xilom, e trouxesen aos seus irmáns á cidade para que comesen, bebesen e descansasen dos traballos da súa viaxe; porque padeceran moitas cousas; padeceran fame, sede e fatiga.

17 E agora ben, aconteceu que ao día seguinte, o rei Limhi enviou unha proclamación a todos os do seu pobo, a fin de que se congregasen no templo para oír as palabras que el lles ía a falar.

18 E acaeceu que cando se congregaron, faloulles deste xeito, dicindo: ¡Ó pobo meu, levantade as vosas cabezas e consoládevos!, porque velaquí, o tempo está próximo, ou non está moi afastado, cando xa non estaremos suxeitos aos nosos inimigos a pesar de que as nosas moitas loitas foron en balde; con todo, creo que aínda queda por facer unha loita eficaz.

19 Xa que logo, levantade as vosas cabezas e alegraos, e ponde a vosa confianza en Deus, nese Deus que foi o Deus de Abraham, de Isaac e de Xacob; e ademais, ese Deus que sacou aos fillos de Israel da terra de Exipto, e fixo que cruzasen a pé o Mar Vermello sobre terra seca, e alimentounos con maná para que non perecesen no deserto; e moitas outras cousas fixo el por eles.

20 E ademais, ese mesmo Deus trouxo aos nosos pais da terra de Xerusalén, e sostivo e preservado ao seu pobo, aínda ata agora; e velaquí, é por causa das nosas iniquidades e abominacións que el nos trouxo ao cativerio.

21 E todos vós sodes hoxe testemuñas de que Zeniff, que foi feito rei deste pobo, cun exceso de celo por herdar a terra dos seus pais, foi enganado pola astucia e estrataxema do rei Lamán, quen fixo un tratado co rei Zeniff, e entregou nas súas mans a posesión de parte da terra, ou sexa, a cidade de Lehi-Nefi, a cidade de Xilom e a terra dos arredores;

22 e fixo todo isto co único obxecto de subxugar ou escravizar a este pobo. E velaquí, nós actualmente pagamos tributo ao rei dos lamanitas, que equivale á metade do noso millo, e da nosa cebada, e aínda de todos os nosos grans, sexan da clase que foren; e a metade do aumento dos nosos rabaños e os nosos manadas; e o rei dos lamanitas esíxenos a metade de canto temos ou posuímos, ou as nosas vidas.

23 E ben, non é isto gravoso de soportar? E non é grande esta aflición nosa? Velaquí, que gran razón temos nós para lamentarnos.

24 Si, dígovos que grandes son as razóns que temos para lamentarnos; porque velaquí, cantos dos nosos irmáns foron mortos, e o seu sangue foi derramada en balde, e todo por causa da iniquidade.

25 Porque se este pobo non caese na transgresión, o Señor non permitiría que este gran mal lles sobreveu. Mais velaquí, non quixeron oír as súas palabras, senón que xurdiron contencións entre eles, ao grao de verter sangue entre eles mesmos.

26 E mataron a un profeta do Señor; si, un home escollido de Deus que lles falou das súas iniquidades e abominacións, e profetizou de moitas cousas que han de acontecer, si, aínda a vinda de Cristo.

27 E porque lles declarou que Cristo era o Deus, o Pai de todas as cousas, e que tomaría sobre si a imaxe de home, e sería a imaxe conforme á cal o home foi creado no principio; noutras palabras, dixo que o home foi creado a imaxe de Deus, e que Divos baixaría entre os fillos dos homes, e tomaría sobre si carne e sangue, e iría sobre a face da terra.

28 E agora ben, porque dixo isto, quitáronlle a vida; e fixeron moitas cousas máis que trouxeron sobre eles a ira de Deus. Xa que logo, quen se pode asombrar de que se achen no cativerio, e sexan feridos con tan grandes aflicións?

29 Porque velaquí, o Señor dixo: Non socorrerei aos do meu pobo no día do seu transgresión, senón que obstruirei os seus camiños para que non prosperen; e os seus feitos serán como pedra de tropezo diante deles.

30 E tamén di: Se o meu pobo sementa inmundicia, segará o palla dela no bulebule; e o seu efecto é veleno.

31 E di ademais: Se o meu pobo sementa inmundicia segará o vento oriental, o cal trae destrución inmediata.

32 E agora ben, velaquí, a promesa do Señor cumpriuse, e vós sodes feridos e aflixidos.

33 Mais se vos tornades ao Señor con íntegro propósito de corazón, e pondes a vosa confianza nel, e servídeslle con toda a dilixencia da alma, se facedes isto, el, de acordo coa súa propia vontade e desexo, libraravos do cativerio.

== Capítulo 8 ==
''Ammón insignia ao pobo de Limhi-Decátase dos vinte e catro ferros xareditas-Os videntes poden traducir anais antigos-Non hai don maior que o que posúe un vidente. Aproximadamente 121 a.C.''

1 E aconteceu que despois que o rei Limhi houbo acabado de falar ao seu pobo, porque lles dixo moitas cousas, e só algunhas delas escribín neste libro, el relatou ao seu pobo todo o concernente aos seus irmáns que se achaban na terra de Zaraenla.

2 E fixo que Ammón presentásese ante a multitude, e referíselle todo canto sucedera aos seus irmáns desde a época en que Zeniff partiu da terra, ata o tempo en que el mesmo viño de alí.

3 E Ammón tamén lles declarou as últimas palabras que o rei Benxamín ensinoulles, e explicounas ao pobo do rei Limhi para que entendesen todas as palabras que el falou.

4 E sucedeu que logo de facer todo isto, o rei Limhi despediu á multitude e fixo que cada un volvésese á súa propia casa.

5 E ocorreu que fixo que lle levasen a Ammón os ferros que contiñan os anais do seu pobo, desde o tempo en que saíron da terra de Zaraenla, para que el léseas.

6 Agora ben, en canto Ammón houbo lido a historia, o rei interrogouno para saber se podía interpretar idiomas; e respondeulle Ammón que non podía.

7 E díxolle o rei: Achándome apesadumbrado polas aflicións do meu pobo, fixen que corenta e tres dos do meu pobo emprendesen un percorrido polo deserto, para que por ese medio achasen a terra de Zaraenla, a fin de apelar aos nosos irmáns para que nos librasen do cativerio.

8 E estiveron perdidos no deserto polo espazo de moitos días, e a pesar da súa dilixencia, non atoparon a terra de Zaraenla, senón que retornaron aquí logo de viaxar por unha terra entre moitas augas, e de descubrir unha rexión chea de ósos de homes e bestas, e tamén estaba cuberta de ruínas de edificios de todas clases; e descubriron unha terra que fora habitada por un pobo tan numeroso como as hostes de Israel.

9 E como testemuño da verdade das cousas que dixeran, trouxeron vinte e catro ferros que están cheas de gravados, e son de ouro puro.

10 E velaquí, tamén trouxeron petos, os cales son de gran tamaño; e son de bronce e de cobre, e están perfectamente conservados.

11 E máis aínda, trouxeron espadas cuxas guarnicións consumir, e cuxas follas estaban carcomidas de herrumbre; e non hai na terra quen poida interpretar a linguaxe ou os gravados que están sobre os ferros. Por isto díxenche: Podes traducir?

12 E pregúntoche ademais: Sabes ti de alguén que poida traducir? Porque desexo que estes anais sexan traducidos ao noso idioma; pois quizá nos darán coñecemento dun resto do pobo que foi destruído, do cal procederon estes anais; ou talvez farannos saber deste mesmo pobo que foi destruído; e desexo saber a causa da súa destrución.

13 Logo Ammón díxolle: Podo de seguro dicirche, ó rei, dun home que pode traducir os anais; pois el ten algo co que pode mirar e traducir todos os anais que son de data antiga; e é un don de Deus. E as cousas chámanse intérpretes, e ninguén pode mirar neles a menos que lle sexa mandado, non sexa que busque o que non debe, e así pereza. E a quen se lle manda mirar neles, a ese chámaselle vidente.

14 E velaquí, o rei do pobo que se acha na terra de Zaraenla é o home a quen se manda facer estas cousas, e é o que ten este alto don de Deus.

15 E dixo o rei que un vidente é maior que un profeta.

16 E Ammón dixo que un vidente é tamén revelador e profeta; e que non hai maior don que un home poida ter, a menos que posúa o poder de Deus, que ninguén pode ter; con todo, o home pode recibir gran poder de Deus.

17 Mais un vidente pode saber de cousas que pasaron e tamén de cousas futuras; e por este medio todas as cousas serán reveladas, ou mellor devandito, as cousas secretas serán manifestadas, e as cousas ocultas sairán á luz; e o que non é sabido, eles darano a coñecer; e tamén manifestarán cousas que doutro xeito non se poderían saber.

18 Así Divos dispuxo un medio para que o home, pola fe, poida efectuar grandes milagres; xa que logo, chega a ser un gran beneficio para os seus semellantes.

19 E agora ben, cando Ammón houbo acabado de falar estas palabras, o rei se regocijó en extremo e deu grazas a deus, dicindo: Sen dúbida estes ferros encerran un gran misterio, e estes intérpretes foron indubidablemente preparados con obxecto de despregar todos os misterios desta índole aos fillos dos homes.

20 ¡Ó que marabillosas son as obras do Señor, e que longo tempo soporta el ao seu pobo; si, e que cego e impenetrable é o entendemento dos fillos dos homes, pois nin buscan sabedoría, nin desexan que ela os rexa!

21 Si, son como un rabaño silvestre que foxe do pastor, e se espalla, e é perseguido e devorado polos animais da selva.


Os Anais de Zeniff-Un relato do seu pobo desde a época en que saíron da terra de Zaraenla ata a época en que foron librados das mans dos lamanitas.
Comprende os capítulos 9 ao 22.

== Capítulo 9 ==
''Zeniff conduce a un grupo dos de Zaraenla para posuír a terra de Lehi-Nefi-O rei lamanita permítelles posuír a terra-Hai guerra entre os lamanitas e o pobo de Zeniff. Aproximadamente 200?187 a.C.''

1 Eu, Zeniff, habendo sido instruído en todo o idioma dos nefitas e habendo tido coñecemento da terra de Nefi, ou sexa, a terra da primeira herdanza dos nosos pais, e habendo sido enviado como espía entre os lamanitas para que observase as súas forzas -a fin de que o noso exército caese sobre eles e destruíseos- mais cando vin o bo que había entre eles, non quixen que fosen destruídos.

2 Xa que logo, contendín cos meus irmáns no deserto, pois quería que o noso xefe fixese un tratado con eles; pero sendo home severo e sanguinario, el mandou que me quitasen a vida; mais fun rescatado pola efusión de moito sangue; porque pai loitou contra pai, e irmán contra irmán, ata que a maior parte do noso exército foi destruída no deserto; e os que sobrevivimos retornamos á terra de Zaraenla a comunicar ese relato ás súas esposas e aos seus fillos.

3 E con todo, eu, cun exceso de celo por herdar a terra dos nosos pais, xuntei a cantos desexaban ir para posuír a terra, e de novo emprendemos a nosa viaxe ao deserto para subir a aquela terra; mais fomos feridos con fame e graves aflicións, pois eramos tardos en acordarnos do Señor o noso Deus.

4 No entanto, logo de andar errantes polo deserto moitos días, plantamos as nosas tendas no lugar en que os nosos irmáns pereceran, o cal achábase preto da terra dos nosos pais.

5 E aconteceu que con catro dos meus homes entrei outra vez na cidade ata onde estaba o rei, a fin de coñecer a súa disposición, e saber se podía ir co meu pobo e posuír a terra en paz.

6 E entrei a ver ao rei, o cal fixo pacto comigo para que eu posuíse a terra de Lehi-Nefi e a terra de Xilom.

7 E tamén mandou que a súa xente saíse desa terra; e eu e o meu pobo entramos nela a fin de posuíla.

8 E empezamos a construír edificios e a reparar os muros da cidade; si, as murallas da cidade de Lehi-Nefi e da cidade de Xilom.

9 E empezamos a cultivar a terra, si, con toda clase de sementes, con sementes de millo, de trigo e de cebada, con neas e con sheum, e con sementes de toda clase de froitas; e empezamos a multiplicarnos e a prosperar na terra.

10 Agora ben, foi pola astucia e artimaña do rei Lamán, para reducir ao meu pobo á servidume, que el cedeu a terra para que a posuísemos nós.

11 Xa que logo, sucedeu que despois que houbemos vivido na terra polo termo de doce anos, o rei Lamán empezou a inquietarse, por se dalgún xeito o meu pobo facíase forte na terra, e así eles non poderían dominalo e escravizarllo.

12 Porque eran unha xente perezosa e idólatra; xa que logo, desexaban facernos os seus escravos a fin de fartarse co traballo das nosas mans; si, para saciarse cos rabaños dos nosos campos.

13 Xa que logo, aconteceu que o rei Lamán comezou a incitar ao seu pobo para que contendese co meu; polo que empezou a haber guerras e contendas na terra.

14 Porque no decimotercer ano do meu reinado na terra de Nefi, estando o meu pobo abeberando e apacentando os seus rabaños e cultivando as súas terras, alá ao sur da terra de Xilom viño sobre eles unha numerosa hoste de lamanitas, e empezaron a matalos e a levar os seus rabaños e o millo dos seus campos.

15 Si, e ocorreu que fuxiron, todos aqueles a quen non alcanzaron, ata a cidade de Nefi, e pedíronme protección.

16 E aconteceu que os armei con arcos e con frechas, con espadas e con cimitarras, con mazas e con fondas, e con canto xénero de armas puidemos inventar; e eu e o meu pobo saímos á batalla en contra dos lamanitas.

17 Si, coa forza do Señor saímos á batalla contra os lamanitas; porque eu e o meu pobo clamamos ferventemente ao Señor para que nos librase das mans dos nosos inimigos, porque se espertou en nós o recordo da liberación dos nosos pais.

18 E Deus oíu o noso clamor e contestou as nosas oracións; e saímos coa súa forza; si, saímos contra os lamanitas, e nun día e unha noite matamos a tres mil corenta e tres; matámolos ata que os expulsamos da nosa terra.

19 E eu mesmo coas miñas propias mans axudei a enterrar aos seus mortos. E velaquí, para o noso gran pesar e lamentación, douscentos setenta e nove dos nosos irmáns foron mortos.

== Capítulo 10 ==
''Morre o rei Lamán-Os do seu pobo son salvaxes e feroces, e cren en tradicións falsas-Zeniff e o seu pobo prevalecen en contra deles. Aproximadamente 187-160 a.C.''

1 E sucedeu que de novo empezamos a establecer o reino e a posuír outra vez a terra en paz. E mandei facer armas de guerra de todas clases, para que dese modo eu tivese armas para o meu pobo, para o día en que os lamanitas volvesen á guerra contra o meu pobo.

2 E puxen gardas ao redor da terra, a fin de que os lamanitas non caesen de novo de improviso sobre nós e destruísennos; e así protexín ao meu pobo e os meus rabaños, e evitei que caesen en mans dos nosos inimigos.

3 E sucedeu que herdamos a terra dos nosos pais durante moitos anos; si, polo espazo de vinte e dous anos.
4 E fixen que os homes cultivasen a terra e producisen grans e froitos de todas clases.

5 E fixen que as mulleres fiasen e afanásense, e traballasen e tecesen toda sorte de liños finos; si, e teas de todas clases para que cubrísemos a nosa desnudez; e así prosperamos na terra, así gozamos de continua paz na terra polo espazo de vinte e dous anos.

6 E aconteceu que o rei Lamán morreu, e o seu fillo empezou a reinar no seu lugar. E empezou a incitar ao seu pobo a rebelarse en contra do meu; así que comezaron a prepararse para a guerra e para vir á batalla contra o meu pobo.

7 Mais eu enviara aos meus espías aos arredores da terra de Xemlón, para descubrir os seus preparativos, para gardarme deles a fin de que non viñesen sobre o meu pobo e destruíseno.

8 E sucedeu que subiron polo lado norte da terra de Xilom, coas súas numerosas hostes: homes armados con arcos e con frechas, con espadas e con cimitarras, con pedras e con fondas; e levaban afeitada e ispe a cabeza, e estaban cinguidos cunha faja de coiro ao redor dos seus lombos.

9 E aconteceu que fixen que as mulleres e os nenos do meu pobo ocultásense no deserto; e fixen tamén que todos os meus homes anciáns que podían levar armas, así como todos os meus homes novos que podían portar armas, reunísense para ir á batalla contra os lamanitas; e coloqueinos nas súas filas, cada home segundo a súa idade.

10 E aconteceu que saímos á batalla contra os lamanitas, e ata eu, na miña avanzada idade, fun á batalla contra os lamanitas. E ocorreu que saímos á lide coa forza do Señor.

11 Agora ben, os lamanitas nada sabían concernente ao Señor nin á forza do Señor; xa que logo, confiaban na súa propia forza. Con todo, eran xente forte, segundo a forza do home.

12 Eran un pobo salvaxe, feroz e sanguinario, crentes na tradición dos seus pais, que era esta: Crían que foron botados da terra de Xerusalén por mor das iniquidades dos seus pais, e que os seus irmáns os ultraxaron no deserto, e que tamén foron agraviados mentres cruzaban o mar.

13 E máis aínda, que os habían tratado inxustamente mentres se achaban na terra da súa primeira herdanza, logo de atravesar o mar; e todo isto porque Nefi foi máis fiel en gardar os mandamentos do Señor; xa que logo, foi favorecido do Señor porque o Señor oíu as súas oracións e contestounas; e el tomou o mando na súa viaxe polo deserto.

14 E os seus irmáns se enojaron con el porque non entendían o xeito de proceder do Señor; e tamén se irritaron con el sobre as augas, porque endureceron os seus corazóns contra o Señor.

15 E ademais, se enfureceron con el cando houberon chegado á terra prometida, porque dicían que el arrebatara das súas mans o mando do pobo; e trataron de matalo.

16 E ademais, se ensañaron con el porque saíu para o deserto, como o Señor mandoulle, e levou consigo os anais que estaban gravados nos ferros de bronce, porque dicían eles que el os roubou.

17 E xa que logo, ensinaron aos seus fillos a que os aborrezan, e que os asasinen, e que lles rouben e desposúanos, e que fagan canto poidan para destruílos; xa que logo, senten un odio eterno contra os fillos de Nefi.

18 Precisamente por esta causa, o rei Lamán, mediante a súa astucia e mentireira estrataxema, e as súas afagadoras promesas, enganoume, para que trouxese ao meu pobo a esta terra, a fin de que eles destruíseno; si, e padecemos todos estes anos na terra.

19 E agora ben, eu, Zeniff, logo de dicir todas estas cousas acerca dos lamanitas aos do meu pobo, animeinos a que saísen a loitar con toda a súa forza e puxesen a súa confianza no Señor; xa que logo, loitamos contra eles cara a cara.

20 E aconteceu que novamente os botamos da nosa terra, e matámolos con gran mortaldade, tantos que non os contamos.

21 E aconteceu que de novo volvemos á nosa propia terra, e o meu pobo empezou outra vez a gardar os seus rabaños e a cultivar as súas terras.

22 E agora ben, eu, habendo envellecido, conferín o reino a un dos meus fillos; xa que logo, non digo máis. E rogo que o Señor bendiga ao meu pobo. Amén.

== Capítulo 11 ==
''O rei Noé raíña inicuamente-Deléitase nunha vida desenfreada coas súas esposas e concubinas-Abinadí profetiza que o pobo caerá no cativerio-O rei Noé procura quitarlle a vida. Aproximadamente 160-150 a.C.''

1 E sucedeu que Zeniff conferiu o reino a Noé, un dos seus fillos; xa que logo, Noé empezou a reinar no seu lugar; e non andou polas sendas do seu pai.

2 Pois velaquí, non gardou os mandamentos de Deus, senón que andou en pos dos desexos do seu propio corazón. E tivo moitas esposas e concubinas. E fixo que o seu pobo pecase e fixese o que era abominable diante do Señor. Si, cometeron fornicacións e toda clase de iniquidades.

3 E impuxo un tributo da quinta parte de canto posuían: a quinta parte do seu ouro e da súa prata, e a quinta parte da súa ziff, e do seu cobre, e do seu bronce e do seu ferro; e a quinta parte dos seus animais cebados, e tamén a quinta parte de todos os seus grans.

4 E fixo todo isto para sosterse a si mesmo, e ás súas esposas e ás súas concubinas; e tamén aos seus sacerdotes e ás esposas e as concubinas deles; deste xeito cambiara os asuntos do reino.
5 Pois destituíu a todos os sacerdotes que o seu pai consagrara, e no seu lugar consagrou a outros, aqueles que se envanecían co orgullo dos seus corazóns.

6 Si, e deste xeito eran mantidos na súa preguiza e na súa idolatría e as súas fornicacións, cos tributos que o rei Noé había imposto sobre os do seu pobo; de modo que traballaban moito para soster a iniquidade.

7 Si, e tamén se volveron idólatras, porque os enganaron as vas e lisonjeras palabras do rei e dos sacerdotes, porque lles falaban palabras lisonjeras.

8 E sucedeu que o rei Noé construíu moitos edificios elegantes e espazosos; e adornounos con obras finas de madeira, e con toda clase de cousas preciosas, de ouro e de prata, de ferro, de bronce, de ziff e de cobre.

9 E tamén edificou para si un amplo palacio, e un trono no medio, todo o cal era de madeira fina, e estaba adornado de ouro e prata e cousas preciosas.

10 E tamén mandou que os seus artesáns elaborasen toda clase de obras finas dentro dos muros do templo: de madeira fina, e de cobre, e de bronce.

11 E os asentos que se reservaron para os sumos sacerdotes, que eran máis altos que todos os demais asentos, el adornounos con ouro puro; e fixo construír un antepecho diante deles, sobre o cal podían soster os seus corpos e os seus brazos mentres falaban falsas e vas palabras ao seu pobo.

12 E ocorreu que edificou unha torre cerca do templo, si, unha torre moi alta, tan alta así que desde a súa cima podía ver a terra de Xilom, e tamén a terra de Xemlón, que posuían os la manitas; e aínda podía ver toda a rexión circunvoeina.

13 E aconteceu que fixo construír moitos edificios na terra de Xilin; e fixo que se construíse unha gran torre sobre a colina que estaba ao norte da terra de Xilom, o cal fora un refuxio para os fillos de Nefi cando fuxiron da terra; e fixo isto coas riquezas que obtiña mediante os tributos do seu pobo.

14 E sucedeu que entregou o seu corazón ás súas riquezas; e pasaba o tempo en vivir desenfrenadamente coas súas esposas e as súas concubinas; e tamén os seus sacerdotes pasaban o tempo con rameras.

15 E aconteceu que plantou viñas en varias partes do país; e construíu lagares e fixo viño en abundancia; xa que logo, converteuse en bebedor de viño, e o mesmo fixo o seu pobo.

16 E sucedeu que os lamanitas empezaron a vir sobre o seu pobo, sobre grupos pequenos, e a matalos nos seus campos, e mentres coidaban os seus rabaños.

17 E o rei Noé enviou gardas aos arredores da terra para contelos, mais non enviou un número suficiente, e os lamanitas caeron sobre eles e matáronos, e levaron moitos dos seus rabaños fóra da terra; así empezaron os lamanitas a destruílos e a derramar o seu odio sobre eles.

18 E aconteceu que o rei Noé enviou ás súas tropas en contra deles, e os lamanitas foron rexeitados, ou sexa, fixéronos retroceder por un tempo, polo que volveron, regocijándose co seu botín.

19 E agora ben, por mor desta gran vitoria, se envanecieron co orgullo dos seus corazóns, e se jactaron da súa propia forza, dicindo que cincuenta deles podían contra miles dos lamanitas; e así se xactaban e deleitábanse no sangue e en verter o sangue dos seus irmáns; e isto por mor da iniquidade do seu rei e sacerdotes.

20 E aconteceu que había entre eles un home que se chamaba Abinadí; e saíu entre eles e empezou a profetizar, dicindo: Velaquí, así di o Señor, e así me mandou, dicindo: Ve e dei a esta xente: Así di o Señor: ¡Ai dos deste pobo!, porque vin as súas abominacións, e as súas iniquidades, e as súas fornicacións, e a menos que se arrepintan, visitareinos coa miña ira.

21 E a menos que se arrepintan e vólvanse ao Señor o seu Deus, velaquí, entregareinos en mans dos seus inimigos; si, e serán reducidos ao cativerio, e serán aflixidos por man dos seus inimigos.

22 E sucederá que saberán que eu son o Señor o seu Deus, e que son un Deus celoso, que visito as iniquidades do meu pobo.

23 E acontecerá que a menos que este pobo arrepíntase e vólvase ao Señor o seu Deus, será levado ao cativerio; e ninguén o librará, salvo o Señor, o Deus Todopoderoso.

24 Si, e acontecerá que cando eles clamen a min, serei lento en oír os seus queixumes; si, e permitirei que os seus inimigos os aflixan.

25 E a menos que se arrepintan en cilicio e cinza, e clamen fortemente ao Señor o seu Deus, non oirei os seus rogos nin os librarei das súas aflicións; e así di o Señor, e así me mandou.

26 E acaeceu que cando lles falou Abinadí estas palabras, se anoxaron con el e trataron de quitarlle a vida; mais o Señor librouno das súas mans.

27 Agora ben, cando o rei Noé decatouse das palabras que Abinadí falara ao pobo, tamén se encheu de ira e dixo: Quen é Abinadí, para que eu e o meu pobo sexamos xulgados por el?, ou quen é o Señor para que traia sobre o meu pobo tan grande aflición?

28 Mándovos traer aquí a Abinadí para matalo, porque el dixo estas cousas para incitar aos do meu pobo á ira uns con outros, e para suscitar contencións entre os do meu pobo; xa que logo, matareino.

29 E os ollos do pobo achábanse cegados; xa que logo, endureceron os seus corazóns contra as palabras de Abinadí, e trataron de apresalo desde ese momento en diante. E o rei Noé endureceu o seu corazón contra a palabra do Señor, e non se arrepentiu das súas malas obras.

== Capítulo 12 ==
''Abinadí é encarcerado por profetizar a destrución do pobo e a morte do rei Noé-Os sacerdotes falsos citan as Escrituras e finxen observar a lei de Moisés-Abinadí comeza a ensinarlles os Dez Mandamentos. Aproximadamente 148 a.C.''

1 E aconteceu que logo de dous anos, Abinadí viño entre eles disfrazado, de modo que non o coñeceron, e empezou a profetizar entre eles, dicindo: Así me mandou o Señor, dicindo: Abinadí, ve e profetiza aos do meu pobo, porque endureceron o seu corazón en contra das miñas palabras; non se arrepentiron das súas malas obras; polo tanto, visitareinos coa miña ira; si, coa miña furiosa ira visitareinos nas súas iniquidades e abominacións.

2 Si, ¡ai desta xeración! E o Señor díxome: Estende a túa man e profetiza, dicindo: Así di o Señor: Acontecerá que os desta xeración, por mor das súas iniquidades, serán levados ao cativerio, e serán feridos na fazula; si, e polos homes serán impelidos e mortos; e os voitres do aire e os cans, si, e os animais salvaxes devorarán a súa carne.

3 E acontecerá que a vida do rei Noé estimarase igual que un vestido nun forno ardente; porque saberá que eu son o Señor.

4 E acontecerá que ferirei a este pobo meu con penosas aflicións; si, con fame e con pestilencia; e farei que aúllen todo o día.

5 Si, e farei que lles aten cargas sobre as súas costas; e serán arreados como mudos asnos.

6 E acontecerá que enviarei saraiba entre eles, e feriraos; e tamén serán feridos polo vento oriental; e os insectos tamén atafegarán as súas terras e devorarán o seu gran.

7 E serán feridos con gran pestilencia; e farei todo isto por motivo das súas iniquidades e as súas abominacións.

8 E acontecerá que, a menos que se arrepintan, destruireinos totalmente de sobre a face da terra; con todo, deixarán tras si un rexistro, e preservareino para outras nacións que posuirán a terra; si, isto farei para que eu revele as abominacións deste pobo a outras nacións. E moitas cousas profetizou Abinadí contra este pobo.

9 E aconteceu que se anoxaron con el; e o aprehenderon e levárono atado ante o rei, e dixeron ao rei: Velaquí, trouxemos diante túa a un home que profetizou o mal concernente ao teu pobo, e di que Deus destruirao.

10 E tamén profetiza o malo en canto á túa vida, e di que a túa vida será semellante a un vestido nun forno ardente.

11 E máis aínda, di que serás como unha cana; si, como unha cana seca do campo, a cal as bestas pisan e é hollada cos pés.

12 E ademais, di que serás como a flor do cardo, que cando está completamente madura, se o vento sopra, é arrastrada sobre a face da terra; e afirma que o Señor declarouno. E di que todo isto sobrevirache a menos que che arrepintas; e isto por mor das túas iniquidades.

13 E agora ben, ó rei, que gran mal fixeches, ou que grandes pecados cometeu o teu pobo para que Divos condénenos, ou este home xúlguenos?

14 E velaquí, ó rei, achámonos sen culpa, e ti, ó rei, non pecaches; polo tanto, este home mentiu concernente a ti, e profetizou en balde.

15 E velaquí, somos fortes; non caeremos na escravitude nin seremos levados cativos polos nosos inimigos; si, e ti prosperaches na terra, e tamén has de prosperar.

16 Mira, aquí está o home; entregámolo nas túas mans; podes facer con el o que ben che pareza.

17 E sucedeu que o rei Noé fixo que fose encarcerado Abinadí; e deu ordes de que se convocase aos sacerdotes, para reunirse en concilio con eles sobre o que debía facer con el.

18 E aconteceu que lle dixeron ao rei: Tráeo aquí para que o interroguemos; e o rei mandou que fose traído ante eles.

19 E empezaron a interrogalo co fin de confundilo, para así ter de que acusalo; pero el respondeulles intrepidamente e fixo fronte a todas as súas preguntas, si, encheunos de asombro; pois os resistiu en todas as súas preguntas e confundiunos en todas as súas palabras.

20 E sucedeu que un deles díxolle: Que significan as palabras que están escritas, e que os nosos pais ensinaron, dicindo:

21 ¡Cuán fermosos sobre as montañas son os pés daquel que trae boas novas; que publica a paz; que trae gratas novas do ben; que publica a salvación; que di a Sión: O teu Deus reina;

22 os teus sentinelas levantarán a voz; unánimes cantarán, porque verán ollo a ollo cando o Señor faga volver a Sión!

23 ¡Prorrumpid en alegría! ¡Cantade xuntamente lugares abatidos de Xerusalén, porque o Señor consolou ao seu pobo, ha redimido a Xerusalén!;

24 o Señor espiu o seu santo brazo á vista de todas as nacións, e todos os extremos da terra verán a salvación do noso Deus?

25 E logo díxolles Abinadí: Sodes vós sacerdotes, e dicides que ensinades a este pobo, e que entendedes o espírito de profecía, e con todo, queredes saber de min o que estas cousas significan?

26 Eu dígovos: ¡Ai de vós por perverter as vías do Señor! Porque se entendedes estas cousas, non as ensinastes. Xa que logo, habedes pervertido as vías do Señor.

27 Non aplicastes os vosos corazóns para entender; xa que logo, non fostes sabios. Que, pois, ensinades a este pobo?

28 E dixeron: Ensinamos a lei de Moisés.

29 E de novo díxolles: Se ensinades a lei de Moisés, como é que non a cumprides? Por que entregades os vosos corazóns ás riquezas? Por que cometedes fornicacións e disipades o voso vigor con rameras, si, e facedes que este pobo cometa pecado, de modo que o Señor teña motivo para enviarme a profetizar contra este pobo, si, aínda un gran mal contra este pobo?

30 Non sabedes que falo a verdade? Si, sabedes que falo a verdade, e deberiades tremer ante Deus.

31 E sucederá que seredes feridos polas vosas iniquidades, pois dixestes que ensinades a lei de Moisés. E que sabedes concernente á lei de Moisés? Vén a salvación pola lei de Moisés? Que dicides vós?

32 E responderon e dixeron que a salvación viña pola lei de Moisés.

33 Mais díxolles Abinadí: Sei que se gardades os mandamentos de Deus, seredes salvos; si, se gardades os mandamentos que o Señor deu a Moisés no monte de Sinaí, dicindo:

34 Eu son o Señor o teu Deus, que che saquei da terra de Exipto, da casa de servidume.

35 Non terás outro Deus diante de min.

36 Non che farás ningunha imaxe tallada, nin ningunha semellanza de cousa algunha que estea arriba no ceo, nin de cousas que estean abaixo na terra.

37 E logo díxolles Abinadí: fixestes todo isto? Eu dígovos: Non; non o fixestes. E ensinastes a este pobo que debe observar todas estas cousas? Dígovos que non; non o fixestes.

== Capítulo 13 ==
''Abinadí é protexido por poder divino-Ensina os Dez Mandamentos-A salvación non vén pola lei de Moisés unicamente-Divos mesmo efectuará a Expiación e redimirá ao seu pobo. Aproximadamente 148 a.C.''

1 E agora ben, cando o rei houbo oído estas palabras, dixo aos seus sacerdotes: Levádevos a este individuo, e matádeo; porque, que temos que ver con el? Pois está tolo.

2 E avanzaron e trataron de botarlle man; mais el resistiunos, e díxolles:

3 Non me toquedes, porque Divos feriravos se me botades man, porque non comuniquei a mensaxe que o Señor mandoume que dese; nin tampouco vos dixen o que pedistes que dixese; xa que logo, Deus non permitirá que eu sexa destruído neste momento.

4 Mais debo cumprir os mandamentos que Divos mandoume; e porque vos dixen a verdade, estades anoxados comigo. E máis aínda, porque falei a palabra de Deus, xulgástesme de estar tolo.

5 E agora ben, aconteceu que despois que Abinadí houbo falado estas palabras, o pobo do rei Noé non se atreveu a botarlle man, porque o Espírito do Señor estaba sobre el, e o seu rostro resplandecía cun brillo extraordinario, aínda como o de Moisés no monte de Sinaí, mentres falaba co Señor.

6 E falou Abinadí con poder e autoridade de Deus; e continuou as súas palabras, dicindo:

7 Vós vedes que non tedes poder para matarme; xa que logo, conclúo a miña mensaxe. Si, e percibo que vos fere ata o corazón, porque vos digo a verdade acerca das vosas iniquidades.

8 Si, e as miñas palabras énchenvos de marabilla, de asombro e de cólera.

9 Mais dou fin á miña mensaxe; e entón non importa onde vaia, con tal de que eu sexa salvo.

10 Mais isto dígovos: O que fagades comigo logo disto, será como símbolo e sombra de cousas vindeiras.

11 E agora léovos o resto dos mandamentos de Deus, porque percibo que non están escritos nos vosos corazóns; percibo que estudastes e ensinado a iniquidade a maior parte das vosas vidas.

12 Agora ben, recordaredes que vos dixen: Non che farás ningunha imaxe tallada, nin ningunha semellanza de cousas que estean arriba no ceo, ou que estean abaixo na terra, ou nas augas debaixo da terra.

13 E ademais: Non che prostrarás ante elas, nin as servirás; porque eu, o Señor o teu Deus, son un Deus celoso, que visito as iniquidades dos pais sobre os fillos, ata a terceira e a cuarta xeración dos que me aborrecen;

14 e manifesto misericordia a miles dos que me aman e gardan os meus mandamentos.

15 Non tomarás o nome do Señor o teu Deus en balde; porque o Señor non terá por inocente ao que tomar o seu nome en balde.

16 Acórdache do día de repouso para santificar-lo.

17 Seis días traballarás, e farás toda a túa obra;

18 mais o día sétimo, o repouso do Señor o teu Deus, non farás ningún traballo, ti, nin o teu fillo, nin a túa filla, nin o teu criado, nin a túa criada, nin o teu gando, nin o estranxeiro que se ache dentro das túas portas;

19 porque en seis días o Señor fixo o ceo, e a terra, e o mar, e todo o que neles hai; por conseguinte, o Señor bendixo o día de repouso e o santificou.

20 Honra ao teu pai e á túa nai, para que se prolonguen os teus días sobre a terra que o Señor o teu Deus dáche.

21 Non matarás.

22 Non cometerás adulterio. Non roubarás.

23 Non dirás falso testemuño contra o teu próximo.

24 Non cobizarás a casa do teu próximo, non cobizarás a muller do teu próximo, nin o seu criado, nin a súa criada, nin o seu boi, nin o seu asno, nin cousa algunha que sexa do teu próximo.

25 E aconteceu que despois que Abinadí houbo dado fin a estas palabras, díxolles: ensinastes a este pobo que debe procurar facer todas estas cousas, a fin de gardar estes mandamentos?

26 Dígovos que non; porque se o fixestes, o Señor non faría que eu viñese e profetizase o mal sobre este pobo.

27 Agora ben, dixestes que a salvación vén pola lei de Moisés. Eu dígovos que é preciso que gardedes a lei de Moisés aínda; mais dígovos que virá o tempo cando xa non será necesario gardar a lei de Moisés.

28 E ademais, dígovos que a salvación non vén só pola lei; e se non fose pola expiación que Divos mesmo efectuará polos pecados e iniquidades dos do seu pobo, estes inevitablemente perecerían, a pesar da lei de Moisés.

29 E agora dígovos que se fixo necesario que se dese unha lei aos fillos de Israel, si, unha lei moi estrita; porque eran unha xente de dura cerviz, presta para facer o mal e lenta para acordarse do Señor o seu Deus;

30 xa que logo, foilles dada unha lei; si, unha lei de prácticas e ordenanzas, unha lei que tiñan que observar estritamente de día en día, para conservar vivo neles o recordo de Deus e o seu deber para con el.

31 Mais velaquí, dígovos que todas estas cousas eran símbolos de cousas futuras.

32 E ben, entenderon a lei? Dígovos que non; non todos entenderon a lei; e isto por mor da dureza dos seus corazóns; pois non entendían que ningún home podía ser salvo senón por medio da redención de Deus.

33 Pois velaquí, non lles profetizou Moisés concernente á vinda do Mesías, e que Divos redimiría ao seu pobo? Si, e aínda todos os profetas que profetizaron desde o principio do mundo, non falaron eles máis ou menos acerca destas cousas?

34 Non dixeron eles que Divos mesmo baixaría entre os fillos dos homes, e tomaría sobre si a forma de home, e iría con gran poder sobre a face da terra?

35 Si, e non dixeron tamén que levaría a efecto a resurrección dos mortos, e que el mesmo sería oprimido e aflixido?

== Capítulo 14 ==
''Isaías fala en canto ao Mesías-Exponse a humillación e os sufrimentos do Mesías-El fai da súa alma ofrenda polo pecado e intercede polos transgresores-Compárese con Isaías 53. Aproximadamente 148 a.C.''

1 SI, non di Isaías: Quen creu a nosa mensaxe, e a quen se manifestou o brazo do Señor?

2 Porque crecerá diante del como unha planta tenra, e como raíz de terra seca; non hai nel parecer nin fermosura; e cando o vexamos, non haberá nel bo parecer para que o desexemos.

3 Desprezado e rexeitado dos homes; home de dores e experimentado en quebranto; e como que escondemos del o rostro; foi menosprezado e non o estimamos.

4 Certamente el levou os nosos pesares e sufrido as nosas dores; con todo, tivémolo por golpeado, ferido de Deus e aflixido.

5 Mais el ferido foi polas nosas transgresións, golpeado polas nosas iniquidades; e o castigo da nosa paz foi sobre el; e coas súas chagas somos sanados.

6 Todos nós habémonos descarriado como ovellas, apartámonos, cada cal polo seu propio camiño; e o Señor puxo sobre el as iniquidades de todos nós.

7 Foi oprimido e aflixido, pero non abriu a súa boca; foi levado como cordeiro ao degolladero, e como a ovella permanece muda ante as súas trasquiladores, así el non abriu a súa boca.

8 Da prisión e do xuízo foi quitado, e quen declarará a súa xeración? Porque foi arrincado da terra dos viventes; polas transgresións do meu pobo foi ferido.

9 Cos inicuos dispuxo el a súa sepultura, e cos ricos foi na súa morte; porque non fixera mal, nin houbo engano na súa boca.
10 Mais quixo o Señor quebrantalo; causoulle aflición; cando fagas da súa alma ofrenda polo pecado, el verá a súa liñaxe, prolongará os seus días e o pracer do Señor prosperará na súa man.

11 Verá o afán da súa alma, e quedará satisfeito; co seu coñecemento, o meu xusto servo xustificará a moitos; porque levará as iniquidades deles.

12 Xa que logo, repartireille unha porción cos grandes; e el dividirá o botín cos fortes, porque derramou a súa alma ata a morte, e foi contado cos transgresores; e levou os pecados de moitos e intercedeu polos transgresores.

== Capítulo 15 ==
''Por que Cristo é o Pai así como o Fillo-El intercederá polos fillos dos homes e tomará sobre si as transgresións dos do seu pobo-Eles e todos os santos profetas son a súa posteridade-El leva a efecto a Resurrección-Os nenos pequenos teñen vida eterna. Aproximadamente 148 a.C.''

1 E logo díxolles Abinadí: Quixese que entendésedes que Divos mesmo descenderá entre os fillos dos homes, e redimirá ao seu pobo.

2 E porque morará na carne, será chamado o Fillo de Deus, e habendo suxeitado a carne á vontade do Pai, sendo o Pai e o Fillo,

3 o Pai porque foi concibido polo poder de Deus; e o Fillo, por causa da carne; polo que chega a ser o Pai e Fillo;

4 e son un Deus, si, o verdadeiro Pai Eterno do ceo e da terra.

5 E así a carne, habéndose suxeitado ao Espírito, ou o Fillo ao Pai, sendo un Deus, sofre tentacións, pero non cede a elas, senón que permite que o seu pobo búrlese del, e azóuteo, e bóteo fóra, e repúdieo.

6 E tras de todo isto, logo de obrar moitos grandes milagres entre os fillos dos homes, será conducido, si, segundo dixo Isaías: Como a ovella permanece muda ante o trasquilador, así el non abriu a súa boca.

7 Si, aínda deste xeito será levado, crucificado e morto, a carne quedando suxeita ata a morte, a vontade do Fillo sendo absorbida na vontade do Pai.

8 E así Deus rompe as ligaduras da morte, habendo logrado a vitoria sobre a morte; dando ao Fillo poder para interceder polos fillos dos homes,

9 habendo ascendido ao ceo, henchidas de misericordia as súas entrañas, cheo de compaixón polos fillos dos homes; interpóndose entre eles e a xustiza; habendo quebrantado os lazos da morte, tomado sobre si a iniquidade e as transgresións deles, habéndoos redimido e satisfeito as esixencias da xustiza.

10 E agora dígovos: Quen declarará a súa xeración? Velaquí, dígovos que cando a súa alma sexa tornada en ofrenda polo pecado, el verá a súa posteridade. E agora, que dicides vós? Quen será a súa posteridade?

11 Velaquí, dígovos que quen oíu as palabras dos profetas, si, todos os santos profetas que profetizaron concernente á vinda do Señor, dígovos que todos aqueles que escoitaron as súas palabras e crido que o Señor redimirá ao seu pobo, e esperaron anhelosamente ese día para a remisión dos seus pecados, dígovos que estes son a súa posteridade, ou sexa, son os herdeiros do reino de Deus.

12 Porque estes son aqueles cuxos pecados el tomou sobre si; estes son aqueles por quen morreu, para redimir-los dos seus transgresións. E ben, non son eles a súa posteridade?

13 Si, e non o son os profetas, todo aquel que abriu a súa boca para profetizar, que non caeu en transgresión, quero dicir, todos os santos profetas desde o principio do mundo? Dígovos que eles son a súa posteridade.

14 E estes son os que publicaron a paz, os que trouxeron gratas novas do ben, os que publicaron a salvación e din a Sión: ¡O teu Deus reina!

15 E ¡ó cuán fermosos foron os seus pés sobre as montañas!

16 E máis aínda: ¡Cuán fermosos son sobre as montañas os pés daqueles que aínda están publicando a paz!
17 E ademais: ¡Cuán fermosos son sobre as montañas os pés daqueles que no futuro publicarán a paz; si, desde hoxe en diante e para sempre!

18 E velaquí, dígovos que isto non é todo. Porque ¡cuán fermosos son sobre as montañas os pés daquel que trae boas novas, que é o fundador da paz, si, o Señor, que ha redimido ao seu pobo; si, aquel que concedeu a salvación ao seu pobo!

19 Porque se non fose pola redención que fixo polo seu pobo, a cal foi preparada desde a fundación do mundo, dígovos que de non ser por isto, todo o xénero humano perecería.

20 Mais velaquí, as ligaduras da morte serán quebrantadas; e o Fillo reinará e terá poder sobre os mortos; xa que logo, levará a efecto a resurrección dos mortos.

21 E vén unha resurrección, si, unha primeira resurrección; si, unha resurrección daqueles que existiron, que existen e que existirán ata a resurrección de Cristo, pois así será chamado el.

22 E a resurrección de todos os profetas, e todos aqueles que creron nas súas palabras, ou sexa, todos aqueles que gardaron os mandamentos de Deus, realizarase na primeira resurrección; xa que logo, eles son a primeira resurrección.

23 Estes son levantados para vivir con Deus, o cal haos redimido; de modo que teñen vida eterna por medio de Cristo, o cal quebrantou as ataduras da morte.

24 E estes son os que teñen parte na primeira resurrección; e estes son os que morreron na súa ignorancia, antes que Cristo viñese, non habéndoselles declarado a salvación. E así o Señor efectúa a restauración destes; e participan na primeira resurrección, ou sexa, teñen vida eterna, habéndoos redimido o Señor.

25 E os nenos pequenos tamén teñen vida eterna.

26 Mais velaquí, temede e tremede ante Deus; porque tedes razón para tremer; pois o Señor non redime a ningún dos que se rebelan contra el, e morren nos seus pecados; si, todos aqueles que pereceron nos seus pecados desde o principio do mundo, que pola súa propia vontade rebeláronse contra Deus, que souberon os mandamentos de Deus, e non quixeron observalos, estes son os que non teñen parte na primeira resurrección.

27 Xa que logo, non deberiades tremer? Porque a salvación non vén a ningún destes, por canto o Señor non ha redimido a ningún de tállelos; nin tampouco pode redimir-los; porque o Señor non pode contradicir-se a si mesmo; pois non pode negar á xustiza cando esta reclama o seu.

28 E agora ben, dígovos que virá o tempo en que a salvación do Señor será declarada a toda nación, tribo, lingua e pobo.

29 ¡Si, os teus sentinelas levantarán as súas voces, ó Señor! Unánimes cantarán, porque verán ollo a ollo, cando o Señor fixer volver a Sión.

30 ¡Prorrumpid en gozo! ¡Cantade xuntamente, soidades de Xerusalén! Porque o Señor consolou ao seu pobo, ha redimido a Xerusalén.

31 O Señor espiu o seu santo brazo á vista de todas as nacións, e todos os extremos da terra verán a salvación do noso Deus.

== Capítulo 16 ==
''Deus redime aos homes do seu estado caído e perdido-Os que son de natureza carnal permanecen coma se non houbese redención-Cristo fai posible a resurrección á vida eterna ou á condenación sen fin. Aproximadamente 148 a.C.''

1 E agora ben, aconteceu que despois que Abinadí houbo falado estas palabras, estendeu a man e dixo: Virá o día en que todos verán a salvación do Señor; en que toda nación, tribo, lingua e pobo verán ollo a ollo, e confesarán ante Deus que os seus xuízos son xustos.

2 E entón os malvados serán botados fóra, e terán motivo para aullar e chorar, lamentar e crujir os dentes; e isto porque non quixeron escoitar a voz do Señor; xa que logo, o Señor non os redime.

3 Porque son carnais e diabólicos, e o diaño ten poder sobre eles; si, aquela antiga serpe que enganou aos nosos primeiros pais, que foi a causa da súa caída; que foi a causa de que toda a humanidade chegase a ser carnal, sensual e diabólica, discernindo o mal do ben, e suxeitándose ao diaño.

4 De modo que toda a humanidade estaba perdida; e velaquí, perdeuse eternamente se Divos non rescatase ao seu pobo do seu estado caído e perdido.

5 Pero recordade que quen persiste na súa propia natureza carnal, e segue as sendas do pecado e a rebelión contra Deus, permanece no seu estado caído, e o diaño ten todo poder sobre el. Xa que logo, queda coma se non se fixo ningunha redención, sendo inimigo de Deus; e tamén o diaño é inimigo de Deus.

6 Agora ben, se Cristo non viñese ao mundo, falando de cousas futuras coma se xa acontecesen, non habería redención.

7 E se Cristo non resucitase dos mortos, ou se non rompese as ligaduras da morte, para que o sepulcro non tivese vitoria, nin a morte aguillón, non habería resurrección.

8 Mais hai unha resurrección; xa que logo, non hai vitoria para o sepulcro, e o aguillón da morte é consumido en Cristo.

9 El é a luz e a vida do mundo; si, unha luz que é infinita, que nunca se pode extinguir; si, e tamén unha vida que é infinita, para que non haxa máis morte.

10 E isto que é mortal vestirase de inmortalidade, e esta corrupción vestirase de incorrupción, e todos serán levados a comparecer ante o tribunal de Deus, para ser xulgados por el segundo as súas obras, xa foren boas ou malas

11 ?se foren boas, á resurrección dunha vida eterna e felicidade; e se foren malas, á resurrección dunha condenación eterna, pois son entregados ao diaño que os suxeitou, o cal é a condenación?;

12 habendo obrado segundo a súa propia vontade e desexos carnais; nunca habendo invocado ao Señor mentres os brazos da misericordia estendíanse cara a eles; porque os brazos da misericordia estendéronse cara a eles, e non quixeron; habendo sido amoestados polas súas iniquidades, e con todo, non as abandonaron; e mandóuselles arrepentirse, e con todo, non quixeron arrepentirse.

13 E agora ben, non debedes tremer e arrepentirvos dos vosos pecados, e recordar que soamente en Cristo e mediante el podedes ser salvos?

14 Así pois, se ensinades a lei de Moisés, ensinade tamén que é un símbolo daquelas cousas que están por vir;

15 ensinádelles que a redención vén por medio de Cristo o Señor, que é o verdadeiro Pai Eterno. Amén.

== Capítulo 17 ==
''Alma cre as palabras de Abinadí e escríbeas-Abinadí padece a morte por lume-Profetiza enfermidades e morte por lume sobre os seus asasinos. Aproximadamente 148 a.C.''

1 E aconteceu que cando Abinadí houbo concluído estas palabras, o rei mandou aos sacerdotes que llo levasen e fixesen que padecese a morte.

2 Pero había entre eles un cuxo nomee era Alma, tamén descendente de Nefi. E era un home novo, e creu as palabras que Abinadí falara, porque estaba decatado da iniquidade que Abinadí declarara contra eles; xa que logo, empezou a interceder co rei para que non se anoxara con Abinadí, senón que lle permitise partir en paz.

3 Pero o rei irritouse máis, e fixo que Alma fose botado de entre eles, e enviou aos seus servos tras del para que o matasen.

4 Mais el fuxiu deles e escondeuse, de modo que non o acharon. E estando escondido moitos días, escribiu todas as palabras que Abinadí falara.

5 E sucedeu que o rei mandou aos seus gardas que rodeasen a Abinadí e levásenllo; e atárono e botárono no cárcere.

6 E logo de tres días, habendo consultado cos seus sacerdotes, mandou o rei que fose levado outra vez ante el.

7 E díxolle: Abinadí, atopamos unha acusación contra ti, e mereces a morte.

8 Porque dixeches que Divos mesmo baixará entre os fillos dos homes; e agora, por mor disto quitar a vida, a menos que che retractes de todas as palabras que falaches para mal contra min e o meu pobo.

9 Logo díxolle Abinadí: Dígoche que non me retractarei das palabras que che falei concernentes a este pobo, porque son verdadeiras; e para que saibas que son certas, permitín que eu caia nas túas mans.

10 Si, e padecerei aínda ata a morte, e non me retractarei das miñas palabras, e permanecerán como testemuño en contra de ti. E se me matas, derramarás sangue inocente, e isto tamén quedará como testemuño en contra de ti no postrer día.

11 E agora o rei Noé estaba a piques de soltalo, porque temía a súa palabra; si, tiña medo de que os xuízos de Deus caesen sobre el.

12 Mais os sacerdotes deron voces contra Abinadí, e empezaron a acusalo, dicindo: Ha vituperado ao rei. Xa que logo, o rei foi incitado á ira en contra del, e entregouno para que o matasen.

13 E sucedeu que llo levaron e atárono; e torturaron a súa carne con brasas, si, ata a morte.

14 E cando as chamas empezaban a queimalo, clamou a eles, dicindo:

15 Velaquí, así como obrastes comigo, así acontecerá que os vosos descendentes farán que moitos padezan as dores que eu padezo, si, as dores da morte por lume; e isto porque cren na salvación do Señor o seu Deus.

16 E ocorrerá que vós seredes aflixidos con toda clase de enfermidades, por mor das vosas iniquidades.

17 Si, e seredes feridos por todos lados, e seredes botados e dispersados dun lado ao outro, así como unha manda de gando silvestre é acosada por salvaxes e feroces bestas.

18 E naquel día cazaranvos, e caeredes en mans dos vosos inimigos; e entón padeceredes, así como eu padezo, as dores da morte por lume.

19 Así executa Divos a súa vinganza sobre aqueles que destrúen ao seu pobo. ¡Ó Divos, recibe a miña alma!

20 E agora ben, cando Abinadí houbo dito estas palabras, caeu, habendo padecido a morte por lume; si, habéndoselle executado porque non quixo negar os mandamentos de Deus, habendo selado a verdade das súas palabras coa súa morte.

== Capítulo 18 ==
''Alma predica secretamente-Declara o convenio do bautismo e bautiza nas augas de Mormón-Organiza a Igrexa de Cristo e ordena sacerdotes-Estes mantéñense co traballo das súas mans e ensinan ao pobo-Alma e o seu pobo foxen do rei Noé ao deserto. Aproximadamente 147-145 a.C.''

1 E sucedeu que Alma, quen fuxira dos servos do rei Noé, arrepentiuse dos seus pecados e iniquidades, e foi secretamente entre o pobo, e empezou a ensinar as palabras de Abinadí;

2 si, concernente ao que había de vir, e tamén acerca da resurrección dos mortos e a redención do pobo, que ía realizarse por medio do poder, e os padecementos, e a morte de Cristo, e a súa resurrección e ascensión ao ceo.

3 E ensinaba a cantos querían oír a súa palabra. E instruíaos secretamente para que non chegase a oídos do rei. E moitos creron nas súas palabras.

4 E aconteceu que cantos lle creron foron a un lugar chamado Mormón, nome que recibira do rei, e o cal achábase nas fronteiras do país, e ás veces, ou sexa, por estacións, estaba infestado de animais salvaxes.

5 E agora ben, había en Mormón unha fonte de auga pura, e Alma alí acudía; e cerca da auga había unha paraxe poboada de árbores pequenas, onde se ocultaba, durante o día, das pescudas do rei.

6 E aconteceu que cantos lle crían, dirixíanse alí para oír as súas palabras.

7 E sucedeu que logo de moitos días, achábase reunido un bo número na paraxe de Mormón, para oír as palabras de Alma. Si, todos os que crían na súa palabra reuníronse para oílo. E ensinoulles, e predicoulles o arrepentimento e a redención e a fe no Señor. 

8 E aconteceu que lles dixo: Velaquí as augas de Mormón (porque así se chamaban); e xa que desexades entrar no curro de Deus e ser chamados o seu pobo, e estades dispostos a levar as cargas os uns dos outros para que sexan lixeiras;

9 si, e estades dispostos a chorar cos que choran; si, e a consolar aos que necesitan de consolo, e ser testemuñas de Deus en todo tempo, e en todas as cousas e en todo lugar en que estivésedes, aínda ata a morte, para que sexades redimidos por Deus, e sexades contados cos da primeira resurrección, para que teñades vida eterna;

10 dígovos agora, se este é o desexo dos vosos corazóns, que vos impide ser bautizados no nome do Señor, como testemuño ante el de que concertastes un convenio con el de que o serviredes e gardaredes os seus mandamentos, para que el derrame o seu Espírito máis abundantemente sobre vós?

11 E agora ben, cando os do pobo houberon oído estas palabras, bateron as súas mans de gozo e exclamaron: Ese é o desexo dos nosos corazóns.

12 E logo sucedeu que Alma tomou a Helam, que era un dos primeiros, e foi e entrou na auga, e clamou, dicindo: ¡Ó Señor, derrama o teu Espírito sobre o teu servo para que faga esta obra con santidade de corazón!

13 E cando houbo dito estas palabras, o Espírito do Señor viño sobre el, e dixo: Helam, tendo autoridade do Deus Todopoderoso, bautízoche como testemuño de que fixeches convenio de servirlle ata que morras en canto ao corpo mortal; e sexa derramado sobre ti o Espírito do Señor, e concédache el vida eterna mediante a redención de Cristo, a quen el preparou desde a fundación do mundo.

14 E despois que Alma houbo dito estas palabras, el e Helam sepultáronse xuntamente na auga; e levantáronse e saíron da auga regocijándose, pois foron cheos do Espírito.

15 E de novo tomou Alma a outro, e entrou por segunda vez na auga, e bautizouno como fixera co primeiro, só que non se mergullou a si mesmo outra vez na auga.

16 E deste xeito bautizou a todos os que foron á paraxe de Mormón, e eran en número unhas duascentas catro almas; si, e foron bautizados nas augas de Mormón, e foron cheos da graza de Deus.

17 E foron chamados a igrexa de Deus, ou a igrexa de Cristo, desde ese tempo en diante. E aconteceu que quenquera que era bautizado polo poder e autoridade de Deus, era agregado á súa igrexa.

18 E aconteceu que Alma, tendo autoridade de Deus, ordenou sacerdotes; si, un sacerdote por cada cincuenta deles ordenou el para predicarlles e para ensinarlles en canto ás cousas pertencentes ao reino de Deus.

19 E mandoulles que non ensinasen nada, senón as cousas que el ensinara, e que foran declaradas por boca dos santos profetas.

20 Si, mandoulles que non predicasen nada, salvo o arrepentimento e a fe no Señor, que había redimido ao seu pobo.

21 E mandoulles que non houbese contencións entre un e outro, senón que fixasen a súa vista cara a adiante cunha soa mira, tendo unha fe e un bautismo, tendo entrelazados os seus corazóns con unidade e amor o un para co outro.

22 E así lles mandou predicar. E así se converteron en fillos de Deus.

23 E mandoulles que observasen o día de repouso e o santificaran; e tamén que todos os días desen grazas ao Señor o seu Deus.

24 E ademais, mandoulles que os sacerdotes, a quen el ordenara, traballasen coas súas propias mans para a súa sostén.

25 E designouse un día de cada semana no que debían reunirse para ensinar ao pobo e para adorar ao Señor o seu Deus; e tamén habían de xuntarse cantas veces fóselles posible.

26 E os sacerdotes non habían de depender do pobo para o seu sostén; senón que pola súa obra habían de recibir a graza de Deus, a fin de fortalecerse no Espírito, tendo o coñecemento de Deus, para ensinar con poder e autoridade de Deus.

27 E ademais, Alma mandou que o pobo da igrexa dese dos seus bens, cada un de conformidade co que tivese; se tiña en máis abundancia, debía dar máis abundantemente; e do que tiña pouco, só pouco se debía requirir; e ao que non tivese, haberíaselle de dar. 

28 E así debían dar dos seus bens, da súa propia e libre vontade e bos desexos para con Deus, a aqueles sacerdotes que estivesen necesitados, si, e a toda alma espida e menesterosa.

29 E isto díxolles el a eles, habéndollo mandado Deus; e andaron rectamente ante Deus, axudándose o un ao outro temporal e espiritualmente, segundo as súas necesidades e carencias.

30 E agora ben, aconteceu que todo isto fíxose en Mormón, si, á beira das augas de Mormón, no bosque inmediato ás augas de Mormón; si, a paraxe de Mormón, as augas de Mormón, o bosque de Mormón, ¡cuán fermosos son aos ollos daqueles que alí chegaron ao coñecemento do seu Redentor; si, e cuán benditos son, porque lle cantarán encomios para sempre!

31 E fixéronse estas cousas nas fronteiras do país, para que non chegasen ao coñecemento do rei.

32 Mais velaquí, sucedeu que o rei, habendo descuberto un movemento entre os do pobo, enviou aos seus servos para vixialos. Xa que logo, o día en que estaban reuníndose para oír a palabra do Señor foron denunciados ante o rei.

33 E o rei dixo que Alma estaba incitando ao pobo a que se rebelase contra el; xa que logo, enviou ao seu exército para que os destruíse.

34 E aconteceu que Alma e o pobo do Señor decatáronse da vinda do exército do rei; xa que logo, tomaron as súas tendas e as súas familias, e partiron para o deserto.

35 E eran en número unhas catrocentas cincuenta almas.

== Capítulo 19 ==
''Xedeón intenta matar ao rei Noé-Os lamanitas invaden a terra-O rei Noé padece a morte por lume-Limhi reina como monarca tributario. Aproximadamente 145-121 a.C.''

1 E aconteceu que o exército do rei volveu, logo de buscar en balde ao pobo do Señor.

2 E agora ben, velaquí, as forzas do rei eran pequenas, pois foran reducidas, e empezou a haber unha división entre o resto do pobo.

3 E a parte menor empezou a proferir ameazas contra o rei, e empezou a haber unha gran contención entre eles.

4 Agora ben, había entre eles un home que se chamaba Xedeón; e como era un home forte e inimigo do rei, sacou, xa que logo, a súa espada e xurou na súa ira que mataría ao rei.

5 E aconteceu que pelexou co rei, e cando o rei viu que estaba a piques de vencelo, fuxiu, e correu, e subiuse á torre que estaba cerca do templo.

6 E Xedeón seguiuno, e estaba a piques de subir á torre para matar ao rei, e este dirixiu a mirada cara á terra de Shemlón, e velaquí que o exército dos lamanitas estaba xa dentro das fronteiras do país.

7 E logo o rei gritou con toda a angustia da súa alma, dicindo: Xedeón, perdóame a vida, porque os lamanitas están xa sobre nós, e destruirannos; si, destruirán ao meu pobo.

8 Agora ben, o rei non estaba tan interesado no seu pobo, como na súa propia vida; con todo, Xedeón perdooulle a vida.

9 E o rei mandou ao pobo que fuxise diante dos lamanitas, e el mesmo saíu diante deles; e fuxiron ao deserto coas súas mulleres e os seus fillos.

10 E sucedeu que os lamanitas perseguíronos, e alcanzáronos e empezaron a matalos.

11 E sucedeu que mandou o rei que todos os homes abandonasen ás súas esposas e fillos, e fuxisen dos lamanitas.

12 Agora ben, houbo moitos que non quixeron abandonalos, senón que preferiron quedar e perecer con eles. E os demais abandonaron ás súas esposas e fillos, e fuxiron.

13 E aconteceu que aqueles que permaneceron coas súas esposas e os seus fillos fixeron que as súas belas fillas avanzasen e intercederan cos lamanitas para que non os matasen.

14 E sucedeu que os lamanitas se compadecieron deles, porque os cativou a fermosura das súas mulleres.

15 De maneira que os lamanitas perdoáronlles a vida, e tomáronos cativos e leváronos de volta á terra de Nefi, e permitíronlles posuír a terra coa condición de que puxesen ao rei Noé en mans dos lamanitas, e que entregasen os seus bens, si, a metade de todo o que posuían: a metade do seu ouro, a súa prata e todas as súas cousas preciosas, e así debían pagar tributo ao rei dos lamanitas de ano en ano.

16 Agora ben, entre os cativos achábase un dos fillos do rei, cuxo nomee era Limhi.

17 E Limhi non desexaba que o seu pai fose destruído; con todo, Limhi, sendo home xusto, non ignoraba as iniquidades do seu pai.

18 E aconteceu que Xedeón enviou homes ao deserto secretamente para buscar ao rei e aos que estaban con el; e sucedeu que deron co pobo no deserto, con todos menos o rei e os seus sacerdotes.

19 Agora ben, os do pobo xuraran nos seus corazóns que volverían á terra de Nefi; e se as súas esposas e fillos foran asasinados, así como os que se quedaron con eles, procurarían vingarse e perecerían tamén con eles.

20 E o rei mandoulles que non volvesen; e se anoxaron co rei, e fixeron que padecese, aínda ata a morte por lume.

21 E estaban a piques de prender aos sacerdotes tamén, e quitarlles a vida, e estes fuxiron deles.

22 E aconteceu que estaban xa para volver á terra de Nefi, e deron cos homes de Xedeón. E os homes de Xedeón referíronlles todo o que acontecera ás súas esposas e os seus fillos, e que os lamanitas concedéronlles que posuísen a terra, pagándolles como tributo a metade de todo canto posuísen.

23 E o pobo informou á xente de Xedeón que mataran ao rei, e que os seus sacerdotes fuxiran deles ao interior do deserto.

24 E aconteceu que logo de terminar a cerimonia, volveron á terra de Nefi, regocijándose porque as súas esposas e fillos non foran asasinados; e dixeron a Xedeón o que fixeran co rei.

25 E aconteceu que o rei dos lamanitas xuroulles que o seu pobo non os mataría.

26 E tamén Limhi, sendo fillo do rei, habéndolle conferido o pobo o reino, xurou ao rei dos lamanitas que o seu pobo pagaríalle tributo, si, a metade de todo o que posuían.

27 E aconteceu que Limhi empezou a instituir o reino e a establecer a paz entre o pobo.

28 E o rei dos lamanitas puxo gardas ao redor da terra, para reter ao pobo de Limhi, con obxecto de que non partise para o deserto; e mantiña aos seus gardas co tributo que recibía dos nefitas.

29 E o rei Limhi gozou de paz continua no seu reino polo espazo de dous anos, porque os lamanitas non os molestaron nin trataron de destruílos.

== Capítulo 20 ==
''Os sacerdotes do rei Noé raptan a algunhas das fillas dos lamanitas-Os lamanitas emprenden a guerra contra Limhi e o seu pobo-Os lamanitas son rexeitados e pacificados. Aproximadamente 145-123 a.C.''

1 E había en Shemlón unha paraxe onde as fillas dos lamanitas reuníanse para cantar, para bailar e para divertirse.

2 E aconteceu que un día achábase reunido un reducido número delas para cantar e bailar.

3 Agora ben, os sacerdotes do rei Noé, avergoñados de volver á cidade de Nefi, si, e temendo tamén que o pobo quitáselles a vida, non se atrevían a volver ás súas esposas e os seus fillos.

4 E habendo permanecido no deserto, e habendo descuberto ás fillas dos lamanitas, ocultáronse e axexáronas;

5 e cando non había máis que unhas poucas delas reunidas para bailar, eles saíron dos seus lugares secretos, e tomáronas e leváronllas ao deserto; si, levaron a vinte e catro das fillas dos lamanitas ao deserto.

6 E aconteceu que cando os lamanitas botaron de menos ás súas fillas, se anoxaron contra os do pobo de Limhi, pois pensaron que fora o pobo de Limhi.

7 Xa que logo, fixeron avanzar os seus exércitos; si, ata o rei mesmo marchou á cabeza do seu pobo; e subiron á terra de Nefi para destruír ao pobo de Limhi.

8 Agora ben, Limhi descubriunos desde a torre, si, el descubriu todos os seus preparativos para a guerra; xa que logo, reuniu ao seu pobo e púxolles unha emboscada nos campos e nos bosques.

9 E aconteceu que cando chegaron os lamanitas, o pobo de Limhi empezou a caer sobre eles desde as súas emboscadas, e comezaron a matalos.

10 E ocorreu que a batalla fíxose sumamente violenta, pois pelexaron como os leóns pola súa presa.

11 E sucedeu que o pobo de Limhi empezou a botar aos lamanitas diante deles, a pesar de que o seu número non era nin a metade do dos lamanitas. Mais eles loitaban polas súas vidas, e polas súas esposas, e polos seus fillos; polo tanto, esforzáronse e combateron como dragóns.

12 E aconteceu que acharon entre o número dos seus mortos ao rei dos lamanitas; aínda que non estaba morto, pois fora ferido e abandonado no campo de batalla, tan precipitada fora a fuga do seu pobo.

13 E recollérono e lle vendaron as feridas, e levárono ante Limhi, e dixeron: Velaquí o rei dos lamanitas; habendo sido ferido, caeu entre os seus mortos, e abandonárono, e velaquí, trouxémolo diante túa; e agora matémosllo.

14 Pero lles dixo Limhi: Non o mataredes, así a todo traédeo acá para que eu véxao. E trouxérono. E díxolle Limhi: Por que razón viñeches á guerra contra o meu pobo? Velaquí, o meu pobo non violou o xuramento que che fixen; por que, pois, haberiades de quebrantar vós o xuramento que fixestes ao meu pobo?

15 E logo dixo o rei: quebrantei o meu xuramento porque os do teu pobo levaron ás fillas do meu pobo; xa que logo, no meu enojo fixen que o meu pobo viñese á guerra contra o teu.

16 Agora ben, Limhi nada oíra respecto deste asunto; xa que logo, dixo: Buscarei entre o meu pobo, e quen faga tal cousa perecerá. De maneira que mandou facer unha pescuda entre o pobo.

17 E cando Xedeón, que era o capitán do rei, oíu estas cousas, foi ao rei e díxolle: Rógoche que che refrees e non busques entre este pobo, nin o culpes disto.

18 Pois non che acordas dos sacerdotes do teu pai, a quen este pobo tratou de destruír? E non están eles no deserto? E non son eles os que se roubaron ás fillas dos lamanitas?

19 E agora ben, velaquí, declara ao rei estas cousas, para que el dígaas ao seu pobo, e se pacifiquen connosco; porque velaquí, xa se están preparando para vir contra nós; e ves tamén que somos poucos.

20 E velaquí, veñen coas súas numerosas hostes; e a menos que o rei os pacifique connosco, pereceremos.

21 Pois non se cumpriron as palabras de Abinadí que el profetizou contra nós? E todo isto porque non quixemos oír as palabras do Señor, nin abandonar as nosas iniquidades.

22 E agora pacifiquemos ao rei, e sujetémonos ao xuramento que lle fixemos, porque é mellor que esteamos no cativerio que perder as nosas vidas; xa que logo, deamos fin ao derramamento de tanto sangue.

23 E Limhi declarou ao rei todas as cousas concernentes ao seu pai e aos sacerdotes que fuxiran ao deserto, a quen atribuíu o rapto das súas fillas.

24 E aconteceu que o rei se pacificou co pobo de Limhi, e díxolles: Salgamos sen armas a atopar ao meu pobo; e asegúrovos con xuramento, que os do meu pobo non matarán ao voso.

25 E aconteceu que seguiron ao rei, e saíron sen armas a atopar aos lamanitas. E sucedeu que os atoparon; e o rei dos lamanitas inclinouse ante eles, e intercedeu a favor do pobo de Limhi.

26 E cando os lamanitas viron aos do pobo de Limhi, que viñan sen armas, tivéronlles compaixón e se pacificaron con eles, e volveron co seu rei en paz á súa propia terra.

== Capítulo 21 ==
''Os lamanitas feren e derrotan ao pobo de Limhi-Chega Ammón e o pobo de Limhi convértese-Fálanlle a Ammón dos vinte e catro ferros xareditas. Aproximadamente 122-121 a.C.''

1 E aconteceu que Limhi e o seu pobo volveron á cidade de Nefi, e novamente empezaron a habitar a terra en paz.

2 E aconteceu que logo de moitos días, os lamanitas empezaron outra vez a incitarse á ira contra os nefitas, e empezaron a introducirse polas fronteiras da terra circunvecina.

3 Agora ben, non se atrevían a matalos, a causa do xuramento que o seu rei fixera a Limhi; pero os golpeaban nas fazulas e impuñan a súa autoridade sobre eles; e empezaron a pór pesadas cargas sobre os seus ombreiros, e a arrearlos como o farían a un mudo asno.

4 Si, fíxose todo isto para que se cumprise a palabra do Señor.

5 E as aflicións dos nefitas eran grandes; e non había xeito de que se librasen das mans dos lamanitas, porque estes cercáronos por todos lados.

6 E aconteceu que o pobo empezou a queixarse ao rei por mor das súas aflicións, e empezaron a sentir desexos de saír á batalla en contra dos lamanitas. E molestaron gravemente ao rei coas súas queixas; polo que el permitiulles que obrasen segundo os seus desexos.

7 E congregáronse outra vez, e puxéronse as súas armaduras, e saíron contra os lamanitas para botalos fóra da súa terra.

8 E aconteceu que os lamanitas vencéronos e rexeitáronos, e mataron a moitos deles.

9 E houbo gran choro e lamentación entre os do pobo de Limhi, a viúva chorando polo seu marido, o fillo e a filla chorando polo seu pai, e os irmáns polos seus irmáns.

10 Agora ben, había moitas viúvas na terra, e choraban con todas as súas forzas día tras día, porque se apoderou delas un temor inmenso aos lamanitas.

11 E aconteceu que os seus continuos choros provocaron ao resto do pobo de Limhi á ira contra os lamanitas; e saíron á batalla outra vez; pero se viron novamente rexeitados, sufrindo moitas perdas.

12 Si, e saíron aínda por terceira vez, e sufriron a mesma sorte; e os que non foron mortos volvéronse á cidade de Nefi.

13 E humilláronse aínda ata o po, suxeitándose ao xugo da escravitude, someténdose a ser feridos, e a ser arreados dun lado a outro e a levar cargas, segundo a vontade dos seus inimigos.

14 E humilláronse ata o máis profundo da humildade e clamaron fortemente a Deus; si, todo o día clamaban eles ao seu Deus para que os librase das súas aflicións.

15 Agora ben, o Señor foi lento en oír o seu clamor por mor das súas iniquidades; con todo, oíu os seus clamores e empezou a abrandar o corazón dos lamanitas, de modo que empezaron a alixeirar as súas cargas; no entanto, o Señor non xulgou oportuno libralos do cativerio.

16 E ocorreu que empezaron a prosperar gradualmente na terra, e comezaron a producir gran con máis abundancia, e rabaños e gandos; de modo que non padeceron fame.

17 Mais había un gran número de mulleres, maior que o que había de homes; xa que logo, o rei Limhi mandou que cada home dese para o sostén das viúvas e os seus fillos, a fin de que non perecesen de fame; e fixeron isto a causa do gran número que fora morto.

18 Agora ben, o pobo de Limhi conservábase unido nun corpo ata onde lle era posible; e aseguraron os seus grans e os seus rabaños;

19 e o rei mesmo non arriscaba a súa persoa fóra dos muros da cidade sen levar aos seus gardas consigo, temendo caer dunha ou outro xeito en mans dos lamanitas.

20 E fixo que o seu pobo vixiase a terra circunvecina, polo si ou polo non dalgún xeito podían aprehender a aqueles sacerdotes que fuxiran ao deserto, quen raptaran ás fillas dos lamanitas, e quen fixeran caer sobre eles tan grande destrución.

21 Pois desexaban aprehender los para castigalos; porque entraran de noite na terra de Nefi, e leváronse o seu gran e moitas das súas cousas preciosas; xa que logo, estábanos axexando.

22 E aconteceu que non houbo máis disturbios entre os lamanitas e o pobo de Limhi, aínda ata o tempo en que Ammón e os seus irmáns chegaron á terra.

23 E o rei, achándose fose das portas da cidade cos seus gardas, descubriu a Ammón e aos seus irmáns; e supondo que eran os sacerdotes de Noé, fixo que fosen aprehendidos, atados e botados no cárcere. E se fosen os sacerdotes de Noé, mandounos matar.

24 Mais cando soubo que non o eran, senón que máis ben eran os seus irmáns, e que estes viñeran da terra de Zaraenla, encheuse dun gozo inmenso.

25 Agora ben, antes da chegada de Ammón, o rei Limhi enviara un pequeno número de homes en busca da terra de Zaraenla; mais non puideron dar con ela, e perdéronse no deserto.

26 Con todo, acharon unha terra que fora poboada; si, unha terra que estaba cuberta de ósos secos; si, unha terra que fora poboada e destruída; e habendo crido que era a terra de Zaraenla, eles volvéronse á terra de Nefi, chegando aos confíns do país non moitos días antes da vinda de Ammón.

27 E levaron consigo unha historia, si, unha historia do pobo cuxos ósos acharan; e estaba gravada sobre ferros de metal.

28 Agora ben, Limhi novamente encheuse de alegría ao saber, por boca de Ammón, que o rei Mosías tiña un don de Deus mediante o cal podía interpretar tales gravados; si, e Ammón se regocijó tamén.

29 No entanto, Ammón e os seus irmáns enchéronse de tristeza porque tantos dos seus irmáns foran mortos;

30 e tamén porque o rei Noé e os seus sacerdotes provocaran ao pobo a cometer tantos pecados e maldades contra Deus; e tamén lamentaron a morte de Abinadí, así como a partida de Alma e da xente que saíu con el, os cales formaran unha igrexa de Deus mediante a forza e o poder de Deus, e a fe nas palabras que Abinadí declarara.

31 Si, lamentaron a súa partida, porque non sabían onde fuxiran. E gustosamente uníronse a eles, porque tamén estes concertaran un convenio con Deus, de servirlle e gardar os seus mandamentos.

32 E agora ben, desde a chegada de Ammón, o rei Limhi tamén fixera convenio con Deus, así como moitos dos do seu pobo, de servirlle e gardar os seus mandamentos.

33 E aconteceu que o rei Limhi e moitos do seu pobo desexaban ser bautizados; mais non había na terra quen tivese a autoridade de Deus. E Ammón negouse a facer isto, por considerarse un servo indigno.

34 Xa que logo, non se organizaron en igrexa nesa ocasión, esperando no Espírito do Señor. Agora desexaban ser como Alma e os seus irmáns, que fuxiran ao deserto.

35 Estaban desexosos de ser bautizados como atestación e testemuño de que estaban dispostos a servir a Deus con todo o seu corazón; no entanto, aprazaron a ocasión; e máis adiante darase o relato do seu bautismo.

36 E agora todo o afán de Ammón e os seus homes, e o do rei Limhi e o seu pobo, era librarse das mans dos lamanitas e do cativerio.

== Capítulo 22 ==
''Fanse plans para que o pobo líbrese do yugo dos lamanitas-Se emborracha aos lamanitas-O pobo escápase, volve a Zarahemla e faise súbdito do rei Mosías. Aproximadamente 121-120 a.C.''

1 E aconteceu que Ammón e o rei Limhi empezaron a consultar co pobo en canto a como poderían librarse do cativerio; e aínda fixeron reunir a todo o pobo; e así obraron para saber o parecer do pobo tocante ao asunto.

2 E aconteceu que non acharon xeito de librarse do cativerio, senón o de tomar ás súas mulleres e fillos, e os seus rabaños, as súas mandas e as súas tendas, e fuxir ao deserto; porque sendo tan numerosos os lamanitas, era imposible que o pobo de Limhi contendese con eles, crendo poder librarse da servidume por medio da espada.

3 E aconteceu que Gedeón adiantouse e chegou ante o rei, e díxolle: ¡Oh rei!, ata agora oíches moitas veces as miñas palabras, cando combatemos cos nosos irmáns os lamanitas.

4 E agora ben, ¡oh rei!, se non me xulgaches de ser servo inútil, ou se ata aquí ti escoitaches nalgún grao as miñas palabras, e fóronche útiles, así desexo que escoites as miñas palabras nesta ocasión, e serei o teu servidor e rescatarei a este pobo da servidume.

5 E concedeulle o rei que falase; e Gedeón díxolle:

6 Velaquí, a pasaxe que queda cara atrás, que atravesa o muro posterior, ás costas da cidade. Os lamanitas, ou sexa, os gardas dos lamanitas, se emborrachan de noite; expidamos, pois, unha proclamación entre todos os deste pobo, que xunten os seus rabaños e gandos, para arrearlos ao deserto durante a noite.

7 E eu irei conforme ao teu mandato, e pagarei o último tributo de viño aos lamanitas, e se emborracharán; e sairemos pola pasaxe secreta, á esquerda do seu campo, cando se achen bébedos e durmidos.

8 Así partiremos coas nosas mulleres e os nosos fillos, os nosos rabaños e os nosos gandos para o deserto; e viaxaremos bordeando a terra de Shilom.

9 E sucedeu que o rei escoitou as palabras de Gedeón.

10 E o rei Limhi fixo que o seu pobo xuntase os seus rabaños; e enviou o tributo de viño aos lamanitas; e tamén lles enviou máis veu como agasallo; e eles beberon abundantemente do viño que o rei Limhi envioulles.

11 E aconteceu que o pobo do rei Limhi saíu de noite para o deserto cos seus rabaños e as súas mandas, e rodearon pola terra de Shilom no deserto, e fixaron o seu curso cara á terra de Zarahemla, e Ammón e os seus irmáns íanos guiando.

12 E levaran consigo ao deserto todo o seu ouro, a súa prata e as súas cousas preciosas que podían carrexar, e tamén as súas provisións; e emprenderon a súa viaxe.

13 E logo de estar no deserto moitos días, chegaron á terra de Zarahemla, e uníronse ao pobo de Mosías e foron os seus súbditos.

14 E sucedeu que Mosías recibiunos con gozo; e tamén recibiu os seus anais, así como os anais que atopara o pobo de Limhi.

15 E aconteceu que cando os lamanitas descubriron que o pobo de Limhi había partido da terra durante a noite, enviaron un exército ao deserto para perseguilos.

16 E logo de perseguilos dous días, non puideron seguir máis o rastro; xa que logo, perdéronse no deserto.


Unha relación de Alma e do pobo do Señor, que foron botados ao deserto polo pobo do rei Noé.
Comprende os capítulos 23 e 24.

== Capítulo 23 ==
''Alma négase a ser rei-Presta servizo como sumo sacerdote-O Señor castiga ao seu pobo e os lamanitas apodéranse da terra de Helam-Amulón, xefe dos sacerdotes inicuos do rei Noé, goberna baixo o monarca lamanita. Aproximadamente 145-121 a.C.''

1 Agora ben, Alma, habendo sido advertido polo Señor de que as tropas do rei Noé caerían sobre eles, e habéndoo feito saber ao seu pobo, xa que logo, reuniron os seus rabaños, e tomaron do seu gran, e saíron para o deserto, seguidos polas tropas do rei Noé.

2 E o Señor fortaleceunos, de modo que a xente do rei Noé non puido alcanzalos para destruílos.

3 E polo espazo de oito días fuxiron no deserto.

4 E chegaron a unha terra, si, unha terra moi fermosa e pracenteira, unha terra de augas puras.

5 E plantaron as súas tendas, e empezaron a labrar a terra e comezaron a construír edificios; si, eran industriosos e traballaron moito.

6 E a xente desexaba que Alma fose o seu rei, porque o seu pobo amábao.

7 Mais el díxolles: Velaquí, non é prudente que teñamos rei; porque así di o Señor: Non estimaredes a unha carne máis que a outra, nin un home considerarase mellor que outro; dígovos pois, non convén que teñades rei.

8 Con todo, se fose posible que sempre tivésedes homes xustos por reis, ben vos sería ter rei.

9 Mais recordade a iniquidade do rei Noé e os seus sacerdotes; e eu mesmo caín na trampa e fixen moitas cousas abominables á vista do Señor, o que me ocasionou angustioso arrepentimento;

10 no entanto, logo de moita tribulación, o Señor oíu o meu clamor e contestou as miñas oracións, e fíxome instrumento nas súas mans para traer a tantos de vós ao coñecemento da súa verdade.

11 Con todo, nisto non me glorío, porque son indigno de gloriarme.

12 E agora dígovos, o rei Noé oprimiuvos, e fostes escravos del e dos seus sacerdotes, e eles conducíronvos á iniquidade; xa que logo, fostes atados coas cadeas da iniquidade.

13 E agora ben, xa que fostes librados destas ligaduras polo poder de Deus, si, das mans do rei Noé e o seu pobo, e tamén das ligaduras da iniquidade, así desexo que vos manteñades firmes nesta liberdade con que fostes libertados, e que non confiedes en ningún home para que sexa rei sobre vós.

14 Nin confiedes en ninguén para que sexa o voso mestre nin o voso ministro, a menos que sexa un home de Deus, que ande nas súas vías e garde os seus mandamentos.

15 Así instruíu Alma ao seu pobo, a fin de que cada un amase ao seu próximo como a si mesmo, para que non houbese contención entre eles.

16 E Alma era o seu sumo sacerdote, por ser o fundador da súa igrexa.

17 E sucedeu que ninguén recibía autoridade para predicar nin para ensinar, senón de Deus, por medio de Alma. Xa que logo, el consagraba a todos os sacerdotes e a todos os mestres deles; e ninguén era consagrado a menos que fose home xusto.

18 Xa que logo, velaban polo seu pobo, e sustentábano con cousas pertencentes á rectitud.

19 E ocorreu que empezaron a prosperar grandemente na terra; e chamárona a terra de Helam.

20 E aconteceu que se multiplicaron e prosperaron en sumo grao na terra de Helam; e edificaron unha cidade á que chamaron a cidade de Helam.

21 Con todo, o Señor considera conveniente castigar ao seu pobo; si, el proba a súa paciencia e a súa fe.

22 Con todo, quen pon a súa confianza nel será enaltecido no postrer día. Si, e así foi con este pobo.

23 Porque velaquí, mostrareivos que foron reducidos á servidume, e ninguén podía libralos senón o Señor o seu Deus, si, o Deus de Abraham e Isaac e Jacob.

24 E sucedeu que os librou, e manifestoulles o seu gran poder; e grande foi o gozo deles.

25 Porque velaquí, aconteceu que mentres se achaban na terra de Helam, si, na cidade de Helam, mentres labraban o terreo circunvecino, velaquí, un exército lamanita achábase nas fronteiras da terra.

26 Ocorreu entón que os irmáns de Alma fuxiron dos seus campos e reuníronse na cidade de Helam; e temeron en gran xeito por motivo da chegada dos lamanitas.

27 Pero saíu Alma e foi entre eles, e exhortounos a que non temesen, senón que se acordasen do Señor o seu Deus, e el libraríaos.

28 Xa que logo, acougaron os seus temores e empezaron a implorar ao Señor que abrandase o corazón dos lamanitas, a fin de que lles perdoasen a vida, e a das súas esposas e dos seus fillos.

29 E aconteceu que o Señor abrandou o corazón dos lamanitas. E Alma e os seus irmáns avanzaron e entregáronse en mans deles; e os lamanitas se posesionaron da terra de Helam.

30 Agora ben, os exércitos lamanitas que seguiran ao pobo do rei Limhi habían estado perdidos no deserto por moitos días.

31 E velaquí, atoparan a aqueles sacerdotes do rei Noé nunha paraxe que chamaron Amulón; e estes empezaran a posuír o país de Amulón e a labrar a terra.

32 E o nome do xefe deses sacerdotes era Amulón.

33 E aconteceu que Amulón suplicou aos lamanitas; e enviou tamén ás mulleres destes sacerdotes, que eran as fillas dos lamanitas, para que avogasen cos seus irmáns por que non destruísen aos seus maridos.

34 E os lamanitas tiveron compaixón de Amulón e os seus irmáns, e non os destruíron por mor das súas esposas.

35 E Amulón e os seus irmáns uníronse aos lamanitas, e andaban polo deserto buscando a terra de Nefi cando descubriron a terra de Helam, que posuían Alma e os seus irmáns.

36 E aconteceu que os lamanitas prometeron a Alma e aos seus irmáns que se lles indicaban o camiño que conducía á terra de Nefi, concederíanlles a súa vida e a súa liberdade.

37 Pero despois que Alma lles ensinou o camiño que conducía á terra de Nefi, os lamanitas non quixeron cumprir a súa promesa, senón que puxeron gardas ao redor da terra de Helam, sobre Alma e os seus irmáns.

38 E os demais partiron para a terra de Nefi; e parte deles retornaron á terra de Helam e levaron consigo ás esposas e tamén aos fillos dos gardas que deixaran atrás.

39 E o rei dos lamanitas concedeulle a Amulón que fose rei e gobernante do seu pobo que se achaba na terra de Helam; no entanto, non tería poder para facer cousa algunha que fose contraria á vontade do rei dos lamanitas.

== Capítulo 24 ==
''Amulón persegue a Alma e ao seu pobo-Quitaráselles a vida se oran-O Señor alivia as súas cargas para que lles parezan lixeiras-Líbraos da servidume e volven a Zarahemla. Aproximadamente 145-120 a.C.''

1 E aconteceu que Amulón achou graza aos ollos do rei dos lamanitas; xa que logo, este concedeulles a el e aos seus irmáns que fosen nomeados mestres do seu pobo; si, do pobo que se achaba na terra de Shemlón, e na terra de Shilom, e na terra de Amulón.

2 Porque os lamanitas tomaran posesión de todas estas terras; polo tanto, o rei dos lamanitas nomeara reis en todas estas terras.

3 Agora ben, o nome do rei dos lamanitas era Lamán, habéndoselle dado o nome do seu pai, e chamábase, xa que logo, o rei Lamán. E era rei dun pobo numeroso.

4 E nomeou mestres de entre os irmáns de Amulón para todas as terras que posuía o seu pobo; e así se empezou a ensinar o idioma de Nefi entre todo o pobo dos lamanitas.

5 E eran xente amigable os uns cos outros; no entanto, non coñecían a Deus; nin lles ensinaron os irmáns de Amulón cousa algunha concernente ao Señor o seu Deus, nin a lei de Moisés, nin lles ensinaron as palabras de Abinadí;

6 pero si lles ensinaron que debían levar os seus anais, e que se escribisen uns a outros.

7 E así os lamanitas empezaron a aumentar en riquezas, e comezaron a negociar uns con outros e a fortalecerse; e comezaron a ser xente astuta e sabia, segundo a sabedoría do mundo; si, unha xente moi sagaz que se deleitaba en todo xénero de iniquidades e pillaje, menos entre os seus propios irmáns.

8 E agora ben, sucedeu que Amulón empezou a impor a súa autoridade sobre Alma e os seus irmáns; e comezou a perseguilos e a facer que os seus fillos perseguisen aos fillos deles.

9 Porque Amulón coñecía a Alma e sabía que fora un dos sacerdotes do rei, e que era o que creu nas palabras de Abinadí, e foi botado de ante o rei, e xa que logo, estaba enojado con el; pois estaba suxeito ao rei Lamán; con todo, exerceu autoridade sobre eles e impúxolles tarefas e fixoulles capataces.

10 E aconteceu que foron tan grandes as súas aflicións, que empezaron a clamar fervorosamente a Deus.

11 E Amulón mandoulles que cesasen os seus clamores, e púxolles gardas para vixialos, a fin de que ao que descubrisen invocando a Deus fose morto.

12 E Alma e o seu pobo non alzaron a voz ao Señor o seu Deus, pero si lle derramaron os seus corazóns; e el entendeu os pensamentos dos seus corazóns.

13 E aconteceu que a voz do Señor viño a eles nas súas aflicións, dicindo: Alzade as vosas cabezas e animádevos, pois se do convenio que fixestes comigo; e eu farei convenio co meu pobo e librareino do cativerio.

14 E tamén aliviarei as cargas que poñan sobre os vosos ombreiros, de maneira que non poderedes sentilas sobre as vosas costas, mentres esteades en servidume; e isto farei eu para que me sexades testemuñas no futuro, e para que saibades de seguro que eu, o Señor Deus, visito ao meu pobo nas súas aflicións.

15 E aconteceu que as cargas que se impuñan sobre Alma e os seus irmáns foron aliviadas; si, o Señor fortaleceunos de modo que puideron soportar as súas cargas con facilidade, e sometéronse alegre e pacientemente a toda a vontade do Señor.

16 E sucedeu que era tan grande a súa fe e a súa paciencia, que a voz do Señor viño a eles outra vez, dicindo: Consoládevos, porque mañá librareivos do cativerio.

17 E dixo a Alma: Ti irás diante deste pobo, e eu irei contigo, e librarei a este pobo do cativerio.

18 E aconteceu que durante a noite Alma e o seu pobo xuntaron os seus rabaños e tamén parte do seu gran; si, toda a noite estiveron reunindo os seus rabaños.

19 E na mañá o Señor fixo que caese un profundo soño sobre os lamanitas; si, e todos os seus capataces achábanse profundamente durmidos.

20 E Alma e o seu pobo partiron para o deserto; e logo que houberon viaxado todo o día, plantaron as súas tendas nun val, e deron ao val o nome de Alma, porque el guiounos polo deserto.

21 Si, e no val de Alma expresaron efusivamente as súas grazas a deus porque fora misericordioso con eles, e aliviado as súas cargas, e librounos do cativerio; porque estaban en servidume, e ninguén podía libralos senón o Señor o seu Deus.

22 E deron grazas a deus, si, todos os seus homes e todas as súas mulleres e todos os seus nenos que podían falar elevaron as súas voces en encomios ao seu Deus.

23 E agora o Señor dixo a Alma: Dáche présa, e sae ti e este pobo desta terra, porque os lamanitas espertaron e perséguenche; xa que logo, sal desta terra, e eu deterei aos lamanitas neste val para que non persigan máis a este pobo.

24 E aconteceu que saíron do val e emprenderon a súa viaxe polo deserto.

25 E logo de estar no deserto doce días, chegaron á terra de Zarahemla; e o rei Mosías tamén os recibiu con gozo.

== Capítulo 25 ==
''Os do pobo de Zarahemla (mulekitas) convértense en nefitas-Decátanse da xente de Alma e da de Zeniff-Alma bautiza a Limhi e a todo o seu pobo-Mosías autoriza a Alma para que organice a Igrexa de Deus. Aproximadamente 120 a.C.''

1 Entón o rei Mosías fixo que se congregase todo o pobo.

2 Agora ben, non había tantos dos fillos de Nefi, ou sexa, tantos daqueles que eran descendentes de Nefi, como dos do pobo de Zarahemla, o cal era descendente de Mulek, e daqueles que saíron con el ao deserto.

3 E non eran tantos os do pobo de Nefi e os do pobo de Zarahemla, como o eran os lamanitas; si, non eran nin a metade do seu número.

4 E agora ben, todo o pobo de Nefi achábase reunido, e tamén todo o pobo de Zarahemla; e achábanse congregados en dous grupos.

5 E sucedeu que Mosías leu, e fixo que se lesen os anais de Zeniff ao seu pobo; si, leu os anais do pobo de Zeniff desde a época en que saíron da terra de Zarahemla, ata que volveron outra vez.

6 E tamén leu a narración de Alma e os seus irmáns, e todas as súas aflicións, desde o día en que saíron da terra de Zarahemla, ata a ocasión en que volveron.

7 E cando Mosías houbo terminado de ler os anais, o seu pobo que moraba no país encheuse de admiración e asombro.

8 Pois non sabían eles que pensar, porque cando viron a aqueles que foran librados do cativerio, sentíronse cheos dun gozo sumamente grande.

9 Por outra banda, cando pensaron nos seus irmáns que foran mortos polos lamanitas, enchéronse de tristeza, e aínda derramaron moitas bágoas de dor.

10 Ademais, cando pensaron na próxima bondade de Deus e o seu poder para libertar a Alma e os seus irmáns das mans dos lamanitas e da servidume, alzaron a voz e deron grazas a deus.

11 E máis aínda, cando pensaron nos lamanitas, que eran os seus irmáns, e na súa condición de pecado e corrupción, enchéronse de dor e angustia polo benestar das súas almas.

12 E aconteceu que aqueles que eran fillos de Amulón e os seus irmáns, quen se casaron coas fillas dos lamanitas, desgustáronse coa conduta dos seus pais e non quixeron levar máis o nome dos seus pais; por conseguinte, adoptaron o nome de Nefi, para ser chamados fillos de Nefi e ser contados entre os que eran chamados nefitas.

13 Agora ben, todos os do pobo de Zarahemla foron contados entre os nefitas, e fíxose así porque o reino non se conferiu a ninguén senón a aqueles que eran descendentes de Nefi.

14 E aconteceu que cando Mosías houbo concluído de falar e de ler ao pobo, foi o seu desexo que Alma tamén lles falase.

15 E Alma faloulles mentres se achaban reunidos en grandes grupos; e foi de grupo en grupo, predicando ao pobo o arrepentimento e a fe no Señor.

16 E exhortou ao pobo de Limhi e os seus irmáns, todos aqueles que foran librados da servidume, a que recordasen que foi o Señor quen os librou.

17 E sucedeu que despois que Alma houbo ensinado ao pobo moitas cousas, e houbo acabado de falarlles, que o rei Limhi sentiu desexos de bautizarse; e todo o seu pobo sentiu o desexo de bautizarse tamén.

18 Xa que logo, Alma entrou na auga e bautizounos; si, bautizounos do xeito como o fixo cos seus irmáns nas augas de Mormón; si, e cantos bautizou pertenceron á igrexa de Deus; e isto por causa da súa crenza nas palabras de Alma.

19 E aconteceu que o rei Mosías concedeulle a Alma que establecese igrexas por toda a terra de Zarahemla, e deulle poder para ordenar sacerdotes e mestres en cada igrexa.

20 Agora ben, fíxose así porque era tanta a xente, que un só mestre non podía dirixila; nin todos podían oír a palabra de Deus nunha asemblea;

21 reuníanse, pois, en diferentes grupos chamados igrexas; e cada igrexa tiña os seus sacerdotes e os seus mestres; e todo sacerdote predicaba a palabra segundo éralle comunicada por boca de Alma.

22 E así, a pesar de que había moitas igrexas, todas eran unha, si, a igrexa de Deus; porque nada se predicaba en todas elas senón o arrepentimento e a fe en Deus.

23 Agora pois, eran sete as igrexas que había na terra de Zarahemla. E sucedeu que quen desexaban tomar sobre si o nome de Cristo, ou sexa, o de Deus, uníanse ás igrexas de Deus;

24 e chamábanse o pobo de Deus. E o Señor derramou o seu Espírito sobre eles, e foron bendicidos, e prosperaron na terra.

== Capítulo 26 ==
''Os incrédulos conducen ao pecado a moitos membros da Igrexa-Prométese a Alma a vida eterna-Aqueles que se arrepintan e sexan bautizados lograrán o perdón-Os membros da Igrexa que pequen e que se arrepintan e confésense a Alma e ao Señor serán perdoados; pola contra, non serán contados entre os da Igrexa. Aproximadamente 120-100 a.C.''

1 E aconteceu que había moitos dos da nova xeración que non puideron entender as palabras do rei Benxamín, pois eran nenos pequenos na ocasión en que el falou ao seu pobo; e non crían na tradición dos seus pais.

2 Non crían o que se dixo tocante á resurrección dos mortos, nin tampouco crían o concernente á vinda de Cristo.

3 Así que, por motivo da súa incredulidade non podían entender a palabra de Deus; e endurecéronse os seus corazóns.

4 E non quixeron bautizarse nin tampouco unirse á igrexa. E constituíron un pobo separado en canto á súa fe, e así quedaron desde entón, no seu estado carnal e inicuo, porque non querían invocar ao Señor o seu Deus.

5 Agora ben, durante o reinado de Mosías, os seus números non eran nin a metade dos do pobo de Deus; mais por causa das disensións entre os irmáns, fixéronse máis numerosos.

6 Porque sucedeu que coas súas palabras lisonjeras enganaron a moitos que eran da igrexa, e fixéronlles cometer moitos pecados; de modo que se fixo necesario que cando aqueles que fosen da igrexa cometesen pecado, esta debía amoestalos.

7 E aconteceu que foron levados ante os sacerdotes, e os mestres entregáronos aos sacerdotes; e estes leváronos ante Alma, que era o sumo sacerdote.
8 Agora ben, o rei Mosías dera a Alma a autoridade sobre a igrexa.
9 E aconteceu que Alma non sabía nada deles; pero había moitas testemuñas en contra deles; si, a xente presentábase e testificaba da súa iniquidade en abundancia.
10 Tal cousa non sucedera na igrexa previamente; xa que logo, Alma turbouse no seu espírito, e fixo que fosen levados ante o rei.

11 E díxolle ao rei: Velaquí o gran número que trouxemos diante túa, a quen os seus irmáns acusan; si, e foron sorprendidos en diversas iniquidades. E non se arrepinten das súas maldades; xa que logo, trouxémolos diante túa para que ti xúlguelos segundo os seus delitos.

12 Mais o rei Mosías dixo a Alma: Velaquí, eu non os xulgo; xa que logo, entrégoos nas túas mans para ser xulgados.

13 E o espírito de Alma novamente turbouse; e foi e preguntou ao Señor que debía facer en canto a ese asunto, porque temía facer o malo á vista de Deus.

14 E sucedeu que despois que houbo derramado a súa alma enteira a Deus, a voz do Señor viño a el, dicindo:

15 Bendito es ti, Alma, e benditos son aqueles que foron bautizados nas augas de Mormón. Bendito es por causa da túa extremada fe en tan só as palabras do meu servo Abinadí.

16 E benditos son eles por mor da súa extremada fe en tan só as palabras que ti lles falaches.

17 E bendito es porque estableciches unha igrexa entre este pobo; e serán establecidos, e eles serán o meu pobo.

18 Si, bendito é este pobo que está disposto a levar o meu nome; porque no meu nome serán chamados; e son meus.

19 E porque me consultaches concernente ao transgresor, bendito es.

20 O meu servo es ti; e fago convenio contigo de que terás a vida eterna; e servirasme e sairás no meu nome e reunirás as miñas ovellas.

21 E o que queira oír a miña voz será a miña ovella; e recibirálo na igrexa, e eu tamén o recibirei.

22 Porque velaquí, esta é a miña igrexa: Quenquera que sexa bautizado, será bautizado para arrepentimento. E aquel a quen recibas, deberá crer no meu nome; e eu perdoareino liberalmente.

23 Porque son eu quen tomo sobre min os pecados do mundo; porque son eu o que creei ao home; e son eu o que concedo un lugar á miña destra ao que crea ata o fin.

24 Porque velaquí, no meu nome son chamados; e se me coñecen, sairán; e terán un lugar á miña destra eternamente.

25 E acontecerá que cando soe a segunda trompeta, entón sairán os que nunca me coñeceron, e comparecerán ante min.

26 E entón saberán que eu son o Señor o seu Deus, que son o seu Redentor; mais eles non quixeron ser redimidos.

27 E entón confesareilles que xamais os coñecín; e irán ao lume eterno, preparado para o diaño e os seus anxos.

28 Xa que logo, dígoche que ao que non queira escoitar a miña voz, non o admitirás na miña igrexa, porque a este non o recibirei no último día.

29 Dígoche, xa que logo: Ve; e ao que transgrediere contra min, xulgaralo de acordo cos pecados que cometa; e se confesa os seus pecados diante túa e min, e arrepíntese con sinceridade de corazón, a este has de perdoar, e eu perdoareino tamén.

30 Si, e cantas veces o meu pobo arrepíntase, perdoareille os seus transgresiones contra min.

31 E tamén vos perdoaredes as vosas ofensas os uns aos outros; porque en verdade dígovos que o que non perdoa as ofensas do seu próximo, cando este di que se arrepinte, tal trouxo sobre si a condenación.

32 E agora dígoche: Ve; e o que non queira arrepentirse dos seus pecados non será contado entre o meu pobo; e isto observarase desde agora en diante.

33 E aconteceu que cando Alma houbo oído estas palabras, escribiunas para conservalas, e para xulgar ao pobo da igrexa segundo os mandamentos de Deus.

34 E aconteceu que Alma foi e, de acordo coa palabra do Señor, xulgou aos que foran sorprendidos na iniquidade.

35 E a quen se arrepentiron dos seus pecados, e confesáronos, el contounos entre o pobo da igrexa;

36 e os que non quixeron confesar os seus pecados, nin arrepentirse da súa iniquidade, talles non foron contados entre o pobo da igrexa; e os seus nomes foron borrados.

37 E sucedeu que Alma regulou todos os asuntos da igrexa; e empezaron novamente a ter paz e a prosperar grandemente nos asuntos da igrexa, andando con circunspección ante Deus, admitindo a moitos e bautizando a moitos.

38 E todas estas cousas fixeron Alma e as súas consiervos que dirixían a igrexa, andando con toda dilixencia, ensinando a palabra de Deus en todas as cousas, padecendo toda clase de aflicións e sufrindo persecucións de todos aqueles que non pertencían á igrexa de Deus.

39 E amoestaban aos seus irmáns, e tamén recibían amoestación, cada un pola palabra de Deus, de acordo cos seus pecados, ou sexa, os pecados que había labor, habéndolles mandado Deus que oraran sen cesar e desen grazas en todas as cousas.

== Capítulo 27 ==
''Mosías prohibe a persecución e establece a igualdade-Alma, fillo, e os catro fillos de Mosías procuran destruír a Igrexa-Aparéceselles un anxo e mándalles que abandonen o seu camiño de maldade-Alma queda mudo-Todo o xénero humano debe nacer outra vez para lograr a salvación-Alma e os fillos de Mosías proclaman gratas novas. Aproximadamente 100-92 a.C.''

1 E sucedeu que as persecucións que os incrédulos infligían sobre a igrexa chegaron a ser tan graves que os da igrexa empezaron a murmurar e a queixarse aos que os dirixían concernente ao asunto; e eles queixáronse a Alma. E Alma presentou o caso ante o rei deles, Mosías, e este consultou cos seus sacerdotes.

2 E aconteceu que o rei Mosías enviou unha proclamación por todo o país de que ningún incrédulo debía perseguir a persoa algunha que pertencese á igrexa de Deus.

3 E estableceuse un estrito mandamento entre todas as igrexas de que non debía haber persecucións entre eles; que debía haber igualdade entre todos os homes;

4 que non permitisen que o orgullo nin a soberbia alterasen a súa paz; que todo home estimase ao seu próximo como a si mesmo, traballando coas súas propias mans para a súa sostén.

5 Si, e todos os seus sacerdotes e mestres debían traballar coas súas propias mans para a súa sostén en todos os casos, salvo nos de enfermidade ou de gran necesidade; e facendo estas cousas, abundaron na graza de Deus.

6 E outra vez empezou a haber moita paz no país; e a xente comezou a ser moi numerosa e a esparcirse sobre a superficie da terra, si, cara ao norte e cara ao sur, ao leste e ao oeste, edificando grandes cidades e aldeas en todas partes da terra.

7 E o Señor visitounos e fíxoos prosperar, e chegaron a ser un pobo numeroso e rico.

8 Agora ben, os fillos de Mosías achábanse entre os incrédulos; e tamén se contaba entre eles un dos fillos de Alma, chamado Alma, igual que o seu pai; no entanto, converteuse nun home moi malvado e idólatra. E era un home de moitas palabras, e lisonjeó moito ao pobo; polo que induciu a moitos dos do pobo a que imitasen as súas iniquidades.

9 E chegou a ser un gran estorbo para a prosperidade da igrexa de Deus, granjeándose o corazón do pobo, causando moita disensión entre a xente, dando oportunidade para que o inimigo de Deus exercese o seu poder sobre eles.

10 Agora ben, aconteceu que mentres se ocupaba en destruír a igrexa de Deus ?porque ía secretamente cos fillos de Mosías, tratando de destruír a igrexa e descarriar ao pobo do Señor, cousa contraria aos mandamentos de Deus, e aínda do rei?,

11 pois como xa vos dixen, mentres ían aquí e alá rebelándose contra Deus, velaquí, aparecéuselles o anxo do Señor; e descendeu como nunha nube; e faloulles como con voz de trono que fixo tremer o chan sobre o cal estaban;

12 e tan grande foi o seu asombro que caeron por terra, e non comprenderon as palabras que lles falou.

13 Con todo, clamou outra vez, dicindo: Alma, levántache e achégache, pois por que persegues ti a igrexa de Deus? Porque o Señor dixo: Esta é a miña igrexa, e eu establecereina; e nada a fará caer senón a transgresión do meu pobo.

14 E dixo ademais o anxo: Velaquí, o Señor oíu as oracións do seu pobo, e tamén as oracións do seu servo Alma, que é o teu pai; porque el ha orado con moita fe en canto a ti, para que sexas traído ao coñecemento da verdade; xa que logo, con este fin vin para convencerche do poder e a autoridade de Deus, para que as oracións dos seus servos sexan contestadas segundo a súa fe.

15 E velaquí, podes agora disputar o poder de Deus? Pois, velaquí, non fai a miña voz tremer a terra? e non me ves diante túa? E son enviado de Deus.

16 Agora dígoche: Ve, e recorda a catividade dos teus pais na terra de Helam e na terra de Nefi; e recorda cuán grandes cousas el fixo por eles; pois estaban en servidume, e el haos libertado. E agora dígoche, Alma, segue o teu camiño, e non trates máis de destruír a igrexa, para que as oracións deles sexan contestadas, aínda cando ti, por ti mesmo, queiras ser refugado.

17 E sucedeu que estas foron as últimas palabras que o anxo falou a Alma, e foise.

18 E logo Alma e os que estaban con el caeron ao chan outra vez, porque grande foi o seu asombro; pois cos seus propios ollos viran a un anxo do Señor; e a súa voz foi como trono, que conmoveu a terra; e comprenderon que non había nada, senón o poder de Deus, que puidese sacudir a terra e facela tremer coma se fóra a partirse.

19 Agora ben, foi tan grande o asombro de Alma que quedou mudo, de modo que non puido abrir a boca; si, e quedou tan débil que non puido mover as mans; xa que logo, alzárono os que estaban con el, e levárono inerte, si, ata deixalo tendido ante o seu pai. 

20 E repetiron ao seu pai todo o que lles sucedeu; e o seu pai se regocijó, porque sabía que era o poder de Deus.

21 E fixo que se reunise unha multitude para que presenciasen o que o Señor fixera polo seu fillo, e tamén polos que estaban con el.

22 E fixo que se reunisen os sacerdotes; e empezaron a ayunar e a rogar ao Señor o seu Deus que abrise a boca de Alma para que puidese falar, e tamén para que os seus membros recibisen a súa forza, a fin de que os ollos do pobo fosen abertos para ver e coñecer a bondade e gloria de Deus.

23 E aconteceu que despois que houberon ayunado e orado polo espazo de dous días e dúas noites, os membros de Alma recobraron a súa forza, e púxose de pé e comezou a falarlles, dicíndolles que se animasen;

24 porque, dixo el, arrepentinme dos meus pecados, e o Señor hame redimido; velaquí, nacín do Espírito.

25 E o Señor díxome: Non che marabilles de que todo o xénero humano, si, homes e mulleres, toda nación, tribo, lingua e pobo, deban nacer outra vez; si, nacer de Deus, ser cambiados do seu estado carnal e caído, a un estado de rectitud, sendo redimidos por Deus, converténdose nos seus fillos e fillas;

26 e así chegan a ser novas criaturas; e a menos que fagan isto, de ningún modo poden herdar o reino de Deus.

27 Dígovos que de non ser así, deberán ser refugados; e isto seino, porque eu estaba a piques de ser refugado.

28 No entanto, logo de pasar moita tribulación, arrepentíndome case ata a morte, o Señor no seu misericordia tivo a ben arrebatarme dun lume eterno, e nacín de Deus.

29 A miña alma foi redimida da hiel de amargura, e dos lazos de iniquidade. Achábame no máis tenebroso abismo; mais agora vexo a marabillosa luz de Deus. Atormentaba a miña alma un suplicio eterno; mais fun rescatado, e a miña alma non sente máis dor.

30 Rexeitei ao meu Redentor, e neguei o que os nosos pais declararan; mais agora, para que prevexan que el virá, e que se acorda de toda criatura que creou, el manifestarase a todos.

31 Si, toda xeonllo dobrarase, e toda lingua confesará ante el. Si, no postrer día, cando todos os homes preséntense para ser xulgados por el, entón confesarán que el é Deus; e os que vivan sen Deus no mundo entón confesarán que o xuízo dun castigo eterno sobre eles é xusto; e estremeceranse e tremerán, e encolleranse baixo a mirada do seu ollo que todo penétrao.

32 E aconteceu que de alí en diante, Alma e os que estaban con el cando o anxo aparecéuselles empezaron a ensinar ao pobo, viaxando por toda a terra, proclamando a todo o pobo as cousas que habían oído e visto, e predicando a palabra de Deus con moita tribulación, perseguidos en gran xeito polos que eran incrédulos, e golpeados por moitos deles.

33 Pero a pesar de todo isto, impartiron moito consolo aos da igrexa, confirmando a súa fe e exhortándoos con longanimidad e moito afán a gardar os mandamentos de Deus.

34 E catro deles eran os fillos de Mosías; e chamábanse Ammón, e Aarón, e Omner e Himni; e estes eran os nomes dos fillos de Mosías.

35 E viaxaron por toda a terra de Zarahemla e entre todo o pobo que se achaba baixo o reinado do rei Mosías, esforzándose celosamente por reparar todos os danos que causaran á igrexa, confesando todos os seus pecados, proclamando todas as cousas que viran e explicando as profecías e as Escrituras a cantos desexaban oílos.

36 E así foron instrumentos nas mans de Deus para levar a moitos ao coñecemento da verdade, si, ao coñecemento do seu Redentor.

37 ¡E cuán benditos son! Pois publicaron a paz; proclamaron gratas novas do ben; e declararon ao pobo que o Señor raíña.

== Capítulo 28 ==
''Os fillos de Mosías recibirán a vida eterna-Saen a predicar aos lamanitas-Valéndose das dúas pedras de vidente Mosías traduce os ferros jareditas. Aproximadamente 92 a.C.''

1 Agora ben, aconteceu que despois que os fillos de Mosías houberon feito todas estas cousas, levaron un pequeno número de persoas consigo, e volveron ao seu pai o rei, e expresáronlle o seu desexo de que lles concedese subir á terra de Nefi, con aqueles que escolleran, para predicar as cousas que habían oído, e impartir a palabra de Deus aos seus irmáns os lamanitas,

2 para que talvez trouxésenos ao coñecemento do Señor o seu Deus, e convencésenos da iniquidade dos seus pais; e quizá puidesen curalos do seu odio polos nefitas, para que tamén fosen conducidos a regocijarse no Señor o seu Deus, para que fosen amigables os uns cos outros e non houbese máis contencións en toda a terra que o Señor o seu Deus deulles.

3 Pois estaban desexosos de que a salvación fose declarada a toda criatura, porque non podían soportar que alma humana algunha perecese; si, aínda o só pensamento de que alma algunha tivese que padecer un tormento sen fin facíaos estremecer e tremer.

4 E así obrou neles o Espírito do Señor, porque foran os máis viles pecadores. E o Señor, na súa infinita misericordia, xulgou prudente perdoalos; no entanto, padeceron moita angustia de alma por causa das súas iniquidades, sufrindo moito, e temendo ser rexeitados para sempre.

5 E aconteceu que durante moitos días suplicáronlle ao seu pai que os deixase subir á terra de Nefi.
6 E o rei Mosías foi e preguntou ao Señor se debía deixar ir aos seus fillos entre os lamanitas para predicar a palabra.

7 E o Señor dixo a Mosías: Déixaos ir; porque moitos crerán nas súas palabras, e terán vida eterna; e eu librarei aos teus fillos das mans dos lamanitas.

8 E aconteceu que Mosías concedeu que fosen e fixesen de acordo co que solicitaban.

9 E emprenderon a súa viaxe cara ao deserto para ir predicar a palabra entre os lamanitas; e máis adiante farei unha relación dos seus feitos.

10 Agora ben, o rei Mosías non tiña a quen conferir o reino, porque non houbo ningún dos seus fillos que quixese aceptalo.

11 Xa que logo, tomou os anais que estaban gravados sobre os ferros de bronce, e tamén os ferros de Nefi, e todas as cousas que el gardara e conservado de acordo cos mandamentos de Deus, logo de traducir e facer que se escribise a historia que estaba sobre os ferros de ouro que o pobo de Limhi atopara, as cales fóronlle entregadas por man de Limhi;

12 e isto fíxoo por motivo do gran anhelo do seu pobo; porque estaban desexosos en extremo de saber acerca daquel pobo que fora destruído.

13 E traduciunas por medio daquelas dúas pedras que estaban colocadas nos dous aros dun arco.

14 Agora ben, estas cousas foron preparadas desde o principio, e transmitíronse de xeración en xeración con obxecto de interpretar idiomas;

15 e a man do Señor preservounas e gardado, para que el puidese manifestar, a toda criatura que ocupase a terra, as iniquidades e abominacións do seu pobo;

16 e o que ten estes obxectos é chamado vidente, segundo o costume dos días antigos.

17 Agora ben, despois que Mosías houbo acabado de traducir estes anais, velaquí, daban unha historia do pobo exterminado, desde a época en que foron destruídos remontándose ata a construción da gran torre, cando o Señor confundiu a linguaxe do pobo e foron esparexidos por toda a superficie da terra, si, e aínda desde esa época ata a creación de Adán.

18 E esta narración fixo que o pobo de Mosías se afligiera en extremo, si, enchéronse de tristeza; no entanto, proporcionoulles moito coñecemento, e nisto se regocijaron.

19 E escribirase este relato máis adiante; pois velaquí, convén que todos decátense das cousas que se escribiron nesta historia.

20 E como xa vos dixen, despois que o rei Mosías houbo feito isto, tomou os ferros de bronce e todas as cousas que gardara, e entregounas a Alma, o fillo de Alma; si, todos os anais, e tamén os intérpretes, e entregoullos; e mandoulle que os gardase e conservase, e tamén que levase unha historia do pobo, e transmitíseos de xeración en xeración, así como transmitíronse desde o tempo en que Lehi saíu de Xerusalén.

== Capítulo 29 ==
''Mosías propón que se elixan xuíces en lugar dun rei-Os reis inicuos conducen ao seu pobo ao pecado-Alma, fillo, é nomeado xuíz superior pola voz do pobo-Tamén é o sumo sacerdote encargado da Igrexa-Morren Mosías e o pai de Alma. Aproximadamente 92-91 a.C.'' 

1 Agora ben, cando Mosías houbo feito isto, indagou por todo o país, entre todo o pobo, para decatarse do seu parecer concernente a quen había de ser o seu rei.

2 E aconteceu que a voz do pobo expresouse, dicindo: Desexamos que o teu fillo Aarón sexa o noso rei e o noso gobernante.

3 Pero Aarón subira á terra de Nefi, de modo que o rei non podía conferirlle o reino; nin o aceptou Aarón; nin ningún dos outros fillos de Mosías tampouco estaba disposto a asumir o reino.

4 Xa que logo, o rei Mosías comunicouse outra vez co pobo; si, aínda mandoulles un escrito, e estas foron as palabras que se escribiron, e dicían:

5 Velaquí, pobo meu, ou irmáns meus, porque como a tales estímovos, desexo que meditedes sobre o asunto que se vos suplica considerar, por canto desexades ter rei.

6 Agora ben, declárovos que aquel a quen o reino pertence por dereito declinou o reino, e non quere asumir o reino.

7 E se se nomease a outro no seu lugar, velaquí, temo que xurdirían contencións entre vós; e quen sabe se o meu fillo, a quen pertence o reino, tornaríase á ira e levaría tras si a unha parte deste pobo, o cal ocasionaría guerras e contendas entre vós, que serían a causa do derramamiento de moito sangue e da perversión das vías do Señor, si, e destruirían as almas de moitos.

8 Dígovos, xa que logo, que sexamos prudentes e consideremos estas cousas, porque non temos ningún dereito de destruír ao meu fillo, nin de destruír a outro que fose nomeado no seu lugar.

9 E se o meu fillo volvésese novamente ao seu orgullo e cousas vas, retractaríase do que dixera e reclamaría o seu dereito ao reino, cousa que faría que el e tamén este pobo cometesen moito pecado.
10 Agora ben, sexamos prudentes; prevexamos estas cousas e fagamos aquilo que asegurará a paz deste pobo.

11 Xa que logo, serei o voso rei o resto dos meus días; con todo, nomeemos xuíces para que xulguen a este pobo segundo a nosa lei; e arranxaremos doutro xeito os asuntos deste pobo, pois nomearemos homes sabios como xuíces, quen xulgarán a este pobo segundo os mandamentos de Deus.

12 Agora ben, é mellor que o home sexa xulgado por Deus máis ben que polo home, porque os xuízos de Deus son sempre xustos, mais os xuízos do home non sempre o son.

13 Xa que logo, se fose posible que tivésedes por reis a homes xustos que establecesen as leis de Deus e xulgasen a este pobo segundo os seus mandamentos, si, se tivésedes por reis a homes que fixesen o que o meu pai Benxamín fixo por este pobo, dígovos que se tal fose sempre o caso, entón conviría que sempre tivésedes reis para que vos gobernasen.

14 E aínda eu mesmo obrei con todo o poder e as facultades que posuín, para ensinarvos os mandamentos de Deus e para establecer a paz en todo o país, a fin de que non houbese guerras nin contencións, nin roubo, nin rapiña, nin asasinatos, nin iniquidades de ningunha clase.

15 E a quenquera que cometeu iniquidade, castiguei de acordo co delito que cometeu, segundo a lei que nos deron os nosos pais.

16 Agora ben, dígovos que por motivo de que non todos os homes son xustos, non convén que teñades un rei ou reis para que vos gobernen.

17 Pois velaquí, ¡canta iniquidade un rei malo fai cometer; si, e cuán grande destrución!

18 Si, acordádevos do rei Noé, a súa iniquidade e as súas abominacións, e tamén a iniquidade e as abominacións do seu pobo. Considerade a gran destrución que caeu sobre eles; e tamén por mor das súas iniquidades foron reducidos á servidume.

19 E se non fose pola interposición da súa omnisciente Creador, e isto por mor do seu sincero arrepentimento, inevitablemente permanecerían no cativerio ata agora.

20 Mais velaquí, librounos porque se humillaron ante el; e porque clamaron a el poderosamente, librounos do cativerio; e así é como en todos os casos o Señor obra co seu poder entre os fillos dos homes, estendendo o seu brazo de misericordia cara a aqueles que pon a súa confianza nel.

21 E velaquí, dígovos que non podedes destronar a un rei inicuo senón mediante moita contención e o derramamiento de moito sangue.

22 Pois velaquí, ten os seus cómplices en iniquidade e conserva aos seus gardas ao redor del; e desfai as leis dos que reinaron en xustiza antes del; e pegada cos seus pés os mandamentos de Deus;

23 e formula leis e envíaas entre o seu pobo; si, leis segundo a súa propia maldade; e ao que non as obedece, fai que sexa destruído; e contra os que se rebelan envía os seus exércitos para combatelos, e se pode, destrúeos; e deste xeito é como un rei inicuo pervierte as vías de toda rectitud.

24 E agora ben, velaquí, dígovos: Non convén que tales abominacións vingan sobre vós.

25 Xa que logo, escollede xuíces, por medio da voz deste pobo, para que sexades xulgados de acordo coas leis que os nosos pais déronvos, as cales son correctas, e foron dadas a eles pola man do Señor.

26 Agora ben, non é cousa común que a voz do pobo desexe algo que sexa contrario ao que é xusto; pero si é común que a parte menor do pobo desexe o que non é xusto; xa que logo, isto observaredes e teredes por lei: Trataredes os vosos asuntos segundo a voz do pobo.

27 E se chega a ocasión en que a voz do pobo escolle a iniquidade, entón é cando os xuízos de Deus descenderán sobre vós; si, entón é cando el vos visitará con gran destrución, si, como ata aquí a mandou sobre esta terra.

28 Agora ben, se tedes xuíces, e eles non vos xulgan segundo a lei que foi dada, podedes facer que sexan xulgados por un xuíz superior.

29 E se os vosos xuíces superiores non ditaren xuízos xustos, faredes que un número pequeno dos vosos xuíces menores reúnase, e eles xulgarán aos vosos xuíces superiores, segundo a voz do pobo.

30 E mándovos que fagades estas cousas no temor do Señor; e ordénovos que fagades isto, e que non teñades rei; para que se este pobo comete pecados e iniquidades, estes recaian sobre a súa propia cabeza.

31 Pois velaquí, dígovos que as iniquidades dos seus reis causaron os pecados de moita xente; xa que logo, as súas iniquidades recaen sobre a cabeza dos seus reis.

32 E agora desexo eu que esta desigualdade deixe de existir nesta terra, especialmente entre este o meu pobo; mais desexo que esta terra sexa unha terra de liberdade, e que todo home goce igualmente dos seus dereitos e privilexios, en tanto que o Señor xulgue conveniente que habitemos e herdemos a terra, si, mentres permaneza calquera dos da nosa posteridade sobre a superficie da terra.

33 E moitas cousas máis lles escribiu o rei Mosías, facéndolles ver todas as probas e tribulaciones dun rei xusto; si, todas as congojas da alma polo seu pobo; e tamén todas as queixas do pobo ao seu rei; e explicoulles todo isto.

34 E díxolles que tales cousas non debían existir; senón que a carga debía estar sobre todo o pobo, para que todo home levase o seu parte.

35 E tamén lles fixo ver todas as desvantaxes baixo as cales afanaríanse se os gobernaba un rei inicuo;

36 si, todas as iniquidades e abominacións, e todas as guerras e contencións, e derramamiento de sangue, e o furto e a rapiña, e a comisión de fornicaciones e toda clase de iniquidades que non poden ser enumeradas, dicíndolles que aquelas cousas non debían existir, que eran expresamente repugnantes aos mandamentos de Deus.

37 E aconteceu que despois que o rei Mosías houbo enviado estas palabras entre os do pobo, estes quedaron convencidos da verdade das súas palabras.

38 Xa que logo, abandonaron os seus desexos de ter rei, e sentíronse ansiosos en extremo de que todo home tivese igual oportunidade por toda a terra; si, e todo home expresou o desexo de estar disposto a responder polos seus propios pecados.

39 Aconteceu, xa que logo, que se reuniron en grupos por toda a terra, para dar o seu parecer concernente a quen haberían de ser os seus xuíces para xulgalos de acordo coa lei que lles foi dada; e alegráronse en extremo por mor da liberdade que se lles concedeu.

40 E aumentou o amor que sentían por Mosías; si, estimábano máis que a calquera outro home; porque non o tiñan por un tirano que buscaba ganancias, si, ese lucro que corrompe a alma; porque el non lles esixiu riquezas, nin se deleitou en derramar sangue; senón que establecera a paz na terra, e concedera ao seu pobo que se librase de toda clase de servidume; xa que logo, estimábano, si, extraordinariamente, en sumo grao.

41 E sucedeu que nomearon xuíces para que os gobernasen ou xulgasen segundo a lei; e así o fixeron en toda a terra.

42 E aconteceu que Alma foi nomeado para ser o primeiro xuíz superior; e era tamén o sumo sacerdote, habéndolle conferido o seu pai o oficio, e habéndolle encargado todos os asuntos da igrexa.

43 E ocorreu que Alma andou nos camiños do Señor, e gardou os seus mandamentos, e xulgou con xustiza; e houbo continua paz na terra.

44 E así empezou o goberno dos xuíces en toda a terra de Zarahemla, entre todo o pobo que se chamaba nefitas; e Alma foi o primeiro xuíz superior.

45 E sucedeu que faleceu o seu pai, tendo xa oitenta e dous anos de idade, e habendo vivido para cumprir os mandamentos de Deus.

46 E aconteceu que Mosías faleceu tamén, no trigésimotercer ano do seu reinado, á idade de sesenta e tres anos; e facía por todo cincocentos nove anos desde a ocasión en que Lehi saíu de Xerusalén.

47 E así terminou o reinado dos reis sobre o pobo de Nefi; e así chegaron ao seu fin os días de Alma, que foi o fundador da igrexa deles.

[[Category:Libro de Mormón]]
[[en:Book of Mormon/Book of Mosiah]]</text>
      <sha1>j95wyk2020epo81euqy6va21lfpchvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Libro de Mormón - Segundo Libro de Nefi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2709</id>
    <revision>
      <id>8141</id>
      <parentid>8140</parentid>
      <timestamp>2010-09-18T14:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>85.54.139.96</ip>
      </contributor>
      <origin>8141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157060" sha1="hxweu4bad4hec6pchfq11ast6errkle" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Segundo Libro de Nefi ([[Libro de Mormón]])
|autor=[[Joseph Smith, Jr.]]
|data=1830 
}}
&lt;div class=prose&gt;O SEGUNDO LIBRO DE NEFI 
''Relación da morte de Lehi. Os irmáns de Nefi rebélanse en contra del. O Señor amoesta a Nefi a saír para o deserto. As súas viaxes polo deserto, etc.''

----

== Capítulo 1 == 
''Lehi profetiza acerca dunha terra de liberdade-Os da súa posteridade serán dispersados e aflixidos se rexeitan ao Santo de Israel-Exhorta aos seus fillos a cinguirse coa armadura da rectitude. Aproximadamente 588-570 a.C.'' 

1 E aconteceu que despois que eu, Nefi, houben concluído de ensinar aos meus irmáns, o noso pai Lehi faloulles moitas cousas tamén, e recordoulles cuán grandes cousas o Señor fixera por eles ao sacalos da terra de Xerusalén, 

2 e faloulles das súas rebelións sobre as augas, e das misericordias de Deus ao salvarlles a vida, para que non fosen afundidos no mar; 

3 e tamén lles falou tocante á terra de promisión que obtiveran, de cuán misericordioso fora o Señor en advertirnos que saísemos da terra de Xerusalén. 

4 Porque velaquí, díxolles, vin unha visión, pola cal eu se que Xerusalén está destruída; e se permanecésemos en Xerusalén, tamén pereceriamos. 

5 Pero, dixo el, a pesar das nosas aflicións, obtivemos unha terra de promisión, unha terra escollida sobre todas as demais; unha terra que o Señor Deus fixo convenio comigo de que sería unha terra para a herdanza da miña posteridade. Si, o Señor deume esta terra por convenio a min e aos meus fillos para sempre, e tamén para todos aqueles que a man do Señor conduza doutros países. 

6 Xa que logo, eu, Lehi, profetizo segundo o Espírito que obra en min, que ninguén virá a esta terra a menos que sexa traído pola man do Señor. 

7 Xa que logo, esta terra está consagrada a quen el traia. E no caso de que lle sirvan segundo os mandamentos que el deu, será para eles unha terra de liberdade; polo que nunca serán reducidos ao cativerio; se tal suceder, será por causa da iniquidade; porque se abunda a iniquidade, maldita será a terra por causa deles; pero para os xustos será bendita para sempre. 

8 E velaquí, é prudente que esta terra non chegue aínda ao coñecemento doutras nacións; pois velaquí, moitas nacións ocuparían totalmente a terra, de modo que non habería lugar para unha herdanza. 

9 Xa que logo, eu, Lehi, obtiven a promesa de que, se aqueles que o Señor Deus trae da terra de Xerusalén obedecen os seus mandamentos, prosperarán sobre a superficie desta terra e serán preservados de todas as demais nacións, a fin de que posúan esta terra para si mesmos. E no caso de que garden os seus mandamentos, serán abenzoados sobre a superficie da terra; e non haberá quen os moleste nin lles quite a terra da súa herdanza; e habitarán seguros para sempre. 

10 Pero velaquí, cando chegue o día en que dexeneren na incredulidade, logo de recibir tan grandes bendicións da man do Señor ?tendo o coñecemento da creación da terra e de todos os homes, coñecendo as grandes e marabillosas obras do Señor desde a creación do mundo, habéndoselles dado o poder para facer todas as cousas pola fe; tendo todos os mandamentos desde o principio, e habendo sido conducidos pola súa infinita bondade a esta preciosa terra de promisión? velaquí, digo que se chega o día en que rexeiten ao Santo de Israel, o verdadeiro Mesías, o seu Redentor e o seu Deus, velaquí, os xuízos do que é xusto descenderán sobre eles. 

11 Si, el traerá sobre eles a outras nacións, ás que dará poder, e quitaralles a terra das súas posesións, e fará que sexan dispersados e aflixidos. 

12 Si, ao pasar dunha xeración a outra haberá efusión de sangue e grandes calamidades entre eles; polo tanto, fillos meus, quixese que recordásedes, si, quixese que escoitásedes as miñas palabras. 

13 ¡Ó que espertásedes; que espertásedes dese profundo soño, si, do soño do inferno, e sacudísedesvos das espantosas cadeas que vos teñen atados, cadeas que suxeitan aos fillos dos homes a tal grao que son levados cativos ao eterno abismo de miseria e angustia! 

14 ¡Espertade e levantádevos do po! ¡Escoitade as palabras dun pai trémulo, cuxo corpo pronto teredes que entregar á fría e silenciosa tumba, de onde ningún viaxeiro pode volver; uns días máis, e seguirei o camiño de toda a terra! 

15 Pero velaquí, o Señor ha redimido á miña alma do inferno; vin a súa gloria, e estou para sempre envolvido entre os brazos do seu amor. 

16 E o meu desexo é que vos acordedes de observar os estatutos e os xuízos do Señor; velaquí, esta foi a ansiedade da miña alma desde o principio. 

17 O meu corazón estivo angustiado de pesar de cando en cando, pois temín que pola dureza dos vosos corazóns, o Señor o voso Deus viñese na plenitude da súa ira sobre vós, e fósedes tallados e destruídos para sempre; 

18 ou que unha maldición sobreviñésevos polo espazo de moitas xeracións; e fósedes castigados pola espada e polo fame, e fósedes aborrecidos, e levados segundo a vontade e catividade do diaño. 

19 ¡Ó fillos meus, que non vos sucedan estas cousas, senón que sexades un pobo escolleito e favorecido do Señor! Mais velaquí, fágase a súa vontade, porque as súas vías son para sempre xustas. 

20 E el dixo: Se gardades os meus mandamentos, prosperaredes na terra; pero se non gardades os meus mandamentos, seredes refugados da miña presenza. 

21 E agora ben, para que a miña alma se alegre en vós, e o meu corazón salga deste mundo con gozo por causa vosa, a fin de que non sexa eu levado con pena e dor á tumba, levantádevos do po, fillos meus, e sede homes, e estade resoltos nunha soa vontade e cun só corazón, unidos en todas as cousas, para que non descendades ao cativerio; 

22 para que non sexades maldicidos cunha grave maldición; nin que tampouco traiades o desagrado dun Deus xusto sobre vós para a condenación, si, a eterna condenación do corpo e da alma. 

23 Espertade, fillos meus; cinguídevos coa armadura da rectitude. Sacudídevos das cadeas coas cales estades suxeitos, e saíde da escuridade, e levantádevos do po. 

24 Non vos rebeledes máis en contra do voso irmán, cuxas manifestacións foron gloriosas, e quen gardou os mandamentos desde a época en que saímos de Xerusalén; e o cal foi un instrumento nas mans de Deus para traernos á terra de promisión; porque se non fose por el, pereceriamos de fame no deserto; no entanto, intentastes quitarlle a vida; si, e el padeceu moita angustia por mor de vós. 

25 E eu temo e tremo en extremo que por causa de vós el padeza de novo; porque velaquí, acusástelo de que pretendeu poder e autoridade sobre vós; mais eu se que el non procurou poder nin autoridade sobre vós; senón que procurou a gloria de Deus e o voso propio benestar eterno. 

26 E murmurastes porque el foi claro convosco. Dicides que recorreu á aspereza; dicides que se ha enfadado convosco; mais velaquí, que a súa severidade foi o rigor do poder da palabra de Deus que estaba nel; e o que vós chamades ira foi a verdade, segundo a que se acha en Deus, a cal el non puido reprimir, expresándose intrepidamente concernente ás vosas iniquidades. 

27 E é mester que o poder de Deus estea con el, aínda ata mandarvos que obedezades. Mais velaquí, non foi el, senón o Espírito do Señor que nel estaba, o cal abriulle a boca para que falase, de modo que non a podía pechar. 

28 E agora ben, fillo meu, Lamán, e tamén Lemuel e Sam, e tamén vós, fillos meus, que sodes fillos de Ismael, velaquí, se escoitades a voz de Nefi, non pereceredes. E se o escoitades, déixovos unha bendición, si, a miña primeira bendición. 

29 Pero se non queredes escoitalo, retiro a miña primeira bendición, si, a miña bendición, e quedará sobre el. 

30 E agora fáloche a ti, Zoram: Velaquí, ti es o servo de Labán; no entanto, fuches traído da terra de Xerusalén, e sei que ti es un amigo fiel do meu fillo Nefi para sempre. 

31 Polo tanto, porque fuches fiel, a túa posteridade será bendicida coa súa posteridade, para que vivan prosperamente por longo tempo sobre a face desta terra; e nada, a menos que sexa a iniquidade entre eles, danará nin perturbará a súa prosperidade sobre a superficie desta terra para sempre. 

32 Así pois, se gardades os mandamentos do Señor, el consagrou esta terra para a seguridade da túa posteridade coa do meu fillo.

== Capítulo 2 ==
''A redención vén por medio do Santo Mesías-A liberdade para escoller (o albedrío) é esencial para a existencia e o progreso-Adán caeu para que os homes existisen-Os homes son libres para escoller a liberdade e a vida eterna. Aproximadamente 588-570 a.C.''

1 E agora, Xacob, fáloche a ti: Ti es o meu primeiro fillo nacido nos días do meu tribulación no deserto. E velaquí, ti padeciches aflicións e moito pesar na túa infancia por mor da rudeza dos teus irmáns. 

2 No entanto, Xacob, o meu primeiro fillo nacido no deserto, ti coñeces a grandeza de Deus; e el consagrará as túas aflicións para o teu proveito. 

3 Por conseguinte, a túa alma será bendicida, e vivirás en seguridade co teu irmán Nefi; e os teus días empregaranse ao servizo do teu Deus. Xa que logo, eu se que ti estás redimido por mor da xustiza do teu Redentor; porque has visto que na plenitude dos tempos el virá para traer a salvación aos homes. 

4 E na túa mocidade viches a súa gloria; polo tanto, benaventurado es, así como o serán aqueles a favor de quen el exercerá o seu ministerio na carne; porque o Espírito é o mesmo, onte, hoxe e para sempre. E a vía está preparada desde a caída do home, e a salvación é gratuíta. 

5 E os homes son suficientemente instruídos para discernir o ben do mal; e a lei é dada aos homes. E pola lei ningunha carne xustifícase, ou sexa, pola lei os homes son desarraigados. Si, pola lei temporal foron desterrados; e tamén pola lei espiritual perecen en canto ao que é bo, e chegan a ser miserables para sempre. 

6 Xa que logo, a redención vén no Santo Mesías e por medio del, porque el é cheo de graza e de verdade. 

7 Velaquí, el ofrécese a si mesmo en sacrificio polo pecado, para satisfacer as demandas da lei, por todos os de corazón quebrantado e de espírito contrito; e por ninguén máis se poden satisfacer as demandas da lei. 

8 Polo tanto, que grande é a importancia de dar a coñecer estas cousas aos habitantes da terra, para que saiban que ningunha carne pode morar na presenza de Deus, senón por medio dos méritos, e misericordia, e graza do Santo Mesías, quen dá a súa vida, segundo a carne, e vólvea a tomar polo poder do Espírito, para efectuar a resurrección dos mortos, sendo o primeiro que ha de resucitar. 

9 De maneira que el é as primicias para Deus, pois el intercederá por todos os fillos dos homes; e os que crean nel serán salvos. 

10 E por motivo da intercesión feita por todos, todos os homes veñen a Deus; de modo que comparecen ante a súa presenza para que el xúlgueos de acordo coa verdade e santidade que hai nel. Xa que logo, os fins da lei que o Santo deu, para a imposición do castigo que se fixou, o cal castigo que se fixou áchase en oposición á felicidade que se fixou, para cumprir os fins da expiación; 

11 porque é preciso que haxa unha oposición en todas as cousas. Pois doutro xeito, o meu primeiro fillo nacido no deserto, non se podería levar a efecto a rectitude nin a iniquidade, nin tampouco a santidade nin a miseria, nin o ben nin o mal. De modo que todas as cousas necesariamente serían un só conxunto; xa que logo, se fose un só corpo, habería de permanecer como morto, non tendo nin vida nin morte, nin corrupción nin incorrupción, nin felicidade nin miseria, nin sensibilidade nin insensibilidade. 

12 Polo tanto, tería que ser creado en balde; de modo que non habería ningún obxecto na súa creación. Isto, pois, destruiría a sabedoría de Deus e os seus eternos designios, e tamén o poder, e a misericordia, e a xustiza de Deus. 

13 E se dicides que non hai lei, dicides tamén que non hai pecado. Se dicides que non hai pecado, dicides tamén que non hai rectitude. E se non hai rectitude, non hai felicidade. E se non hai rectitude nin felicidade, tampouco hai castigo nin miseria. E se estas cousas non existen, Deus non existe. E se non hai Deus, nós non existimos, nin a terra; porque non habería creación de cousas, nin para actuar nin para que se actúe sobre elas; por conseguinte, todo desvaneceuse. 

14 E agora ben, fillos meus, fálovos estas cousas para o voso proveito e instrución; porque hai un Deus, e el creou todas as cousas, tanto os ceos como a terra e todo canto neles hai; tanto as cousas que actúan como aquelas sobre as cales actúase. 

15 E para realizar os seus eternos designios en canto ao obxecto do home, despois que houbo creado aos nosos primeiros pais, e os animais do campo, e as aves do ceo, e en fin, todas as cousas que se crearon, era mester unha oposición; si, o froito prohibido en oposición á árbore da vida, sendo doce o un e amargo o outro. 

16 Polo tanto, o Señor Deus concedeulle ao home que obrase en por si. De modo que o home non podía actuar por si a menos que o atraese o un ou o outro. 

17 E eu, Lehi, de acordo coas cousas que lin, debo supor que un anxo de Deus caera do ceo, segundo o que está escrito; xa que logo, converteuse nun diaño, habendo procurado o malo ante Deus. 

18 E porque caera do ceo, e chegado a ser miserable para sempre, procurou igualmente a miseria de todo o xénero humano. Xa que logo, dixo a Eva, si, esa antiga serpe, que é o diaño, o pai de todas as mentiras, así lle dixo: Come do froito prohibido, e non morrerás, senón que serás como Divos, coñecendo o ben e o mal. 

19 E despois que Adán e Eva houberon comido do froito prohibido, foron botados do xardín de Edén, para cultivar a terra. 

20 E tiveron fillos, si, a familia de toda a terra. 

21 E os días dos fillos dos homes foron prolongados, segundo a vontade de Deus, para que se arrepentisen mentres se achasen na carne; polo tanto, o seu estado chegou a ser un estado de probación, e o seu tempo foi prolongado, conforme aos mandamentos que o Señor Deus deu aos fillos dos homes. Porque el deu o mandamento de que todos os homes arrepentísense; pois mostrou a todos os homes que estaban perdidos por mor da transgresión dos seus pais. 

22 Pois, velaquí, se Adán non houbese transgredido, non caería, senón que permanecería no xardín de Edén. E todas as cousas que foron creadas permanecerían no mesmo estado en que se achaban logo de ser creadas; e permanecerían para sempre, sen ter fin. 

23 E non tivesen fillos; por conseguinte, permanecerían nun estado de inocencia, sen sentir gozo, porque non coñecían a miseria; sen facer o bo, porque non coñecían o pecado. 

24 Pero velaquí, todas as cousas foron feitas segundo a sabedoría daquel que todo sábeo. 

25 Adán caeu para que os homes existisen; e existen os homes para que teñan gozo. 

26 E o Mesías virá na plenitude dos tempos, a fin de redimir aos fillos dos homes da caída. E porque son redimidos da caída, chegaron a quedar libres para sempre, discernindo o ben do mal, para actuar por si mesmos, e non para que se actúe sobre eles, a menos que sexa polo castigo da lei no grande e último día, segundo os mandamentos que Divos deu. 

27 Así pois, os homes son libres segundo a carne; e sonlles dadas todas as cousas que para eles son propias. E son libres para escoller a liberdade e a vida eterna, por medio do gran Mediador de todos os homes, ou escoller a catividade e a morte, segundo a catividade e o poder do diaño; pois el busca que todos os homes sexan miserables como el. 

28 E agora ben, fillos meus, quixese que confiásedes no gran Mediador e que escoitásedes os seus grandes mandamentos; e sede fieis ás súas palabras e escollede a vida eterna, segundo a vontade do seu Santo Espírito; 

29 e non escollades a morte eterna segundo o desexo da carne e a iniquidade que hai nela, que dá ao espírito do diaño o poder de cativar, de afundirvos no inferno, a fin de poder reinar sobre vós no seu propio reino. 

30 Faleivos estas poucas palabras a todos vós, fillos meus, nos últimos días do meu probación; e escollín a boa parte, segundo as palabras do profeta. E non teño ningunha outra intención senón o eterno benestar das vosas almas. Amen.

== Capítulo 3 ==
''José, en Exipto, viu aos nefitas en visión-Profetizou en canto a Xosé Smith, o vidente dos últimos días; en canto a Moisés, que libraría a Israel; e en canto ao advenimiento do Libro de Mormón. Aproximadamente 588-570 a.C.''

1 E agora fáloche a ti, Xosé, o meu máis xoven fillo. Ti naciches no deserto das miñas aflicións; si, a túa nai deuche a luz na época das miñas maiores angustias. 

2 E o Señor conságreche tamén a ti esta terra, a cal é unha terra tan preciosa, por herdanza túa e a herdanza da túa posteridade cos teus irmáns, para a vosa seguridade perpetua, se é que gardades os mandamentos do Santo de Israel. 

3 E agora ben, Xosé, o meu último fillo, a quen trouxen do deserto das miñas aflicións, o Señor bendígache para sempre, porque a túa posteridade non será enteiramente destruída. 

4 Porque velaquí, ti es o froito dos meus lombos; e eu son descendente de Xosé que foi levado cativo a Exipto. E grandes foron os convenios que o Señor fixo con Xosé. 

5 Polo tanto, Xosé realmente viu o noso día. E recibiu do Señor a promesa de que do froito dos seus lombos o Señor Deus levantaría unha rama xusta á casa de Israel; non o Mesías, senón unha rama que ía ser arrancada, mais no entanto, sería recordada nos convenios do Señor de que o Mesías sería manifestado a eles nos últimos días, co espírito de poder, para sacalos das tebras á luz; si, da escuridade oculta e do cativerio á liberdade. 

6 Porque Xosé en verdade testificou dicindo: O Señor o meu Deus levantará a un vidente, o cal será un vidente escollido para os do froito dos meus lombos. 

7 Si, Xosé verdadeiramente dixo: Así me di o Señor: Levantarei a un vidente escolleito do froito dos teus lombos, e será altamente estimado entre os do teu simiente. E a el darei o mandamento de que efectúe unha obra para o froito dos teus lombos, os seus irmáns, a cal será de moito valor para eles, aínda para levalos ao coñecemento dos convenios que eu fixen cos teus pais. 

8 E dareille o mandamento de que non faga ningunha outra obra, senón a que eu lle mande. E fareino grande aos meus ollos, porque executará a miña obra. 

9 E será grande como Moisés, de quen dixen que volo levantaría para librar ao meu pobo, ¡ó casa de Israel! 

10 E levantarei a Moisés para librar ao teu pobo da terra de Exipto. 

11 Pero do froito dos teus lombos levantarei a un vidente, e a el darei poder para levar a miña palabra aos da túa descendencia; e non soamente para levarlles a miña palabra, di o Señor, senón para convencelos da miña palabra que xa se declarou entre eles. 

12 Polo tanto, o froito dos teus lombos escribirá, e o froito dos lombos de Xudá escribirá; e o que escriba o froito dos teus lombos, e tamén o que escriba o froito dos lombos de Xudá, crecerán xuntamente para confundir as falsas doutrinas, e pór fin ás contencións, e establecer a paz entre os do froito dos teus lombos, e levalos ao coñecemento dos seus pais nos postremeiros días, e tamén ao coñecemento dos meus convenios, di o Señor. 

13 E da debilidade el será feito forte, o día en que a miña obra empece entre todo o meu pobo para restaurarche, ó casa de Israel, di o Señor. 

14 E así profetizou Xosé, dicindo: Velaquí, o Señor bendirá a ese vidente, e os que traten de destruílo serán confundidos; porque se cumprirá esta promesa que recibín do Señor tocante ao froito dos meus lombos. Velaquí, estou seguro do cumprimento desta promesa; 

15 e o seu nome será igual que o meu; e será igual que o nome do seu pai. E será semellante a min, porque aquilo que o Señor leve a efecto pola súa man, polo poder do Señor, guiará ao meu pobo á salvación. 

16 Si, Xosé así profetizou: Estou seguro disto, así como estou seguro da promesa de Moisés; porque o Señor díxome: Preservarei á túa descendencia para sempre. 

17 E dixo o Señor: Levantarei a un Moisés; e dareille poder nunha vara, e dareille prudencia para escribir. Mais non desatarei a súa lingua para que fale moito, porque non o farei grande en canto á palabra. Pero lle escribirei a miña lei, co dedo da miña propia man, e prepararei a un portavoz para el. 

18 E tamén me dixo o Señor: Levantarei a un para o froito dos teus lombos, e prepararei para el un portavoz. E velaquí, concedereille que escriba a escritura do froito dos teus lombos, para o froito dos teus lombos; e o portavoz dos teus lombos declararaa. 

19 E as palabras que el escriba serán as que eu na miña sabedoría xulgue conveniente que cheguen ao froito dos teus lombos; e será coma se os do froito dos teus lombos clamáronlles desde o po, porque coñezo a súa fe. 

20 E clamarán desde o po; si, o arrepentimento aos seus irmáns, si, aínda logo de pasar sobre eles moitas xeracións. E sucederá que o seu clamor sairá, si, segundo a sinxeleza das súas palabras. 

21 Por mor da súa fe as súas palabras sairán da miña boca aos seus irmáns, que son o froito dos teus lombos; e a debilidade das súas palabras eu fortalecerei na súa fe, a fin de que recorden o meu convenio que fixen cos teus pais. 

22 E agora ben, velaquí, o meu fillo Xosé, así foi como profetizou o meu pai de outrora. 

23 Polo tanto, bendito es por causa deste convenio; porque os teus descendentes non serán destruídos, pois escoitarán as palabras do libro. 

24 E levantarase entre eles un poderoso que efectuará moito ben, tanto en palabras como en obras, sendo un instrumento nas mans de Deus, con gran fe, para obrar potentes marabillas e realizar aquilo que é grande á vista de Deus, para efectuar moita restauración á casa de Israel e á posteridade dos teus irmáns. 

25 E agora ben, bendito es ti, Xosé. Velaquí, es pequeno; escoita, xa que logo, as palabras do teu irmán Nefi, e será feito contigo de conformidade coas palabras que falei. Recorda as palabras do teu pai, que está para morrer. Amen.
== Capítulo 4 ==
''Lehi aconsella e bendí á súa posteridade-Morre e é sepulto-Nefi gloriase na bondade de Deus-Nefi pon a súa confianza no Señor para sempre. Aproximadamente 588-570 a.C.''

1 E agora eu, Nefi, falo respecto das profecías das cales falou o meu pai, concernentes a Xosé, que foi levado a Exipto. 

2 Porque velaquí, el verdadeiramente profetizou acerca de toda a súa posteridade; e non hai moitas profecías maiores que as que el escribiu. E profetizou concernente a nós e as nosas xeracións vindeiras; e está escrito nos ferros de bronce. 

3 Xa que logo, logo que o meu pai houbo concluído de falar concernente ás profecías de Xosé, chamou á familia de Lamán, os seus fillos e as súas fillas, e díxolles: Velaquí, os meus fillos e fillas, vós que sodes os fillos e fillas do meu primoxénito, quixese que escoitásedes as miñas palabras.

4 Porque o Señor Deus dixo que: Ao grao que gardedes os meus mandamentos, prosperaredes no país; e se non gardades os meus mandamentos, seredes refugados da miña presenza. 

5 Mais velaquí, os meus fillos e fillas, non podo descender á tumba sen deixar sobre vós unha bendición; porque velaquí, sei que se sodes instruídos na senda que debedes seguir, non a abandonaredes. 

6 Xa que logo, se sodes amaldizoados, velaquí, deixo a miña bendición sobre vós, para que vos sexa quitada a maldición, e recaia sobre a cabeza dos vosos pais. 

7 Xa que logo, por mor da miña bendición o Señor Deus non permitirá que perezades; xa que logo, será misericordioso convosco e coa vosa posteridade para sempre. 

8 E aconteceu que logo que o meu pai houbo concluído de falar aos fillos de Lamán, fixo vir ante el aos fillos e fillas de Lemuel. 

9 E faloulles dicindo: Velaquí, os meus fillos e fillas, vós que sodes fillos e fillas do meu segundo fillo, velaquí, déixovos a mesma bendición que deixei aos fillos e fillas de Lamán; por conseguinte, non seredes destruídos por completo, senón que ao fin a vosa descendencia será abenzoada. 

10 E ocorreu que cando o meu pai houbo concluído de falar con eles, velaquí, dirixiuse aos fillos de Ismael, si, e a todos os da súa casa. 

11 E logo que houbo acabado de falarlles, falou a Sam, dicindo: Bendito es ti e a túa posteridade, pois herdarás o país, así como o teu irmán Nefi; e a túa posteridade será contada coa del; e ti serás aínda como o teu irmán, e a túa posteridade será como a súa, e ti serás abendizoado todos os teus días. 

12 E aconteceu que despois que o meu pai, Lehi, houbo falado a todos os da súa casa, segundo os sentimentos do seu corazón e o Espírito do Señor que había nel, o meu pai envelleceu. E aconteceu que morreu e foi sepultado. 

13 E aconteceu que non moitos días logo da súa morte, Lamán, Lemuel e os fillos de Ismael se enfureceron comigo por mor das amoestacións do Señor. 

14 Porque eu, Nefi, sentíame compelido a falarlles segundo a palabra del; porque eu faloulles moitas cousas, e tamén o meu pai, antes de morrer; e moitas destas palabras están escritas sobre as miñas outras ferros, porque unha parte con máis historia está escrita sobre as miñas outras ferros. 

15 E sobre estas escribo as cousas da miña alma, e moitas das Escrituras que están gravadas sobre os ferros de bronce. Porque a miña alma deléitase nas Escrituras, e o meu corazón medítaas, e escríboas para a instrución e o beneficio dos meus fillos. 

16 Velaquí, a miña alma deléitase nas cousas do Señor, e o meu corazón medita continuamente nas cousas que vin e oído. 

17 Con todo, a pesar da gran bondade do Señor ao mostrarme os seus grandes e marabillosas obras, o meu corazón exclama: ¡Ó, miserable home que son! Si, o meu corazón se entristece por mor da miña carne. A miña alma se aflixe por mor das miñas iniquidades. 

18 Véxome circundado por mor das tentacións e pecados que tan facilmente me asedian. 

19 E cando desexo alegrarme, o meu corazón xeme por mor dos meus pecados; no entanto, sei en quen confiei. 

20 O meu Deus foi o meu apoio; el guioume por entre as miñas aflicións no deserto; e preservoume sobre as augas do gran mar. 

21 Encheume co seu amor ata consumir a miña carne. 

22 confundiu aos meus inimigos ata facelos tremer diante de min. 

23 Velaquí, el oíu o meu clamor durante o día, e deume coñecemento en visións durante a noite. 

24 E de día fortaleceuse a miña confianza en fervente oración ante el; si, elevei a miña voz ás alturas; e descenderon anxos e me serviron. 

25 E o meu corpo foi conducido nas ás do seu Espírito ata montañas moi altas; e os meus ollos viron grandes cousas, si, demasiado grandes para o home; polo tanto, mandóulleme que non as escribise. 

26 Entón, se vin tan grandes cousas, se o Señor no seu condescendencia para cos fillos dos homes visitounos con tanta misericordia, por que ha de chorar o meu corazón, e permanecer a miña alma no val da dor, e a miña carne desfacerse, e a miña forza desfalecer por causa das miñas aflicións? 

27 E por que hei de ceder ao pecado por mor da miña carne? Si, e por que sucumbirei ás tentacións, de modo que o maligno teña lugar no meu corazón para destruír a miña paz e contristar a miña alma? Por que me enfado por mor do meu inimigo? 

28 ¡Esperta, alma miña! Non desfalezas máis no pecado. ¡Alégrate, ó corazón meu, e non deas máis lugar ao inimigo da miña alma! 

29 Non volvas a enfadarte por mor dos meus inimigos. Non debilites a miña forza por motivo das miñas aflicións. 

30 ¡Alégrate, ó o meu corazón, e clama ao Señor e dille: Ó Señor, encomiareiche para sempre! Si, a miña alma se alegrará en ti, o meu Deus, e a roca da miña salvación. 

31 Redimirás a miña alma, ó Señor? Librarasme das mans dos meus inimigos? Farás que eu trema ao aparecer o pecado? 

32 ¡Estean pechadas continuamente diante de min as portas do inferno, pois quebrantado está o meu corazón e contrito o meu espírito! ¡Non peches, ó Señor, as portas da túa xustiza diante de min, para que eu ande pola senda do apracible val, para que me cinga ao camiño chairo! 

33 ¡Ó Señor, envólveme co manto da túa xustiza! ¡Prepara, ó Señor, un camiño para que escape diante dos meus inimigos! ¡Endereita o meu carreiro diante de min! Non poñas tropezo no meu camiño, así a todo despexa as miñas vías ante min; e non obstrúas o meu carreiro, senón máis ben as vías do meu inimigo. 

34 ¡Ó Señor, en ti puxen a miña confianza, e en ti confiarei para sempre! Non porei a miña confianza no brazo da carne; porque se que maldito é aquel que confía no brazo da carne. Si, maldito é aquel que pon a súa confianza no home, ou fai da carne o seu brazo. 

35 Si, sei que Divos dará liberalmente a quen pida. Si, o meu Deus darame, se non pido impropiamente. Polo tanto, elevarei cara a ti a miña voz; si, clamarei a ti, o meu Deus, roca da miña rectitude. Velaquí, a miña voz ascenderá para sempre cara a ti, a miña roca e o meu Deus eterno. Amen.

== Capítulo 5  ==
''Os nefitas sepáranse dos lamanitas, cumpren coa lei de Moisés, e edifican un templo-Por motivo da súa incredulidade, os lamanitas son separados da presenza do Señor, son amaldizoados, e convértense en azoute para os nefitas. Aproximadamente 588-559 a.C.''

1 Velaquí, sucedeu que eu, Nefi, clamei moito ao Señor o meu Deus, por motivo da ira dos meus irmáns. 

2 Pero velaquí, a súa ira aumentou contra min, a tal grao que trataron de quitarme a vida. 

3 Si, murmuraron contra min, dicindo: O noso irmán menor pensa gobernarnos, e sobreveunos moita angustia por causa del. Matémosllo, pois, para que xa non sexamos aflixidos máis por causa das súas palabras. Porque velaquí, non queremos que el sexa o noso gobernante; pois a nós, os seus irmáns maiores, correspóndenos gobernar a este pobo. 

4 Agora ben, non escribo sobre estes ferros todo o que murmuraron contra min. Pero me basta con dicir que trataron de quitarme a vida. 

5 E aconteceu que o Señor advertiume a min, Nefi, que me apartase deles e fuxise ao deserto, con todos os que quixesen acompañarme. 

6 Sucedeu, pois, que eu, Nefi, tomei á miña familia, e tamén a Zoram e a súa familia, e a Sam, o meu irmán maior, e a súa familia, e a Xacob e Xosé, os meus irmáns menores, e tamén ás miñas irmás e a todos os que quixeron ir comigo. E todos os que quixeron acompañarme eran aqueles que crían nas amoestacións e revelacións de Deus; e por este motivo escoitaron as miñas palabras. 

7 E levamos as nosas tendas e todo canto nos foi posible, e viaxamos polo deserto polo espazo de moitos días. E despois que houbemos viaxado durante moitos días, plantamos as nosas tendas. 

8 E o meu pobo quixo que désemos o nome de Nefi a ese sitio; xa que logo, chamámolo Nefi. 

9 E todos os que se achaban comigo optaron por chamarse o pobo de Nefi. 

10 E afanámonos por cumprir cos xuízos, e os estatutos e mandamentos do Señor en todas as cousas, segundo a lei de Moisés. 

11 E o Señor estaba connosco, e prosperamos en gran xeito; porque plantamos sementes, e a cambio, cultivamos abundantemente. E empezamos a criar rabaños, mandas e animais de toda clase. 

12 E eu, Nefi, tamén trouxera os anais que estaban gravados sobre os ferros de bronce; e tamén a esfera ou compás que a man do Señor preparara para o meu pai, de acordo co que se escribiu. 

13 E aconteceu que comezamos a prosperar en extremo, e a multiplicarnos no país. 

14 E eu, Nefi, tomei a espada de Labán, e conforme a ela fixen moitas espadas, non fose que, dalgún modo, os do pobo que agora se chamaban lamanitas caesen sobre nós e destruísennos; porque eu coñecía o seu odio contra min e os meus fillos e aqueles que eran chamados o meu pobo. 

15 E ensinei ao meu pobo a construír edificios e a traballar con toda clase de madeira, e de ferro, e de cobre, e de bronce, e de aceiro, e de ouro, e de prata e de minerais preciosos que había en gran abundancia. 

16 E eu, Nefi, edifiquei un templo, e construíno segundo o modelo do templo de Salomón, salvo que non se construíu de tantos materiais preciosos, pois non se achaban nesa terra; xa que logo, non se puido edificar como o templo de Salomón. Pero o xeito da súa construción foi semellante á do templo de Salomón; e a súa obra foi sumamente fermosa. 

17 E aconteceu que eu, Nefi, fixen que o meu pobo fose industrioso e que traballase coas súas mans. 

18 E aconteceu que eles quixeron que eu fose o seu rei. Pero eu, Nefi, desexaba que non tivesen rei; no entanto, fixen por eles canto estaba no meu poder. 

19 E velaquí, cumpríronse as palabras do Señor aos meus irmáns, palabras que falou en canto a eles, que eu sería o seu gobernante e o seu mestre. Xa que logo, eu fora o seu gobernante e mestre, segundo os mandatos do Señor, ata a ocasión en que trataron de quitarme a vida. 

20 Xa que logo, cumpriuse a palabra que o Señor faloume, dicindo: Por canto eles non queren escoitar as túas palabras, serán separados da presenza do Señor. E velaquí, foron separados da súa presenza. 

21 E el fixera caer a maldición sobre eles, si, unha penosa maldición, por mor da súa iniquidade. Porque velaquí, endureceran os seus corazóns contra el, de modo que se volveron como un pedernal; xa que logo, xa que eran brancos e sumamente belos e deleitables, o Señor Deus fixo que os cubrise unha pel de cor escuro, para que non atraesen aos do meu pobo. 

22 E así di o Señor Deus: Farei que sexan repugnantes ao teu pobo, a non ser que se arrepintan das súas iniquidades. 

23 E malditos serán os descendentes daquel que se mesture coa posteridade deles; porque serán amaldizoados coa mesma maldición. E o Señor falouno; e así foi. 

24 E por mor da maldición que veu sobre eles, convertéronse nun pobo ocioso, cheo de maldade e astucia, e cazaban animais salvaxes no deserto. 

25 E o Señor Deus díxome: Serán un azoute aos teus descendentes para estimulalos a que se acorden de min; e se non se acordan de min, nin escoitan as miñas palabras, castigaranos ata a destrución. 

26 E acaeceu que eu, Nefi, consagrei a Xacob e a Xosé para que fosen sacerdotes e mestres sobre a terra do meu pobo. 

27 E aconteceu que vivimos dun xeito feliz. 

28 E transcorreran trinta anos desde que saímos de Xerusalén. 

29 E eu, Nefi, levara os anais do meu pobo ata entón sobre os meus ferros, as que eu fixera. 

30 E sucedeu que o Señor Deus díxome: Fai outros ferros; e gravarás sobre elas moitas cousas que son gratas aos meus ollos, para o beneficio do teu pobo. 

31 Xa que logo, eu, Nefi, para ser obediente aos mandatos do Señor, fun e fixen estes ferros sobre as cales gravei estas cousas. 

32 E gravei o que é agradábel a Deus. E se o meu pobo comprácese coas cousas de Deus, compracerase cos meus gravados que están sobre estes ferros. 

33 E se o meu pobo desexa saber a parte máis particular da historia do meu pobo, debe buscala nos meus outras ferros. 

34 E bástame dicir que transcorreran corenta anos, e xa tiveramos guerras e contendas cos nosos irmáns.

== Capítulo 6 ==
''Jacob narra a historia xudía: O cativerio dos xudeus en Babilonia e o seu regreso; o ministerio e a crucifixión do Santo de Israel; a axuda recibida dos xentís; e a restauración dos xudeus nos últimos días cando crean no Mesías. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 As palabras de Xacob, irmán de Nefi, as cales falou ao pobo de Nefi: 

2 Velaquí, amados irmáns meus, que eu, Xacob, habendo sido chamado por Deus e ordenado conforme á súa santa orde, e habendo sido consagrado polo meu irmán Nefi, a quen tedes por rei ou protector, e de quen dependedes para que vos dea seguridade, velaquí, vós sabedes que vos falei moitísimas cousas. 

3 Con todo, fálovos outra vez, porque anhelo o benestar das vosas almas. Si, grande é a miña preocupación por vós, e a vós mesmos cónstavos que sempre o foi. Porque vos exhortei con toda dilixencia e ensineivos as palabras do meu pai; e faleivos tocante a todas as cousas que están escritas, desde a creación do mundo. 

4 E agora ben, velaquí, quixese falarvos acerca de cosas que son e que están por vir; xa que logo, lereivos as palabras de Isaías. E son as palabras que o meu irmán desexou que vos declare. E fálovos para o voso ben, para que coñezades e glorifiqueis o nome do voso Deus. 

5 Agora ben, as palabras que vos lerei son as que falou Isaías acerca de toda a casa de Israel; xa que logo, pódenllevos aplicar, porque pertencedes á casa de Israel. E hai moitas cousas que Isaías falou, as cales pódenllevos aplicar, pois sodes da casa de Israel. 

6 E estas son as palabras: Así di o Señor Deus: Velaquí, eu alzarei a miña man aos xentís, e levantarei o meu estandarte aos pobos; e traerán en brazos aos teus fillos, e ao carreicho levarán ás túas fillas. 

7 E reis serán os teus aios, e as súas raíñas, as túas ama de cría; co rostro cara á terra prostraranse diante túa e lamberan o po dos teus pés; e saberás que eu son o Señor; porque os que me esperan non serán avergoñados. 

8 E agora eu, Xacob, quixese falar algo concernente a estas palabras. Porque velaquí, o Señor manifestoume que os que se achaban en Xerusalén, de onde viñemos, foron destruídos e levados cativos. 

9 No entanto, o Señor mostroume que volverán outra vez. E tamén me mostrou que o Señor Deus, o Santo de Israel, hase de manifestar a eles na carne; e que despois que se manifestou, azoutarano e o crucificarán, segundo as palabras do anxo que mo comunicou. 

10 E despois que haxan empedernido os seus corazóns e endurecido os seus cervices contra o Santo de Israel, velaquí, os xuízos do Santo de Israel virán sobre eles. E aproxímase o día en que serán feridos e aflixidos. 

11 Polo que, despois que sexan botados dun lado a outro, pois así di o anxo, moitos serán aflixidos na carne, e non se lles permitirá perecer por mor das oracións dos fieis; e serán dispersados e feridos e odiados; con todo, o Señor será misericordioso con eles, para que cando cheguen ao coñecemento do seu Redentor, sexan reunidos de novo nas terras da súa herdanza. 

12 E benditos son os xentís, acerca de quen o profeta escribiu; porque velaquí, se é que se arrepinten e non loitan contra Sión, nin se unen a esa grande e abominable igrexa, serán salvos; porque o Señor Deus cumprirá os seus convenios que fixo aos seus fillos; e por esta causa o profeta escribiu estas cousas. 

13 Xa que logo, os que loiten contra Sión e contra o pobo do convenio do Señor lamberán o po dos seus pés; e o pobo do Señor non será avergoñado. Porque os do pobo do Señor son aqueles que o esperan; pois aínda esperan a vinda do Mesías. 

14 E velaquí, segundo as palabras do profeta, o Mesías disporase por segunda vez a restauralos; polo tanto, cando chegue o día en que nel crean, el manifestarase a eles con poder e gran gloria, ata a destrución dos seus inimigos, e non será destruído ningún que crea nel. 

15 E os que non crean nel serán destruídos tanto por lume, como por tempestades, e por tremores de terra, pola efusión de sangue e por pestilencia e por fame. E saberán que o Señor é Deus, o Santo de Israel. 

16 Pois será quitada a presa ao poderoso? ou será librado o cativo lexítimo? 

17 Emporiso así di o Señor: Aínda os cativos seranlle quitados ao poderoso, e a presa do tirano será librada; porque o Deus Forte librará ao seu pobo do convenio. Pois así di o Señor: Eu contenderei con aqueles que contendan contigo; 

18 e aos que che oprimen darei para comer a súa propia carne; e co seu propio sangue serán embriagados como con viño doce; e coñecerá toda carne que eu, o Señor, son o teu Salvador e o teu Redentor, o Forte de Xacob.

== Capítulo 7 ==
''Isaías fala en linguaxe mesiánico-O Mesías terá lingua de sabios-Entregará as súas costas ao heridor-Non será confundido-Compárese con Isaías 50. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 SI, porque isto di o Señor: Repudieiche eu, ou che botei do meu lado para sempre? Pois así di o Señor: Onde está a carta de divorcio da túa nai? A quen che abandonei, ou a cal dos meus acredores vendinche? Si, a quen che vendín? Velaquí, polas vosas maldades vendéstesvos, e polas vosas iniquidades é repudiada a vosa nai. 

2 Xa que logo, cando vin, non houbo ninguén; cando chamei, ninguén respondeu. Ó casa de Israel, acurtouse a miña man para non redimir?, ou non hai en min poder para librar? Velaquí, co meu reprensión fago secar o mar; volvo os seus ríos en desertos, os seus peixes cheiran mal porque as augas secáronse, e morren de sede. 

3 Visto de escuridade os ceos, e de cilicio fago a súa cuberta. 

4 O Señor Deus deume lingua de sabios para saber falarche en sazón, ó casa de Israel. Cando estás cansada, el vea de aurora a aurora; el abre o meu oído para que oia como os sabios. 

5 O Señor Deus abriume o oído, e non fun rebelde nin me tornei atrás. 

6 Entreguei as miñas costas ao feridor, e as miñas fazulas aos que arrincaban a barba. Non escondín o meu rostro da humillación nin do esputo. 

7 Porque o Señor Deus axudarame, de modo que non serei confundido. Por iso puxen o meu rostro como pedernal, e se que non serei avergoñado. 

8 E o Señor está cerca, e xustifícame. Quen contenderá comigo? Presentémonos xuntos. Quen é o meu adversario? Achéguese a min, e eu ferireino coa forza da miña boca. 

9 Porque o Señor Deus axudarame. E todos os que me condenen, velaquí, todos envellecerán como roupa de vestir, e a polilla comerallos. 

10 Quen hai entre vós que teme ao Señor, que obedece a voz do seu servo, que anda en tebras e carece de luz? 

11 Velaquí, todos vós que acendedes lume, que vos rodeades de faiscas, andade á luz do voso lume e das faiscas que acendestes. Isto viravos da miña man: en angustia xaceredes.

== Capítulo 8 ==
''Nos últimos días, o Señor consolará a Sión e recollerá a Israel-Os redimidos irán a Sión no medio de gran gozo-Compárese con Isaías 51 e 52:1-2. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 OÍDEME, os que seguides a rectitude. Mirade á roca de onde fostes cortados, e ao oco da canteira de onde vos sacaron. 

2 Mirade a Abrahán o voso pai, e a Sara que vos deu a luz; porque o chamei a el só, e bendíxeno. 

3 Porque o Señor consolará a Sión; consolará todas as súas soidades e tornará o seu deserto en Edén, e a súa soidade en horto do Señor. Alí haberá alegría e gozo, encomio e voz de melodía. 

4 ¡Atende á miña palabra, ó pobo meu, e escóitame, nación miña!, porque de min sairá unha lei e establecerei a miña xustiza para luz do pobo. 

5 Próxima está a miña xustiza; saído ha a miña salvación, e o meu brazo xulgará aos pobos. En min esperarán as illas, e no meu brazo confiarán. 

6 Alzade aos ceos os vosos ollos, e mirade a terra abaixo; porque os ceos desvaneceranse como fume, e a terra envellecerase como roupa de vestir; e de igual xeito perecerán os seus moradores. Pero a miña salvación será para sempre, e a miña xustiza non será abrogada. 

7 Oídeme, os que coñecedes a rectitude, pobo en cuxo corazón escribín a miña lei: Non temades a afronta do home, nin teñades medo das súas ultraxes. 

8 Porque como a vestidura comeraos a polilla, como á la consumiraos o verme. Pero a miña xustiza permanecerá perpetuamente, e a miña salvación de xeración en xeración. 

9 ¡Esperta, esperta; vísteche de poder, ó brazo do Señor! Esperta como nos días antigos. Non es ti o que cortou a Rahab e feriu ao dragón? 

10 Non es ti o que secou o mar, as augas do gran abismo; quen tornou as profundidades do mar en camiño, para que pasasen os redimidos? 

11 Xa que logo, os redimidos do Señor volverán e irán a Sión cantando; e perpetuo gozo e santidade haberá sobre as súas cabezas; alegría e xúbilo alcanzarán, e fuxirán a dor e o choro. 

12 Eu son aquel; si, eu son o que vos consola. Velaquí, quen es ti para temer ao home, que é mortal, e ao fillo do home, que será como o heino? 

13 E para esquecer ao Señor o teu Facedor, que estendeu os ceos e fundou a terra; e temer continuamente todos os días a causa do furor do opresor, coma se estivese presto para destruír? E onde está o furor do opresor? 

14 O cativo desterrado dáse présa para ser solto, para que non morra na cela, nin lle falte o seu pan. 

15 Pero eu son o Señor o teu Deus, cuxas ondas se embraveceron; o Señor dos Exércitos é o meu nome. 

16 E na túa boca puxen as miñas palabras, e coa sombra da miña man cubrinche, para eu estender os ceos, e fundar os cimentos da terra, e dicir a Sión: Velaquí, ti es o meu pobo. 

17 ¡Esperta, esperta, levántache, ó Xerusalén, ti que bebiches da man do Señor o cáliz do seu furor; que bebiches do cáliz de temor ata as feces! 

18 De todos os fillos que deu a luz, non hai quen a guíe; nin quen a tome da man, de todos os fillos que criou. 

19 A ti viñeron estes dous fillos que che compadecerán ?o teu asolamento e destrución, e o fame e a espada? e con quen che consolarei eu? 

20 Os teus fillos desfaleceron con excepción destes dous; áchanse tendidos nas encrucilladas de todas as rúas; como touro salvaxe nunha rede, cheos están do furor do Señor, da reprensión do teu Deus. 

21 Xa que logo, oe isto agora, ti, aflixida e ebria, mais non de viño, 

22 así di o teu Señor, o Señor e o teu Deus que avoga a causa do seu pobo: Velaquí, quitei da túa man o cáliz de temor, as feces do cáliz do meu furor; nunca máis o volverás a beber. 

23 Senón poreino en mans dos que che aflixen, os que dixeron á túa alma: Próstrache para que pasemos por encima; e ti puxeches o teu corpo como o chan, e como a rúa, para os que pasasen por encima. 

24 ¡Esperta, esperta, vísteche do teu poder, ó Sión! ¡Vísteche as túas roupas de fermosura, ó Xerusalén, cidade santa! Porque nunca máis virá a ti o incircunciso nin o inmundo. 

25 ¡Sacúdeche do po, levántache e toma asento, ó Xerusalén! ¡Solta as ataduras do teu pescozo, ó cativa filla de Sión!

== Capítulo 9 ==
''Os xudeus serán reunidos en todas as súas terras de promisión-A Expiación rescata ao home da Caída-Os corpos dos mortos sairán da tumba; e os seus espíritos, do inferno e do paraíso-Serán xulgados-A Expiación rescata da morte, do inferno, do diaño e do tormento sen fin-Os xustos serán salvos no reino de Deus-Exponse as consecuencias do pecado-O Santo de Israel é o gardián da porta. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 Agora ben, amados irmáns meus, lin estas cousas para que saibades dos convenios do Señor que concertou con toda a casa de Israel, 

2 que el declarou aos xudeus por boca dos seus santos profetas, aínda desde o principio, de xeración en xeración, ata que chegue a época en que sexan restaurados á verdadeira igrexa e curro de Deus, cando sexan reunidos nas terras da súa herdanza, e sexan establecidos en todas as súas terras de promisión. 

3 Velaquí, os meus amados irmáns, fálovos estas cousas para que vos alegrades e levantedes as vosas cabezas para sempre, por mor das bendicións que o Señor Deus conferirá aos vosos fillos. 

4 Porque se que habedes escudriñado moito, un gran número de vós, para saber acerca de cousas futuras; xa que logo, eu se que vós sabedes que a nosa carne ten que perecer e morrer; no entanto, no noso corpo veremos a Deus. 

5 Si, eu se que sabedes que el se manifestará na carne aos de Xerusalén, de onde viñemos, porque é propio que sexa entre eles; pois convén que o gran Creador déixese someter ao home na carne e morra por todos os homes, a fin de que todos os homes queden suxeitos a el. 

6 Porque así como a morte pasou sobre todos os homes, para cumprir o misericordioso designio do gran Creador, tamén é mester que haxa un poder de resurrección, e a resurrección debe vir ao home por motivo da caída; e a caída veu por mor da transgresión; e por caer o home, foi desterrado da presenza do Señor. 

7 Xa que logo, é preciso que sexa unha expiación infinita, pois a menos que fose unha expiación infinita, esta corrupción non podería revestirse de incorrupción. De modo que o primeiro xuízo que veu sobre o home tería que permanecer infinitamente. E sendo así, esta carne tería que descender para podrecer e desmenuzarse na súa nai terra, para non levantarse xamais. 

8 ¡Ó, a sabedoría de Deus, o seu misericordia e graza! Porque velaquí, se a carne non se levantase máis, os nosos espíritos terían que estar suxeitos a ese anxo que caeu da presenza do Deus Eterno, e converteuse no diaño, para non levantarse máis. 

9 E os nosos espíritos chegarían a ser como el, e nós seriamos diaños, anxos dun diaño, para ser separados da presenza do noso Deus e permanecer co pai das mentiras, na miseria como el; si, iguais a ese ser que enganou aos nosos primeiros pais, quen se transforma case en anxo de luz, e incita aos fillos dos homes a combinacións secretas de asasinato e a toda especie de obras secretas de tebras. 

10 ¡Ó qué grande é a bondade do noso Deus, que prepara un medio para que escapemos das garras deste terrible monstro; si, ese monstro, morte e inferno, que chamo a morte do corpo, e tamén a morte do espírito! 

11 E a causa do medio de redención do noso Deus, o Santo de Israel, esta morte da cal falei, que é a temporal, entregará os seus mortos; e esta morte é a tumba. 

12 E esta morte de que falei, que é a morte espiritual, entregará os seus mortos; e esta morte espiritual é o inferno. De modo que a morte e o inferno han de entregar os seus mortos, e o inferno ha de entregar os seus espíritos cativos, e a tumba os seus corpos cativos, e os corpos e os espíritos dos homes serán restaurados os uns aos outros; e é polo poder da resurrección do Santo de Israel. 

13 ¡Ó qué grande é o plan do noso Deus! Porque por outra banda, o paraíso de Deus ha de entregar os espíritos dos xustos, e a tumba os corpos dos xustos; e o espírito e o corpo son restaurados de novo o un ao outro, e todos os homes tórnanse incorruptibles e inmortais; e son almas viventes, tendo un coñecemento perfecto semellante a nós na carne, salvo que o noso coñecemento será perfecto. 

14 Polo que teremos un coñecemento perfecto de toda a nosa culpa, e a nosa impureza, e a nosa nudez; e os xustos, achándose vestidos de pureza, si, co manto de rectitude, terán un coñecemento perfecto do seu gozo e do seu rectitude. 

15 E acontecerá que cando todos os homes pasen desta primeira morte a vida, de modo que cheguen a ser inmortais, deben comparecer ante o tribunal do Santo de Israel; e entón vén o xuízo, e logo deben ser xulgados segundo o santo xuízo de Deus. 

16 E tan certo como vive o Señor, porque o Señor Deus díxoo, e é a súa palabra eterna que non pode deixar de ser, aqueles que son xustos serán xustos aínda, e os que son inmundos serán inmundos aínda; polo tanto, os inmundos son o diaño e os seus anxos; e irán ao lume eterno, preparado para eles; e o seu tormento é como un lago de lume e xofre, cuxa chama ascende para sempre, e non ten fin. 

17 ¡Ó, a grandeza e a xustiza do noso Deus! Porque el executa todas as súas palabras, e saíron da súa boca, e a súa lei débese cumprir. 

18 Mais velaquí, os xustos, os santos do Santo de Israel, aqueles que creron no Santo de Israel, quen soportaron as cruces do mundo e menosprezado a vergoña diso, estes herdarán o reino de Deus que foi preparado para eles desde a fundación do mundo, e o seu gozo será completo para sempre. 

19 ¡Ó, a grandeza da misericordia do noso Deus, o Santo de Israel! Pois el libra aos seus santos dese terrible monstro, o diaño e morte e inferno, e dese lago de lume e xofre, que é tormento sen fin. 

20 ¡Ó, qué grande é a santidade do noso Deus! Pois el sabe todas as cousas, e non existe nada sen que el sáibao. 

21 E vén ao mundo para salvar a todos os homes, se estes escoitan a súa voz; porque velaquí, el sofre as dores de todos os homes, si, as dores de toda criatura vivente, tanto homes como mulleres e nenos, que pertencen á familia de Adán. 

22 E sofre isto a fin de que a resurrección chegue a todos os homes, para que todos comparezan ante el no gran día do xuízo. 

23 E el manda a todos os homes que se arrepintan e bautícense no seu nome, tendo perfecta fe no Santo de Israel, ou non poden ser salvos no reino de Deus. 

24 E se non se arrepinten, nin cren no seu nome, nin se bautizan no seu nome, nin perseveran ata o fin, deben ser condenados; pois o Señor Deus, o Santo de Israel, díxoo. 

25 Xa que logo, el deu unha lei; e onde non se deu ningunha lei, non hai castigo; e onde non hai castigo, non hai condenación; e onde non hai condenación, as misericordias do Santo de Israel teñen dereito a reclamalos por motivo da expiación; porque son librados polo poder del. 

26 Porque a expiación satisfai o que a súa xustiza demanda de todos aqueles a quen non se deu a lei, polo que son librados dese terrible monstro, morte e inferno, e do diaño, e do lago de lume e xofre, que é tormento sen fin; e son restaurados a ese Deus que lles deu alento, o cal é o Santo de Israel. 

27 ¡Pero ai daquel a quen a lei é dada; si, que ten todos os mandamentos de Deus, como nós, e que os quebranta, e malgasta os días do seu probación, porque o seu estado é terrible! 

28 ¡Ó ese sutil plan do maligno! ¡Ó as vaidades, e as fraquezas, e as necedades dos homes! Cando son instruídos crense sabios, e non escoitan o consello de Deus, porque o menosprezan, supondo que saben por si mesmos; xa que logo, a súa sabedoría é tolemia, e de nada sérvelles; e perecerán. 

29 Pero bo é ser instruído, se fan caso dos consellos de Deus. 

30 Mais ¡ai dos ricos, aqueles que son ricos segundo as cousas do mundo! Pois porque son ricos desprezan aos pobres, e perseguen aos mansos, e os seus corazóns están nos seus tesouros; xa que logo, o seu tesouro é o seu deus. E velaquí, o seu tesouro perecerá con eles tamén. 

31 ¡Ai dos xordos que non queren oír!, porque perecerán. 

32 ¡Ai dos cegos que non queren ver!, porque perecerán tamén. 

33 ¡Ai dos incircuncisos de corazón!, porque o coñecemento das súas iniquidades feriraos no último día. 

34 ¡Ai do embusteiro!, porque será arroxado ao inferno. 

35 ¡Ai do asasino que mata intencionalmente!, porque morrerá. 

36 ¡Ai dos que cometen fornicacións!, porque serán arroxados ao inferno. 

37 Si, ¡ai daqueles que adoran ídolos!, porque o diaño de todos os diaños deléitase neles. 

38 E en fin, ¡ai de todos aqueles que morren nos seus pecados!, porque volverán a Deus, e verán o seu rostro e quedarán nos seus pecados. 

39 ¡Ó, os meus amados irmáns, recordade que terríbel é pecar contra o Santo Deus, e tamén o terríbel que é sucumbir ás seducións dese astuto ser! Tede presente que ser de ánimo carnal é morte, e ser de ánimo espiritual é vida eterna. 

40 ¡Ó, amados irmáns meus, escoitade as miñas palabras! Recordade a grandeza do Santo de Israel. Non digades que falei cousas duras contra vós, porque se o facedes, ultraxades a verdade; pois falei as palabras do voso Facedor. Sei que as palabras de verdade son duras contra toda impureza; mais os xustos non as temen, porque aman a verdade e son constantes. 

41 Así pois, amados irmáns meus, vide ao Señor, o Santo. Recordade que as súas sendas son xustas. Velaquí, a vía para o home é angosta, mais áchase en liña recta ante el; e o gardián da porta é o Santo de Israel; e alí el non emprega ningún servente, e non hai outra entrada senón pola porta; porque el non pode ser enganado, pois o seu nome é o Señor Deus. 

42 E ao que chamar, el abrirá; e os sabios, e os instruídos, e os que son ricos, que se inflan por mor do seu coñecemento e a súa sabedoría e as súas riquezas, si, estes son os que el despreza; e a menos que refuguen estas cousas, e considérense insensatos ante Deus e descendan ás profundidades da humildade, el non lles abrirá. 

43 Mais as cousas do sabio e do prudente seranlles encubertas para sempre; si, esa felicidade que está preparada para os santos. 

44 ¡Ó, os meus queridos irmáns, recordade as miñas palabras! Velaquí, quítome os meus vestidos e sacúdoos ante vós; rogo ao Deus da miña salvación que me mire co seu ollo que todo o escudriña; xa que logo, saberedes, no último día, cando todos os homes sexan xulgados segundo as súas obras, que o Deus de Israel viu que sacudín as vosas iniquidades da miña alma, e que me presento con tersura ante el, e estou limpo do voso sangue. 

45 ¡Ó, os meus queridos irmáns, apartádevos dos vosos pecados! Sacudide de vós as cadeas daquel que quere atarvos fortemente; vide a aquel Deus que é a roca da vosa salvación. 

46 Preparade as vosas almas para ese día glorioso en que se administrará xustiza ao xusto; si, o día do xuízo, a fin de que non vos encollades de medo espantoso; para que non recordedes a vosa horrorosa culpa con claridade, e sintádesvos compelidos a exclamar: ¡Santos, santos son os teus xuízos, ó Señor Deus Todopoderoso; mais recoñezo a miña culpa; violei a túa lei, e miñas son as miñas transgresións; e o diaño atrapoume, polo que son presa da súa terrible miseria! 

47 Mais velaquí, os meus irmáns, convén que eu vos esperte á terrible realidade destas cousas? Atormentaría eu as vosas almas se as vosas mentes fosen puras? Sería eu franco convosco, segundo a claridade da verdade, se vos achásedes libres do pecado? 

48 Velaquí, se fósedes santos, falaríavos de cousas santas; pero como non sodes santos, e considerádesme como mestre, é mester que vos ensine as consecuencias do pecado. 

49 Velaquí, a miña alma aborrece o pecado, e o meu corazón deléitase na rectitude; e encomiarei o santo nome do meu Deus. 

50 Vide, irmáns meus, todos os que teñades sede, vide ás augas; e veña aquel que non ten diñeiro, e compre e coma; si, vide e comprade viño e leite, sen diñeiro e sen prezo. 

51 Polo tanto, non gastedes diñeiro no que non ten valor, nin o voso traballo no que non pode satisfacer. Escoitádeme dilixentemente, e recordade as palabras que falei; e vide ao Santo de Israel e saciádevos do que non perece nin se pode corromper, e deléitese a vosa alma na plenitude. 

52 Velaquí, amados irmáns meus, recordade as palabras do voso Deus; orade a el continuamente durante o día, e dade grazas ao seu santo nome na noite. Alégrese o voso corazón. 

53 E considerade qué grandes son os convenios do Señor, e qué grandes os seus condescendencias para cos fillos dos homes; e por mor da súa grandeza, e a súa graza e misericordia, prometeunos que os da nosa posteridade non serán completamente destruídos, segundo a carne, senón que os preservará; e en xeracións futuras chegarán a ser unha rama xusta da casa de Israel. 

54 E agora ben, os meus irmáns, quixese falarvos máis; pero mañá declarareivos o resto das miñas palabras. Amen.

== Capítulo 10 ==
''Os xudeus crucificarán ao seu Deus-Serán dispersados ata que empecen a crer nel-América será unha terra de liberdade onde ningún rei gobernará-Reconciliádevos con Deus e lograde a salvación por medio da súa graza. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E agora ben, eu, Xacob, fálovos outra vez, amados irmáns meus, concernente a esta rama xusta da cal falei. 

2 Pois velaquí, as promesas que logramos son promesas para nós segundo a carne; xa que logo, así como manifestóulleme que moitos dos nosos fillos perecerán na carne por mor da incredulidade, Deus, con todo, terá misericordia de moitos; e os nosos fillos serán restaurados para que obteñan aquilo que lles dará o verdadeiro coñecemento do seu Redentor. 

3 Xa que logo, como vos dixen, debe ser mester que Cristo ?pois onte á noite díxome o anxo que ese sería o seu nome? veña entre os xudeus, entre aqueles que son dos máis inicuos do mundo; e eles o crucificarán. Porque así convén ao noso Deus, e non hai ningunha outra nación sobre a terra que crucificaría ao seu Deus. 

4 Porque se se efectuasen entre outras nacións os grandes milagres, arrepentiríanse e saberían que el é o seu Deus. 

5 Mais por mor de andrómenas sacerdotais e iniquidades, os de Xerusalén endurecerán o seu cerviz contra el, para que sexa crucificado. 

6 Así que, por motivo das súas iniquidades, virán sobre eles destrucións, fames, pestes e efusión de sangue; e os que non sexan destruídos serán dispersados entre todas as nacións. 

7 Pero velaquí, así di o Señor Deus: Cando chegue o día en que crean en min, que eu son Cristo, fixen convenio cos seus pais que entón serán restaurados na carne, sobre a terra, ás terras da súa herdanza. 

8 E acontecerá que serán congregados da súa longa dispersión, desde as illas do mar e desde as catro partes da terra; e serán grandes aos meus ollos as nacións dos xentís, di Deus, en levalos ás terras da súa herdanza. 

9 Si, os reis dos xentís seranlles por aios, e as súas raíñas por ama de cría; xa que logo, grandes son as promesas do Señor aos xentís, porque el díxoo, e quen pode disputalo? 

10 Mais velaquí, esta terra, di Deus, será a terra da túa herdanza, e os xentís serán abenzoados sobre a terra. 

11 E esta terra será unha terra de liberdade para os xentís; e non haberá reis sobre a terra que se levanten sobre os xentís. 

12 E fortificarei esta terra contra todas as outras nacións. 

13 E o que combata contra Sión perecerá, di Deus. 

14 Porque quen levante rei contra min, perecerá; pois eu, o Señor, o rei dos ceos, serei o seu rei, e eternamente serei unha luz para aqueles que oian as miñas palabras. 

15 Polo tanto, por esta causa, a fin de que se cumpran os meus convenios que concertei cos fillos dos homes, que realizarei para eles mentres estean na carne, hei de destruír as obras secretas de tebras, e de asasinatos, e de abominacións. 

16 De modo que quen pugne contra Sión, tanto xudeu como xentil, escravo como libre, home como muller, perecerá; pois son eles os que constitúen a prostituta de toda a terra; porque aqueles que non son comigo, contra min son, di o noso Deus. 

17 Porque cumprirei as miñas promesas que fixen aos fillos dos homes, que realizarei para eles mentres estean na carne. 

18 Por conseguinte, os meus amados irmáns, así di o noso Deus: Aflixirei á túa posteridade por man dos xentís; no entanto, abrandarei o corazón dos xentís para que lles sexan como un pai; xa que logo, os xentís serán abenzoados e contados entre os da casa de Israel. 

19 Xa que logo, consagrarei esta terra á túa posteridade, e a aqueles que sexan contados entre os da túa posteridade, como a terra da súa herdanza, para sempre; porque é unha terra escolleita, dime o Señor, sobre todas as outras terras; xa que logo, é a miña vontade que me adoren todos os homes que nela moren, di Deus. 

20 Agora ben, amados irmáns meus, en vista de que o noso clemente Divos deunos tan gran coñecemento acerca destas cousas, acordémonos del, e deixemos ao carón os nosos pecados, e non inclinemos a cabeza, porque non somos refugados; con todo, fomos expulsados da terra da nosa herdanza; pero se nos guiou a unha terra mellor, pois o Señor fixo do mar o noso camiño, e achámonos nunha illa do mar. 

21 Pero grandes son as promesas do Señor para os que se achan nas illas do mar; xa que logo, xa que di illas, debe haber máis que esta, e tamén as habitan os nosos irmáns. 

22 Porque velaquí, o Señor Deus levou a algúns da casa de Israel, de cando en cando, segundo a súa vontade e pracer. E agora ben, velaquí, o Señor acórdase de todos os que foron dispersados; xa que logo, acórdase de nós tamén. 

23 Anímense, pois, os vosos corazóns, e recordade que sodes libres para obrar por vós mesmos, para escoller a vía da morte interminable, ou a vía da vida eterna. 

24 Xa que logo, os meus amados irmáns, reconciliádevos coa vontade de Deus, e non coa vontade do diaño e a carne; e recordade, logo de habervos reconciliado con Deus, que tan só na graza de Deus, e por ela, sodes salvos. 

25 Así pois, Divos levántevos da morte polo poder da resurrección, e tamén da morte eterna polo poder da expiación, a fin de que sexades recibidos no reino eterno de Deus, para que o encomiedes por medio da divina graza. Amen.

== Capítulo 11 ==
''Jacob viu ao seu Redentor-A lei de Moisés simboliza a Cristo e proba que El virá. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 Agora ben, Xacob falou moitas outras cousas ao meu pobo nesa ocasión; con todo, soamente fixen escribir estas cousas, porque o que escribín bástame. 

2 E agora eu, Nefi, escribo máis das palabras de Isaías, porque a miña alma deléitase nas súas palabras. Porque aplicarei as súas palabras ao meu pobo, e enviareinas a todos os meus fillos, pois el verdadeiramente viu ao meu Redentor, tal como eu vino. 

3 E o meu irmán Xacob tamén o viu como o vin eu; xa que logo, transmitirei as palabras deles aos meus fillos, para probarlles que as miñas palabras son verdadeiras. Xa que logo, dixo Deus, polas palabras de tres establecerei a miña palabra. No entanto, Deus envía máis testemuñas e confirma todas as súas palabras. 

4 Velaquí, a miña alma deléitase en comprobar ao meu pobo a verdade da vinda de Cristo; porque con este fin deuse a lei de Moisés; e todas as cousas que foron dadas por Deus ao home, desde o principio do mundo, son símbolo del. 

5 E a miña alma tamén se deleita nos convenios que o Señor fixo aos nosos antepasados; si, a miña alma deléitase na súa graza, e na súa xustiza, e poder, e misericordia no gran e eterno plan de redención da morte. 

6 E a miña alma deléitase en comprobar ao meu pobo que salvo que Cristo veña, todos os homes deben perecer. 

7 Porque se non hai Cristo, non hai Deus; e se Divos non existe, nós non existimos, porque non habería creación. Mais hai un Deus, e é Cristo; e el vén na plenitude do seu propio tempo. 

8 E agora escribo algunhas das palabras de Isaías, para que aqueles de o meu pobo que vexan estas palabras eleven os seus corazóns e se alegren por todos os homes. Agora ben, estas son as palabras, e podedes aplicárvolas a vós e a todos os homes.

== Capítulo 12 ==
''Isaías ve o templo dos postremeiros días, o recollemento de Israel, o xuízo e a paz milenarios-Os altivos e os inicuos serán humillados á Segunda Vinda-Compárese con Isaías 2. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 O que viu Isaías, fillo de Amós, concernente a Xudá e Xerusalén: 

2 E acontecerá nos postremeiros días, que o monte da casa do Señor será establecido como cabeza dos montes, e será exaltado sobre os outeiros, e todas as nacións correrán cara a el. 

3 E virán moitos pobos e dirán: Vide, e subamos ao monte do Señor, á casa do Deus de Xacob; e ensinaranos acerca dos seus camiños, e camiñaremos polas súas sendas; porque de Sión sairá a lei, e de Xerusalén a palabra do Señor. 

4 E xulgará entre as nacións, e reprenderá a moitos pobos; e forxarán as súas espadas en reixas de arado, e as súas lanzas en fouces. Non alzará espada nación contra nación, nin se adestrarán máis para a guerra. 

5 Vide, ó casa de Xacob, e camiñemos á luz do Señor; si, vide, porque todos habédesvos desviado, cada cal polas súas sendas de maldade. 

6 Polo que ti, ó Señor, has desamparado ao teu pobo, a casa de Xacob, porque cheos están dos modos de oriente, e escoitan aos agoireiros como os filisteos, e cos fillos de estranxeiros enlázanse. 

7 A súa terra tamén está chea de prata e ouro, os seus tesouros non teñen fin; tamén a súa terra está chea de cabalos, e os seus carros son sen número. 

8 A súa terra tamén está chea de ídolos; adoran a obra das súas propias mans, aquilo que fixeron as súas mesmos dedos. 

9 E o home vil non se inclina, nin o grande humíllase; xa que logo, non o perdoes. 

10 ¡Ó malvados, metédevos na pena e escondédevos no po! Porque o temor do Señor e a gloria da súa maxestade feriranvos. 

11 E sucederá que a mirada altiva do home será abatida, e a soberbia dos homes será humillada, e só o Señor será exaltado naquel día. 

12 Porque o día do Señor dos Exércitos pronto virá sobre todas as nacións, si, sobre cada unha; si, sobre o orgulloso e soberbio, e sobre todo o que se enxalza; e serán abatidos. 

13 Si, e o día do Señor virá sobre todos os cedros do Líbano, porque son altos e imponentes; e sobre todas as aciñeiras de Basán; 

14 e sobre todos os montes altos, e sobre todos os outeiros; e sobre todas as nacións que se enxalcen, e sobre todo pobo; 

15 e sobre toda torre alta, e sobre todo muro reforzado; 

16 e sobre todos os barcos do mar, e sobre toda nave de Tarsis, e sobre todos os panoramas agradabels. 

17 E a altivez do home será abatida, humillada será a soberbia dos homes; e só o Señor será enxalzado naquel día. 

18 E quitará por completo os ídolos. 

19 E os homes meteranse nas cavernas das rocas e nas covas da terra, porque o temor do Señor caerá sobre eles e a gloria da súa maxestade feriraos, cando se levante para estremecer a terra terriblemente. 

20 Naquel día arroxará o home aos toupeiras e morcegos  os seus ídolos de prata e os seus ídolos de ouro que se fixo para adoralos; 

21 para meterse nas fendeduras das rocas e nas cavernas dos peñascos, porque o temor do Señor virá sobre eles, e feriraos a maxestade da súa gloria, cando se levante para estremecer a terra terriblemente. 

22 Deixádevos do home, cuxo alento está no seu nariz; pois, en que debe ser estimado?

== Capítulo 13 ==
''Judá e Xerusalén serán castigadas pola súa desobediencia-O Señor litiga co seu pobo e xúlgao-As fillas de Sión son maldicidas e atormentadas polos seus costumes mundanas-Compárese con Isaías 3. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 Porque velaquí que o Señor, o Señor dos Exércitos, quita de Xerusalén e de Xudá o apoio e o sostén; todo sustento de pan, e todo socorro de auga; 

2 o valente e o home de guerra, o xuíz e o profeta, o prudente e o ancián; 

3 o capitán de cincuenta, e o home respectable, e o conselleiro, e o artífice destro, e o hábil orador. 

4 E nenos poreilles por príncipes, e nenos pequenos serán os seus gobernantes. 

5 E o pobo farase violencia uns a outros, e cada cal contra o seu próximo. O neno portarase altivamente co ancián, e o vilán contra o nobre. 

6 Cando o home tomar ao seu irmán, da familia do seu pai, e dixerlle: Ti tes manto, se ti o noso gobernante, e non sexa esta ruína baixo a túa man, 

7 este xurará naquel día, dicindo: Non serei o saneador, pois na miña casa non hai nin pan nin que vestir; non me fagades gobernante do pobo. 

8 Pois arruinada está Xerusalén, e Xudá caída; porque as súas linguas e as súas obras foron contra o Señor para provocar os ollos da súa gloria. 

9 A aparencia dos seus rostros testifica en contra deles, e publica que o seu pecado é como o de Sodoma, e non o poden ocultar. ¡Ai das súas almas!, porque han achegado o mal para si mesmos. 

10 Dicide aos xustos que a eles lles irá ben, porque comerán do froito das súas obras. 

11 ¡Ai dos impíos!, porque perecerán; pois o pago das súas mans virá sobre eles. 

12 Os opresores do meu pobo son nenos, e mulleres gobérnano. ¡Ó pobo meu, os que che guían fanche errar, e perverten o curso das túas sendas! 

13 O Señor levántase para litigar, ponse en pé para xulgar ao pobo. 

14 Virá o Señor a xuízo contra os anciáns do seu pobo e contra os seus príncipes; porque devorastes a viña e o refugallo do pobre nas vosas casas. 

15 Que pretendedes? Aflixides ao meu pobo, e moedes as caras dos pobres, di o Señor Deus dos Exércitos. 

16 Di ademais o Señor: Por canto as fillas de Sión son altivas, e andan con pescozo erguido e ollos desvergonzados, e camiñan coma se bailasen, e producen tintineo cos pés; 

17 ferirá, pois, o Señor a mollera das fillas de Sión con sarna, e descubrirá a súa nudez. 

18 Naquel día quitará o Señor a ostentación das súas ajorcas, e redecillas, e lunetas; 

19 os colares, e os brazaletes, e os xales; 

20 as cofias, os adornos das pernas, os tocados, os pomitos de cheiro e os brincos; 

21 os aneis, e os xoias para o nariz; 

22 as mudas de roupa de gala, e os mantos, e tócalas, e as bolsas; 

23 os espellos, e os liños finos, e os re capuces, e os veos. 

24 E sucederá que en lugar de perfumes, haberá mau cheiro; e soga en lugar de cinto; e en lugar de cabelos peiteados, calvicie; e en lugar de mantos, cilicio; e queimadura en lugar de fermosura. 

25 Os teus homes caerán a espada, e os teus fortes na batalla. 

26 E as súas portas lamentaranse e prantearán, e ela, abatida, sentará en terra.

== Capítulo 14 ==
''Sión e as súas fillas serán redimidas e purificadas no día milenario-Compárese con Isaías 4. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E naquel día sete mulleres botarán man dun home, dicindo: O noso propio pan comeremos, e coa nosa propia roupa vestirémonos; tan só déixanos levar o teu nome para quitar o noso oprobio. 

2 Naquel día o renovo do Señor será belo e glorioso, e o froito da terra excelente e fermoso para os de Israel que escapen. 

3 E acontecerá que os que foren deixados en Sión, e os que quedaren en Xerusalén, serán chamados santos, todos os que en Xerusalén estean inscritos entre os viventes, 

4 cando o Señor lave a inmundicia das fillas de Sión, e lavado o sangue de Xerusalén do medio dela con espírito de xuízo e con espírito de ardor. 

5 E creará o Señor, sobre toda morada do monte de Sión, e sobre as súas asembleas, unha nube e fume de día, e resplandor de lume e chamas de noite, porque sobre toda a gloria de Sión haberá unha defensa. 

6 E haberá un tabernáculo para sombra contra a calor do día, e para refuxio e abrigo contra o tempestade e contra o chuvieira.

== Capítulo 15 ==
''A viña do Señor (Israel) será arrasada, e o seu pobo será esparexido-Sobreviranlles calamidades no seu estado apóstata e de esparexemento-O Señor alzará pendón ás nacións e recollerá a Israel-Compárese con Isaías 5. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E entón cantarei ao meu moi amado o cantar do meu amado respecto do seu viña. O meu amado tiña unha viña nun outeiro moi fértil. 

2 E cercouna e limpouna e plantouna de vides escolleitas, e edificou unha torre no medio dela, e tamén fixo un lagar; e esperaba que dese uvas, e deu uvas silvestres. 

3 Agora pois, ó habitantes de Xerusalén e homes de Xudá, xulgade, rógovos, entre min e o meu viña. 

4 Que máis podía facerse polo meu viña que eu non faga? Por que, cando esperaba que producise uvas, uvas silvestres produciu? 

5 Pois agora direivos o que vou facer co meu viña: Quitareille o seu valado, e será consumida; derrubarei a súa cerca, e será pisada; 

6 e arrasareina; non será podada nin cavada, senón que nela crecerán cardos e espinos; tamén mandarei ás nubes que non derramen choiva sobre ela. 

7 Porque a viña do Señor dos Exércitos é a casa de Israel, e os homes de Xudá son a súa planta deleitosa. E el esperaba xustiza, e velaquí vileza; rectitude, e velaquí clamor. 

8 ¡Ai dos que xuntan casa con casa, ata non haber máis lugar, para quedar sós no medio da terra! 

9 Nos meus oídos dixo o Señor dos Exércitos: En verdade, moitas casas han de quedar arrasadas, e grandes e fermosas cidades quedarán sen habitantes. 

10 Si, dez acres de viña producirán un bato; e un homer de semente producirá unha efa. 

11 ¡Ai dos que se levantan cedo pola mañá para seguir a embriaguez; que continúan ata a noite, ata que os acende o viño! 

12 Arpas, laúdes, tamborís, frautas e viño hai nos seus banquetes; mais non observan a obra do Señor, nin consideran as obras das súas mans. 

13 Xa que logo, o meu pobo foi en cativerio, porque carece de coñecemento; e perecen de fame os seus nobres, e a súa multitude sécase de sede. 

14 Xa que logo, o inferno ensanchou o seu seo, e abriu a súa boca desmedidamente; e alá descenderá a gloria deles, e a súa multitude, e a súa algazara, e o que niso se folga. 

15 E o home vil será humillado, e o home poderoso será abatido, e os ollos do altivo serán baixados. 

16 Mais o Señor dos Exércitos será enxalzado en xuízo, e o Deus Santo será santificado en xustiza. 

17 Entón os cordeiros pacerán segundo o seu costume, e os lugares abatidos dos ricos comeranos os estraños. 

18 ¡Ai dos que arrastran a iniquidade con cordas de vaidade, e o pecado coma se fóra con cordas de carro; 

19 quen din: Déase présa; faga presto a súa obra para que podamos vela; achéguese e veña o consello do Santo de Israel para que o coñezamos! 

20 ¡Ai dos que ao malo chaman bo, e ao bo malo; que pon tebras por luz, e luz por tebras; que pon o amargo por doce, e o doce por amargo! 

21 ¡Ai dos que son sabios aos seus propios ollos, e prudentes diante de si mesmos! 

22 ¡Ai dos que son valentes para beber viño, e homes fortes para mesturar licores; 

23 que xustifican ao inicuo por suborno, e quitan ao xusto o seu rectitude! 

24 Xa que logo, así como o lume devora o restrollo, e a chama consume a palla, a súa raíz será podremia, e as súas flores desvaneceranse como po; porque refugaron a lei do Señor dos Exércitos, e desprezaron a palabra do Santo de Israel. 

25 Por esta causa acendeuse o furor do Señor contra o seu pobo, e estendeu contra el a súa man, e feriuno; e estremecéronse os outeiros, e os seus cadáveres foron esnaquizados no medio das rúas. Con todo isto, non se aplacou a súa ira, senón que aínda está estendida a súa man. 

26 E alzará estandarte ás nacións de lonxe, e asubiaralles desde o cabo da terra; e velaquí que virán presto e aceleradamente; e entre eles non cansaría, nin quen tropece. 

27 Ninguén toscanexará  nin se durmirá; a ningún seralle desatado o cinto dos lombos, nin se lle romperá a correa dos seus zapatos; 

28 as súas frechas estarán aguzadas, e todos os seus arcos entesados; e os cascos dos seus cabalos serán como de pedernal, as rodas dos seus carros como bulebule e o seu ruxido como de león. 

29 Ruxirán como leonciños; si, bramarán e botaranse sobre a presa, e levarana seguros, e non haberá quen lla quite. 

30 E naquel día ruxirán contra eles como o bramido do mar; e se miraren cara á terra, velaquí, tebras e tribulación, e a luz se escurecera nos seus ceos.

== Capítulo 16 ==
''Isaías ve ao Señor-Son perdoados os pecados de Isaías-El é chamado a profetizar-Profetiza que os xudeus rexeitarán os ensinos de Cristo-Un resto volverá-Compárese con Isaías 6. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 No ano en que morreu o rei Uzías, vin tamén ao Señor sentado sobre un trono alto e enaltecido, e as saias da súa roupa enchían o templo. 

2 Encima do trono estaban os serafíns; cada un deles tiña seis ás; con dous cubríanse o rostro, con dous os pés, e con dous voaban. 

3 E o un exclamaba ao outro, dicindo: ¡Santo, santo, santo é o Señor dos Exércitos; toda a terra está chea da súa gloria! 

4 E á voz do que clamaba, estremecéronse os quiciales das portas, e a casa encheuse de fume. 

5 Entón dixen eu: ¡Ai de min!, pois son perdido; porque son home de beizos inmundos, e habito entre un pobo de beizos inmundos; por canto os meus ollos viron ao Rei, o Señor dos Exércitos. 

6 Entón voou cara a min un dos serafíns cun carbón acendido na man, o cal tomara do altar coas tenazas; 

7 e tocou con el sobre a miña boca, e dixo: Velaquí, isto tocou os teus beizos, e a túa iniquidade é quitada, e borrado é o teu pecado. 

8 E logo oín a voz do Señor dicir: A quen enviarei, e quen irá por nós? Entón dixen: Heime aquí, envíame a min. 

9 E el dixo: Ve e dei a este pobo: Oíde ben, mais non entenderon; vede por certo, mais non percibiron. 

10 Deixa que se endureza o corazón deste pobo, e que se entorpezan os seus oídos, e que sexan pechados os seus ollos; non sexa que vexa cos seus ollos, e oia cos seus oídos, e entenda co seu corazón, e sexa convertido e saneado. 

11 Eu entón dixen: Señor, ata cando? E el respondeu: Ata que as cidades queden arrasadas e sen habitantes, e as casas sen home, e a terra enteiramente deserta; 

12 e o Señor bote lonxe aos homes, porque haberá gran desolación no medio da terra. 

13 Mais aínda quedará unha décima parte, e volverá, e será consumida; como o terebinto e como a aciñeira que gardan en si a súa substancia cando botan as súas follas; así a santa semente será a súa substancia.

== Capítulo 17 ==
''Efraín e Siria guerrean contra Xudá-Cristo nacerá dunha virxe-Compárese con Isaías 7. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E nos días de Acaz, fillo de Xotam, fillo de Uzías, rei de Xudá, aconteceu que Rezín, rei de Siria, e Peca, fillo de Remalías, rei de Israel, viñeron sobre Xerusalén para combatela, mais non puideron prevalecer contra ela. 

2 E foi dado o aviso á casa de David, dicindo: Siria hase confederado con Efraín. E estremecéuselle o corazón, e o corazón do seu pobo, como as árbores do bosque sacódense co vento. 

3 Entón dixo o Señor a Isaías: Sal agora a atopar a Acaz, ti e o teu fillo Sear-jasub, ao extremo do conduto do estanque superior, polo camiño do campo do lavador; 

4 e dille: Ten coidado, e permanece tranquilo; non temas, nin desfaleza o teu corazón por estes dous cabos de tizón acendidos que fumeian, por causa da furiosa ira de Rezín e de Siria, e do fillo de Remalías. 

5 Porque Siria, Efraín e o fillo de Remalías tomaron mal acordo contra ti, dicindo: 

6 Subamos contra Xudá e atormentémoslla, e abramos brecha nela para nós, e poñámoslle rei no seu centro; si, ao fillo de Tabeel. 

7 Así di o Señor Deus: Non subsistirá nin acontecerá. 

8 Porque a cabeza de Siria é Damasco, e a cabeza de Damasco, Rezín; e dentro de sesenta e cinco anos, Efraín será quebrantado ata deixar de ser pobo. 

9 E a cabeza de Efraín é Samaria, e a cabeza de Samaria, o fillo de Remalías. Se non credes, de certo non permaneceredes. 

10 Ademais, falou o Señor outra vez a Acaz, dicindo: 

11 Pide para ti un sinal do Señor o teu Deus; pídea xa sexa abaixo no profundo, ou no alto arriba. 

12 Mais dixo Acaz: Non pedirei, nin tentarei ao Señor. 

13 E el respondeu: Oíde agora vós, ¡ó casa de David! É cousa pequena para vós molestar aos homes, que molestedes tamén ao meu Deus? 

14 Xa que logo, o Señor mesmo daravos un sinal: Velaquí que unha virxe concibirá e dará a luz un fillo, e chamará o seu nome Emanuel. 

15 Manteiga e mel comerá, ata que saiba refugar o malo e escoller o bo. 

16 Porque antes que o neno saiba refugar o malo e escoller o bo, a terra que ti aborreces será abandonada dos seus dous reis. 

17 O Señor traerá sobre ti, sobre o teu pobo e sobre a casa do teu pai, días cales nunca viñeron desde o día en que Efraín apartouse de Xudá, isto é, ao rei de Asiria. 

18 E acontecerá que naquel día o Señor asubiará á mosca que está na parte afastada de Exipto, e á abella que se acha na terra de Asiria. 

19 E virán e estableceranse todas nos vales abatidos, e nas fendeduras das rocas, e en todo espiño e en toda mata. 

20 Naquel día afeitará o Señor con navalla alugada, polos da outra parte do río, polo rei de Asiria, a cabeza e pelos dos pés; e tamén raerá a barba. 

21 E acontecerá naquel día que un home criará unha vaca e dúas ovellas; 

22 e acontecerá que pola abundancia de leite que elas darán, comerá manteiga; porque manteiga e mel comerán todos os que permaneceren na terra. 

23 E sucederá que naquel día, todo lugar onde había mil vides que valían mil siclos de prata, quedará para cardos e espiñas. 

24 Con frechas e arcos os homes entrarán alá, porque toda a terra será cardos e espiñas. 

25 E a todos os outeiros que foren cavados con aixada, non chegarán por temor aos cardos e espiñas, mais serán para pasto de bois e para ser pisados de gando menor.

== Capítulo 18 ==
''Cristo será por pedra de tropezo e pedra de tropezo-Buscade ao Señor e non aos adiviños que atisban-Volvédevos á lei e ao testemuño para recibir orientación-Compárese con Isaías 8. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 ADEMAIS, a palabra do Señor díxome: Toma unha táboa grande, e escribe nela con caracteres de home tocante a Maher-shalal-hash-baz. 

2 E tomei por testemuñas fieis para testemuñar, ao sacerdote Urías e a Zacarías, fillo de Xeberequías. 

3 E me acerquei á profetisa, e concibiu e deu a luz un fillo. Entón díxome o Señor: Chámao Maher-shalal-hash-baz. 

4 Pois velaquí, antes que o neno saiba dicir: Pai meu e nai miña, serán quitadas as riquezas de Damasco e o refugallo de Samaria diante do rei de Asiria. 

5 E faloume o Señor outra vez, dicindo: 

6 Por canto este pobo refuga as augas de Siloé, que corren prácidamente, e se folga con Rezín e o fillo de Remalías; 
7 o Señor, pois, fará subir sobre eles as augas do río, fortes e moitas, é dicir, ao rei de Asiria e toda a súa gloria; e subirá sobre todos os seus arroios e pasará sobre todas as súas ribeiras. 
8 E fluirá por Xudá; desbordarase e alagará; e chegará ata a garganta; e a extensión das súas ás encherá a anchura da túa terra, ¡ó Emanuel! 

9 ¡Reunídevos, ó pobos, e seredes quebrantados! ¡Escoitade, todos vós os de países afastados; cinguídevos, e seredes quebrantados; apercibídevos, e seredes quebrantados! 

10 Reunídevos en consello, e será anulado; falade palabra, e non permanecerá; porque Divos está connosco. 

11 Porque o Señor deste xeito faloume con man forte, e instruír que non andase polo camiño deste pobo, dicindo: 

12 Non chamedes conspiración a todo o que este pobo chama conspiración; nin temades o que eles temen, nin teñades medo. 

13 Ao Señor dos Exércitos santificade; e sexa el o voso temor, e sexa el o voso medo. 

14 E el será por santuario; pero por rocha de escándalo e pedra de tropezo ás dúas casas de Israel; por trampa e lazo aos habitantes de Xerusalén. 

15 E moitos deles tropezarán e caerán; e serán quebrantados, entrampados e apresados. 

16 Ata o testemuño; sela a lei entre os meus discípulos. 

17 E eu esperarei ao Señor, o cal oculta a súa cara da casa de Xacob, e nel confiarei. 

18 Velaquí, eu e os fillos que o Señor deume somos a Israel por sinais e presaxios de parte do Señor dos Exércitos, que habita no monte de Sión. 

19 E cando vos dixeren: Preguntade aos evocadores, e aos adiviños que chilreiam  e falan entre dentes: Non debe un pobo consultar ao seu Deus para que os vivos oian dos mortos? 

20 ¡Á lei e ao testemuño! E se non falaren conforme a esta palabra, é porque non hai luz neles. 

21 E pasarán pola terra, duramente acosados e famentos; e acontecerá que cando teñan fame, se enfadarán e maldirán ao seu rei e ao seu Deus, e alzarán a vista cara arriba. 

22 E mirarán cara á terra, e contemplarán tribulación e tebras, escuridade de angustia; e serán expulsados ás tebras.

== Capítulo 19 ==
''Isaías fala do Mesías-O pobo que andaba en tebras verá unha gran luz-Un neno énos nado-Será o Príncipe de Paz e reinará sobre o trono de David-Compárese con Isaías 9. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 Con todo, a escuridade non será como o foi na súa oprobio, cando el primeiro aflixiu lixeiramente a terra de Zabulón e a de Neftalí, e despois a angustiou máis penosamente pola costa do Mar Vermello, do outro lado do Xordán, en Galilea das nacións. 

2 O pobo que andaba en tebras viu unha gran luz; sobre os que moraban na terra da sombra de morte, a luz ha resplandecido. 

3 Ti multiplicaches a nación e aumentado o gozo; alégranse diante de ti, como se alegran na sega; como se alegran os homes cando se reparten o refugallo. 

4 Porque crebaches o xugo da súa carga, e a vara do seu ombreiro, e o cetro do seu opresor. 

5 Porque toda batalla do guerreiro é con ruído estrondoso e con vestidos rolados en sangue; pero isto será con queimadura e pábulo de lume. 

6 Porque un neno énos nado, un fillo énos dado; e sobre os seus ombreiros estará o principado; e chamarase o seu nome Admirable, Conselleiro, Deus Forte, Pai Eterno, Príncipe de Paz. 

7 Do aumento do seu dominio e paz non haberá fin, sobre o trono de David e sobre o seu reino, a fin de dispolo e confirmalo con xuízo e con xustiza, desde agora e para sempre. O celo do Señor dos Exércitos fará isto.

8 O Señor enviou a súa palabra a Xacob, e caeu en Israel.

9 E saberaa todo o pobo, ata Efraín e os habitantes de Samaria, que con soberbia e altivez de corazón din: 

10 Os ladrillos caeron, mais construiremos con pedra labrada; derrubados foron os sicómoros, mais reporémolos con cedros. 

11 Polo tanto, o Señor disporá aos adversarios de Rezín contra el, e xuntará aos seus inimigos; 

12 os sirios por diante e os filisteos por detrás, e a boca chea devorarán a Israel. Con todo isto, non se mitigou a súa ira, senón que a súa man aínda está estendida. 

13 Pero o pobo non se volve cara a aquel que o castiga, nin busca ao Señor dos Exércitos.

14 Xa que logo, o Señor cortará de Israel cabeza e cola, rama e cana, nun mesmo día.

15 O ancián é a cabeza; e o profeta que ensina mentiras é a cola.

16 Porque os caudillos deste pobo fano errar; e os que eles guían son destruídos.

17 Xa que logo, o Señor non se compracerá nos seus mozos, nin dos seus orfos e viúvas terá misericordia; porque todos son hipócritas e malfeitores, e toda boca fala necedades. Con todo isto, non se mitigou a súa ira, senón que a súa man aínda está estendida. 

18 Porque a maldade queima como lume; devorará os cardos e espiñas; e levantará chama no espeso dos bosques, e ascenderán como fume en remoliños. 

19 Pola ira do Señor dos Exércitos se escurecera a terra, e o pobo será como pábulo de lume; ninguén terá piedade do seu irmán. 

20 E o home arrebatará á súa destra, e sentirá fame; e comerá á súa sinistra, e non quedará satisfeito; cada cal comerá a carne do seu propio brazo: 

21 Manasés a Efraín, e Efraín a Manasés; e ambos estarán contra Xudá. Con todo isto, non se mitigou a súa ira, senón que a súa man aínda está estendida.

== Capítulo 20 ==
''A destrución de Asiria é un símbolo da destrución dos inicuos á Segunda Vinda-Poucas persoas quedarán despois que o Señor veña de novo-O resto dos de Xacob volverán nese día-Compárese con Isaías 10. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 ¡AI daqueles que establecen decretos inxustos e pon por escrito a opresión que prescriben, 

2 para apartar do xuízo aos necesitados e para quitar o dereito aos pobres do meu pobo; para que as viúvas sexan a súa presa e para roubar aos orfos! 

3 E que faredes no día da visitación, e na desolación que virá de lonxe? A quen iredes para que vos axude? Onde deixaredes a vosa gloria? 

4 Sen min dobregaranse ante os cativos, e entre os mortos caerán. Con todo isto, non se mitigou a súa ira, senón que a súa man aínda está estendida. 

5 ¡Ó asirio, a vara da miña ira, e o báculo na súa man é a súa indignación! 

6 Enviareino contra unha nación hipócrita, e contra o pobo da miña ira encargareille que leve os refugallos, e arrebate a presa, e píseos como o lodo das rúas. 

7 Aínda que non é tal o seu designio, nin no seu corazón pénsao así; no seu corazón só está o destruír e exterminar nacións non poucas. 

8 Pois di: Non son reis todos os meus príncipes? 

9 Non é Calno como Carquemis, Hamat como Arfad, e Samaria como Damasco? 

10 Así como a miña man estableceu os reinos dos ídolos, e cuxas imaxes gravadas han sobrepujado ás de Xerusalén e ás de Samaria, 

11 non farei con Xerusalén e os seus ídolos como fixen a Samaria e os seus ídolos? 

12 Xa que logo, sucederá que cando o Señor execute a súa obra completa sobre o monte de Sión e Xerusalén, eu castigarei o froito do soberbio corazón do rei de Asiria e a gloria da súa altiva mirada. 

13 Porque di: Mediante o poder da miña man fixen estas cousas, e coa miña sabedoría, pois son prudente; e quitei os confíns dos pobos, e heilles saqueado os seus tesouros e derrubei, como home valente, aos habitantes; 

14 e a miña man achou, cal niño, as riquezas do pobo; e como se recollen os ovos abandonados, así recollín de toda a terra; e non houbo quen movese o á, nin abrise a boca, nin piase. 

15 Se gloriará o machada contra aquel que con ela curta? Exaltarase a serra contra o que a move? ¡Coma se enaltecésese a vara contra aquel que a levanta, ou se engrandecese o bastón coma se non fose leño! 

16 Xa que logo, o Señor, o Señor dos Exércitos, enviará fraqueza entre as súas robustos; e baixo a súa gloria acenderá unha chama, como chama de lume. 

17 E a luz de Israel será por lume, e o seu Santo por chama, e queimarán e abrasarán nun día os seus cardos e espiñas; 

18 e consumirán a gloria do seu bosque e do seu campo frutífero, alma e corpo; e serán como o desfalecemento dun abandeirado. 

19 E as árbores que queden do seu bosque serán en número que un neno poderá contalos. 

20 E sucederá naquel día que o resto de Israel, e os que escapen da casa de Xacob, nunca máis se apoiarán naquel que os feriu, senón que se apoiarán con verdade no Señor, o Santo de Israel. 

21 O resto retornará, si, o resto de Xacob, ao Deus forte. 

22 Porque aínda que o teu pobo Israel for como a area do mar, con todo, un resto del volverá; a consumación decretada sobordará en rectitude. 

23 Porque o Señor Deus dos Exércitos fará a consumación xa determinada en toda a terra. 

24 Polo tanto, así di o Señor Deus dos Exércitos: Pobo meu que mouras en Sión, non temas ao asirio. Con vara ferirache, e levantará o seu leño contra ti ao xeito de Exipto. 

25 Mais de aquí a pouco tempo cesarán a indignación e o meu cólera para a súa destrución. 

26 E o Señor dos Exércitos levantará un azoute contra el, semellante á matanza de Madián na pena de Horeb; e así como a súa vara foi sobre o mar, así a levantará el ao xeito de Exipto. 

27 E acontecerá naquel día que será quitada a súa carga de sobre os teus ombreiros, e o seu xugo do teu cerviz; e o xugo será destruído por mor da unción. 

28 chegou ata Aiate, pasou a Migrón; en Micmas goreceu os seus carros. 

29 pasaron o paso; aloxáronse en Xeba; Ramá treme; Gabaa de Saúl fuxiu. 

30 Alza a voz, ¡ó filla de Galim! Feixe que se oia ata Lais, ¡ó pobre Anatote! 

31 Madmena foi abandonada; os habitantes de Xebim xúntanse para fuxir. 

32 Aínda permanecerá el ese día en Nob; levantará a súa man contra o monte da filla de Sión, o outeiro de Xerusalén. 

33 Velaquí, o Señor, Xehová dos Exércitos, destruirá a rama con terror; e serán tallados os de gran estatura, e os altivos serán humillados. 

34 E cortará con ferro as espesuras dos bosques, e o Líbano caerá por man dun poderoso.

== Capítulo 21 ==
''A vara do tronco de Isaí (Cristo) xulgará con xustiza-No Milenio, o coñecemento de Deus cubrirá a terra-O Señor levantará pendón ás nacións e recollerá a Israel-Compárese con Isaías 11. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E sairá unha vara do tronco de Isaí, e un ramo crescerá das súas raíces. 

2 E sobre el repousará o Espírito do Señor; o espírito de sabedoría e de entendemento, o espírito de consello e de poder, o espírito de coñecemento e de temor do Señor; 

3 e daralle penetrante entendemento no temor do Señor; e non xulgará segundo a vista dos seus ollos, nin reprenderá polo que oian os seus oídos; 

4 senón que con xustiza xulgará aos pobres, e reprenderá con equidade polos mansos da terra; e coa vara da súa boca ferirá a terra, e co alento dos seus beizos matará ao impío. 

5 E a xustiza será o cinto dos seus lombos, e a fidelidade o cinto dos seus riles. 

6 E morará tamén o lobo co cordeiro, e o leopardo co cabrito deitarase; o becerro, o leonciño e o cebón andarán xuntos, e un neno os pastoreará. 

7 E a vaca e a osa pacerán, as súas crías botaranse xuntas; e o león comerá palla como o boi. 

8 E o neno de peito xogará sobre a cova do áspide, e o recentemente destetado estenderá a súa man sobre a caverna da víbora. 

9 Non danarán, nin destruirán en todo o meu santo monte; porque a terra estará chea do coñecemento do Señor, como as augas cobren o mar. 

10 E naquel día haberá unha raíz de Isaí, a cal estará posta por pendón ao pobo; os xentís buscarana, e o seu descanso será glorioso. 

11 E acontecerá naquel día, que o Señor volverá estender a súa man, por segunda vez, para recobrar os restos do seu pobo que quedaren, de Asiria, e de Exipto, e de Patros, e de Cus, e de Elam, e de Sinar, e de Hamat, e das illas do mar. 

12 E levantará pendón ás nacións, e congregará aos desterrados de Israel, e reunirá aos dispersos de Xudá dos catro cabos da terra. 

13 A envexa de Efraín tamén se disipará, e os inimigos de Xudá serán tallados; Efraín non envexará a Xudá, nin Xudá castigará a Efraín; 

14 senón que voarán sobre os ombreiros dos filisteos cara ao occidente; saquearán xuntos aos de oriente; sobre Edom e Moab porán a súa man, e os fillos de Ammón obedeceranos. 

15 E o Señor destruirá do todo a lingua do mar de Exipto; e co seu vento impetuoso estenderá a súa man sobre o río, e ferirao nos seus sete brazos e fará que os homes pasen por el se mollar os pés. 

16 E haberá camiño real, desde Asiria, para o resto do seu pobo que houber quedado, como o houbo para Israel o día en que subiu da terra de Exipto.

== Capítulo 22 ==
''Nos días do Milenio todos os homes encomiarán ao Señor-El morará entre eles-Compárese con Isaías 12. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E dirás naquel día: ¡Encomiareiche, ó Señor! Aínda que estabas enfadado comigo, a túa ira apartouse, e consoláchesme. 

2 Velaquí, Deus é a miña salvación; confiarei e non temerei, porque o Señor Xehová é a miña fortaleza e a miña canción; e tamén chegou a ser salvación para min. 

3 Xa que logo, con gozo sacaredes auga das fontes da salvación. 

4 E naquel día diredes: ¡Encomiade ao Señor, aclamade o seu nome, as súas obras pregoade entre o pobo, declarade que o seu nome é enxalzado! 

5 ¡Cantade ao Señor!, porque el fixo cousas admirables; isto é sabido por toda a terra. 

6 ¡Dá voces e canta, ó moradora de Sión!, porque grande é o Santo de Israel no medio de ti.

== Capítulo 23 ==
''A destrución de Babilonia é un símbolo da destrución que haberá á Segunda Vinda-Será un día de ira e de vinganza-Babilonia (o mundo) caerá para sempre-Compárese con Isaías 13. Aproximadamente 559-545 a.C.'' 

1 CARGA de Babilonia que viu Isaías, fillo de Amoz: 

2 ¡Levantade bandeira sobre o alto do monte, alzádelles a voz; sinalade coa man para que entren polas portas dos nobres! 

3 dei mandamento aos meus santificados; chamei así mesmo aos meus valentes, porque a miña ira non está sobre os que se exultan coa miña gloria. 

4 O estrondo da multitude nas montañas, como dun gran pobo, un tumultuoso ruído dos reinos das nacións congregadas; o Señor dos Exércitos dispón as tropas para a batalla. 
5 Veñen dun país afastado, do postremeiro dos ceos, si, o Señor e as armas da súa indignación, para destruír toda a terra. 

6 ¡Uivade, porque o día do Señor está cerca! Virá como destrución do Todopoderoso. 

7 Xa que logo, todas as mans debilitaranse; o corazón de todo home desfalecera; 

8 e encheranse de medo; angustias e dores apoderaranse deles; miraranse asombrados os uns aos outros; os seus rostros serán como chamas. 

9 Velaquí que o día do Señor vén, cruel, con indignación e ira ardente para arrasar a terra; e raer dela aos pecadores. 

10 Porque as estrelas dos ceos e as súas constelacións non darán a súa luz; o sol se escurecera ao saír, e a lúa non fará resplandecer a súa luz. 

11 E castigarei ao mundo pola súa maldade, e aos impíos pola súa iniquidade; e farei cesar a arrogancia dos soberbios, e abaterei a altivez dos terribles. 

12 E farei ao home máis precioso que o ouro fino, e máis que o ouro de Ofir ao home. 

13 Xa que logo, farei tremer os ceos, e a terra moverase do seu lugar na ira do Señor dos Exércitos, e no día da súa furiosa indignación. 

14 E será como a corza perseguida, e como ovella sen pastor; e cada cal volverase ao seu propio pobo, e fuxirá á súa propia terra. 
15 Todo o que for orgulloso será traspasado; si, e todo o que se xuntei cos malos, caerá pola espada. 

16 Os seus nenos tamén serán estrelados ante os seus ollos; as súas casas serán saqueadas, e violadas as súas mulleres. 

17 Velaquí, incitarei contra eles aos medos, quen non estimarán a prata nin o ouro, nin os cobizarán. 

18 Os seus arcos tamén esnaquizarán aos mancebos; e non terán compaixón do froito do ventre; nin os seus ollos perdoarán aos nenos. 

19 E Babilonia, a gloria dos reinos, ornamento da excelencia dos caldeos, virá ser como cando Divos destruíu a Sodoma e a Gomorra. 

20 Nunca máis será habitada, nin morarán nela de xeración en xeración; o árabe non plantará tenda alí, nin pastores terán alí mandas; 

21 senón que as feras do deserto botaranse alí, e as súas casas estarán cheas de animais lúgubres; e alí morarán bufos e alí danzarán os sátiros. 

22 E os animais silvestres das illas gritarán nas súas abatidas casas, e os dragóns nos seus palacios deleitosos; e o seu tempo está cerca, e o seu día non será prolongado. Pois a destruirei prestamente; si, porque terei compaixón do meu pobo, mais os impíos perecerán.

== Capítulo 24 ==
''Israel será recolleito e gozará de repouso milenario-Lucifer foi botado do ceo pola súa rebelión-Israel triunfará de Babilonia (o mundo)-Compárese con Isaías 14. Aproximadamente 559-545 a.C.'' 

1 Porque o Señor terá piedade de Jacob, e aínda escollerá a Israel, e establecerao na súa propia terra; e estranxeiros xuntaranse con eles e uniranse á casa de Jacob. 

2 E os pobos tomaranos e levaranos ao seu lugar; si, de lonxe ata os extremos da terra; e retornarán ás súas terras de promisión. E a casa de Israel posuiraos, e a terra do Señor será para servos e servas; e cativarán a aqueles de quen foron cativos; e rexerán aos seus opresores. 

3 E sucederá naquel día, que o Señor farache descansar da túa angustia e do teu temor, e do duro cativerio no que che viches obrigado a servir. 

4 E acontecerá naquel día, que tomarás este proverbio contra o rei de Babilonia, e dirás: ¡Como cesou o opresor, como feneceu a cidade de ouro! 

5 O Señor quebrantou a vara dos impíos, o cetro dos gobernantes. 

6 O que fería ao pobo en ira con golpe continuo, aquel que gobernaba ás nacións con saña, é perseguido, e ninguén o impide. 

7 Toda a terra descansa e está en paz; os homes prorrumpen en cantos. 

8 Si, os abetos se regocijan por causa de ti, e tamén os cedros do Líbano, dicindo: Desde que ti caíste, non subiu cortador contra nós. 

9 O inferno abaixo conmóvese para recibirche á túa chegada; espertouche aos mortos, si, a todos os príncipes da terra; a todos os reis das nacións levantou dos seus tronos. 

10 Todos estes darán voces e diranche: Tamén ti debilitáchesche como nós? Como nós chegaches a ser? 

11 A túa pompa descendeu ao sepulcro; xa non se oe son dos teus liras; vermes son o teu leito, e vermes cóbrenche. 

12 ¡Como caíste do ceo, oh Lucifer, fillo da mañá! ¡fuches cortado ata o chan, ti que debilitabas ás nacións! 

13 Porque dixeches no teu corazón: Ascenderei ata o ceo; por encima das estrelas de Deus levantarei o meu trono, e sentareime tamén sobre o monte da congregación, cara aos lados do norte; 

14 ascenderei por encima das alturas das nubes; serei semellante ao Altísimo. 

15 Mais ti precipitado serás ata o inferno, aos lados do abismo. 

16 Miraranche de cerca os que che veren, e contemplaranche e dirán: É este o home que fixo tremer a terra, que sacudiu os reinos; 

17 que fixo do mundo un deserto, e destruíu as súas cidades, e nunca abriu o cárcere aos seus presos? 

18 Todos os reis das nacións, si, todos xacen en gloria, cada un na súa propia casa; 

19 mais ti botado es do teu sepulcro como rama abominable, como residuo daqueles que foron mortos, atravesados pola espada, que descenden ás pedras do abismo; como cadáver hollado baixo os pés. 

20 Non serás sepultado xunto con eles, porque has abatido a túa terra e fixeches perecer ao teu pobo; a posteridade dos malfeitores para sempre non será recoñecida. 

21 Preparade matanza para os seus fillos polas iniquidades dos seus pais; para que non se levanten, nin posúan a terra, nin enchan de cidades a face do mundo. 

22 Porque eu levantareime contra eles, di o Señor dos Exércitos; e raeré de Babilonia o nome e residuo, fillo e sobriño, di o Señor. 

23 E convertereina en morada de avetoros e en lagoas de auga; e varrereina con escoba de destrución, di o Señor dos Exércitos. 

24 O Señor dos Exércitos xurou, dicindo: Certamente como o pensei, así sucederá; e como o propuxen, así será confirmado; 

25 que ao asirio traerei á miña terra, e nas miñas collados o hollaré; entón será apartado deles o yugo del, e a carga del será quitada dos seus ombreiros. 

26 Este é o propósito que se determinou sobre toda a terra; e esta, a man que se estende sobre todas as nacións. 

27 Porque o Señor dos Exércitos propuxo, e quen o abrogará? A súa man está estendida, e quen a fará tornar atrás? 

28 O ano en que morreu o rei Acaz foi esta carga. 

29 Non che regocijes ti, Filistea toda, por haberse crebado a vara do que che fería; porque da raíz da culebra sairá o áspid, e o seu froito será unha ardente serpe voadora. 

30 E os primoxénitos dos pobres comerán, e os menesterosos repousarán seguros; e farei morrer de fame á túa raíz, e el matará ao teu residuo. 

31 ¡Aúlla, oh porta! ¡Clama, oh cidade! Ti, Filistea enteira, disolta estás; porque do norte virá un fume, e ningún quedará só no seu tempo determinado. 

32 Que responderán entón os mensaxeiros das nacións? Que o Señor fundou a Sión, e que os pobres do seu pobo acolleranse a ela.

== Capítulo 25 ==
''Nefi deléitase na claridade-Nos últimos días entenderanse as profecías de Isaías-Os xudeus volverán de Babilonia, crucificarán ao Mesías e serán dispersados e azoutados-Serán restaurados cando crean no Mesías-Este virá por vez primeira seiscentos anos logo de saír Lehi de Xerusalén-Os nefitas observan a lei de Moisés e cren en Cristo, que é o Santo de Israel. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 Agora ben, eu, Nefi, falo algo con relación ás palabras que escribín, palabras que foron pronunciadas por boca de Isaías. Pois velaquí, Isaías falou moitas cousas que a moitos dos do meu pobo foilles difícil comprender, porque non saben concernente ao xeito de profetizar entre os xudeus. 

2 Porque eu, Nefi, non lles ensinei moitas cousas respecto dos costumes dos xudeus; porque as súas obras foron obras de tebras, e os seus feitos foron feitos de abominacións. 

3 Xa que logo, escribo ao meu pobo, a todos aqueles que no futuro reciban estas cousas que eu escribo, para que coñezan os xuízos de Deus e saiban que veñen sobre todas as nacións, segundo a palabra que el declarou. 

4 Xa que logo, escoitade, ó pobo meu, que sodes da casa de Israel, e dade oídos ás miñas palabras; pois aínda que as palabras de Isaías non vos son claras a vós, con todo, son claras para todos aqueles que son cheos do espírito de profecía. Pero vos declaro unha profecía, de acordo co espírito que hai en min; xa que logo, profetizarei segundo a claridade que en min houbo desde a ocasión en que saín de Xerusalén co meu pai; porque, velaquí, a miña alma deléitase na claridade para co meu pobo, a fin de que aprenda. 

5 Si, e a miña alma deléitase nas palabras de Isaías, porque saín de Xerusalén, e os meus ollos viron as cousas dos xudeus, e sei que eles entenden as cousas dos profetas, e non hai ningún outro pobo que entenda, como eles, as cousas que foron pronunciadas aos xudeus, salvo que sexan instruídos conforme ao xeito das cousas dos xudeus. 

6 Mais velaquí, eu, Nefi, non ensinei aos meus fillos conforme ao xeito dos xudeus; pero eu mesmo morei en Xerusalén, polo que se acerca das rexións circunveciñas; e mencionei aos meus fillos acerca dos xuízos de Deus que aconteceron entre os xudeus, de acordo con todo o que Isaías falou, e non o escribo. 

7 Mais, velaquí, procedo coa miña propia profecía, de acordo coa miña claridade, na que sei que ninguén pode errar; con todo, nos días en que se cumpran as profecías de Isaías, na época que se realicen, os homes saberán de seguro. 

8 Xa que logo, son de valor aos fillos dos homes; e aos que supón que non o son, eu falarei máis particularmente, e limitarei as miñas palabras ao meu propio pobo; porque se que serán de gran valor para eles nos postremeiros días, porque entón entenderanas; por conseguinte, é para o seu ben que as escribín. 

9 E así como unha xeración foi destruída entre os xudeus por mor da iniquidade, de igual xeito foron destruídos de xeración en xeración, segundo as súas iniquidades; e ningún deles foi destruído xamais sen que llo predixeron os profetas do Señor. 

10 Xa que logo, foilles dito concernente á destrución que viría sobre eles inmediatamente despois que saíse o meu pai de Xerusalén; con todo, endureceron os seus corazóns, e conforme á miña profecía, foron destruídos, salvo aqueles que foron levados cativos a Babilonia. 

11 E falo isto a causa do espírito que está en min. E a pesar de que foron levados, volverán outra vez e posuirán a terra de Xerusalén; xa que logo, serán novamente restaurados á terra da súa herdanza. 

12 Pero velaquí, haberá entre eles guerras e rumores de guerras; e cando chegue o día en que o Unixénito do Pai, si, o Pai do ceo e da terra, maniféstese el mesmo a eles na carne, velaquí, rexeitarano por causa das súas iniquidades, e a dureza dos seus corazóns, e o duro do seu cerviz. 

13 Velaquí, o crucificarán; e logo de ser posto nun sepulcro polo espazo de tres días, levantarase de entre os mortos, con salvación nas súas ás; e todos os que crean no seu nome serán salvos no reino de Deus. Xa que logo, a miña alma deléitase en profetizar concernente a el, porque vin o seu día, e o meu corazón magnifica o seu santo nome. 

14 E velaquí, acontecerá que despois que o Mesías resucite de entre os mortos, e manifestouse ao seu pobo, a cantos queiran crer no seu nome, velaquí, Xerusalén será destruída outra vez; porque ¡ai daqueles que combatan contra Deus e o pobo da súa igrexa! 

15 Xa que logo, os xudeus serán dispersados entre todas as nacións; si, e tamén Babilonia será destruída; por conseguinte, outras nacións dispersarán aos xudeus. 

16 E despois que sexan dispersados, e o Señor Deus castigounos por outros pobos, polo espazo de moitas xeracións, si, de xeración en xeración, ata que sexan persuadidos a crer en Cristo, o Fillo de Deus, e a expiación, que é infinita para todo o xénero humano; e cando chegue ese día en que crean en Cristo, e adoren ao Pai no seu nome, con corazóns puros e mans limpas, e non esperen máis a outro Mesías, entón, nesa época, chegará o día en que sexa mester que crean estas cousas. 

17 E o Señor volverá estender a súa man por segunda vez para restaurar ao seu pobo do seu estado perdido e caído. Xa que logo, el procederá a efectuar unha obra marabillosa e un prodixio entre os fillos dos homes. 

18 Por conseguinte, el manifestaralles as súas palabras, as cales xulgaranos no último día, porque lles serán dadas co fin de convencelos do verdadeiro Mesías que eles rexeitaron; e para convencelos de que non deben esperar máis a un Mesías que ha de vir, pois non ha de vir outro, salvo que sexa un Mesías falso que engane ao pobo; porque non hai senón un Mesías de quen os profetas falaron, e ese Mesías é o que os xudeus rexeitarán. 

19 Pois, segundo as palabras dos profetas, o Mesías vén seiscentos anos a partir da ocasión en que o meu pai saíu de Xerusalén; e segundo as palabras dos profetas, e tamén a palabra do anxo de Deus, o seu nome será Xesucristo, o Fillo de Deus. 

20 E agora ben, irmáns meus, falei claramente para que non podades errar; e como vive o Señor Deus, que sacou a Israel da terra de Exipto, e deu poder a Moisés para sanear ás nacións logo de ser mordidas polas serpes venenosas, se puñan os seus ollos na serpe que el levantou ante elas, e tamén lle deu poder para que ferise a pena e brotase a auga; si, velaquí dígovos que así como estas cousas son verdadeiras, e como o Señor Deus vive, non hai outro nome dado debaixo do ceo senón o deste Xesucristo, de quen falei, mediante o cal o home poida ser salvo. 

21 De modo que por esta causa o Señor Deus prometeume que estas cousas que escribo serán gardadas, e preservadas e entregadas aos da miña posteridade, de xeración en xeración, para que se cumpra a promesa feita a Xosé, que a súa liñaxe non perecería xamais, mentres durase a terra. 

22 Xa que logo, estas cousas irán de xeración en xeración mentres dure a terra; e irán de acordo coa vontade e desexo de Deus; e por elas serán xulgadas as nacións que as posúan, segundo as palabras que están escritas. 

23 Porque nós traballamos dilixentemente para escribir, a fin de persuadir aos nosos fillos, así como aos nosos irmáns, a crer en Cristo e a reconciliarse con Deus; pois sabemos que é pola graza pola que nos salvamos, logo de facer canto poidamos; 

24 e a pesar de que cremos en Cristo, observamos a lei de Moisés, e esperamos anhelosamente e con firmeza en Cristo, ata que a lei sexa cumprida. 

25 Pois para este fin deuse a lei; xa que logo, para nós a lei morreu, e somos vivificados en Cristo por mor da nosa fe; gardamos, emporiso, a lei, por mor dos mandamentos. 

26 E falamos de Cristo, nos alegramos en Cristo, predicamos de Cristo, profetizamos de Cristo e escribimos segundo as nosas profecías, para que os nosos fillos saiban a que fonte han de acudir para a remisión dos seus pecados. 

27 Polo tanto, falamos concernente á lei para que os nosos fillos saiban que a lei xa non rexe; e, entendendo que a lei xa non rexe, miren eles adiante cara a aquela vida que está en Cristo, e saiban con que fin foi dada a lei. E para que, logo de cumprirse a lei en Cristo, non endurezan contra el os seus corazóns, cando a lei teña que ser abrogada. 

28 E agora ben, velaquí, pobo meu, sodes xente dura de cerviz; xa que logo, faleivos claramente, para que non vos podades equivocar. E as palabras que falei quedarán como un testemuño contra vós; pois bastan para ensinar a calquera home a senda verdadeira; porque a senda verdadeira consiste en crer en Cristo e non negalo; porque ao negalo, tamén negades aos profetas e a lei. 

29 E agora ben, velaquí, dígovos que a senda verdadeira é crer en Cristo e non negalo; e Cristo é o Santo de Israel; xa que logo, debedes inclinarvos ante el e adoralo con todo o voso poder, mente e forza, e con toda a vosa alma; e se facedes isto, de ningún xeito seredes refugados. 

30 E ata onde for necesario, debedes observar as prácticas e as ordenanzas de Deus ata que sexa cumprida a lei que foi dada a Moisés.

== Capítulo 26 ==
''Cristo exercerá o seu ministerio entre os nefitas-Nefi prevé a destrución dos do seu pobo-Estes falarán desde o po-Os xentís establecerán igrexas falsas e combinacións secretas-O Señor prohibe que os homes empreguen as andrómenas sacerdotais. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E despois que Cristo resucite de entre os mortos, manifestarállevos a vós, os meus fillos, e os meus amados irmáns, e as palabras que el vos fale serán a lei que observaredes. 

2 Pois velaquí, dígovos que hei visto que pasarán moitas xeracións, e haberá grandes guerras e contendas entre o meu pobo. 

3 E despois que o Mesías veña, daranse ao meu pobo sinales do seu nacemento, e tamén da súa morte e resurrección; e grande e terrible será aquel día para os malvados, porque perecerán; e perecen porque rexeitan aos profetas e aos santos, e os apedran e mátanos; polo que o clamor do sangue dos santos ascenderá desde a terra ata Deus en contra deles. 

4 Xa que logo, o día que vén abrasará a todos os soberbios e aos que obran inicuamente, di o Señor dos Exércitos, porque serán como restrollo. 

5 E aos que matan aos profetas e aos santos, as profundidades da terra tragaranos, di o Señor dos Exércitos; e montañas cubriranos, e bulebules arrebataranos, e edificios caerán sobre eles e os despedazarán e reducirán a po. 

6 E serán visitados con tronos, e lóstregos, e terremotos, e con toda clase de destrucións; porque o lume da ira do Señor acenderase contra eles, e serán como restrollo, e o día que vén consumiraos, di o Señor dos Exércitos. 

7 ¡Ó, a dor e a angustia da miña alma pola perda dos do meu pobo que serán mortos! Porque eu, Nefi, vino, e case me consume ante a presenza do Señor; pero teño que clamar ao meu Deus: ¡As túas vías son xustas! 

8 Pero velaquí, os xustos que escoitan as palabras dos profetas e non os destrúen, senón que esperan anhelosamente e con firmeza en Cristo, agardando os sinais que son declaradas, a pesar de todas as persecucións, velaquí, son eles os que non perecerán. 

9 Mais o Fillo de Xustiza apareceráselles; e el os saneará, e terán paz con el ata que transcorran tres xeracións, e moitos da cuarta xeración falezan en rectitude. 

10 E cando estas cousas transcorran, sobrevirá ao meu pobo unha presta destrución; porque a pesar da dor da miña alma, eu vina; xa que logo, se que acontecerá; e eles véndense por nada; porque como recompensa do seu orgullo e o seu necidade, segarán destrución; porque se entregan ao diaño, e escollen as obras de tebras máis ben que a luz; xa que logo, terán que baixar ao inferno. 

11 Porque o Espírito do Señor non sempre loitará co home. E cando o Espírito cesa de loitar co home, entón vén unha presta destrución, e isto contrista a miña alma. 

12 E así como falei acerca de convencer aos xudeus de que Xesús é o verdadeiro Cristo, é mester que os xentís tamén sexan convencidos de que Xesús é o Cristo, o Deus Eterno; 

13 e que se manifesta polo poder do Espírito Santo a cantos nel cren; si, a toda nación, tribo, lingua e pobo, obrando grandes milagres, sinais e marabillas entre os fillos dos homes, segundo a súa fe. 

14 Mais velaquí, profetízovos concernente aos postremeiros días, os días en que o Señor Deus manifestará estas cousas aos fillos dos homes. 

15 Despois que a miña posteridade e a posteridade dos meus irmáns haxan dexenerado na incredulidade, e sexan feridos polos xentís; si, despois que o Señor Divos acampe en contra deles por todos lados, e cercounos con baluarte e levantado fortes contra eles; e despois que sexan abatidos ata o po, aínda ata deixar de existir, con todo isto, as palabras dos xustos serán escritas, e as oracións dos fieis serán oídas, e todos os que haxan dexenerado na incredulidade non serán esquecidos; 

16 porque aqueles que serán destruídos falaranlles desde a terra, e as súas palabras rumorearán desde o po, e a súa voz será como un que evoca aos espíritos; porque o Señor Deus daralle poder para que rumoree concernente a eles, coma se fóra desde a terra; e a súa fala rumoreará desde o po. 

17 Porque así di o Señor Deus: Escribirán as cousas que se farán entre eles, e serán escritas e seladas nun libro; e aqueles que haxan dexenerado na incredulidade non as terán, porque procuran destruír as cousas de Deus. 

18 Xa que logo, así como os que foron destruídos foron tallados prestamente, e a multitude dos seus fortes será como o restrollo que desaparece, si, así di o Señor Deus: Será nun instante, repentinamente. 

19 E sucederá que os que haxan dexenerado na incredulidade serán feridos por man dos xentís. 

20 E os xentís enxálzanse coa soberbia dos seus ollos, e tropezaron por mor do grande da súa pedra de tropezo, e estableceron moitas igrexas; con todo, menosprezan o poder e os milagres de Deus, e predícanse a súa propia sabedoría e a súa propia instrución, para enriquecerse e moer a face dos pobres. 

21 E edifícanse moitas igrexas que causan envexas, e contendas, e malicia. 

22 E tamén existen combinacións secretas, como nos tempos antigos, segundo as combinacións do diaño, porque el é o fundador de todas estas cousas; si, o fundador do asasinato e das obras de tebras; si, e lévaos do pescozo con cordel de liño, ata que os ata para sempre cos seus fortes cordas. 

23 Porque velaquí, amados irmáns meus, dígovos que o Señor Deus non obra na escuridade. 

24 El non fai nada a menos que sexa para o beneficio do mundo; porque el ama ao mundo, ao grao de dar a súa propia vida para traer a todos os homes a el. Xa que logo, a ninguén manda el que non participe da súa salvación. 

25 Velaquí, seica exclama el a alguén, dicindo: Apártache de min? Velaquí, dígovos que non; así a todo, di: Vide a min, vós, todos os extremos da terra, comprade leite e mel sen diñeiro e sen prezo. 

26 Velaquí, mandou el a algún que salga das sinagogas, ou das casas de adoración? Velaquí, dígovos que non. 

27 mandou el a alguén que non participe da súa salvación? Velaquí, dígovos que non, senón que a deu gratuitamente para todos os homes; e mandou ao seu pobo que persuada a todos os homes a que se arrepintan. 

28 Velaquí, mandou o Señor a alguén que non participe da súa bondade? Velaquí, dígovos: Non; senón que todo home ten tanto privilexio como calquera outro, e ninguén é excluído. 

29 El manda que non haxa andrómenas; porque velaquí, son andrómenas sacerdotais o que os homes prediquen e constitúanse a si mesmos como unha luz ao mundo, co fin de obter lucro e encomio do mundo; pero non buscan o ben de Sión. 

30 Velaquí, o Señor vedou isto; xa que logo, o Señor Deus deu o mandamento de que todos os homes teñan caridade, e esta caridade é amor. E a menos que teñan caridade, non son nada. Xa que logo, se tivesen caridade, non permitirían que perecese o obreiro en Sión. 

31 Mais o obreiro en Sión traballará para Sión; porque se traballa por diñeiro, perecerá. 

32 E ademais, o Señor Deus mandou aos homes non cometer homicidio; non mentir; non roubar; non tomar o nome do Señor o seu Deus en balde; non envexar; non ter malicia; non contender uns con outros; non cometer fornicacións; e non facer ningunha destas cousas; porque os que tal fagan, perecerán. 

33 Porque ningunha destas iniquidades vén do Señor, porque el fai o que é bo entre os fillos dos homes; e nada fai que non sexa claro para os fillos dos homes; e el invita a todos eles a que vingan a el e participen da súa bondade; e a ninguén dos que a el veñen refuga, sexan negros ou brancos, escravos ou libres, homes ou mulleres; e acórdase dos pagáns; e todos son iguais ante Deus, tanto os xudeus como os xentís.

== Capítulo 27 ==
''Tebras e apostasía cubrirán a terra nos últimos días-O Libro de Mormón sairá a luz-Tres testemuñas darán testemuño do libro-O home instruído dirá que non pode ler o libro selado-O Señor executará unha obra marabillosa e un prodixio-Compárese con Isaías 29. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 Mais velaquí que nos últimos días, ou sexa, nos días dos xentís, si, velaquí que todas as nacións dos xentís, e tamén os xudeus, tanto os que vingan a esta terra como os que se achen sobre outras terras, si, sobre todas as terras do mundo, velaquí, estarán ebrios de iniquidade e de toda clase de abominacións. 

2 E cando veña ese día, visitaraos o Señor dos Exércitos con tronos e con terremotos, e cun gran estrondo, e con borrasca, e con tempestade, e coa chama de lume devorador. 

3 E todas as nacións que pugnen contra Sión e que a aflixan, serán como soño de visión nocturna; si, seralles como ao famento que soña; e velaquí, come, mais esperta e a súa alma está baleira; ou como un sedento que soña; e velaquí, bebe, pero cando esperta, está desfalecido, e a súa alma sente fame; si, aínda así será coa multitude de todas as nacións que pugnen contra o monte de Sión. 

4 Porque velaquí, todos vós que obrades iniquidade, detédevos e asombrádevos, porque gritaredes e clamaredes; si, estaredes ebrios, mais non de viño; titubearedes, mais non de licor. 

5 Porque velaquí, o Señor derramou sobre vós o espírito dun profundo soño; pois velaquí que pechastes os vosos ollos e rexeitado aos profetas; e aos vosos gobernantes e aos videntes el cubriu por mor da vosa iniquidade. 

6 E acontecerá que o Señor Deus manifestaravos as palabras dun libro; e serán as palabras dos que durmiron. 

7 E velaquí, o libro estará selado; e nel haberá unha revelación de Deus, desde o principio do mundo, ata o seu fin. 

8 Polo tanto, por mor das cousas que están seladas, non se entregarán estas cousas seladas no día das maldades e abominacións do pobo. Xa que logo, seralles retido o libro; 

9 mais o libro será entregado a un home, e el entregará as palabras do libro, que son as palabras daqueles que durmiron no po, e entregará estas palabras a outro; 

10 mais non entregará as palabras que están seladas, nin tampouco entregará o libro. Porque o libro será selado polo poder de Deus, e a revelación que foi selada gardarase no libro ata que chegue o propio e debido tempo do Señor en que aparezan; porque velaquí, revelan todas as cousas desde a fundación do mundo ata o seu fin. 

11 E virá o día en que as palabras do libro, que foron seladas, leranse desde os teitos das casas; e serán lidas polo poder de Cristo, e revelaranse aos fillos dos homes todas as cousas xamais habidas entre eles, e cantas haberá aínda ata o fin da terra. 

12 Xa que logo, o día en que se entregue o libro ao home de quen falei, quedará oculto devandito libro dos ollos do mundo para que non o vexa ollo algún, salvo tres testemuñas que o verán polo poder de Deus, ademais daquel a quen o libro será entregado; e testificarán da verdade do libro e das cousas que contén. 

13 E ninguén máis o verá, senón uns poucos, conforme á vontade de Deus, para dar testemuño da súa palabra aos fillos dos homes; porque o Señor Deus dixo que as palabras dos fieis falarían cal se fóra de entre os mortos. 

14 Xa que logo, o Señor Deus procederá a sacar a luz as palabras do libro; e na boca de cantas testemuñas a el lle plazca, establecerá a súa palabra; e ¡ai daquel que rexeite a palabra de Deus! 

15 Mais velaquí, acontecerá que o Señor Deus dirá a aquel a quen entregará o libro: Toma estas palabras que non están seladas e entrégaas a outro, para que as mostre ao instruído, dicindo: Rógoche que leas isto. E o instruído dirá: Trae aquí o libro, e eu lereinas. 

16 E agora ben, por causa da gloria do mundo, e para obter lucro dirán isto, e non para a gloria de Deus. 

17 E o home dirá: Non podo traer o libro, porque está selado. 

18 Entón dirá o instruído: Non podo lelo. 

19 Xa que logo, acontecerá que o Señor Deus de novo entregará o libro e as palabras que contén ao que non é instruído, o cal dirá: Non son instruído. 

20 Entón o Señor Deus diralle: Os instruídos non as lerán porque as rexeitaron, e eu podo efectuar a miña propia obra; xa que logo, ti lerás as palabras que eu che darei. 

21 Non toques as cousas que están seladas, pois as manifestarei no meu  propio e debido tempo; porque mostrarei aos fillos dos homes que podo executar a miña propia obra. 

22 Xa que logo, cando leas as palabras que che mandei, e obtido as testemuñas que che prometín, entón selarás outra vez o libro, e esconderalo para os meus propósitos, a fin de que eu preserve as palabras que non liches, ata que na miña propia sabedoría parézame oportuno revelar todas as cousas aos fillos dos homes. 

23 Porque velaquí, eu son Deus; e son un Deus de milagres; e manifestarei ao mundo que son o mesmo onte, hoxe e para sempre; e non obro entre os fillos dos homes senón de conformidade coa súa fe. 

24 E outra vez acontecerá que o Señor dirá a aquel que lea as palabras que lle han de ser entregadas: 

25 Por canto este pobo achégalleme coa súa boca, e cos seus beizos hónrame, mais o seu corazón afastou de min, e o seu temor para comigo élles inculcado polos preceptos dos homes, 

26 procederei eu, xa que logo, a executar unha obra marabillosa entre este pobo; si, unha obra marabillosa e un prodixio; porque a sabedoría dos seus sabios e instruídos perecerá, e o entendemento dos seus prudentes será escondido. 

27 E ¡ai daqueles que procuran con afán esconder os seus designios do Señor! E as súas obras fanse nas tebras, e din: Quen nos ve?, e quen nos coñece? E din tamén: Certamente a túa obra de trastornar as cousas de arriba abaixo será estimada como o barro do oleiro. Mais velaquí, di o Señor dos Exércitos, mostrareilles que coñezo todas as súas obras. Pois seica dirá a obra do artífice: El non me fixo?, ou dirá o construído do construtor: Non tiña intelixencia? 

28 Pero velaquí, di o Señor dos Exércitos: Ensinarei aos fillos dos homes que de aquí a moi pouco tempo o Líbano converterase en campo fértil; e o campo fértil será apreciado como un bosque. 

29 E naquel día os xordos oirán as palabras do libro, e os ollos dos cegos verán do medio da escuridade e das tebras. 

30 E os mansos tamén aumentarán, e o seu gozo será no Señor; e os pobres entre os homes se alegrarán no Santo de Israel. 

31 Porque así como vive o Señor, verán que o violento é reducido á nada, e é consumido o escarnecedor; e todos os que velan pola iniquidade son tallados; 

32 e os que fan ofensor ao home por unha palabra, e tenden trampa ao que reprende á porta, e apartan ao xusto por unha tontería. 

33 Xa que logo, o Señor que redimiu a Abraham así di, respecto da casa de Xacob: Agora Xacob non se avergoñará, nin o seu rostro porase pálido. 

34 Mais cando el vexa aos seus fillos, obra das miñas mans, no seu centro, santificarán eles o meu nome e santificarán ao Santo de Xacob, e temerán ao Deus de Israel. 

35 E tamén os que erraron en espírito virán ao coñecemento; e os que murmuraron aprenderán doutrina.

== Capítulo 28 ==
''Nos últimos días estableceranse moitas igrexas falsas-Ensinarán doutrinas falsas, vas e insensatas-Abundará a apostasía por motivo dos mestres falsos-O diaño enfurecerá o corazón dos homes-El ensinará todo xénero de doutrinas falsas. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E agora ben, irmáns meus, velaquí que vos falei segundo o Espírito hame compilado; xa que logo, se que certamente se han de verificar. 

2 E as cousas que se escribirán, procedentes do libro, serán de gran valor para os fillos dos homes, e particularmente para a nosa posteridade, que é un resto da casa de Israel. 

3 Porque sucederá naquel día que as igrexas que se estableceron, mais non para o Señor, dirán a unha á outra: ¡Velaquí que eu, eu son a do Señor!; e dirán as demais: ¡Eu, eu son a do Señor! E así falarán todos os que establezan igrexas, mais non para o Señor; 

4 e contenderán unha con outra; e os seus sacerdotes disputarán entre si, e ensinarán co seu coñecemento, e negarán ao Espírito Santo, o cal inspira a falar. 

5 E negan o poder de Deus, o Santo de Israel, e din ao pobo: Escoitádenos e oíde o noso precepto; pois velaquí, hoxe non hai Deus, porque o Señor e Redentor acabou a súa obra e deu o seu poder aos homes; 

6 velaquí, escoitade o meu precepto: Se dixeren que hai un milagre feito pola man do Señor, non o creades, pois hoxe xa non é un Deus de milagres; xa terminou a súa obra. 

7 Si, e haberá moitos que dirán: Comede, bebede e divertídevos, porque mañá morreremos; e iranos ben. 

8 E tamén haberá moitos que dirán: Comede, bebede e divertídevos; no entanto, temede a Deus, pois el xustificará a comisión duns cantos pecados; si, mentide un pouco, aproveitádevos dalgún por causa das súas palabras, tendede trampa ao voso próximo; nisto non hai mal; e facede todas estas cousas, porque mañá morreremos; e se é que somos culpables, Divos daranos algúns azoutes, e ao fin salvarémonos no reino de Deus. 

9 Si, e haberá moitos que deste xeito ensinarán falsas, vas e insensatas doutrinas; e se enchearán nos seus corazóns, e tratarán afanosamente de ocultar os seus designios do Señor, e as súas obras faranse nas tebras. 

10 E o sangue dos santos clamará desde o chan contra eles. 

11 Si, todos saíronse da senda; corrompéronse. 

12 A causa do orgullo, e por mor de falsos mestres e falsa doutrina, as súas igrexas corrompéronse e enxálzanse; hanse infatuado por mor do seu orgullo. 

13 Rouban aos pobres por motivo dos seus belos santuarios; rouban aos pobres por razón das súas ricas vestiduras; e perseguen aos mansos e aos pobres de corazón, porque se han enchido co seu orgullo. 

14 Levan erguida a cerviz, e levantada a cabeza; si, e por motivo do orgullo, da iniquidade, de abominacións e fornicacións, todos extraviáronse, salvo uns poucos que son os humildes discípulos de Cristo; con todo, son guiados de tal xeito que a miúdo erran porque son ensinados polos preceptos dos homes. 

15 ¡Ó os sabios, os instruídos e os ricos que se inflan co orgullo dos seus corazóns, e todos aqueles que predican falsas doutrinas, e todos aqueles que cometen fornicacións e perverten o recto camiño do Señor! ¡Ai, ai, ai deles, di o Señor Deus Todopoderoso, porque serán arroxados ao inferno! 

16 ¡Ai daqueles que repudian ao xusto por unha pequeñez e vilipendian o que é bo, e din que non vale nada! Porque chegará o día en que o Señor Deus visitará subitamente aos habitantes da terra; e o día en que cheguen ao colmo as súas iniquidades, perecerán. 

17 Mais velaquí, se os habitantes da terra arrepíntense das súas iniquidades e abominacións, non serán destruídos, di o Señor dos Exércitos. 

18 Mais velaquí, esa grande e abominable igrexa, a prostituta de toda a terra, terá que esborrallarse, e grande será a súa caída. 

19 Porque o reino do diaño ha de estremecerse, e os que a el pertenzan deben ser provocados a arrepentirse, ou o diaño prenderaos cos seus sempiternas cadeas, e serán movidos a cólera, e perecerán; 

20 porque velaquí, naquel día el enfurecerá os corazóns dos fillos dos homes, e axitaraos á ira contra o que é bo. 

21 E a outros os pacificará e adormentaraos con seguridade carnal, de modo que dirán: Todo vai ben en Sión; si, Sión prospera, todo vai ben. E así o diaño engana as súas almas, e condúceos astutamente ao inferno. 

22 E velaquí, a outros os lisonxeia e cóntalles que non hai inferno; e dilles: Eu non son o diaño, porque non o hai; e así lles rumorea ao oído, ata que os prende coas súas terribles cadeas, das cales non hai rescate. 

23 Si, son atrapados pola morte e o inferno; e a morte, o inferno e o diaño, e todos os que caian no seu poder deben presentarse ante o trono de Deus e ser xulgados segundo as súas obras, de onde terán que ir ao lugar preparado para eles, si, un lago de lume e xofre, que é tormento sen fin. 

24 Xa que logo, ¡ai do repousado en Sión! 

25 ¡Ai daquel que exclama: Todo está ben! 

26 Si, ¡ai daquel que escoita os preceptos dos homes, e nega o poder de Deus e o don do Espírito Santo! 

27 Si, ¡ai daquel que di: recibimos, e non necesitamos máis! 

28 E por fin, ¡ai de todos aqueles que tremen, e están enfadados por mor da verdade de Deus! Pois velaquí, aquel que está edificado sobre a roca, recíbea con gozo; e o que está fundado sobre un cimento areoso, treme por medo de caer. 

29 ¡Ai do que diga: recibimos a palabra de Deus, e non necesitamos máis da palabra de Deus, porque xa temos suficiente! 

30 Pois velaquí, así di o Señor Deus: Darei aos fillos dos homes liña por liña, precepto por precepto, un pouco aquí e un pouco alí; e benditos son aqueles que escoitan os meus preceptos e prestan atención aos meus consellos, porque aprenderán sabedoría; pois a quen reciba, dareille máis; e aos que digan: Temos bastante, seralles quitado aínda o que tiveren. 

31 ¡Maldito é aquel que pon a súa confianza no home, ou fai da carne o seu brazo, ou escoita os preceptos dos homes, salvo cando os seus preceptos sexan dados polo poder do Espírito Santo! 

32 ¡Ai dos xentís, di o Señor Deus dos Exércitos! Porque non obstante que lles estenderei o meu brazo de día en día, negaranme. Con todo, se se arrepinten e veñen a min, serei misericordioso con eles, porque o meu brazo está estendido todo o día, di o Señor Deus dos Exércitos.

== Capítulo 29 ==
''Moitos xentís rexeitarán o Libro de Mormón-Dirán:¿Non necesitamos máis Biblia?-O Señor fala a moitas nacións-El xulgará ao mundo de acordo cos libros que se escriban. Aproximadamente 559-545 a.C.'' 

1 Mais velaquí que haberá moitos ?o día en que eu proceda a executar unha obra marabillosa entre eles, a fin de que eu recorde os meus convenios que fixen cos fillos dos homes, para que estenda a miña man por segunda vez, para restaurar aos do meu pobo que son da casa de Israel; 

2 e tamén para que eu recorde as promesas que che fixen a ti, Nefi, e tamén ao teu pai, que me acordaría da túa posteridade; e que as palabras da túa posteridade procederían da miña boca á túa posteridade; e as miñas palabras resoarán ata os extremos da terra, por estandarte aos do meu pobo que son da casa de Israel; 

3 e porque as miñas palabras resoarán? moitos dos xentís dirán: ¡Unha Biblia! ¡Unha Biblia! ¡Temos unha Biblia, e non pode haber máis Biblia! 

4 Mais así di o Señor Deus: Ó necios, terán unha Biblia; e procederá dos xudeus, o meu antigo pobo do convenio. E que agradecemento manifestan aos xudeus pola Biblia que deles recibiron? Si, que pretenden dicir con iso os xentís? Recordan eles os afáns e os traballos e as aflicións dos xudeus, e a súa dilixencia para comigo en levar a salvación aos xentís? 

5 Ó xentís, acordástesvos dos xudeus, o meu antigo pobo do convenio? Non; senón que os maldixestes e aborrecido, e non procurastes restauralos. Mais velaquí, eu farei volver todas estas cousas sobre a vosa propia cabeza; porque eu, o Señor, non esquecín ao meu pobo. 

6 ¡Ó necio, que dirás: Unha Biblia; temos unha Biblia e non necesitamos máis Biblia! Teriades unha Biblia, de non ser polos xudeus? 

7 Non sabedes que hai máis dunha nación? Non sabedes que eu, o Señor o voso Deus, creei a todos os homes, e que me acordo dos que viven nas illas do mar; e que goberno arriba nos ceos e abaixo na terra; e manifesto a miña palabra aos fillos dos homes, si, sobre todas as nacións da terra? 

8 Por que murmurades por ter que recibir máis da miña palabra? Non sabedes que o testemuño de dúas nacións évos unha testemuña de que eu son Deus, que me acordo tanto dunha nación como doutra? Xa que logo, falo as mesmas palabras, así a unha como a outra nación. E cando as dúas nacións xúntense, o testemuño das dúas xuntarase tamén. 

9 E fago isto para mostrar a moitos que son o mesmo onte, hoxe e para sempre; e que declaro as miñas palabras segundo a miña vontade. E non supoñades que porque falei unha palabra, non podo falar outra; porque aínda non está terminada a miña obra; nin se acabará ata o fin do home; nin desde entón para sempre. 

10 Así que non por ter unha Biblia debedes supor que contén todas as miñas palabras; nin tampouco debedes supor que non fixen escribir outras máis. 

11 Porque mando a todos os homes, tanto no leste, como no oeste, e no norte, así como no sur e nas illas do mar, que escriban as palabras que eu lles fale; porque dos libros que se escriban xulgarei eu ao mundo, cada cal segundo as súas obras, conforme ao que estea escrito. 

12 Porque velaquí, falarei aos xudeus, e escribirano; e falarei tamén aos nefitas, e estes escribirano; e tamén falarei ás outras tribos da casa de Israel que conducín lonxe, e escribirano; e tamén falarei a todas as nacións da terra, e elas escribirano. 

13 E acontecerá que os xudeus terán as palabras dos nefitas, e os nefitas terán as palabras dos xudeus; e os nefitas e os xudeus terán as palabras das tribos perdidas de Israel; e estas posuirán as palabras dos nefitas e os xudeus. 

14 E sucederá que o meu pobo, que é da casa de Israel, será reunido sobre as terras das súas posesións; e a miña palabra reunirase tamén nunha. E manifestarei aos que loiten contra a miña palabra e contra o meu pobo, que é da casa de Israel, que eu son Deus, e que fixen convenio con Abrahán de que me acordaría da súa posteridade para sempre.

== Capítulo 30 ==
''Os xentís convertidos serán contados entre os do pobo do convenio-Moitos lamanitas e moitos xudeus crerán na palabra e chegarán a ser deleitables-Israel será restaurado e os inicuos serán destruídos. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E agora ben, velaquí, amados irmáns meus, quixese falarvos; porque eu, Nefi, non quixese permitirvos supor que sodes máis xustos do que serán os xentís. Pois velaquí, a non ser que gardedes os mandamentos de Deus, todos pereceredes igualmente; e por mor das palabras que se dixeron, non debedes supor que os xentís serán totalmente destruídos. 

2 Porque velaquí, dígovos que cantos dos xentís arrepíntense son o pobo do convenio do Señor; e cantos xudeus non se arrepintan serán tallados; porque o Señor non fai convenio con ninguén senón con aqueles que se arrepinten e cren no seu Fillo, que é o Santo de Israel. 

3 E agora quixese profetizarvos algo máis acerca dos xudeus e os xentís. Porque despois que apareza o libro de que falei, e escribiuse para os xentís e selado novamente para os fins do Señor, haberá moitos que crerán as palabras que estean escritas; e eles levaranas ao resto da nosa posteridade. 

4 E entón o resto da nosa posteridade saberá acerca de nós: como foi que saímos de Xerusalén, e que eles son descendentes dos xudeus; 

5 e o evanxeo de Xesucristo será declarado entre eles; polo que lles será restaurado o coñecemento dos seus pais, como tamén o coñecemento de Xesucristo que houbo entre os seus pais. 

6 E entón se alegrarán; porque saberán que é unha bendición para eles da man de Deus; e as escamas de tebras empezarán a caer dos seus ollos; e antes que pasen moitas xeracións entre eles, converteranse nunha xente pura e deleitable. 

7 E acontecerá que os xudeus que estean dispersos empezarán tamén a crer en Cristo; e comezarán a congregarse sobre a face da terra; e cantos crean en Cristo tamén chegarán a ser unha xente deleitable. 

8 E sucederá que o Señor Deus empezará a súa obra entre todas as nacións, tribos, linguas e pobos, para levar a cabo a restauración do seu pobo sobre a terra. 

9 E con xustiza xulgará o Señor Deus aos pobres, e con equidade reprenderá polos mansos da terra. E ferirá á terra coa vara da súa boca, e co alento dos seus beizos matará ao impío. 

10 Porque rapidamente achégase o tempo en que o Señor Deus ocasionará unha gran división entre o pobo, e destruirá aos inicuos; e preservará ao seu pobo, si, aínda cando teña que destruír aos malvados por lume. 

11 E a xustiza será o cinto dos seus lombos, e a fidelidade o cinto dos seus riles. 

12 E entón morará o lobo co cordeiro; e o leopardo co cabrito deitarase, e o becerro, o leonciño e o cebón andarán xuntos; e un neno os pastoreará. 

13 E a vaca e a osa pacerán; os seus crías botaranse xuntas; e o león comerá palla como o boi. 

14 E o neno de peito xogará na cova do áspide, e o recentemente destetado estenderá a man sobre a caverna do basilisco. 

15 Non danarán, nin destruirán en todo o meu santo monte; porque a terra estará chea do coñecemento do Señor, como as augas cobren o mar. 

16 Xa que logo, as cousas de todas as nacións serán divulgadas; si, todas as cousas daranse a coñecer aos fillos dos homes. 

17 Non hai nada secreto que non haxa de ser revelado; non hai obra de tebras que non haxa de saír a luz; nada hai selado sobre a terra que non haxa de ser desatado. 

18 Xa que logo, todas as cousas que foron reveladas aos fillos dos homes serán reveladas naquel día; e Satanás non terá máis poder sobre o corazón dos fillos dos homes por moito tempo. E agora, amados irmáns meus, dou fin ás miñas palabras.

== Capítulo 31 ==
''Nefi explica por que foi bautizado Cristo-Os homes deben seguir a Cristo, ser bautizados, recibir o Espírito Santo e perseverar ata o fin para ser salvos-O arrepentimento e o bautismo son a porta que conduce á senda estreita e angosta-Os que garden os mandamentos logo do seu bautismo terán a vida eterna. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E agora, amados irmáns meus, eu, Nefi, ceso de profetizarvos. E non podo escribir senón unhas cantas cosas que de certo se que han de acontecer; nin tampouco podo escribir máis que unhas poucas das palabras do meu irmán Xacob. 

2 Xa que logo, as cousas que escribín bástanme, con excepción dunhas poucas palabras que debo falar acerca da doutrina de Cristo; xa que logo, falareivos claramente, segundo a claridade das miñas profecías. 

3 Porque a miña alma deléitase na claridade; porque así é como o Señor Deus obra entre os fillos dos homes. Porque o Señor Deus ilumina o entendemento; pois el fala aos homes de acordo co idioma deles, para que entendan. 

4 Xa que logo, quixese que recordásedes que vos falei concernente a ese profeta que o Señor mostroume, o cal ha de bautizar ao Cordeiro de Deus, que quitará os pecados do mundo. 

5 Agora ben, se o Cordeiro de Deus, que é santo, ten necesidade de ser bautizado na auga para cumprir con toda xustiza, ¡canto maior é, entón, a necesidade que temos nós, sendo pecadores, de ser bautizados, si, na auga! 

6 E agora, quixese preguntarvos, amados irmáns meus, como cumpriu o Cordeiro de Deus con toda xustiza bautizándose na auga? 

7 Non sabedes que era santo? Mais non obstante que era santo, el mostra aos fillos dos homes que, segundo a carne, el humíllase ante o Pai, e testifica ao Pai que lle sería obediente ao observar os seus mandamentos. 

8 Xa que logo, despois que foi bautizado con auga, o Espírito Santo descendeu sobre el en forma de pomba. 

9 E ademais, isto mostra aos fillos dos homes a angostura da senda, e a estreiteza da porta pola cal eles deben entrar, habéndolles el posto o exemplo por diante. 

10 E dixo aos fillos dos homes: Seguídeme. Xa que logo, os meus amados irmáns, podemos seguir a Xesús, a menos que esteamos dispostos a gardar os mandamentos do Pai? 

11 E o Pai dixo: Arrepentídevos, arrepentídevos e sede bautizados no nome do meu Amado Fillo. 

12 E ademais, viño a min a voz do Fillo, dicindo: A quen se bautice no meu nome, o Pai dará o Espírito Santo, como a min; xa que logo, seguídeme e facede as cousas que me vistes facer. 

13 Xa que logo, amados irmáns meus, sei que se seguides ao Fillo con íntegro propósito de corazón, sen acción hipócrita e sen engano ante Deus, senón con verdadeira intención, arrepentíndovos dos vosos pecados, testificando ao Pai que estades dispostos a tomar sobre vós o nome de Cristo por medio do bautismo, si, seguindo ao voso Señor e Salvador e descendendo ao auga, segundo a súa palabra, velaquí, entón recibiredes o Espírito Santo; si, entón vén o bautismo de lume e do Espírito Santo; e entón podedes falar con lingua de anxos e prorromper en encomios ao Santo de Israel. 

14 Mais velaquí, amados irmáns meus, así veu a min a voz do Fillo, dicindo: Logo de habervos arrepentido dos vosos pecados e testificado ao Pai, por medio do bautismo de auga, que estades dispostos a gardar os meus mandamentos, e recibistes o bautismo de lume e do Espírito Santo e podedes falar cunha nova lingua, si, coa lingua de anxos, se logo disto negádesme, mellor vos foi non haberme coñecido. 

15 E oín a voz do Pai que dicía: Si, as palabras do meu Amado son verdadeiras e fieis. Aquel que persevere ata o fin, este será salvo. 

16 E agora ben, amados irmáns meus, por isto se que a menos que o home persevere ata o fin, seguindo o exemplo do Fillo do Deus vivente, non pode ser salvo. 

17 Xa que logo, facede as cousas que vos dixen que hei visto que fará o voso Señor e Redentor; porque por esta razón mostráronlleme, para que saibades cal é a porta pola que debedes entrar. Porque a porta pola cal debedes entrar é o arrepentimento e o bautismo na auga; e entón vén unha remisión dos vosos pecados por lume e polo Espírito Santo. 

18 E entón achádesvos neste estreito e angosto camiño que conduce á vida eterna; si, entrastes pola porta; obrastes de acordo cos mandamentos do Pai e do Fillo; e recibistes o Espírito Santo, que dá testemuño do Pai e do Fillo, para que se cumpra a promesa feita por el, que o recibiriades se entrabades na senda. 
19 E agora ben, amados irmáns meus, logo de entrar nesta estreita e angosta senda, quixese preguntar se xa quedou feito todo. Velaquí, dígovos que non; porque non chegastes ata aquí senón pola palabra de Cristo, con fe inquebrantable nel, confiando integramente nos méritos daquel que é poderoso para salvar. 

20 Xa que logo, debedes seguir adiante con firmeza en Cristo, tendo un fulgor perfecto de esperanza e amor por Deus e por todos os homes. Xa que logo, se marchades adiante, deleitándovos na palabra de Cristo, e perseveraredes ata o fin, velaquí, así di o Pai: Teredes a vida eterna. 

21 E agora ben, amados irmáns meus, esta é a senda; e non hai outro camiño, nin nome dado debaixo do ceo polo cal o home poida salvarse no reino de Deus. E agora ben, velaquí, esta é a doutrina de Cristo, e a única e verdadeira doutrina do Pai, e do Fillo, e do Espírito Santo, que son un Deus, sen fin. Amen.

== Capítulo 32 ==
''Os anxos falan polo poder do Espírito Santo-Os homes deben orar e adquirir así o coñecemento que imparte o Espírito Santo. Aproximadamente 559-545 a.C.''

1 E agora ben, velaquí, amados irmáns meus, supoño que estaredes meditando nos vosos corazóns en canto ao que debedes facer despois que entredes na senda. Mais velaquí, por que meditades estas cousas nos vosos corazóns? 

2 Non vos acordades que vos dixen que despois que recibísedes o Espírito Santo, poderiades falar con lingua de anxos? E como poderiades falar con lingua de anxos senón polo Espírito Santo? 

3 Os anxos falan polo poder do Espírito Santo; polo que declaran as palabras de Cristo. Xa que logo, díxenvos: Deleitádevos nas palabras de Cristo; porque velaquí, as palabras de Cristo diranvos todas as cousas que debedes facer. 

4 Xa que logo, se logo de falar eu estas palabras, non podedes entendelas, será porque non pedides nin chamades; así que non sodes levados á luz, senón que debedes perecer nas tebras. 

5 Porque velaquí, dígovos outra vez, que se entrades pola senda e recibides o Espírito Santo, el mostraravos todas as cousas que debedes facer. 

6 Velaquí, esta é a doutrina de Cristo, e non se dará outra doutrina senón ata despois que el se vos manifeste na carne. E cando se vos manifeste na carne, as cousas que el vos diga esforzarédesvos por cumprir. 

7 E agora ben, eu, Nefi, non podo dicir máis; o Espírito fai cesar as miñas palabras, e quedo a soas para lamentar por mor da incredulidade, e a maldade, e a ignorancia e a obstinación dos homes; porque non queren buscar coñecemento, nin entender o gran coñecemento, cando lles é dado con claridade, si, con toda a claridade da palabra. 

8 E agora ben, amados irmáns meus, percibo que aínda estades meditando nos vosos corazóns; e dóeme ter que falarvos concernente a isto. Porque se escoitásedes ao Espírito que ensina ao home a orar, saberiades que vos é mester orar; porque o espírito malo non insignia ao home a orar, senón ensínalle que non debe orar. 

9 Mais velaquí, dígovos que debedes orar sempre, e non desmaiar; que nada debedes facer ante o Señor, sen que primeiro orades ao Pai no nome de Cristo, para que el conságrevos a vosa acción, a fin de que a vosa obra sexa para o beneficio das vosas almas.

== Capítulo 33 ==
''As palabras de Nefi son verdadeiras-Estas testifican de Cristo-Aqueles que crean en Cristo crerán nas palabras de Nefi, as cales presentaranse como testemuño ante o tribunal do xuízo. Aproximadamente 559-545 a.C.'' 

1 E agora ben, eu, Nefi, non podo escribir todas as cousas que se ensinaron entre o meu pobo; nin son tan poderoso para escribir como para falar; porque cando un home fala polo poder do Santo Espírito, o poder do Espírito Santo lévao ao corazón dos fillos dos homes. 

2 Pero velaquí, hai moitos que endurecen os seus corazóns contra o Espírito Santo, de modo que non ten cabida neles; xa que logo, refugan moitas cousas que están escritas e considéranas como nada. 

3 Mais eu, Nefi, escribín o que escribín; e estímoo de gran valor, especialmente para o meu pobo. Porque continuamente rogo por eles de día, e os meus ollos bañan a miña almofada de noite por mor deles; e clamo ao meu Deus con fe, e sei que el oirá o meu clamor. 

4 E sei que o Señor Deus consagrará as miñas oracións para o beneficio do meu pobo. E as palabras que escribín en debilidade serán feitas fortes para eles; pois os persuaden a facer o ben; fanlles saber acerca dos seus pais; e falan de Xesús, e persuádenos a crer nel e a perseverar ata o fin, que é a vida eterna. 

5 E falan asperamente contra o pecado, segundo a claridade da verdade; xa que logo, ninguén se enfadará coas palabras que escribín, a menos que sexa do espírito do diaño. 

6 Me glorio na claridade; me glorio na verdade; me glorio no meu Xesús, porque el ha redimido a miña alma do inferno. 

7 Teño caridade para co meu pobo, e gran fe en Cristo de que ante o seu tribunal acharei a moitas almas sen mancha. 

8 Teño caridade para co xudeu; digo xudeu, porque me refiro a aqueles de quen vin. 

9 Teño tamén caridade para cos xentís. Mais velaquí, para ningún destes podo ter esperanza, a menos que se reconcilien con Cristo e entren pola porta angosta, e camiñen pola senda estreita que guía á vida, e continúen na senda ata o fin do día de probación. 

10 E agora ben, os meus amados irmáns, e tamén vós os xudeus e todos os extremos da terra, escoitade estas palabras e crede en Cristo; e se non credes nestas palabras, crede en Cristo. E se credes en Cristo, creredes nestas palabras, porque son as palabras de Cristo, e el deumas; e ensinan a todos os homes que deben facer o bo. 

11 E se non son as palabras de Cristo, xulgade; porque no último día Cristo manifestaravos con poder e gran gloria que son as súas palabras; e ante o seu tribunal verémonos cara a cara, vós e eu, e saberedes que el me mandou escribir estas cousas, a pesar da miña debilidade. 

12 E rogo ao Pai no nome de Cristo que moitos de nós, se non todos, salvémonos no seu reino, nese grande e último día. 

13 E agora ben, amados irmáns meus, todos os que sodes da casa de Israel, e todos vós, ¡ó extremos da terra!, fálovos como a voz dun que clama desde o po: Adeus, ata que veña ese gran día. 

14 E vós, os que non queredes participar da bondade de Deus, nin respectar as palabras dos xudeus, nin as miñas palabras, nin as palabras que sairán da boca do Cordeiro de Deus, velaquí, despídome de vós para sempre, porque estas palabras condenaranvos no último día. 

15 Pois o que selo na terra será presentado contra vós ante o tribunal do xuízo; porque así mo mandou o Señor, e eu debo obedecer. Amen.
&lt;/div&gt;

[[Category:Libro de Mormón]]

[[en:Book of Mormon/2 Nephi]]
[[zh:摩門經/尼腓二書]]</text>
      <sha1>hxweu4bad4hec6pchfq11ast6errkle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Euskadi Ta Askatasuna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2710</id>
    <revision>
      <id>21291</id>
      <parentid>17625</parentid>
      <timestamp>2024-03-14T20:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="762" sha1="rsrp7yy17mp18yr3y2h5joxvzd21kmy" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:ETA
}}
'''Euskadi Ta Askatasuna''' (''País Vasco e Liberdade''), máis coñecida como '''ETA''', é unha organización terrorista armada vasca de ideoloxía marxista, que pretende conseguir a creación dun estado socialista vasco independente a partir da independencia e unión de diferentes territorios de Euskal Herria actualmente administrados politicamente por España e Francia. ETA creouse no ano [[1959]] e tivo actividade ata o ano [[2011]].
==Documentos de ETA==
*[[Mensaxe de ETA ao pobo vasco (22/03/2006)]]
*[[Mensaxe de ETA ao pobo vasco (23/03/2006)]] ''(igual que o do 22 de marzo, con algunhas modificacións)''.

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:Autores-E]]</text>
      <sha1>rsrp7yy17mp18yr3y2h5joxvzd21kmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mensaxe de ETA ao pobo vasco (22/03/2006)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2711</id>
    <revision>
      <id>17007</id>
      <parentid>13533</parentid>
      <timestamp>2017-10-06T07:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>17007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1963" sha1="0sgxqdi2r424fk1qsvgjj3ma3sd3ubf" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Mensaxe de Euskadi Ta Askatasuna ao pobo vasco
|datadía=22
|datames=marzo
|dataano=2006
|autor=[[Euskadi Ta Askatasuna]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
Euskadi Ta Askatasuna decidiu declarar un alto o fogo permanente a partir do [[24 de marzo]] de [[2006]].

O obxectivo desta decisión é impulsar un proceso democrático en ''Euskal Herria'' para construír un novo marco no que sexan recoñecidos os dereitos que como Pobo nos corresponden e asegurando de cara ao futuro la posibilidade de desenvolvemento de todas as opcións políticas.

Ao final dese proceso os cidadáns vascos deben ter a palabra e a decisión sobre o seu futuro.

Os Estados español e francés deben recoñecer os resultados de dito proceso democrático, sen ningún tipo de limitacións. A decisión que os cidadáns vascos adoptemos sobre o noso futuro deberá ser respectada.

Facemos un chamamento a todos os axentes para que actúen con responsabilidade e sexan consecuentes ante o paso dado por ETA.

ETA fai un chamamento ás autoridades de España e Francia para que respondan de xeito positivo a esta nova situación, deixando a carón a represión.

Finalmente, facemos un chamamento aos cidadáns e cidadás vascas para que se impliquen neste proceso e loiten polos dereitos que como Pobo nos corresponden.

ETA amosa o seu desexo e vontade de que o proceso aberto chegue até a fin, e así acadar unha verdadeira situación democrática para Euskal Herria, superando o conflito de hai moitos anos e construíndo unha paz baseada na xustiza.

Reafirmámonos no compromiso de seguir dando pasos no futuro acordes a esa vontade.

A superación do conflito, aquí e agora, é posíbel. Ese é o desexo e a vontade de ETA.

''En Euskal Herria, marzo de 2006''&lt;br&gt;
''Euskadi Ta Askatasuna E.T.A.''
&lt;/div&gt;
==Véxase tamén==
*[[Mensaxe de ETA ao pobo vasco (23/03/2006)]]
[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:2006]]

[[es:Mensaje de ETA al pueblo vasco]]</text>
      <sha1>0sgxqdi2r424fk1qsvgjj3ma3sd3ubf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mensaxe de ETA ao pobo vasco (23/03/2006)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2713</id>
    <revision>
      <id>17006</id>
      <parentid>13534</parentid>
      <timestamp>2017-10-06T07:41:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>17006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3139" sha1="e5okdyywsjqz8ysozdpap39j9s7habq" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Mensaxe de Euskadi Ta Askatasuna ao pobo vasco
|datadía=23
|datames=marzo
|dataano=2006
|autor=[[Euskadi Ta Askatasuna]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
ETA, organización socialista revolucionaria vasca de liberación nacional, desexa mediante esta Declaración dar a coñecer a seguinte decisión:

Euskadi Ta Askatasuna decidiu declarar un alto o fogo permanente a partir das 00.00 horas do [[24 de marzo]] de [[2006]].

O obxectivo desta decisión é impulsar un proceso democrático en ''Euskal Herria'' para que mediante o diálogo, a negociación e o acordo, o Pobo Vasco poida realizar o cambio político que precisa.

Superando o actual marco de negación, partición e imposición hai que construír un marco democrático para ''Euskal Herria'', recoñecendo os dereitos que como pobo lle corresponden e asegurando de cara ao futuro a posibilidade de desenvolvemento de todas as opcións políticas.

Ao final dese proceso os cidadáns e cidadás vascas deben ter a palabra e a decisión sobre o seu futuro, dando así unha solución democrática ao conflito.

ETA considera que corresponde a todos os axentes vascos desenvolver ese proceso e adoptar os acordos correspondentes ao futuro de ''Euskal Herria'', tomando en consideración a súa pluralidade e totalidade.

Os Estados español e francés deben recoñecer os resultados de dito proceso democrático, sen ningún tipo de inxerencias nin limitacións. A decisión que os cidadáns e cidadás vascas adoptemos sobre o noso futuro deberá ser respectada.

Facemos un chamamento a todos os axentes para que actúen con responsabilidade e sexan consecuentes ante o paso dado por ETA. É tempo de compromisos. Todos debemos asumir responsabilidades, para construír entre todos a solución democrática que o Pobo vasco necesita. É o momento de tomar decisións de calado, pasando das palabras aos feitos.

ETA fai un chamamento ás autoridades de España e Francia para que respondan de xeito positivo a esta nova situación e para que non poñan obstáculos ao proceso democrático, deixando de lado a represión e amosando a vontade de dar unha saída negociada ao conflito.

Finalmente, facemos un chamamento aos cidadáns e cidadás vascas en xeral e aos militantes da Esquerda Abertzale en particular, para que se impliquen neste proceso e loiten polos dereitos que como Pobo nos corresponden.

ETA amosa o seu desexo e vontade de que o proceso aberto chegue até a fin, e así conseguir unha verdadeira situación democrática para ''Euskal Herria'', superando o conflito de hai moitos anos e construíndo unha paz baseada na xustiza. Reafirmámonos no compromiso de seguir dando pasos no futuro acordes a esa vontade e de seguir loitando até acadar os dereitos de ''Euskal Herria''.


A superación do conflito, aquí e agora, é posíbel. Ese é o desexo e a vontade de ETA.

''En Euskal Herria, marzo de 2006''&lt;br&gt;
''Euskadi Ta Askatasuna''&lt;br&gt;
''E.T.A.''
&lt;/div&gt;

==Véxase tamén==
*[[Mensaxe de ETA ao pobo vasco (22/03/2006)]]
[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:2006]]


[[es:Declaración de Euskadi Ta Askatasuna a Euskal Herria]]</text>
      <sha1>e5okdyywsjqz8ysozdpap39j9s7habq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A gaita gallega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2721</id>
    <revision>
      <id>21727</id>
      <parentid>21453</parentid>
      <timestamp>2025-09-03T16:30:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="745" sha1="n65j3u6mztc2fhx2plyp0gcbaxon2o6" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome=A gaita gallega
|autor=[[Autor:Xoán Manuel Pintos|Xoán Manuel Pintos]]
|dataano=1853
}}
[[Ficheiro:A gaita gallega tocada polo gaiteiro ou sea Carta de Cristus para ir deprendendo.pdf|right|220px]]


&lt;div class=prose&gt;
:*[[A gaita gallega/Portada|Portada]]
:*[[A gaita gallega/Foliada 1ª|Foliada 1ª]]
:*[[A gaita gallega/Foliada 2ª|Foliada 2ª]]
:*[[A gaita gallega/Foliada 3ª|Foliada 3ª]]
:*[[A gaita gallega/Foliada 4ª|Foliada 4ª]]
:*[[A gaita gallega/Foliada 5ª|Foliada 5ª]]
:*[[A gaita gallega/Foliada 6ª|Foliada 6ª]]
:*[[A gaita gallega/Foliada 7ª|Foliada 7ª]]
&lt;/div&gt;


{{Wikipedia|A gaita gallega (libro)}}
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-G]]
[[Categoría:Xoán Manuel Pintos]]</text>
      <sha1>n65j3u6mztc2fhx2plyp0gcbaxon2o6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xoán Manuel Pintos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2722</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Manuel Pintos" />
    <revision>
      <id>17281</id>
      <parentid>14608</parentid>
      <timestamp>2018-01-31T17:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Autor:Xoán Manuel Pintos Villar]] a [[Autor:Xoán Manuel Pintos]]</comment>
      <origin>17281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="1o7jhm5pub61s78dlx912tk2n24bpzh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Manuel Pintos]]</text>
      <sha1>1o7jhm5pub61s78dlx912tk2n24bpzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A gaita gallega/Portada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2723</id>
    <revision>
      <id>10776</id>
      <parentid>7135</parentid>
      <timestamp>2015-04-22T16:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>10776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="799" sha1="l1iq8fhb1yg0r80vcf3k02ins2lcxil" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: auto; text-align: center; clear: both; margin-top: 5em; padding: 1em; padding-bottom: 2em&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 170%; margin-bottom: 1em;&quot;&gt;
'''A GAITA GALLEGA'''
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 100%; margin-bottom: 1em;&quot;&gt;
'''TOCADA PO LO GAITEIRO,'''
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 80%; margin-bottom: 1em;&quot;&gt;
OU SEA
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 250%; margin-bottom: 1em;&quot;&gt;
'''CARTA DE CRISTUS'''
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 120%; margin-bottom: 1em;&quot;&gt;
'''PARA IR DEPRENDENDO'''
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 90%; margin-bottom: 1em;&quot;&gt;
A LER, ESCRIBIR E FALAR BEN A LENGUA GALLEGA, 
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 130%; margin-bottom: 1em;&quot;&gt;
E AINDA MAIS.


---


PONTEVEDRA:

'''IMPRENTA DE JOSÉ Y PRIMITIVO VILAS,'''

calle de Isabel II, núm. 4.

---

1853.

&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>l1iq8fhb1yg0r80vcf3k02ins2lcxil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A gaita gallega/Foliada 1ª</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2725</id>
    <revision>
      <id>21728</id>
      <parentid>21726</parentid>
      <timestamp>2025-09-03T18:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8624" sha1="cdip8jqi3j5shz8p3wkv98xghgl3jyy" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Foliada 1ª ([[A gaita gallega]])
|autor=[[Xoán Manuel Pintos]]
|data=1853 
}}
[[Ficheiro:A gaita gallega tocada polo gaiteiro ou sea Carta de Cristus para ir deprendendo.pdf|miniatura|page=3|]]
&lt;div class=&quot;verse&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
Alà no ceo do que manda
Hai un ollo moi fiteiro
Que colle de banda á banda
E ve todo mundo inteiro
&lt;/pre&gt;

&lt;div class=&quot;verse&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
Nunca dorme nin se randa,
Non deixa can tras palleiro
E sabe a falcatruanda
D'o principio ó derradeiro.
&lt;/pre&gt;

&lt;div class=&quot;verse&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
Somente cando sôa na Lanzada
O crudo vendaval e da o sino
Da rabia con que berra a fria bogada
Que ó home mais valente volve o tino
Humildes vos poñedes?
Do menumento os cabos encendedes
Si negra nube cobre a luz do dia,
E se acòra c'ô xufre dos lostregos
E sentese o trevon, a morte chia,
E ven a sua gadaña os mesmos cegos?
Rezades o rosario,
Lembrádesvos da pomba do calvario
Cando os regos van cheos como rios
Que do alto asolagan, e non voan
O paxaros, e tristes asubios
Arremedan os ventos que resoan?
Remorsos do pecado
O voso corazon tein apretado
Si fenden ò través do ceo a terra
Os rayos que abren rachan como a serra, 
E combas fogueadas van facendo
Como cando a serpe vai correndo?
Ay! a negra tormenta
A tod'os animales amedrenta!
Foge o lobo e debaijo de un penedo
Mirando para ô chan abaija a orella,
E ô mais fero leon cheo de medo
Cala e desencrecha a sua gadella.
Mai logo que se aqueda o mar salado,
E en calma queda o vento,
Vêse o ollo do sol ja despejado
Que enche o mundo de luz e de contento,
As nubes espaxota, alimpa o espazo,
Non deija lijo en tanto burruallo,
Amostrase lucindo no seu pazo,
Sin fatiga ningun-ha nin traballo.
Ja voan os paxaros, e cantando
Alegran os pomares, e outeiros:
A facenda nos montes vai pastando,
E todo los pieiros
Que o sangre aquel apreto ía callando,
Ja juntos ja señeiros
A natural pendente se van dando.
Os rayos e lostregos e trebons, 
Os berros da Lanzada,
Os tumbos que escumaban a cachons,
Dos montes os cadoiros,
A morte co a gadaña levantada, 
E as nubes mais negras que pedoiros.....
Todo todo pasou
Como o foguete sobe estoupa e baixa
Sin rastro do camiño que levou.
A voz de «a Santa Bárbora» parou;
E aqueles que encenderon
E de medo rezaron o rosario
De todo se esquenceron
Volvendo ò mal diario.
No duro corazon non lle prenderon
Os gemidos da pomba do calvario.
Ah moinas! ah malvados!
O vicio ja refolga novo alento
E ferven os pecados
Alá do voso peito ben adrento.
Oh dia do memento!
Que dia de carrage, triste dia!
Entonces serviravos de tormento
A pasada alegria,
Porásevos diante o mal exempro,
E veredes arder a cera fria
Que vos rodeará dentro do tempro!
Ay de aqueles que escándalo fixeron!
Mais valera que a nai os escachara
O tempo que naceron.
Que bárbaro da terra terá cara
Para non confesar a fortaleza
Habilidade, acerto e maña rara
Que ten aquel que rege a natureza?
Si subides ò monte e desde ô cume
Mirades para à terra, mar e ceo,
O mundo todo cheo
De cousas que supôn un alto nume,
Os ollos fartaranse de mirare
Nin podrá adiviñar o entendimetno
Cal è a man que revolve o alto mare
Ou quen encende a luz do firmamento?
Oh homes de talento
Que tanto trabalalades de memoria,
A tradicion que diz, qué diz á historia?
Perdense no camiño o sol lucente?
Houbo mais que un-ha lua po lo ceo
Desque se acorda gente?
O pobolo de estrelas po la noite
Espalladas no aire como millo
Brancas e mais douradas! Todo a heito
Fai rebulir no peito
O sentimento grande e religioso
De un ente sábio todo poderoso
Que sin traves ni estacas nin canteiros
Fixo esta grande casa que ja acorda
Prèto de seis mil anos alogueiros.


Este perludio o Gaiteiro
Todo enfiado botou
Repinicando señeiro
E por refolgar soltou 
O soprete e o punteiro.

E logo volve a soprar
E a encher a gaita de vento,
Comenza o ronco a fungar
E oise un triste lamento
Que fixo a gaita parar.

Era de un mozo solteiro
Segun el o declarou, 
Era de un mozo pieiro
Que o fado lle deparou
Para seu tamborileiro.

Non era mal encarado 
E c'os ollos lacrimosos
Decrinaba mal pecado
Sentimentos dolorosos
de un corazon apretado.

Anque da aldea o Gaiteiro
Sin buxan ilustracion
Oiu o son lastimeiro

Doído de compasion
E asi lle dixo ò pieiro:

Vamos a ver ti rapaz
Quero que digas primeiro
Ti crés ou non crés en Dios?
-Señor digo que sí creo.
-De veras? -De veras digo
-Sendo asi tamen alento.
Dime rapaz e ti sabes
Persinarte ben e o credo
Con algun-ha cousa mais
Para falar co Gaiteiro?
Ou ves feito un cortezudo
Felpado so con piteiro
Para piteirar e o papo
Facer po lo teu proveito?
-Algo mas que santiguarme
Sè señor y mas que el credo
Y en la doctrina católica
A ninguno tengo miedo.
No piense V. que del monte
Todavia traigo el pelo,
Pues solo por mi desgracia
He dejado los manteos
Cuando ya de los estudios
Estaba tocando el término.
Me vi pobre y á Galicia
Que es madre de los remedios
Volví por que recordaba
Lo que es demasiado cierto
A saber que es una madre
La gallega que su pecho
Les da mejor que á sus hijos
A los estraños y agenos.
-Inda nonche è a peor cabra
Ti pegadizo faneco
Eso que agora decias
Do que pasa neste reino,
Sinon que dimpois que fartos
Se achan os cucos famelgos
Danlle de couces à nai
E lle van quitando o creto.
Mais ti como bo cristiano
Penso que non farás eso.
Ven para aca dime logo
Queres ser tamborileiro?
-Señor no sè tocar nada,
Mas por ganar el sustento
Las conchas yo tocaria
Aunque fuera con un ciego.
-O pan comido con honra
Nunca fixo mal proveito.
Vaya, vaya, pau de obra
Que ti serás ja vou vendo.
De donde es? como te chamas
E mais tamen saber quero,
Como chegaches aquí
Fugindo do teu terreo?
-Señor yo soy... de la India
Y mi historia es largo cuento
Que contaré mas despacio
Si V. se empeña en saberlo.
Por lo demas diré al punto
Que mi nombre no lo niego
Soi llamado Pedro Luces...
-To to to, vamos con tento
Que un home con ese nome
Pode ser caste do demo.
Ti crees en Dios, ou non Luces?
Ti crees en él ou non Pedro?
-Señor me muera de hambre
Si en Dios de veras no creo.
-Eu non sei que me da o corpo
Mais como humilde te vexo
Dasme lástima e ainda mais
Por seres un forasteiro.
En fin si no es bô seralo
Por ben ou por mal entendo
Que quen torto ande ò meu lado
Logo o fago eu pôr direito.
Conque vamos, profesar
Queres de tamborileiro?
-Si señor.- Pois jurarás
Segun costume dos vellos.
Ti juras obedecer
Para sempre a este Gaiteiro
Como teu amo e señor
Segun divino direito?
-Si juro.- E ter os oidos
De cote muy ben abertos
Para ter conta dos chios
Da miña gaita anque lexos
Sôe entre muytas e toquen
Millenta gaitas a un tempo?
-Si juro.- Pon ben a cruz.
Ti juras e non ò vento,
De ter ley ò pan que comas
Con muito agradecimento?
-Si juro. - Volveo a jurar.
-Rejuro por Dios del cielo.
-Juras por sempre e resempre
Abrazar con grande apego
E non trocar por ningun-ha
A música do Gaiteiro?
-Si juro.- Si o fas asi
Dios te deije chegar presto
A soprar algun-ha gaita
Como eu tamborileiro,
E sinon inda ti vayas
A bater ò teu terreo
Que por bô n'o deixarias
Segun para min entendo
E seas peor tratado
Que un-ha besta de arrieiro
-Amen. -Ponte de gionllos
Levanta as màs ante o peito
E bica do ronco a borla
Con grande recollimento.
Mentres eu c'un palitroque
Do tamboril sô do poelo
Da cabeza che darei
Un palitrocazo cheo
Mais que ainda che levante
Un pote nela pequeno.
Que ferros quentes non gasto
Nin tampouco gasto espetos
Para marcar os da orde
Cal fan outros cabaleiros.
E segun me dixo o frade
Con quen andei un bo tempo
O estudio con outros muitos
Que estudiaban no convento
diz que aquelas crismaduras
Que facian no pelexo
Na hora en que profesaban
Alguns vellos cabaleiros
Eran por tapar a falta
Das virtudes dos traseiros,
E non tendo delas racha
Por aquelas conocelos.
Si è mentira ou è verdade
Non quero descobrir eso
Pois teño cerrad' os libros
Desque cerran' os conventos
-Yo creo que no es así
Por lo que dice aquel testo
De la partida segunda
Ley y título unvigésimo.
-Nunca seas mal criado
Non teñamos mal comenzo
Porque si es estripacontos
Impóñote ja correndo.
-Señor V. disimule
Perdone el atrevimiento.
-Perdónoche, e dime agora
Qué che parez dun gaiteiro?
-Señor yo puedo decir
Que siempre alegria siento
Cuandooigo tocar la gaita
Principalmente á un gallego,
Y quees una cosa buena
Concibo aca en mis adentros
Por ser la alegria pura
De cuerpo y alma fomento.
-Cómo dis ti cosa buena?
Sabes ben o que è o Gaiteiro?
O Gaiteiro è un-ha cousa
Que non se lle topa enxempro.
E a alegria dos valles
Dos montes e dos outeiros,
Das gentes è o consolo
E o solaz è recreo,


&lt;/pre&gt;</text>
      <sha1>cdip8jqi3j5shz8p3wkv98xghgl3jyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gran Himno a Atón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2730</id>
    <redirect title="Grande Himno a Atón" />
    <revision>
      <id>7154</id>
      <timestamp>2009-09-19T12:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sinde~glwikisource</username>
        <id>472</id>
      </contributor>
      <comment>Gran Himno a Atón movida a Grande Himno a Atón sobre unha redirección: Vogal + h</comment>
      <origin>7154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="mnd8f1nly03fc2p502glz5xcc6i78vm" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Grande Himno a Atón]]</text>
      <sha1>mnd8f1nly03fc2p502glz5xcc6i78vm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Definición de obras culturais libres 1.1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2731</id>
    <revision>
      <id>13449</id>
      <parentid>13397</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T10:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Traducións]]; engado a [[Categoría:Traducións do inglés]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8846" sha1="f4matedh1bggazmvyqhpwr91pfsg71b" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Definición de obras artísticas libres 1.1
|autor=Comunidade de [http://freedomdefined.org Freedom Defined] (traducido por Wikisource)
|dataano=2009
|datadía=3
|datames=xaneiro
}}
==Resumo==
Este documento define as '''obras culturais libres''' coma obras intelectuais ou expresións de coñecemento que poden ser estudadas, aplicadas, copiadas e/ou modificadas, por calquera, e para calquera fin. Tamén describe algunhas restricións aceptables que respectan ou protexen esas liberdades esenciais. A definición fai distincións entre ''obras libres'' e ''licenzas libres'', as cales poden usarse para protexer legalmente o estado dunha obra libre. A definición non é de por si unha licenza, senón unha ferramenta para determinar cando debería considerarse unha obra ou licenza &quot;libre&quot;.

==Limiar==
Os avances tanto sociais coma tecnolóxicos fan posible que unha crecente parte da humanidade poda ''acceder, crear, modificar, publicar e distribuír'' diversos tipos de obras: materiais artísticos, científicos e educativos, software, artigos... en resumo, ''calquera cousa que poda ser representada en formato dixital''. Formáronse moitas comunidades destinadas a facer exercicio destas novas posibilidades e crear unha colección de obras que podan volver utilizarse colectivamente.

A grande maioría dos autores, sen importar o campo da súa actividade nin o seu status de profesional ou afeccionado, ten un especial interese en favorecer un ecosistema no que as obras podan difundirse, volver utilizarse e evolucionar e dar lugar a outras de xeito creativo. Canto máis doado é crear obras derivadas e volver utilizalas, maior é a nosa riqueza cultural.

Para asegurar o axeitado funcionamento deste ecosistema, as obras intelectuais deberían de ser '''libres''', e por &quot;libres&quot; enténdase:
*'''liberdade para usar''' a obra e gozar dos beneficios que o seu uso nos proporcione,
*'''liberdade para estudar''' a obra e aplicar o coñecemento adquirido do seu estudo,
*'''liberdade para copiar e distribuír''' a obra total ou parcialmente, tanto no contido coma na forma,
*e '''liberdade para realizar cambios e melloras''', así coma para distribuír a obra resultante.

Se os autores non toman medidas, as súas obras &quot;protéxense&quot; baixo a lexislación existente de dereitos de autor, que limita seriamente o que outros poden e non poden facer. Os autores poden liberar a súa obra elixindo para este fin unha licenza, un tipo de documento legal. Para un autor, elixir protexer o seu traballo baixo unha ''licenza libre'' non significa perder todos os seus dereitos, senón darlle a calquera persoa todos os dereitos anteriormente citados.

É importante que calquera obra que presuma de ser libre forneza, sen posibilidade de confusión ou risco, as mencionadas liberdades. Isto é o motivo polo cal fornecemos unha '''definición de liberdade''' precisa para licenzas e para obras intelectuais.

==Identificar obras culturais libres==
Esta é a ''definición de obras culturais libres'', e á hora de describir a súa obra, animámoslle a facer referencia a esta definición, algo coma &quot;esta obra conta cunha licenza libre, como se explica na ''definición de obras culturais libres''&quot;. Se non lle gusta a expresión &quot;obra cultural libre&quot;, pode utilizar o termo xenérico &quot;contido libre&quot;, ou mesmo facer referencia a outro dos movementos existentes que expresan liberdades semellantes en contextos máis específicos. Animámoslle tamén a usar os logos e botóns de Free Cultural Works, que están no dominio público.

Teña en conta que estas identificacións en realidade ''non'' confiren os dereitos descritos na definición. Para que a súa obra sexa realmente libre debe utilizar unha das licenzas de cultura libre, ou estar no dominio público.

Non aconsellamos utilizar outros termos para identificar obras culturais libres que non conteñan unha definición clara de liberdade, coma &quot;contido aberto&quot; e &quot;libre acceso&quot;. Frecuentemente utilízanse estes termos para referirse ao contido que está dispoñible baixo termos menos restritivos dos que permite a lexislación sobre o dereito de autor, ou simplemente para obras dispoñibles na Internet.

==Definición de licenzas de cultura libre==
As licenzas son instrumentos legais a través dos cales o propietario de certos dereitos legais transfire estes dereitos a terceiros. As licenzas de cultura libre non quitan ningún dereito. Optar por elas sempre é opcional, e de facelo, garanten liberdades que a lexislación sobre dereito de autor non fornece por si mesma. Ao adoptalas, en ningún caso limitan ou reducen os dereitos establecidos na lexislación sobre dereito de autor.

===Liberdades esenciais===
Co fin de ser recoñecida coma &quot;libre&quot; baixo esta definición, unha licenza debe garantir as seguintes liberdades sen limitacións:
*'''Liberdade para utilizar e interpretar a obra:''' debe permitirse calquera uso da obra, privado ou público. No caso das obras en que isto sexa relevante, esta liberdade deberá incluír todos os usos derivados (&quot;dereitos relacionados&quot;) coma o de realizar ou interpretar a obra. Non debe haber ningunha excepción, como por exemplo, as relativas ás consideracións políticas ou relixiosas.
*'''Liberdade para estudar a obra e aplicar a información:''' debe permitirse examinar a obra e usar o coñecemento adquirido da mesma para calquera fin e de calquera xeito. A licenza non podería, por exemplo, restrinxir a &quot;enxeñaría inversa&quot;.
*'''Liberdade para distribuír copias:''' as copias poderán distribuírse, xa sexa de balde ou por un prezo, coma parte dunha obra maior, unha colección ou de xeito individual. Non debe haber límite na cantidade de información que pode copiarse. Tampouco pode haber límite respecto a quen ou onde pode copiarse a obra.
*'''Liberdade para distribuír obras derivadas:''' para darlle a calquera a oportunidade de mellorar unha obra, a licenza non debe limitar a liberdade para distribuír unha versión modificada (ou, no caso de obras materiais, unha obra que semella derivada da orixinal), sen importar as intencións ou a finalidade das mencionadas modificacións. Así e todo, poden aplicarse certas restricións para protexer estas liberdades esenciais ou a atribución da autoría (véxase a continuación).

===Restricións permisibles===
Non todas as restricións no uso ou distribución dunha obra impiden estas liberdades esenciais. Concretamente, o requisito de atribución da autoría, de compartir baixo as mesmas condicións (&quot;copyleft&quot;) e de protección das liberdades esenciais considéranse restricións permisibles.

==Definición de obras culturais libres==
Para ser considerada libre, unha obra ''debe'' estar protexida por unha licenza de cultura libre, ou o seu status legal ''debe'' fornecer as mesmas ''liberdades esenciais'' enumeradas anteriormente. Así e todo, non abonda con esta condición. Unha obra concreta podería non ser libre noutros aspectos que restrinxen as liberdades esenciais. Estas son as condicións adicionais para que unha obra poda ser considerada libre:
*'''Dispoñibilidade da fonte:''' cando unha obra final sexa obtida a través da compilación ou procesamento dun ficheiro fonte ou varios, todos os ficheiros necesarios deberán estar dispoñibles, así coma a propia obra, baixo as mesmas condicións. Isto pode ser o caso das partituras dunha composición musical, os modelos usados nunha escena en tres dimensións, os datos técnicos dunha publicación científica, o código fonte dunha aplicación informática, ou calquera outra información similar.
*'''Uso dun formato libre:''' no caso dos ficheiros dixitais, o formato en que se fixo pública a obra non poderá estar protexido por patentes, salvo que se fornezan garantían ilimitadas e irrevogables de libre uso da tecnoloxía patentada. Aínda que ás veces poden usarse formatos privativos por razóns prácticas, ''debe'' haber dispoñible unha copia da obra nun formato libre para que esta poda considerarse libre tamén.
*'''Sen restricións técnicas:''' a obra ''debe'' estar dispoñible de forma que o aspecto técnico non limite as liberdades enumeradas anteriormente.
*'''Sen outras restricións ou limitacións:''' a obra en si mesma ''non debe'' estar baixo restricións legais (patentes, contratos, etc.) ou limitacións (coma dereitos de privacidade) que poderían impedir as liberdades antes mencionadas. Unha obra poderá facer uso das exencións legais de dereitos de autos vixentes (para citar obras protexidas, por exemplo), pero só a parte que son libres sen equívocos constitúen unha obra libre.

Noutras palabras, sempre que o usuario dunha obra non poda exercer as súas liberdades por motivos legais ou prácticos, o traballo non pode considerarse nin debe chamarse &quot;libre&quot;.

[[Categoría:Traducións do inglés]]</text>
      <sha1>f4matedh1bggazmvyqhpwr91pfsg71b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acta do Cabido de Santiago (30/07/1811)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2736</id>
    <revision>
      <id>13345</id>
      <parentid>11556</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T21:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1631" sha1="8kklguizze3eo4kcdt344le8dafvnap" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|autor=Cabido de Santiago de Chile
|dataano=1811
|datadía=30
|datames=xullo
}}
&lt;div class=prose&gt;
'''Sesión de 30 de xullo de 1811'''

Sobre o nomeamento de Superintendente do canle de Maipo e soldo de 100 pesos ao director don Juan José Goicolea

En Santiago de Chile, a trinta de xullo de mil oitocentos once, os señores do Ilustre Cabido, xuntos na súa sala capitular e de acordo ordinario, dixeron: que por canto as propostas que fixeron de superintendentes en don Joaquín Gandarillas e don Domingo Eyzaguirre, e de director en don Juan José Goicolea para a obra do canle de San Carlos por onde debe sacarse a auga do Maipo e correr a esta capital, foron aprobadas polo Goberno, nos dous primeiros sen soldo algún, e no último con mil pesos ao ano polos da duración da obra; debían mandar e mandaban estender acta, que servise de constancia ao nomeamento e de título aos elixidos, a que ocurre esta, debéndose entender por referidos nela tódolos trámites e xestións que dirixiron, o negocio até a súa conclusión e que obran no expediente da materia, que se arquivará, na secretaría do Concello: así o acordaron, mandaron e asinaron, de que certifico.- Manuel de Barros.- Domingo José de Toro.- José Antonio Valdés.- Juan Manuel de la Cruz.- Antonio Martínez de Mata.- Santiago Errázuriz.- José Ignacio Zenteno, Secretario de Cabido.

&lt;/div&gt;
-------
{{Idioma orixinal|es|Acta_del_Cabildo_de_Santiago_(30_de_julio_de_1811)|Acta del Cabildo de Santiago (30 de julio de 1811)}}

[[Categoría:Actas do Cabido de Santiago (1808-1814)]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>8kklguizze3eo4kcdt344le8dafvnap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Actas do Cabido de Santiago (1808-1814)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2737</id>
    <revision>
      <id>15596</id>
      <parentid>13346</parentid>
      <timestamp>2017-02-21T12:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="dmtot4tg1wjwxmbn1rh4s4h4ae4pw4z" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos]]</text>
      <sha1>dmtot4tg1wjwxmbn1rh4s4h4ae4pw4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Walter Scott</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2743</id>
    <revision>
      <id>14411</id>
      <parentid>14019</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Walter Scott]]&quot; a &quot;[[Autor:Walter Scott]]&quot;</comment>
      <origin>14411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2119" sha1="4jq5bfhzxyd4y9pn6patj6lbi40q1tp" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Sir Henry Raeburn - Portrait of Sir Walter Scott.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Walter Scott
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Sir Walter Scott''' (Edimburgo, [[1771]] - Abbotsford, [[1832]]) foi un escritor escocés en lingua inglesa.
==Obras==
===Prosa===
* [[Anne of Geierstein]], (1829)
* [[The Antiquary]], (1816)
* [[The Fair Maid of Perth]], (1828)
* [[The Fortunes of Nigel]], (1822)
* [[Guy Mannering]], (1815)
* [[Ivanhoe]], (1820)
* [[Kenilworth]], (1821)
* [[Peveril of the Peak]] (1922)
* [[The Pirate (Scott)|The Pirate]], 1822
* [[Quentin Durward]], (1823)
* [[Redgauntlet]], (1824)
* [[Rob Roy]], (1818)
* [[St. Ronan's Well]], (1824)
* [[Tales of my Landlord, 1st series, The Black Dwarf and Old Mortality]], (1816)
* [[Tales of my Landlord, 2nd series, The Heart of Midlothian]], (1818)
* [[Tales of my Landlord, 3rd series, The Bride of Lammermoor and A Legend of Montrose]], (1819)
* [[Tales of my Landlord, 4th series, Count Robert of Paris and Castle Dangerous]], (1832)
* [[Tales of the Crusaders, consisting of The Betrothed and The Talisman]], (1825)
* [[Waverley]], (1814)
* [[Woodstock]], (1826)

===Poesía===
* [[The Bard's Incantation]], (1804)
* [[Bonnie Dundee]], (unknown)
* [[Farewell to Mackenzie]], (1815)
* [[Hunting Song]], (1808)
* [[Jock of Hazeldean]], (1816)
* [[The Lady of the Lake]], (1810)
* [[The Lay of the Last Minstrel]], (1805)
* [[Love (Scott)|Love]]
* [[Lullaby of an Infant Chief]], (1815)
* [[MacGregor's Gathering]], (1816)
* [[Mackrimmon's Lament]], (1818)
* [[Marmion]], (1808)
** [[Lochinvar]] — part of Canto V
* [[The Minstrelsy of the Scottish Border]], (1802 – 1803)
* [[The Monks of Bangor's March]], (1817)
* [[Pharos Loquitur]], (1814)
* [[Pibroch of Donald Dhu]], (1816)
* [[The Return to Ulster]], (1816)
* [[The Sun Upon the Weirdlaw Hill]], (1817)
* [[The Vision of Don Roderick]], (1811)
* [[Troubadour]] (1815)
* [[Donald Caird's Come Again]] (1818)
* [[Nora's Vow]] (1816)

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

{{ORDENAR:Scott}}
[[Categoría:Autores-S]]</text>
      <sha1>4jq5bfhzxyd4y9pn6patj6lbi40q1tp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:William Butler Yeats</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2744</id>
    <revision>
      <id>14413</id>
      <parentid>14034</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[William Butler Yeats]]&quot; a &quot;[[Autor:William Butler Yeats]]&quot;</comment>
      <origin>14413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="h38h16yjhl3gjymi2j65c916bzoiouo" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=William Butler Yeat by George Charles Beresford.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:William Butler Yeats
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''William Butler Yeats''' (Dublín, [[1865]] - Menton, [[1939]]) foi un escritor irlandés en lingua inglesa.
==Obras==

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Yeats,William Butler}}
[[Categoría:Autores-Y|William Butler Yeats]]</text>
      <sha1>h38h16yjhl3gjymi2j65c916bzoiouo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Uxío Carré Aldao</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2745</id>
    <revision>
      <id>16887</id>
      <parentid>15306</parentid>
      <timestamp>2017-09-17T11:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3677" sha1="po60sks1nbklo074zc1trhpgqvm4zqo" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Uxío Carré Aldao.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Uxío Carré Aldao''' (A Coruña, 1859 - 1932) foi un escritor galego en linguas castelá e galega.

==Obras==
Dentro dos numerosos traballos que publicou Carré, pódense destacar os seguintes:
[[Ficheiro:Verso e prosa, Rayolas por Eugenio Carré Aldao, A Cruña, Emprenta e Libreiría de E. Carré, 1898.jpg|miniatura|&lt;center&gt;Verso e Prosa&lt;br /&gt;R A Y O L A S&lt;br /&gt;&lt;small&gt;por&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Eugenio Carré Aldao&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;A CRUÑA&lt;br /&gt;&lt;small&gt;EMPRENTA E LIBREIRÍA DE E. CARRÉ&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;1898&lt;/center&gt;]]
* &quot;[[Coitas iguales]]&quot; poema, tradución de [[:fr:Paul Bourget|Paul Bourget]], 1892.&lt;ref&gt;[http://www.lbd.udc.es/RAG-2004-2012/Hemeroteca/VerPaxinasDeNumero.do?magazineId=galirev1&amp;identifier=galirev118920900&amp;pageNumber=56 ''Galicia. Revista Regional'', 1892, n.º 3, pp. 184-185]&lt;/ref&gt;
* ''[[Brétemas]]'', A Coruña, 1896 (verso e prosa en galego).
* ''[[Rayolas]]'', A Coruña, 1898 (verso e prosa en galego).
* ''Apuntes para la historia de la imprenta y el periodismo en La Coruña'', A Coruña, 1901 (ensaio en castelán)
* ''Memoria sobre la aparición y desenvolvimiento de la Imprenta en la provincia de Orense'', A Coruña, 1903.
* ''La literatura gallega en el siglo XIX, seguida de antología y apéndices'', A Coruña, 1903 (ensaio en castelán &lt;ref&gt;Obra pioneira na historiografía da literatura galega.&lt;/ref&gt;)
* ''Alzamientos de la Coruña, Un siglo de historia local, 1808-1908'', A Coruña, 1908.
* ''Influencia de los catalanes en el proceso de la industrialización pesquera en Galicia'', 1903
* ''[[O sacrificio]]'', 1904 (teatro en galego)
* ''[[Catecismo solidario]]'', 1907 (con Xoán Beltrán Muíños, en galego)
* ''Idioma y Literatura de Galicia'', A Coruña, 1908.
* &quot;[[O Pintureiro]]&quot;, conto, Boletín da RAG nº 46, 1911, pp. 251-253.&lt;ref&gt;[http://academia.gal/boletins#paxinas.do?id=1634 Boletín de la Real Academia Gallega nº 46], 1911, pp. 251-253&lt;/ref&gt;
* ''Literatura gallega'', 1911 (ensaio en castelán &lt;ref&gt;Reedición ampliada de ''La literatura gallega en el siglo XIX''. O título completo é ''Literatura gallega con extensos apéndices bibliográficos y una gran antología de 300 trabajos escogidos en prosa y verso de la mayor parte de los escritores regionales gallegos''.&lt;/ref&gt;)
* ''Influencia de la Literatura Gallega en la Castellana. Estudios Críticos y Bibliográficos'', Madrid, 1915.
* ''Guerra de la Independencia. El alzamiento contra los franceses en Galicia: 1808-1809'', 1915.&lt;ref name=&quot;INDEPENDENCIA&quot;&gt;[http://bdh.bne.es/bnesearch/detalle/bdh0000150867 ''El alzamiento contra los franceses…'', BDH]&lt;/ref&gt;
* ''[[Contos da forxa]]'', 1919 (narrativa en galego)
* ''[[A terra chama]]'', ''Lar'' n.º 9, 20 de xuño de 1925 (novela curta en galego).&lt;ref&gt;[http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2012/09/normal-0-21-false-false-false-es-x-none.html ''A Terra chama'', Os libros de Ánxel Casal]&lt;/ref&gt;
* ''Estudio bio-bibliográfico-crítico acerca de Rosalía de Castro'', 1927 &lt;ref&gt;Durante moito tempo, a bibliografía máis completa de [[Rosalía]].&lt;/ref&gt;

==Notas==
{{Listaref|2}}
== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://academia.gal/boletins#autor.do?current_page=2&amp;id=58 Artigos de Eugenio Carre Aldao] no ''Boletín de la Real Academia Gallega''.


{{DP-AUTOR-80}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Carre}}
[[Categoría:Autores-C]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>po60sks1nbklo074zc1trhpgqvm4zqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Bram Stoker</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2746</id>
    <revision>
      <id>14304</id>
      <parentid>14021</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T16:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Bram Stoker]]&quot; a &quot;[[Autor:Bram Stoker]]&quot;</comment>
      <origin>14304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="g3hlf37ggrvoos49kb32h2h5liwm5v9" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=BramStoker.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Bram Stoker
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Abraham &quot;Bram&quot; Stoker''' (Clontarf, [[1847]] - Londres, [[1912]]) foi un escritor irlandés en lingua inglesa.
==Obras==

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

{{ORDENAR:Stoker}}
[[Categoría:Autores-S]]</text>
      <sha1>g3hlf37ggrvoos49kb32h2h5liwm5v9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A fragata vella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2747</id>
    <revision>
      <id>8935</id>
      <parentid>8203</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="875" sha1="g062w1hmhw7stb2aylp3lkn7qh85ug2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=A fragata vella ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Te-los ollos distantes
decorados de rostos xoviaes
que os vellos mariñeiros
permutaron pol-os climas antípodas 

Levas n-o leme
un pulo de brazos tensos
que retorceron os largacíos
horizontes d'o mar 

O vento
::atortorando
desfollou dos velamios
outonos de mocedades 

Mercabas colares circunmeridiáns
n-os bazares d'estrelas
Amarrabas faros dispersos
c'o simblador calabrote d'o ronsel 

Floreceches n-o mar
primaveiras amargas
de foulas e escamallos

Inda que o vento encalme
tremela n-as túas velas
unha rafega de transmigracións 

N-ese teu corazón innumerábel
tamén enchen e devalan
as mareas d'o meu corazón.

{{Paxinación|Intencións (De catro a catro)|Travesía}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Category:GL-A]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>g062w1hmhw7stb2aylp3lkn7qh85ug2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:De catro a catro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2748</id>
    <revision>
      <id>20271</id>
      <parentid>13567</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Manuel Antonio]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="1h6cysqw4paukd54ecueshfciqfeyxh" xml:space="preserve">[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1928]]
[[Categoría:Manuel Antonio]]</text>
      <sha1>1h6cysqw4paukd54ecueshfciqfeyxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Travesía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2749</id>
    <revision>
      <id>8936</id>
      <parentid>7237</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>cat</comment>
      <origin>8936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="dyga2a8s6v3u5wfpa0x9vaalcjrvwds" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Travesía ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Troqueles reiterados
  o reloxe e o Sol
alcuñaron moedas efímeras
que repetían todas
a mesma cara e a mesma cruz

  A costa e o Mar
escamotearon unánimes dorsos
  permutadores d'a mesma
loxincua evasión

  Temos un estrangoado diagrama
repasado por todol-os novelos d'horizonte
que viraron a proa e a Rosa d'os Ventos

  N-a fasquía d'os barcos anónimos
postos a flote pol-a madrugada
  estraviados n-o roteiro d'o serán
  persistiron sempre
a mesma foula e o mesmo ronsel

  Ese intertroque de radiogramas
que reeditaron os faros e as estrelas
  dou-nos a multiplicación monótona
d'as mesmas letras d'o mesmo morse

  Foi a derradeira ráfega de vento
quen nos desfollous de todal-as lembranzas?

  O Mundo
        que xa non sabe
mais que repetir unha volta consabida
  rachou clandestinamente
as follas imprevistas d'os almanaques

  C'as nosas mans suicidas
  espallaremos n-o carroussel d'os ventos
os catro puntos cardinaes
  Mentras
        o timoel
arrumbará proa a Ningures

  Repetiremol-os cansos corazóns
cronometrando monotonías

  N-as velas indecisas
  follea o vento un indelébel
álbum de leit-motiws

  O minuteiro
         (tic-tac)
asumeu o compás d'as travesías&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-T]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>dyga2a8s6v3u5wfpa0x9vaalcjrvwds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Os cóbados n-o varandal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2750</id>
    <revision>
      <id>20207</id>
      <parentid>8937</parentid>
      <timestamp>2020-05-02T11:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="900" sha1="gx7154koi98vtlduw195chfjnt2mvxu" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Os cóbados n-o varandal ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
[[Ficheiro:De catro a catro 1928 Manuel Antonio.pdf|300px|miniatura|page=10]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Atopamos esta madrugada
  n-a gayola d'o Mar
  unha illa perdida &lt;ref&gt;O mar adentro é unha illa d'auga rodeada de ceo por todas partes.&lt;/ref&gt;
  
  Armaremos de novo a gayola
  Vai a saír o Sol
improvisado e desourentado

  Xa temos tantas estrelas
e tantas lúas sumisas
que non caben n-o barco nin n-a noite

  Xuntaremos paxaros sin xeografía
pra xogar c'as distanzas
d'as súas áas amplexadoras

  E os adeuses d'as nubes
  mudos e irremediabes

  E armaremos unha rede de ronseles
pra recobrar as saudades
c'o seu viaxe feito
pol-os oucéanos d'o noso corazón. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;


{{Listaref}}
[[Category:GL-O]]
[[Categoría:De catro a catro|*]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>gx7154koi98vtlduw195chfjnt2mvxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1928</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2751</id>
    <revision>
      <id>12494</id>
      <parentid>7441</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="0qv7a4iocw3tdxvafc0uhvhan7gfclb" xml:space="preserve">== Literatura ==
===Poesía===
*''[[De catro a catro]]'', de [[Manuel Antonio]]
*''[[O Galo]]'', de [[Luís Amado Carballo]] (póstumo)
*''[[Romanceiro xitano]]'', de [[Federico García Lorca]]
[[Categoría:1928]]</text>
      <sha1>0qv7a4iocw3tdxvafc0uhvhan7gfclb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sós</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2752</id>
    <revision>
      <id>8938</id>
      <parentid>7244</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>cat</comment>
      <origin>8938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="881" sha1="jh7jut8qguscutvlmh0zp4kt287adrn" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Sós ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Fomos ficando sós
o Mar o barco e mais nós

  Roubaron-nos os Sol
  O paquebote esmaltado
que cosía con liñas de fume
áxiles cadros sin marco

  Roubaron-nos o vento
  Aquel veleiro que se evadeu
pol-a corda floxa d'o horizonte

  Este oucéano desatracou d'as costas
  e os ventos d'a Roseta
ourentaron-se ao esquenzo
  As nosas soedades
veñen de tan lonxe
como as horas d'o reloxe
  Pero tamén sabemos a maniobra
d'os navíos que fondean
a sotavento d'unha singladura

  N-o cuadrante estantío d'as estrelas
ficou parada esta hora:
  O cadavre d'o Mar
fixo d'o barco un cadaleito

  Fume de pipa    Saudade
  Noite   Silenzo   Frío
  E ficamos nós sós
  sin o Mar e sin o barco
  nós.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Category:GL-S]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>jh7jut8qguscutvlmh0zp4kt287adrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>...Ao afogado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2753</id>
    <revision>
      <id>8939</id>
      <parentid>7246</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>cat</comment>
      <origin>8939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="739" sha1="rve2aihq0a701se5u4pq4ihbnbn3kp2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=...Ao afogado ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Xa che levaran os ollos
  relingadores de lonxanías
e pescadores de profondidades

  Xa che levaran a voz
  asolagada n-a furna xiróvaga
por onde escoan as tempestades

  Xa che levaran os azos
  enmallados n-a rede sonora
d'os cordaxes ereutos

  O vento aínda escovaba
c'as poutas d'escuma
  n-a xerfa
          mais cadaleitos

  Ibas xuntando soedades
  Por un burato d'o Mar
chopaches un día a buscar-te

  A noiva goleta
  enloitada de branco
  que cose roitas esquencidas
  acena n-o vento as súas velas
como ese pano d'as despedidas.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>rve2aihq0a701se5u4pq4ihbnbn3kp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guarda de 12 a 4</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2754</id>
    <revision>
      <id>8940</id>
      <parentid>7247</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>cat</comment>
      <origin>8940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1060" sha1="t9wst8md161rou3fjf78f9oybbuhcu1" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Guarda de 12 a 4 ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Envergada n-un mastro d'a Lúa
  agarda-nos a meia noite

  O sino de proa
  emoveita voz astral
  zarpou bogando despedidas

  Estraviaron-se os pasos d'o Mar
n-os vieiros d'o vento desertor
  E perdeu-se pol-a popa
  desamarrado
  o ronsel

  Fomo-nos trasbordando
ao cabotaxe d'as constelacións
  Inventores de pseudo continentes
que imos a descobrir
  esculcamol-as roitas
balizadas de loceiros

  C'un faro n-a man
cronometramos o pulso d'as tormentas
que predín os semáforos astraes
  - Prepara-se un naufraxo
  c'a ausenza cómplice d'o Sol!

:::Vente ventiño d'o mar
:::vente ventiño mareiro
:::Vente ventiño d'o mar
:::vente noso compañeiro

  E as horas a sotavento
van desviando-se de nós

  A alba intrusa
bateu as catro horas
  Era o sino de proa
que tornaba d'o Mar
:::a voz desarbolada
:::o velamio frustrado.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-G]]
[[Categoría:De catro a catro]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>t9wst8md161rou3fjf78f9oybbuhcu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Recalada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2755</id>
    <revision>
      <id>20204</id>
      <parentid>8941</parentid>
      <timestamp>2020-04-30T21:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1091" sha1="ihkuc67i9zlvnmsu4am4nsdni3pk875" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Recalada ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
[[Ficheiro:Placa na casa museo de Manuel Antonio. Rianxo. Galiza.jpg|miniatura|''Atoparemos n-o peirán''&lt;br /&gt;''as follas evadidas''&lt;br /&gt;''d'o almanaque d'os nosos soños''.]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Atoparemos n-o peirán
as follas evadidas
d'o almanaque d'os nosos soños

  As novas rúas de sempre
eishibirán o escaparate
d'as mesmas noivas inéditas
 
  Fumaremos n-as pipas despeitivas
todal-as transeuntes
hostilidades mudas

  O vaso desbicado n-outro porto
remataremol-o eiquí n-o mesmo bar
  cabo d'o mariñeiro desconecido
  que nos repite a mesma
ubicua sorrisa loira

  N-os burdeles xa saben
que a nosa moeda
ten o anverso de ouro
e o reverso sentimental

  Os ecos imprevistos 
d'o noso cantar sonámbulo
apagarán os focos d'a madrugada

  Mañán despertaremos 
n-a ausenza d'esta xornada
  Esquivou-se unha folla
d'o diario efusivo
  
  Eramol-os espeutadores
n-a prestidixitación
d'unha hora artificial.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-R]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>ihkuc67i9zlvnmsu4am4nsdni3pk875</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Navy Bar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2756</id>
    <revision>
      <id>8942</id>
      <parentid>7250</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1039" sha1="gh9udcjseixmziyw72t7p0zhqnrtm7d" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Navy Bar ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Este bar ten balances
  E tamén está listo
pra se facer á vela
 
  Encheron-nos o vaso
con toda a auga d'o Mar
pra compor un cock-tail de horizontes

  Pendurados d'as horas
  atlas xeográficos d'esperantos
están sin tradución
  E tatexan as pipas
c'o ademán políglota d'as bandeiras

  Ese cantar improvisado
:::é o mesmo
que xa se improvisou n-algures

  Quen chegou avisando-nos
d'esa cita noiturna que temos
c'o vento ao N E 
n-a encrucillada d'as estrelas apagadas?

  Eiquí bebe de incónito
o Mariñeiro Desconecido
  - sin xeografía nin literatura -
  A noite d'os naufraxos
  c'o seu brazo salvavidas
  aferrará con nosco unha vela de chubascos

  O vaso derradeiro
estaba cheo de despedidas

  Pol-as rúas dispersas
ibamo-nos fechando
cada un dentro d'a súa alta-mar

  N-o repouso d'algún vaso
todal-as noites naufraga o Bar.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-N]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>gh9udcjseixmziyw72t7p0zhqnrtm7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Balada d'o pailebote branco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2757</id>
    <revision>
      <id>8943</id>
      <parentid>7251</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1032" sha1="e2lzxhmdsbeblelwjcsb6wncee10jh8" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Balada d'o pailebote branco ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Escoitábamos o vento
  rindo-se malévolo
debaixo d'o seu disfraz
  E tamén contou o barco
a hestoria d'o piloto
a d'o gavieiro e a d'o rapaz
  Vós xa sabedes todo
  Eso que dín as estampas
d'o libro de Simbad
  Pero el contou-nos o resto
  &quot;Estreaba o horizonte
unha largacía audaz&quot;...
  O barco foi percorrendo
as cicatrices sentimentaes
que lle deixaron vellos navegantes
  E os adeuses que leva n-a vela
  grabados por miradas
tristes definitivas e distantes
  Un día fixo-se ao mar
c'a parola ceifada n-os beizos
  E xa nunca volveu
  Agora eu busco un vello mariñeiro
  ou unha hestoria d'o pailebote branco
  ou calquer outra cousa...
:::que sei eu!

  Escoitábamos o vento
  rindo-se malévolo
debaixo d'o seu disfraz
  Pero a hestoria d'o pailebote branco
non-a sabía o piloto
  nin o gavieiro
  nin o rapaz.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Category:GL-B]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>e2lzxhmdsbeblelwjcsb6wncee10jh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O cartafol d'o vento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2758</id>
    <revision>
      <id>8944</id>
      <parentid>7252</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="6gb6293kog27ko5zkf6yisfiveqenka" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=O cartafol d'o vento ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  O vento perdeu as follas
d'o seu cartafol
  - Esas que os chubascos
:::mecanógrafos
  tecolean n-o manual d'os mastros? 

  As gavotas non teñen quitasol
  pero fan raudos equilibrios
pol-o aramio transparente
de todal-as ortodrómicas d'o ceo 

  O pailebote sin velas
  - serán esas que o vento
levou n-o seu cartafol?
  tamén fai equilibrios n-o ronsel 

  C'a boca aberta
  - cai-lle a baba -
  está mirando-nos o babión d'o Sol. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-O]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>6gb6293kog27ko5zkf6yisfiveqenka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lied ohne Worte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2759</id>
    <revision>
      <id>8945</id>
      <parentid>7341</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="3f3vjccdlt8fifrpj2klvzteg1vn55q" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=O cartafol d'o vento ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Aboya un esbardar de marusías
tentando os ceos sin atopar a Lua
  Pero a Lua esta noite
desertou d'os almanaques
  Murcha antre duas follas
::- violedas pensamentos -
d'o manual póstumo
::- outono madrigaes -
que versifiquei eu 

  Mansas vagas unánimes
reorgaizan-se detrás d'o vento 
  Cando pase a ráfega derradeira
dirá-nos adeus
c'o pano branco d'o gaf-tope
  Alude a un fracaso
de follas amarelas
  e renova-se a sorrisa d'os mastros
  sempre c'as ponlas novas e xoviaes 

  Noiva miña
::vestida de lua
  que romantizas
::¡tan cursi!
:::pol-o xardín 

  Sentei-me a proa
fumando a miña pipa
  Pero outra noite pensarei en ti. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-L]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>3f3vjccdlt8fifrpj2klvzteg1vn55q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Alain-Fournier</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2760</id>
    <revision>
      <id>21556</id>
      <parentid>21554</parentid>
      <timestamp>2025-03-10T20:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="fnx0adwjfrc7mf1xbpqlc621kygvibq" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote={{PAGENAME}}
|Wikinoticias=none
}}


'''Henri Alban Fournier''', '''''Alain-Fournier''''' ([[1886]] - [[1914]]), foi un escritor francés. 


==Obra==


*''[[O grande Meaulnes]]'' (''Le Grand Meaulnes'').&lt;ref&gt;Publicado en lingua galega: En 1988 por Xerais&lt;sup&gt;[http://bitraga.webs.uvigo.es/bibliotraducion/traduccions_ver.php?id=1848]&lt;/sup&gt; e en 2010 por Edicións Morgante.&lt;sup&gt;[http://bitraga.webs.uvigo.es/bibliotraducion/traduccions_ver.php?id=4954]&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;


;Outras publicacións (todas póstumas)
* ''Miracles'', 1924. Recompilación de versos e prosas publicados en diferentes revistas.
* ''Correspondance avec Jacques Rivière'', 1926.
* ''Lettres à sa famille (1905-1914)'', 1929.
* ''Lettres au petit B.'', 1930.
* ''La Femme empoisonnée'', 1944.
* ''Charles Péguy – Alain-Fournier, Correspondance, Paysages d’une amitié'', 1973.
* ''La peinture, le cœur et l’esprit. Correspondance inédite (1907-1924)'', 1986.
* ''Colombe Blanchet – Esquisses d’un second roman inédit'', 1990.


{{NotasListaref}}


{{DP-AUTOR-70}}
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Autores-F]]</text>
      <sha1>fnx0adwjfrc7mf1xbpqlc621kygvibq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Alphonse Daudet</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2761</id>
    <revision>
      <id>14288</id>
      <parentid>13971</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T16:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Alphonse Daudet]]&quot; a &quot;[[Autor:Alphonse Daudet]]&quot;</comment>
      <origin>14288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="546" sha1="avcufb2yo2msofgwbqiyx2ou6k1md5e" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Alphonse_Daudet.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Alphonse Daudet
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Alphonse Daudet''' (Nimes, [[1840]] - París, [[1897]]) foi un escritor francés.
==Obras==
=== Colección de contos  e novelas curtas ===
*''[[Cartas do meu muíño]] (Lettres de mon moulin)'' 1870
*''[[Contos de luns]]'' (''Contes du lundi'') 1873
===Novelas===
===Novelas curtas===
===Teatro===

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-D]]</text>
      <sha1>avcufb2yo2msofgwbqiyx2ou6k1md5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vistes, madr', o que dizía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2762</id>
    <revision>
      <id>8275</id>
      <parentid>7287</parentid>
      <timestamp>2011-04-23T12:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>retiro [[Categoría:Obras]], categoria redundante</comment>
      <origin>8275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="951" sha1="cxr4f6im94ijgkt9hjqohev0qi5hv1e" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} (B 832 / V 418)
|autor=[[Pero da Ponte]] 
|dataano=século XIII
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Vistes, madr', o que dizía
que por mí era coitado?
Pois mandado non m'envía,
entend'eu do perjurado
que ja non teme mia ira,
     ca, senón, noite nen día,
     a meos de meu mandado,
     nunca s'el d'aquí partira.

E vistes, u s'el partía
de mí mui sen o meu grado
e jurando que havía
por mí penas e cuidado?
Tod'andava con mentira,
     ca, senón, noite nen día,
     a meos de meu mandado,
     nunca s'el d'aquí partira.

E ja qual molher devía
creer per nulh'home nado,
pois o que assí morría
polo meu bon gasalhado
ja xi per outra sospira,
     ca, senón, noite nen día,
     a meos de meu mandado
     nunca s'el d'aquí partira.

Mais, Deus, quen o cuidaría
d'el viver tan alongado
d'u el os meus olhos vira?
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-V]]
[[Categoría:Poesía]]
[[pt:Vistes, madr', o que dizía]]</text>
      <sha1>cxr4f6im94ijgkt9hjqohev0qi5hv1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Pero da Ponte</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2763</id>
    <revision>
      <id>14561</id>
      <parentid>14560</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T09:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="500" sha1="ncb4ic8f8ecg6f153fl7vdy7a4ej292" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Pero da Ponte''' ou '''Pêro da Ponte''' foi un escudeiro e segrel de probábel orixe galega. 
==Obra==
*''[[Foi-s'o meu amigo d'aquí]]''
*''[[Senhor do corpo delgado]]''
*''[[Vistes, madr', o escudeiro]]''
*''[[Vistes, madr', o que dizía]]''

{{DP-AUTOR-80}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>ncb4ic8f8ecg6f153fl7vdy7a4ej292</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foi-s'o meu amigo d'aquí</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2764</id>
    <revision>
      <id>14197</id>
      <parentid>8264</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T09:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIII]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="777" sha1="7g7n06f3nr9dpq4ogmdrno0jliy2vbu" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} (B 834 / V 420)
|autor=[[Pero da Ponte]] 
|dataano=século XIII
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Foi-s'o meu amigo d'aquí
na hoste, por el-Rei servir,
e nunca eu despois dormir
pudi; mais ben tenh'eu assí
     que, pois m'el tarda e non ven,
     el-Rei o faz que mi o detén.

E gran coita non perderei
per ren, meos de o veer,
ca non ha o meu cor leze;
pero tanto de conort'hei
     que, pois m'el tarda e non ven,
     el-Rei o faz que mi o detén.

E ben se devía nembrar
das juras que m'entón jurou,
u m'el mui fremosa leixou;
mais, donas, podedes jurar
     que, pois m'el tarda e non ven,
     el-Rei o faz que mi o detén.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Categoría:GL-F]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Século XIII]]
[[pt:Foi-s'o meu amigo d'aquí]]</text>
      <sha1>7g7n06f3nr9dpq4ogmdrno0jliy2vbu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vistes, madr', o escudeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2765</id>
    <revision>
      <id>8274</id>
      <parentid>7286</parentid>
      <timestamp>2011-04-23T12:34:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>retiro [[Categoría:Obras]], categoria redundante</comment>
      <origin>8274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1042" sha1="arcwkz4qikzumwpfza8ut54zaf4ff52" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} (B 831 / V 417)
|autor=[[Pero da Ponte]] 
|dataano=século XIII
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
—Vistes, madr', o escudeiro
que m'houver'a levar sigo?
Mentí-lh'e vai-mi sanhudo,
mia madre, ben vo-lo digo:
     Madre, namorada me leixou,
     madre, namorada mi ha leixada
     madre, namorada me leixou.

Madre, vós que me mandastes
que mentiss'a meu amigo,
que conselho mi daredes
ora, poi-lo non hei migo?
     Madre, namorada me leixou,
     madre, namorada mi ha leixada,
     madre, namorada me leixou.

—Filha, dou-vos por conselho
que, tanto que vos el veja,
que toda ren lhi façades,
que vosso pagado seja:
     Madre, namorada me leixou
     madre, namorada mi ha leixada,
     madre, namorada me leixou.

Pois escusar non podedes,
mia filha, seu gasalhado,
des oimais eu vos castigo
que lh'andedes a mandado:
     Madre, namorada me leixou,
     madre, namorada mi ha leixada,
     madre, namorada me leixou
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-V]]
[[Categoría:Poesía]]
[[pt:Vistes, madr', o escudeiro]]</text>
      <sha1>arcwkz4qikzumwpfza8ut54zaf4ff52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Senhor do corpo delgado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2766</id>
    <revision>
      <id>8271</id>
      <parentid>7285</parentid>
      <timestamp>2011-04-23T12:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>retiro [[Categoría:Obras]], categoria redundante</comment>
      <origin>8271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="mwawgydk5h7rimyt5navxh1dv8a6jvc" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} 
|autor=[[Pero da Ponte]] 
|dataano=século XIII
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Senhor do corpo delgado,
en forte pont'eu fui nado!
Que nunca perdí coidado
nen afán, des que vos vi.
     En forte pont'eu fui nado,
     senhor, por vós e por mí!

Con est'afán tan longado,
en forte pont'eu fui nado!
Que vos amo sen meu grado
e faç'a vós pesar i.
     En forte pont'eu fui nado,
     senhor, por vós e por mí!

Ai eu, cativ'e coitado,
en forte pont'eu fui nado!
Que serví sempr'endõado
ond'un ben nunca prendí.
     En forte pont'eu fui nado,
     senhor, por vós e por mí!
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
[[Categoría:GL-S]]
[[Categoría:Poesía]]
[[pt:Senhor do corpo delgado]]</text>
      <sha1>mwawgydk5h7rimyt5navxh1dv8a6jvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soneto (a Filida)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2768</id>
    <revision>
      <id>21110</id>
      <parentid>8273</parentid>
      <timestamp>2023-10-13T10:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1761]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="738" sha1="4aet87ckpegmr9o7jcglbbtcmgav5k1" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} 
|autor=[[José Cornide Saavedra]] 
|dataano=[[1761]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
                                 ''A Filida''

¿Viche, Filida amada, o pajariño
que arando desos aires nas campiñas,
descoidado se achanta polas liñas
que cauto cazador pon no camiño?

¿Viche que forza fai para soltarse
e levar a bicada ós seus pajaros
(parte do corazón e fillos caros),
que deixara no niño ó remontarse?

Pois viche a quen che adora pola vida,
que, chantado no ichó de un imposibre,
cata aquí, cata alí se acha saída

para fugir, podendo verse libre
e acurrujarse firme no teu seo,
en que chorara atento o seu deseo.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-S]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1761]]</text>
      <sha1>4aet87ckpegmr9o7jcglbbtcmgav5k1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:José Cornide Saavedra</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2769</id>
    <revision>
      <id>17467</id>
      <parentid>16888</parentid>
      <timestamp>2018-04-16T07:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="688" sha1="7ksqwk2bsgu56xikfy1qccubbi2zyi0" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=José Cornide Saavedra, Cuevas.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''José Andrés Cornide de Folgueira y Saavedra''' (A Coruña, 25 de abril de [[1734]] - Madrid, 22 de febreiro de [[1803]]) foi un xeógrafo, naturalista e humanista galego.
==Obras==
===Poesía===
*''[[Soneto (a Filida)]]''

{{DP-AUTOR-80}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Cornide Saavedra}}
[[Categoría:Autores-C]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>7ksqwk2bsgu56xikfy1qccubbi2zyi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A leiteira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2770</id>
    <revision>
      <id>21099</id>
      <parentid>15290</parentid>
      <timestamp>2023-10-13T09:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Cuba]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1406" sha1="1gmoao9yk2jbb686opqvaetdm8a86s2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} 
|autor=[[Francisco Añón Paz]] 
|dataano=publicada o 30 de xuño de 1886
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Érgome a'o abrir d'o dia
inda alumea o luceiro,
e'en chegando a algun regueiro
bautizo con auga fria
o leite d'o meu pucheiro,
porque mellor aproveite,
¿Quén merca o leite?

  Madrugueiros estudantes
hacho ô pasar pol-a veiga
e deteñenm'os tunantes
pedindo nata, manteiga,
e que sei eu.... Banadantes!
mal fogo de Diol-os-deite,
¿Quén merca o leite?

  Cando eu entro pol-a Vila
todos inda están n'a cama
in doce calma tranquila,
¿quén de sono os espavila?
eu que vou chama que chama
hastra qu'algun s'endireite,
¿Quén merca o leite?

  E desperta algun señor
abrazando â compañeira
entre suspiros d'amor,
pero gracias â Leiteira
qu'entre seus brazos a estreite,
¿Quén merca o leite?

  Corro a Vila sin parar
n'a cabeza pósta a cesta
que relouco por comprar
un adrezo para a festa,
figa, rosario e pieite,
¿Quén merca ó leite?

  Tamen hey comprar xabon
e unha cartilla de aceite,
mas ¡ay! dou un tropezon,
adios figa, adios pieite;
¡Dios mio! ¡qué compasion!
adios adrezo, adios Ieite!!!
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;


&lt;center&gt;''[[:w:A Gaita Gallega (revista)|A gaita gallega]]'', Ano II, Tocata 12ª (A Habana), p. 8.&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1886]]
[[Categoría:Francisco Añón Paz]]
[[Categoría:Cuba]]</text>
      <sha1>1gmoao9yk2jbb686opqvaetdm8a86s2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Francisco Añón Paz</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2771</id>
    <revision>
      <id>16987</id>
      <parentid>16975</parentid>
      <timestamp>2017-09-27T21:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nova clave para a [[Categoría:Francisco Añón Paz]]: &quot; &quot; mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1964" sha1="r6uekfi4ug2ri41xgou4ziylhhwxmww" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Francisco Añón, en La Ilustración de Galicia y Asturias 1880.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Francisco Añón Paz''' (Outes 1812 - Madrid 1878) foi un poeta galego.

==Obras==
* ''[[Poesías varias (Francisco Añón)|Poesías varias]]'', apareceu como folletín no xornal [[:w:La Concordia (Vigo)|La Concordia]]. 1878, Vigo.
* &quot;[[A leiteira]]&quot;, publicado en ''[[w:A Gaita Gallega (revista)|A gaita gallega]]'', Ano II, Tocata 12ª (30-6-1886), p. 8.
* ''[[Poesías gallegas y castellanas]], Biblioteca Gallega, 1889, A Coruña.&lt;ref&gt;[http://bdh.bne.es/bnesearch/Search.do?numfields=1&amp;field1=autor&amp;field1val=%22A%C3%B1%C3%B3n+Paz%2c+Francisco%22&amp;field1Op=AND&amp;exact=on&amp;advanced=true&amp;language=esEn ''Poesías gallegas y castellanas, precedidas de un estudio acerca del poeta y sus obras''].&lt;/ref&gt;
* ''[[Poesías Galegas. Francisco Añón]]'', con prólogo de [[Uxío Carré]]. Biblioteca Lírica Lar, 1928. 2ª ed.&lt;ref&gt;{{Versaleta|Iglesias, Xabier}}: [http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2013/06/poesias-galegas.html Os libros de Ánxel Casal] 30-6-2013.&lt;/ref&gt;
* ''Francisco Añón Paz: Poesías galegas''. Real Academia Galega, 1966, A Coruña.
* ''Poesías galegas''. Limiar de [[w:Francisco Fernández del Riego|Salvador Lorenzana]]. Galaxia, 1966, ISBN 84-7154-280-3.
* ''Poesía en galego''. Noia, Sementeira, 1989.
== Notas ==
{{Listaref}}

== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=FraA%F1%F3n&amp;alias=Francisco+A%F1%F3n Biblioteca Virtual Galega]


{{PD-old-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Anon Paz}}
[[Categoría:Autores-A]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Francisco Añón Paz| ]]</text>
      <sha1>r6uekfi4ug2ri41xgou4ziylhhwxmww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Contos da miña terra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2772</id>
    <revision>
      <id>19992</id>
      <parentid>19934</parentid>
      <timestamp>2019-11-10T16:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21939" sha1="2g6749e228bbml4ffkvt9lbh2toerae" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{encabezar
|nome=CONTOS DA MIÑA TERRA
|autor=&lt;small&gt;POR&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Autor:Rosalía de Castro|ROSALÍA CASTRO DE MURGUÍA]] 
|dataano=[[1864]]
}}

[[Ficheiro:Manuscrito de Conto gallego por Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura|Manuscrito.]]
[[Ficheiro:Folletín do Avisador. Contos da miña terra, por R. C. Coruña Tipografía Galaica, Acevedo 21 A. 1864.pdf|miniatura|Folletín do Avisador. ''Contos da miña terra'', por R. C. Coruña, 1864.&lt;ref name=&quot;GALICIANA&quot;&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/i18n/consulta/registro.cmd?id=7516 ''Contos da miña terra''] Galiciana. Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;]]
[[Ficheiro:Contos da miña terra por doña Rosalía Castro de Murguía Ferrol 1868 imprenta de El Eco Ferrolano.jpg|miniatura|Facsímile de ''Contos da miña terra''. Ferrol, 1868. Imprenta de ''El Eco Ferrolano''.]]
[[Ficheiro:Contos da miña terra I, 1864, Rosalía Castro (publicado como Conto Gallego no Almanaque Gallego para 1923).pdf|miniatura|Publicado como ''Conto Gallego'' no Almanaque Gallego para 1923.]]

&lt;div class=prose&gt;
Un día de inverno ó caer d'a tarde, dous amigos qu'eran amigos desd'a escola, e que contaban d'anos o maldito número de ''tres veces dez'', camiñaban a bon paso un sobre unha mula branca, gorda e de redondas ancas, y-outro encima dos seus pés, que non parecían asañarse das pasadas lixeiras que lle facía dar seu dono.

O da pé corría tanto com o de acabalo que vendo o sudor que lle corría ó seu compañeiro po-la frente y-as puntas dos cabelos díxolle:

—¿E tí, Lourenzo, por qué non mercas un come-toxos que te leve e te traya por estes camiños de Dios? que esto de andar leguas a pé por montes e areales é bó pro'os câs.

—¡Come-toxos! Anda e que os monten aqueles pra quen se fixeron que n'é Lourenzo. Cabalo grande, ande ou non ande, e xa que grande n'o pode ter, sin él me quedo e sírvome dos meus pés que nin comen, nin beben, nin lle fan menester arreos.

—Verdade é que o teu modo de camiñar é mais barato que ningún ¡negro de min! que hora teño que pagar o portasgo solo porque vou en besta, e non coma ti, nestes pés que Dios me dou. Pro... así como así, gusto de andar as xornadas en pernas alleas pra c'as de un non cansen, e xo dixen: debías mercar un farroupeiro pra o teu descanso. Mais tí fas coma o outro, oxe o gano, oxe o como, que mañán Dios dirá. Nin tes arrello, nin cousa que o valla; gústanche os virvirichos y-as virviricheiras, o viño do Riveiro e fas ostras do Carril ¡Lourenzo!, debías casarte que ó fin o tempo vay andando, os anos corren, e un probe de un home faise vello e cróbese de pelos brancos antes de que poida ter manta na cama, e aforrar pra un-ha ocasión; e esto, Lourenzo, non se fay sin muller que teña man da casa e garde o diñeiro que un gana.

—Boy solto, ben se lambe.

—¡O vento! esas sonche faladurías. ¿O derradeiro, pra que os homes naceron si non é pra axuntarse cas mulleres, fillo da tua nay? (Lourenzo tuse). Seica te costipaches co resío da serán, malo de tí. (Lourenzo volve a tusir). Lévemo Dios si n'e certo, e tanto non tusiras si ora viñeras a carrancha perna enriva de un farroupeiro.

—Costipado eu. Non estiven na miña vida e penso que ora tampouco. Pro... sempre que me fala de casar dame unha tos que... ¡hem!... ¡hem!... seica esto n'e boa siñal ¿Non cho parece, Xan?

—O que me parés é que eres rabudo como as uvas do cacho, e eso venche xa de nacenza, que non po-lo ben que te estimo deixo de conocer que eres atravesado coma os cangrexos. Nin podo adiviñar por que falas mal das mulleres que tan ben te queren e que te arrolan nas fiadas e nas festas coma a fillo de rey e sabendo que tua nay foy muller e que si tua nay non fora ti non viñeras ó mundo coma cada un de tantos.

—Nin moito se perdera anque nunca acá chegara. Que mellor que sudando po-los camiños pra ganar o pan da boca e mellor que rechinar nas festas e non nas festas con meniñas que caras se venden sin valer un chavo, engañando os homes, estaría aló na mente de Dios.
  
—¡Diancre de home! que mesmo âs veces penso se eres de aqueles que saúdan ó crego solo por que non digan. E pois ti es dono de decir canto queiras, pro eu tamen che digo que me fai falta un acheguiño, e que me vou casare antes da festa, así Dios me dé saúde.

—E premite el Señore que non sudes moito, Xan, aunque ora é inverno, que entonces si que inda tusirás mais que eu cando de casar me falan. E adivirto-che que teñas tino de non matar carneiros na festa, que é mal encomenzo pra un casado por aquelo dos cornos retortos que se guinda o pé da porta e xa se sabe que un mal tira por outro. ¡Diono-libre!

—¿E ti ques saber que xa me van parecendo contos de vella todo eso que se fala de cornos e de maldade das mulleres?, pois cando nesta nosa terra se da en decir que un can rabiou sea certo ou non sea certo, corre a bola e matase o can. Mais eu por min che aseguro que n'atopey nunca muller solteira que non se fixese muy rogada, nin casada que o seu home comigo falase; e paréseme que ainda non fago tan mal rapaz, aunque o decilo sea fachenda.

—E que eso vay no axeitarse e ti seica n'acertache, Xan; c'ó demais coma un home queira, non queda can tras palleiro. Eu cho digo, n'ay n'este mundo mais muller boa pra os homes que aquela que os paríu, y así arrenega de elas coma do demo, Xan, que a muller demo é, según di non sei que santo moy sabido; y-o demo hastra á cruz lle fay os cornos de lonxe.

—Volta cos cornos.

—E tan sabido que si tanto mal che fay anomealos, é porque xa che dan sombra dende o tellado da que a de ser tua muller.

—¡Seica me queres aqueloutrare! Pouco a pouco, Lourenzo, que nin debes falar así de quen non conoces, nin todas las mulleres han de ter o ollo alegre, que por moitas eu sey por quen se poidera poñer, non unha, senón cen vidas.

—O dito, dito queda, que cando eu falo é con concencia; e repítoche que sendo muller, non quedo por ningunha anque sea condesa ou de sangre nobre, como solen decir, que unhas e outras foron feitas da mesma masa e coxean do mesmo pé. Dios che mas libre do meu lar, que ora no lar alleo ainda n'as cuspo.

—¡Ah! ladrón de honra allea, léveche o deño si eu quixera que cospiras na do meu, que o pensamento de que quixais terei que manter muller pra un rabudo coma ti faime por os cabelos dreitos, e o intendimento pensatible. Pro... falemos craros, Lourenzo, coma bos compañeiros que somos. Ti es mais listo que eu, ben o vexo e por donde andes sábeste amañar que adimira, mentras que eu me quedo o pé do lume vendo como o pote ferve e cantan os grilos. Sé conto, conto vai no amaño... pro esto de que as as de votar todas nu'ha manada, sin deixar unha pra min, vállame todos-los santos que me fay suare. ¡Vaya! dime que ainda viches mulleres boas, é que non todas lle saben poñer a un home honrado os cornos na testa.

—Todas, Xan, todas e pra os Xans ainda mais; que mesmo parés que o nome as atenta.

—¡Condenicado de min, que seique é certo! Pro meu pay e miña nay casáronse e yeu tamen me quero casare, que mesmo se me van os ollos cando vexo o anoitecido un matrimonio que fala paseniño sentado á porta da eira, mentras corren os meniños á luz do luar por embaixo das figueiras.

—¡O aire, ó aire! ¡e déixate de faladurías! paseniño que paseniño tamen se dan veliscos e rabuñadas, e paseniño se dan as figas.

—En verdade, malo me vai parecendo o casoiro, pro moito me temo que a afición non me faga prevaricare; mais sempre que me case, casareime cun-ha do meu tempo, cheiña de carne, con xuicio e facendosa, que poida que neso n'haxa tanto mal... ¿Qué me dis?

—Que es terco coma unha burra. Ti te-l'o deño, Xan, y ora estache facendo as cóchegas co casoiro. Pro ten entendido que non hay volta sinón que Dió lo mande, que tratándose de aquelo da franqueza das mulleres, todas deitan comas cestas e can coma si non tivesen pés.

Así falando Xan e Lourenzo, iban chegando á cerca de un lugar; e como xa de lonxe empezasen a sentir verros e choros, despois de un alto, por saber o que aló pasaba, viron que era un enterro, e a un rapaz que viña po-lo camiño preguntáronlle po-lo morto, e respondeulles que era un home de unha muller que inda moza quedaba viuda e sin fillos que nunca tivera, e que o morto non era nativo de aquela aldea, pro que tiña n'outra hardeiros.

Foise o rapaz, e Lourenzo chegándose a Xan díxolle entonces:

—¿E ti qués, Xan, que che faga ver o que son as mulleres, que ora a ocasión é boa?

—¿E pois cómo?

—Facendo que esa viuda que non sey quen é, nin vin na miña vida, me dé nesta mesma noite palabra de casamento pra de aquí a un mes.

—¿E ti estás cordo, Lourenzo?

—Mais que ti, Xan; ¿qués ou non qués?

—E pois ben, tolo. Vamos a apostare e si ganas perdo a miña mula branca que herdei do meu pay logo fará un ano, e que a estimo por isto, e por ser boa como as niñas dos ollos. Curareime entonces do mal de casoiro; pro si ti perdes, tes que mercar un farroupeiro e non volver a falar mal das mulleres, miñas xoyas, que ainda as quero mais que a miña muliña branca.

—Apostado. Báixate, pois, da mula, e fay desde ahora todo o que che eu diga sin chistar, e hastra mañan po-la fresca, nin ti es Xan nin eu Lourenzo, sinón que ti és meu criado y eu son teu amo. Agora ven tras min tendo conta da mula, que eu irei diante, e dí a todo amén.

Meu dito meu feito.

Lourenzo tirou adiante e Xan botou a pé indo detrás ca mula po-las bridas que eran monas así coma os demais arreos, e metían moita pantalla.

O mesmo tempo que eles iban chegando ô Campo Santo, iba chegando tamén o enterro, rompendo a marcha o estandarte negro e algo furado da párroquia, o crego y-as mulleres que lle facían o pranto, turrando, turrando po-los pelos como si fosen cousa allea, berrando hasta enroucare e agarrándose â tomba de tal maneira que non deixaban andar ós que a levaban.

—¡Ay Antón! ¡Antón!, decía unha poñéndose como a Madalena cas mans encruzadas enriba da cabeza, Antón, meu amigo, que sempre me decías: ¡Adiós Mariquiña! cando me topabas no camiño. Adiós, Antón, que xa non te verei mais!

Y-outra indo arrastro atrás da caixa, e pegando en si, desía tamén:

—¿En onde estás, Antón, que xa non me falas? Antón, malpocadiño, que che fixeron as miñas más uns calzós de lenzo cruo e n'os puxeches, Antón; ¿quen ha de por agora a tua chaqueta nova y-os teus calzós, Antón?

Y a viuda, y un-has sobriñas da viuda, todas cubertas de bágoas, vestidas de loito e os periquitos desfeitos de tanto turrar por eles e os panos desatados, berrando ainda mais; sobre todo a viuda, que indo de cando en cando a meterse debaixo da misma tomba, de donde a tiñan que arrancar por forza, decía:

—¡Ay, meu tío! ¡Ay, meu tío, bonito como unha prata e roxiño como un ouro, que cedo che vai comel-a terra as tuas carniñas de manteiga! ¡E ti vaste, meu tío! ¿Ti vaste? ¿E quen será agora o meu acheguiño, e quen me dirá como me decías tí, meu ben: —Come Margaridiña, come pra engordare, que o teu é meu, Margaridiña, e si tí coseas, tamen a min me parece que estou coxo? Adiós, meu tío, que xa nunca mais dormiremos xuntiños nun leito! ¡Quen me dera ir contigo na tomba, Antón; meu tío, que ô fin contigo, miña xoíña, entérrase meu corazón!

Así a viudiña se desdichaba seguindo ô morto, cando de repente, meténdose Lourenzo entre as mulleres, cubertos os ollos cun pano e saloucando como si lle sahise da yalma, escramou berrando ainda mais que as do pranto:

—¡Ay, meu tío!, ¡ay, meu tío que ora vexo ir mortiño nesa tomba! Nunca eu aquí veñera pra non te atopar vivo e n'é po-lo testamento que fixeches en favor meu deixándome por hardeiro, que sempre te quisen como a pay, e esto que me habías de chamar para despedirte de min e que tey de ver xa morto párteme as cordas do corazón. ¡Ay, meu tío!, ¡ay, meu tío! que mesmo me morro ca pena.

Cando esto oiron todas as do pranto puxeron arredor Lourenzo, que mesmo se desfacía â uña de tanto dor como parecía ter.

—¿E logo tí como te chamas, meu fillo? lle preguntaron moy compadecidas de él.

—Eu chámome Andruco, e son sobriño do meu tío que me deixou por hardeiro e me mandou chamare por unha carta pra se despedir de min antes de morrer; pro como tiven que andar moita terra, xa solo o podo ver na tomba. ¡Ay, meu tío! ¡Ay, meu tío!

—¿E tí de ondés, mozo?

—Eu son da terra do meu tío, volveu a desir Lourenzo saloucando hasta cortárselle a fala.

—¿E teu tío de donde era?

—Meu tío era da miña terra.

E sin que poideran quitar de esto, Lourenzo, proseguindo co pranto, foise achegando â viudiña, que ainda por entre as bágoas que a curbían poido atisvare aquel mozo garrido que tanto choraba po-lo seu tío. Despois que se viron xuntos, logo lle dixo Lourenzo que era herdeiro do difunto, y-ela mirouno con moy bos ollos, e, acabado o enterro, díxolle que tiña que ir co ela á sua casa, que n'era xusto parase n'outra o sobriño do seu home, e que así chorarían xuntos a sua disgracia.

—Disgrasia moita. ¡Ay, meu tío!, dixo Lourenzo; pro consoládevos que co que él me deixou conto facerlle decir moitas misas po-la yalma, para que él descanse e poidamos ter nós mayor consolo acá na terra cô fin ña tía, Dios mándanos ter pacencia cos traballos e... que queiras que non queiras, como dixo o youtro, a terriña cai enriba dos corpiños mortos e... ¿qué hay que facer? nos tamén temos que ir, que así é o mundo.

Así falando e chorando, tornaron camiño da casa da viuda, e Xan que iba detrás ca mula e que nun principio non entendera nin chisca do que quería facer Lourenzo, comenzou a ensergare e pasoulle así po-las carnes unha especie de escallofrío, pensando en si iría a perder a sua muliña branca. Anque a ver o dor e as bágoas da viudiña que non lle deixaban de correr a fío po-la cara afrixida, volveu a ter confianza en Dios e nas mulleres a quen tan ben quería.

—E vos, ña tía, terés un sitiño pra meter esta mula y-o meu criado, que un e outro de tanto camiñare veñen cansados coma raposos?

—Todo terey pra vos, sobriño do meu tío, que mesmo con vervos paréceme co estou vendo e sérveme de moito consolo.

—Dencho ca viudiña os consolos que atopa, marmurou Xan pra si metendo a mula no pesebre. Pro de esto a casarse, añadeu contento de si mesmo, ainda hay la mare.

E co esta espranza póxose a comer con moitas ganas un bó anaco de lacón que a viuda mollándoo co unha cunha de viño do Ribeiro que ardía nun candil e que lle alegrou a pestana mentras tía e sobriño estaban aló enriba no sobrado, falando da herencia e do morto cos que os acompañaban.

De esta maneira pasouse o día e chegou a noite e quedaron solos na casa a viuda, Lourenzo e Xan que, desque viu cerrar as portas estuvo â axexa, co corazón posto na muliña branca, a yalma en Lourenzo e a espranza en Dios que n'era pra menos. E non sin pena veu coma a viudiña e Lourenzo foron ceando, antre as bágoas, uns bocados de porco e de vaca que puñan medo ôs cristianos e uns xarros de viño que foran capaces de dar ánfimos ô peito mais angustiado. Pro ô mesmo tempo nada se falaba do particulare e Xan non podía adiviñarse como se axeitaría Lourenzo, pra ganar a aposta que vía por sua.

O fin trataron de se ir deitar, e a Xan puxéronselle os cabelos dreitos cando veu que en toda a casa n'había mais que a cama do matrimonio e que a viudiña tanto petelescou pra que Lourenzo se deitase nela que aquel tivo que obedecer, indo ela, envolta nun mantelo a meterse detrás de un trabado que no sobrado había.

Xan, ca yalma nun fío, víu, desde o fayado, donde lle votaron un-has pallas, coma a viudiña matou o candil e todo quedou âs escuras.

—Seica quedarás comigo, miña muliña branca, y abofé que te vin perdida, escramou entonces; o fin as mulleres foron feitas de unha nosa costilla e algo han de ter de bô. Sálvame, viudiña, sálvame de este apreto que inda serei capaz de me casar contigo.

Deste modo falaba Xan pra sí, aunque ô mesmo tempo non podía cerrar ollo, que a cada paso lle parecía que ruxían as pallas.

Así pasou unha hora longa, en que Xan, contento, xa iba dormir descoidado, cando de pronto oyeu primeiro un sospiro, e despois outro, cal si aqueles sospiros fosen de alma do outro mundo; estremeceuse Xan e erguese pra escoitar mellore.

—¡Ay! ¡meu tío! ¡meu tío! dixo entonces a viudiña; ¡qué fría estou neste taboado, pro mais frío estás tí, meu tío, nesa terriña que te vai comere!

—¡Ay! ¡meu tío! ¡meu tío! escramou Lourenzo da outra banda, como si falase consigo mesmo; canto me acordo de tí, que eu estou no quente e ti no Campo Santo, nun leito de terra donde xa non tés compañía.

—¡Ay! ¡Antonciño! vovleu a decir a viuda, ¡qué será de tí n'aquel burato, meu queridiño, cando eu que estou baixo cuberto! ¡bu, bu, bu!... ¡qué frío vay! ¡tembro como si tuvese a perlesía! ¡bu, bu, bu!...

—¡Miña tía!

—¿E seica non dormes, meu sobriño?

—E seica vos tampouco, miña tía, que vos sento tembrare como unha vara verde.

—¿Cómo qués tí que durma, acordándome nesta noite de xiada do teu tío que ora dorme no Campo Santo, frío como a neve cando si él vivira dormiríamos ambos quentiños nese leito donde tí estás?

—¿E non podiades vós poñervos aquí nun ladiño, anque fora envolta no mantelo coma estades, que antre tía e sobriño é o mesmo que entre nay e fillo, e ainda mais habendo necesidad como agora, xa que non querés que eu vaya dormir ô chan que mesmo pode darvos un frato co dor e co frío y-é pecado, ña tía, tentar contra a saúde?

—Deixa, meu fillo, deixa que aunque penso que mal n'houbera en que eu me deitase ô lado de un sobriño como ti, envolta no mantelo e por riba da roupa, estando como estou tembrando ¡bu, bu, bu!., quérome ir afacendo que moitas de estas noites han de vir pra min no mondo, que si antes fon rica e casada, agora son viuda e probe; e canto tiven meu agora teu é, que a min non me queda mais que o ceo y-a terra.

—E... pois, miña tía... Aquí pra entre dous pecadores, e sin que naide nos oya mais que Dios, vouvos a decire que eu sei de un home rico e da sangre do voso difuntiño que si vos queixérades tomaríavos por muller.

—Cala, sobriño, e no me fales de outro home... que inda parés que o que tiven está vivo.

—Deixá, miña tía, que así non perderedes nin casa, nin leito, nin facenda, que é moito perder de unha vez; sin contar co meu tío, a quen lle ei de dicir moitas misas, como días ten o ano pra que descanse e non vos veña a chamar nas noites de inverno. Así él estará aló ben, e vos aquí; e si él vivira, non outra cousa vos aconsellara, senón que tomáredes outra ves home da sua sangre a quen lle deixou o que él e vos coméchedes xuntos na sua vida.

—E seica tés razón, meu sobriño, pro... ¡si este era o teu pensamento, Antón, meu tío! ¿por qué no mo dixeche antes de morrer que entonces eu o fixera anque fora contra voluntade, solo por te servire?

—Po-la miña conta, ña tía, que si meu tío nada vos dixo, foy porque se lle esquenceu co conto das agonías e non vos estrañe que a calquera lle pasara outro tanto.

—Tés razón, tés, a morte é moy negra e n'aquela hora se esquence. ¡Ay! ¡meu tío! ¡meu tío! ¿Qué non fixera eu por che dar gusto? ¡bu, bu, bu!... ¡qué frío vay!

—Vinde pra aquí, que, si non vos asañás, direivos que eu son o que vos quer por muller.

—¿Tí que me dís, home? pró-á ver que o adiviñei logo, que solo un sobriño do meu tío lle quixera cumprir así voluntade...

—Pró é ser, tiña que ser de aquí a un mes que despois teño que ira a Cais en busca de outra herencia e quixera que antes quedáredes outra vez dona do que foy voso.    O que ha de ser, sea logo, que ô fin meu tío hayo de estar deseando desde a tomba.

—¡Ay! ¡meu tío! ¡meu tío! que sobriño che dou Dios que mesmo de oílo paréceme que te estou oíndo; pro... meu fillo... é ainda moy cedo, e anque ti mais eu nos volvéramos a casar ca intención de lle facer honra e recordar ô difunto, o mundo murmura... e...

—Deixavos do mundo, que casaremos en secreto e nadie o saberá.

—E pois ben, meu sobriño e solo pró que és da sangre do meu tío, e xa que me dis que se ha de alegrar na tomba de vernos xuntos... co demais... ¡ay! Dios me valla... ¡eu queríalle moito a meu tío! ¡bu, bu, bu!... ¡cómo xía!

—Vinde p'onda min envolta no mantelo, que n'é pecado xa que habés de ser miña muller.

—Pro... ainda n'a son, meniño, e teño remorsos... ¡bu, bu, bu! qué frato me da po-la cabeza e po-lo corazón.

—Ña tía, vinde e deixavos de atentar contra a saúde, que s'e al pecásedes antes de casar témonos que confesare.

—Irey, logo... irey, que necesito un pouco de caloriño.

Entonces sintíronse pasadas, ruxiron as pallas, e a viuda escramou con moita dolore:

—¡Ay, miña Virgen do Carmen que axiña te ofendo!

—Ay, miña muliña branca que axiña te perdo! marmurou entonces Xan, con sentimento e con coraxe. E chegándose enseguida á porta do sobrado, berrou con forza:

—¡Meu amo, a casa arde!

—Non arde, home, non, que é rescoldo.

—Pois rescoldo ou lúa, si agora non vindes voume ca mula.

E Lourenzo, saltando de un golge ó chan, dixo: —Aguarda logo.

—Esperaime, ña tía, que logo volvo.

E hay cen anos que foi ésto, e ainda hoxe espera a viudiña po-lo sobriño do seu tío.
&lt;/div&gt;

&lt;center&gt;FIN&lt;/center&gt;
{{Wikipedia|Contos da miña terra}}


{{Listaref}}

&amp;nbsp;
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Rosalía de Castro]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:1864]]
[[Categoría:1923]]
[[Categoría:Almanaque Gallego]]</text>
      <sha1>2g6749e228bbml4ffkvt9lbh2toerae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Luís Amado Carballo</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2774</id>
    <revision>
      <id>20230</id>
      <parentid>16972</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T17:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4315" sha1="845hnd5jkjzxwld467au4fbheux5zmg" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Luís Amado Carballo.jpg
|Wikipedia=Luís Amado Carballo
|Commons=Category:Luís Amado Carballo
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Luís Amado Carballo''' (Pontevedra, 1901 - 1927) foi un escritor galego. Dedicóuselle o Día das Letras Galegas no 1982.
== Obra==

Pese a ser tamén autor en prosa, Amado Carballo é coñecido fundamentalmente pola súa creación poética de vangarda e como fundador do hilozoísmo. Malia finar novo, tivo moita aceptación lírica no seu tempo. A súa poesía, influída polas vangardas europeas e americanas, ofrece unha mestura das imaxes vangardistas coas formas tradicionais galegas (octosílabo). O elemento cromático está moi presente en toda a súa obra en verso, da cal a grande protagonista é a paisaxe, especialmente da ría de Pontevedra, unha paisaxe que o autor quere presentar humanizada mediante o uso de prosopopeas. A poesía de Amado Carballo está enormemente conectada cos sentidos, tecendo os poemas con metáforas.
[[Ficheiro:Proel, Amado Carballo, 1927.jpg|miniatura|175px|''Proel'', 1927.]]
[[Ficheiro:Luis Amado Carballo, O Galo, Nós, Pubricacións Galegas e Imprenta, Real 36-1º. A Cruña, 1928.jpg|miniatura|175px|''O Galo'', 1928.]]
=== Prosa ===
*''Maliaxe'', relato longo, ''Alborada'' v. III, 1922.&lt;ref name=&quot;CALEROMALIAXE&quot;&gt;Segundo {{Versaleta|Carballo Calero}} (1975) [1963], ''Maliaxe'' é de composición literaria pueril e emprega un galego moi forzado e diferencialista.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://4.bp.blogspot.com/-8jx2Sifn_Zw/VagXAfEW76I/AAAAAAAADaY/EsVHgzXVCaM/s1600/1922%2B-%2BMaliaxe.jpg ''Maliaxe'', imaxe da portada]&lt;/ref&gt;
*''[[Os probes de Deus]]'', ''Lar'' n.º 5, 31/1/1925.&lt;ref&gt;{{Versaleta|Iglesias, Xabier}}: [http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2012/11/os-probes-de-deus_9.html ''Os probes de Deus''. Os libros de Ánxel Casal] 9/11/2012.&lt;/ref&gt;

=== Poesía ===
*''[[Proel]]'', Pontevedra, 1927.&lt;ref&gt;''[http://academia.gal/Biblioteca/GetWorkById.do?id=Pr++++++1++++++++++++++++ Proel]'' na Biblioteca da RAG.&lt;/ref&gt;
*''[[O Galo]]'', póstumo, Nós, 1928.&lt;ref&gt;''[http://academia.gal/Biblioteca/GetWorkById.do?id=OGa+++++1++++++++++++++++ O Galo]'' na Biblioteca da RAG.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Versaleta|Iglesias, Xabier}}: [http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2013/06/o-galo.html ''O Galo''. Os libros de Ánxel Casal] 16/6/2013.&lt;/ref&gt;

=== Recompilacións e reedicións ===
*''Obras en prosa e verso'', con prólogo de Méndez Ferrín, Castrelos, 1970.
*''Escolma de Amado Carballo'', Departamento de Filoloxía Galega, USC, 1982, ISBN 8471912805.
* ''Luís Amado Carballo. Vida e obra. Escolma de textos'', {{Versaleta|Álvarez Blázquez, X. M.}}, RAG, 1982.
*''Obra completa'', Biblioteca Básica da Cultura Galega, 1985, ISBN 8471549743.
*''O Galo e [[Poemas soltos de Luís Amado Carballo|poemas soltos]]'', Biblioteca de Autores Galegos, Diario 16 de Galicia, 1992.
*''Poesía galega completa'', L. Alonso Girgado, Sotelo Blanco, 1994, ISBN 978-84-7824-143-9.&lt;ref&gt;[http://pictures.abebooks.com/CENTRALLIBRERA/15891042343.jpg ''Poesía galega completa'', imaxe da portada]&lt;/ref&gt;
*''Obra poética galega'', Luís Alonso Girgado, Xerais, 2001. ISBN 978-84-8302-640-3.&lt;ref&gt;[http://xerais.es/libro.php?id=146835 ''Obra poética galega'', Xerais].&lt;/ref&gt;
*''Proel - O Galo'', BG120 v. 16, 2002, [[ISBN]]s 84-88254-87-3 e 84-8302-737-2.
*''O mellor de... Luís Amado Carballo (1901-1927)'', ''La Voz de Galicia'', 2010.&lt;ref&gt;[http://www.lavozdegalicia.es/ocioycultura/2010/08/06/0003_8652957.htm &quot;A obra de Luís Amado Carballo…&quot;] 6/8/2010.&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Listaref|2}}

=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |autor={{Versaleta|Carballo Calero, R.}} |ano=1975 |anoorixinal=1963 |url=http://ecx.images-amazon.com/images/I/51UfTMqN4jL.jpg |título=Historia da Literatura Galega Contemporánea |editorial=Galaxia |páxina=699-710 |id=ISBN 84-7154-391-5}}
===Ligazóns externas===
* [http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=Lu%EDAmado&amp;alias=Lu%EDs+Amado+Carballo Biblioteca Virtual Galega]


{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Amado Carballo}}
[[Categoría:Autores-A]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Luís Amado Carballo]]</text>
      <sha1>845hnd5jkjzxwld467au4fbheux5zmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2775</id>
    <revision>
      <id>15500</id>
      <parentid>14879</parentid>
      <timestamp>2017-01-09T14:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1862" sha1="ri8m5crynhaowd7iuis5fface07fs57" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{Portadatexto
|nome=[[Ficheiro:Proel, Amado Carballo, 1927.jpg|300px]]
|autor=[[Luís Amado Carballo|Amado Carballo]]
|índice=[[Proel/Limiar|Limiar]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;'''1'''&lt;br /&gt;
[[Proel/A nosa bandeira|A nosa bandeira]]&lt;br /&gt;
[[Proel/O madrigal a Marucha|O madrigal a Marucha]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Saudade|Saudade]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Na outa noite|Na outa noite]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Versos do meu silenzo|Versos do meu silenzo]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;'''2'''&lt;br /&gt;
[[Proel/Sol-por|Sol-por]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Noite mareira|Noite mareira]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Abrente|Abrente]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Misa da mañán|Misa da mañán]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Ponte e río|Ponte e río]]&lt;br /&gt;
[[Proel/O faro|O faro]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Romaxe|Romaxe]]&lt;br /&gt;
[[Proel/A candeloria|A candeloria]]&lt;br /&gt;
[[Proel/O gaiteiro|O gaiteiro]]&lt;br /&gt;
[[Proel/O cego|O cego]]&lt;br /&gt;
[[Proel/O cruceiro|O cruceiro]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Foguete|Foguete]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Lar|Lar]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Enterro|Enterro]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;'''3'''&lt;br /&gt;
[[Proel/A mañán de corpus|A mañán de corpus]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Canzón do temporal|Canzón do temporal]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Taberna|Taberna]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Nocturno de Burgo Baixo|Nocturno de Burgo Baixo]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Campanas|Campanas]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Alalás|Alalás]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Calor|Calor]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Epifanía|Epifanía]]&lt;br /&gt;
[[Proel/O que morreu no mar|O que morreu no mar]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Spleen|Spleen]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Calma chicha|Calma chicha]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Beira|Beira]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Noite|Noite]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Égloga|Égloga]]&lt;br /&gt;
[[Proel/Afogado|Afogado]]
|dataano=&lt;small&gt;FOY FEITO O PRESENTE LIBRO&lt;br /&gt;NO ANO DE 1924&lt;br /&gt;E ACABOUSE D'EMPRENTAR NOS TALLERES&lt;br /&gt;DO &quot;DIARIO DE PONTEVEDRA&quot;&lt;br /&gt;POL-OS PRIMEIROS DIAS DO MES DE&lt;br /&gt;SAN XOAN DE 1927.&lt;/small&gt;
}}

[[Categoría:Luís Amado Carballo]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1924]]
[[Categoría:1927]]</text>
      <sha1>ri8m5crynhaowd7iuis5fface07fs57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A estrela desconecida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2776</id>
    <revision>
      <id>8946</id>
      <parentid>7312</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:22:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="995" sha1="t4eenvtvx12n9aiguav2haq7z7laldm" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=A estrela desconecida ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Eu vin-te decote acobadada
n-aquela fenestra
:::- tan a trasmán!
  que penduraches d'unha constelación 

  O horizonte arrincaba cada día
  pra ti
  a folla d'almanaque d'unha vela 

  Pero nunca s'enmallou
n-a falsa rede d'os mapas celestes
a túa loira virxinidade
::Cómplice a noite
::engayolaba o sestante d'os mariños
::inxénuas perversións catalogadas 

  Viuva reiterada de todol-os vinte anos
que os mariñeiros repiten
cada volta que afogan 
  Endexamais souberon os cadavres sin rumbo
que ti os amortallabas c'o teu ollar 

  Emproáramos a meia noite
  A sotavento d'a nosa singladura
vai decote unha nube desarbolada
  C'a súa esponxa de sombra
  borrou pra sempre o teu mudo perfil 

  A alba nova sorprendeu-me
cacheando antre os loceiros
unha despedida que se me perdeu. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>t4eenvtvx12n9aiguav2haq7z7laldm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calma de 6 a 8</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2777</id>
    <revision>
      <id>8947</id>
      <parentid>7314</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1446" sha1="5knr3iwvm2ta2zz96uc4lide6365r7q" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Calma de 6 a 8 ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  N-a xerfa esbara o Sol
tras d'os ausentes oleaxes
  As velas frouxas
  póstumo rompeolas d'os chubascos
  cosen os farrapos con fíos de sol morno 

  Unha gatova ventrílocua
peteirando n-o ouro inmorredoiro
que os afogados deixaron aboyando 

  O sol-por fechará-se
dentro d'o mais intauto disco 
  As nosas pipas atentas
  acobadadas ao lecer
  Un intre o vapor intruso
coseu de presa a relinga d'o horizonte 

  Alén d'o mundo
está o castelo de proa 
  Hai un mariñeiro vello
que ven de volta de todol-os naufraxos
  E trai o fio d'as aventuras
:::- non se sabe o remate-
que as dársenas estantías
viron evadir-se a bardo d'as bric-barcas
::- O capitán Pardeiro
::non afogou
::&quot;Perdeu-se&quot; canda o bergantín- 

  Axustou-se a xordina
  largacía coma unha nosa ollada
  a buguina d'o Mar
  Tremela n'a mareta levián
un remorso ou pesadelo
  O navío
        as mans trincadas
  vai borrando c'os pés o ronsel 

  Xa non virá o vento
por que a noite fechou todal-as portas
:::- Esa luz desvelada
:::n-a fenestra d'a Lua- 

  Ao bater a hora imprevista d'o relevo
coseu as adoas soltas
d'o toque d'as Trindades
  O ceo foise abuado e friorento 

  Todo finou?
        Oh miragre!
  As mesmas estrelas
  aínda están
  aínda están alí. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-C]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>5knr3iwvm2ta2zz96uc4lide6365r7q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Descoberta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2778</id>
    <revision>
      <id>8948</id>
      <parentid>7316</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:23:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="621" sha1="ta42u3lswek5iom43qma3b9vj4z2vej" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Descoberta ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Quen fechou esta noite
a fenestra azul d'o Mar?
  Este Mar fuxitivo
de todal-as riveiras
  Náufrago d'o neboeiro
que desviou o rumbo
d'os puntos cardinaes 

  Ficaron as gavotas
tres singladuras a sotavento
  Desourentaron-se os arroaces
  intrusos e impunes 

  Hoxe ninguén dá c'a relinga
pra aferrar os panos d'o horizonte
  E este serán tampouco
engayolaremol-o Sol 

  O Sol era un paxaro triste
que se pousaba n-o penol. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-D]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>ta42u3lswek5iom43qma3b9vj4z2vej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lecer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2779</id>
    <revision>
      <id>17546</id>
      <parentid>8949</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Vigo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="733" sha1="4qbq8p7foohnhm6adhfo8eppv9z3c6d" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Lecer ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Gavotas que levan n-o peteiro
as cartas d'os mariñeiros namorados
  Vapores burgueses
que nos ofrecen o remborque d'o seu fume
  Pero as nosas velas encalmadas
espantan a bandazos
as horas como moscas 

  Vigo está tan lonxe
que se desourentaron as cartas mariñas 

  Unha pipa mais
:::de vagar
  deicar ver a hora que dá o reloxe 

  Entra unha fría de vento?
:::- moi ben! 

  Enrolará-se a pausa
n-as suas espiraes 

  E non sabemos
  (abonda xa de paréntesis)
engadir-nos outra volta
a todo eso que se nos esquenceu. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-L]]
[[Categoría:De catro a catro]]
[[Categoría:Vigo]]</text>
      <sha1>4qbq8p7foohnhm6adhfo8eppv9z3c6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>S.O.S.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2780</id>
    <revision>
      <id>8950</id>
      <parentid>7320</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="815" sha1="em6s0wx7hexfneur7jjid4ffbde60yz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=S.O.S. ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Todos presentíamos que a noite
preparaba algún sofisma
  E o faro estraviado
daba o S-O-S
n-o morse
          - clave Orión -
                        d'as estrelas 
  
  Eses brazos abertos d'a vela
son os mesmos d'o vento
que se despreguizou
  N-a man d'o Mar esquencidizo
os loceiros peteiran a bicada
  A estrela d'os cabarets
  c'un cigarro n-os beizos
  pide lume aos catro puntos cardinaes
  Pol-a Galaxia chea de seixos
un astro vello vai c'o seu farol 

  Que dan os almanaques
pra esta meia-noite?
  Pero aínda non sabemos
de que banda vai chegar a meia-noite
  E o faro estraviado
vai esgotar o seu stock de S-O-S. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-S]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>em6s0wx7hexfneur7jjid4ffbde60yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ao reverso d'a noite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2781</id>
    <revision>
      <id>8951</id>
      <parentid>7322</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="611" sha1="lb555rwy5bp2bneex1qhj8ofkamho9c" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Ao reverso d'a noite ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Loceiros degolados
desangran-se de ouro n-o Mar

  De par de nós
               a Lua
fai ronseles infecundos 

  Mentres sonea a mareta
vai folleando n-o libro d'as velas 

  Irredentos velamios eshaustos
  resiñados a pendurar d'a cruz 

  Estrelas inconscentes
mecanizan o ouseso tic-tac 

  A auga toda d'os oucéanos
ensumeu-se n-unha bágoa 

  E o pano branco d'o novo día
enxugará os ollos d'o ceo. 
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>lb555rwy5bp2bneex1qhj8ofkamho9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Definición de obras artísticas libres 1.1</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2782</id>
    <redirect title="Definición de obras culturais libres 1.1" />
    <revision>
      <id>7324</id>
      <timestamp>2010-01-02T11:04:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gallaecio</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Definición de obras artísticas libres 1.1 movida a Definición de obras culturais libres 1.1: Vai implícito na actualización, feita para substituír &quot;artísticas&quot; por &quot;culturais&quot;</comment>
      <origin>7324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="2r9b3lk01f2nnwq5on0havr7phwlpaq" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Definición de obras culturais libres 1.1]]</text>
      <sha1>2r9b3lk01f2nnwq5on0havr7phwlpaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adeus (De catro a catro)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2783</id>
    <revision>
      <id>8952</id>
      <parentid>7328</parentid>
      <timestamp>2012-06-21T19:27:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>8952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1136" sha1="qoku52bhvhvrhws4ql7na2exdy9icij" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Adeus ([[De catro a catro]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1928]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
  Antre a calima
                         traspondo o meu ollar
  esquivou-se o velamio
  Deixou-nos a badía
chea d'a súa ausenza
e a mañán sin perspeitiva 

  Agora en terra
  arredado de min-mesmo
por un oucéano de singladuras
  o vento d'a Ría
vai virando a folla de cada emoción 

  - O Sol indiferente
  Sirena augardentosa d'os vapores
  Un retrayo de fume
n-o rompeolas d'a paisaxe
  Os engranaxes d'a grua
esmoen a mañán morna - 

  Debaixo d'os meus pasos
xurde o ronsel d'a Vila natal
  Ela c'os brazos cheos de sono
teima salvar-me d'un naufraxo antigo
  E os meus ouvidos incautos
queren dormir n-o colo
d'as cantigas vellas 

  Eu cacheaba todol-os segredos
d'as miñas mans valdeiras
  por que algo foi que se me perdeu n-o Mar

  ... alguén que chora dentro de min
por aquel outro eu
que se vai n-o veleiro
                              pra sempre
                              coma un morto
c'o peso eterno de todol-os adeuses.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:De catro a catro]]</text>
      <sha1>qoku52bhvhvrhws4ql7na2exdy9icij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1981</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2784</id>
    <revision>
      <id>12496</id>
      <parentid>7348</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="dz7jxm5rqr0swc5j2lpfwpwynrx92n1" xml:space="preserve">== Textos legais ==
===Galicia===
*''[[Estatuto de Autonomía de Galicia]]''
[[Categoría:1981]]</text>
      <sha1>dz7jxm5rqr0swc5j2lpfwpwynrx92n1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Edgar Allan Poe</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2785</id>
    <revision>
      <id>14312</id>
      <parentid>14003</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T16:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Edgar Allan Poe]]&quot; a &quot;[[Autor:Edgar Allan Poe]]&quot;</comment>
      <origin>14312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="pj4ocmpg3qg6r23oy4h54i03kwlmq7k" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Edgar_Allan_Poe_2.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Edgar Allan Poe
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Edgar Allan Poe''' (19 de xaneiro de [[1809]], Boston, Massachusetts - 7 de outubro de [[1849]], Baltimore, Maryland) foi un poeta e escritor estadounidense en lingua inglesa.
==Obra==
===Poesía===
====Libros de poemas====
* ''[[Tamerlán e outros poemas]] ([[1827]])''

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-P]]</text>
      <sha1>pj4ocmpg3qg6r23oy4h54i03kwlmq7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Agostiño de Hipona</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2786</id>
    <revision>
      <id>18116</id>
      <parentid>14281</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="755" sha1="0e87pm6jwkamj2hd2vzvfi7kgk46g1j" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Augustine of Hippo.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Augustinus
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Agostiño de Hipona''' (Tagaste, 13 de novembro de [[354]] – Hippo Regius, 28 de agosto de [[430]]) é un dos catro Pais da Igrexa de rito latino.
*[[Confessiones]] (397-401)
*[[Contra Academicos]] (386)
*[[Contra mendacium]] (ca 420)
*[[De cathechizandis rudibus]]
*[[De correptione et gratia]]
*[[De gratia et libero arbitrio]] (388-395)
*[[De dialectica]]
*[[De fide et symbolo]]
*[[De magistro]] (389)
*[[De mendacio]]
*[[De trinitate (Aurelius Augustinus)|De trinitate]] (399-419)
*[[De civitate Dei]] (412-426)
{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-A]]</text>
      <sha1>0e87pm6jwkamj2hd2vzvfi7kgk46g1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1983</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2788</id>
    <revision>
      <id>12500</id>
      <parentid>7378</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="k8srpp5kflm98oappri5j773lx5ktmi" xml:space="preserve">== Textos legais ==
===Galicia===
*''[[Lei de normalización lingüística]]''
[[Categoría:1983]]</text>
      <sha1>k8srpp5kflm98oappri5j773lx5ktmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Antón Villar Ponte</title>
    <ns>102</ns>
    <id>2808</id>
    <revision>
      <id>20102</id>
      <parentid>19918</parentid>
      <timestamp>2020-01-23T22:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ensaio */</comment>
      <origin>20102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4603" sha1="7qizkm8xgfvgzqx4v0jkeba70uwrte5" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Detalle do Billete quilométrico de Villar Ponte co garimbo Cortes Generales. Arquivo RAG.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote={{PAGENAME}}
|Wikinoticias=none
}}
'''Antón Vilar Ponte''' (Viveiro, 2 de outubro de 1881 - A Coruña, 4 de marzo de 1936) foi un xornalista galego.

== Obras ==
=== Ensaio ===
[[Ficheiro:Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional 1916.pdf|miniatura|180px|''Nuestra afirmación regional'']]
* ''[[Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional]]'' (1916)&lt;ref&gt;[http://academia.gal/documents/10157/706008/Nuestra+afirmaci%C3%B3n+regional.pdf 1ª Edición na páxina web da RAG]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/20160318_nuestra-afirmacion-regional.pdf 2ª Edición na páxina web do CCG]&lt;/ref&gt;
* ''Os nosos valores'' (1920). Conferencia lida na Sociedade Económica de Santiago, publicada en ''A Nosa Terra'', nº 120.&lt;ref name=&quot;PES&quot;&gt;[http://www.terraetempo.gal/media/documentos/Escolma%20de%20textos%20de%20Anton%20Villar%20Ponte.pdf Escolma de textos do libro ''Pensamento e sementeira''], ''Terra e Tempo'', 18 pp&lt;/ref&gt;
* ''Do cosmopolitismo, do universalismo e da mansedume galega'' (1921), traballo lido na &quot;Oliva&quot; de Vigo, ''A Nosa Terra'' nº 139.&lt;ref&gt;[http://www.depontevedra.es/?1,611,2,442 Hemeroteca] da Deputación de Pontevedra.&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Abellas de ouro/Preludio cordial|Preludio cordial]]&quot; en ''[[Abellas de ouro]]'' de [[Xosé Lesta Meis]], Nós, 1930.
* ''O sentimiento liberal na Galiza'', discurso de ingreso na RAG en 1934.
* Resposta ao discurso &quot;As cruces de pedra na Galiza&quot; de ingreso de Castelao na RAG en 1934.&lt;ref&gt;[http://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/book/38 &quot;As cruces de pedra na Galiza&quot;].&lt;/ref&gt;

=== Teatro ===
* ''Do caciquismo: A patria do labrego'' (1905)&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=f_8eGQAACAAJ&amp;dq=inauthor:%22Ant%C3%B3n+Villar+Ponte%22&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=0CCcQ6AEwAWoVChMIvvrPjfL9xwIVxFcaCh1-3AQr Ficha dunha edición de ''A patria do labrego''] (''La Voz de Galicia'', 2002) en Google Books.&lt;/ref&gt;
*''[[Entre dous abismos]]. Farsada granguiñolesca n'un paso feita ó correr da pruma estrenada pol-o cadro de declamazón da &quot;Irmandade da Fala&quot; da Cruña'', 1920.
* ''Da emigración: [[Almas mortas]]: novela dialogada cómico tráxica en tres estancias'' (Editorial Céltiga, 1922)
* ''O Mariscal'' (1926). Canda Ramón Cabanillas, con debuxos de Álvaro Cebreiro. Ediciós Lar.&lt;ref&gt;{{Versaleta|Ínsua López, E. X.}} (2005). ''Sobre 'O Mariscal', de Cabanillas e Villar Ponte''. UDC. &lt;small&gt;ISBN 84-9749-144-0&lt;/small&gt;.&lt;/ref&gt;
[[Ficheiro:O Mariscal traxédia histórica en verso por Ramon Cabanillas e Antonio Villar Ponte, dibuxos de Cebreiro, ediciós Lar.jpg|miniatura|180px|''O Mariscal'']]
* ''Teatro galego: tríptigo'' (Nós, 1928). Inclúe: ''Do caciquismo: a patria do labrego''; ''Da emigración: almas mortas'' e ''Da superstición: entre dous abismos''.
* ''Os evanxeos da risa absoluta: anunciación do antiquixote. Folk-drama da sinxeleza campesina''. Ilustracións de Castelao (''Nós'', 1934).
* ''[[Nouturnio de medo e morte]], bárbara anécdota realista en dous tempos (sin literatura) que puido andar nos romances dos cegos'' (''Nós'', 1935)&lt;ref&gt;[http://bvg.udc.es/indice_paxinas.jsp?id_obra=Nodemeem1&amp;id_edicion=Nodemeem1001&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DNodemeem1%26alias%3DAnt%25F3n%2BVilar%2BPonte%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3ENouturnio+de+medo+e+morte%2C+b%E1rbara+an%E9cdota+realista+en+dous+tempos+%28sin+literatura%29+que+puido+a...%3C%2Fa%3E&amp;alias=Ant%F3n+Vilar+Ponte&amp;formato=texto Nouturnio de medo e morte, bárbara anécdota realista en dous tempos...]&lt;/ref&gt;
* ''A festa da malla''. Ed. de Dolores Vilavedra ''et al.'' Col. ''Os libros do Centro Dramático Galego'' (1997, Xerais). ISBN 978-84-8302-100-2.&lt;ref&gt;[http://datos.bne.es/edicion/bimo0000646494.html ''A festa da malla''] na Biblioteca Nacional de España.&lt;/ref&gt;

Amais, traduciu obras clásicas de [[William Shakespeare]] ou [[Molière]].

=== Outras ===
* [[Carta de Antón Villar Ponte a Álvaro Cebreiro de 26 de decembro de 1928]]

== Notas ==
{{Listaref}}

== Véxase tamén ==
* ''[[Manifesto da I Asemblea Nazonalista]]''

{{PD-old-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Vilar Ponte,Antón}}
[[Categoría:Autores-V]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Antón Villar Ponte]]</text>
      <sha1>7qizkm8xgfvgzqx4v0jkeba70uwrte5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Cando penso que te fuches</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2817</id>
    <revision>
      <id>17204</id>
      <parentid>16455</parentid>
      <timestamp>2018-01-02T11:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="799" sha1="9us6wikx79il0wcq9o00n86xqjd3tjq" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=82|miniatura]]

{{Prose}}
&lt;poem&gt;
:::::::&lt;nowiki&gt;* &amp;nbsp; * &amp;nbsp; *&lt;/nowiki&gt;


::Cando penso que te fuches,
:Negra sombra que m'asombras,
:Ó pe d'os meus cabezales
:Tornas facéndome mofa.
::Cando maxino qu'es ida
:N'o mesmo sol te m'amostras,
:Y eres a estrela que brila,
:Y eres o vento que zóa.
::Si cantan, ês tí que cantas,
:Si choran, ês tí que choras,
:Y-ês o marmurio d'o río
:Y-ês a noite y ês a aurora.
::En todo estás e ti ês todo,
:Pra min y en min mesma moras,
:Nin m'abandonarás nunca,
:Sombra que sempre m'asombras.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Wikipedia|Negra sombra|Negra sombra}}
&amp;nbsp;
[[Category:¡Do íntimo!]]</text>
      <sha1>9us6wikx79il0wcq9o00n86xqjd3tjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Adios rios, adios fontes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2818</id>
    <revision>
      <id>21122</id>
      <parentid>21117</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Emigración]]; engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2320" sha1="3t37byo7hy59rl0tu77gwfkcw2qhahw" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863 &lt;ref&gt;O poema, que tivo orixinalmente o título de “Adiós, que eu voume”, é considerado o primeiro texto da autora en lingua galega e foi publicado en 1861 no xornal madrileño ''El Museo Universal''. En 1862, a mesma peza foi reproducida, xunto con outras cinco, en ''El Álbum de la Caridad''.&lt;/ref&gt;
}}
[[Ficheiro:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura|300px|page=75|''Cantares Gallegos'', Rosalía Castro de Murguía.]]

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''13.'''&lt;/big&gt;


::::::::''Adios rios, adios fontes,
:::::::''Adios regatos pequenos,
:::::::''Adios vista dos meus ollos
:::::::''Non sei cando nos veremos.

::Miña terra, miña terra,
:Terra donde m' eu criey,
:Ortiña que quero tanto,
:Figueiriñas que prantey.

::Prados, ríos, arboredas,
:Pinares que move o vento,
:Paxariños piadores,
:Casiña dó meu contento,

::Muíño d' os castañares,
:Noites craras de luar,
:Campaniñas trimbadoras
:Dá igrexiña dó lugar,

::Amoriñas d' ás silveiras
:Qu' eu lle dab' ó meu amor,
:Camiñiños antr' ó millo,
:Adios, para sempr' adios!

::Adios groria! Adios contento!
:Deixo á casa onde nacín,
:Deixo á aldea que conoço,
:Por un mundo que non vin!

::Deixo amigos por estraños,
:Deixo á veiga pólo mar,
:Deixo, en fin, canto ben quero...
:¡Quen pudera non deixar!...

:. &amp;nbsp; . &amp;nbsp; . &amp;nbsp; . &amp;nbsp; . &amp;nbsp; . &amp;nbsp; . &amp;nbsp; . &amp;nbsp; . &amp;nbsp; . &amp;nbsp; .

::Mais son prob' e mal pecado.
:A miña terra n' é miña,
:Qu' hastra lle dán de prestado
:A veira por que camiña
:O que naceu desdichado.

::Téñovos pois que deixar.
:Hortiña que tanto amei,
:Fogueiriña dó meu lar,
:Arboriños que prantei,
:Fontiña do cabañar.

::Adios, adios, que me vou,
:herbiñas do camposanto,
:Donde meu pai s' enterrou,
:Herbiñas que biquey tanto,
:Terriña que nos criou.

::Adios tamén, queridiña!....
:Adios por sempre quizais!...
:Dígoch' este adios chorando
:Desd' a veiriña do mar.
:Non m' olvides, queridiña,
:Si morro de soidás....
:Tantas légoas mar adentro....
:¡Miña casiña! meu lar!


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Acolá enriba|Cantares gallegos/Eu ben vin estar ó moucho}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>3t37byo7hy59rl0tu77gwfkcw2qhahw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Decreto 130/2007</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2819</id>
    <revision>
      <id>20320</id>
      <parentid>18995</parentid>
      <timestamp>2020-06-10T22:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492140" sha1="ku7iv2ypy2xr7vaziukklnt9ruradse" xml:space="preserve">{{wikificar}}
{{prose}}
'''Decreto 130/2007, do 28 de xuño, polo que se establece o currículo da educación primaria na Comunidade Autónoma de Galicia.'''

==Preámbulo==
A [[Lei orgánica 2/2006]], do 3 de maio, de educación, no capítulo III, determina que se entende por currículo o conxunto de obxectivos, competencias básicas, contidos, métodos pedagóxicos e criterios de avaliación de cada unha das ensinanzas reguladas pola citada lei.

Así mesmo, coa finalidade de asegurar unha formación común a toda a cidadanía española e garantir a validez das titulacións correspondentes, establece que lle corresponde ao Goberno de España fixar os aspectos básicos do currículo en relación aos obxectivos, contidos e criterios de avaliación que constitúen as ensinanzas mínimas ás cales se refire a disposición adicional primeira, punto 2, letra c, da [[Lei orgánica 8/1985]], do 3 de xullo, reguladora do dereito á educación.

O [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981|Estatuto de Autonomía de Galicia]], no seu artigo 31, determina que é competencia plena da Comunidade Autónoma galega o regulamento e administración do ensino en toda a súa extensión, niveis e graos, modalidades e especialidades, sen prexuízo do disposto no artigo 27 da Constitución e nas leis orgánicas que, conforme o parágrafo primeiro do seu artigo 81, o desenvolvan.

O [[Real decreto 1513/2006]], do 7 de decembro, polo que se establecen as ensinanzas mínimas da educación primaria que facilitarán a continuidade, progresión e coherencia da aprendizaxe no caso de mobilidade xeográfica do alumnado, desenvolve os aspectos básicos do currículo en relación cos obxectivos, competencias básicas, contidos e criterios de avaliación.

A Lei orgánica de educación indica que serán as administracións educativas as que establezan o currículo das distintas ensinanzas reguladas pola citada lei, do cal formarán parte os aspectos básicos anteriormente indicados.

Os centros docentes desenvolverán e completarán, se for o caso, o currículo das diferentes etapas e ciclos no uso da súa autonomía, tal e como se recolle no capítulo II do título V da Lei orgánica de educación, respondendo ao principio de autonomía pedagóxica, de organización e xestión que a citada lei lles atribúe aos centros educativos coa finalidade de adecuarse ás características e á realidade educativa de cada un deles.

O currículo que se establece neste decreto ten como obxectivo contribuír ao logro dos principios básicos desta Lei orgánica de educación que se expresan no preámbulo e que se resumen en lograr:
*Calidade de educación para todo o alumnado.
*Equidade que garanta a igualdade de oportunidades.
*Esforzo compartido por todas as persoas compoñentes da comunidade educativa.

A educación primaria e mais a educación secundaria obrigatoria constitúen o ensino básico, que é obrigatorio e gratuíto para todas as persoas.

A educación primaria é, pois, a primeira etapa do ensino obrigatorio. Como tal, caracterízase por unha especial atención á diversidade, pola prevención das dificultades de aprendizaxe e a posta en práctica de apoios e/ou reforzos tan pronto como sexan detectadas, acudindo ás medidas organizativas e/ou curriculares que sexan precisas para asegurar o principio de equidade, sen prexuízo de garantir unha educación común para todo o alumnado.

Nesta liña, estableceranse os mecanismos precisos para lograr unha coordinación entre esta etapa e as de educación infantil e educación secundaria obrigatoria.

Porén, será de grande importancia a acción titorial que vertebre todas as actuacións con cada un dos grupos e con cada alumno e cada alumna dese grupo.

O eixe do traballo nesta etapa educativa será o desenvolvemento das competencias básicas que permitan encamiñar todo o alumnado cara ao logro dunha formación integral, tanto na súa vertente persoal coma nas demandas sociais e culturais que faciliten a continuación dos estudos e, posteriormente, a inclusión na vida laboral, pero sempre coa asunción da necesidade de aprender ao longo de toda a vida.

Ten enorme importancia a presenza no currículo das competencias básicas que o alumnado deberá desenvolver na educación primaria e completar na educación secundaria obrigatoria. As competencias básicas permiten identificar aquelas aprendizaxes que se consideran imprescindibles desde un enfoque integrador e orientado á aplicación dos saberes adquiridos. O seu logro deberá capacitar as alumnas e os alumnos para a súa realización persoal, a incorporación satisfactoria á vida adulta e o desenvolvemento dunha aprendizaxe permanente ao longo da vida.

Será preciso que a organización dos centros educativos, as formas de relación de todas as persoas compoñentes da comunidade educativa, as actividades docentes, así como as complementarias e extraescolares, incidan no desenvolvemento das citadas competencias básicas. Prestarase especial atención á educación en valores e ás normas de convivencia que permitan unha incorporación á sociedade democrática con respecto, interese, esforzo e responsabilidade.

Neste decreto inclúense os seguintes anexos:
*Anexo I. Competencias básicas.
*Anexo II. Obxectivos, competencias básicas, contidos e criterios de avaliación das distintas áreas que constitúen a etapa.
*Anexo III. Cadro de distribución horaria.
*Anexo IV. Proxecto lector de centro.
*Anexo V. Plan de introdución das tecnoloxías da información e da comunicación.

De conformidade co exposto, por proposta da conselleira de Educación e Ordenación Universitaria, no
exercicio da facultade outorgada polo artigo 34 da [[Lei 1/1983]], do 22 de febreiro, reguladora da Xunta e da súa presidencia, modificada pola [[Lei 11/1988]], do 20 de outubro, e pola [[Lei 2/2007]], do 28 de marzo, do traballo en igualdade das mulleres de Galicia, oídos os ditames do Consello Consultivo e do Consello Escolar, e logo de deliberación do Consello da Xunta de Galicia, na súa reunión do día vinte e oito de xuño de dous mil sete,

DISPOÑO:

==Artigo 1º. Principios xerais==
A educación primaria é unha etapa educativa que ten carácter obrigatorio e gratuíto. Comprende seis
cursos académicos, que se cursarán ordinariamente entre os seis e os doce anos de idade. Con carácter xeral, o alumnado incorporarase ao primeiro curso da educación primaria no ano natural en que cumpra seis anos.

A educación primaria consta de tres ciclos que se organizarán en áreas con carácter global e integrador.

==Artigo 2º. Fins==
1. A finalidade da educación primaria é proporcionarlles a todos os nenos e nenas unha educación que
permita afianzar o seu desenvolvemento persoal e o seu propio benestar, adquirir as habilidades culturais básicas relativas á expresión e comprensión oral, á lectura, á escritura e ao cálculo, ao sentido artístico, á creatividade e á afectividade, así como desenvolver habilidades sociais e hábitos de traballo.

2. A acción educativa nesta etapa procurará a integración das distintas experiencias e aprendizaxes do alumnado e adaptarase aos seus ritmos de traballo.

==Artigo 3º. Obxectivos da educación primaria==
Os obxectivos da educación primaria estarán encamiñados ao logro da adquisición, por parte de todo o
alumnado, das capacidades que permitan:

a) Coñecer e apreciar os valores e as normas de convivencia, aprender a obrar de acordo con elas, prepararse para o exercicio activo da cidadanía e respectar os dereitos humanos, así como o pluralismo propio dunha sociedade democrática.

b) Desenvolver hábitos de traballo individual e de equipo, de esforzo e de responsabilidade no estudo, así como actitudes de confianza en si mesmo, sentido crítico, iniciativa persoal, curiosidade, interese e creatividade na aprendizaxe.

c) Adquirir habilidades para a prevención e para a resolución pacífica de conflitos que lle permitan
desenvolverse con autonomía no ámbito familiar e doméstico, así como nos grupos sociais con que se
relaciona.

d) Coñecer, comprender e respectar as diferentes culturas e as diferenzas entre as persoas, a igualdade de dereitos e oportunidades de homes e de mulleres e a non-discriminación de persoas con discapacidade.

e) Coñecer e utilizar de xeito apropiado a lingua galega, a lingua castelá e desenvolver hábitos de lectura.

f) Adquirir en, polo menos, unha lingua estranxeira a competencia comunicativa básica que lle permita expresar e comprender mensaxes sinxelas e desenvolverse en situacións cotiás.

g) Desenvolver as competencias matemáticas básicas e iniciarse na resolución de problemas que requiran a realización de operacións elementais de cálculo, coñecementos xeométricos e estimacións, así como ser capaz de aplicalos a situacións da súa vida cotiá.

h) Coñecer e valorar o seu contorno natural, social e cultural, así como as posibilidades de acción e de coidado deste, con especial atención á singularidade de Galicia. Coñecer mulleres e homes que realizaron achegas importantes á cultura e sociedade galegas.

i) Iniciarse na utilización, para a aprendizaxe, das tecnoloxías da información e da comunicación,
desenvolvendo un espírito crítico ante as mensaxes que recibe e elabora.

j) Utilizar diferentes representacións e expresións artísticas e iniciarse na construción de propostas visuais.

k) Valorar a hixiene e a saúde, aceptar e aprender a coidar o propio corpo e o dos outros, respectar as diferenzas e utilizar a educación física e o deporte como medios para favorecer o desenvolvemento persoal e social.

l) Coñecer e valorar a flora e a fauna, en especial a presente na Comunidade Autónoma de Galicia, e
adoptar modos de comportamento que favorezan o seu coidado.

m) Desenvolver as súas capacidades afectivas en todos os ámbitos da personalidade e nas súas relacións coas demais persoas, o valor da corresponsabilidade no traballo doméstico e no coidado das outras persoas, así como unha actitude contraria á violencia, aos prexuízos de calquera tipo e aos estereotipos sexistas.

n) Fomentar a educación vial e actitudes de respecto que incidan na prevención dos accidentes de tráfico.

==Artigo 4º. Currículo==
1. Enténdese por currículo da educación primaria o conxunto de obxectivos, competencias básicas, contidos, métodos pedagóxicos e criterios de avaliación desta etapa educativa.

2. As competencias básicas que se deben adquirir no ensino básico publícanse no anexo I deste decreto.

Ao seu logro deberá contribuír a educación primaria, de acordo cos criterios de avaliación que para cada ciclo e área figuran no anexo II.

3. O currículo para a educación primaria nos centros docentes dependentes da Consellería de Educación e Ordenación Universitaria da Comunidade Autónoma de Galicia será o que se recolle para cada área e nos diferentes ciclos no anexo II a este decreto.

4. Os centros docentes desenvolverán e concretarán o currículo establecido neste decreto. Estas concrecións formarán parte do proxecto educativo, así como o tratamento nas distintas áreas de educación en valores, a educación moral e cívica, a educación para a paz, a igualdade de oportunidades entre os sexos, a educación ambiental, a educación sexual, para a saúde e calidade de vida, a educación para o lecer a educación do consumidor e a viaria.

==Artigo 5º. Organización==
1. A etapa da educación primaria comprende tres ciclos de dous anos académicos cada un e organízase
en áreas, que terán un carácter global e integrador.

2. Cada un dos ciclos constitúe unha unidade de ensino-aprendizaxe, polo que é imprescindible a
coordinación de todo o profesorado implicado para o desenvolvemento correcto do currículo. A etapa de educación primaria terá, pois, un carácter global e integrador.

3. A educación primaria será impartida por mestres e mestras, que terán competencia docente en todas as áreas deste nivel. As ensinanzas da música, da educación física e dos idiomas estranxeiros serán impartidas por mestres e mestras coa especialidade ou habilitación correspondente.

==Artigo 6º. Áreas de coñecemento==
1. As áreas que se impartirán en todos e cada un dos cursos da educación primaria, entre as que terán especial consideración polo seu carácter instrumental as linguas e as matemáticas, son as seguintes:

Coñecemento do medio natural, social e cultural.&lt;br&gt;
Educación artística.&lt;br&gt;
Educación física.&lt;br&gt;
Lingua galega e literatura.&lt;br&gt;
Lingua castelá e literatura.&lt;br&gt;
Lingua estranxeira.&lt;br&gt;
Matemáticas.&lt;br&gt;

2. Ademais, no segundo ano do terceiro ciclo engadirase a área de educación para a cidadanía e os
dereitos humanos, na cal se prestará especial atención á igualdade entre homes e mulleres.

3. Sen prexuízo do seu tratamento específico nalgunha das áreas da etapa, a comprensión lectora, a
expresión oral e escrita, a comunicación audiovisual, as tecnoloxías da información e da comunicación e a educación en valores traballaranse en todas as áreas.

4. Coa finalidade de fomentar o hábito da lectura, os centros elaborarán e aplicarán un proxecto lector que se axustará ás liñas básicas que se publican como anexo IV ao presente decreto, asegurándose como mínimo media hora diaria.

5. Os centros docentes elaborarán e aplicarán, ademais, o plan de introdución das tecnoloxías da información e da comunicación que se axustará ás directrices que se publican como anexo V deste decreto.

==Artigo 7º. Horario==
1. Sen esquecer o carácter global e integrador das diferentes áreas en que se organiza a educación primaria, o horario semanal de cada unha das áreas nos distintos cursos é o que figura no anexo III deste decreto.

==Artigo 8º. Avaliación==
1. A avaliación dos procesos de aprendizaxe do alumnado será continua, global, formativa e integradora de todas as áreas. Terá en conta o progreso do alumnado no conxunto das áreas.

2. Na avaliación serán tidos en conta todos os elementos que compoñen o currículo.

3. Os criterios de avaliación das áreas serán referentes fundamentais para valorar o grao de adquisición das competencias básicas.

4. Se no proceso de avaliación continua se advertise que un alumno ou alumna non progresa adecuadamente, o centro educativo, tan pronto detecte as dificultades de aprendizaxe, adoptará medidas de reforzo educativo coa finalidade de que o alumnado adquira os coñecementos necesarios para continuar o proceso educativo.

5. O profesorado avaliará tanto as aprendizaxes do alumnado coma os procesos de ensino e a súa propia práctica docente.

==Artigo 9º. Promoción de ciclo==
1. Ao final de cada ciclo, e como consecuencia do proceso de avaliación, tomaranse as decisións sobre promoción de ciclo do alumnado.

2. A decisión de promoción de ciclo adoptaraa o equipo de profesores e profesoras que imparten
docencia ao grupo de alumnos e alumnas no último curso do ciclo, e deberá ter en especial consideración a información e o criterio do titor ou titora.

3. O alumnado acadará a promoción ao ciclo educativo seguinte sempre que alcanzase o desenvolvemento
correspondente das competencias básicas e un axeitado grao de madurez. Accederase tamén ao
seguinte ciclo cando as aprendizaxes non alcanzadas non sexan un obstáculo para seguir satisfactoriamente o novo ciclo. Neste caso, o centro educativo adoptará as medidas precisas para que o alumnado reciba os apoios necesarios para a recuperación das ditas aprendizaxes.

4. Cando o alumno ou alumna non cumpra as condicións establecidas no parágrafo anterior, permanecerá
un ano máis no ciclo, tendo en conta que esta medida só se poderá adoptar unha soa vez ao longo de
toda a etapa educativa. Esta medida deberá ir acompañada dun plan específico de reforzo educativo que os centros educativos organizarán de acordo co que estableza a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria.

==Artigo 10º. Promoción á educación secundaria obrigatoria==
1. O alumnado accederá á educación secundaria obrigatoria se alcanzou o desenvolvemento correspondente das competencias básicas e o adecuado grao de madurez. Accederá tamén cando as aprendizaxes non alcanzadas non sexan un obstáculo para seguir satisfactoriamente a nova etapa. Neste caso, o centro educativo receptor do alumnado establecerá as medidas de apoio necesarias para que este recupere as ditas aprendizaxes, á vista dos informes individualizados.

2. Se non se cumpren as condicións establecidas no parágrafo anterior, o alumno ou alumna permanecerá un ano máis no terceiro ciclo, agás se xa repetise unha vez nos dous ciclos anteriores.

==Artigo 11º. Procedemento en materia de avaliación==
A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria ditará as normas oportunas de procedemento en
materia de avaliación e promoción do alumnado.

==Artigo 12º. Informe sobre a aprendizaxe==
1. De conformidade co establecido no artigo 20.5º da Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio, de educación, e coa finalidade de garantir a continuidade do proceso de formación do alumnado, ao rematar a etapa, os titores ou titoras, tendo en conta a información solicitada ao equipo de profesores e profesoras, elaborarán un informe individualizado de cada alumno ou alumna sobre a súa aprendizaxe, os obxectivos alcanzados e as competencias básicas adquiridas, así como sobre aqueles elementos que puidesen condicionar o progreso educativo do alumnado.

2. A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria elaborará as características do informe, establecerá os mecanismos de coordinación coa etapa educativa seguinte e garantirá a súa confidencialidade.

==Artigo 13º. Participación dos pais ou titores==
A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria establecerá o procedemento para que, de conformidade co establecido no artigo 4.2º e), da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, reguladora do dereito á educación, os pais e nais ou titores/as participen e apoien a evolución do proceso educativo dos seus fillos/as ou tutelados/as, coñezan as decisións relativas á avaliación e promoción e colaboren nas medidas de apoio ou reforzo que adopten os centros educativos para facilitar o seu progreso educativo.

==Artigo 14º. Titoría==
1. Na educación primaria, cada grupo de alumnos e alumnas terá un titor ou titora. A súa actuación deberá coordinarse especialmente coa dos outros profesores e profesoras que incidan sobre o mesmo grupo de alumnos e alumnas, sen prexuízo da necesaria coordinación co equipo de profesoras e profesores de ciclo e etapa.

2. Na educación primaria, a acción titorial orientará o proceso educativo individual e colectivo do alumnado, sen prexuízo das competencias e a necesaria coordinación, se é o caso, co Departamento de Orientación.

3. A persoa titora manterá unha relación permanente coas familias do alumnado, atendendo á conciliación profesional e familiar, teraas informadas sobre o progreso da aprendizaxe e integración socio-educativa dos seus fillos/as e escoitaraas naquelas decisións que afecten a orientación académica e profesional dos seus fillos/as, sen prexuízo, se é o caso, das competencias
do Departamento de Orientación.

==Artigo 15º. Atención á diversidade==
1. A intervención educativa nesta etapa atenderá á diversidade do alumnado, é dicir, centrarase nas
actuacións educativas dirixidas a dar resposta ás diferentes capacidades, ritmos e estilos de aprendizaxe.

Ademais, porá énfase na detección temperá do alumnado que requira unha atención educativa diferente á ordinaria, por presentar necesidades educativas especiais, por dificultades específicas da aprendizaxe, polas súas altas capacidades intelectuais, por incorporarse tardiamente ao sistema educativo, ou por condicións persoais ou de historia familiar.

2. En canto se detecten dificultades de aprendizaxe nalgún alumno ou alumna, o centro educativo deberá poñer en funcionamento as medidas de reforzo educativo que se consideren máis convenientes e que poderán ser tanto organizativas como curriculares. Entre estas medidas encóntranse o apoio dentro do grupo ordinario, o apoio ocasional fóra do grupo ordinario, os agrupamentos flexibles e as adaptacións do currículo.

3. A escolarización do alumnado que se incorpora tardiamente ao sistema educativo por proceder doutros países ou por calquera outro motivo realizarase atendendo ás súas circunstancias, coñecementos, idade e historial académico.

Cando presente graves carencias na lingua de escolarización do centro, realizará un programa de inmersión lingüística que será, en todo caso, simultáneo á escolarización nos grupos ordinarios, cos cales compartirá o maior tempo posible de horario semanal, nos termos que estableza a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria.

Os alumnos e alumnas que presenten un desfase no seu nivel de competencia curricular de máis dun ciclo poderán ser escolarizados nun curso inferior ao que lles correspondería por idade. Neste caso, o centro educativo adoptará as medidas de reforzo educativo máis adecuadas para facilitar a súa integración escolar e a recuperación do desfase curricular. No suposto de superar o dito desfase, incorporaranse ao curso que lles corresponde pola súa idade.

4. A escolarización do alumnado con altas capacidades intelectuais flexibilizarase de tal forma que se poida anticipar un curso o inicio da escolarización nesta etapa educativa ou reducir a súa duración cando se prevexa que estas son as medidas máis adecuadas para o desenvolvemento do seu equilibrio persoal e a súa socialización, ou poderá enriquecerse o currículo, nos termos que estableza a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria.

==Artigo 16º. Alumnado con necesidades educativas especiais==
1. Enténdese por alumnado que presenta necesidades educativas especiais aquel que requira, por un
período da súa escolarización ou ao longo de toda ela, determinados apoios e atencións educativas específicas derivadas de discapacidade ou trastornos graves da conduta, tal como indica o artigo 73 da Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio, de educación.

2. Para que este alumnado poida alcanzar o máximo desenvolvemento das súas capacidades persoais e os
obxectivos da etapa, estableceranse as medidas curriculares e organizativas oportunas que aseguren o seu adecuado progreso, dentro dos principios de inclusión e normalidade.

3. Na educación primaria poderán realizarse adaptacións curriculares que se aparten significativamente dos contidos e criterios de avaliación do currículo, dirixidas a este alumnado con necesidades educativas especiais.

4. As adaptacións curriculares deste alumnado, que estarán precedidas en todo caso dunha avaliación das súas necesidades educativas especiais e da conseguinte proposta curricular específica, realizaranse buscando o máximo desenvolvemento das competencias básicas de acordo coas posibilidades do alumno ou alumna; a avaliación e a promoción tomarán como referencia os obxectivos e criterios de avaliación fixados nas ditas adaptacións.

5. A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria determinará o procedemento de autorización
das adaptacións referidas neste artigo.

6. Sen prexuízo da permanencia durante un curso máis no mesmo ciclo, prevista no artigo 9.4º do presente decreto, a escolarización deste alumnado na educación primaria en centros ordinarios poderá prolongarse un ano máis, sempre que se favoreza a súa integración socioeducativa.

==Artigo 17º. Avaliación de diagnóstico==
1. Ao finalizar o segundo ciclo da educación primaria, todos os centros realizarán unha avaliación de diagnóstico das competencias básicas alcanzadas polo seu alumnado. Esta avaliación, que non terá
efectos académicos, terá carácter formativo e orientador para os centros, informativo para as familias e para o conxunto da comunidade educativa, como establece o artigo 21 da Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio, de educación.

2. A Consellería de Educación e Ordenación Universitaria facilitaralles aos centros educativos os
modelos e apoios necesarios, co fin de que todos realicen de xeito adecuado estas avaliacións.

==Disposicións adicionais==
===Primeira. Ensinanzas de relixión===
1. A área de relixión católica será de oferta obrigatoria para os centros e de carácter voluntario para o alumnado.

2. O ensino doutras relixións axustarase ao disposto nos acordos de cooperación celebrados polo Estado español coa Federación de Entidades Relixiosas Evanxélicas de España, a Federación de Comunidades Israelitas de España, a Comisión Islámica de España e, se é o caso, aqueles que no futuro se poidan subscribir con outras confesións relixiosas.

3. Ao inicio de cada curso académico os pais/nais ou titores/as dos alumnos e alumnas manifestarán a
súa vontade de que os seus fillos/as reciban ou non ensinanzas de relixión.

4. Os centros docentes disporán as medidas organizativas para que o alumnado cuxos pais ou titores non optasen por que cursen as ensinanzas de relixión, reciban a debida atención educativa co fin de que a elección dunha ou outra opción non supoña discriminación ningunha. A dita atención, en ningún caso comportará a aprendizaxe de contidos curriculares asociados ao coñecemento do feito relixioso nin a calquera área da etapa. As medidas organizativas que dispoñan os centros deberán ser incluídas no proxecto educativo para que familias e titores/as as coñezan con anterioridade.

5. A determinación do currículo do ensino de relixión católica e das diferentes confesións relixiosas coas cales o Estado español subscribiu acordos de cooperación en materia educativa será competencia, respectivamente, da xerarquía eclesiástica e das correspondentes autoridades relixiosas. O seu contido deberá, en calquera caso, ser respectuoso cos dereitos das persoas marcados na lexislación vixente e sobre todo co valor de igualdade entre mulleres e homes.

6. A avaliación do ensino da relixión católica realizarase nos mesmos termos e cos mesmos efectos ca a das outras áreas da educación primaria. A avaliación do ensino das diferentes confesións relixiosas axustarase ao establecido nos acordos de cooperación subscritos polo Estado español.

7. Coa finalidade de garantir o principio de igualdade e a libre concorrencia entre todo o alumnado, as cualificacións que se obtivesen na avaliación das ensinanzas de relixión non se computarán nas convocatorias en que deban entrar en concorrencia os expedientes académicos.

===Segunda. Ensinanzas en linguas estranxeiras===
A Administración educativa poderá autorizar que unha parte do currículo se imparta en linguas
estranxeiras, sen que iso supoña modificación dos aspectos básicos do currículo regulados neste decreto.

Os centros que impartan unha parte das áreas do currículo en linguas estranxeiras non poderán incluír en ningún caso requisitos lingüísticos entre os criterios de admisión do alumnado.

==Disposición derrogatoria==
Queda derrogado o Decreto 245/1992, do 30 de xullo, polo que se establece o currículo da educación
primaria na Comunidade Autónoma de Galicia, sen prexuízo da vixencia do seu currículo ata a implantación da nova ordenación da educación primaria, de acordo co disposto no Real decreto 806/2006, do 30 de xuño, polo que se establece o calendario de aplicación da nova ordenación do sistema educativo, establecida pola Lei orgánica 2/2006, do 3 de maio, de educación.

==Disposicións derradeiras==
===Primeira. Desenvolvemento normativo===
Autorízase a Consellería de Educación e Ordenación Universitaria para ditar as disposicións que
sexan necesarias para a execución e o desenvolvemento do establecido neste decreto.

===Segunda. Entrada en vigor===
Este decreto entra en vigor o día seguinte ao da súa publicación no Diario Oficial de Galicia, sen prexuízo do establecido na súa disposición derrogatoria.

Santiago de Compostela, vinte e oito de xuño de dous mil sete.

Emilio Pérez Touriño&lt;br&gt;
Presidente

Laura Sánchez Piñón&lt;br&gt;
Conselleira de Educación e Ordenación Universitaria

==ANEXO I: Competencias básicas==
Unha posible definición de competencia básica podería ser «a capacidade de poñer en práctica de
forma integrada, en contextos e situacións diversas, os coñecementos, as habilidades e as actitudes persoais adquiridas. O concepto de competencia inclúe tanto os saberes como as habilidades e as actitudes e vai máis alá do saber e do saber facer, incluíndo o saber ser ou estar».

A incorporación de competencias básicas ao currículo permite poñer o acento naquelas aprendizaxes
que se consideran imprescindibles desde unha posición integradora e orientada á aplicación dos saberes adquiridos. De aí o seu carácter básico. Son aquelas competencias que debe desenvolver un mozo ou unha moza ao finalizar o ensino obrigatorio para poder lograr a súa realización persoal, exercer a cidadanía activa, incorporarse á vida adulta de xeito satisfactorio e ser capaz de desenvolver unha aprendizaxe permanente ao longo da vida.

A inclusión das competencias básicas no currículo ten varias finalidades: integrar as diferentes aprendizaxes, tanto as formais, incorporadas ás diferentes áreas ou materias, coma as informais e non formais.

Permitirlles a todos os estudantes integrar as súas aprendizaxes, poñelas en relación con distintos tipos de contidos e utilizalas de xeito efectivo cando lles resulten necesarias en diferentes situacións e contextos.

Orientar o ensino, ao permitir identificar os contidos e os criterios de avaliación que teñen carácter imprescindible e, en xeral, inspirar as distintas decisións relativas ao proceso de ensino e de aprendizaxe, a metodoloxía, a organización dos centros educativos, as relacións persoais e a participación de toda a comunidade educativa.

Coas áreas e materias do currículo preténdese que todos os alumnos e as alumnas alcancen os obxectivos educativos e, consecuentemente, que adquiran as competencias básicas. Con todo, non existe unha relación unívoca entre o ensino de determinadas áreas ou materias e o desenvolvemento de certas competencias.

Cada unha das áreas contribúe ao desenvolvemento de diferentes competencias e, pola súa vez, cada unha das competencias básicas alcanzarase como consecuencia do traballo en varias áreas ou materias.

Ao ser as competencias un elemento organizador van ter influencia, non só nos contidos e na avaliación, senón tamén na metodoloxía.

O traballo nas áreas e materias do currículo para contribuír ao desenvolvemento das competencias básicas debe complementarse con diversas medidas organizativas e funcionais, imprescindibles para o seu desenvolvemento. Así, a organización e o funcionamento dos centros e as aulas, a participación do alumnado, as normas de réxime interno, o uso de determinadas metodoloxías e recursos didácticos, ou a concepción, organización e funcionamento da biblioteca escolar, entre outros aspectos, poden favorecer ou dificultar o desenvolvemento de competencias asociadas á comunicación, a análise do contorno físico, a creación, a convivencia e a cidadanía ou a alfabetización dixital. Igualmente, a acción titorial permanente pode contribuír de modo determinante á adquisición de competencias relacionadas coa regulación das aprendizaxes, o desenvolvemento emocional ou as habilidades sociais. A planificación das actividades complementarias e extraescolares pode reforzar o desenvolvemento do conxunto das competencias básicas.

No marco da proposta realizada pola Unión Europea, e de acordo coas consideracións que se acaban de expoñer, identificáronse oito competencias básicas:

#Competencia en comunicación lingüística.
#Competencia matemática.
#Competencia no coñecemento e na interacción co mundo físico.
#Tratamento da información e competencia dixital.
#Competencia social e cidadá.
#Competencia cultural e artística.
#Competencia para aprender a aprender.
#Autonomía e iniciativa persoal.

Neste anexo recóllense a descrición, finalidade e aspectos distintivos destas competencias e ponse de manifesto, en cada unha delas, o nivel considerado básico que debe alcanzar todo o alumnado ao finalizar a educación secundaria obrigatoria.

O currículo da educación primaria estrutúrase en áreas; é nelas onde se deben buscar os referentes que permitan o desenvolvemento e adquisición das competencias nesta etapa. Así pois, en cada área incluiranse referencias explícitas á súa contribución a aquelas competencias básicas ás cales se orienta en maior medida. Doutra banda, tanto os obxectivos como a propia selección dos contidos buscan asegurar o desenvolvemento de todas elas. Os criterios de avaliación serven de referencia para valorar o progresivo grao de adquisición.

===Competencia en comunicación lingüística===
Esta competencia refírese á utilización da linguaxe como instrumento de comunicación oral e escrita, de representación, interpretación e comprensión da realidade, de construción e comunicación do coñecemento e de organización e autorregulación do pensamento, das emocións e da conduta.

Os coñecementos, destrezas e actitudes propios desta competencia permiten expresar pensamentos,
emocións, vivencias e opinións, así como dialogar, formar un xuízo crítico e ético, xerar ideas, estruturar o coñecemento, dar coherencia e cohesión ao discurso e ás propias accións e tarefas, adoptar decisións e desfrutar escoitando, lendo ou expresándose de forma oral e escrita, todo o cal contribúe ademais ao desenvolvemento da autoestima e da autoconfianza.

Comunicarse e conversar son accións que supoñen habilidades para establecer vínculos e relacións construtivas cos demais e co contorno, así como achegarse a novas culturas, que adquiren consideración e respecto na medida en que se coñecen. Por iso, a competencia de comunicación lingüística está presente na capacidade efectiva de convivir e de resolver conflitos.

A lingua, como ferramenta de comprensión e representación da realidade, debe ser instrumento para a
igualdade; para a construción de relacións, en termos de igualdade, entre mulleres e homes; para a eliminación de estereotipos e expresións machistas ou xenófobas.

A comunicación será o eixe da resolución pacífica de conflitos na comunidade escolar.

Escoitar, expoñer e dialogar implica ser consciente dos principais tipos de interacción verbal, ser progresivamente competente na expresión e comprensión das mensaxes orais que se intercambian en situacións comunicativas diversas e adaptar a comunicación ao contexto. Supón tamén a utilización activa e efectiva de códigos e habilidades lingüísticas e non lingüísticas e das regras propias do intercambio comunicativo en diferentes situacións, para producir textos orais adecuados a cada situación de comunicación. Ler e escribir son accións que supoñen e reforzan as habilidades que permiten buscar, recompilar e procesar información, e ser competente á hora de comprender, compoñer e utilizar distintos tipos de textos con intencións comunicativas ou creativas diversas. A lectura facilita a interpretación e comprensión do código que permite facer uso da lingua escrita e é, ademais, fonte de pracer, de descubrimento doutros contornos, idiomas e culturas, de fantasía e de saber, todo o cal contribúe, pola súa vez, a conservar e mellorar a competencia comunicativa.

A habilidade para seleccionar e aplicar determinados propósitos ou obxectivos ás accións propias da
comunicación lingüística (o diálogo, a lectura, a escritura, etc.) está vinculada a algúns trazos fundamentais desta competencia, como as habilidades para representarse mentalmente, interpretar e comprender a realidade, e organizar e autorregular o coñecemento e a acción dotándoos de coherencia.
Comprender e saber comunicar son saberes prácticos que se deben apoiar no coñecemento reflexivo sobre o funcionamento da lingua e as súas normas de uso, e implican a capacidade de tomar a lingua como obxecto de observación e de análise. Expresar e interpretar diferentes tipos de discurso acordes á situación comunicativa en diferentes contextos sociais e culturais implica o coñecemento e aplicación efectiva das regras de funcionamento do sistema da lingua e das estratexias necesarias para interactuar lingüisticamente dun xeito adecuado.

Dispoñer desta competencia implica ter conciencia das convencións sociais, dos valores e aspectos culturais e da versatilidade da lingua en función do contexto e da intención comunicativa. Implica a capacidade empática de poñerse no lugar doutras persoas; de ler, de escoitar, de analizar e de ter en conta opinións distintas á propia con sensibilidade e espírito crítico; de expresar adecuadamente -en fondo e forma- as propias ideas e emocións, e de aceptar e realizar críticas con espírito construtivo.

Con distinto nivel de dominio e de formalización -especialmente en lingua escrita- esta competencia significa, no caso das linguas estranxeiras, poder comunicarse nalgunhas delas e, con iso, enriquecer as relacións sociais e desenvolverse en contextos distintos ao propio. Así mesmo, favorécese o acceso a máis e diversas fontes de información, comunicación e aprendizaxe.

En síntese, o desenvolvemento da competencia lingüística ao final da educación obrigatoria comporta o dominio da lingua oral e escrita en múltiples contextos, e o uso funcional de, polo menos, unha lingua estranxeira.

Na Comunidade Autónoma de Galicia, recollendo as normas do Estatuto de autonomía, todos estes elementos que configuran a competencia lingüística estarán referidos ás dúas linguas oficiais, o galego, lingua propia de Galicia, e o castelán, así como, polo menos, a unha lingua estranxeira.

===Competencia matemática===
Consiste na habilidade para utilizar e relacionar os números, as súas operacións básicas, os símbolos e as formas de expresión e razoamento matemático, tanto para producir e interpretar distintos tipos de información como para ampliar o coñecemento sobre aspectos cuantitativos e espaciais da realidade, e para resolver problemas relacionados coa vida cotiá e co mundo laboral.

Forma parte da competencia matemática a habilidade para interpretar e expresar con claridade e precisión informacións, datos e argumentacións, o que aumenta a posibilidade real de seguir aprendendo ao longo da vida, tanto no ámbito escolar ou académico como fóra del, e favorece a participación efectiva na vida social.

Así mesmo, esta competencia implica o coñecemento e manexo dos elementos matemáticos básicos (distintos tipos de números, medidas, símbolos, elementos xeométricos, etc.) en situacións reais ou simuladas da vida cotiá, e a posta en práctica de procesos de razoamento que levan á solución dos problemas ou á obtención de información. Estes procesos permiten aplicar esa información a unha maior variedade de situacións e contextos, seguir cadeas argumentais identificando as ideas fundamentais, e estimar e axuizar a lóxica e validez de argumentacións e informacións.

En consecuencia, a competencia matemática supón a habilidade para seguir determinados procesos
de pensamento (como a indución e a dedución, entre outros) e aplicar algúns algoritmos de cálculo ou
elementos da lóxica, o que conduce a identificar a validez dos razoamentos e a valorar o grao de certeza asociado aos resultados derivados dos razoamentos válidos.

A competencia matemática implica unha disposición favorable e de progresiva seguridade e confianza
cara á información e ás situacións (problemas, incógnitas, etc.) que conteñen elementos ou soportes matemáticos, así como cara á súa utilización cando a situación o aconsella, baseadas no respecto e no gusto pola certeza e na súa procura a través do razoamento.

Esta competencia cobra realidade e sentido na medida en que os elementos e razoamentos matemáticos
son utilizados para enfrontarse a aquelas situacións cotiás que os precisan. Xa que logo, a identificación de tales situacións, a aplicación de estratexias de resolución de problemas e a selección das técnicas adecuadas para calcular, representar e interpretar a realidade a partir da información dispoñible están incluídas nela. En definitiva, a posibilidade real de utilizar a actividade matemática en contextos tan variados como sexa posible. Por iso, o seu desenvolvemento
na educación obrigatoria alcanzarase na medida en que os coñecementos matemáticos se apliquen de xeito espontáneo a unha ampla variedade de situacións, provenientes doutros campos de coñecemento
e da vida cotiá.

O desenvolvemento da competencia matemática ao final da educación obrigatoria implica utilizar espontaneamente -nos ámbitos persoal e social- os elementos e razoamentos matemáticos para interpretar e producir información, para resolver problemas provenientes de situacións cotiás e para tomar decisións.

En definitiva, supón aplicar aquelas destrezas e actitudes que permiten razoar matematicamente, comprender unha argumentación matemática e expresarse e comunicarse na linguaxe matemática, utilizando as ferramentas de apoio adecuadas, e integrando o coñecemento matemático con outros tipos de coñecemento para dar unha mellor resposta ás situacións da vida de distinto nivel de complexidade.

===Competencia no coñecemento e a interación co mundo físico===
É a habilidade para interactuar co mundo físico, tanto nos seus aspectos naturais como nos xerados
pola acción humana, de tal modo que se posibilite a comprensión de sucesos, a predición de consecuencias e a actividade dirixida á mellora e preservación das condicións de vida propia, das demais persoas e do resto dos seres vivos. En definitiva, incorpora habilidades para desenvolverse adecuadamente, con autonomía e iniciativa persoal, en ámbitos da vida e do coñecemento moi diversos (saúde, actividade produtiva, consumo, ciencia, procesos tecnolóxicos, etc.) e para interpretar o mundo, o que exixe a aplicación dos conceptos e principios básicos que permiten a análise dos fenómenos desde os diferentes campos de coñecemento científico involucrados.

Así, forma parte desta competencia a adecuada percepción do espazo físico en que se desenvolven a vida e a actividade humana, tanto a grande escala coma no contorno inmediato, e a habilidade para interactuar co espazo circundante: moverse nel e resolver problemas nos cales interveñan os obxectos e a súa posición.

Así mesmo, a competencia de interactuar co espazo físico leva implícito ser consciente da influencia que ten a presenza das persoas no espazo, o seu asentamento, a súa actividade, as modificacións que introducen e as paisaxes resultantes, así como da importancia de que todos os seres humanos se beneficien do desenvolvemento e de que este procure a conservación dos recursos e a diversidade natural, e se manteña a solidariedade global e interxeracional. Supón, así mesmo, demostrar espírito crítico na observación da realidade e na análise das mensaxes informativas e publicitarias, así como uns hábitos de consumo responsables na vida cotiá.

Esta competencia, partindo do coñecemento do corpo humano, da natureza e da interacción dos homes e
mulleres con ela, permite argumentar racionalmente as consecuencias duns ou doutros modos de vida, e
adoptar unha disposición a unha vida física e mental saudables nun contorno natural e social tamén saudable.

Así mesmo, supón considerar a dobre dimensión -individual e colectiva- da saúde, e mostrar actitudes
de responsabilidade e de respecto cara aos demais e cara a un mesmo.

Esta competencia fai posible identificar preguntas ou problemas e obter conclusións baseadas en probas, coa finalidade de comprender e tomar decisións sobre o mundo físico e sobre os cambios que a actividade humana produce no medio natural, na saúde e na calidade de vida das persoas. Supón a aplicación destes coñecementos e procedementos para dar resposta ao que se percibe como demandas ou necesidades das persoas, das organizacións e do medio natural.

As habilidades asociadas ao movemento no espazo físico e á saúde activan esta competencia a través da actividade física e do control do propio corpo. A actividade física está mediatizada polo movemento e as súas funcións. Unha correcta utilización do movemento por medio da actividade física facilitará, ademais dun maior coñecemento de si mesmo, unha utilización máis produtiva do contorno, unhas mellores relacións entre as persoas e un incremento da calidade de vida e da saúde, entendida como un estado de benestar físico, mental e social.

Tamén incorpora a aplicación dalgunhas nocións, conceptos científicos e técnicos, e de teorías científicas básicas previamente comprendidas. Isto implica a habilidade progresiva para poñer en práctica os procesos e actitudes propios da análise sistemática e de indagación científica: identificar e propoñer problemas relevantes; realizar observacións directas e indirectas con conciencia do marco teórico ou interpretativo que as dirixe; formular preguntas; localizar, obter,
analizar e representar información cualitativa e cuantitativa; propoñer e contrastar solucións, tentativas ou hipóteses; realizar predicións e inferencias de distinto nivel de complexidade; e identificar o coñecemento dispoñible (teórico e empírico) necesario para responder ás preguntas científicas, e para obter, interpretar, avaliar e comunicar conclusións en diversos
contextos (académico, persoal e social). Así mesmo, significa recoñecer a natureza, fortalezas e límites da actividade investigadora como construción social do coñecemento ao longo da historia.
Esta competencia proporciona, ademais, destrezas asociadas á planificación e ao manexo de solucións
técnicas, seguindo criterios de economía e de eficacia, para satisfacer as necesidades da vida cotiá e do mundo laboral.

En definitiva, esta competencia supón o desenvolvemento e aplicación do pensamento científico-técnico para interpretar a información que se recibe e para predicir e tomar decisións con iniciativa e autonomía persoal nun mundo en que os avances que se van producindo nos ámbitos científico e tecnolóxico teñen unha influencia decisiva na vida persoal, na sociedade e no mundo natural. Así mesmo, implica a diferenciación e valoración do coñecemento científico á beira
doutras formas de coñecemento, e a utilización de valores e de criterios éticos asociados á ciencia e ao desenvolvemento tecnolóxico.

En coherencia coas habilidades e destrezas relacionadas ata aquí, son parte desta competencia básica o uso responsable dos recursos naturais, o coidado do medio, o consumo racional e responsable, e a protección da saúde individual e colectiva como elementos clave da calidade de vida das persoas.

===Tratamento da información e competencia dixital===
Esta competencia consiste en dispoñer de habilidades para buscar, obter, procesar e comunicar información, e para transformala en coñecemento. Incorpora diferentes habilidades, que van desde o acceso á información ata a súa transmisión en distintos soportes unha vez tratada, incluíndo a utilización das tecnoloxías da información e da comunicación como elemento esencial para informarse, aprender e comunicarse.

Está asociada coa procura, selección, rexistro e tratamento ou análise da información, utilizando técnicas e estratexias diversas para acceder a ela segundo a fonte á cal se acuda e o soporte que se utilice (oral, impreso, audiovisual, dixital ou multimedia). Require o dominio de linguaxes específicas básicas (textual, numérica, icónica, visual, gráfica e sonora) e das súas pautas de descodificación e de transferencia, así como aplicar en distintas situacións e contextos o coñecemento dos diferentes tipos de información, das súas fontes, das súas posibilidades e da súa localización, así como as linguaxes e soportes máis frecuentes en que esta adoita expresarse.
Dispoñer de información non produce de forma automática coñecemento. Transformar a información en coñecemento exixe de destrezas de razoamento para organizala, relacionala, analizala, sintetizala e facer inferencias e deducións de distinto nivel de complexidade; en definitiva, comprendela e integrala nos esquemas previos de coñecemento. Significa, así mesmo, comunicar a información e os coñecementos adquiridos empregando recursos expresivos que incorporen, non só diferentes linguaxes e técnicas específicas, senón tamén as posibilidades que ofrecen as tecnoloxías da información e da comunicación.

Ser competente na utilización das tecnoloxías da información e da comunicación como instrumento de
traballo intelectual inclúe utilizalas na súa dobre función de transmisoras e xeradoras de información e de coñecemento. Utilizaranse na súa función xeradora ao empregalas, por exemplo, como ferramenta no uso de modelos de procesos matemáticos, físicos, sociais, económicos ou artísticos. Así mesmo, esta competencia permite procesar e xestionar adecuadamente información abundante e complexa, resolver problemas reais, tomar decisións, traballar en contornos colaborativos ampliando os contornos de comunicación para participar en comunidades de aprendizaxe formais e informais, e xerar producións responsables e creativas.

A competencia dixital inclúe utilizar as tecnoloxías da información e da comunicación extraendo o seu máximo rendemento a partir da comprensión da natureza e modo de operar dos sistemas tecnolóxicos, e do efecto que eses cambios teñen no mundo persoal e sociolaboral. Así mesmo, supón manexar estratexias para identificar e resolver os problemas habituais de software e de hardware que vaian xurdindo. Igualmente, permite aproveitar a información que proporcionan e analizala de forma crítica mediante o traballo persoal autónomo e o traballo colaborativo, tanto na súa vertente sincrónica como diacrónica, coñecendo e relacionándose con contornos físicos e sociais cada vez máis amplos. Ademais de utilizalas como ferramenta para organizar a información, procesala e orientala para conseguir obxectivos e fins de aprendizaxe, traballo e lecer previamente  establecidos.

En definitiva, a competencia dixital comporta facer uso habitual dos recursos tecnolóxicos dispoñibles para resolver problemas reais de modo eficiente. Ao mesmo tempo, posibilita avaliar e seleccionar novas fontes de información e innovacións tecnolóxicas a medida que van aparecendo, en función da súa utilidade para acometer tarefas ou obxectivos específicos. En síntese, o tratamento da información e a competencia dixital implican ser unha persoa autónoma, eficaz, responsable, crítica e reflexiva ao seleccionar, tratar e utilizar a información e as súas fontes, así como as distintas ferramentas tecnolóxicas; tamén ter unha actitude crítica e reflexiva na valoración da información dispoñible, contrastándoa cando for necesario, e respectar as normas de conduta acordadas socialmente para regular o uso da información e as súas fontes nos distintos soportes.

===Competencia social e cidadá===
Esta competencia fai posible comprender a realidade social en que se vive, cooperar, convivir e exercer a cidadanía democrática nunha sociedade plural, así como comprometerse a contribuír á súa mellora. Nela están integrados coñecementos diversos e habilidades complexas que permiten participar, tomar decisións, elixir como comportarse en determinadas situacións e responsabilizarse das eleccións e decisións adoptadas.

Globalmente supón utilizar, para desenvolverse socialmente, o coñecemento sobre a evolución e organización das sociedades e sobre os trazos e valores do sistema democrático, así como utilizar o xuízo moral para elixir e tomar decisións, e exercer activa e responsablemente os dereitos e deberes da cidadanía.

Esta competencia favorece a comprensión da realidade histórica e social do mundo, da súa evolución,
dos seus logros e dos seus problemas. A comprensión crítica da realidade exixe experiencia, coñecementos e conciencia da existencia de distintas perspectivas ao analizar esa realidade. Supón recorrer á análise multicausal e sistémica para axuizar os feitos e problemas sociais e históricos e para reflexionar sobre eles de forma global e crítica, así como realizar razoamentos críticos e loxicamente válidos sobre situacións reais, e dialogar para mellorar colectivamente a comprensión da realidade.

Significa tamén entender os trazos das sociedades actuais, a súa crecente pluralidade e o seu carácter evolutivo, ademais de demostrar comprensión da achega que as diferentes culturas fixeron á evolución e progreso da humanidade, e dispoñer dun sentimento común de pertenza á sociedade en que se vive. En definitiva, mostrar un sentimento de cidadanía global compatible coa identidade local.
Así mesmo, forman parte fundamental desta competencia aquelas habilidades sociais que permiten saber que os conflitos de valores e de intereses forman parte da convivencia, resolvelos con actitude construtiva e tomar decisións con autonomía empregando tanto os coñecementos sobre a sociedade como unha escala de valores construída mediante a reflexión crítica e o diálogo no marco dos patróns culturais básicos de cada rexión, país ou comunidade.

As dinámicas persoais ou de grupo a través do propio corpo, en situacións de cooperación e de oposición, fomentan a reflexión sobre os fenómenos deportivos na actualidade, así como os valores deportivos máis esenciais de colaboración, de compañeirismo e de solidariedade e a súa aplicación a outros ámbitos da vida do alumnado.

A dimensión ética da competencia social e cidadá entraña ser consciente dos valores do contorno, avalialos e reconstruílos afectiva e racionalmente para crear progresivamente un sistema de valores propio e comportarse en coherencia con eles ao afrontar unha decisión ou un conflito. Iso supón entender que non toda posición persoal é ética se non está baseada no respecto a principios ou valores universais como os que encerra a Declaración universal dos dereitos humanos.

En consecuencia, entre as habilidades desta competencia destacan coñecerse e valorarse, saber comunicarse en distintos contextos, expresar as propias ideas e escoitar as alleas, ser capaz de poñerse no lugar do outro e comprender o seu punto de vista aínda que sexa diferente do propio, e tomar decisións nos distintos niveis da vida comunitaria, valorando conxuntamente os intereses individuais e os do grupo.

Ademais, implica a valoración das diferenzas á vez que o recoñecemento da igualdade de dereitos entre os diferentes colectivos, en particular entre homes e mulleres. Igualmente, a práctica do diálogo e da negociación  para chegar a acordos como forma de resolver os conflitos, tanto no ámbito persoal como no social.

Para rematar, forma parte desta competencia o exercicio dunha cidadanía activa e integradora que exixe o coñecemento e a comprensión dos valores en que se asentan os estados e sociedades democráticas, dos seus fundamentos, modos de organización e funcionamento.

Esta competencia permite reflexionar criticamente sobre os conceptos de democracia, liberdade,
solidariedade, corresponsabilidade, participación e cidadanía, con particular atención aos dereitos e deberes recoñecidos nas declaracións internacionais, na Constitución española e na lexislación autonómica, así como á súa aplicación por parte de diversas institucións; e mostrar un comportamento coherente cos valores democráticos, que á súa vez implica dispoñer de habilidades como a toma de conciencia dos propios pensamentos, valores, sentimentos e accións, e o control e autorregulación deles.

En definitiva, o exercicio da cidadanía implica dispoñer de habilidades para participar activa e plenamente na vida cívica. Significa construír, aceptar e practicar normas de convivencia acordes cos valores democráticos, exercer os dereitos, liberdades, responsabilidades e deberes cívicos, e defender os dereitos dos demais.

En síntese, esta competencia supón comprender a realidade social en que se vive, afrontar a convivencia e os conflitos empregando o xuízo ético baseado nos valores e prácticas democráticas, e exercer a cidadanía, actuando con criterio propio, contribuíndo á construción da paz e da democracia, e mantendo unha actitude construtiva, solidaria e responsable ante o cumprimento dos dereitos e obrigas cívicas.

===Competencia cultural e artística===
Esta competencia supón coñecer, comprender, apreciar e valorar criticamente diferentes manifestacións culturais, artísticas e deportivas, utilizalas como fonte de enriquecemento e desfrute e consideralas como parte do patrimonio dos pobos.

Apreciar o feito cultural en xeral, e o feito artístico en particular, leva implícito dispoñer daquelas habilidades e actitudes que permiten acceder ás súas distintas manifestacións, así como habilidades de pensamento, perceptivas e comunicativas, sensibilidade e sentido estético para poder comprendelas, valoralas, emocionarse e desfrutalas.

Esta competencia implica poñer en xogo habilidades de pensamento diverxente e converxente, posto
que comporta reelaborar ideas e sentimentos propios e alleos; atopar fontes, formas e canles de comprensión e expresión; planificar, avaliar e axustar os procesos necesarios para alcanzar uns resultados, xa sexa no ámbito persoal ou académico. Trátase, xa que logo, dunha competencia que facilita tanto expresarse e comunicarse como percibir, comprender e enriquecerse con diferentes realidades e producións do mundo da arte e da cultura.

Require poñer en funcionamento a iniciativa, a imaxinación e a creatividade para expresarse mediante
códigos artísticos e, na medida en que as actividades culturais e artísticas supoñen en moitas ocasións un traballo colectivo, cómpre dispoñer de habilidades de cooperación para contribuír á consecución dun resultado final, e ter conciencia da importancia de apoiar e apreciar as iniciativas e contribucións alleas.

A competencia artística incorpora, así mesmo, o coñecemento básico das principais técnicas, recursos
e convencións das diferentes linguaxes artísticas, así como das obras e manifestacións máis destacadas do patrimonio cultural. Ademais, supón identificar as relacións existentes entre esas manifestacións e a sociedade -a mentalidade e as posibilidades técnicas da época en que se crean-, ou coa persoa ou colectividade que as crea. Isto significa tamén ter conciencia da evolución do pensamento, das correntes estéticas, das modas e dos gustos, así como da importancia representativa, expresiva e comunicativa que os factores estéticos desempeñaron e desempeñan na vida
cotiá da persoa e das sociedades.

Supón igualmente unha actitude de aprecio da creatividade implícita na expresión de ideas, experiencias ou sentimentos a través de diferentes medios artísticos, como a música, a literatura, as artes visuais e escénicas, ou das diferentes formas que adquiren as chamadas artes populares. Exixe, así mesmo, valorar a liberdade de expresión, o dereito á diversidade cultural, a importancia do diálogo intercultural e a realización de experiencias artísticas compartidas.

En síntese, o conxunto de destrezas que configuran esta competencia refírese tanto á habilidade para
apreciar e desfrutar coa arte e outras manifestacións culturais como a aquelas relacionadas co emprego dalgúns recursos da expresión artística para realizar creacións propias. Implica un coñecemento básico das distintas manifestacións culturais, artísticas e deportivas; a aplicación de habilidades de pensamento diverxente e de traballo colaborativo; unha actitude aberta, respectuosa e crítica cara á diversidade de expresións artísticas e culturais; o desexo e a vontade de cultivar a propia capacidade estética e creadora e un interese por participar na vida cultural e por  contribuír á conservación do patrimonio cultural e artístico, tanto da propia comunidade como doutras.

===Competencia para aprender a aprender===
Aprender a aprender supón dispoñer de habilidades para iniciarse na aprendizaxe e ser capaz de continuar aprendendo de xeito cada vez máis eficaz e autónomo de acordo cos propios obxectivos e necesidades.

Esta competencia ten dúas dimensións fundamentais. Por unha banda, a adquisición da consciencia das propias capacidades (intelectuais, emocionais, físicas), do proceso e das estratexias necesarias para desenvolvelas, así como do que se pode facer por un mesmo e do que se pode facer con axuda doutras persoas ou recursos. Doutra banda, dispoñer dun sentimento de competencia persoal, que redunda na motivación, na confianza nun mesmo e no gusto por aprender.

Significa ser consciente do que se sabe e do que cómpre aprender, de como se aprende, e de como se
xestionan e controlan de forma eficaz os procesos de aprendizaxe, optimizándoos e orientándoos a satisfacer obxectivos persoais. Require coñecer as propias potencialidades e carencias, sacando proveito das primeiras e tendo motivación e vontade para superar as segundas desde unha expectativa de éxito, aumentando progresivamente a seguridade para afrontar novos retos de aprendizaxe.

Por iso, comporta ter consciencia daquelas capacidades que entran en xogo na aprendizaxe, como a
atención, a concentración, a memoria, a comprensión e a expresión lingüística ou a motivación de logro, entre outras, e obter un rendemento máximo e personalizado delas coa axuda de distintas estratexias e técnicas: de estudo, de observación e rexistro sistemático de feitos e de relacións, de traballo cooperativo e por proxectos, de resolución de problemas, de planificación e de organización de actividades e tempos de forma efectiva, ou do coñecemento sobre os diferentes recursos e fontes para a recolla, selección e tratamento da información, incluídos os recursos tecnolóxicos.

Implica, así mesmo, a curiosidade de formularse preguntas, identificar e manexar a diversidade de respostas posibles ante unha mesma situación ou problema utilizando diversas estratexias e metodoloxías que permitan afrontar a toma de decisións, racional e criticamente, coa información dispoñible.

Inclúe, ademais, habilidades para obter información -xa sexa individualmente ou en colaboración- e,
moi especialmente, para transformala en coñecemento propio, relacionando e integrando a nova información cos coñecementos previos e coa propia experiencia persoal e sabendo aplicar os novos coñecementos e capacidades en situacións parecidas e contextos diversos.

Por outra banda, esta competencia require proporse metas alcanzables a curto, medio e longo prazo e cumprilas, elevando os obxectivos de aprendizaxe de forma progresiva e realista.

Fai necesaria tamén a perseveranza na aprendizaxe, desde a súa valoración como un elemento que enriquece a vida persoal e social e que é, xa que logo, merecedor do esforzo que require. Supón ser capaz de autoavaliarse e autorregularse, responsabilidade e compromiso persoal, saber administrar o esforzo, aceptar os erros e aprender de e cos demais.

En síntese, aprender a aprender implica a consciencia, xestión e control das propias capacidades e coñecementos desde un sentimento de competencia ou eficacia persoal, e inclúe tanto o pensamento estratéxico como a capacidade de cooperar, de autoavaliarse, e o manexo eficiente dun conxunto de recursos e técnicas de traballo intelectual, todo o cal se desenvolve a través de experiencias de aprendizaxe conscientes e gratificantes, tanto individuais coma colectivas.

===Autonomía e iniciativa persoal===
Esta competencia refírese, por unha banda, á adquisición da consciencia e aplicación dun conxunto de
valores e actitudes persoais interrelacionadas, como a responsabilidade, a perseveranza, o coñecemento de simesmo e a autoestima, a creatividade, a autocrítica, o control emocional, a capacidade de elixir, de calcular riscos e de afrontar os problemas, así como a capacidade
de demorar a necesidade de satisfacción inmediata, de aprender dos erros e de asumir riscos.

Por outra banda, remite á capacidade de elixir con criterio propio, de imaxinar proxectos, e de levar adiante as accións necesarias para desenvolver as opcións e plans persoais -no marco de proxectos individuais ou colectivos- responsabilizándose deles, tanto no ámbito persoal coma no social e no laboral.

Supón poder transformar as ideas en accións; é dicir, propoñerse obxectivos e planificar e levar a
cabo proxectos. Require, xa que logo, poder reelaborar as propostas previas ou elaborar novas ideas, buscar solucións e levalas á práctica. Ademais, analizar posibilidades e limitacións, coñecer as fases de desenvolvemento dun proxecto, planificar, tomar decisións, actuar, avaliar o feito e autoavaliarse, tirar conclusións e valorar as posibilidades de mellora.

Exixe, por todo iso, ter unha visión estratéxica dos retos e oportunidades que axude a identificar e cumprir obxectivos e a manter a motivación para lograr o éxito nas tarefas emprendidas, cunha ambición persoal, académica e profesional. Igualmente, ser capaz de poñer en relación a oferta académica, laboral ou de lecer dispoñible, coas capacidades, desexos e proxectos persoais.

Ademais, comporta unha actitude positiva cara ao cambio e á innovación que presupón flexibilidade de
formulacións para que se comprendan os devanditos cambios como oportunidades, para adaptarse crítica e construtivamente a eles, afrontar os problemas e atopar solucións en cada un dos proxectos vitais que se emprenden.

Na medida en que a autonomía e iniciativa persoal involucran a miúdo outras persoas, esta competencia obriga a dispoñer de habilidades sociais para relacionarse, para cooperar e para traballar en equipo: poñerse no lugar do outro, valorar as ideas dos demais, dialogar e negociar, a asertividade para comunicarlles adecuadamente aos demais as propias decisións, e traballar de forma cooperativa e flexible.

Outra dimensión importante desta competencia, moi relacionada con esta vertente máis social, está
constituída por aquelas habilidades e actitudes relacionadas co liderado de proxectos, que inclúen a confianza nun mesmo, a empatía, o espírito de superación, as habilidades para o diálogo e a cooperación, a organización de tempos e tarefas, a capacidade de
afirmar e defender dereitos ou a asunción de riscos.

En síntese, a autonomía e a iniciativa persoal supoñen ser capaz de imaxinar, emprender, desenvolver e avaliar accións ou proxectos individuais ou colectivos con creatividade, confianza, responsabilidade e sentido crítico.

===Relación entre competencias básicas, obxectivos xerais da etapa e áreas curriculares===
Aínda que todas as áreas contribúen á consecución das oito competencias básicas, a contribución é maior ou menor segundo a competencia á cal nos refiramos:

====Competencia no coñecemento e a interacción co mundo físico====
Obxectivos xerais.
*Coñecer, valorar e desfrutar do contorno natural, social e cultural, as interaccións entre eles, así como as posibilidades de defensa, mellora e conservación del.
*Coñecer e valorar os animais máis próximos ao ser humano e adoptar modos de comportamento que favorezan o seu coidado.

Áreas máis directamente relacionadas.
*Coñecemento do medio natural, social e cultural.
*Lingua galega e literatura.
*Lingua castelá e literatura.
*Linguas estranxeiras.
*Matemáticas.

====Competencia cultural e artística====
Obxectivos xerais.
*Coñecer, valorar e desfrutar do contorno natural, social e cultural, as interaccións entre eles, así como as posibilidades de defensa, mellora e conservación del.
*Utilizar diferentes representacións e expresións artísticas, desenvolvendo a sensibilidade estética e a capacidade de desfrute das súas diferentes manifestacións e iniciándose na construción de propostas persoais.
*Coñecer, comprender, valorar e respectar as diferentes culturas e os seus patrimonios, as diferenzas entre as persoas, a igualdade de dereitos e oportunidades de homes e mulleres e a non-discriminación de persoas por ningunha causa.

Áreas máis directamente relacionadas.
*Educación artística.
*Coñecemento do medio natural, social e vultural
*Educación gísica.
*Lingua galega e literatura.
*Lingua castelá e literatura.
*Linguas estranxeiras.
*Educación para a cidadanía e os dereitos humanos.

====Competencia en comunicación lingüística====
Obxectivos xerais.
*Coñecer e utilizar apropiadamente a lingua galega e a lingua castelá e desenvolver hábitos de lectura e de respecto á diversidade lingüística.
*Adquirir en, polo menos, unha lingua estranxeira a competencia comunicativa básica que permita expresar e comprender mensaxes sinxelas e desenvolverse en situacións cotiás.

Áreas máis directamente relacionadas.
*Lingua galega e literatura.
*Lingua castelá e literatura.
*Linguas estranxeiras.
*Educación para a cidadanía e os dereitos humanos.

====Competencia en matemáticas====
Obxectivos xerais.
*Desenvolver as competencias matemáticas básicas e iniciarse na resolución de problemas que requiran a realización de operacións elementais de cálculo, coñecementos xeométricos e estimacións, así como ser capaces de aplicalos a situacións da súa vida cotiá.

Áreas máis directamente relacionadas.
*Matemáticas.
*Lingua galega e literatura.
*Lingua castelá e literatura.
*Coñecemento do medio natural, social e cultural.

====Competencia dixital e tratamento da información====
Obxectivos xerais.
*Iniciarse na utilización, para a aprendizaxe, das tecnoloxías da información e da comunicación desenvolvendo un espírito crítico ante as mensaxes que recibe e elabora.
*Utilizar estratexias persoais e variadas para obter, seleccionar, organizar, transformar, representar e comunicar a información.

Áreas máis directamente relacionadas:
*Matemáticas.
*Lingua galega e literatura.
*Lingua castelá e literatura.
*Linguas estranxeiras.
*Coñecemento do medio natural, social e cultural.
*Educación para a cidadanía e os dereitos humanos.
*Educación artística.
*Educación física.

====Competencia para aprender a aprender====
Obxectivos xerais.
*Desenvolver hábitos de traballo individual e de equipo, de esforzo e de responsabilidade no estudo, así como actitudes de confianza en si mesmo, sentido crítico, iniciativa persoal, curiosidade, interese e creatividade na aprendizaxe.
*Utilizar estratexias persoais e variadas para obter, seleccionar, organizar, transformar, representar e comunicar a información.

Áreas máis directamente relacionadas.
*Lingua galega e literatura.
*Lingua castelá e literatura.
*Linguas estranxeiras.
*Matemáticas.
*Coñecemento do medio natural, social e cultural.
*Educación para a cidadanía e os dereitos humanos.
*Educación artística.
*Educación física.

====Autonomía e iniciativa persoal====
Obxectivos xerais.
*Valorar a hixiene e a saúde, aceptar o propio corpo e o do resto das persoas, respectar as diferenzas e utilizar a educación física e o deporte como medios para favorecer o desenvolvemento persoal e social.
*Desenvolver hábitos de traballo individual e de equipo, de esforzo e de responsabilidade no estudo, así como actitudes de confianza en si mesmo, sentido crítico, iniciativa persoal, curiosidade, interese e creatividade na aprendizaxe.
*Adquirir habilidades para a prevención e para a resolución pacífica de conflitos que lle permitan desenvolverse con autonomía no ámbito familiar e doméstico, así como nos grupos sociais cos cales se relaciona. Fomentar a práctica e o respecto de normas cívicas e de aspectos de educación viaria, asumindo comportamentos que incidan na vida saudable, no consumo responsable, na seguridade e na prevención dos accidentes de tráfico.
*Desenvolver as capacidades afectivas en todos os ámbitos da personalidade e nas relacións co resto das persoas, así como unha actitude contraria á violencia, aos prexuízos de calquera tipo e aos estereotipos sexistas.

Áreas máis directamente relacionadas.
*Educación para a cidadanía e os dereitos humanos.
*Coñecemento do medio natural, social e cultural.
*Lingua galega e literatura.
*Lingua castelá e literatura.
*Linguas estranxeiras.
*Educación artística.
*Educación física.

====Competencia social e cidadá====
Obxectivos xerais.
*Coñecer e apreciar os valores e as normas da convivencia, aprender a actuar de acordo con elas, prepararse para o exercicio activo da cidadanía e respectar os dereitos humanos, así como o pluralismo propio dunha sociedade democrática.
*Desenvolver as capacidades afectivas en todos os ámbitos da personalidade e nas relacións co resto das persoas, así como unha actitude contraria á violencia, aos prexuízos de calquera tipo e aos estereotipos sexistas.
*Coñecer, comprender, valorar e respectar as diferentes culturas e os seus patrimonios, as diferenzas entre as persoas, a igualdade de dereitos e de oportunidades de homes e mulleres e a non-discriminación de persoas por ningunha causa.
*Adquirir habilidades para a prevención e para a resolución pacífica de conflitos que lle permitan desenvolverse con autonomía no ámbito familiar e doméstico, así como nos grupos sociais cos cales se relaciona o alumnado. Fomentar a práctica e o respecto de normas cívicas e de aspectos de educación viaria, asumindo comportamentos que incidan na vida saudable, no consumo responsable, na seguridade e prevención dos accidentes de tráfico.
*Coñecer, valorar e desfrutar do seu contorno natural, social e cultural, as interaccións entre eles, así como as posibilidades de defensa, mellora e conservación del.
*Desenvolver as capacidades afectivas en todos os ámbitos da personalidade e nas relacións co resto das persoas, así como unha actitude contraria á violencia, aos prexuízos de calquera tipo e aos estereotipos sexistas.

Áreas máis directamente relacionadas.
*Educación para a cidadanía e os dereitos humanos.
*Coñecemento do medio natural, social e cultural.
*Lingua galega e literatura.
*Lingua castelá e literatura.
*Linguas estranxeiras.
*Educación artística.

==ANEXO II. Obxectivos, competencias básicas, contidos e criterios de avaliación das distintas áreas que constitúen a etapa==

===Introdución===
A educación primaria, na LOE, pon énfase no desenvolvemento das competencias básicas, na atención
á diversidade do alumnado e na prevención das dificultades de aprendizaxe, actuando tan pronto
como estas se detecten.

Ao longo da etapa, o alumnado progresa en control e autonomía. Evoluciona a consciencia do propio corpo e prodúcense enormes avances nas habilidades de coordinación, na axilidade, flexibilidade, equilibrio, resistencia, velocidade, forza e precisión. A finais da mesma etapa xorde a conciencia crítica do propio corpo e da propia imaxe, polo que é importante un clima de aceptación e de valoración no contorno onde vive o alumnado.

O control do espazo desenvólvese simultaneamente ao do corpo. Pasa dun coñecemento directo e vivencial del a un coñecemento máis abstracto e representable con signos convencionais.

No ámbito cognitivo danse salientables progresos.

De acordo coas necesidades, os nenos e nenas van creando e elaborando representacións para asimilar a realidade. Ao comezo da etapa, o alumnado xa constrúe os coñecementos por medio da linguaxe, pero a súa percepción do mundo é aínda limitada e está influída polo egocentrismo. A medida que progresa
este período, as alumnas e os alumnos adquiren unhas actitudes menos egocéntricas e máis realistas;
comezan a percibir con maior claridade as diferenzas existentes entre si e o resto das persoas.
Pouco a pouco van organizando as súas accións en sistemas de conxuntos e prodúcense grandes avances na aplicación de nocións lóxicas, pero aínda con apego á situación concreta; poderán, en definitiva, ir accedendo a niveis de razoamento cada vez máis complexos.

A educación primaria sitúase de cheo no estadio das operacións concretas. O proceso de socialización
é gradual e, ao longo del, o alumnado adquire valores, normas e condutas que son precisas para comportarse en sociedade, fórmanse os vínculos afectivos e constrúense os conceptos de persoa, grupo e relacións sociais.

Ao longo da etapa o alumnado evoluciona desde posicións de dependencia a posicións de maior autonomía moral e de acordo social. É a etapa propicia para poñer as bases das actitudes e dos comportamentos de participación, democráticos, de respecto e de tolerancia cara ao resto das persoas; é dicir, para a asunción de valores. Ao alumnado desta etapa deberá procurárselle un desenvolvemento o máis autónomo e equilibrado posible, procurando sempre que, nos seus diferentes e novos niveis de integración social, poida acadar a autoestima, a seguridade e a atención necesarias que lle permitan coñecerse de maneira máis profunda.

A escola debe favorecer en todas as nenas e en todos os nenos un desenvolvemento equilibrado, tanto
afectivo como social e cognitivo, que os leven a ir acadando as competencias necesarias que lles permitan ter unha vida con calidade na sociedade actual.

'''Metodoloxía xeral'''&lt;br&gt;
A incorporación das competencias básicas no currículo da educación primaria require reconsiderar a
práctica educativa para permitirlle ao alumnado integrar as súas aprendizaxes relacionándoas con diferentes tipos de contidos (conceptos, destrezas e actitudes), usar eses contidos con efectividade cando cumpra e aplicalos a situacións e contextos variados. Consecuentemente,
a práctica educativa debe:
*Salientar aquelas aprendizaxes básicas e imprescindibles e seleccionar aqueles contidos que sexan máis relevantes para acadar competencias; os contidos esenciais deberán ser considerados e analizados desde a óptica da utilidade para formar cidadás e cidadáns cos perfís necesarios para moverse con adecuación, responsabilidade e liberdade no mundo actual.
*Dotar os contidos dun enfoque integrador promovendo a globalización.
*Centrarse na funcionalidade, orientando as aprendizaxes cara á súa aplicación en contextos diferentes e diversificados e conseguindo que as nenas e os nenos desenvolvan diversos xeitos de actuación e adquiran a capacidade de enfrontarse a situacións novas.
*Procurar que o alumnado aprenda a aprender (participe na planificación e na toma de decisións sobre o traballo, controlando os procesos, usando conscientemente estratexias de aprendizaxe e sendo progresivamente máis autónomo).
*Favorecer o traballo cooperativo e a práctica vivenciada da participación, compromiso democrático e resolución pacífica de conflitos.
*Permitirlle ao alumnado moverse con seguridade entre a superabundancia e rápida renovación da información, fomentando habilidades para a busca, selección, procesamento, tratamento e comunicación dela.

Todo isto permite inferir certos principios, estratexias metodolóxicas, fórmulas organizativas:
*Na educación primaria deberán utilizarse dúas estratexias metodolóxicas básicas: o desenvolvemento en espiral e a globalización.
*A metodoloxía proposta, que será global, será activa, entendendo por tal tanto a actividade mental coma física que potencie a construción de aprendizaxes significativas.
*A autorregulación das aprendizaxes por parte do alumnado forma parte fundamental das prácticas educativas actuais.
*Os modelos de ensino-aprendizaxe deben atender á diversidade do alumnado, tanto na práctica docente coma na selección de contidos.
*A aprendizaxe é un proceso interactivo no cal cómpre a participación activa e dinámica das nenas e dos nenos, que achegarán as súas habilidades, destrezas, actitudes, conceptos, intereses, xunto ás do resto de compañeiras e compañeiros, nun ambiente de cooperación.
*Por conseguinte, o alumnado reorganizará os seus coñecementos, coa axuda do grupo, á luz da nova información.

Cómpre utilizar, pois, na escola, métodos que lles permitan aos rapaces e ás rapazas identificar a necesidade de información, localizala, seleccionala e recoñecer as fontes e os recursos máis apropiados, así como responsabilizarse do seu uso ético e adecuado.

Son precisos enfoques didácticos que lle permitan ao alumnado utilizar cada vez máis autonomamente as bibliotecas e as TIC como recursos de aprendizaxe.

No desenvolvemento da autonomía na aprendizaxe inflúen aspectos como que o alumnado encontre sentido
ao traballo que debe realizar, o coñecemento dos obxectivos e finalidades que se pretenden acadar, a
consciencia dos propios erros e a busca de recursos necesarios para superalos.

Neste proceso o rol do profesorado é moi importante: actúa como guía e mediador para facilitar a construción de aprendizaxes; utiliza contextos cotiáns, familiares e habituais para que o alumnado aprenda comprobando o interese e a utilidade do que aprende, de maneira que poidan transcender do contexto en que se produciron e ser aplicadas a contextos múltiples; crea un contorno seguro e un ambiente motivador.

A avaliación concíbese como reguladora da aprendizaxe e será formativa. A información que xere a avaliación debe orientar o proceso educativo e indicarlles a profesorado e alumnado onde están respecto ás competencias e aos obxectivos establecidos e facilitar a intervención na mellora deste proceso. A avaliación non se debe reducir a comprobar os resultados da aprendizaxe; trátase dunha avaliación continua que precisa estar presente en todos os aspectos e momentos do proceso de ensino-aprendizaxe. Neste contexto, as alumnas e os alumnos deberán poder achegar as súas propias valoracións a través da autoavaliación e da coavaliación.

En síntese, para a educación primaria precísanse métodos que permitan aprender desde a realidade e
desde as concepcións previas, desde unha ollada ao contorno con curiosidade e interese, desde a diversidade, desde un plan común, compartido e conxunto; cómpren métodos que favorezan que as nenas e os nenos traballen man con man e mente con mente, fagan conxuntamente, cooperen, progresen ao seu
propio ritmo, aprendan a aprender... acadando cada vez maior autonomía, posibilitando unha auténtica comunicación na aula e sendo protagonistas da súa propia aprendizaxe.

===Áreas===
====Área de coñecemento do medio natural, social e cultural====
&lt;big&gt;'''Introdución'''&lt;/big&gt;

=====Características da área=====
A área de coñecemento do medio natural, social e cultural ten como finalidade iniciar a preparación de futuras cidadás e futuros cidadáns para participar na sociedade e interactuar co contorno comprendendo a realidade en que vive (social, física...), sendo quen de contribuír á súa mellora e conservación e de exercer a cidadanía democrática. É dicir, a área tenta proporcionar recursos para coñecer o contorno cotián, para aprender a vivilo, respectándoo, conservándoo e transformándoo para melloralo. Todos os aspectos da área son concibidos como ámbitos de aprendizaxe desde os cales facer fincapé na comprensión da realidade, no desenvolvemento de actitudes críticas e na aceptación das diferenzas, usando como recurso o coñecemento do contorno propio e o achegamento progresivo a realidades diferentes no tempo e no espazo.

Esta área contribúe moi especialmente ao proceso de socialización de nenas e de nenos, proceso ao cal deben contribuír todas as áreas, pero máis especialmente unhas ca outras. Contribúe, pois, ao desenvolvemento persoal e social do alumnado, para a súa integración nun sistema de valores e nun corpo de saberes organizado, que é o que constitúe en sentido amplo unha cultura.

Os contidos agrúpanse en bloques que non son unidades independentes, nin se deben entender como
unha proposta de organización didáctica. Pola contra, o profesorado deberá atopar fórmulas de tratamento integrador e globalizado que lle permitan ao alumnado adquirir coñecementos útiles para interpretar os feitos, sucesos e problemas dun xeito integral. Eses bloques son os seguintes:

O '''bloque 1'''. Os seres humanos e a saúde, integra coñecementos, habilidades, destrezas e actitudes
encamiñados ao coñecemento do propio corpo e das interaccións deste cos demais seres humanos e co
medio, á prevención das condutas de risco e á toma de iniciativas para desenvolver e fortalecer comportamentos responsables e estilos de vida con calidade e saudables. Recolle tamén o coñecemento de si mesmo para valorarse como ser diferente así como para respectar a diversidade e para facilitar o equilibrio emocional.

O '''bloque 2'''. As plantas e os animais, oriéntase basicamente ao coñecemento, respecto e aprecio polos
seres vivos, xunto a aspectos relativos aos beneficios e coidados que precisan e ao interese por conservar a biodiversidade da Terra.

O '''bloque 3'''. A vida en sociedade, inclúe contidos orientados á comprensión do funcionamento da sociedade a partir da análise de organizacións próximas e dunha aproximación ao coñecemento das institucións galegas, españolas e europeas.

O '''bloque 4'''. O medio físico: espazo e materiais, inclúe contidos que van desde a percepción e a representación espacial ata o universo, pasando polo clima e a súa influencia, a auga e o seu aproveitamento, os fenómenos físicos, as substancias e os cambios químicos, así como a capacidade das persoas para actuar sobre eles.

O '''bloque 5'''. O paso do tempo, inicia o alumnado a apreciar os cambios e o paso do tempo, inclúe contidos relativos á súa medida e o achegamento á súa conceptualización a partir da historia persoal, do tempo familiar e local, axudando a sentar as bases para un pensamento cronolóxico. Pode tamén abordar a vida noutros tempos (alimentación, as achegas de mulleres e homes relevantes da historia de Galicia, de España e de Europa, o vestiario, as festas, os xogos infantís, algúns aspectos do patrimonio artístico galego...) a partir da caracterización dalgunhas sociedades
de épocas históricas.

O '''bloque 6'''. Máquinas, aparellos e tecnoloxías, inclúe os contidos que se refiren á alfabetización nas tecnoloxías a través do traballo con máquinas e aparellos relacionados coa vida doméstica e cotiá, así como coas TIC (tecnoloxías da información e da comunicación). Este bloque desenvolverá a participación igualitaria de nenas e nenos na utilización de aparellos, máquinas e tecnoloxías coa finalidade última de formar unha cidadanía activa e unhas persoas participativas, críticas, responsables e intelixentes no seu uso.

=====Obxectivos=====
*Comportarse de acordo cos hábitos de saúde e coidado persoal que derivan do coñecemento do corpo humano, amosando unha actitude de aceptación e de respecto polas diferenzas individuais (idade, sexo, etnia, características físicas, personalidade).
*Identificar e analizar as características, organización e interaccións de aspectos relevantes do contorno natural, social e cultural, progresando no dominio de ámbitos espaciais cada vez máis complexos.
*Promover un sentimento positivo de pertenza aos grupos sociais de referencia: a unha familia, a unha escola... a unha comunidade nacional (Galicia), a un Estado (España), a unha cultura europea e a unha universal, desde posicións solidarias e respectuosas con outras culturas a partir da propia identidade.
*Identificar o patrimonio natural, cultural, histórico e artístico galego diferenciándoo do doutras comunidades, identidades e Estados e participando na súa defensa e conservación.
*Recoñecer, valorar e apreciar a existencia de identidades sociais e culturais diversas con características propias e singulares (costumes, lingua, intereses, celebracións...), tomando conciencia da súa pertenza a unha delas e respectando as outras no marco dos dereitos recoñecidos ás persoas nas declaracións universais e nos documentos lexislativos.
*Identificar, suscitar e resolver interrogantes e problemas relacionados co contorno usando estratexias de busca, selección e tratamento da información, formulación de hipóteses, comprobación delas, exploración de solucións alternativas e reflexión sobre o propio proceso de aprendizaxe, e tamén mantendo unha actitude crítica ante as fontes de información.
*Expresar e comunicar os contidos da área de xeito persoal e creativo, seleccionando e interpretando datos, procesos, feitos, etc. e integrando códigos diversos (numéricos, gráficos, cartográficos, artísticos, lingüísticos) procedentes das diferentes linguaxes.
*Participar activamente no traballo de grupo planificando e realizando tarefas conxuntas, dialogando e argumentando as propias opinións e contrastándoas coas das outras persoas e adoptando un comportamento responsable, construtivo, comprometido e solidario, respectando as regras de organización pactadas e os principios básicos do funcionamento democrático.
*Identificar, analizar e valorar criticamente a intervención humana no medio e o seu impacto a curto e a longo prazo, adoptando o compromiso individual e colectivo de actuar na defensa, conservación e recuperación do medio natural e do patrimonio cultural.
*Recoñecer no medio natural, social e cultural, cambios e transformacións relacionados co paso do tempo e indagar algunhas relacións de simultaneidade e sucesión para aplicar estes coñecementos á comprensión doutros momentos históricos.
*Planificar e realizar proxectos e aparellos sinxelos relacionados coa vida cotiá e familiar cunha finalidade previamente establecida, utilizando os coñecementos das propiedades elementais dalgúns materiais, substancias e obxectos.
*Analizar máquinas e aparellos diversos do contorno (de uso doméstico, laboral...) identificando algúns elementos constitutivos e formas de enerxía necesarias, valorando a contribución da ciencia e da técnica na mellora das condicións de vida familiares e sociais.
*Utilizar de xeito responsable e creativo as TIC e o material relacionado coa experimentación e co traballo de campo para aprender a aprender, para obter información e para compartir coñecementos.

====='''Contidos'''=====
'''Primeiro ciclo'''&lt;br&gt;
Bloque 1. Os seres humanos e a saúde.
*Identificación do home e da muller como seres vivos. Comparación cos outros seres vivos.
*Identificación das partes do corpo humano. Observación das partes do corpo que permiten a relación co medio.
*Observación de igualdades e diferenzas entre as persoas. Aceptación do propio corpo e do das demais persoas coas súas limitacións e posibilidades.
*Recoñecemento da respiración e da nutrición como funcións vitais.
*Identificación e descrición de alimentos diarios necesarios. Análise de usos e costumes na alimentación diaria.
*Valoración de aspectos que inflúen nunha vida saudable: a correcta respiración, alimentación variada e equilibrada, a hixiene persoal, o exercicio, o descanso e a adecuada utilización do tempo de lecer.
*Identificación e verbalización de emocións (medo, tristeza, enfado, ledicia) e sentimentos propios e alleos.
*Fomento de hábitos de prevención de enfermidades e de accidentes domésticos e identificación de comportamentos apropiados de actuación cando se producen.

'''Bloque 2. As plantas e os animais'''
*Identificación das características dos seres vivos e das súas funcións vitais. Diferenzas entre seres vivos e obxectos inertes.
*Observación dun ser vivo no seu medio natural ou reproducindo o medio na aula (acuario, plantación), rexistro elemental da observación e contraste dos datos entre compañeiras e compañeiros.
*Observación directa de animais e de plantas con instrumentos apropiados e con medios audiovisuais e tecnolóxicos.
*Identificación de animais e de plantas do contorno. Clasificación dos seres vivos do contorno segundo criterios observables e variados.
*Identificación das características e comportamentos de animais e de plantas para adaptarse ao seu medio.
*Valoración da responsabilidade no coidado de plantas e de animais domésticos. Respecto polos seres vivos do contorno.
*Comunicación das experiencias realizadas utilizando diferentes linguaxes (oral, escrita, gráfica non convencional, iconográfica, fotográfica).

'''Bloque 3. A vida en sociedade'''
*Identificación dos diferentes ámbitos aos cales se pertence: familia, escola, aldea/vila/barrio e cidade, Galicia.
*Recoñecemento da diversidade de familias. Valoración da importancia da participación e da corresponsabilidade nas tarefas domésticas.
*Identificación das persoas que compoñen a comunidade educativa: recoñecemento das súas tarefas e responsabilidades. Valoración da importancia da participación activa na aula e no centro.
*Valoración da importancia do intercambio comunicativo no grupo, do diálogo como recurso para a xestión dos conflitos e do respecto aos acordos adoptados. Recoñecemento dos dereitos e deberes das persoas.
*Descubrimento e observación das manifestacións e do patrimonio cultural galego como mostra de diversidade e riqueza.
*Participación en festas, xogos e costumes populares propios da localidade, da bisbarra e de Galicia.
*Recoñecemento de diferentes profesións evitando estereotipos sexistas.
*Identificación de elementos da organización e de funcionamento da escola e valoración da importancia da participación na aula e no centro.
*Descubrimento de formas de organización no contorno próximo.
*Identificación dos medios de transporte. Responsabilidade no cumprimento das normas básicas de seguridade viaria.
*Iniciación á recolla de datos e de información e análise de imaxes relacionadas co contorno social próximo para ampliar o coñecemento sobre o medio; realizar un cartafol, un mural, unha exposición de centro, unha maqueta...

'''Bloque 4. O medio físico: espazo e materiais'''
*Utilización de técnicas sinxelas para orientarse mediante a observación do medio físico e humano.
*Observación, descrición e representación sinxela do espazo habitual. Introdución ao uso de planos da escola, da casa ou da localidade. Deseño de planos non convencionais. Elaboración de maquetas simples con identificación de espazos e funcións.
*Observación da paisaxe próxima e identificación dalgunhas formas de relevo. Representación do observado mediante debuxos e maquetas sinxelas. Identificación dalgúns exemplos familiares da acción
humana no contorno (presas, devasas, canteiras, estradas, pontes).
*Observación e exploración dalgún aspecto do contorno próximo a partir dun tema de interese consensuado polo alumnado coa finalidade de realizar un dossier, un texto expositivo curto, un folleto, un mapa mental.
*Observación directa dalgúns fenómenos atmosféricos e busca das primeiras formas de representación.
*Elaboración de gráficos non estandarizados de temperaturas e de datos climáticos.
*Observación e descrición da lúa, das estrelas e do sol.
*Percepción do paso do tempo: o día e a noite, as estacións do ano.
*Exploración de materiais e obxectos do contorno para descubrir a súa orixe, a súa utilidade, as súas propiedades (cor, dureza, fraxilidade, flexibilidade, flotación), clasificalos, analizalos, etc.
*Realización de experiencias con algunhas propiedades da auga e comunicación dos resultados utilizando diferentes linguaxes.
*Recoñecemento da presenza da auga e do aire no medio físico. Uso responsable da auga na vida cotiá e valoración da importancia dun aire limpo para a vida.
*Participación en tarefas de redución, reutilización e reciclaxe de residuos da escola para contribuír á conservación e mellora do medio natural.
*Observación e exploración para obter información e realizar traballos sinxelos sobre algún ecosistema acuático ou terrestre do contorno próximo.
*Observación dos efectos da aplicación dunha forza. Realización de experiencias sinxelas para analizar efectos das forzas sobre obxectos e movementos cotiáns.
*Identificación de fontes sonoras no contorno próximo. Valoración da importancia do silencio. Identificación do ruído como unha forma de contaminación (acústica).

'''Bloque 5. O paso do tempo'''
*Utilización das nocións básicas de tempo (antesdespois, pasado-presente-futuro, duración) e das unidades de medida (día, semana, mes, ano) en feitos cotiáns e propios.
*Observación dos cambios nas persoas ao longo do tempo. Recoñecemento das diversas etapas da vida.
*Realización de traballos sobre a historia persoal e familiar previa, investigación na propia familia utilizando fontes orais e iconográficas e/ou fotográficas.&lt;br&gt;Elaboración de árbores xenealóxicas.
*Utilización de fotos ou outras imaxes, para investigación sobre outros tempos. Ordenación delas seguindo criterio temporal e elaboración de álbums.
*Observación dos cambios sociais, ciclos agrícolas, hábitos e costumes ao longo do ano.

'''Bloque 6. Máquinas, aparellos e tecnoloxías'''
*Observación e clasificación (con criterios variados e consensuados) de aparellos e máquinas sinxelas do contorno identificando a súa utilidade.
*Observación do funcionamento de aparellos domésticos e da escola, das partes que os compoñen e da enerxía que necesitan para funcionar. Identificación de elementos que poidan xerar risco e adopción de comportamentos que contribúan á seguridade persoal e das demais persoas.
*Hábito de consulta de fontes de información variadas (dicionarios, enciclopedias, revistas, monografías) para resolver situacións problemáticas da vida cotiá (guía telefónica, teléfonos habituais de emerxencia, planos da poboación, rede de autobuses, etc.).
*Manexo de aparellos sinxelos (teléfono, espremedor, crebanoces, etc.). Valoración das habilidades manuais implicadas no manexo de ferramentas e aparellos domésticos superando os estereotipos sexistas.
*Identificación de materiais de obxectos e aparellos de uso cotián (lapis, xoguete, tesoiras, afialapis).
*Recoñecemento de aspectos tecnolóxicos no ambiente doméstico, na escola e no contorno.
*Identificación dos compoñentes básicos dun ordenador. Iniciación no seu uso. Coidado dos recursos informáticos.
*Montaxe e desmontaxe de xogos e obxectos sinxelos relacionados coa vida cotiá. Construción de estruturas simples a partir de pezas modulares (pontes, escaleiras, obxectos de decoración, caixas, etc.).

&lt;big&gt;'''Criterios de avaliación'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
'''Primeiro ciclo'''
*Identificar semellanzas e diferenzas entre as persoas valorando a diversidade. Avaliarase a capacidade para recoñecer partes do propio corpo, aceptándoo e respectando as diferenzas.
*Identificar e describir algúns recursos fundamentais para os seres vivos (auga, aire), e a súa relación coa vida das persoas, tomando conciencia da necesidade do seu uso responsable.

Este criterio de avaliación pretende coñecer a capacidade para observar, describir e explicar algúns compoñentes do medio (aire, auga...) recoñecendo a súa importancia para a vida das persoas. Apreciarase tamén a capacidade do alumnado para valorar a necesidade da adopción de medidas de protección do medio por parte de todas as persoas.

*Recoñecer e clasificar con criterios elementais os seres vivos máis relevantes do contorno do alumnado, utilizando instrumentos e procedementos adecuados.

Este criterio trata de avaliar a capacidade para establecer criterios elementais de clasificación (tamaño, cor, forma de desprazarse, alimentación) e identificar animais e plantas pola súa pertenza a algunha das categorías establecidas, utilizando instrumentos adecuados e amosando respecto pola natureza e polo material.

Valorarase tamén a utilización guiada de diversas fontes de información e a capacidade de usala para realizar esas clasificacións, transferindo os datos a outros seres vivos.

*Valorar positivamente a práctica de determinados hábitos asociados á hixiene, á alimentación equilibrada, ao exercicio físico e ao descanso.

Con este criterio trátase de comprobar que as alumnas e os alumnos identifican e valoran a relación entre o benestar e a práctica de determinados hábitos: alimentación variada, hixiene persoal e exercicio físico.

*Recoñecer, identificar e poñer exemplos sinxelos sobre as principais profesións e responsabilidades que desempeñan as persoas do contorno.

A través deste criterio trátase de avaliar o grao de coñecemento sobre os traballos das persoas do contorno, a importancia das diferentes profesións, a súa contribución social e a responsabilidade que todas elas requiren, superando os estereotipos sexistas.

*Recoñecer algunhas manifestacións culturais presentes no ámbito escolar, local e galego, valorando a súa diversidade e riqueza.

Este criterio trata de avaliar o coñecemento das principais manifestacións culturais (festas, xogos, folclore, costumes) da propia localidade e de Galicia, así como a percepción do valor cultural da diversidade.

Valorarase, así mesmo, o interese e o respecto ante a presenza doutras linguas e outras realidades culturais no medio escolar.

*Identificar algúns dos medios de transporte máis comúns do contorno e valorar o seu uso, respectando as normas básicas de seguridade viaria.

Este criterio permitirá avaliar o grao de coñecemento sobre medios de transporte que se utilizan no contorno próximo, así como o coñecemento e respecto das normas básicas de seguridade viaria.

*Ordenar temporalmente algúns feitos relevantes da vida persoal, familiar ou do contorno próximo.

Por medio deste criterio preténdese medir a capacidade para describir aspectos característicos da vida persoal e familiar con criterios temporais.

*Identificar e observar diferenzas na composición dos materiais, experimentando e usando instrumentos sinxelos.

Este criterio avalía se as alumnas e os alumnos son quen de identificar propiedades físicas observables como cheiro, sabor, textura, peso/masa, cor, dureza, estado ou capacidade de disolución na auga, así como de explicar con exemplos concretos e familiares a relación entre as características dalgúns materiais e os usos a que se destinan, partindo dun proceso que implique planificación, experimentación, formulación de hipóteses e obtención de conclusións relevantes.

*Montar e desmontar obxectos e aparellos simples domésticos e escolares, describindo o seu funcionamento e o xeito de utilizalos con seguridade.

Téntase avaliar o grao de desenvolvemento de habilidades manuais para montar e desmontar obxectos
simples de uso cotián nos ámbitos doméstico e escolar.

Tamén se terá en conta a capacidade para explicar o seu funcionamento, a súa utilidade e os riscos
que se deben evitar na súa manipulación.

*Realizar de maneira guiada experimentos sinxelos relacionados co medio familiar e próximo.

Este criterio trata de avaliar a competencia para enfrontarse a unha experimentación sinxela, logo de planificación, observación, formulación de interrogantes que permitan obter información relevante utilizando, se cómpre, instrumentos sinxelos tanto para realizar a observación como para a recolla da información.

Valorarase tamén a elaboración guiada de textos escritos básicos, murais, paneis, esquemas ou presentacións para recoller as conclusións.

&lt;big&gt;'''Contidos'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
'''Segundo ciclo'''
'''Bloque 1. Os seres humanos e a saúde'''
*Recoñecemento dos cambios físicos e persoais nas diferentes etapas da vida das persoas.
*Identificación das partes externas do corpo e algúns órganos importantes para o funcionamento do corpo humano.
*Valoración da importancia dos sentidos na relación co medio e co resto dos seres humanos. Descrición do seu papel e formas para o seu coidado habitual.
*Valoración dos hábitos de hixiene persoal, de descanso, de alimentación equilibrada e de exercicio físico adecuado para unha vida saudable. Actitude crítica ante prácticas e mensaxes que non favorecen o correcto desenvolvemento persoal e da saúde.
*Recoñecemento dalgúns factores que producen as enfermidades máis habituais (caries, catarros, gripe) para favorecer a súa prevención.
*Análise de dietas equilibradas. Clasificación dos alimentos en función dos nutrientes principais e identificación de sistemas de conservación alimentaria.
*Recoñecemento e valoración das habilidades persoais. Identificación e descrición de emocións e sentimentos propios e alleos.
*Planificación de forma autónoma e creativa de actividades de lecer, individuais ou colectivas.

'''Bloque 2. As plantas e os animais'''
*Identificación de animais e de plantas como seres vivos. Observación e comparación das diversas maneiras en que os seres vivos realizan as funcións vitais utilizando instrumentos apropiados e medios audiovisuais e tecnolóxicos da maneira máis precisa e rigorosa posible.
*Identificación de cambios observables que se producen nos seres vivos e na natureza ao longo do ano. Observación e rexistro sistemático do crecemento de plantas e animais do contorno próximo. Elaboración de esquemas que permitan resumir as informacións observadas.
*Recoñecemento das principais características dos animais vertebrados e dalgúns invertebrados. Clasificación de animais a partir de características observables.
*Recoñecemento das características das plantas. Clasificación das plantas (herbas, arbustos e árbores) a partir de características observables.
*Valoración da importancia da existencia de animais e plantas para as persoas: a agricultura e a gandaría. Estudo dalgúns animais e cultivos típicos de Galicia.
*Interese pola observación e o estudo dos seres vivos, planificando a observación ou preparando visitas-saídas, empregando os instrumentos e materiais necesarios (lupa, termómetro, diario de campo, etc.) e rexistrando o observado, contrastando os rexistros propios cos doutras persoas, comparando as observación con informacións doutras fontes, elaborando unha documentación final que recolla todo o proceso (informe, cartafol, presentación, gráficas...).
*Interese e compromiso pola conservación e coidado de plantas e animais do contorno.

'''Bloque 3. A vida en sociedade'''
*Identificación e representación gráfica da organización da comunidade educativa. Recoñecemento e
uso das canles de participación democrática activa na vida e nas actividades do centro.
*Identificación das relacións interpersoais presentes nun grupo ou nunha comunidade (veciñanza, compañeirismo), e valoración da cooperación e do diálogo como forma de construír plans comúns e de evitar e resolver conflitos. Recoñecemento dos dereitos e deberes das persoas. Responsabilidade ante a elaboración e o cumprimento das normas de convivencia.
*Identificación das manifestacións culturais do contorno, recoñecendo a súa evolución no tempo e valorándoas como elementos de cohesión social. Recoñecemento de costumes, de tradicións e de trazos diferenciais do patrimonio galego.
*Participación activa en festas, xogos e costumes populares propios da bisbarra e de Galicia.
*Planificación de xeito autónomo e creativo de actividades de lecer individuais e colectivas.
*Observación, identificación e descrición dalgunhas características demográficas e económicas do contorno propio. Uso de datos e de representacións gráficas para a súa análise e comparación sobre contornos rurais e urbanos.
*Identificación das formas da actividade económica do contorno próximo (traballo, profesións, produción): observación e análise de produtos de consumo habitual no contorno e dos lugares da súa comercialización (mercados, lonxas, feiras, supermercados, tendas), seguimento do proceso de elaboración dun produto e das profesións relacionadas. Realización conxunta de murais, cartafoles, etc. coa información obtida, planificando previamente, contrastando a información, usando diferentes linguaxes e valorando a correcta presentación final do traballo.
*Desenvolvemento de actitudes de consumo responsable e comercio xusto. Análise crítica dalgunhas
mensaxes publicitarias, relacionando a súa incidencia na toma de decisións.
*Identificación e representación gráfica da estrutura básica de organización do concello propio. Valoración da participación cidadá e da contribución ao funcionamento das institucións.
*Recoñecemento dos referentes colectivos que manteñen a identidade da propia aldea, parroquia, vila, barrio, cidade, área metropolitana (símbolos, lugares de interese, monumentos emblemáticos, personaxes, institucións, tradicións, nomes das rúas e prazas...).
*Localización da propia aldea, concello, cidade e doutras agrupacións de poboación nun mapa da provincia, de Galicia, de España, etc., ou noutros medios (SIGPAC, Google Earth...).
*Identificación dos servizos públicos do concello, vila, localidade... para satisfacer as necesidades humanas. Descrición da súa orixe e transformación. Responsabilidade individual e social na conservación e uso adecuado destes servizos. Recoñecemento e prevención de situacións que poden comportar risco, especialmente as relativas á mobilidade viaria.
*Utilización de diversas fontes de información (libros, documentos, información oral, medios de comunicación, TIC) para a obtención, selección e contraste de información sobre aspectos da realidade local, municipal e galega e comunicación dela a través de diferentes soportes (visuais, auditivos, dixitais, escritos...) elaborados individual ou colectivamente, valorando o seu contido e a súa presentación.
*Identificación da organización territorial de Galicia e do Estado español e localización das diferentes comunidades autónomas de España. Aproximación ao coñecemento dalgunhas institucións de goberno galegas.

'''Bloque 4. O medio físico: espazo e materiais'''
*Utilización de técnicas de orientación no espazo relacionadas cos puntos cardinais.
*Recoñecemento e uso de aspectos básicos (cromatografía, signos convencionais, lendas) que lle permitan ao alumnado, de xeito elemental, situarse no lugar onde vive a través da lectura de mapas e planos.
*Iniciación ao uso de planos e mapas da aldea, vila, localidade, cidade.
*Identificación dalgúns elementos xeográficos e do relevo do contorno (montañas, ríos, rías, lagoas). Confección de maquetas despois da observación directa da paisaxe.
*Observación e descrición de diferentes tipos de paisaxe. Análise dos cambios que a influencia humana provoca na paisaxe a curto e a longo prazo.
*Valoración da necesidade da conservación do patrimonio (paisaxe, bosques, montañas, praias, monumentos) e das actuacións responsables de defensa e respecto cara ao contorno.
*Elaboración de cartafol ou carpetas en ordenador sobre lugares, paisaxes, o relevo galego, vilas, Galicia ou lugares do mundo, usando fotos, recortes de xornal, deseños, esquemas, artigos e textos expositivos.
*Observación dalgunhas variables meteorolóxicas: temperatura, vento, precipitacións. Uso de aparellos meteorolóxicos (termómetro, catavento...) e iniciación ao rexistro e representación gráfica de temperatura e datos climáticos elementais. Comparación cos datos meteorolóxicos achegados polos medios de comunicación.
*Realización guiada de experiencias sinxelas para estudar as propiedades dalgúns aspectos do medio físico próximo, partindo dunha pregunta ou problema de interese para o alumnado (formulando respostas intuitivas ou hipóteses, confrontándoas co resto da clase, planificando conxuntamente o proceso de comprobación, prevendo os medios e os instrumentos necesarios, seleccionando os datos útiles, explorando solucións alternativas, tirando conclusións, comunicando os resultados e reflexionando sobre o proceso desenvolvido).
*Recoñecemento dos movementos da Terra e da Lúa e as súas consecuencias (as estacións). Manexo de programas de simulación no ordenador que modelicen o sistema Sol-Terra-Lúa.
*Comparación, clasificación e ordenación de diferentes obxectos e materiais a partir de propiedades físicas observables (estado, volume, cor, textura, olor, atracción magnética), orixe deses obxectos e posibilidades de uso.
*Experimentación cos cambios de estado da auga. Recoñecemento e representación gráfica do ciclo da auga na terra. Valoración dos usos sociais da auga (vivenda, regadío, industria...) e da importancia da súa utilización responsable.
*Identificación das características e propiedades do aire e das actuacións necesarias para evitar a súa contaminación.
*Valoración da importancia da boa calidade da auga e do aire para a nosa saúde e o mantemento da vida.
*Comprobación experimental para a análise e identificación de forzas coñecidas que fan que os obxectos se movan ou se deformen.
*Observación da intervención da enerxía nos cambios da vida cotiá. Identificación do sol e da auga como fontes de enerxía. Valoración do uso responsable da enerxía no noso planeta. Recoñecemento da responsabilidade individual e colectiva no aforro enerxético.
*Busca de información en fontes variadas sobre algúns problemas urbanísticos e ambientais máis comúns en Galicia e elaboración de murais coa información recollida, logo de análise, contraste e valoración dela.
*Reflexión sobre as posibles solucións e actuacións coherentes para a conservación do medio natural ante a produción de residuos e a contaminación.
*Identificación e preparación de mesturas de diferentes substancias relacionadas coa vida doméstica e do contorno (con zume, leite...).
*Realización de experiencias sinxelas sobre o comportamento dos corpos (lupas, espellos, auga, prismas) ante a luz.
*Planificación e realización de experiencias sinxelas para estudar as propiedades de materiais de uso común e o seu comportamento ante a calor facendo predicións explicativas sobre resultados. Utilización de técnicas elementais de busca e rexistro sistemático de datos utilizando diversas estratexias de comunicación das conclusións.

'''Bloque 5. O paso do tempo'''
* Utilización de unidades de medida temporal (década, século) e aplicación das nocións de sucesión, ordenación e simultaneidade na análise da evolución dalgún aspecto da vida cotiá ao longo do tempo (vivenda, transporte, vestiario, alimentación, xogos infantís, festas), diferenciando o tempo biolóxico do tempo histórico.
*Utilización de documentos escritos, dixitais e audiovisuais para obter información histórica, coa posterior selección e contraste da información, uso de técnicas de rexistro e representación e elaboración de distintos traballos sobre o pasado familiar e próximo, comunicando a información con diversas estratexias.
*Recoñecemento e valoración do significado dalgunhas pegadas antigas no contorno (tradicións, edificios, obxectos, manifestacións artísticas). Identificación dalgunhas evidencias do pasado no contorno propio (na aldea, na localidade, na vila, na cidade...): os vestixios e os museos.
*Aproximación a sociedades dalgunhas épocas históricas a partir do coñecemento de aspectos da vida cotiá.
*Identificación do papel de homes e mulleres na historia. Realización de traballos sobre a historia de mulleres e homes (personaxes significativos da localidade, de Galicia...) empregando fontes variadas, confrontando datos e elaborando un esquema, un texto expositivo... coa información atopada e seleccionada.
*Realización de cronogramas para a clasificación de imaxes referentes a feitos relevantes da historia da localidade e de Galicia en diferentes épocas históricas. Elaboración de álbums ou preparación conxunta de exposicións.
*Utilización da información oral, da prensa e da internet para investigar feitos importantes ocorridos no contorno próximo nas últimas décadas ou no último século, uso de eixes cronolóxicos para representalos e elaboración de cartafoles, carpetas dixitais... Valoración do intercambio interxeracional de experiencias.
*Sensibilidade cara á conservación dos restos artístico-culturais presentes no propio contorno.

'''Bloque 6. Máquinas, aparellos e tecnoloxías'''
*Realización de gráficos que relacionen oficios e profesións (modista-modisto, cociñeira-cociñeiro, albanel, etc.) cos materiais, ferramentas e máquinas (máquina de coser, tesoiras, forno, paleta...) que utilizan.
*Identificación da enerxía que fai funcionar as máquinas de uso cotián e doméstico e algúns operadores mecánicos (eixe, roda, polea, plano inclinado, engrenaxe, freo, panca, manivela, etc.).
*Manipulación e observación do funcionamento de obxectos, aparellos e máquinas sinxelas (bicicleta, xoguetes móbiles, tesoiras, rodas, manivelas, espremedor, batedor, reloxo, pinzas, culleres de xeado, inxeccións, triturador, alicate).
*Planificación e realización dalgún obxecto ou máquina de construción sinxela incluíndo operadores mecánicos.
*Valoración da influencia da tecnoloxía nas condicións de vida e no traballo.
*Relevancia dos inventos de mulleres e homes e valoración da súa contribución á mellora das condicións de vida. Realización de traballos sobre inventoras e inventores utilizando fontes variadas de información.
*Apreciación da importancia das habilidades manuais implicadas no manexo de ferramentas, aparellos e máquinas de uso doméstico e non doméstico, superando estereotipos sexistas.
*Recoñecemento dos riscos que poden xerar diferentes aparellos e ferramentas cotiás en función das súas características. Reflexión sobre a prevención de riscos e elaboración conxunta de folletos sobre as normas necesarias para previlos.
*Interese por coidar a presentación dos traballos en papel ou en soporte dixital.
*Uso das TIC de xeito cada vez máis autónomo para buscar información e para a súa comunicación, usando a nivel básico o tratamento de textos (titulación, formato, arquivo e recuperación dun texto, cambios, substitucións e impresión) e o seguimento dunha secuencia dada para atopar unha información na internet.

&lt;big&gt;'''Criterios de avaliación'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
'''Segundo ciclo'''
*Coñecer as partes externas do corpo e algúns órganos importantes para o seu funcionamento.

Avaliarase se o alumnado recoñece o funcionamento do corpo humano nun sentido global, identificando
as partes que permiten o movemento e a relación co medio.

*Identificar, valorar e explicar as consecuencias para a saúde e o desenvolvemento persoal de determinados hábitos de alimentación, hixiene, exercicio físico, descanso...

Preténdese avaliar a capacidade para discernir entre as actividades que prexudican e as que favorecen a saúde e o desenvolvemento equilibrado da personalidade.

Así mesmo, valorarase se van definindo un estilo de vida propio adecuado á súa idade e constitución, no cal tamén se prevexa a súa capacidade para resolver conflitos, a súa autonomía, o coñecemento de si mesma e de si mesmo, ou a súa capacidade de decisión na adopción de condutas saudables no tempo de lecer.

*Recoñecer e explicar, recollendo datos e utilizando aparellos de medida, as relacións entre algúns factores do medio físico (relevo, solo, clima, vexetación...) e as formas de vida e actuacións das persoas, amosando unha actitude respectuosa cara á conservación do medio e cara ao mantemento do equilibrio ecolóxico.

Con este criterio trátase de coñecer se as nenas e os nenos son quen de apreciar relacións entre tipo de vivenda, cultivos, paisaxe, vestiario, alimentación... co clima, o relevo, a presenza de determinadas especies animais e vexetais... como aproximación ao concepto de hábitat, observando e recollendo datos no contorno próximo. Así mesmo, avaliarase se valoran a importancia da conservación do medio e o mantemento do equilibrio ecolóxico.

*Identificar e clasificar animais, plantas e rochas, recoñecendo as características básicas de determinadas especies de acordo con criterios científicos.

Trátase de saber se coñecen algúns criterios científicos para clasificar seres vivos ou inertes. Valorarase que poidan activar os coñecementos que os sustentan.

*Identificar, a partir de exemplos da vida cotiá, algúns dos principais usos que as persoas fan dos recursos naturais e algunhas das consecuencias negativas dos usos inadecuados. Analizar o proceso seguido desde a súa orixe ata o seu consumo.

Preténdese avaliar o coñecemento dos recursos fundamentais do medio físico, a súa relación coa vida das persoas, así como o equilibrio existente entre os diferentes elementos do medio físico e as consecuencias derivadas do uso inadecuado do medio e dos recursos.

Avaliarase se valora os usos sociais da auga e se se decata da importancia do seu uso responsable. Da mesma maneira, avaliarase o grao de coñecemento dalgúns procesos de produción de alimentos, das técnicas e procedementos de conservación deles e da súa comercialización, a partir da confección de esquemas nos cales se analice o proceso seguido. Así mesmo, valorarase se sabe poñer exemplos da relevancia que ten para a economía mundial a introdución das tecnoloxías para o desenvolvemento da
sociedade do benestar.

*Sinalar algunhas funcións das organizacións e institucións municipais e do contorno próximo e a súa contribución ao funcionamento da sociedade, valorando a importancia da participación activa nelas a través de mecanismos democráticos.

Avaliarase o grao de coñecemento dalgunha organización próxima e se se identifican os servizos públicos que garanten a mellora das condicións de vida cidadá, valorando a importancia da responsabilidade social e individual no seu mantemento.

*Valorar os costumes, tradicións e trazos de identidade do patrimonio galego. Participar activamente en festas, xogos e costumes populares propios da bisbarra e de Galicia.

Avaliarase a participación activa en festas, xogos infantís e costumes populares propios da bisbarra e de Galicia. Observarase se recoñece os costumes, tradicións e trazos diferenciais do patrimonio galego, valorándoos como sinais de identidade.

*Usar as nocións espaciais e a referencia aos puntos cardinais para situarse no contorno, para localizar e describir a situación dos obxectos en espazos concretos e para utilizar planos e mapas para desprazarse e localizar determinados aspectos xeográficos, patrimoniais...

Con este criterio de avaliación trátase de comprobar se interiorizaron as nocións espaciais e se son quen de utilizar planos e mapas, así como algúns mecanismos de orientación espacial para situarse no contorno, localizar determinados aspectos del (ríos, montañas, monumentos, poboacións...) e desprazarse con seguridade e autonomía.

*Utilizar as nocións de duración, sucesión e simultaneidade para situar feitos históricos relevantes relacionados con algún aspecto da vida cotiá.

Trátase de comprobar o grao de adquisición das nocións básicas de tempo histórico: presente-pasado-futuro, anterior-posterior, duración e simultaneidade.

*Manipular e identificar algunhas máquinas e aparellos sinxelos, analizando o seu funcionamento,
fixándose especialmente na enerxía que utilizan e valorando a importancia de facer un uso responsable da enerxía do planeta.

Preténdese avaliar se as nenas e os nenos identifican máquinas e aparellos habituais na vida cotiá, recoñecendo a enerxía que utilizan (sol, electricidade, combustible, vento...). Así mesmo, valorarase que sexan quen de poñer exemplos de comportamentos individuais e colectivos que utilicen de forma responsable a enerxía.

*Montar, desmontar ou planificar e realizar un proceso sinxelo de construción dalgún obxecto ou aparello simple, amosando actitudes de cooperación no traballo en equipo e de coidado pola seguridade.

Avalíase o coñecemento sobre as partes dun aparello, obxecto ou máquina sinxela e a aplicación deses coñecementos á construción dalgún obxecto ou aparello, planificando previamente a elaboración. Valorarase o traballo cooperativo e a desenvoltura manual, apreciando o coidado pola seguridade persoal e o coidado das ferramentas.

*Responder preguntas e resolver problemas do contorno relacionados con feitos e fenómenos naturais e sociais, facendo predicións ou establecendo conxecturas, obtendo información relevante por medio da observación e/ou do manexo de fontes diversas e comunicando os resultados.

Este criterio trata de avaliar a capacidade para formular e responder preguntas ou para resolver problemas respecto de sucesos que ocorren dunha forma natural, así como a capacidade de cooperar coas compañeiras e compañeiros valorando as súas achegas. Comprobarase a capacidade de establecer conxecturas, facer predicións, obter información por medio da observación ou noutras fontes, seleccionando a información relevante, contrastando datos, comunicando os resultados de forma correcta, variada e coherente.

&lt;big&gt;'''Contidos'''&lt;/big&gt;&lt;br&gt;
'''Terceiro ciclo'''

'''Bloque 1. Os seres humanos e a saúde'''
*Identificación dos diferentes aparellos e sistemas do corpo humano recoñecendo as súas funcións principais.
*Recoñecemento da nutrición como unha función vital para os seres humanos. Identificación dos aparellos relacionados con ela (aparellos respiratorio, dixestivo, circulatorio e excretor).
*Recoñecemento das características básicas do sistema reprodutor humano e das diferenzas entre sexos, identificando, a grandes trazos, en que consiste a fecundación e os procesos que se dan durante o embarazo, parto e nacemento dun ser humano, e apreciando na sexualidade humana a función afectiva e reprodutora.
*Descrición dos sentidos e do sistema nervioso e valoración da súa importancia na relación co medio e co resto dos seres humanos.
*Valoración positiva dos hábitos de hixiene e dos estilos de vida saudable.
*Actitude crítica ante os factores e prácticas sociais que favorecen ou dificultan un desenvolvemento saudable e un comportamento responsable. Valoración do impacto que producen sobre a saúde as accións dos seres humanos no medio (son e contaminación acústica, contaminación do aire...).
*Identificación dos riscos do consumo de alcohol, tabaco, drogas... Busca de información, expresión razoada da propia opinión contrastándoa coas opinións das compañeiras e dos compañeiros, recollida da información e conclusións en folletos, murais, carteis, páxina web...
*Aceptación e práctica das normas sociais referidas á saúde, hixiene, alimentación, protección e seguridade persoal. Coñecemento de actuacións relacionadas cos primeiros auxilios para saber axudarse e axudar as demais persoas.
*Recoñecemento e análise da relación existente entre os cambios que comporta o crecemento e as relacións coas outras persoas: amizades, familia...
*Identificación das características persoais e dos trazos de identidade propios. Coñecemento de si mesma e de si mesmo para facilitar o equilibrio emocional valorándose como diferente e respectando a diversidade. Desenvolvemento da autoestima, da autonomía na planificación e execución de accións e tarefas e da iniciativa na toma de decisións.

'''Bloque 2. As plantas e os animais'''
* Elaboración cooperativa de traballos sobre os
seres vivos do contorno próximo e sobre as súas condicións
de vida, indicando as concepcións previas e
formulando hipóteses, buscando información en fontes
variadas -persoas expertas, a internet, enciclopedias,
observación directa, monografías...-, seleccionando,
tratando e esquematizando esa información,
reflexionando sobre o proceso, confrontando coas
compañeiras e compañeiros a información e mantendo
unha actitude crítica ante as fontes.
* Observación do desenvolvemento das principais
funcións vitais de plantas e animais do medio próximo.
Identificación da estrutura e dos órganos grazas
aos cales poden realizar esas funcións.
* Utilización guiada de claves e de guías de animais
e de plantas para a clasificación e identificación dalgunhas
especies existentes en Galicia.
* Observación e rexistro dalgún proceso asociado á
vida dos seres vivos, logo de planificación do proceso,
elección de instrumentos adecuados, tratamento dos
datos obtidos e contraste de observacións. Comunicación
oral e escrita de resultados empregando soportes
textuais variados.
* Sensibilidade pola precisión e o rigor na observación
de animais e de plantas.
* Identificación da célula como unidade fundamental
dos seres vivos. Uso guiado de medios tecnolóxicos
e do microscopio para a observación dalgunha
delas.
* Utilización de lupas binoculares e doutros aparellos
de laboratorio para observar animais e plantas ou
algunha das súas partes, respectando as normas de
uso e de seguridade dos instrumentos e dos materiais
de traballo.
* Preparación conxunta de itinerarios e saídas para
a observación de seres vivos do contorno, utilización
básica de diarios de campo, elaboración guiada de
documentos que recollan o observado empregando
linguaxes variadas (despois de poñer en común as
observacións realizadas). Valoración da orde e da
estética na presentación de documentos e traballos.
* Diferenciación entre as plantas e animais e outras
formas de vida presentes no contorno (bacterias,
virus, algas e fungos).
* Valoración da biodiversidade, interese pola súa
conservación.
Bloque 3. A vida en sociedade.
* Participación activa na escola como unha aprendizaxe
para a vida en democracia. Recoñecemento da
diversidade de opinións e da necesidade do seu intercambio
e da difusión de informacións por variadas
canles.
* Análise do funcionamento de organizacións próximas.
Comparación coa organización de Galicia e do
Estado español. Valoración da participación cidadá
nos ámbitos local, autonómico e estatal.
* Elaboración dun organigrama simple onde se
reflicta o funcionamento dunha das entidades públicas
estudadas.
* Aproximación ao coñecemento das institucións
españolas e europeas a partir da análise das institucións
máis próximas.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.691
* Observación, identificación e descrición dalgunhas
características culturais, demográficas e económicas
da sociedade galega e da española. Recoñecemento e
valoración da diversidade cultural e lingüística de
España.
* Identificación das raíces propias e dos trazos da
cultura (lingua, institucións, festas, xogos, tradicións).
Participación en festas, xogos e costumes populares
propios de Galicia e interese pola súa conservación
como sinais de identidade social.
* Uso de diferentes fontes de información para
coñecer algunhas características elementais dos países
europeos e para aproximarse ao coñecemento da
Unión Europea, intercambiando información coas
compañeiras e cos compañeiros para elaborar esquemas
(mapas mentais, mapas conceptuais...).
* Recoñecemento da importancia da emigración no
mundo actual.
* Respecto polas diferenzas e rexeitamento dos
estereotipos, dos prexuízos e de calquera tipo de discriminación
(por razón de sexo, etnia, cultura, crenza,
orixe...), desenvolvendo sentimentos de empatía e respecto
cara ás outras persoas.
* Reflexión sobre as desigualdades no acceso aos
bens de consumo no contorno próximo e no mundo.
* Resolución de problemas relacionados co contorno,
usando estratexias de formulación de hipóteses,
comprobación destasmediante a busca, a selección e
o tratamento da información, exposición de conclusións
provisionais, exploración de solucións alternativas
e reflexión sobre o proceso seguido, mantendo
unha actitude crítica ante as fontes de información.
* Identificación das responsabilidades das distintas
institucións de goberno na resolución de problemas
sociais, ambientais, económicos, etc.
* Identificación e utilización de fontes orais, dixitais,
audiovisuais e escritas de xeito progresivamente
máis autónomo para informarse sobre aspectos problemáticos
do contorno próximo e do mundo (desigualdade
de acceso aos bens de consumo, pobreza,
traballo infantil...), analizando criticamente as informacións,
reflexionando e debatendo sobre as desigualdades
e sobre a necesidade do compromiso social
e o papel dos dereitos e deberes da cidadanía na
construción dun mundo máis xusto.
* Actitude crítica ante a influencia da publicidade
sobre o consumo.
* Recoñecemento do papel das comunicacións, do
transporte e doutros servizos nas actividades persoais,
económicas e sociais.
* Uso das formas de comportamento adecuado (respecto,
interese, lectura de avisos, contribución á limpeza...)
segundo os espazos (rúa, lugares de lecer,
museos, parques...).
Bloque 4. O medio físico: espazo e materiais.
* Identificación e diferenciación de diferentes
representacións (planos, fotografías aéreas, maquetas,
mapas, globo...) sobre un espazo.
* Utilización guiada de planos e de mapas para
orientarse e desprazarse, para localizar lugares e itinerarios,
aspectos do mundo físico e político, interpretando
o cromatismo, as lendas e os signos convencionais
máis habituais.
* Preparación conxunta de visitas e realización de
itinerarios para recoñecer elementos da paisaxe e do
relevo.
* Identificación, localización en diferentes representacións
cartográficas e descrición dos principais e
máis relevantes elementos xeográficos do contorno,
de Galicia, de España e do mundo.
* Recoñecemento da influencia de factores como a
actividade humana, os fenómenos meteorolóxicos, a
erosión, terremotos e erupcións volcánicas sobre a
paisaxe.
* Valoración da diversidade e riqueza das paisaxes
do territorio galego e español e interese por coñecer
paisaxes doutros lugares.
* Utilización das TIC e doutras fontes para recoller
información sobre outros lugares, comunicar con
outras comunidades ou poboacións da mesma comunidade,
para comparar diferentes ambientes, paisaxes,
modos de vida, costumes... e esquematizar a
información con diversas estratexias.
* Lectura e interpretación do tempo atmosférico en
distintas representacións. Diferenciación entre tempo
meteorolóxico e clima. Influencia do clima na paisaxe
e na actividade humana. Recoñecemento das principais
características do clima galego.
* Valoración de actuacións que contribúen á conservación
do medio e á sustentabilidade.
* Exploración do territorio na busca de actuacións
humanas axeitadas ou rexeitables.
* Identificación da Terra como un planeta do sistema
solar. Manexo de programas de simulación no
ordenador que o mostren.
* Realización de experiencias sinxelas para estudar
as propiedades dalgúns aspectos do medio físico, partindo
dunha pregunta ou problema de interese para o
alumnado (formulando hipóteses, confrontándoas co
resto da clase, planificando cooperativamente o proceso
de comprobación, prevendo os medios e os instrumentos
necesarios, seleccionando os datos útiles,
explorando solucións alternativas, predicindo resultados,
tirando conclusións, comunicando os resultados
e reflexionando sobre o proceso desenvolvido e a
aprendizaxe realizada).
* Respecto polas normas de uso, de seguridade e de
conservación dos instrumentos e dos materiais de traballo.
11.692 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Comparación e clasificación dalgúns materiais
polas súas propiedades (dureza, solubilidade, estado
de agregación, condutividade térmica...).
* Busca de información sobre rochas e minerais
presentes en Galicia. Identificación e clasificación de
rochas e minerais polas características observables.
* Uso de técnicas sinxelas para a separación de
compoñentes en mesturas: filtración, destilación,
disolución e evaporación.
* Reflexión sobre as actuacións necesarias para o
aproveitamento da auga e o seu uso responsable.Análise
dos procesos de depuración e potabilización da
auga para o seu uso.
* Experimentación da flotabilidade dos materiais e
obxectos nos líquidos. Utilización de diferentes procedementos
experimentais para a medida e comparación
de masas e volumes de materiais diversos.
* Planificación conxunta e realización de experiencias
sinxelas e variadas para estudar propiedades dos
materiais habituais no contorno e de uso común e o
seu comportamento ante a luz, o son, a calor, a humidade,
a electricidade, o magnetismo, comunicando o
proceso levado a cabo e as conclusións por linguaxes
e medios diversos.
* Observación directa e experimentación dalgúns
efectos e cambios que provoca a calor nos materiais:
cambios de estado, dilatación e cambio de temperatura.
* Experimentación coa transmisión do son nos diferentes
medios. Sensibilidade ante a contaminación
acústica.
* Predición de cambios no movemento, na forma ou
no estado dos corpos por efecto das forzas ou das
achegas de enerxía.
* Recoñecemento das formas de enerxía máis usadas
na sociedade actual e a súa clasificación en enerxías
renovables e non renovables. Identificación e
experimentación de transformacións simples de enerxía.
* Valoración da importancia de conservar os recursos
enerxéticos e non malgastalos. Identificación dalgunhas
estratexias de aforro enerxético no contorno
propio. O desenvolvemento enerxético sustentable e
equitativo.
* Observación e experimentación de reaccións químicas
da vida cotiá e doméstica (combustión, oxidación
e fermentación).
* Identificación de produtos químicos habituais no
fogar e os posibles riscos para o organismo (queimaduras,
intoxicacións...). Identificación na etiquetaxe
dos símbolos de perigo máis comúns.
* Identificación dos diferentes tipos de residuos que
producimos na sociedade actual. Recoñecemento dos
sistemas de redución, reutilización e reciclaxe.
Bloque 5. O paso do tempo.
* Uso da periodización convencional (idades) e das
convencións de datación (antes da nosa era, despois
da nosa era).
* Uso representacións para situar diversos momentos
evolutivos e históricos, e para percibir a duración,
a simultaneidade e a relación entre acontecementos.
* Elaboración de ficheiro de vocabulario colectivo
específico relacionado cos cambios ao longo do tempo.
* Identificación e análise dalgúns acontecementos e
de mulleres e homes relevantes da historia de Galicia.
* Caracterización dalgunhas sociedades de épocas
históricas: prehistórica, clásica, medieval, dos descubrimentos,
do desenvolvemento industrial e do mundo
no século XX, a partir da análise dos diferentes
modos de vida.
* Identificación dalgúns acontecementos e personaxes
(mulleres e homes) relevantes da historia de
España.
* Valoración e respecto polo patrimonio histórico e
cultural como fonte de información do pasado e como
signo de identidade.
* Recoñecemento das contribucións da muller ao
longo da historia. Identificación do papel dos homes e
das mulleres como suxeitos da historia.
* Utilización de distintas fontes históricas (orais,
documentais, patrimoniais), xeográficas, artísticas e
outras fontes (prensa, a internet, enciclopedias, biografías,
atlas...) para a busca de información de contido
histórico, uso de estratexias para a súa organización
sistemática e para a súa representación (cronogramas,
liña do tempo...), contraste da información coas compañeiras
e cos compañeiros, elaboración de informes
orais, dixitais ou escritos, bandas de deseño e outros
traballos para a comunicación do investigado.
* Planificación conxunta de visitas a museos ou
lugares con vestixios do pasado (castros, mámoas,
petróglifos....) como parte do proceso de utilización de
fontes históricas para a elaboración de traballos sobre
algún aspecto histórico.
* Realización de arquivos con fotografías, fichas,
documentos, imaxes, música, notas de prensa... sobre
temas de actualidade. Análise dunha mesma información
en diferentes medios.
Bloque 6. Máquinas, aparellos e tecnoloxías.
* Distinción de modos de produción artesanal e
industrial e observación das ferramentas, aparellos,
útiles e máquinas implicadas.
* Investigación sobre a evolución dun obxecto, aparello
(teléfono, radio, televisión, ordenador, neveira...)
ao longo da historia.
* Recoñecemento das aplicacións dos obxectos e
das máquinas, e da súa utilidade para facilitar a realización
de determinadas actividades humanas.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.693
* Planificación e construción cooperativa de estruturas
sinxelas a partir de pezas moduladas que cumpran
unha función ou condición para resolver un problema.
* Elaboración de textos instrutivos e explicativos
sobre o manexo seguro dalgún aparello ou obxecto de
uso cotián.
* Interpretación de gráficos e instrucións para a
montaxe de obxectos ou aparellos sinxelos.
* Construción de circuítos eléctricos simples. Identificación
dos seus compoñentes e funcións.
* Comparación de formas de vida e de traballo de
diferentes épocas históricas ou sociedades.
* Valoración da influencia do desenvolvemento tecnolóxico
nas condicións de vida e do traballo.
* Valoración das habilidades manuais implicadas
no manexo de ferramentas e aparellos domésticos e
non-domésticos superando os estereotipos sexistas.
* Detección de avarías habituais no funcionamento
de aparellos cotiáns e domésticos. Identificación dos
comportamentos máis adecuados para evitar accidentes
(escapes de gas, incendios, inundacións...).
* Control de riscos no manexo de aparellos e de
máquinas. Elaboración de protocolos de uso.
* Utilización de recursos sinxelos proporcionados
polas tecnoloxías da información para comunicar conclusións
sobre os traballos realizados, para elaborar
informes, para buscar información e para colaborar.
Uso progresivamente autónomo de tratamento de textos
(axuste de páxina, inserción de ilustracións ou
notas, etc.). Busca guiada de información na rede e
xestión de ficheiros.
* Uso responsable das TIC. Valoración da necesidade
de controlar o tempo destinado ás tecnoloxías da
información e da comunicación e o seu poder de adicción.
Criterios de avaliación.
Terceiro ciclo.
* Identificar algúns dos usos que as persoas fan dos
recursos naturais e da enerxía, así como algunhas das
consecuencias negativas dos usos inadecuados, valorando
o seu impacto a curto e longo prazo. Propor
exemplos dos efectos da contaminación sobre as persoas,
as plantas, os animais e os seus contornos, así
como diferentes formas de previr ou reducir a contaminación
do aire, da auga e da terra.
Este criterio pretende avaliar o grao de coñecemento
da utilización humana dos recursos naturais e da
enerxía, os cambios ocasionados no medio natural, os
efectos dalgúns tipos comúns de contaminación e a
capacidade de prevención con condutas responsables.
* Recoñecer a diversidade de paisaxes de Galicia e
de España e a necesidade de preservar a riqueza paisaxística
e patrimonial. Analizar algúns axentes físicos
e humanos que conforman as paisaxes, e poñer
exemplos do impacto das actividades humanas no
territorio ao longo do tempo.
Preténdese medir o coñecemento sobre as características
das paisaxes (relevo, clima, vexetación...) de
Galicia e de España e a capacidade para establecer
comparacións (semellanzas e diferenzas) entre paisaxes,
distinguir os elementos fundamentais, coñecer os
principais tipos de asentamento humano e comprender
a importancia da intervención humana na modificación
ou na conservación das paisaxes naturais.
* Identificar e localizar os principais órganos implicados
na realización das funcións vitais do corpo
humano, establecendo algunhas relacións fundamentais
entre eles e determinados hábitos de saúde.
Trátase de valorar se as nenas e os nenos posúen
unha visión xeral do funcionamento do corpo humano,
indicando os órganos, aparellos e sistemas (a súa
localización, forma, estrutura, funcións principais,
coidados, etc.). Do mesmo xeito, valorarase se relacionan
determinadas prácticas e hábitos co adecuado
funcionamento do corpo. Avaliarase se recoñecen as
repercusións dos hábitos incorrectos sobre a saúde.
* Identificar, describir e analizar procesos de cambio
e transformacións (sociais, culturais, económicas
e tecnolóxicas) no contorno, provocadas polo incremento
das comunicacións e dos bens e servizos, reflexionando
sobre as causas da desigualdade no acceso
a eles.
O criterio pretende avaliar a capacidade do alumnado
para analizar os cambios de todo tipo que as comunicacións
e os transportes teñen provocado nas actividades
persoais, económicas e sociais do contorno e os
cambios que sobre a vida das persoas introduciron as
novas actividades económicas. Tamén a capacidade
de recoñecer as diferenzas que aínda persisten nas
formas de vida entre un medio rural e un medio urbano,
entre comunidades e entre uns países e outros, e
a necesidade de superar as desigualdades que o acceso
a bens e servizos provocan.
Valorarase a capacidade de reflexionar sobre as
múltiples relacións que permiten as TIC.
* Recoñecer e valorar a diversidade cultural e lingüística
de Galicia e de España.
Quérese avaliar a capacidade de recoñecer as manifestacións
de identidade propia e de valorar a diversidade
cultural, identificando e respectando as manifestacións
culturais do contorno como formas de cohesión
social e de pertenza a grupos concretos.
* Describir os mecanismos de funcionamento e de
participación propios das sociedades democráticas
aplicados aos principais órganos de goberno de diferentes
institucións (escolares, municipais, autonómicas,
estatais e comunitarias), valorando o interese da
xestión dos servizos públicos para a cidadanía.
11.694 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
Este criterio pretende avaliar se as alumnas e os
alumnos valoran a importancia da participación
democrática, e se recoñecen os órganos de goberno
dalgunhas instancias administrativas públicas, a súa
organización básica e as funcións que cumpren na
vida da cidadanía.
Así mesmo, valoraranse os comportamentos de participación
e asunción de responsabilidades para favorecer
a convivencia na aula e a participación nos
órganos de goberno do centro.
* Utilizar e interpretar planos e mapas para orientarse,
situar aspectos do contorno e desprazarse adecuadamente.
Elaborar planos, maquetas e esquemas
sinxelos como un medio de análise do territorio próximo.
Avalíase a competencia para interpretar representacións
gráficas do espazo e a aplicación que o alumnado
fai dos seus coñecementos. Terase en conta a capacidade
para elaborar planos, maquetas e esquemas
como un medio para analizar elementos do territorio e
comunicar os resultados desas observacións e interpretacións.
* Obter información para identificar características
significativas da sociedade nalgunhas épocas pasadas
e situar os feitos relevantes utilizando liñas do tempo,
cronogramas, utilizando diferentes tipos de fontes
(orais, escritas, dixitais, patrimoniais...)
Téntase comprobar se o alumnado é quen de buscar
información para identificar algúns restos, usos, costumes,
actividades, ferramentas... como indicadores
de formas de vida características de determinadas
épocas históricas concretas.
* Planificar e realizar sinxelas investigacións para
estudar o comportamento dos corpos ante a luz, a
electricidade, o magnetismo, a calor ou o son e saber
comunicar os resultados.
Este criterio trata de avaliar a aptitude para realizar
de forma guiada experiencias sinxelas e pequenas
investigacións sobre diferentes fenómenos físicos e
químicos controlando, planificando e compartindo o
proceso coas compañeiras e cos compañeiros e reflexionando
sobre o proceso desenvolvido.
* Planificar a construción de obxectos e aparellos
cunha finalidade previa, utilizando fontes enerxéticas,
operadores e materiais apropiados, e realizala
coa habilidade manual necesaria, combinando o traballo
individual e en equipo, velando pola propia
seguridade e a das demais persoas.
Avaliarase a capacidade para planificar e realizar
proxectos de construción dalgún obxecto ou aparello,
seleccionando, se cómpre, as fontes enerxéticas máis
idóneas para o seu funcionamento e os materiais pertinentes,
amosando coñecemento dalgúns operadores
(roda, freo, interruptor, engrenaxe, resorte, polea,
manivela, panca, etc.) e a habilidade manual necesaria.
Así mesmo, valorarase se o alumnado amosa una
actitude cooperativa, non-discriminatoria e igualitaria
no traballo en equipo, apreciando o coidado pola
seguridade propia e a das demais persoas.
* Resolver problemas e responder preguntas sobre
aspectos do medio galego usando diferentes fontes,
elaborando a información, tirando conclusións e
comunicando as posibles solucións e respostas.
Trátase de comprobar se as nenas e os nenos son
quen de identificar e formular preguntas e problemas
no medio próximo; se adiantan hipóteses; se as comproban
usando fontes diversas (enquisas, observacións,
imaxes, documentos...); se seleccionan, tratan,
contrastan a información e a recollen (en gráficos,
táboas, textos escritos, imaxes, esquemas...); se tiran
conclusións e comunican as solucións e respostas
usando diversas linguaxes.
* Elaborar un traballo, utilizando soporte papel e
dixital, sobre aspectos ou situacións sinxelas, recollendo
información de diferentes fontes (directas,
libros, a internet), establecendo un plan de traballo e
comunicando a información e as conclusións finais.
Trátase de avaliar a capacidade do alumnado para,
partindo das súas concepcións previas sobre temas ou
aspectos do contorno, buscar, seleccionar, analizar,
contrastar, tratar, esquematizar e organizar información
concreta e relevante, comparar o que se atopou
coas compañeiras e cos compañeiros, comunicar a
información utilizando diversas linguaxes e reflexionar
sobre o proceso.
Atenderase especialmente á presentación ordenada,
clara e limpa do traballo, ao uso de linguaxes variadas,
así como á capacidade para colaborar durante as
diferentes fases do seu proceso de elaboración.

====Área de educación artística====
Introdución.
Características da área.
A expresión artística é connatural ás persoas desde
a orixe dos tempos, xa fose considerada medio de
comunicación, vía para descargar enerxías, actividade
pracenteira, evasión ou instrumento para acadar o
equilibrio interior, posibilidade de lograr unha aprendizaxe
emocional ou forma de cuestionar o establecido.
As diferentes manifestacións artísticas teñen unha
presenza constante no contorno e na vida privada e
pública das persoas. As artes son imprescindibles no
desenvolvemento expresivo individual e social e son
parte esencial do patrimonio cultural. Con elas somos
quen de darlle forma á nosa imaxinación, empregando
o razoamento e a emoción; con elas participamos
en proxectos individuais e colectivos que contribúen
á construción da identidade persoal e social, con elas
conformamos a identidade nacional, e con elas mantemos
un diálogo aberto e constante coas outras culturas,
proporcionando espazos de relación nos cales
flúen experiencias, significados, emocións, sentimentos,
ideas e pensamentos.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.695
Na educación primaria, a área desenvolverá as
capacidades básicas relacionadas coa percepción e
interpretación das representacións musicais e plásticas
e coa expresión de pensamentos, sentimentos e
emocións; é dicir, desenvolverá a dimensión comunicativa
dos procesos artísticos.
Tanto a linguaxe plástica como a musical constitúen
ámbitos artísticos específicos con características propias,
pero con aspectos comúns e con estreitas conexións
entre os distintos xeitos de expresión e representación.
A partir dos dous grandes ámbitos (música e plástica)
e dos eixes en que se articula a área (percepción
e expresión) distribúense os contidos en catro bloques.
Esta maneira de estruturar o conxunto de contidos
da área non indica en absoluto que se deban
desenvolver independentemente uns doutros, o que
queda de manifesto ao comprobar a interrelación que
existe entre eles.
O bloque 1 Escoita, recolle os contidos relacionados
co desenvolvemento de capacidades de discriminación
auditiva e de audición comprensiva.
O bloque 2 Interpretación e creación musical, aborda
o desenvolvemento de habilidades técnicas e de
capacidades vinculadas coa interpretación e coa
improvisación e a creación de distintas producións
musicais resultantes da exploración, da selección e
da combinación de movementos e de sons.
Os elementos da música e os seus referentes culturais
non se disocian dela; por isto, tanto os contidos
da linguaxe musical coma os referidos á música como
expresión cultural están explícitos ou implícitos nos
dous bloques.
O bloque 3 Observación plástica, céntrase na interpretación,
indagación e análise do contorno natural e
da actividade e creación humanas. Abórdanse nel
aspectos espaciais e os relativos á interpretación do
significado das imaxes e á análise das mensaxes icónicas.
O bloque 4 Expresión e creación plástica, comprende
contidos relativos á exploración dos elementos propios
da linguaxe plástica e visual, así como ao tratamento
dos materiais; recolle, tamén, variadas posibilidades
de expresar o percibido e sentido logo de planificación.
A escola asegurará a construción de aprendizaxes
significativas que partan deses esquemas previos de
coñecemento para modificalos, completalos ou
reconstruílos. A aprendizaxe sobre as linguaxes artísticas
é un proceso inacabado que se segue completando
ao longo da vida, tentando sempre atopar solucións
para chegar a resultados que supoñan un alto grao de
elaboración persoal e a interpretacións e percepcións
cada vez máis completas e ricas.
A actividade do alumnado é moi importante para
que esa aprendizaxe se produza. Non se trata só
dunha actividade externa, senón, e fundamentalmente,
dunha actividade mental que lle permita formular
interrogantes e buscar estratexias para resolvelos,
relacionar o que sabe co novo que se lle presenta e
abordar novas propostas en que a percepción, expresión,
reflexión e intercambio de ideas formarán parte
esencial do proceso de aprendizaxe. O traballo artístico
deberá partir da experiencia persoal, dos saberes
que o alumnado posúe social e colectivamente e da
investigación e recoñecemento das propias características
e posibilidades. A progresión de cada nena e
de cada neno require de estratexias personalizadas
que lle permitan avanzar e afianzar destrezas, coñecementos
e actitudes no ámbito artístico. Neste contexto
debe estar presente a loita contra os estereotipos e
os roles preestablecidos, polo que se deben proporcionar
oportunidades, alternativas e recursos múltiples
que faciliten a reflexión e o desenvolvemento do
xuízo crítico.
Obxectivos.
* Desenvolver mecanismos de sensibilidade estética
e a creación artísticas para promover a percepción
e a expresión de ideas, emocións, sentimentos e
vivencias.
* Formar progresivamente o sentido estético persoal
como recurso para apreciar e valorar elementos constitutivos
das artes e obras verdadeiramente artísticas;
desenvolver o xuízo crítico e o posicionamento pluralista
na aproximación ás obras artísticas e ás autoras
e autores.
* Indagar nas posibilidades do son, da imaxe e do
movemento como elementos de representación e de
comunicación e utilizalas para expresar ideas e sentimentos,
contribuíndo con iso ao equilibrio afectivo e
á relación coas demais persoas.
* Explorar e coñecer materiais e instrumentos
diversos e adquirir códigos e técnicas específicas das
diferentes linguaxes artísticas para utilizalos con fins
expresivos e comunicativos.
* Aplicar os coñecementos artísticos na observación
e na análise de situacións e de obxectos da realidade
cotiá e de diferentes manifestacións do mundo
da arte e da cultura para comprendelos mellor e formar
un gusto propio.
* Manter unha actitude de busca persoal e colectiva,
articulando a percepción, a imaxinación, a indagación
e a sensibilidade e reflexionando á hora de
realizar e desfrutar de diferentes producións artísticas.
* Recoñecer que as diversas manifestacións da arte
e da cultura son fonte de coñecemento, foron realizadas
por homes e por mulleres e reflicten a súa experiencia
e percepción da vida.
* Coñecer algunhas das posibilidades dos medios
audiovisuais e das tecnoloxías da información e da
comunicación en que interveñen a imaxe e o son, e
empregalas como recursos para a observación, para a
busca de información e para a elaboración de produ11.696
DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
cións propias, xa sexa de forma autónoma ou en combinación
con outros medios e materiais.
* Valorar e compartir manifestacións artísticas do
patrimonio cultural galego apreciando a súa riqueza e
diversidade e comprometéndose na súa defensa, conservación
e difusión.
* Coñecer e valorar diferentes manifestacións artísticas
do patrimonio cultural doutros pobos, colaborando
na conservación e renovación das formas de expresión
locais e nacionais e estimando o enriquecemento
que supón o intercambio con persoas de diferentes
culturas que comparten un mesmo contorno.
* Desenvolver unha relación de autoconfianza coa
produción artística persoal, respectando as creacións
propias e as das outras persoas, cunha actitude de
interese e de admiración polo distinto e/ou novo,
sabendo recibir e expresar críticas e opinións, e utilizándoas
como recurso para a mellora.
* Participar activamente en producións artísticas de
forma cooperativa, asumindo distintas funcións e
colaborando na resolución dos problemas que se presenten
para conseguir un produto final o máis satisfactorio
posible.
* Coñecer algunhas das profesións dos ámbitos
artísticos, interesándose polas características do traballo
das artistas e dos artistas e desfrutando como
público na observación e recreación das súas propias
producións.
* Valorar no contorno próximo as intervencións
artísticas das que cumpriría dispor co fin de crear
espazos esteticamente agradables que contribúan a
mellorar a calidade de vida.
* Contidos.
Primeiro ciclo.
Música.
Bloque 1. Escoita.
* Percepción da diferenza entre son, silencio e ruído
e das distintas calidades do son.
* Escoita, exploración e discriminación dos sons
presentes no contorno natural, cultural e artístico:
elementos do contorno que producen son; sons que se
poden producir co propio corpo.
* Reacción espontánea ou dirixida a estímulos
sonoros.
* Interese e curiosidade pola escoita activa dunha
selección de pezas instrumentais e vocais breves
coñecidas polo alumnado e interpretadas de diversos
xeitos.
* Uso de diferentes recursos para o seguimento
dunha obra musical: corporais, plásticos, musicogramas...
* Iniciación ao recoñecemento visual e auditivo dalgúns
instrumentos musicais, así como de voces masculinas,
femininas e infantís, en audicións musicais.
* Identificación de esquemas rítmicos sinxelos e
interese e esforzo na súa repetición utilizando diferentes
medios (percusión corporal, voz, instrumentos
de percusión...).
* Asociación intuitiva dos sons a unha representación
gráfica mediante símbolos non convencionais.
* Interese por coñecer e interpretar pequenas pezas
de música e de danza do patrimonio galego, así como
por ensinárllelas a outras persoas e por aprender as
que outras persoas coñecen.
* Expresión oral de emocións e de sentimentos que
esperta unha audición.
* Recoñecemento e observancia das normas de
comportamento en audicións e noutras actividades
musicais.
Bloque 2. Interpretación e creación musical.
* Exploración das posibilidades sonoras e expresivas
da voz, do corpo e dos obxectos do contorno.
* Interpretación e memorización de cancións, de
lerias, de refráns, de adiviñas... da propia cultura ou
doutras ao unísono, con e sen acompañamento rítmico.
* Utilización progresiva da voz, da percusión corporal
e dos instrumentos de pequena percusión como
recursos para o acompañamento de textos recitados,
de cancións e de danzas sinxelas.
* Realización de movementos, de xogos motores e
de danzas sinxelas, acompañados de secuencias sonoras,
de cancións e de obras musicais, tentando desenvolver
a coordinación tanto individual como colectiva.
* Incorporación e utilización progresiva de grafías
non convencionais (puntos, liñas, debuxos, símbolos...)
na lectura e na interpretación de partituras
sinxelas.
* Utilización de obxectos de uso cotián, como instrumentos,
e desfrute co seu uso nas diferentes producións.
* Improvisación de esquemas rítmicos e melódicos
sinxelos (pregunta/resposta, formas dadas...).
* Improvisación de movementos como resposta a
diferentes estímulos sonoros e busca de sons que
acompañen movementos predeterminados, atendendo
á velocidade.
* Sonorización de situacións, relatos breves...
empregando sons vocais, obxectos e instrumentos.
* Confianza e seguridade progresivas nas propias
posibilidades de produción musical.
* Valoración da atención, da escoita e do respecto
nas interpretacións propias e alleas.
* Interese e respecto polas obras musicais e polas
persoas que as compoñen.
Plástica.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.697
Bloque 3. Observación plástica.
* Observación e exploración sensorial dos elementos
presentes no contorno integrando actividades de
tocar, ulir, oír e ver.
* Diálogo ante unha obra de arte expresando verbalmente
sensacións, emocións e ideas que suxire, así
como indicando o que gusta e non gusta.
* Comentario de obras plásticas e visuais presentes
no contorno e en exposicións, museos ou saídas.
* Curiosidade por descubrir as posibilidades artísticas
que ofrece o contorno: festas, esculturas, pintura,
decoración...
* Recoñecemento de elementos artísticos ou de certos
aspectos das obras de arte (previamente traballadas
na clase) na vida cotiá.
* Coñecemento e observancia das normas de comportamento
nos lugares dedicados a manifestacións
artísticas.
* Iniciación ao coñecemento de identificadores
artísticos da cultura galega e doutras culturas e valoración
deles.
* Observación e identificación de imaxes presentes
en contextos próximos: historietas, bandas de deseño,
ilustracións, fotografías, etiquetas, cromos, carteis,
adhesivos, debuxos animados, marcas, propaganda,
cine, encaixes, bordados, cerámica...
* Vivenciación do espazo e achegamento á súa
representación de maneira intuitiva.
* Observación e comparación de diferentes representacións
artísticas (pintura, escultura...) dun mesmo
motivo.
* Establecemento de relacións entre unha manifestación
plástica e un conto, unha lenda, unha canción...
* Comparación de mostras de diversos materiais e
observación destes transformados en producións
artísticas. Fomento da fantasía a través da visualización
do que podería ser un determinado material (un
anaco de madeira, de metal, de cristal...).
* Discriminación de materiais, cores, formas, volumes
ou liñas, nas imaxes, nos obxectos e nas obras
artísticas.
Bloque 4. Expresión e creación plástica.
* Experimentación con mesturas e con manchas de
cor utilizando diferentes tipos de pintura e útiles
sobre soportes diversos.
* Experimentación das posibilidades expresivas do
trazo espontáneo e con intencionalidade, das liñas
que delimitan contornos e do espazo que define a forma.
* Interese pola manipulación e pola exploración de
materiais e de técnicas diversas.
* Busca sensorial de texturas naturais e artificiais e
das calidades e posibilidades de diversos materiais
(follas, pedras, area, sal, plastilina, madeira, arxila...)
e transformación deles para a elaboración de producións
plásticas.
* Composición individual e en grupo de debuxos,
pinturas, colaxes, estampados, cosido, ilustracións,
volumes, modelaxe e pregamento de formas utilizando
materiais de refugallo e materiais e elementos
plásticos. Reflexión sobre os resultados para mellorar
as producións.
* Manipulación e transformación de obxectos para o
seu uso en representacións teatrais e noutras manifestacións
artísticas.
* Construción e uso de máscaras e de monicreques
sinxelos para dramatizacións significativas.
* Composicións plásticas empregando diferentes
materiais e técnicas partindo dunha planificación
previa guiada, elaboracións seguindo o plan e valoración
dos resultados.
* Uso progresivo de imaxes de diferentes fontes
(fotografías, revistas, prensa, cromos, historietas,
adhesivos...) nas producións propias.
* Aproximación á exploración de recursos dixitais
para a creación de obras artísticas.
* Organización progresiva do proceso de elaboración
concretando o tema xurdido desde a percepción
sensorial, a imaxinación, a fantasía ou a realidade,
prevendo os recursos necesarios para a realización,
explorando as posibilidades de materiais e de instrumentos
e mostrando confianza nas posibilidades de
creación.
* Recreación de obras de arte significativas para as
nenas e os nenos.
* Investigación e experimentación de diferentes
modos de representar a figura humana.
Criterios de avaliación.
Primeiro ciclo.
* Percibir algunhas calidades e características de
materiais, obxectos e instrumentos presentes no contorno
natural e artificial como resultado dunha exploración
lúdica e sensorial, e recoñecer neles algunhas
posibilidades de transformación artística.
Trátase de comprobar se, despois de realizar unha
manipulación lúdica e unha exploración sensorial de
materiais, de obxectos e de instrumentos do contorno,
as nenas e os nenos son capaces de nomear algunhas
das súas principais características (forma, cor, peso,
textura...) e calidades sonoras (intensidade, duración...),
verbalizar as súas impresións e describir
sinxelamente o descuberto.
Téntase tamén avaliar a capacidade de alumnas e
alumnos para imaxinar posibilidades de transformación
deses materiais e de usalos de forma creativa.
11.698 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Usar termos sinxelos para comentar as obras plásticas
e musicais observadas e escoitadas.
Preténdese valorar a capacidade para identificar e
describir algunhas das características máis evidentes
en distintas obras plásticas e musicais e para expresar
as ideas e os sentimentos que estas suscitan. Así
mesmo, valorarase a actitude positiva e de respecto
cara ás opinións das outras persoas.
* Identificar e expresar, a través de diferentes linguaxes,
algúns dos elementos (velocidade, voces, instrumentos)
dunha obra musical.
Con este criterio trátase de comprobar se as nenas e
os nenos son quen de recoñecer os compoñentes
nunha obra musical e de representalos a través do
movemento, da elaboración de debuxos ou da linguaxe
verbal.
* Reproducir patróns de movemento, esquemas rítmicos
e melódicos coa voz, co corpo, cos obxectos
sonoros e cos instrumentos.
Valorarase a capacidade de atención e de retención
a curto prazo de mensaxes sonoras e corporais e o
emprego das técnicas necesarias para a súa interpretación.
Así mesmo, comprobarase a capacidade de resposta
a estímulos sensoriais e a naturalidade espontánea
e mais a expresividade na reprodución.
* Seleccionar e combinar sons producidos pola voz,
polo corpo, polos obxectos e polos instrumentos para
sonorizar relatos ou imaxes entre varios dados.
Trátase de comprobar se son capaces de usar os
datos obtidos na exploración sonora para sonorizar
unha imaxe, conto ou situación, seleccionando os
sons máis axeitados e combinándoos de forma apropiada
para lograr o efecto desexado, utilizando a imaxinación
e propondo solucións orixinais.
* Identificar diferentes formas de representar o
espazo e a figura humana.
Comprobarase se o alumnado ten interiorizadas as
diversas posibilidades de representación do espazo e
da figura humana, así como a utilización axeitada
desa variedade nas súas producións.
* Probar en producións propias as posibilidades
que adoptan as formas, texturas e cores.
Trátase de comprobar, no contexto dunha expresión
espontánea, o interese e a curiosidade que o alumnado
manifesta por incorporar ás súas producións o percibido
na exploración sensorial de materiais, de
obxectos e de instrumentos e na observación efectuada
de imaxes do seu contorno próximo.
* Realizar composicións plásticas que representen
o mundo imaxinario, afectivo e social.
Con este criterio comprobarase se o alumnado se
serve da representación plástica para plasmar as súas
vivencias, as situacións da vida cotiá, as súas ideas
imaxinarias... empregando diversos materiais. Así
mesmo, valorarase se as nenas e os nenos comezan a
percibir que a elaboración plástica lles é útil tanto
para expresarse como para comunicarse coas demais
persoas.
Contidos.
Segundo ciclo.
Música.
Bloque 1. Escoita.
* Identificación e comentario da variedade de sons,
de músicas, de movementos do corpo e de tecnoloxías
que se poden utilizar cando se fai expresión musical,
partindo da observación no contorno e incorporando
unha terminoloxía cada vez máis adecuada.
* Audición activa dunha selección de pezas instrumentais
e vocais de distintos estilos e culturas adaptadas
á idade do alumnado e recoñecemento dalgúns
trazos característicos, utilizando diferentes recursos
para o seu seguimento: corporais, plásticos, instrumentais,
musicogramas...
* Utilización de obxectos e de instrumentos para
percibir, diferenciar, explorar e identificar os parámetros
do son (intensidade, duración, altura e timbre).
* Recoñecemento de calidades dos sons e dos instrumentos
en pezas musicais.
* Identificación visual e auditiva dalgúns instrumentos:
da orquestra, da música popular galega e dos
utilizados por outras culturas, tentando aproximarse a
unha clasificación por familias.
* Interese polas cancións e polos bailes tradicionais
de Galicia e das zonas de procedencia de compañeiras
e de compañeiros.
* Interese por coñecer o traballo de artistas e de
persoas que traballan na composición e na interpretación
de música e de danza tradicional galega.
* Interese por obter información sobre compositoras
e compositores, intérpretes, festivais de música e
representacións musicais e de danza, empregando
diferentes fontes (biblioteca, a internet...).
* Interese pola escoita de obras musicais de distintas
características e procedencias.
* Valoración positiva da diversidade de opinións, de
xuízos, de gustos e de argumentos relacionados coa
música.
* Actitude atenta e silenciosa, respecto ás normas
de comportamento durante a audición de música e/ou
na asistencia a diferentes representacións.
Bloque 2. Interpretación e creación musical.
* Exploración das posibilidades sonoras e expresivas
da voz, do corpo, dos obxectos e dos instrumentos.
* Interpretación, memorización e improvisación
guiada de cancións a unha ou varias voces.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.699
* Memorización e interpretación de xogos motrices,
de secuencias de movementos fixados ou inventados e
de danzas, procurando unha progresiva coordinación
tanto individual como colectiva.
* Iniciación á interpretación de danzas e de cancións
tradicionais galegas e das zonas de orixe de
compañeiras e compañeiros.
* Identificación dalgunhas cantigas galegas que
acompañaban os momentos de traballo e celebracións
(cantigas de arada, de seitura, de esfolla, cantos de
reis...) e relación destas coa finalidade para a cal
foron concibidas.
* Inicio ao uso das grafías convencionais na lectura
e na interpretación de cancións e de pezas instrumentais
sinxelas.
* Interese e responsabilidade nas actividades de
interpretación e de creación.
* Improvisación de esquemas rítmicos e melódicos
sobre bases musicais dadas mediante instrumentos de
percusión e percusión corporal.
* Estratexia de repetición e imitación como recursos
da improvisación.
* Creación de acompañamentos sinxelos para cancións
e pezas instrumentais.
* Recreación musical e sonorización dun texto oral
ou escrito.
* Creación de pezas musicais sinxelas a partir de
elementos dados.
* Iniciación á creación de coreografías sinxelas
para cancións e pezas musicais breves a partir da
combinación de elementos dados e que teñan relación
con ideas, emocións e experiencias propias ou alleas.
* Adquisición progresiva de responsabilidade para
favorecer a dinámica de traballo cooperativo na aula.
* Desenvolvemento progresivo de hábitos de coidado
da voz, do corpo, dos instrumentos e dos materiais
de traballo.
Plástica.
Bloque 3. Observación plástica.
* Clasificación de texturas e de tonalidades e apreciación
de formas naturais e artificiais exploradas
sensorialmente e desde diferentes ángulos e posicións.
* Elaboración conxunta de protocolos e de pautas
para seguir o procedemento de observación e a súa
comunicación oral ou escrita, incorporando unha terminoloxía
cada vez máis adecuada.
* Identificación de elementos artísticos, de obras de
arte ou de certos aspectos relativos a algunhas delas
previamente traballadas na clase na vida cotiá.
* Identificación da variedade de materiais, de técnicas
e de tecnoloxías sinxelas que se utilizan na
creación de obxectos e de imaxes mediante a observación
de producións do contorno artístico e cultural e
dos medios de comunicación.
* Valoración e identificación dalgunhas producións
artísticas que forman parte do patrimonio cultural
galego (xoguetes, disfraces, olaría, cestaría, encaixes,
bordados, petróglifos, xoiaría, alfombras florais,
maios, máscaras de Entroido, edificacións...).
* Respecto e coidado do contorno, das obras que
constitúen o patrimonio cultural, das producións propias
e das das demais persoas.
* Interese por buscar información sobre producións
artísticas, autoras e autores para a elaboración de traballos
diversos (exposicións, cartafoles individuais ou
da clase, colaboración en eventos culturais...).
* Interese por dialogar ante unha obra de arte,
expresando o que gusta e o que non gusta, así como as
emocións que a obra esperta en cadaquén, intentando
asociar aspectos da obra coas sensacións producidas
(significado das cores, das liñas, das formas, da representación
do espazo...).
* Apreciación dos diferentes significados que pode
ter unha obra de arte para cada persoa.
* Análise de imaxes en diferentes formatos identificando
elementos variados (enfoque, simetría, repetición,
distribución espacial, plano, xestos...).
* Apreciación da incidencia da cultura visual do
contorno nas reaccións, nas preferencias e na forma
de pensar.
* Comparación de mostras de diversos materiais e
observación destes transformados en producións
artísticas, reflexionando sobre o proceso de transformación.
* Fomento da fantasía a través da visualización do
que podería ser unha representación imprecisa (unha
mancha, unha engurra, unha luz, un xogo de liñas...).
* Indagación sobre diferentes maneiras de representar
o espazo e aproximación á idea de proporción.
* Exploración de diferentes formas, texturas e
obxectos utilizando o tacto, o gusto, o oído e o olfacto,
e representación plástica das sensacións que producen.
* Valoración do traballo desenvolvido por mulleres
e por homes na produción artística e artesanal.
* Recoñecemento de identificadores artísticos de
diferentes culturas e valoración deles (máscaras africanas,
sombras chinesas...).
Bloque 4. Expresión e creación plástica.
* Busca das posibilidades da cor (tonalidades,
gamas...) en contrastes, variacións e combinacións,
mesturando diversas clases de pintura, utilizando
variados instrumentos e apreciando os resultados
sobre diferentes soportes.
* Experimentación das posibilidades de transformación
dos materiais plásticos no referente á ductili11.700
DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
dade, á transparencia, á consistencia, á solubilidade...
Comportamento dalgúns materiais en contacto
con outros. Aproveitamento destas experiencias nas
producións plásticas.
* Experimentación con liñas diversas e formas en
diferentes posicións iniciándose no emprego de instrumentos
convencionais e non convencionais para
deseñalas.
* Elaboración individual e colectiva de imaxes en
bandas de deseño, historietas, carteis, murais, mosaicos,
tapices e impresións, cunha planificación previa
e unha revisión posterior.
* Construción de móbiles, de estruturas, de maquetas
e de xoguetes populares galegos.
* Construción de decorados, de máscaras, de vestiario
e de personaxes (monicreques, sombras...) e elaboración
de maquillaxes para dramatizacións.
* Utilización de fotografías (enfoque e planos) para
enriquecer un texto expositivo, para a realización dun
álbum ou dunha fotonovela.
* Utilización de diferentes recursos (dos medios de
comunicación, informáticos, libros, láminas, teas,
materiais de refugallo e naturais...) á súa disposición
para a elaboración individual e colectiva de producións
artísticas.
* Aplicación, en producións propias, de aspectos
observados en obras artísticas galegas e de artistas de
renome.
* Interese por axustar o proceso de creación, individual
ou en grupo, ás intencións previstas, planificando,
seleccionando apropiadamente os materias e instrumentos
segundo as súas posibilidades plásticas,
decidindo a técnica máis adecuada, usando responsablemente
instrumentos, materiais e espazos, asumindo
as tarefas, respectando as normas que o grupo estableza
e valorando o resultado final.
* Valoración do coñecemento de diferentes códigos
artísticos como medios de expresión de sentimentos e
de ideas.
* Recreación de obras de arte significativas da cultura
galega e doutras culturas, reflexionando sobre o
proceso seguido pola persoa que o realizou.
* Seguridade no uso progresivo de materiais e de
obxectos do contorno para expresar e comunicar
aspectos do propio mundo: da vida cotiá, da historia
da poboación ou do barrio, da historia persoal e familiar.
Criterios de avaliación.
Segundo ciclo.
* Identificar e describir as características de elementos
presentes no contorno e as sensacións que as
obras artísticas provocan, sinalando algunhas das
estratexias plásticas e musicais que usaron as creadoras
e os creadores das obras.
Quérese comprobar con este criterio se as nenas e
os nenos son capaces de amosar os coñecementos
adquiridos na observación por medio de descricións e
de informacións relevantes sobre elementos da linguaxe
visual e musical presentes nas manifestacións
artísticas e no contorno. Observarase se saben expresar
oralmente as súas apreciacións persoais sobre o
feito artístico e se son quen de descubrir semellanzas
e diferenzas entre esas manifestacións artísticas e as
sensacións, impresións, sentimentos... que lles provocan.
* Usar axeitadamente algúns dos termos propios da
linguaxe plástica e musical en contextos precisos,
intercambios comunicativos, descrición de procesos e
argumentacións.
Trátase de comprobar se o alumnado incorporou
algúns dos termos técnicos propios das linguaxes
artísticas nas súas explicacións e descricións, se os
emprega nas situacións apropiadas e se traslada eses
coñecementos a outros contextos nos cales lle poden
ser útiles. Comprobarase, pois, se identifica e verbaliza,
cunha terminoloxía o máis adecuada posible, as
posibilidades plásticas, sonoras e corporais que usan
as artistas e os artistas e os medios de comunicación.
* Utilizar distintos recursos gráficos durante a audición
dunha peza musical.
Este criterio permite avaliar se as rapazas e os rapaces
son capaces de establecer unha relación entre o
que oen e o representado en musicogramas ou partituras
sinxelas con distintos tipos de grafías, así como
se son quen de representar graficamente (mediante
debuxos ou empregando signos gráficos que coñecen
ou inventan) os trazos característicos da música escoitada.
* Memorizar e interpretar un repertorio básico de
cancións, de pezas instrumentais e de danzas relacionadas
cos seus intereses individuais e colectivos.
A través deste criterio preténdese valorar en que
medida o alumnado ten memorizada e é capaz de
recordar algunha das cancións, pezas instrumentais e
danzas aprendidas por imitación no contexto da aula,
interpretándoas con desinhibición e amosando progresiva
responsabilidade para favorecer a dinámica
de traballo cooperativo na aula.
* Explorar estruturas musicais e seleccionar e combinar
ideas musicais dentro de estruturas sinxelas
entre varias dadas.
Con este criterio téntase valorar se son capaces de
seguir un proceso (planificar, producir, revisar) o máis
ordenado posible e se son quen de utilizar criterios
axeitados para crear unha peza musical sinxela a partir
da selección, combinación e organización dunha
serie de elementos dados previamente, coñecidos
e/ou manexados.
Valorarase tamén a capacidade creativa do alumnado
para dar solucións orixinais que se afasten o máis
posible de estereotipos.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.701
* Interpretar e compartir con compañeiras e compañeiros
o contido de imaxes presentes no contorno.
Comprobarase se o alumnado pode explicar a información
que conteñen os sinais, os signos, os símbolos
e as imaxes máis habituais no seu medio, e se é quen
de usar esas interpretacións na produción de mensaxes
propias que transmitan unha información básica
do contorno, compartindo coas compañeiras e cos
compañeiros os significados.
* Clasificar texturas, formas, calidades e cores atendendo
a criterios de similitude ou diferenza.
Trátase de comprobar se na observación e manipulación
de materiais, de obxectos, de instrumentos...
obtiveron datos abondos para establecer algunha pauta
sobre as súas características; se poden especificalas,
comentalas e organizar clasificacións elementais,
ben sexa por semellanza, ben por oposición ou diferenza.
* Empregar instrumentos, técnicas e materias axeitados
ao produto artístico que se pretende.
Con este criterio quérese verificar se as alumnas e
os alumnos son capaces de servirse dos datos obtidos
na exploración de instrumentos, de técnicas e de
materiais para realizar en nunha obra persoal, non
estereotipada. Valorarase a diversidade de solucións
dadas en diferentes contextos, a variedade de soportes
empregados e a orixinalidade no uso dos materiais,
así como a intencionalidade en función da persoa
destinataria.
* Amosar respecto e responsabilidade no traballo
individual e colectivo con actividades plásticas e
musicais.
Avaliarase a capacidade do alumnado para participar
en diferentes tipos de traballo de aula e de centro
relacionados coa educación artística.
Interesa coñecer, tamén, o seu grao de compromiso
nas actividades colectivas e de respecto ante as contribucións
das demais persoas.
* Identificar manifestacións artísticas propias de
Galicia.
Avaliarase se o alumnado é quen de recoñecer
algunhas manifestacións típicas do patrimonio cultural
e artístico galego.
Contidos.
Terceiro ciclo.
Música.
Bloque 1. Escoita.
* Indagación sobre as posibilidades comunicativas
das TIC, da interacción de diferentes medios e linguaxes
artísticas, das familias e das agrupacións instrumentais
e vocais.
* Identificación e apreciación de formas musicais
sinxelas, das calidades dos sons, de agrupacións instrumentais
e vocais en pezas musicais.
* Análise dos parámetros do son: altura, intensidade,
duración e timbre.
* Gravación, escoita e comentario da música interpretada
na aula e suxestión de posibilidades de
mellora persoal e colectiva.
* Utilización dos medios de comunicación e da
internet para a busca de información, en soporte
papel e dixital, sobre instrumentos, compositoras e
compositores, intérpretes e eventos musicais de interese.
* Investigación sobre as relacións entre as producións
musicais e coreográficas e as realidades persoais
e sociais onde naceron.
* Valoración dos instrumentos populares galegos
como integrantes do noso patrimonio cultural.
* Valoración e interese pola música de diferentes
épocas e culturas.
* Identificación de agresións acústicas e da súa
influencia na calidade de vida das persoas, e contribución
activa á súa diminución e ao benestar persoal
e colectivo.
* Actitude atenta, silenciosa e respectuosa durante
a audición de música e/ou na asistencia a diferentes
representacións musicais.
Bloque 2. Interpretación e creación musical.
* Exploración das posibilidades sonoras e expresivas
da voz, do corpo, dos obxectos, dos instrumentos,
dos medios audiovisuais e tecnolóxicos para comunicar
de forma sonora e corporal pensamentos, sensacións,
emocións e experiencias.
* Interpretación, memorización e improvisación
guiada de cancións (da cultura galega e doutras) a
unha ou varias voces desenvolvendo progresivamente
a dicción, a afinación e a técnica vocal.
* Improvisación, individual e/ou colectiva, de motivos,
frases e pequenas formas, rítmicas e melódicas,
como forma de acompañamento.
* Interpretación de danzas coidando a coordinación
tanto individual coma colectiva.
* Incorporación e utilización progresiva dalgunha
terminoloxía propia da linguaxe musical, adecuándoa
á actividade.
* Creación de mensaxes combinando elementos
sonoros e corporais diversos para comunicar emocións,
sensacións, experiencias e sentimentos.
* Interese pola participación en eventos e celebracións
de contido musical, formulando opinións sobre
eles.
* Incorporación e utilización progresiva das grafías
convencionais na lectura, na escritura e na interpretación
de cancións e de pezas instrumentais sinxelas.
11.702 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Asunción de responsabilidades na interpretación
en grupo, e respecto ás achegas das demais persoas e
á persoa que asuma a dirección.
* Interese pola mellora do proceso de interpretación
e do resultado final, cun nivel progresivo de confianza
e de seguridade.
* Utilización guiada dos medios audiovisuais e dos
recursos informáticos para a sonorización de imaxes,
de contos, de poesías, de refráns e de ditos, de pezas
dramáticas... e para a creación de producións propias.
* Invención de coreografías sinxelas para cancións
e de pezas musicais de diferentes estilos.
* Traballo cooperativo, asumindo as responsabilidades
que lle correspondan e respectando as achegas
das demais persoas do grupo.
* Actitude de constancia e de progresiva exixencia
na interpretación musical.
Plástica.
Bloque 3. Observación plástica.
* Observación e discriminación de materiais, de
cores, de formas, de volumes, de texturas, de contornos,
de perspectiva, da bidimensionalidade e da tridimensionalidade,
de luz, e de movemento nos obxectos,
nas imaxes e nas obras artísticas.
* Elaboración conxunta de protocolos, de forma oral
e escrita, para a observación de aspectos, de calidades
e de características notorias e sutís de elementos
naturais e artificiais.
* Indagación sobre as posibilidades plásticas e
expresivas de elementos naturais.
* Descubrimento e identificación de elementos
artísticos, obras de arte ou certos aspectos relativos a
elas (previamente traballadas na clase) na vida cotiá
e nos medios de comunicación, reflexionando sobre o
seu uso.
* Exploración das características, elementos, técnicas
e materiais que as obras artísticas ofrecen e suxiren
para a súa recreación e creación de obras novas.
* Documentación, rexistro e valoración de formas
artísticas e artesanais representativas da expresión
cultural de Galicia e doutras colectividades.
* Busca de información sobre producións artísticas,
autoras e autores para a elaboración e recreación de
traballos diversos (exposicións, cartafoles individuais
ou da clase, colaboración en eventos culturais...).
* Diálogo ante unha obra de arte expresando o que
gusta e non gusta, como se sente cadaquén, o que
pensan ou o que lles recorda, identificando o significado
que poidan ter certos elementos da obra (a cor, a
liña, a técnica empregada, os materiais, a luz, a perspectiva...)
coas sensacións producidas.
* Apreciación dos diferentes significados que pode
ter unha obra de arte para cada persoa, para cada cultura
e para cada época.
* Valoración positiva da diversidade de opinións, de
xuízos, de gustos e de argumentos relacionados coa
expresión plástica.
* Iniciación á análise das formas de representación
de volumes no plano segundo o punto de vista ou a
situación no espazo.
* Análise e valoración da intención comunicativa
das imaxes nos medios e tecnoloxías da información e
da comunicación e xuízo crítico das imaxes que do
home e da muller se ofrecen neles.
* Comparación de mostras de diversos materiais e
observación destes transformados en producións
artísticas, reflexionando sobre o proceso de transformación
e posibles resultados alternativos.
* Coñecemento de identificadores artísticos de diferentes
culturas e valoración destes como enriquecedores
da nosa.
* Valoración e apreciación da obra artística como
instrumento de comunicación persoal e de transmisión
de valores culturais.
* Interese por coñecer producións artísticas do
patrimonio cultural galego e por obter información
sobre as persoas que as produciron.
Bloque 4. Expresión e creación plástica.
* Aplicación de cores complementarias e/ou opostas
e mais de tonalidades de forma intencionada,
como medio de expresión e de representación.
* Experimentación de formas abertas e pechadas e
de liñas segundo a súa forma, dirección e situación
espacial, e aplicación dos resultados á propia produción
artística.
* Exploración dos cambios que experimentan os
volumes, as persoas e os espazos pola incidencia da
luz (sombras chinesas, teatro negro...).
* Exploración de materiais diversos coa finalidade
de atopar o máis adecuado para unha produción artística
cunha finalidade determinada (expresión de
ideas, de accións, de situacións).
* Elaboración de producións plásticas empregando
técnicas mixtas, texturas diferentes, materiais variados,
instrumentos diversos e en soportes diversificados.
* Construción e caracterización de personaxes,
recreación de espazos imaxinados, creación de estruturas,
de maquetas, de decorados e de exposicións
relacionados coa propia experiencia e no desenvolvemento
de actividades do centro. Uso durante o proceso,
entre outras, de nocións métricas e de perspectiva.
* Realización de fotografías (enfoque e planos) para
enriquecer un informe, para recoller unha saída de
campo, para a realización dunha fotonovela, para ilustrar
unha noticia ocorrida no centro.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.703
* Emprego de tecnoloxías da información e da
comunicación para o tratamento de imaxes, deseño e
animación, e para a difusión dos traballos elaborados.
* Composición de pezas recreando as obras artísticas
analizadas (ou aspectos delas), logo de busca de
información sobre a obra, a época de elaboración, a
autora ou o autor.
* Preparación de documentos propios da comunicación
artística como carteis, guías ou programas de
man para difundir e informar sobre unha exposición,
unha representación, un festival.
* Constancia e exixencia progresiva no proceso de
realización aplicando estratexias creativas na composición,
asumindo responsabilidades no traballo cooperativo,
establecendo momentos de revisión, respectando
as achegas das outras persoas e resolvendo as
discrepancias con argumentos.
* Incorporación progresiva e utilización durante o
proceso de produción dalgunha terminoloxía propia
da linguaxe plástica.
* Seguimento cada vez máis autónomo dun proceso
para chegar á materialización plástica dunha idea.
* Organización progresiva do proceso de elaboración
concretando o tema xurdido desde a percepción
sensorial, a imaxinación, a fantasía ou a realidade,
prevendo os recursos necesarios para a realización,
explorando as posibilidades de materiais e de instrumentos
e mostrando confianza nas posibilidades de
creación.
* Apreciación da orixinalidade como fundamento
da conduta creativa e respecto ás obras doutras persoas.
Criterios de avaliación.
Terceiro ciclo.
* Buscar, seleccionar e organizar informacións
sobre manifestacións artísticas do patrimonio cultural
propio e doutras culturas, de acontecementos, creadoras
e creadores e outras persoas relacionadas coas
artes plásticas e a música.
Trátase de valorar a capacidade de busca e de uso
de información en formatos variados. Valorarase especialmente
a axeitada selección da información.
* Formular opinións acerca das manifestacións
artísticas ás cales se accede, amosando o coñecemento
que se ten delas e a inclinación persoal para gozar
e encher o tempo de lecer.
Con este criterio quérese comprobar o coñecemento
que os nenos e as nenas teñen das manifestacións e
dos feitos artísticos tanto do contorno máis próximo
coma doutros pobos, a súa implicación sensible na
observación da realidade e a súa capacidade para formar
criterios e opinións propias, así como o interese
por compartilos coas compañeiras e cos compañeiros,
empregando unha terminoloxía o máis apropiada
posible.
* Recoñecer músicas do medio social e cultural
propio e doutras épocas e culturas.
Con este criterio preténdese avaliar se o alumnado
coñece e é capaz de nomear e identificar algúns dos
trazos característicos e salientables de exemplos de
obras musicais de diferentes épocas e culturas.
* Axustar a propia acción á das outras persoas do
grupo na interpretación de pezas musicais e de danzas.
Este criterio pretende avaliar a capacidade do
alumnado para atender e concertar a súa propia
acción coas outras partes do conxunto. Non se trata de
valorar o nivel técnico acadado, senón a actitude con
que as nenas e os nenos participan nas actividades de
interpretación, observando a súa vontade de adaptarse
ao resto do grupo e de responsabilizarse no traballo
cooperativo e coordinado.
* Rexistrar a música e os ritmos creados empregando
distintos tipos de grafías.
Comprobarase a capacidade de relacionar son e grafía.
Avaliarase a súa capacidade para representar graficamente
os sons dunha obra musical inventada no
contexto da aula, individual ou colectivamente.
* Producir obras plásticas de forma cooperativa que
impliquen organización espacial, uso de materiais
diversos e aplicación de diferentes técnicas e instrumentos.
Avaliarase a flexibilidade nos argumentos e a disposición
a asumir outras opinións na realización dunha
obra plástica en grupo a través da calse comprobará
se as alumnas e os alumnos aplican os coñecementos
adquiridos sobre as técnicas, os materiais, os instrumentos,
a distribución dos elementos plásticos na
composición, planificando conxuntamente, elaborando
e reelaborando e revisando o produto final. Valoraranse
especialmente as actitudes de constancia e de
exixencia progresiva na elaboración e na asunción de
responsabilidades no traballo cooperativo.
* Comprobar as posibilidades de aplicación de
materiais, de texturas, de formas e de cores sobre
diferentes soportes.
Con este criterio avaliarase a disposición a experimentar
e indagar sobre os elementos da linguaxe plástica,
sobre as transformacións que estes experimentan
segundo a manipulación que se faga deles e sobre os
resultados que se obteñen cando son tratados nun
soporte ou noutro. Servirá tamén para comprobar se
se teñen interiorizadas aprendizaxes sobre o tratamento
dos materiais e sobre o uso que se lles pode dar
á forma, á cor e á textura.
* Representar de forma persoal ideas, accións e
situacións valéndose dos recursos que a linguaxe
plástica e visual proporciona.
Avaliarase a capacidade de autonomía e de expresión
con que as rapazas e os rapaces afrontan a realización
plástica, o grao de desenvolvemento da capa11.704
DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
cidade creadora e imaxinativa ao combinar, suprimir
ou transformar os elementos artísticos dunha produción
e a súa capacidade de representar situacións vinculadas
á experiencia persoal.
* Usar adecuadamente as tecnoloxías da información
e da comunicación para a creación de producións
plásticas e musicais sinxelas.
Avaliarase o uso que o alumnado fai das TIC á hora
de empregar algunhas aplicacións básicas para o tratamento
da imaxe e do son e para a creación de producións
propias.
* Identificar manifestacións musicais e plásticas
propias de Galicia.
Avaliarase se o alumnado é quen de recoñecer
algunhas manifestacións musicais e plásticas propias
do patrimonio cultural e artístico galego, valorándoas
e apreciándoas como fórmulas de transmisión de valores
culturais.

====Área de lingua galega e literatura====
Introdución.
Características da área.
Os seres humanos comunícanse entre si a través de
sistemas diferentes, pero a linguaxe verbal é un dos
sistemas máis universais de comunicación.
A comunicación é unha das funcións esenciais da
linguaxe, pero non a única. Tamén ten outras como a
de representación do mundo físico e social que comparte
coas imaxes, coa motricidade. A linguaxe vincúlase
directamente ao pensamento e, en particular, ao
coñecemento. Grazas á linguaxe analizamos os problemas,
organizamos información, elaboramos plans,
valoramos, verbalizamos procesos. A linguaxe cumpre,
pois, unha función de representación e autorregulación
do pensamento e da acción.
Aprender lingua non é só apropiarse dun sistema de
signos e das regras que rexen a súa combinación, é
tamén apropiarse dos significados culturais que estes
transmiten, e xunto con eles, dos modos en que as
persoas do contorno entenden e interpretan a realidade.
Aprender lingua significa acadar a competencia
necesaria para desenvolverse con facilidade e éxito
nas diferentes situacións da vida.
É na etapa de educación primaria cando, ademais
da progresiva consolidación e perfeccionamento da
lingua oral, se produce unha aprendizaxe máis sistemática
da lingua escrita.
Considérase que a educación lingüística nesta etapa
se debe facer con base nun uso prioritario dos procedementos.
O control da linguaxe dota de forma progresiva da
capacidade de emitir mensaxes cargadas de valoracións
e de matices, con posibilidade de repercusión e
influencia a través do que se di e se escribe, mellorando
o sentimento de seguridade e de progreso.
O currículo artéllase ao redor dun eixe que é o uso
social da lingua nos diferentes contextos: privados e
públicos, familiares e escolares. Os contidos aparecen
repartidos en bloques, o que non presupón que a
actividade docente se deba corresponder a esta ordenación;
ao contrario, débense producir múltiples
conexións entre todos eles.
O bloque 1 Escoitar e falar, recolle diversos aspectos
da lingua oral. O uso oral é obxecto de observación
e de análise para recoñecer as normas que rexen o
intercambio comunicativo, para observar as estratexias
que usan as e os falantes para comunicar satisfactoriamente
e para identificar e criticar estereotipos
e prexuízos de diferentes tipos.
O bloque 2 Ler e escribir, recolle diversos aspectos
da lingua escrita. O uso persoal, autónomo e creativo
da lingua escrita implica o coñecemento das posibilidades
que ofrece o código desde o punto de vista do
léxico, da ortografía, da estrutura do discurso, da
dimensión estética. A lectura implicará unha progresiva
regulación de estratexias que permitan operar co
significado do texto, establecendo relacións entre
coñecementos previos e información nova. A produción
escrita significará buscar para cada situación o
tipo de texto, adecuando, planificando e redactando,
atendendo a aspectos diversos e revisando a escrita
final. Nesta etapa consolidaranse o dominio de técnicas
gráficas, a relación son-grafía, as normas ortográficas
convencionais e a disposición do texto.
O bloque 3 Reflexionar sobre a lingua, integra contidos
relacionados co coñecemento da lingua. Implica
o desenvolvemento de procesos metacognitivos e permite
unha reflexión sistemática sobre os factores do
contexto aos cales se debe adecuar o discurso, sobre
os esquemas textuais convencionais que serven de
modelo tanto para a produción como para a comprensión,
sobre o funcionamento de certas unidades lingüísticas
como elementos de cohesión do texto e sobre
as regularidades léxico-sintácticas dos textos usados
durante a etapa.
O obxectivo desta área non é outro que o de contribuír
a que o alumnado poida chegar a ser competente
lingüisticamente, que sexa quen de comunicarse
mellor, entendida esa comunicación no máis amplo
sentido posible.
O obxecto de aprendizaxe é a lingua, unha lingua
real e contextualizada, unha lingua que é un instrumento
multifuncional e que é útil para solicitar algo,
para agradecer, para queixarse, para saudar, para dar
información, para protestar, para convencer, para acadar
un acordo, para crear, para falar das emocións,
para debater, para planificar...
Aprender lingua é aprender a usala con propiedade,
é desenvolver as denominadas catro grandes destrezas
lingüísticas: falar, escoitar, ler e escribir (é dicir,
habilidades orais e habilidades escritas).
Un factor fundamental que se debe ter presente é
que na nosa comunidade coexisten dúas linguas en
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.705
contacto estreito e cotián, estando a galega minorizada.
Cómpre, pois, atopar fórmulas apropiadas para
reflexionar sobre as estruturas comúns das dúas linguas
(galega e castelá) e recoller o tratamento das
interferencias idiomáticas, valéndose sobre todo da
análise de textos orais e escritos de diversa procedencia,
soporte e tipoloxía, coa finalidade de mellorar a
expresión en cada unha das linguas partindo sempre
da predominante no contorno inmediato.
Respecto da lingua oral cómpre ter presente que o
alumnado inicia o período obrigatorio cunha determinada
competencia lingüística oral que se manifesta no
léxico, na estrutura dos enunciados, na construción
do texto oral. Ampliar estas destrezas, coñecementos
e habilidades é un labor escolar de grande importancia.
A lingua oral e a escrita desenvolveranse a través
dun traballo sistemático que utilice unha ampla gama
de situacións comunicativas, cotiás e funcionais. Na
vida diaria da escola prodúcense moitas situacións de
comunicación oral que se potenciarán e aproveitarán
para acadar obxectivos de área; entre estas situacións
están: as comunicacións para planificar; chegar a
consenso; poñer en común; debater; tomar decisións
sobre procesos que se van seguir; establecer responsabilidades;
comunicar resultados; comparar; contrastar
respostas, opinións e significados; xustificar e
verbalizar estratexias; valorar tarefas; transmitir emocións
e informacións; estruturar coñecemento; defender
argumentos e puntos de vista; preguntar... e ser
vehículo e instrumento para a aprendizaxe das distintas
áreas do currículo.
Obxectivos.
* Comprender e expresarse oralmente e por escrito
de xeito adecuado nos diferentes contextos da actividade
social e cultural cotiá.
* Utilizar a lingua oral de xeito adecuado na actividade
social e cultural adoptando unha actitude respectuosa
e de cooperación.
* Utilizar a lingua eficazmente na actividade escolar
tanto para buscar, recoller, seleccionar, contrastar,
transformar e procesar información, como para escribir
textos propios do ámbito académico.
* Usar, en situacións relacionadas coa escola e coa
súa actividade, as diversas clases de escritos coa axuda
dos cales se produce a comunicación, tanto entre
as persoas como destas coas institucións públicas ou
privadas.
* Utilizar os medios de comunicación social e as
tecnoloxías da información e da comunicación para
obter, interpretar e valorar informacións e opinións
diferentes.
* Utilizar adecuadamente a biblioteca e os seus
diferentes departamentos como fonte de recursos
variados para o desfrute e o pracer de ler, así como
para a obtención de informacións variadas.
* Utilizar a lectura como fonte de pracer e de enriquecemento
persoal, e aproximarse a obras relevantes
da tradición literaria galega para desenvolver hábitos
lectores.
* Comprender textos literarios de xéneros diversos
procedentes da literatura infantil e xuvenil galega
adecuados en canto á temática e complexidade e iniciarse
no coñecemento das convencións específicas
da linguaxe literaria.
* Valorar e estimar a lingua galega como lingua propia
como mostra de identidade de Galicia e recoñecer
a existencia da diversidade lingüística como feito cultural
enriquecedor.
* Facer uso dos coñecementos sobre a lingua e
sobre as normas de uso lingüístico para escribir e
falar de maneira adecuada, coherente e correcta e
para comprender textos orais e escritos.
* Reflexionar sobre os diferentes usos sociais das
linguas para evitar estereotipos lingüísticos que supoñan
xuízos de valor e prexuízos clasistas, racistas ou
sexistas.
Contidos.
Primeiro ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Participación e cooperación en situacións comunicativas
da aula (peticións, anuncios, ordes, explicacións
sinxelas, avisos, instrucións, conversas ou
narracións de feitos vitais, emocións e sentimentos),
con valoración e respecto das normas que rexen a
interacción oral (quendas de palabra, ton adecuado,
mantemento do tema, mostra de interese, mirar a
quen fala, actitude receptiva de escoita e respecto ás
opinións das demais persoas).
* Uso de fórmulas e de tratamento adecuado para
saudar, despedirse, presentarse, felicitar, agradecer,
escusarse e solicitar axuda.
* Comprensión e valoración de textos orais procedentes
da radio e da televisión para obter información
xeral e relevante sobre feitos e acontecementos próximos
á experiencia infantil.
* Comprensión e produción de textos orais para
aprender, tanto os producidos con finalidade didáctica
coma os cotiáns (breves exposicións ante a clase,
conversas sobre contidos de aprendizaxe e explicacións
sobre a organización do traballo).
* Comprensión de informacións audiovisuais procedentes
de diferentes soportes establecendo relacións
de identificación, de clasificación e de comparación
entre elas.
* Escoita de textos procedentes da literatura oral
galega.
* Comprensión, memorización e recitado de poemas
co ritmo, pronuncia e entoación adecuados.
11.706 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Dramatización de situacións presentadas en textos
literarios.
* Actitude de cooperación e de respecto en situacións
de aprendizaxe compartida.
* Interese por expresarse oralmente con pronuncia
e entoación adecuadas.
* Uso dunha linguaxe non discriminatoria e respectuosa
coas diferenzas, en especial as referentes ao
xénero, ás razas ou ás etnias.
Bloque 2. Ler e escribir.
* Comprensión de informacións concretas en textos
de uso cotián como invitacións, felicitacións, notas e
avisos ou SMS.
* Comprensión de información xeral sobre feitos e
acontecementos próximos á experiencia do alumnado
en textos procedentes dos medios de comunicación
social, especialmente noticias.
* Localización de informacións en textos para
aprender, vinculados á experiencia, tanto en textos
producidos con finalidade didáctica como nos de uso
cotián (folletos, descricións, instrucións e explicacións).
* Utilización e valoración de aspectos iconográficos
e tipográficos como axuda á localización e comprensión
de información textual.
* Integración de coñecementos e informacións procedentes
de diferentes soportes textuais para aprender,
identificando, clasificando e comparando.
* Produción e reescritura de textos relativos a situacións
cotiás infantís como invitacións, felicitacións,
notas ou avisos, utilizando as características usuais
deses xéneros.
* Composición de textos propios dos medios de
comunicación social e /ou dos seus elementos (novas,
titulares, pés de foto...) sobre acontecementos próximos
á experiencia do alumnado en soportes habituais
no ámbito escolar.
* Composición de textos relacionados coa escola
para obter, organizar e comunicar información (cuestionarios,
listaxes, descricións, explicacións elementais).
* Lectura guiada de textos adecuados aos intereses
infantís para chegar progresivamente á expresividade
e autonomía lectoras.
* Valoración da autonomía lectora, interese pola
elección de temas e de textos, pola comunicación das
preferencias persoais, e pola apreciación do texto literario
como recurso de desfrute persoal.
* Recreación e reescritura de textos narrativos (contos)
e de carácter poético (adiviñas, refráns, trabalinguas,
cantigas, xogos de sortes...) usando modelos.
* Adquisición progresiva das convencións do código
escrito.
* Iniciación á utilización de programas informáticos
de procesamento de textos.
* Interese pola escritura como instrumento de relación
e de aprendizaxe.
* Interese pola presentación coidada e polo uso de
normas ortográficas en textos escritos.
* Iniciación ao uso dirixido das tecnoloxías da
información e da comunicación como instrumento
cotián de busca de información e fonte de recursos
textuais diversos.
* Introdución ao uso das bibliotecas do centro e da
aula, como un medio máis de aproximación á literatura
e como espazo privilexiado de recursos para a
diversión e para o coñecemento.
* Interese polos textos escritos como fonte de aprendizaxe
e como medio de comunicación de experiencias
e de regulación da convivencia.
Bloque 3. Reflexionar sobre a lingua.
* Recoñecemento do papel das situacións sociais
como factor condicionante dos intercambios comunicativos.
* Identificación dos contextos nos cales a comunicación
se produce mediante textos escritos e valoración
da escritura en determinados ámbitos.
* Identificación de textos de uso cotián na aula a
partir de elementos paratextuais e textuais.
* Observación das diferenzas entre a lingua oral e a
escrita.
* Recoñecemento da relación entre son e grafía no
sistema lingüístico galego.
* Identificación da palabra como instrumento básico
para a segmentación da escritura.
* Coñecemento das normas ortográficas máis sinxelas.
* Substitución, inserción, supresión, cambio de
orde e segmentación de elementos lingüísticos no funcionamento
dos enunciados e textos para adquirir
novos recursos.
* Inicio á reflexión sobre as estratexias de planificación,
textualización e revisión como partes do proceso
escritor.
* Inicio na identificación implícita e uso dos termos
seguintes en actividades de produción e de interpretación:
denominación dos textos traballados, enunciado,
palabra e sílaba, nome común e nome propio.
* Observación das variacións morfolóxicas (de singular
e plural, feminino e masculino) en textos.
Criterios de avaliación.
Primeiro ciclo.
* Participar en situacións comunicativas da aula
tomando en consideración os hábitos e as regras que
rexen estas situacións. Usar fórmulas e tratamento
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.707
adecuados para saudar, despedirse, presentarse,
escusarse e solicitar axuda.
Quérese avaliar a capacidade do alumnado de participar
en diferentes situacións de comunicación da
vida escolar e a progresiva interiorización daquelas
normas e hábitos básicos que facilitan a comunicación
e a relación social.
* Comprender textos orais de uso habitual procedentes
de diferentes soportes, identificando a información
máis relevante. Usar estratexias elementais
para comprender as mensaxes que se escoitan, atendendo
a sinais relevantes como o ton de voz ou os xestos
e formulando preguntas sobre o que non se comprende
ben.
Preténdese avaliar a capacidade do alumnado para
captar a información e as mensaxes de textos orais de
uso cotián e dalgúns procedentes da radio, da televisión
e de webs infantís, así como o uso de estratexias
para mellorar a comprensión.
* Expresar oralmente vivencias, feitos, sentimentos
ou emocións, e comunicar mensaxes de xeito organizado.
Avalíase a capacidade para expresarse progresivamente
con maior claridade e adecuación á situación e
á intención de comunicación, usando a entoación, a
pronuncia e o léxico máis adecuados para cada contexto,
é dicir, avalíase a capacidade para achegar
información comprensible.
* Coñecer e reproducir textos de literatura oral,
especialmente a popular.
Trátase de avaliar a capacidade de identificar, recoñecer,
reproducir e valorar textos do patrimonio cultural
galego relacionados co contorno do alumnado e
de dramatizar aspectos concretos destes.
* Localizar información concreta e realizar inferencias
directas na lectura de textos.
Este criterio pretende avaliar a capacidade para
identificar e extraer ideas puntuais e datos concretos
indicados nos textos de maneira explícita, relacionándoos
coas propias vivencias do alumnado e cos seus
coñecementos previos.
* Producir e reescribir textos diferentes e diversos
con variados obxectivos comunicativos, seguindo
modelos e observando estratexias de planificación,
textualización (coidando as normas ortográficas elementais
e os aspectos básicos da organización textual)
e revisión de escritos. Iniciar o uso do procesador de
texto para composicións sinxelas.
Téntase avaliar o nivel de adquisición do código
escrito. Observarase se a composición de textos propios,
relacionados con aspectos da aula ou sociais ou
literarios (poemas e contos), garda coherencia coas
regras do sistema da lingua.
Así mesmo, avaliarase o proceso de produción e utilización
guiada das fases de planificación e de revisión.
* Ler textos diversos dos traballados e creados na
aula, con descodificación e entoación axeitada, coa
finalidade de desfrutar e/ou aprender coa escoita lectora.
Preténdese avaliar a capacidade de ler comprensivamente
en voz alta, logo de lectura silenciosa, textos
coñecidos, facendo fincapé fundamentalmente na
entoación e na expresividade.
* Amosar iniciativa e interese pola lectura.
Avaliarase o interese amosado pola lectura. Comprobarase
a iniciativa e a progresiva autonomía para
ler e usar as fontes que proporciona a biblioteca da
escola e a internet.
* Identificar mudanzas que se producen nas palabras,
enunciados e textos facendo substitucións,
supresións, cambios de orde e observar as modificacións
que se poden dar na compresión e na expresión
escrita.
Trátase de avaliar a habilidade para observar e
recoñecer, de forma guiada, os efectos que se producen
cando nun texto, enunciado ou palabra se fan
cambios de orde, substitucións, supresións e insercións
coa finalidade de reflexionar sobre a linguaxe.
* Identificar intuitivamente texto, enunciado, palabra,
nome común, nome propio, masculino e feminino,
singular e plural en actividades relacionadas coa
produción e comprensión de textos.
Téntase que, en actividades de produción e de comprensión
de textos, o alumnado identifique algunha
terminoloxía elemental que o poida axudar a facer
melloras na linguaxe escrita.
Contidos.
Segundo ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Participación e cooperación nas situacións comunicativas
habituais (expresión espontánea, asemblea,
informacións, conversas reguladoras da convivencia,
debates, discusións ou instrucións) con valoración e
respecto das normas que rexen a interacción oral
(petición e quendas de palabra, mantemento de tema,
respecto ás opinións das demais persoas, papeis
diversos no intercambio comunicativo, ton de voz,
posturas e xestos adecuados).
* Comprensión e valoración de textos orais procedentes
da radio, da televisión ou da internet, con
especial incidencia na noticia, para obter información
xeral sobre feitos e acontecementos que resulten significativos.
* Comprensión e produción de textos orais para
aprender e para informarse, tanto os producidos con
finalidade didáctica como os de uso cotián, de carácter
informal (conversas entre iguais e no equipo de
traballo) e dun maior grao de formalización (exposicións
na clase).
11.708 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Produción de textos orais para expresar ideas,
sentimentos, emocións, desexos, opinións e vivencias,
e para elaborar plans.
* Uso de estratexias elementais para comprender as
mensaxes orais: ton de voz, entoación, xestualidade e
formulación de preguntas coherentes.
* Utilización de estratexias para potenciar a expresividade
das mensaxes orais.
* Actitude de escoita adecuada ante situacións
comunicativas (respecto das opcións de quen fala,
non interrupcións inadecuadas, contacto visual).
* Escoita, memorización e reprodución de textos
procedentes da literatura popular oral galega (adiviñas,
lendas, contos, poemas, cancións, ditos).
* Valoración e aprecio do texto literario oral galego
como fonte de coñecemento da propia cultura e como
recurso de desfrute persoal.
* Sensibilidade estética ante elementos imaxinativos,
emotivos e creativos da literatura oral galega.
* Dramatización de situacións e de textos literarios
diversos.
* Utilización de documentos audiovisuais para
obter, seleccionar e relacionar informacións relevantes
identificando, clasificando e comparando.
* Actitude de cooperación e de respecto en situacións
de aprendizaxe compartida.
* Interese por expresarse oralmente con claridade,
exposición ordenada, pronuncia e entoación adecuadas.
* Uso dunha linguaxe non discriminatoria e respectuosa
coas diferenzas.
Bloque 2. Ler e escribir.
* Comprensión de información relevante en textos
de situacións cotiás de relación social, como correspondencia
escolar, normas da clase, normas do comedor,
normas do transporte, normas de uso da biblioteca
ou regras de xogos.
* Comprensión de información xeral en textos procedentes
de medios de comunicación social (incluídas
webs infantís) con especial incidencia na noticia
e nas cartas á dirección do xornal, localizando informacións
destacadas en portadas, titulares, subtítulos,
entradas.
* Comprensión de información relevante en textos
para aprender e para informarse, tanto os producidos
con finalidade didáctica coma os de uso cotián (folletos,
descricións, instrucións e explicacións).
* Integración de coñecementos e de informacións
procedentes de diferentes soportes para aprender e
contrastar información identificando, clasificando,
comparando e interpretando.
* Composición de textos propios de situacións
cotiás de relación social (correspondencia escolar,
normas de convivencia, avisos, solicitudes, instrucións...)
de acordo coas características propias destes
xéneros.
* Composición de textos de información e de opinión
característicos dos medios de comunicación
social sobre acontecementos significativos, con especial
incidencia na noticia e nas cartas á dirección do
xornal, en situacións reais ou simuladas, así como nos
SMS.
* Produción de textos relacionados co ámbito académico
para obter, organizar e comunicar información
(cuestionarios, resumos, informes sinxelos, descricións,
explicacións...)
* Uso das estratexias de planificación, de textualización
e de revisión como partes do proceso escritor.
* Interese polos textos escritos como fonte de aprendizaxe
e como medio de comunicación de experiencias
e de regulación da convivencia.
* Utilización de elementos gráficos e paratextuais,
con grao crecente de dificultade, para facilitar a comprensión
(ilustracións, subliñados, gráficos e tipografía).
* Lectura persoal, silenciosa e en voz alta, de obras
en galego adecuadas á idade e aos intereses das alumnas
e dos alumnos.
* Introdución ás estratexias de control do proceso
lector (anticipación, hipotetización, relectura...)
* Lectura guiada e expresiva de textos narrativos de
literatura infantil galega, adaptacións de obras literarias
clásicas e de literatura actual en diversos soportes.
* Comprensión, memorización e recitado de poemas,
co ritmo, pronuncia e a entoación adecuados.
* Recreación e composición de poemas e de relatos
para comunicar sentimentos, emocións, preocupacións,
desexos, estados de ánimo ou lembranzas,
recoñecendo as características dalgúns modelos.
* Valoración da escritura como instrumento de relación
social, de obtención e de reelaboración da información
e dos coñecementos.
* Desenvolvemento da autonomía lectora, da capacidade
de elección de temas e de textos e de expresión
das preferencias persoais.
* Valoración e aprecio do texto literario como vehículo
de comunicación, fonte de coñecemento doutros
mundos, tempos e culturas, e como recurso de desfrute
persoal.
* Elaboración e reescritura de textos literarios (contos,
cómics, poesías) e non literarios.
* Interese polo coidado e pola presentación dos textos
escritos, así como atención ás normas ortográficas.
* Utilización de estratexias de resolución de dificultades
léxicas e/ou ortográficas (uso de dicionarios
variados en diversos soportes).
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.709
* Dramatización e lectura dramatizada de situacións
e de textos diversos.
* Coñecemento do funcionamento da biblioteca do
centro e participación en actividades literarias.
* Iniciación á creación dunha biblioteca persoal.
* Uso guiado de programas informáticos de procesamento
de textos.
* Uso dirixido das tecnoloxías da información e da
comunicación e das bibliotecas para obter información
e modelos para a composición escrita e para a
lectura.
Bloque 3. Reflexionar sobre a lingua.
* Recoñecemento dos elementos do contexto comunicativo
como factores que inciden na selección das
formas orais ou escritas de intercambio comunicativo.
* Identificación de estruturas narrativas, descritivas,
instrutivas e explicativas sinxelas para a comprensión
e composición de textos.
* Recoñecemento das diferenzas máis relevantes
entre lingua oral e escrita.
* Coñecemento das regras ortográficas, apreciando
o seu valor social e a necesidade de cinguirse a elas
nos escritos.
* Conciencia positiva da variedade lingüística existente
no contexto escolar e social.
* Coñecemento da diversidade lingüística e valoración
positiva desta riqueza.
* Comparación de textos orais e escritos producidos
en diferentes variedades da lingua galega.
* Comparación e transformación de enunciados,
mediante inserción, supresión, cambio de orde, segmentación
e recomposición, para xulgar a gramaticalidade
dos resultados e facilitar o desenvolvemento
dos conceptos lingüísticos e da metalinguaxe.
* Uso e definición intuitiva nas actividades de produción
e de interpretación da terminoloxía seguinte:
denominación dos textos traballados, enunciado,
palabra e sílaba, xénero e número, determinantes,
cuantificadores, tempos verbais (pasado, presente,
futuro).
* Identificación de palabras compostas e derivadas,
de sinónimos e de antónimos en relación coa comprensión
e coa produción de textos.
* Comparación de estruturas sintácticas elementais
para observar a súa equivalencia semántica ou posibles
alteracións do significado.
* Inserción e coordinación de oracións como instrumento
na mellora da composición escrita.
* Exploración das posibilidades do uso de diversos
enlaces entre oracións (adición, causa, oposición, contradición...)
en relación coa composición de textos.
* Identificación funcional das modalidades oracionais
declarativa, interrogativa e exhortativa.
* Identificación intuitiva de suxeito e de predicado
e dalgúns papeis semánticos do suxeito (axente,
paciente).
Criterios de avaliación.
Segundo ciclo.
* Participar en situacións comunicativas que se dan
na aula (reais ou simuladas) e que correspondan a
diversa tipoloxía (conversa, expresión espontánea,
asemblea, debate) e a diversos obxectivos comunicativos,
respectando as normas que rexen estas situacións.
Avaliarase a capacidade e a actitude de intervención
en situacións variadas da aula en que se produce
comunicación oral, así como a adaptación á diversa
tipoloxía e a diversos obxectivos comunicativos.
Observarase especialmente o respecto das normas
existentes.
* Comprender textos orais de uso cotián, extraendo
o senso global das mensaxes orais. Usar estratexias
elementais para comprender as mensaxes que escoitan
as nenas e os nenos atendendo a sinais relevantes
como o ton de voz, a entoación, os xestos, e formulando
preguntas coherentes que axuden á comprensión.
Preténdese avaliar o desenvolvemento da capacidade
de comprensión de producións orais cotiás.
Avalíase especialmente o recoñecemento de ideas
principais, a habilidade de seleccionar a información
necesaria segundo o obxectivo e a capacidade para
facer algunhas deducións a partir do escoitado.
* Producir textos orais (explicacións sinxelas, exposicións,
narracións...) presentando coherentemente
ideas, estados de ánimo, sentimentos, emocións, feitos,
vivencias e opinións.
Téntase constatar a capacidade para expresarse en
diferentes contextos comunicativos usando o léxico,
as formas lingüísticas, o ton, a entoación e a pronuncia
axeitados, e a de iniciar e soster unha interacción
comunicativa.
Atenderase á coherencia e á potenciación da mensaxe
con aspectos non verbais como xestos, posturas
ou movementos.
Observarase a habilidade para narrar situacións
reais ou imaxinadas con certa desinhibición.
* Memorizar e reproducir textos orais propios da
literatura popular galega empregando a pronuncia e
entoación adecuadas.
Quérese observar o coñecemento dalgúns textos da
literatura oral galega (adiviñas, lendas, contos, poemas,
cancións, ditos...) adecuados ao seu interese,
nivel e contorno.
11.710 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Detectar e comprender a información explícita en
textos escritos (en soporte papel ou dixital) realizando
inferencias directas sobre o seu contido.
Este criterio pretende avaliar a capacidade de localizar
e extraer a información relevante de textos escritos
variados, así como de elaborar inferencias directas
a partir de datos presentes neles.
* Interpretar as ideas contidas nos textos escritos
habituais (expositivos, informativos, instrutivos e literarios),
tanto en formato impreso como multimedia,
integrándoas nos seus propios esquemas de coñecemento.
Comprobarase se o alumnado establece relacións
entre os seus coñecementos previos e as súas experiencias
e a información contida no texto.
Verificarase o uso de estratexias de comprensión
baseadas na anticipación de hipóteses, na explicitación
dos obxectivos ou propósitos lectores, na interpretación
de indicadores textuais, paratextuais e contextuais
e de estratexias de resolución de dificultades
léxicas (uso de dicionarios, dedución polo contexto) e
de integración (reler, retroceder).
Así mesmo, observarase se a nena ou o neno é quen
de formular xuízos persoais sobre os textos lidos, de
contrastar a información procedente de textos de contido
similar e de esquematizar, con axuda de modelos,
a información.
* Elaborar e reescribir textos escritos de diferente
tipoloxía e formato (impreso e/ou multimedia) acordes
a diversas situacións funcionais cotiás (cartas, avisos,
solicitudes, instrucións, normas, anuncios, noticias) e
literarias (contos, poesías, cómics) empregando estratexias
de planificación, de textualización e de revisión
de escritos.
Trátase de avaliar a capacidade de producir textos
escritos instrutivos, expositivos, informativos ou literarios,
relativos a situacións cotiás, escolares e
sociais, en que se valorará o plan establecido, a textualización
que recolla a corrección ortográfica e a
revisión do escrito.
Tamén se valorará o uso dos medios informáticos
para a presentación.
* Ler expresivamente textos de tipoloxía variada
(entre os traballados e/ou elaborados na aula) con
fluidez e entoación adecuadas vinculadas á puntuación
e á intencionalidade e coa velocidade apropiada
segundo o tipo de texto e o obxectivo lector (ler para
deleitar outras persoas, ler para dar a coñecer un texto
propio, ler para compartir información dun texto
único na aula).
Preténdese constatar a capacidade de ler comprensivamente
en voz alta, logo de lectura silenciosa, textos
variados, facendo fincapé fundamentalmente na
entoación, na fluidez e na expresividade que poida
axudar á interpretación do texto.
* Coñecer textos de literatura infantil galega (poesía,
cómics, contos...) adecuados ao ciclo, coa finalidade
de desfrutar coa lectura e de uso como modelo
para as propias reescrituras, reelaboracións e producións
escritas.
Trátase de avaliar o uso da literatura infantil adecuada
como fonte de pracer e como fonte de modelos
pertinentes para a expresión escrita literaria.
Comprobarase a presenza dunha actitude positiva
cara á lectura e dunha progresiva autonomía lectora.
* Empregar as bibliotecas de aula e de centro con
certa autonomía, como fonte de información e como
lugar que proporciona recursos relacionados coa lectura
por pracer.
Trátase de avaliar a participación do alumnado en
actividades de biblioteca e o uso desta.
Valorarase que sexa quen de localizar aquilo que
precisa de acordo con necesidades concretas, así
como o respecto polas normas de uso e a colaboración
no bo funcionamento dese espazo.
* Identificar en textos orais e escritos de uso cotián
termos e usos que poidan supoñer discriminación.
Préstase atención á capacidade de detectar algunhas
manifestacións discriminatorias (sexuais, étnicas,
sociais...) na linguaxe e a busca de alternativas para
corrixilas.
* Comparar textos orais e escritos producidos en
diferentes variedades da lingua galega.
Avalíase a capacidade do alumnado de identificar e
de respectar variedades da lingua galega partindo da
súa realidade máis inmediata e recoñecendo a diversidade
lingüística como riqueza cultural.
* Reflexionar sobre como algúns cambios nas palabras,
enunciados e textos producen modificacións
comprensivas e expresivas.
Procúrase avaliar a capacidade do alumnado para
xogar coa linguaxe observando os cambios semánticos
e expresivos que se producen en textos, enunciados e
palabras cando se practican omisións, insercións,
cambios de orde, segmentacións.
Avalíase, así mesmo, a habilidade para usar estes
recursos nas propias producións escritas e orais.
* Utilizar, de xeito intuitivo, terminoloxía relacionada
coa tipoloxía textual, os tempos verbais (presente,
futuro e pasado), os adxectivos cualificativos, os
determinantes e algúns aspectos relativos á semántica,
como antónimos e sinónimos, cando se realicen
actividades de comprensión e de expresión orais e
escritas.
Téntase avaliar se, en actividades de produción e de
comprensión de textos, o alumnado identifica algún
elemento lingüístico e gramatical que o poida axudar
a facer melloras na comprensión e na expresión escrita.
Non se trata de avaliar illadamente o coñecemenN
º 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.711
to dos conceptos gramaticais, senón a súa funcionalidade,
para mellorar o uso da linguaxe.
* Usar as experiencias coas diversas linguas que o
alumnado coñece ou está a aprender para realizar
análises e comparacións que lle permitan establecer
melloras na súa expresión e comprensión en lingua
galega.
Preténdese avaliar a capacidade de identificar similitudes
e diferenzas entre as linguas da comunidade
como fórmula de análise, de reforzo de aspectos de
lingua (gráficos, sintácticos, léxicos e semánticos) e,
polo tanto, de mellora na súa expresión e comprensión.
Contidos.
Terceiro ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Participación e cooperación nas situacións comunicativas
de relación social especialmente as destinadas
a favorecer a convivencia (debates, exposicións
curtas, conversas, expresións espontáneas, discusións,
asembleas, narracións orais, entrevistas) con
valoración e respecto das normas que rexen a interacción
oral (quendas de palabra, roles diversos no intercambio,
respecto ás opinións e opcións lingüísticas
das demais persoas, ton de voz, posturas e xestos adecuados).
* Comprensión de textos orais procedentes da radio,
da televisión ou da internet, con especial incidencia
na noticia, na entrevista, na reportaxe infantil e nos
debates e comentarios de actualidade, para obter
información xeral sobre feitos e acontecementos que
resulten significativos e distinguindo información de
opinión.
* Interpretación elemental en textos orais da retranca,
da ironía e de dobres sentidos.
* Comprensión e produción de textos orais para
aprender e para informarse, tanto os creados con finalidade
didáctica como os de uso cotián, de carácter
informal (conversas entre iguais e no equipo de traballo)
e dun maior grao de formalización (exposicións da
clase, entrevistas ou debates).
* Produción de textos orais propios dos medios de
comunicación social mediante simulación ou participación
para ofrecer e compartir información e opinión.
* Uso de estratexias elementais para comprender e
facer comprender as mensaxes orais: fluidez, claridade,
orde, léxico apropiado, pronuncia correcta, ton de
voz, entoación, xestualidade. Incorporación das intervencións
das demais persoas, formulación de preguntas
coherentes e percepción das reaccións.
* Utilización de estratexias para potenciar a expresividade
das mensaxes orais (acenos, miradas, posturas
corporais).
* Actitude de escoita adecuada ante situacións
comunicativas (tolerancia ás opinións, escoita atenta,
respecto das opcións de quen fala sen interrupcións
inadecuadas, contacto visual).
* Escoita, memorización e produción de textos procedentes
da literatura popular oral galega (refráns,
adiviñas, lendas, contos, poemas, conxuros, cancións,
ditos, romances, cantigas).
* Valoración e aprecio do texto literario oral galego
como vehículo de comunicación, fonte de coñecemento
da nosa cultura e como recurso de desfrute persoal.
* Valoración dos medios de comunicación social
como instrumento de aprendizaxe e de acceso a informacións
e a experiencias doutras persoas.
* Uso de documentos audiovisuais como medio de
obter, identificar, seleccionar, clasificar, comparar e
relacionar con progresiva autonomía informacións
relevantes para aprender.
* Actitude de cooperación e de respecto en situacións
de aprendizaxe compartida.
* Interese por expresarse oralmente coa pronuncia
e coa entoación adecuadas.
* Uso dunha linguaxe non discriminatoria e respectuosa
coas diferenzas.
Bloque 2. Ler e escribir.
* Comprensión da información relevante en textos
das situacións cotiás de relación social: correspondencia,
normas, programas de actividades, convocatorias,
plans de traballo ou regulamentos.
* Comprensión de textos procedentes dos medios de
comunicación social (incluídas webs infantís e xuvenís)
con especial incidencia na noticia, na entrevista
e nas cartas á dirección do xornal, para obter información
xeral, localizando informacións destacadas.
* Comprensión de textos do ámbito escolar en
soporte papel ou dixital para aprender e para informarse,
tanto os producidos con finalidade didáctica
como os de uso social (folletos informativos ou publicitarios,
prensa, programas, fragmentos literarios).
* Utilización de elementos gráficos e paratextuais
para facilitar a comprensión (ilustracións, gráficos,
táboas e tipografía).
* Integración de coñecementos e de informacións
procedentes de diferentes soportes para aprender,
comparando, clasificando, identificando e interpretando
con especial atención aos datos que se transmiten
mediante gráficos, esquemas e ilustracións.
* Esquematización da información relevante dun
texto.
* Uso das estratexias de planificación, de textualización
(formato, estrutura, ortografía e normas lingüísticas...)
e revisión como partes do proceso escritor.
* Composición de textos propios de situacións
cotiás de relación social (correspondencia, normas,
11.712 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
programas, convocatorias, plans de traballo, SMS) de
acordo coas características propias destes xéneros.
* Composición de textos de información e de opinión
característicos dos medios de comunicación
social sobre feitos e acontecementos significativos,
con especial incidencia na noticia, na entrevista, no
comentario breve sobre libros ou música, en situacións
reais ou simuladas.
* Produción de textos relacionados co ámbito académico
para obter, organizar e comunicar información
(cuestionarios, enquisas, resumos, esquemas, informes,
descricións, explicacións).
* Realización de diferentes tipos de lectura: de
investigación, de aprendizaxe, de desfrute persoal, de
resolución de problemas.
* Lectura:
-Expresiva de textos de diferente tipoloxía textual
non literaria.
-Persoal, silenciosa e en voz alta de obras en galego
adecuadas á idade e aos intereses (conto, cómic,
novela).
-Guiada de textos narrativos da literatura infantil,
adaptacións de obras literarias clásicas e literatura
actual en diversos soportes.
-Comentada de poemas, de relatos e de obras teatrais
tendo en conta as convencións literarias (xéneros,
figuras) e a presenza de certos temas e motivos
repetitivos e tópicos.
* Uso das estratexias de control do proceso lector
(anticipación, formulación de hipóteses, relectura...)
* Desenvolvemento da autonomía lectora, da capacidade
de elección de temas e de textos e de expresión
das preferencias persoais.
* Valoración e aprecio do texto literario como vehículo
de comunicación e fonte de aprecio da cultura e
como recurso de desfrute persoal.
* Recreación e composición de poemas e relatos
para comunicar sentimentos, emocións, estados de
ánimo, lembranzas, recoñecendo as características
dalgúns modelos.
* Interese polo coidado e a presentación dos textos
escritos e respecto pola norma ortográfica.
* Interese polos textos escritos como fonte de aprendizaxe
e como medio de comunicación de experiencias
e de regulación da convivencia.
* Valoración da escritura como instrumento de relación
social, de obtención e de reelaboración da información
e dos coñecementos.
* Uso dirixido das tecnoloxías da información e da
comunicación para a localización, selección, interpretación
e organización da información.
* Uso progresivamente autónomo de programas
informáticos de procesamento de textos e de corrección
ortográfica.
* Uso da biblioteca do centro, amosando coñecemento
da súa organización (catalogación, funcionamento)
e participación en actividades literarias e na
elaboración de propostas.
* Creación da biblioteca persoal.
* Utilización das bibliotecas, incluíndo as virtuais,
de xeito cada vez máis autónomo, para obter información
e modelos para a produción escrita.
* Dramatización e lectura dramatizada de textos
literarios e non literarios diversos.
Bloque 3. Reflexionar sobre a lingua.
* Identificación das relacións entre os elementos do
contexto e as formas lingüísticas en que se manifestan
os discursos orais e escritos.
* Identificación en situacións comunicativas de
participantes, lugares, xeitos de proceder, para reflexionar
sobre as diferentes variables que inciden na
comunicación.
* Recoñecemento de estruturas narrativas, descritivas,
instrutivas e explicativas para a comprensión e
composición.
* Identificación dos mecanismos que favorecen e
controlan a comprensión lectora.
* Coñecemento das normas ortográficas, apreciando
o seu valor social e a necesidade de cinguirse a elas
nos escritos.
* Uso de procedementos de derivación, de comparación
e de contraste para xulgar sobre a corrección
das palabras e xeneralizar as normas ortográficas.
* Valoración das variedades lingüísticas da lingua
galega.
* Comparación e transformación de enunciados,
mediante inserción, supresión, cambio de orde, segmentación
e recomposición, para xulgar sobre a gramaticalidade
dos resultados e facilitar o desenvolvemento
dos conceptos lingüísticos e da metalinguaxe.
* Comparación de textos orais e escritos producidos
en diferentes variedades da lingua galega.
* Comparación entre aspectos das linguas que o
alumnado coñece e/ou está a aprender para mellorar
os procesos comunicativos en lingua galega e recoñecer
as interferencias.
* Uso e identificación intuitiva da terminoloxía
seguinte nas actividades de produción e interpretación:
denominación dos textos traballados; sílaba
tónica e átona; enunciados: frase e oración; tipos de
enunciado: declarativo, interrogativo, exclamativo,
imperativo; enlaces: preposición e conxunción; grupo
de palabras: núcleo e complementos; adxectivo; tempo
verbal; persoa gramatical; modo imperativo e infiN
º 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.713
nitivo; suxeito e predicado; complementos do nome e
complementos do verbo.
* Comparación de estruturas sintácticas diversas
para observar a súa equivalencia semántica ou posibles
alteracións do significado.
* Observación da inserción e coordinación de oracións
como procedementos propios da explicación
tanto na escritura como na expresión oral.
* Exploración das posibilidades do uso de diversos
enlaces entre oracións (causa, consecuencia, finalidade,
contradición, condición...) en relación coa composición
de textos.
* Identificación, en oracións, de suxeito e de predicado,
e do papel semántico do suxeito (axente,
paciente, causa).
* Transformación de oracións de activa en pasiva e
viceversa para mellorar a comprensión de determinados
textos.
* Práctica do paso de estilo directo a estilo indirecto
na narración.
Criterios de avaliación.
Terceiro ciclo.
* Participar nas diversas situacións de intercambio
oral que se producen na aula observando as actitudes
adecuadas e autorregulando as estratexias que fan
efectiva a comunicación. Amosar interese por expresarse
en público coherentemente, sen contradicións,
sen repeticións innecesarias e usando nexos adecuados.
Trátase de avaliar a capacidade de intervir nas
situacións comunicativas da aula respectando os
hábitos de correcta participación, desde a fala e a
escoita; usando adecuadamente os recursos verbais e
non verbais así como as estratexias elementais nun
acto de comunicación.
* Comprender textos orais diversos interpretando as
intencións explícitas así como as intencións, valores e
opinións non explícitos.
Preténdese avaliar a capacidade de obter e seleccionar
informacións e a de establecer relacións entre
as informacións orais procedentes da escola e dos
medios de comunicación transcendendo da literalidade
do texto para facer deducións e inferencias elementais,
así como para interpretar aspectos implícitos
como a ironía, a retranca ou o dobre sentido e ser
quen de entrever mensaxes subliminais.
Así mesmo, avalíase a capacidade de distinguir
información de opinión e a de reflexionar sobre as
técnicas empregadas no proceso de comprensión, de
cara a aprender a aprender.
* Expresarse oralmente con corrección, usando
diferentes textos segundo a situación comunicativa de
que se trate e empregando os recursos lingüísticos e
non lingüísticos que cumpran.
Constatarase a capacidade das nenas e dos nenos
para producir textos orais de tipoloxía variada adecuados
ás diferentes situacións (formais e informais) e
necesidades con progresiva coherencia, corrección
léxica, organización e control de dicción, empregando
o rexistro lingüístico adecuado e usando os recursos
non verbais apropiados como medios de potenciar a
expresividade. Valorarase: a capacidade de producir
oralmente relatos, noticias, anuncios, exposicións,
explicacións sinxelas e reflexións; a capacidade de
comunicar do xeito máis claro e correcto posible; a
capacidade de recoñecer a utilidade de técnicas non
verbais para facerse entender mellor; a habilidade
para iniciar, soster e finalizar as conversas entre
iguais nas relacións sociais.
* Producir textos orais a partir de textos preexistentes
da literatura oral popular (refráns, ditos, conxuros,
lendas, contos, adiviñas, cantigas, cancións, romances)
co ritmo e a entoación adecuados.
Preténdese avaliar o uso da lingua oral desfrutando
de textos de tradición oral popular, así como a capacidade
de usar recursos expresivos e creativos en
tarefas de dramatización, de recreación ou de memorización
destes textos.
* Buscar, localizar e seleccionar información explícita
en textos escritos de soportes variados (webs,
libros, carteis) e realizar inferencias determinando
intencións e dobres sentidos.
Téntase avaliar a capacidade do alumnado para
localizar e extraer a información en textos escritos de
diversa tipoloxía e formato para comprender o sentido
do texto ou hipertexto e as relacións esenciais entre os
diferentes elementos: discernindo a información principal
da secundaria; analizando elementos que
inflúen na comprensión (estrutura, vocabulario, contexto,
soporte); utilizando estratexias para resolver
dúbidas (uso de dicionarios, busca de información
complementaria, ampliación de datos, relectura, contraste
coas compañeiras e compañeiros); usando diferentes
tipos de lectura (rápida, selectiva, integral) e
estratexias diferenciadas para determinar o relevante
(subliñado, esquematización).
* Interpretar e integrar as concepcións previas e
ideas propias coas contidas nos textos comparando e
contrastando informacións variadas.
Comprobarase se o alumnado manexa con autonomía
informacións contidas en textos de diferente tipoloxía
e en hipertextos: utilizando estratexias para
resolver dúbidas; confrontando información procedente
deles coa propia; contrastando os datos obtidos;
elaborando esquemas simples que recollan a información
fundamental; formulando xuízos persoais sobre o
lido con argumentos e amosando actitude crítica ante
calquera texto que comporte algún tipo de discriminación.
* Producir textos de diferente tipoloxía que permitan
narrar, describir, resumir, explicar e expoñer opinións,
emocións e informacións relacionadas con
11.714 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
situacións cotiás da aula de xeito coherente, usando o
máis adecuadamente posible estratexias de planificación,
de textualización e de revisión e empregando
soportes variados, incluídos os dixitais.
Verificarase que as alumnas e os alumnos son capaces
de expresarse por escrito con progresiva cohesión
e coherencia seguindo os pasos da produción textual
(planificación e textualización adecuada).
Avaliarase a importancia que o alumnado lle dá á
lingua escrita no intercambio social, así como a capacidade
de elaborar textos diversos.
Farase fincapé na observación dunha presentación
definitiva adecuada e correcta en relación coas normas
do sistema da lingua.
* Ler expresivamente textos de diversa tipoloxía
con fluidez e precisión, atendendo á dicción, entoación,
intensidade de voz, ritmo e velocidade, adecuados
ás diversas situacións funcionais da lectura en
voz alta (ler para que alguén desfrute escoitando, ler
para dar a coñecer un texto descoñecido, ler para
compartir información que se acaba de localizar)
facendo participar a audiencia da súa interpretación.
Preténdese constatar a capacidade expresiva e comprensiva
cando se len textos habituais en voz alta
(logo de lectura silenciosa) e a capacidade de realizar
lectura dramatizada de textos literarios contando coa
improvisación vocal, facendo fincapé fundamentalmente
na velocidade, ritmo, intensidade de voz,
entoación, pausado e dicción.
Buscarase valorar a habilidade para controlar o proceso
lector.
* Coñecer textos de literatura infantil en galego
adecuados ao ciclo coa finalidade de que sirvan de
modelos para a escritura creativa e de recursos para a
lectura por pracer.
Con este criterio preténdese avaliar a capacidade de
gozar autonomamente con diferentes textos literarios
escritos, adecuados aos intereses do alumnado e ao
ciclo.
* Usar as bibliotecas da aula e do centro, así como
os seus diferentes departamentos, con autonomía
abonda, comprendendo como se organiza e colaborando
no seu coidado e mellora.
Avalíase a capacidade de usar as diferentes bibliotecas
e os espazos específicos destas de xeito autónomo,
amosando coñecemento básico de usuaria e usuario
e observando as normas.
Valorarase a capacidade de colaboración no coidado,
dinamización e mantemento da biblioteca e a
manifestación de preferencias na selección de lecturas
expresando as propias opinións sobre elas.
* Analizar textos orais e escritos producidos en
diferentes variedades da lingua galega.
Avalíase a capacidade do alumnado de analizar de
xeito guiado textos en diferentes variedades da lingua
galega para reflexionar sobre a expresión e a comprensión,
partindo sempre da súa realidade máis
inmediata e valorando a diversidade lingüística como
riqueza cultural.
* Analizar criticamente os textos e hipertextos e
reflexionar sobre o seu contido identificando a estrutura,
o uso da linguaxe e o punto de vista da autora ou
do autor a partir dos cambios que se poden producir
nos elementos textuais efectuando modificacións
variadas neles.
Trátase de observar a capacidade de recoñecer os
efectos na comprensión e expresión que se producen
en elementos do texto cando, xogando con diferentes
aspectos deste, se realizan modificacións como: cambios
de orde, insercións, supresións, recomposicións,
modificacións léxicas....
* Utilizar terminoloxía lingüística e gramatical
básica, implícita e funcionalmente, e como apoio á
comprensión e á produción de textos.
Preténdese avaliar o coñecemento e uso de terminoloxía
específica (nome, verbo, tempo verbal, determinante,
adxectivo e nexos) que lle permita ao alumnado
debater sobre a súa produción oral e escrita, explicar
o que aprende e falar da propia lingua.
* Establecer relacións entre as diversas linguas que
utiliza ou está a aprender o alumnado para reflexionar
sobre como mellorar os seus procesos comunicativos
na lingua galega.
Quérese avaliar se o alumnado pode atopar relacións
e interferencias doutros idiomas na lingua galega
e se é quen de observar regularidades sintácticas,
ortográficas, morfolóxicas... en diferentes textos e
hipertextos procedentes das linguas que se falan en
Galicia
Área de lingua castelá e literatura.
Introdución.
Características da área.
Os seres humanos comunícanse entre si a través de
sistemas diferentes, pero a linguaxe verbal é un dos
sistemas máis universais de comunicación.
A comunicación é unha das funcións esenciais da
linguaxe, mais tamén ten outras funcións como as de
representación do mundo físico e social, función esta
última que comparte coas imaxes, coa motricidade. A
linguaxe vincúlase directamente ao pensamento e, en
particular, ao coñecemento. Grazas á linguaxe analizamos
os problemas, organizamos información, elaboramos
plans, valoramos, verbalizamos procesos. A
linguaxe cumpre, pois, unha función de representación
e de autorregulación do pensamento e da acción.
Aprender lingua non é só apropiarse dun sistema de
signos e das regras que rexen a súa combinación, é
tamén apropiarse dos significados culturais que estes
transmiten, e xunto con eles, dos modos en que as persoas
do contorno entenden e interpretan a realidade.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.715
Aprender lingua significa acadar a competencia
necesaria para desenvolverse con facilidade e éxito
nas diferentes situacións da vida.
É na etapa de educación primaria cando, ademais
da progresiva consolidación e perfeccionamento da
lingua oral, se produce unha aprendizaxe máis sistemática
da lingua escrita.
O control da linguaxe dota progresivamente da
capacidade de emitir mensaxes cargadas de valoracións
e de matices, con posibilidade de repercusión e
influencia a través do que se di e se escribe, mellorando
o sentimento de seguridade e de progreso.
O currículo articúlase ao redor dun eixo que é o uso
social da lingua nos diferentes contextos: privados e
públicos, familiares e escolares. Os contidos aparecen
repartidos en bloques, o que non presupón que a
actividade docente deba corresponderse con esta
ordenación; ao contrario, deben producirse múltiples
conexións entre todos eles.
O bloque 1 Escoitar e falar, recolle diversos aspectos
da lingua oral. O uso oral é obxecto de observación
e de análise para recoñecer as normas que rexen o
intercambio comunicativo, para observar as estratexias
que usan as e os falantes para comunicar satisfactoriamente
e para identificar e criticar estereotipos
e prexuízos de diferentes tipos.
O bloque 2 Ler e escribir, recolle diversos aspectos
da lingua escrita. O uso persoal, autónomo e creativo
da lingua escrita implica o coñecemento das posibilidades
que ofrece o código desde o punto de vista do
léxico, da ortografía, da estrutura do discurso, da
dimensión estética. A lectura implicará unha progresiva
regulación de estratexias que permitan operar co
significado do texto, establecendo relacións entre
coñecementos previos e a información nova. A produción
escrita significará buscar para cada situación o
tipo de texto, adecuando, planificando e redactando,
atendendo a aspectos diversos e revisando a escrita
final. Nesta etapa consolidaranse o dominio de técnicas
gráficas, a relación son-grafía, as normas ortográficas
convencionais e a disposición do texto.
O bloque 3 Reflexionar sobre a lingua, integra contidos
relacionados co coñecemento da lingua. Implica
o desenvolvemento de procesos metacognitivos e permite
unha reflexión sistemática sobre os factores do
contexto aos que se debe adecuar o discurso, sobre os
esquemas textuais convencionais que serven de
modelo tanto para a produción como para a comprensión,
sobre o funcionamento de certas unidades lingüísticas
como elementos de cohesión do texto e sobre
as regularidades léxico-sintácticas dos textos usados
durante a etapa.
O obxectivo desta área non é outro que o de contribuír
a que o alumnado poida chegar a ser competente
lingüisticamente, que sexa quen de comunicarse
mellor, entendida esa comunicación no máis amplo
senso posible.
O obxecto de aprendizaxe é a lingua, unha lingua
real e contextualizada, unha lingua que é un instrumento
multifuncional e que é útil para solicitar algo,
para agradecer, para queixarse, para saudar, para dar
información, para protestar, para convencer, para acadar
un acordo, para crear, para falar das emocións,
para debater, para planificar...
Aprender lingua é aprender a usala con propiedade,
é desenvolver as denominadas catro grandes destrezas
lingüísticas: falar, escoitar, ler e escribir (é dicir,
habilidades orais e habilidades escritas).
Un factor fundamental que se debe ter presente é
que na nosa comunidade coexisten dúas linguas en
contacto estreito e cotián. Cómpre, pois, atopar fórmulas
apropiadas para reflexionar sobre as estruturas
comúns das dúas linguas (galega e castelá) e recoller
o tratamento das interferencias idiomáticas, valéndose
sobre todo da análise de textos orais e escritos de
diversa procedencia, soporte e tipoloxía, coa finalidade
de mellorar a expresión en cada unha das linguas
partindo sempre da predominante no contorno inmediato.
Respecto da lingua oral cómpre ter presente que o
alumnado inicia o período obrigatorio cunha determinada
competencia lingüística oral que se manifesta no
léxico, na estrutura dos enunciados, na construción
do texto oral. Ampliar estas destrezas, coñecementos
e habilidades é un labor escolar de grande importancia.
A lingua oral e a escrita desenvolveranse a través
dun traballo sistemático que utilice unha ampla gama
de situacións comunicativas, cotiás e funcionais.
Na vida diaria da escola prodúcense moitas situacións
de comunicación oral que se potenciarán e
aproveitarán para acadar obxectivos da área, entre
estas situacións están: as comunicacións para planificar;
chegar a consenso; poñer en común; debater;
tomar decisións sobre procesos que se van seguir;
establecer responsabilidades; comunicar resultados;
comparar; contrastar respostas, opinións e significados;
xustificar e verbalizar estratexias; valorar tarefas;
transmitir emocións e informacións; estruturar coñecemento;
defender argumentos e puntos de vista; preguntar...
e ser vehículo e instrumento para a aprendizaxe
das distintas áreas do currículo.
Obxectivos.
* Comprender e expresarse oralmente e por escrito
de xeito adecuado nos diferentes contextos da actividade
social e cultural cotiá.
* Utilizar a lingua oral de xeito adecuado na actividade
social e cultural adoptando unha actitude respectuosa
e de cooperación.
* Utilizar a lingua eficazmente na actividade escolar
tanto para buscar, recoller, seleccionar, contrastar,
transformar e procesar información, como para escribir
textos propios do ámbito académico.
11.716 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Usar, en situacións relacionadas coa escola e coa
súa actividade, as diversas clases de escritos coa axuda
dos que se produce a comunicación, tanto entre as
persoas como destas coas institucións públicas ou privadas.
* Utilizar os medios de comunicación social e as
tecnoloxías da información e da comunicación para
obter, interpretar e valorar informacións e opinións
diferentes.
* Utilizar adecuadamente a biblioteca e os seus
diferentes departamentos como fonte de recursos
variados para o desfrute e o pracer de ler, así como
para a obtención de informacións variadas.
* Utilizar a lectura como fonte de pracer e de enriquecemento
persoal, e aproximarse a obras relevantes
da tradición literaria para desenvolver hábitos lectores.
* Comprender textos literarios de xéneros diversos
procedentes da literatura infantil e xuvenil adecuados
en canto á temática e a complexidade e iniciarse no
coñecemento das convencións específicas da linguaxe
literaria.
* Facer uso dos coñecementos sobre a lingua e das
normas de uso lingüístico para escribir e falar de
maneira adecuada, coherente e correcta e para comprender
textos orais e escritos.
* Reflexionar sobre os diferentes usos sociais das
linguas para evitar estereotipos lingüísticos que supoñan
xuízos de valor e prexuízos clasistas, racistas ou
sexistas.
Contidos.
Primeiro ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Participación e cooperación en situacións comunicativas
da aula (peticións, anuncios, ordes, explicacións
sinxelas, avisos, instrucións, conversas ou
narracións de feitos vitais, emocións e sentimentos),
con valoración e respecto das normas que rexen a
interacción oral (quendas de palabra, ton adecuado,
mantemento do tema, mostra de interese, mirar a
quen fala, actitude receptiva de escoita e respecto ás
opinións das demais persoas).
* Uso de fórmulas e de tratamento adecuado para
saudar, despedirse, presentarse, felicitar, agradecer,
escusarse e solicitar axuda.
* Comprensión e valoración de textos orais procedentes
da radio e da televisión para obter información
xeral e relevante sobre feitos e acontecementos próximos
á experiencia infantil.
* Comprensión e produción de textos orais para
aprender, tanto os producidos con finalidade didáctica
como os cotiáns (breves exposicións ante a clase,
conversas sobre contidos de aprendizaxe e explicacións
sobre a organización do traballo).
* Comprensión de informacións audiovisuais procedentes
de diferentes soportes establecendo relacións
de identificación, de clasificación e de comparación
entre elas.
* Escoita de textos procedentes da literatura oral.
* Comprensión, memorización e recitado de poemas
co ritmo, pronuncia e entoación adecuados.
* Dramatización de situacións presentadas en textos
literarios.
* Actitude de cooperación e de respecto en situacións
de aprendizaxe compartida.
* Interese por expresarse oralmente con pronuncia
e entoación adecuadas.
* Uso dunha linguaxe non discriminatoria e respectuosa
coas diferenzas, en especial as referencias ao
xénero, ás razas ou ás etnias.
Bloque 2. Ler e escribir.
* Comprensión de informacións concretas en textos
de uso cotián como invitacións, felicitacións, notas,
avisos e SMS.
* Comprensión de información xeral sobre feitos e
acontecementos próximos á experiencia do alumnado
en textos procedentes dos medios de comunicación
social, especialmente noticias.
* Localización de informacións en textos para
aprender, vinculados á experiencia, tanto en textos
producidos con finalidade didáctica como nos de uso
cotián (folletos, descricións, instrucións e explicacións).
* Utilización e valoración de aspectos iconográficos
e tipográficos como axuda á localización e comprensión
de información textual.
* Integración de coñecementos e de informacións
procedentes de diferentes soportes textuais para
aprender, identificando, clasificando e comparando.
* Produción e reescritura de textos relativos a situacións
cotiás infantís como invitacións, felicitacións,
notas ou avisos, utilizando as características usuais
deses xéneros.
* Composición de textos propios dos medios de
comunicación social e/ou dos seus elementos e aspectos
(novas, titulares, pés de foto...) sobre acontecementos
próximos á experiencia do alumnado en
soportes habituais no ámbito escolar.
* Composición de textos relacionados coa escola
para obter, organizar e comunicar información (cuestionarios,
listaxes, descricións, explicacións elementais).
* Lectura guiada de textos adecuados aos intereses
infantís para chegar progresivamente á expresividade
e autonomía lectoras.
* Valoración da autonomía lectora, interese pola
elección de temas e de textos, pola comunicación das
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.717
preferencias persoais e pola apreciación do texto literario
como recurso de desfrute persoal.
* Recreación e reescritura de textos narrativos (contos)
e de carácter poético (adiviñas, refráns, trabalinguas,
cantigas, xogos de sortes...) usando modelos.
* Adquisición progresiva das convencións do código
escrito.
* Iniciación á utilización de programas informáticos
de procesamento de textos.
* Interese pola escritura como instrumento de relación
e de aprendizaxe.
* Interese pola presentación coidada e polo uso de
normas ortográficas en textos escritos.
* Iniciación ao uso dirixido das tecnoloxías da
información e da comunicación como instrumento
cotián de busca de información e fonte de recursos
textuais diversos.
* Introdución ao uso das bibliotecas do centro e da
aula, como un medio máis de aproximación á literatura
e como espazo privilexiado de recursos para a
diversión e para o coñecemento.
* Interese polos textos escritos como fonte de aprendizaxe
e como medio de comunicación de experiencias
e de regulación da convivencia.
Bloque 3. Reflexionar sobre a lingua.
* Recoñecemento do papel das situacións sociais
como factor condicionante dos intercambios comunicativos.
* Identificación dos contextos en que a comunicación
se produce mediante textos escritos e valoración
da escritura en determinados ámbitos.
* Identificación de textos de uso cotián na aula a
partir de elementos paratextuais e textuais.
* Observación das diferenzas entre lingua oral e
escrita.
* Recoñecemento da relación entre son e grafía no
sistema lingüístico.
* Identificación da palabra como instrumento básico
para a segmentación da escritura.
* Coñecemento das normas ortográficas máis sinxelas.
* Substitución, inserción, supresión, cambio de
orde e segmentación de elementos lingüísticos no funcionamento
dos enunciados e textos para adquirir
novos recursos.
* Inicio á reflexión sobre as estratexias de planificación,
textualización e revisión como partes do proceso
escritor.
* Inicio na identificación implícita e uso dos termos
seguintes en actividades de produción e de interpretación:
denominación dos textos traballados, enunciado,
palabra e sílaba, nome común e nome propio.
* Observación das variacións morfolóxicas (de singular
e plural, feminino e masculino) en textos.
Criterios de avaliación.
Primeiro ciclo.
* Participar en situacións comunicativas de aula
tomando en consideración os hábitos e as regras que
rexen estas situacións. Usar fórmulas e tratamento
adecuados para saudar, despedirse, presentarse,
escusarse e solicitar axuda.
Quérese avaliar a capacidade do alumnado de participar
en diferentes situacións de comunicación da
vida escolar e a progresiva interiorización daquelas
normas e hábitos básicos que facilitan a comunicación
e a relación social.
* Comprender textos orais de uso habitual procedentes
de diferentes soportes, identificando a información
máis relevante. Usar estratexias elementais
para comprender as mensaxes que escoitan, atendendo
a sinais relevantes como o ton de voz ou os xestos,
e formulando preguntas sobre o que non se comprende
ben.
Preténdese avaliar a capacidade do alumnado para
captar a información e as mensaxes de textos orais de
uso cotián e dalgúns procedentes da radio, da televisión
e de webs infantís, así como o uso de estratexias
para mellorar a comprensión.
* Expresar oralmente vivencias, feitos, sentimentos,
ou emocións, e comunicar mensaxes de xeito organizado.
Avalíase a capacidade para expresarse progresivamente
con maior claridade e adecuación á situación e
á intención de comunicación, usando a entoación, a
pronuncia e o léxico máis adecuados para cada contexto;
é dicir, avalíase a capacidade para achegar
información comprensible.
* Coñecer e reproducir textos de literatura oral,
especialmente a popular.
Trátase de avaliar a capacidade de identificar, recoñecer,
reproducir e valorar textos relacionados co
contorno e a de dramatizar aspectos concretos dos
destes.
* Localizar información concreta e realizar inferencias
directas na lectura de textos.
Este criterio pretende avaliar a capacidade para
identificar e extraer ideas puntuais e datos concretos
indicados nos textos de maneira explícita, relacionándoos
coas propias vivencias do alumnado e cos seus
coñecementos previos.
* Producir e reescribir textos diferentes e diversos
con variados obxectivos comunicativos, seguindo
modelos e observando estratexias de planificación,
textualización (coidando as normas ortográficas elementais
e os aspectos básicos da organización textual)
e revisión de escritos. Iniciar o uso do procesador de
texto para composicións sinxelas.
11.718 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
Téntase avaliar o nivel de adquisición do código
escrito. Observarase se a composición de textos propios
relacionados con aspectos de aula ou sociais ou
literarios (poemas e contos), garda coherencia coas
regras do sistema da lingua.
Tamén se avaliará o proceso de produción e utilización
guiada das fases de planificación e de revisión.
* Ler textos diversos dos traballados e creados na
aula, con decodificación e entoación axeitada, coa
finalidade de gozar e/ou aprender coa escoita lectora.
Preténdese avaliar a capacidade de ler comprensivamente
en voz alta, logo de lectura silenciosa, textos
coñecidos, facendo fincapé fundamentalmente na
entoación e na expresividade.
* Amosar iniciativa e interese pola lectura.
Avaliarase o interese amosado pola lectura. Comprobarase
a iniciativa e a progresiva autonomía para
ler e usar as fontes que proporciona a biblioteca da
escola a internet.
* Identificar mudanzas que se producen nas palabras,
enunciados e textos facendo substitucións,
supresións, cambios de orde e observar as modificacións
que se poden dar na compresión e na expresión
escrita.
Trátase de avaliar a habilidade para observar e
recoñecer, de forma guiada, os efectos que se producen
cando nun texto, enunciado ou palabra se fan
cambios de orde, substitucións, supresións e insercións
coa finalidade de reflexionar sobre a linguaxe.
* Identificar intuitivamente texto, enunciado, palabra,
nome común, nome propio, masculino e feminino,
singular e plural en actividades relacionadas coa
produción e comprensión de textos.
Téntase que, en actividades de produción e de comprensión
de textos, o alumnado identifique algunha
terminoloxía elemental que lle poida axudar a facer
melloras na linguaxe escrita.
Contidos.
Segundo ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Participación e cooperación nas situacións comunicativas
habituais (expresión espontánea, asemblea,
informacións, conversas reguladoras da convivencia,
debates, discusións ou instrucións) con valoración e
respecto das normas que rexen a interacción oral
(petición e quendas de palabra, mantemento de tema,
respecto ás opinións das demais persoas, papeis
diversos no intercambio comunicativo, ton de voz,
posturas e xestos adecuados).
* Comprensión e valoración de textos orais procedentes
da radio, da televisión ou da internet, con
especial incidencia na noticia, para obter información
xeral sobre feitos e acontecementos que resulten significativos.
* Comprensión e produción de textos orais para
aprender e para informarse, tanto os producidos con
finalidade didáctica como os de uso cotián, de carácter
informal (conversas entre iguais e no equipo de
traballo) e dun maior grao de formalización (exposicións
na clase).
* Produción de textos orais para expresar ideas,
sentimentos, emocións, desexos, opinións e vivencias,
e para elaborar plans.
* Uso de estratexias elementais para comprender as
mensaxes orais: ton de voz, entoación, xestualidade e
formulación de preguntas coherentes.
* Utilización de estratexias para potenciar a expresividade
das mensaxes orais.
* Actitude de escoita adecuada ante situacións
comunicativas (respecto das opcións de quen fala,
non interrupcións inadecuadas, contacto visual).
* Escoita, memorización e reprodución de textos
procedentes da literatura popular oral (adiviñas, lendas,
contos, poemas, cancións, ditos).
* Valoración e aprecio do texto literario oral como
fonte de coñecemento da cultura e como recurso de
gozo persoal.
* Sensibilidade estética ante elementos imaxinativos,
emotivos e creativos da literatura oral.
* Dramatización de situacións e de textos literarios
diversos.
* Utilización de documentos audiovisuais para
obter, seleccionar e relacionar informacións relevantes
identificando, clasificando e comparando.
* Actitude de cooperación e de respecto en situacións
de aprendizaxe compartida.
* Interese por expresarse oralmente con claridade,
exposición ordenada, pronuncia e entoación adecuadas.
* Uso dunha linguaxe non discriminatoria e respectuosa
coas diferenzas.
Bloque 2. Ler e escribir.
* Comprensión de información relevante en textos
de situacións cotiás de relación social, como correspondencia
escolar, normas da clase, normas do comedor,
normas do transporte, normas de uso da biblioteca
ou regras de xogos.
* Comprensión de información xeral en textos procedentes
de medios de comunicación social (incluídas
webs infantís) con especial incidencia na noticia
e nas cartas á dirección do xornal, localizando informacións
destacadas en portadas, titulares, subtítulos,
entradas.
* Comprensión de información relevante en textos
para aprender e para informarse, tanto os producidos
con finalidade didáctica como os de uso cotián (folletos,
descricións, instrucións e explicacións).
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.719
* Integración de coñecementos e de informacións
procedentes de diferentes soportes para aprender e
contrastar información identificando, clasificando,
comparando e interpretando.
* Composición de textos propios de situacións
cotiás de relación social (correspondencia escolar,
normas de convivencia, avisos, solicitudes, instrucións...)
de acordo coas características propias destes
xéneros.
* Composición de textos de información e de opinión
característicos dos medios de comunicación
social sobre acontecementos significativos, con especial
incidencia na noticia e nas cartas á dirección do
xornal, en situacións reais ou simuladas, así como nos
SMS.
* Produción de textos relacionados co ámbito académico
para obter, organizar e comunicar información
(cuestionarios, resumos, informes sinxelos, descricións,
explicacións...)
* Uso das estratexias de planificación, de textualización
e de revisión como partes do proceso escritor.
* Interese polos textos escritos como fonte de aprendizaxe
e como medio de comunicación de experiencias
e de regulación da convivencia.
* Utilización de elementos gráficos e paratextuais,
con grao crecente de dificultade, para facilitar a comprensión
(ilustracións, subliñados, gráficos e tipografía).
* Lectura persoal, silenciosa e en voz alta, de obras
adecuadas á idade e aos intereses das alumnas e dos
alumnos.
* Introdución ás estratexias de control do proceso
lector (anticipación, hipotetización, relectura...)
* Lectura guiada e expresiva de textos narrativos de
literatura infantil, adaptacións de obras literarias clásicas
e literatura actual en diversos soportes.
* Comprensión, memorización e recitado de poemas,
co ritmo, a pronuncia e a entoación adecuados.
* Recreación e composición de poemas e de relatos
para comunicar sentimentos, emocións, preocupacións,
desexos, estados de ánimo ou lembranzas,
recoñecendo as características dalgúns modelos.
* Valoración da escritura como instrumento de relación
social, de obtención e de reelaboración da información
e dos coñecementos.
* Desenvolvemento da autonomía lectora, da capacidade
de elección de temas e de textos e de expresión
das preferencias persoais.
* Valoración e aprecio do texto literario como vehículo
de comunicación, fonte de coñecemento doutros
mundos, tempos e culturas, e como recurso de gozo
persoal.
* Elaboración e reescritura de textos literarios (contos,
cómics, poesías) e non literarios.
* Interese polo coidado e pola presentación dos textos
escritos, así como atención ás normas ortográficas.
* Utilización de estratexias de resolución de dificultades
léxicas e/ou ortográficas (uso de dicionarios
variados en diversos soportes).
* Dramatización e lectura dramatizada de situacións
e de textos diversos.
* Coñecemento do funcionamento da biblioteca do
centro e participación en actividades literarias.
* Iniciación á creación dunha biblioteca persoal.
* Uso guiado de programas informáticos de procesamento
de textos.
* Uso dirixido das tecnoloxías da información e da
comunicación e das bibliotecas para obter información
e modelos para a composición escrita e para a
lectura.
Bloque 3. Reflexionar sobre a lingua.
* Recoñecemento dos elementos do contexto comunicativo
como factores que inciden na selección das
formas orais ou escritas de intercambio comunicativo.
* Identificación de estruturas narrativas, descritivas,
instrutivas e explicativas sinxelas para a comprensión
e composición de textos.
* Recoñecemento das diferenzas máis relevantes
entre lingua oral e escrita.
* Coñecemento das regras ortográficas, apreciando
o seu valor social e a necesidade de cinguirse a elas
nos escritos.
* Conciencia positiva da variedade lingüística existente
no contexto escolar e social.
* Coñecemento da diversidade lingüística e valoración
positiva desta riqueza.
* Comparación de textos orais e escritos producidos
en diferentes variedades de lingua.
* Comparación e transformación de enunciados,
mediante inserción, supresión, cambio de orde, segmentación
e recomposición, para xulgar a gramaticalidade
dos resultados e facilitar o desenvolvemento
dos conceptos lingüísticos e da metalinguaxe.
* Uso e definición intuitiva nas actividades de produción
e interpretación da terminoloxía seguinte:
denominación dos textos traballados, enunciado,
palabra e sílaba, xénero e número, determinantes,
cuantificadores, tempos verbais (pasado, presente,
futuro).
* Identificación de palabras compostas e derivadas,
de sinónimos e de antónimos en relación coa comprensión
e coa produción de textos.
* Comparación de estruturas sintácticas elementais
para observar a súa equivalencia semántica ou posibles
alteracións do significado.
11.720 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Inserción e coordinación de oracións como instrumento
na mellora da composición escrita.
* Exploración das posibilidades do uso de diversos
enlaces entre oracións (adición, causa, oposición,
contradición...) en relación coa composición de textos.
* Identificación funcional das modalidades oracionais
declarativa, interrogativa e exhortativa.
* Identificación intuitiva de suxeito e predicado e
dalgúns papeis semánticos do suxeito (axente,
paciente).
Criterios de avaliación.
Segundo ciclo.
* Participar en situacións comunicativas que se dan
na aula (reais ou simuladas) e que correspondan a
diversa tipoloxía (conversa, expresión espontánea,
asemblea, debate) e a diversos obxectivos comunicativos,
respectando as normas que rexen estas situacións.
Avaliarase a capacidade e a actitude de intervención
en situacións variadas de aula nas cales se produce
linguaxe oral, así como a adaptación á diversa
tipoloxía e a diversos obxectivos comunicativos.
Observarase especialmente o respecto das normas.
* Comprender textos orais de uso cotián, extraendo
o senso global das mensaxes orais. Usar estratexias
elementais para comprender as mensaxes que escoitan
as nenas e os nenos atendendo a sinais relevantes
como o ton de voz, a entoación, os xestos e formulando
preguntas coherentes que axuden á comprensión.
Preténdese avaliar o desenvolvemento da capacidade
de comprensión de producións orais cotiás.
Avalíase especialmente o recoñecemento de ideas
principais, a habilidade de seleccionar a información
necesaria segundo o obxectivo e a capacidade para
facer algunhas deducións a partir do escoitado.
* Producir textos orais (explicacións sinxelas, exposicións,
narracións...) presentando coherentemente
ideas, estados de ánimo, sentimentos, emocións, feitos,
vivencias e opinións.
Téntase constatar a capacidade para expresarse en
diferentes contextos comunicativos usando o léxico,
as formas lingüísticas, o ton, a entoación e a pronuncia
axeitados, e a de iniciar e soster unha interacción
comunicativa.
Atenderase á coherencia e á potenciación da mensaxe
con aspectos non verbais como xestos, posturas
ou movementos.
Observarase a habilidade para narrar situacións
reais ou imaxinadas con certa desinhibición.
* Memorizar e reproducir textos orais propios da
literatura popular empregando a pronuncia e entoación
adecuadas.
Quérese observar o coñecemento dalgúns textos da
literatura oral (adiviñas, lendas, contos, poemas, cancións,
ditos) adecuados ao seu interese, nivel e contorno.
* Detectar e comprender a información explícita en
textos escritos (en soporte papel ou dixital) realizando
inferencias directas sobre o seu contido.
Este criterio pretende avaliar a capacidade de localizar
e extraer a información relevante de textos escritos
variados, así como de elaborar inferencias directas
a partir de datos presente neles.
* Interpretar as ideas contidas nos textos escritos
habituais (expositivos, informativos, instrutivos e literarios),
tanto en formato impreso como multimedia,
integrándoas nos seus propios esquemas de coñecemento.
Comprobarase se o alumnado establece relacións
entre os seus coñecementos previos e as súas experiencias
e a información contida no texto.
Verificarase o uso de estratexias de comprensión
baseadas na anticipación, na formulación de hipóteses,
na explicitación dos obxectivos ou propósitos lectores,
na interpretación de indicadores textuais, paratextuais
e contextuais e de estratexias de resolución
de dificultades léxicas (uso de dicionarios, dedución
polo contexto...) e de integración (reler, retroceder).
Así mesmo, observarase se a nena ou o neno é quen
de formular xuízos persoais sobre os textos lidos, contrastar
a información procedente de textos de contido
similar e esquematizar, con axuda de modelos, a
información.
* Elaborar e reescribir textos escritos de diferente
tipoloxía e formato (impreso e/ou multimedia) acordes
a diversas situacións funcionais cotiás (cartas, avisos,
solicitudes, instrucións, normas, anuncios, noticias) e
literarias (contos, poesías, cómics) empregando estratexias
de planificación, de textualización e de revisión
de escritos.
Trátase de avaliar a capacidade de producir textos
escritos instrutivos, expositivos, informativos, literarios...
relativos a situacións cotiás, escolares e sociais.
Valoraranse: un plan establecido, unha textualización
que recolla a corrección ortográfica e unha revisión
do escrito.
Tamén se valorará o uso dos medios informáticos.
* Ler expresivamente textos de tipoloxía variada
(entre os traballados e/ou elaborados na aula) con
fluidez e entoación adecuadas vinculadas á puntuación
e á intencionalidade e coa velocidade apropiada
segundo o tipo de texto e o obxectivo lector (ler para
deleitar outras persoas, ler para dar a coñecer un texto
propio, ler para compartir información dun texto
único na aula).
Preténdese constatar a capacidade de ler comprensivamente
en voz alta, logo de lectura silenciosa, textos
variados, facendo fincapé fundamentalmente na
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.721
entoación, na fluidez e na expresividade que poida
axudar á interpretación do texto.
* Coñecer textos de literatura infantil (poesía,
cómics, contos...) adecuados ao ciclo, coa finalidade
de gozo coa lectura e de uso como modelo para as
súas reescrituras, reelaboracións e producións escritas.
Trátase de valorar o uso da literatura infantil adecuada
á idade e aos intereses do alumnado como fonte
de pracer e como fonte de modelos pertinentes para
a expresión escrita literaria. Avaliarase tamén a capacidade
de explorar os recursos de cada texto para servir
de modelos en reescrituras, dramatizacións e
recreacións.
Comprobarase a presenza dunha actitude positiva
cara á lectura e o uso cada vez máis autónomo dela.
* Empregar as bibliotecas de aula e de centro con
certa autonomía como fonte de información e como
lugar que proporciona recursos relacionados coa lectura
por pracer.
Trátase de avaliar a participación do alumnado en
actividades de biblioteca e o uso desta.
Valorarase que sexa quen de localizar aquilo que
precisa de acordo con necesidades concretas, así
como o respecto polas normas de uso e a colaboración
no bo funcionamento dese espazo.
* Identificar en textos orais e escritos de uso cotián
temas e usos que poidan supoñer discriminación.
Préstase atención á capacidade de detectar algunhas
manifestacións discriminatorias (sexuais, étnicas,
sociais...) na linguaxe e á busca de alternativas para
corrixilas.
* Reflexionar sobre como algúns cambios nas palabras,
enunciados e textos producen modificacións
comprensivas e expresivas.
Procúrase avaliar a capacidade do alumnado para
xogar coa linguaxe observando os cambios semánticos
e expresivos que se producen en textos, enunciados e
palabras cando se practican omisións, insercións,
cambios de orde, segmentacións.
Avalíase, así mesmo, a habilidade para usar as súas
producións escritas e orais considerando o texto de
xeito crítico e creativo, o que lle permitirá analizalo
en diferentes aspectos (formato, estrutura, vocabulario,
recursos literarios).
* Utilizar de xeito intuitivo terminoloxía relacionada
coa tipoloxía textual, os tempos verbais (presente,
futuro e pasado), os adxectivos cualificativos, os
determinantes e algúns aspectos relativos á semántica
como antónimos e sinónimos, cando se realicen
actividades de comprensión e de expresión orais e
escritas.
Téntase avaliar se, en actividades de produción e de
comprensión de textos, o alumnado identifica algunha
terminoloxía lingüística e gramatical que lle poida
axudar a facer melloras na comprensión e na expresión
escrita. Non se trata de avaliar illadamente os
conceptos gramaticais senón a súa funcionalidade
para mellorar o uso da linguaxe.
* Usar as experiencias coas diversas linguas que
coñece ou está a aprender para realizar análises e
comparacións que lle permitan establecer melloras na
súa expresión e comprensión.
Preténdese que poidan identificar similitudes e
diferenzas entre as linguas da comunidade como fórmula
de análise de aspectos da lingua (gráficos, sintácticos,
léxicos, semánticos) que os axuden a mellorar
na súa expresión e comprensión correctas.
Contidos.
Terceiro ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Participación e cooperación nas situacións comunicativas
de relación social especialmente as destinadas
a favorecer a convivencia (debates, exposicións
curtas, conversas, expresións espontáneas, discusións,
asembleas, narracións orais, entrevistas), con
valoración e respecto das normas que rexen a interacción
oral (quendas de palabra, papeis diversos no
intercambio, respecto ás opinións e opcións lingüísticas
das demais persoas, ton de voz, posturas e xestos
adecuados).
* Comprensión de textos orais procedentes da radio,
da televisión ou da internet con especial incidencia
na noticia, na entrevista, na reportaxe infantil e nos
debates e comentarios de actualidade, para obter
información xeral sobre feitos e acontecementos que
resulten significativos e distinguindo información de
opinión.
* Interpretación elemental en textos orais da retranca,
da ironía e dos dobres sentidos.
* Comprensión e produción de textos orais para
aprender e para informarse, tanto os creados con finalidade
didáctica como os de uso cotián, de carácter
informal (conversas entre iguais e no equipo de traballo)
e dun maior grao de formalización (exposicións da
clase, entrevistas ou debates).
* Produción de textos orais propios dos medios de
comunicación social mediante simulación ou participación
para ofrecer e compartir información e opinión.
* Uso de estratexias elementais para comprender e
facer comprender as mensaxes orais: fluidez, claridade,
orde, léxico apropiado, pronuncia correcta, ton de
voz, entoación, xestualidade. Incorporación das intervencións
das demais persoas, formulación de preguntas
coherentes e percepción das reaccións.
* Utilización de estratexias para potenciar a expresividade
das mensaxes orais (acenos, miradas, posturas
corporais).
11.722 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Actitude de escoita adecuada ante situacións
comunicativas (tolerancia ás opinións, escoita atenta,
respecto das opcións de quen fala sen interrupcións
inadecuadas, contacto visual).
* Escoita, memorización e produción de textos procedentes
da literatura popular oral (refráns, adiviñas,
lendas, contos, poemas, conxuros, cancións, ditos,
romances, cantigas).
* Valoración e aprecio do texto literario oral como
vehículo de comunicación, fonte de coñecemento da
nosa cultura e como recurso de gozo persoal.
* Valoración dos medios de comunicación social
como instrumento de aprendizaxe e de acceso a informacións
e a experiencia doutras persoas.
* Uso de documentos audiovisuais como medio de
obter, identificar, seleccionar, clasificar, comparar e
relacionar con progresiva autonomía informacións
relevantes para aprender.
* Actitude de cooperación e de respecto en situacións
de aprendizaxe compartida.
* Interese por expresarse oralmente coa pronuncia
e coa entoación adecuadas.
* Uso dunha linguaxe non discriminatoria e respectuosa
coas diferenzas.
Bloque 2. Ler e escribir.
* Comprensión da información relevante en textos
das situacións cotiás de relación social: correspondencia,
normas, programas de actividades, convocatorias,
plans de traballo ou regulamentos.
* Comprensión de textos procedentes dos medios de
comunicación social (incluídas webs infantís e xuvenís)
con especial incidencia na noticia, na entrevista
e nas cartas á dirección do xornal, para obter información
xeral, localizando o máis destacado.
* Comprensión de textos do ámbito escolar en
soporte papel ou dixital para aprender e para informarse,
tanto os producidos con finalidade didáctica
como os de uso social (folletos informativos ou publicitarios,
prensa, programas, fragmentos literarios).
* Utilización de elementos gráficos e paratextuais
para facilitar a comprensión (ilustracións, gráficos,
táboas e tipografía).
* Integración de coñecementos e de informacións
procedentes de diferentes soportes para aprender,
comparando, clasificando, identificando e interpretando
con especial atención aos datos que se transmiten
mediante gráficos, esquemas e ilustracións.
* Esquematización da información relevante dun
texto.
* Uso das estratexias de planificación, de textualización
(formato, estrutura, ortografía e normas lingüísticas...)
e de revisión como partes do proceso
escritor.
* Composición de textos propios de situacións
cotiás de relación social (correspondencia, normas,
programas, convocatorias, plans de traballo, SMS) de
acordo coas características propias destes xéneros.
* Composición de textos de información e de opinión
característicos dos medios de comunicación
social sobre feitos e acontecementos significativos,
con especial incidencia na noticia, na entrevista, no
comentario breve sobre libros ou música, en situacións
reais ou simuladas.
* Produción de textos relacionados co ámbito académico
para obter, organizar e comunicar información
(cuestionarios, enquisas, resumos, esquemas, informes,
descricións, explicacións).
* Realización de diferentes tipos de lectura: de
investigación, de aprendizaxe, de gozo persoal, de
resolución de problemas.
* Lectura:
-Expresiva de textos de diferente tipoloxía textual
non literaria.
-Persoal, silenciosa e en voz alta de obras adecuadas
á idade e aos intereses (conto, cómic, novela).
-Guiada de textos narrativos da literatura infantil,
adaptacións de obras literarias clásicas e literatura
actual en diversos soportes.
-Comentada de poemas, de relatos e de obras teatrais
tendo en conta as convencións literarias (xéneros,
figuras) e a presenza de certos temas e motivos
repetitivos e tópicos.
* Uso das estratexias de control do proceso lector
(anticipación, formulación de hipóteses, relectura).
* Desenvolvemento da autonomía lectora, da capacidade
de elección de temas e de textos e de expresión
das preferencias persoais.
* Valoración e aprecio do texto literario como vehículo
de comunicación e como recurso de gozo persoal.
* Recreación e composición de poemas e de relatos
para comunicar sentimentos, emocións, estados de
ánimo, lembranzas, recoñecendo as características
dalgúns modelos.
* Interese polo coidado e a presentación dos textos
escritos e respecto pola norma ortográfica.
* Interese polos textos escritos como fonte de aprendizaxe
e como medio de comunicación de experiencias
e de regulación da convivencia.
* Valoración da escritura como instrumento de relación
social, de obtención e de reelaboración da información
e dos coñecementos.
* Uso dirixido das tecnoloxías da información e da
comunicación para a localización, selección, interpretación
e organización da información.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.723
* Uso progresivamente autónomo de programas
informáticos de procesamento de textos e de corrección
ortográfica.
* Uso da biblioteca do centro, amosando coñecemento
da súa organización (catalogación, funcionamento)
e participación en actividades literarias e na
elaboración de propostas.
* Creación da biblioteca persoal.
* Utilización das bibliotecas, incluíndo as virtuais,
de xeito cada vez máis autónomo, para obter información
e modelos para a produción escrita.
* Dramatización e lectura dramatizada de textos
literarios e non literarios diversos.
Bloque 3. Reflexionar sobre a lingua.
* Identificación das relacións entre os elementos do
contexto e as formas lingüísticas en que se manifestan
os discursos orais e escritos.
* Identificación en situacións comunicativas de
participantes, lugares, xeitos de proceder, para reflexionar
sobre as diferentes variables que inciden na
comunicación.
* Recoñecemento de estruturas narrativas, descritivas,
instrutivas e explicativas para a comprensión e
composición.
* Identificación dos mecanismos que favorecen e
controlan a comprensión lectora.
* Coñecemento das normas ortográficas, apreciando
o seu valor social e a necesidade de cinguirse a elas
nos escritos.
* Uso de procedementos de derivación, comparación
e contraste para xulgar sobre a corrección das
palabras e xeneralizar as normas ortográficas.
* Comparación e transformación de enunciados,
mediante inserción, supresión, cambio de orde, segmentación
e recomposición, para xulgar sobre a gramaticalidade
dos resultados e facilitar o desenvolvemento
dos conceptos lingüísticos e da metalinguaxe.
* Comparación entre aspectos das linguas que
coñece e/ou está a aprender para mellorar os procesos
comunicativos e recoñecer as interferencias das linguas
existentes na comunidade autónoma.
* Uso e identificación intuitiva da terminoloxía
seguinte nas actividades de produción e interpretación:
denominación dos textos traballados; sílaba
tónica e átona; enunciados: frase e oración; tipos de
enunciado: declarativo, interrogativo, exclamativo,
imperativo; enlaces: preposición e conxunción; grupo
de palabras: núcleo e complementos; adxectivo; tempo
verbal; persoa gramatical; modo imperativo e infinitivo;
suxeito e predicado; complementos do nome e
complementos do verbo.
* Comparación de estruturas sintácticas diversas
para observar a súa equivalencia semántica ou posibles
alteracións do significado.
* Observación da inserción e coordinación de oracións
como procedementos propios da explicación,
tanto na escritura como na expresión oral.
* Exploración das posibilidades do uso de diversos
enlaces entre oracións (causa, consecuencia, finalidade,
contradición, condición...) en relación coa composición
de textos.
* Identificación, en oracións, de suxeito e predicado,
así como do papel semántico do suxeito (axente
paciente, causa).
* Transformación de oracións de activa en pasiva e
viceversa para mellorar a comprensión de determinados
textos.
* Práctica do paso de estilo directo a estilo indirecto
na narración.
Criterios de avaliación.
Terceiro ciclo.
* Participar nas diversas situacións de intercambio
oral que se producen na aula observando as actitudes
adecuadas e autorregulando as estratexias que fan
efectiva a comunicación. Amosar interese por expresarse
en público coherentemente, sen contradicións,
sen repeticións innecesarias e usando nexos adecuados.
Trátase de avaliar a capacidade de intervir nas
situacións comunicativas da aula respectando os
hábitos de correcta participación, empregando as
calidades que debe posuír quen fala, recoñecendo as
calidades de quen escoita e mais usando adecuadamente
os recursos non verbais e as estratexias elementais
para percibir reaccións.
* Comprender textos orais diversos interpretando as
intencións explícitas, así como as intencións, valores
e opinións non explícitas.
Preténdese avaliar a capacidade de obter e seleccionar
informacións e a de establecer relacións entre
as informacións orais procedentes da escola e dos
medios de comunicación transcendendo da literalidade
do texto para facer deducións e inferencias elementais,
así como para interpretar aspectos implícitos
como a ironía, a retranca ou o dobre sentido, e entrever
mensaxes subliminais.
Así mesmo, avalíase a capacidade de distinguir
información de opinión e a de reflexionar sobre os
mecanismos que se relacionan coa comprensión, de
cara a aprender a aprender.
* Expresarse oralmente con corrección, usando
diferentes textos orais segundo a situación comunicativa
de que se trate e empregando os recursos lingüísticos
e non lingüísticos que sexan precisos.
Constatarase a capacidade das nenas e dos nenos
para producir textos orais de tipoloxía variada adecuados
ás diferentes situacións (formais e informais) e
necesidades con progresiva coherencia, corrección
léxica, organización e control de dicción, empregando
11.724 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
o rexistro lingüístico adecuado e usando os recursos
non verbais apropiados como medios de potenciar a
expresividade. Valorarase: a capacidade de producir
oralmente relatos, noticias, anuncios, exposicións,
explicacións sinxelas e reflexións; a capacidade de
comunicar do xeito máis claro e correcto posible; a
capacidade de recoñecer a utilidade de técnicas non
verbais diversas con vistas a facerse entender mellor;
a habilidade para iniciar, soster e finalizar as conversas
entre iguais nas relacións sociais.
* Producir textos orais a partir de textos preexistentes
da literatura oral popular (refráns, ditos, conxuros,
lendas, contos, adiviñas, cantigas, cancións, romances)
co ritmo e a entoación adecuados.
Preténdese avaliar o uso da lingua oral desfrutando
de textos de tradición oral popular, así como a capacidade
de usar recursos expresivos e creativos en
tarefas de dramatización, de recreación ou de memorización
destes textos.
* Buscar, localizar e seleccionar información explícita
en textos escritos de soportes variados (webs,
libros, carteis) e realizar inferencias determinando
intencións e dobres sentidos.
Téntase avaliar a capacidade do alumnado para
localizar e extraer a información en textos escritos de
diversa tipoloxía e formato para comprender o sentido
do texto ou hipertexto e as relacións esenciais entre os
diferentes elementos:discernindo a información principal
da secundaria; analizando elementos que
inflúen na comprensión (estrutura, vocabulario, contexto,
soporte); utilizando estratexias para resolver
dúbidas (uso de dicionarios, busca de información
complementaria, ampliación de datos, relectura, contraste
coas compañeiras e compañeiros); usando diferentes
tipos de lectura (rápida, selectiva, integral...) e
estratexias diferenciadas para determinar o relevante
(subliñado, esquematización).
* Interpretar e integrar as concepcións previas e
ideas propias coas contidas nos textos, comparando e
contrastando informacións variadas.
Comprobarase se o alumnado manexa con autonomía
informacións contidas en textos de diferente tipoloxía
e en hipertextos: utilizando estratexias para
resolver dúbidas, confrontando información procedente
destes coa propia, contrastando os datos obtidos,
elaborando esquemas simples que recollan a
información fundamental, formulando xuízos persoais
sobre o lido con argumentos e amosando actitude crítica
ante calquera texto que comporte algún tipo de
discriminación.
* Producir textos de diferente tipoloxía que permitan
narrar, describir, resumir, explicar e expoñer opinións,
emocións e informacións relacionadas con
situacións cotiás da aula de xeito coherente, usando o
máis adecuadamente posible estratexias de planificación,
de textualización e de revisión e empregando
soportes variados, incluídos os dixitais.
Verificarase que as alumnas e os alumnos sexan
capaces de expresarse por escrito en progresión de
cohesión e de coherencia seguindo os pasos da produción
textual (planificación, textualización adecuada).
Avaliarase a importancia que o alumnado lle dá á
lingua escrita no intercambio social, así como a capacidade
de elaborar textos diversos.
Farase fincapé na observación dunha presentación
definitiva adecuada e correcta en relación coas normas
do sistema da lingua.
* Ler expresivamente textos de diversa tipoloxía
con fluidez e precisión atendendo á dicción, entoación,
intensidade de voz, ritmo e velocidade adecuados
ás diversas situacións funcionais da lectura en
voz alta (ler para que alguén goce escoitando, ler para
dar a coñecer un texto descoñecido, ler para compartir
información que se acaba de localizar), facendo
participar á audiencia da interpretación dela.
Preténdese constatar a capacidade expresiva e comprensiva
cando se len textos habituais en voz alta
(logo de lectura silenciosa) e a capacidade de realizar
lectura dramatizada de textos literarios contando coa
improvisación vocal, facendo fincapé fundamentalmente
na velocidade, ritmo, intensidade de voz,
entoación, pausado e dicción.
Valorarase a habilidade para controlar o proceso
lector.
* Coñecer textos de literatura infantil adecuados ao
ciclo coa finalidade de que sirvan de modelos para a
escritura creativa e de recursos para a lectura por pracer.
Este criterio avalía a capacidade de gozar autonomamente
con diferentes textos literarios escritos adecuados
aos seus intereses e ao ciclo.
* Usar as bibliotecas da aula e do centro e os seus
diferentes departamentos con autonomía abonda,
comprendendo como se organiza, e colaborando no
seu coidado e mellora.
Avalíase a capacidade de usar as diferentes bibliotecas
e os espazos específicos destas de xeito autónomo,
amosando coñecemento básico de usuaria e usuario
e observando as normas.
Valorarase a capacidade de colaboración no coidado,
dinamización e mantemento da biblioteca e a
manifestación de preferencias na selección de lecturas
expresando as propias opinións sobre elas.
* Analizar criticamente os textos e hipertextos e
reflexionar sobre o seu contido, identificando a estrutura,
o uso da linguaxe e o punto de vista da autora ou
do autor a partir dos cambios que se poden producir
nos elementos textuais efectuando modificacións
variadas neles.
Trátase de observar a capacidade de recoñecer os
efectos na comprensión e expresión que se producen
en elementos do texto cando, xogando con diferentes
aspectos deste, se realizan modificacións como: camN
º 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.725
bios de orde, insercións, supresións, recomposicións,
modificacións léxicas...
* Utilizar terminoloxía lingüística e gramatical
básica, implícita e funcionalmente, e como apoio á
comprensión e á produción de textos.
Preténdese avaliar o coñecemento de terminoloxía
específica ( nome, verbo, tempo verbal, determinante,
adxectivo e nexos) que lle permita ao alumnado debater
sobre a súa produción oral e escrita, explicar o que
aprende e falar da propia lingua.
* Establecer relacións entre as diversas linguas que
utiliza ou está a aprender o alumnado para reflexionar
sobre como mellorar os seus procesos comunicativos.
Quérese avaliar se o alumnado pode atopar relacións
e interferencias doutros idiomas e se é quen de
observar regularidades sintácticas, ortográficas, morfolóxicas...
en diferentes textos e hipertextos procedentes
das linguas que se falan en Galicia.
Área de lingua estranxeira.
Introdución.
Características da área.
As linguas son instrumentos de comunicación e de
coñecemento, vehículo dos sistemas de valores e das
expresións culturais e factor determinante da identidade
dos pobos e das persoas. Coa lingua somos quen
de expresar sentimentos e emocións, interactuamos
co medio, creamos culturas e facemos que estas pervivan
a través dos tempos.
No mundo actual, cada vez máis globalizado, onde
están a desaparecer os límites xeográficos da comunicación,
a aprendizaxe de linguas estranxeiras constitúe
unha necesidade e unha posibilidade ilimitada de
achegamento, por unha parte, á información, ao coñecemento
e ás tecnoloxías e, pola outra, a distintos formas
e estilos de vida e maneiras de pensar de diferentes
culturas.
Na sociedade europea actual, a competencia multilingüe
estase a conformar como un aspecto esencial
para a protección e o desenvolvemento da herdanza
lingüística como fonte de enriquecemento mutuo.
Esta permitiralles aos individuos relacionar de modo
significativo as distintas culturas ás que teñen acceso
mediante os seus coñecementos lingüísticos e lograr
unha mellor compresión delas ata configurar a competencia
pluricultural, da cal a competencia plurilingüe
é un dos compoñentes. Todo isto ha facilitará a
mobilidade plena das persoas e o intercambio democrático
de ideas.
A realidade galega está conformada por unha comunidade
de falantes que coñecen dúas linguas, o galego
e o castelán, e que están a aprender, polo menos,
unha lingua estranxeira. Isto, máis a integración na
nosa sociedade de persoas procedentes doutros países
de Europa e do resto do mundo, constitúe unha característica
dos contornos de aprendizaxe escolar das linguas,
en si mesmos plurilingües e, desde o punto de
vista metodolóxico, integradores. Neles débese tirar
proveito, non só das destrezas e coñecementos desenvoltos
en cada unha das linguas, senón tamén da simple
presenza de idiomas descoñecidos, referente real
das diferenzas lingüísticas e culturais, incidindo na
riqueza que tal feito implica.
Seguindo as indicacións do Consello de Europa no
Marco Común Europeo de Referencia, a aprendizaxe
das linguas estranxeiras e a súa certificación organízanse
nunha serie de niveis comúns ordenados en
graos de competencia lingüística progresivamente
máis amplos e ligados a distintos contextos sociais de
uso da competencia comunicativa. Será, pois, a etapa
de educación primaria a que inicie esta andaina cara
ao dominio pleno da competencia comunicativa nas
linguas estranxeiras obxecto de estudo.
Igualmente, o Marco Común Europeo de Referencia
promove o coñecemento das diversas linguas e culturas,
polo que este currículo ten tamén a finalidade de
favorecer a comunicación entre iguais, eliminar
barreiras, prexuízos e estereotipos e enriquecer persoalmente
as nenas o os nenos.
Na educación primaria, o estudo da lingua
estranxeira terá como meta a paulatina familiarización
coa nova lingua e a súa utilización en situacións
de comunicación sinxelas e significativas para os
nenos e para as nenas desa idade. As linguas apréndense
de moitas maneiras, pero o que se ensina e o
que aprende o alumnado está condicionado, entre
outros factores, polo conxunto de medios e materiais
utilizados. Así, as tarefas e os materiais deben ser
variados e adaptados ás características do alumnado
ao que van dirixidos e ás finalidades da aprendizaxe
da lingua estranxeira. Pola súa parte, a utilización das
TIC ofrece a posibilidade de respectar o ritmo de
aprendizaxe de cada alumno e cada alumna, de acceder
a contidos reais e adecuados ao seu nivel e intereses
ou de establecer contactos con alumnas e alumnos
de todo o mundo falantes desa lingua a través dos
recursos informáticos que internet pon á súa disposición
(correo electrónico, chats, foros, etc.), así como
de iniciarse, no caso da educación primaria, á competencia
básica de aprender a aprender utilizando este
instrumento.
Así, o currículo de lingua estranxeira para a educación
primaria promove un ensino integrador das linguas,
baséase no desenvolvemento progresivo da
competencia comunicativa e da competencia intercultural
e impulsa a utilización das diversas linguaxes
que posibilitan a comunicación: verbal, non verbal,
audiovisual e dixital.
O currículo artéllase en tres bloques:
O bloque 1 Escoitar e falar, reúne as dúas dimensións
básicas sobre as que traballar nesta etapa de
educación primaria. Cómpre non esquecer que as
destrezas produtivas (escribir e falar) son posteriores
ás receptivas.
11.726 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
Valorar a nova lingua de estudo; escoitar variadas e
significativas mensaxes cunha actitude positiva; comprender
o que falan as demais persoas; captar o sentido
global de textos orais emitidos a través de diferentes
medios e soportes; fomentar a comprensión crítica
e a identificación de estereotipos; participar nas
situacións de comunicación a través do movemento,
dos xestos, da palabra; aprender as normas dos intercambios
orais e escritos, a negociar o consenso e a
xogar cos novos sons, ritmos e entoación son aspectos
que se recollen neste bloque e que conducen ao coñecemento
e á aprendizaxe do idioma.
Cómpre lembrar a importancia de proporcionarlle
un rico e variado input ao alumnado a partir do cal
inicie un coñecemento intuitivo sobre os mecanismos
da nova lingua. Canto máis abundante e redundante
sexa o input, maior será a diversidade de patróns de
comunicación, o que permitirá aumentar a competencia
lingüística do alumnado e facilitar a súa participación
en situacións de comunicación propostas nas
actividades de aprendizaxe na aula.
O bloque 2 Ler e escribir, recolle dúas actividades
lingüísticas que se inician na etapa da educación primaria
como complemento ás dúas anteriores, polo que
nos primeiros cursos desta etapa a lingua traballada
no código escrito será aprendida na súa forma oral en
primeiro lugar.
O bloque 3 Reflexión sobre a lingua e consciencia
intercultural, integra contidos relacionados co coñecemento
do idioma e coa reflexión acerca deste e das
regras de funcionamento das linguas. Ademais, fai
visibles as estratexias de aprendizaxe: memorización,
repetición, relacións cos outros idiomas ou coñecementos...
Así, agudízase a atención selectiva ao reflexionar
sobre a mesma lingua.
Na educación primaria o enfoque comunicativo
dirixirá a comunicación oral, obxectivo prioritario
nesta etapa, e a motivación sentará as bases para a
aprendizaxe, de xeito que a atención sexa máis intensa,
a aprendizaxe máis rápida e a actitude tranquila e
relaxada ante a lingua estranxeira e a sociedade e cultura
que esta implica. Será unha metodoloxía baseada
no descubrimento guiado e colectivo e na resolución
de problemas, evitando o traballo analítico e favorecendo
en todo momento a participación e implicación
activa dos nenos e das nenas, coa finalidade de lograr
aprendizaxes eficaces desde o punto de vista cognitivo,
comunicativo e socio afectivo.
Obxectivos.
* Escoitar e comprender mensaxes en interaccións
verbais variadas, utilizando as informacións transmitidas
para a realización de diversas tarefas concretas
relacionadas coa experiencia do alumnado.
* Expresarse e interactuar oralmente en situacións
sinxelas e habituais que teñan un contido e desenvolvemento
coñecidos, utilizando procedementos verbais
e non verbais e adoptando unha actitude respectuosa
e de cooperación.
* Escribir textos diversos con finalidades variadas
sobre temas previamente tratados na aula e coa axuda
de modelos.
* Ler de xeito comprensivo textos diversos, relacionados
coas experiencias e intereses do alumnado,
extraendo información xeral e específica de acordo
cunha finalidade previa.
* Aprender a usar con progresiva autonomía medios
variados, incluídas as TIC, para obter información e
para comunicarse en lingua estranxeira.
* Valorar a lingua estranxeira, e as linguas en xeral,
como medio de comunicación e entendemento entre
as persoas de procedencias e culturas diversas e como
ferramenta de aprendizaxe de distintos contidos.
* Manifestar unha actitude receptiva, interesada e
de confianza na propia capacidade de aprendizaxe e
de uso da lingua estranxeira.
* Coñecer aspectos doutras culturas que utilizan a
lingua estudada e amosar unha actitude de respecto
cara as mesmas.
* Utilizar os coñecementos e as experiencias previas
coas linguas galega e castelá para unha adquisición
máis rápida, eficaz e autónoma da lingua
estranxeira.
* Identificar aspectos fonéticos, de ritmo, de acentuación
e de entoación, así como estruturas lingüísticas
e aspectos léxicos da lingua estranxeira e usalos
como elementos básicos da comunicación.
Contidos.
Primeiro ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Comprensión de mensaxes orais sinxelas (instrucións)
para realizar tarefas dentro ou fóra da aula.
* Comprensión de textos orais sinxelos -contos,
cancións, rimas...- conectados cos intereses das nenas
e dos nenos e apoiados con imaxes, sons e xestos.
* Escoita e comprensión de mensaxes sinxelas significativas
para o alumnado procedentes de diferentes
soportes multimedia.
* Achegamento, a través do xogo e da expresión
corporal e musical, a algúns aspectos fonéticos, do ritmo,
da acentuación e da entoación da nova lingua.
* Participación en situacións de comunicación reais
ou simuladas, empregando respostas verbais ou non
verbais (movemento, accións, debuxo, modelado,
mímica).
* Imitación de situacións de comunicación breves e
sinxelas a través de dramatizacións e de xogos de sortes,
de rutinas de comezo e fin da clase, de lerias, de
retrousos e de contos.
* Memorización de producións orais breves significativas
e apoiadas con axuda visual, auditiva e xestual
(cancións, rutinas para iniciar ou manter o xogo,
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.727
fórmulas orais breves para manter a atención,
lerias...).
* Participación con actitude de colaboración en
xogos e dramatizacións que precisen de breves intervencións
orais.
* Interese por empregar a lingua estranxeira en
situacións variadas de comunicación (saúdo, despedida,
presentacións, felicitación ás persoas da aula nos
seus aniversarios, estados de ánimo...).
* Valoración positiva das intervencións orais propias
e alleas.
* Recoñecemento e aprendizaxe de formas básicas
de relación social en lingua estranxeira.
* Iniciación ás estratexias básicas que favorecen a
comprensión e a expresión oral: uso do contexto
visual e non-verbal e dos coñecementos previos sobre
o tema ou sobre a situación de comunicación transferidos
desde as linguas que coñece o alumnado á lingua
estranxeira.
* Valoración da lingua estranxeira como instrumento
para comunicarse e para achegarse a nenos e nenas
doutras culturas.
Bloque 2. Ler e escribir.
* Asociación de imaxes con palabras coñecidas e
relacionadas con temas próximos ao alumnado -contos,
personaxes de debuxos animados- e identificación
delas, empregando diferentes recursos visuais e
informáticos.
* Asociación de grafía, fonema e significado de
palabras en contextos reais ou simulados procedentes
de diversas fontes, traballadas previamente a través
de diversos medios, e sempre con apoio visual.
* Lectura de palabras e de enunciados moi sinxelos
en recursos variados (audiovisuais e informáticos,
tiras de cómic, karaoke, xogos de ordenador).
* Escritura de palabras e de enunciados moi sinxelos
e traballados previamente en producións orais utilizando
distintos medios (xogos visuais e informáticos
en que o alumnado teña que formar palabras e asocialas
con imaxes, modelos, textos para completar...) coa
intención de compartir información ou cunha intención
lúdica e/ou funcional.
* Iniciación ao uso de programas informáticos educativos
para ler e escribir mensaxes sinxelas.
* Interese polo coidado na presentación dos textos
escritos.
* Valoración positiva dos textos escritos propios e os
do resto das persoas da aula, colaborando na súa produción
e exposición e integrándoas na rutina diaria
(carteis para identificar os recantos, calendario, cartafol
colectivo...).
Bloque 3. Reflexión sobre a lingua e consciencia
intercultural.
* Iniciación a algunhas diferenzas de sons e de ritmo
respecto da primeira lingua.
* Iniciación á utilización de estratexias de lectura:
uso do contexto visual e verbal e dos coñecementos
previos sobre o tema ou a situación transferidos desde
as linguas que coñece o alumnado.
* Familiarización con algunhas estratexias básicas
da produción de textos a partir dun modelo: selección
da persoa destinataria, da intención e do contido.
* Uso de habilidades e de procedementos (repetición,
memorización, asociación de palabras e de
expresións con elementos xestuais e visuais e observación
de modelos) para a adquisición de léxico e de
estruturas elementais da lingua.
* Iniciación ao uso de dicionarios visuais, contos,
webs infantís e produtos multimedia e achegamento
ás posibilidades que achegan na busca de información
e de coñecemento.
* Seguridade na propia capacidade para aprender
unha lingua estranxeira e gusto polo traballo cooperativo.
* Iniciación ao emprego dun cartafol (rexistro de
aprendizaxe) colectivo da aula, onde se irán acumulando
os traballos de cada neno e cada nena previamente
acordados no grupo-clase.
* Achegamento a algúns aspectos culturais semellantes
á nosa realidade a través de producións multimedia
e de manifestacións artísticas da cultura dos
países onde se fala a lingua estranxeira.
* Actitude receptiva cara ás persoas que falan outra
lingua e teñen unha cultura ou forma de vida diferentes.
Criterios de avaliación.
Primeiro ciclo.
* Valorar a lingua estranxeira como instrumento
para comunicarse e para achegarse a nenos e a nenas
doutras culturas que teñen formas de vida diferentes
da propia e para descubrir algúns aspectos comúns
(xogos de sortes, xogos tradicionais e festas...).
Con este criterio avaliarase o interese por iniciar
relacións con nenos e nenas falantes da lingua
estranxeira, a actitude positiva de respecto cara á
aprendizaxe dunha nova cultura e de interese por descubrir
semellanzas coa propia.
* Amosar unha actitude positiva cara á aprendizaxe
da nova lingua mostrando interese por imitar, escoitar
e reproducir rimas, cancións, xogos, elementos repetitivos
dos contos e de cancións.
Trátase de comprobar a aceptación da nova lingua
como fonte de pracer e de diversión e a valoración
desta como vehículo de xogo e de comunicación.
* Comprender mensaxes verbais, significativas e
contextualizadas coa axuda de elementos lingüísticos
e non lingüísticos.
11.728 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
Avalíase a capacidade progresiva de captar ideas e
mensaxes en situacións de comunicación oral significativas
en que se utilicen linguaxes diversas (xestos,
mímica, sons, imaxes e recursos multimedia).
* Participar comprensivamente, empregando formas
lingüísticas e non lingüísticas, en producións orais
moi sinxelas relativas a situacións e a temas de interese
para o alumnado: xogos, dramatizacións de contos,
instrucións para realizar actividades da aula.
Preténdese avaliar a participación oral activa en
situacións de dificultade progresiva utilizando fórmulas
sinxelas de interacción social e mediante respostas
non verbais.
* Amosar comprensión, mediante respostas verbais
sinxelas e básicas, en situacións de comunicación
cotiás (saúdo, despedida, presentación, expresión de
estados de ánimo e outros) e iniciarse nas fórmulas
orais da expresión cotiá.
Téntase comprobar que o alumnado comprende e
participa en interaccións orais sociais básicas de saúdo,
de despedida, de presentación e de manifestación
sinxela de estados de ánimo e que ten capacidade de
responder verbalmente nas ditas situacións de comunicación.
* Imitar sons, repetir producións orais sinxelas e
breves de uso diario na aula e memorizar fórmulas
breves e sinxelas de comunicación oral de interese
para os nenos e as nenas (xogos de sortes, retrousos de
cancións e contos, fórmulas verbais para iniciar unha
actividade, lerias, xogos de mans...)
Trátase de valorar o grao de aprendizaxe dos aspectos
fonéticos máis básicos da nova lingua mediante a
observación da capacidade de imitación do alumnado
e a repetición de sons, de palabras e de enunciados
con pronunciación, ritmo e entoación intelixibles.
* Identificar e interpretar palabras e enunciados
curtos contextualizados en situacións de comunicación
significativas para os nenos e para as nenas,
como mensaxes multimedia, contos, tarxetas de felicitación,
anuncios e carteis aprendidos con anterioridade
na súa forma oral.
Trátase de valorar a capacidade do alumnado de
relacionar a forma escrita coa forma oral, recorrendo
ás diversas linguaxes que acompañarán ás palabras e
enunciados (imaxes, xestos, sons). A identificación
das mesmas mensaxes noutros contextos será clave
para a valoración positiva da aprendizaxe.
* Producir mensaxes significativas sinxelas de xeito
guiado en papel ou en formato dixital cunha finalidade
comunicativa e con axuda de modelos que previamente
fosen aprendidos oralmente.
Avaliarase a capacidade de escribir palabras e frases
sinxelas a partir dun modelo substituíndo unha
palabra ou expresión por outra para unha funcionalidade
ou tarefa determinada (felicitar, informar, saudar,
escribir un cartel...) tanto de forma manuscrita
como en formato dixital.
* Utilizar recursos e estratexias moi sinxelos para
aprender a aprender, identificando as que son máis
apropiadas para o alumnado (axudas xestuais, repetición
sonora en voz alta ou de movemento, asociación,
emprego de dicionarios visuais, utilización da internet...).
Preténdese comprobar o grao de consciencia dos
logros do alumnado e a capacidade de recoñecer as
estratexias de aprendizaxe.
* Amosar curiosidade e interese por buscar información
a través de diferentes medios sobre a cultura
que están a estudar as alumnas e os alumnos (busca
de imaxes, xogos, fotografías, personaxes de debuxos
animados...) con diversas finalidades (exposición na
aula no rexistro de aprendizaxe, clasificación na carpeta
de favoritos, utilización como salvapantallas,
álbums... )
Téntase valorar con este criterio a curiosidade por
coñecer diferentes aspectos da vida e da cultura relacionadas
coa lingua estranxeira, así como o interese
por aprendelos e compartilos co resto da clase.
Contidos.
Segundo ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Comprensión de mensaxes orais (instrucións e
peticións) de progresiva complexidade para realizar
tarefas dentro ou fóra da aula.
* Comprensión de textos orais de dificultade crecente
-contos, anuncios, información meteorolóxica,
localización dunha persoa, obxecto ou lugar, cancións,
rimas...- conectados cos intereses das nenas e
dos nenos en soporte audiovisual e multimedia para
extraer información global e algunha específica.
* Participación en situacións reais ou simuladas de
comunicación dando respostas verbais e non verbais
que supoñan unha elección entre un repertorio limitado
de posibilidades, en contextos progresivamente
menos dirixidos.
* Participación activa en situacións funcionais de
comunicación (conversas telefónicas; peticións; autopresentación
e presentación doutras persoas; compravenda;
saúdos; identificación e localización de persoas,
de obxectos e de lugares...) respectando e
empregando as convencións propias do proceso
comunicativo: prestar atención á persoa que fala, respectar
as quendas de palabra, manter contacto visual,
amosar actitude positiva e presentar adecuación da
resposta á intervención das outras persoas.
* Produción de textos orais coñecidos previamente
mediante a participación activa en representacións,
cancións, recitados, dramatizacións, interaccións
dirixidas... ou ben preparados mediante un traballo
previo con axudas e modelos, amosando interese por
expresarse oralmente en actividades individuais e de
grupo.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.729
* Utilización progresiva de estratexias básicas para
apoiar a comprensión e a expresión oral: uso do contexto
visual e non verbal e dos coñecementos previos
sobre o tema ou a situación transferidos desde as linguas
que coñece á lingua estranxeira.
* Valoración positiva das intervencións orais propias
e alleas na lingua estranxeira como instrumento
para comunicarse e coñecer outras culturas.
* Identificación e dominio progresivo de aspectos
fonéticos, do ritmo, da acentuación e da entoación da
lingua estranxeira como aspectos fundamentais para a
comprensión e produción de breves textos orais a través
do xogo e da expresión corporal e musical.
* Interese por facerse comprender, por entender e
por empregar a lingua estranxeira en situacións variadas
de comunicación.
Bloque 2. Ler e escribir.
* Asociación de grafía, pronunciación e significado
a partir de modelos escritos e de expresións orais
coñecidas, así como consolidación dalgunhas asociacións
grafía-son básicas en situacións contextualizadas
ben definidas para as nenas e os nenos.
* Lectura e comprensión de diferentes mensaxes de
interese para os nenos e as nenas (contos, menús, instrucións
dun xogo, mensaxes de correo electrónico,
xogos de pistas, anuncios publicitarios...) adaptadas á
súa competencia lingüística, en soporte papel e dixital,
para utilizar información global e específica no
desenvolvemento dunha tarefa ou polo simple pracer
da lectura.
* Uso guiado de estratexias de lectura (utilización
das imaxes, dos títulos e doutras informacións visuais,
así como dos coñecementos previos sobre o tema ou
sobre a situación de comunicación transferidos desde
as linguas que coñece o alumnado), identificando a
información máis importante e deducindo o significado
de palabras e de expresións non coñecidas.
* Lectura expresiva e escritura de textos propios de
situacións cotiás próximas como invitacións, felicitacións,
notas, avisos, billetes de transporte, entradas,
etiquetas ou xogos.
* Composición de textos sinxelos a partir de modelos,
empregando expresións e enunciados moi coñecidos
oralmente para transmitir información, ou con
intencións comunicativas propias da vida diaria.
* Utilización das tecnoloxías da información e da
comunicación para ler e transmitir información (webs,
programas multimedia, correo electrónico)
* Interese polo coidado e a presentación dos textos
escritos valorando o seu sentido estético.
* Interese por cooperar na utilización da lingua
estranxeira na súa forma escrita na aula, por expoñela
como recordatorio visual e para á aprendizaxe de
novas palabras e expresións (carteis para identificar
os obxectos e os espazos da aula, calendario, normas
de xogos, cartafol colectivo...)
* Iniciación ao coñecemento e uso das estratexias
básicas para producir textos (elección da persoa destinataria,
finalidade, planificación, redacción do
borrador, revisión do texto e versión final) a partir de
modelos moi estruturados e con axuda.
* Presenza da lingua estranxeira no contorno próximo.
Bloque 3. Reflexión sobre a lingua e consciencia
intercultural.
* Autonomía no emprego dun cartafol colectivo de
aula e iniciación e interese na utilización dun individual
para seleccionar de forma guiada os mellores traballos
propios.
* Uso de estratexias (repetición, imitación, memorización,
asociación de palabras e expresións con xestos,
imaxes ou sons, observación de modelos, lectura de textos,
utilización de soportes multimedia) para a adquisición
de novo léxico, formas e estruturas da lingua.
* Reflexión sobre a utilización progresiva de diferentes
medios (dicionarios visuais e bilingües, internet,
materiais audiovisuais e multimedia...) como instrumentos
de axuda para a aprendizaxe.
* Confianza na propia capacidade para aprender
unha lingua estranxeira, aceptación do erro como parte
do proceso e valoración do traballo cooperativo
como forma de acadar obxectivos de aprendizaxe.
* Utilización de recursos de compensación de insuficiencias
no uso da lingua oral: xestos, definicións,
debuxos.
* Identificación de aspectos lingüísticos e culturais
pouco complexos diferentes e semellantes á nosa realidade
a través de producións audiovisuais ou multimedia
e de manifestacións artísticas (diferentes horarios,
festas, hábitos...)
* Recoñecemento do valor da nova lingua para achegarse
a nenos e nenas doutras culturas que teñen formas
de vida e formas de pensar diferentes da propia.
* Actitude receptiva cara ás persoas que falan outra
lingua e teñen culturas, hábitos, crenzas e formas de
vida diferentes.
* Interese por coñecer información sobre as persoas
e a cultura dos países onde se fala a lingua estranxeira.
Criterios de avaliación.
Segundo ciclo.
* Valorar a lingua estranxeira como instrumento
para comunicarse, para achegarse a nenos e nenas
doutras culturas que teñen formas de vida diferentes
da propia e para descubrir algúns aspectos culturais
diferentes e semellantes á identidade galega (simboloxía,
música, festas e xogos tradicionais).
Con este criterio avaliarase a actitude positiva de
respecto cara á aprendizaxe dunha nova cultura e o
interese e a curiosidade por descubrir semellanzas e
diferenzas coa identidade propia.
11.730 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Amosar comprensión mediante respostas non verbais
(xestos, movemento, actividades artísticas) a instrucións
básicas dadas en situacións habituais na aula
e no centro.
Preténdese comprobar o grao de comprensión do
alumnado sen que interfira a súa capacidade de
expresión oral ou escrita.
* Captar a información máis relevante e identificar
información global en mensaxes diversas que inclúan
textos orais, sobre temas familiares e de interese para
os nenos e as nenas.
Trátase de avaliar a capacidade de captar o sentido
global dunha mensaxe oral con apoio de elementos
lingüísticos e non lingüísticos presentes na situación
de comunicación, así como a habilidade para recoñecer
e extraer palabras e expresións coñecidas dun texto
máis extenso, aínda que este non se comprenda na
súa totalidade.
* Participar comprensivamente en situacións de
comunicación (da vida da aula ou simuladas), respectando
as normas básicas dos intercambios orais e
empregando formas lingüísticas e non lingüísticas.
Avalíase a capacidade de interaccionar en situacións
comunicativas imprescindibles na vida diaria.
Atenderase tamén á actitude con que participa nos
intercambios: respectando convencións do proceso
comunicativo como escoitar con atención e interese,
mirar a quen fala, valorar as intervencións das outras
persoas...
* Memorizar e producir textos orais coñecidos previamente
e de interese para os nenos e as nenas
mediante a participación activa en representacións,
cancións, recitados, dramatizacións e interaccións
dirixidas.
Avaliarase a capacidade de producir breves textos
orais intelixibles pola súa adecuación fonética e do
seu ritmo e entoación, así como a participación activa.
* Comprender o significado global e algunhas informacións
específicas de textos sinxelos, en soporte
papel e dixital, sobre temas diversos, motivadores e
adaptados á competencia lingüística de nenos e de
nenas.
Con este criterio avalíase a capacidade de extraer
información global e específica, con axuda de estratexias
fundamentais de comprensión escrita, como usar
elementos do contexto lingüístico e non lingüístico e
transferir coñecementos das linguas que coñece o
alumnado, así como a adquisición do léxico previamente
traballado.
* Producir mensaxes escritas significativas en que
aparezan enunciados e textos curtos a partir de modelos,
cunha finalidade determinada e cun formato preestablecido,
tanto en soporte papel como dixital.
Este criterio intenta valorar a capacidade para
escribir textos diversos como notas, instrucións ou
normas, cartas, carteis, folletos, cómics ou descricións
sinxelas con corrección ortográfica. Avaliarase
a capacidade de utilizar o modelo ou guía para producir
un texto con certo grao de autonomía, atenderase
tamén ao interese pola presentación limpa e ordenada
do texto.
* Usar formas e estruturas propias da lingua
estranxeira en diferentes contextos comunicativos e
motivadores de forma significativa.
Trátase de comprobar que as nenas e os nenos recoñecen
e reproducen de xeito comprensible aspectos
sonoros, de ritmo, de acentuación e de entoación cando
participan activamente escoitando, repetindo e
anticipando expresións en actividades previas a dramatizacións,
cancións...
* Coñecer e empregar funcionalmente algunhas
estratexias para aprender a aprender e identificar
algunhas características persoais que axudan a aprender
mellor.
Este criterio pretende avaliar se se identifican e
usan estratexias básicas que favorecen o proceso de
aprendizaxe, como a utilización de recursos visuais e
xestuais, a petición de axuda e aclaracións, o uso
cada vez máis autónomo de dicionarios visuais e
bilingües e dalgúns medios tecnolóxicos básicos, a
busca e recompilación de información sobre temas
coñecidos en diferentes soportes... Avaliarase tamén a
capacidade de ir valorando os progresos do alumnado
e de poñer exemplos sobre estratexias que usa para
aprender mellor, así como a adquisición de certa
autonomía na utilización espontánea de formas e de
estruturas sinxelas e cotiás.
* Amosar curiosidade e interese por buscar información
a través de diferentes medios sobre a cultura
que están a estudar as nenas e os nenos con diversas
finalidades: exposición na aula no rexistro de aprendizaxe,
inclusión no cartafol propio, achegas a un
determinado traballo colectivo en rede, ou outros do
seu interese.
Valorarase a curiosidade por coñecer diferentes
aspectos da vida e da cultura relacionadas coa lingua
estranxeira, así como o interese por compartilos co
resto da clase.
* Respectar as diferenzas de todo tipo adoptando
unha actitude positiva ante culturas e opinións alleas.
Trátase de comprobar que o alumnado vai coñecendo
a realidade plural do mundo onde vive e que amosa
unha actitude aberta e positiva cara ás diferenzas
físicas, familiares, de horarios, de comidas, de tradicións,
de festividades e de formas de relacionarse das
persoas.
* Amosar confianza e interese por transmitir algúns
aspectos da nosa cultura a outros nenos e outras
nenas, empregando o idioma estranxeiro a través de
formatos e linguaxes diversas e valorando positivamente
o que podemos ofrecer.
Trátase de comprobar que o alumnado é consciente
da importancia da súa propia identidade e amosa conN
º 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.731
fianza ao transmitir aspectos significativos desta na
lingua estranxeira.
* Producir mensaxes sinxelas propias a partir dun
contexto concreto utilizando a educación artística, as
tecnoloxías da información e da comunicación...
Búscase comprobar o grao de autonomía na creación
das propias producións.
Contidos.
Terceiro ciclo.
Bloque 1. Escoitar e falar.
* Comprensión de mensaxes orais (instrucións,
peticións e explicacións) de progresiva complexidade
para realizar tarefas dentro ou fóra da aula, emitidas
polas persoas presentes ou a través de gravacións nos
diferentes soportes.
* Comprensión de mensaxes orais de progresiva
complexidade relacionadas cos intereses dos rapaces
e das rapazas e cos seus sentimentos, desexos e gustos
(entrevistas a persoas coñecidas; contos; lendas; sucesos;
adiviñas; relato oral do que se está facendo, vendo
ou escoitando; relato da vida diaria doutros nenos e
doutras nenas da súa idade que viven de xeito diferente...),
emitidas en soporte audiovisual e informático,
para obter información global e específica.
* Exploración das posibilidades expresivas de textos
orais a través da imitación, da recitación, da dramatización
e da representación.
* Participación en situacións reais de comunicación
ou simuladas empregando expresións cada vez máis
complexas baseadas en modelos e en estruturas lingüísticas
coñecidas (para falar da familia e doutras
persoas, do tempo atmosférico, da roupa, dos libros,
dos xogos, das películas...), con adecuación ao contexto,
con progresiva autonomía e con reforzo de linguaxe
non verbal.
* Participación activa en situacións cotiás de comunicación
producidas dentro da aula (decidir sobre un
asunto, facer peticións, organizar a actividade, traballar
en equipo, pedir aclaracións ou axuda, expoñer
un tema...), respectando e empregando as convencións
propias do proceso comunicativo: prestar atención
á persoa que fala, usar adecuadamente das quendas
de palabra, manter o contacto visual, amosar actitude
positiva e adecuar a resposta á intervención.
* Recoñecemento de estruturas para afirmar, negar,
cuantificar...
* Sensibilidade ante a importancia da comunicación
oral en linguas estranxeiras.
* Valoración do diálogo entre iguais como medio de
aprendizaxe compartida.
* Emprego da lingua estranxeira como instrumento
para unha aprendizaxe integrada, coa finalidade de
acadar novos coñecementos non puramente lingüísticos
(taller de solidariedade, obradoiro de educación
viaria, aprendizaxe e práctica dun novo deporte,
dunha nova técnica artística...).
* Afianzamento e confianza nas estratexias básicas
para apoiar a comprensión e a expresión oral: uso do
contexto visual e non verbal e dos coñecementos previos
sobre o tema ou sobre a situación de comunicación
transferidos desde as linguas que coñece o alumnado
á lingua estranxeira, así como solicitude de
repeticións e de reformulacións para asegurar a comprensión.
* Valoración positiva das intervencións orais propias
e alleas na lingua estranxeira como instrumento
para comunicarse e coñecer outras culturas.
* Interese por empregar a lingua estranxeira e por
aprender o seu uso en novas situacións de comunicación
de progresiva complexidade, atendendo á corrección
e á adecuación das expresións.
* Interese pola pronuncia coidada, polo ritmo, pola
entoación e pola acentuación adecuadas, tanto nas
participacións orais como nas imitacións, recitacións
e dramatizacións.
* Valoración das actividades realizadas fóra da aula
en que a lingua empregada sexa a lingua estranxeira
(asistencia a unha obra de teatro, xantar con persoas
doutros países, demostración dalgunha habilidade e
explicación...)
* Valoración das linguas como medio para comunicarse
e relacionarse con compañeiros e compañeiras
doutros países, como recurso de acceso á información
e como instrumento de enriquecemento persoal ao
coñecer culturas e maneiras de vivir diferentes.
* Actitude crítica ante as discriminacións amosadas
nas mensaxes procedentes dos diferentes medios de
comunicación social, audiovisuais e multimedia.
* Uso dos coñecementos en lingua estranxeira para
interpretar mensaxes presentes no propio medio. Presenza
da lingua estranxeira en Galicia.
Bloque 2. ler e escribir.
* Asociación de grafía, pronunciación e significado
a partir de modelos escritos e de expresións orais
coñecidas, así como consolidación das asociacións
grafía-son das mensaxes empregadas en situacións
funcionais de comunicación.
* Lectura e comprensión de diferentes mensaxes
significativas (entrevistas de personaxes de interese,
bitácoras, instrucións dun novo xogo, mensaxes de
correo, narración dun suceso...) en soporte papel e
dixital, adaptadas á competencia lingüística do alumnado,
para utilizar información global e específica, no
desenvolvemento dunha tarefa ou proxecto ou para
gozar da lectura.
* Uso progresivamente autónomo de estratexias de
lectura (utilización dos elementos do contexto visual e
dos coñecementos previos sobre o tema ou sobre a
situación de comunicación transferidos desde as linguas
que coñece), identificando a información máis
11.732 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
importante, deducindo o significado de palabras e de
expresións non coñecidas e empregando dicionarios
ou tradutores dixitais.
* Exploración das posibilidades expresivas da lectura
de mensaxes en que a expresividade sexa ingrediente
fundamental para a comprensión e para o gozo
destas (breves obras de teatro, chistes, poemas, cancións,
conversas da vida cotiá...)
* Actitude crítica ante as mensaxes procedentes dos
medios de comunicación social e da internet e identificación
de valores e de ideas subliminais que supoñan
calquera tipo de discriminación ou manipulación.
* Autonomía lectora e identificación e selección de
lecturas (contos, folletos, revistas e cómics en lingua
estranxeira) na biblioteca da aula e na do centro.
* Interese pola lectura autónoma de textos en lingua
estranxeira para obter información e para gozar con
eles.
* Lectura e escritura de textos propios de situacións
comunicativas habituais de relación social e dos
medios de comunicación, así como de textos para
aprender e para informarse.
* Valoración da lingua estranxeira como instrumento
para comunicarse por escrito con rapaces e rapazas
doutros lugares (chat e correo electrónico) e para
aprender costumes e aspectos culturais propios dos
países onde se fala a lingua estranxeira e doutros
onde esta se estuda (manifestacións artísticas e musicais,
danzas, festivais, paisaxe, climatoloxía, patrimonio
histórico, comidas, deportes, xogos tradicionais e
actividades de lecer...).
* Produción de textos escritos sobre temas de interese
elaborados de forma cooperativa, seguindo as
secuencias do proceso de produción (planificación,
xeración de ideas, textualización e revisión), utilizando
as tecnoloxías da información para a súa produción,
e asegurando que o resultado se acade a través da
negociación entre o grupo. Interese por compartir os
textos producidos (exposición na aula ou no centro).
* Interese polo coidado e a presentación dos textos
escritos propios e alleos valorando o seu sentido estético.
* Composición de textos de creación propia asociados
a distintas situacións de comunicación, progresivamente
máis extensos e ricos en léxico e en estruturas,
seguindo as secuencias do proceso de produción
(planificación, xeración de ideas, textualización -
organización en parágrafos-, e revisión), con diversas
intencións comunicativas (contar experiencias, sentimentos,
preferencias, regular normas, informar de
acontecementos, invitar a actuar con responsabilidade
ecolóxica...).
* Interese por empregar as TIC para producir textos
e presentacións coa finalidade de transmitirlles a
outros rapaces e a outras rapazas aspectos relacionados
coa nosa identidade cultural (adaptando ou creando
poemas, lendas, cancións e describindo lugares do
contorno, personaxes da nosa cultura, xogos e festas
populares...).
Bloque 3. Reflexión sobre a lingua e consciencia
intercultural.
* Autonomía no emprego dun cartafol propio,
manuscrito ou en soporte dixital, onde estarán incluídos
unha selección dos mellores traballos, unha reflexión
propia da mellor maneira de aprender, autoavaliacións,
observacións, curiosidades, fotos, material
real... relacionados coa lingua estranxeira.
* Uso de estratexias como a repetición; a imitación;
a memorización; a asociación de palabras e de expresións
con xestos, imaxes ou sons; a observación de
modelos; a lectura de textos; a utilización de soportes
multimedia e de dicionarios para a adquisición de
novo léxico, formas e estruturas da lingua.
* Interese por revisar e autocorrixir os textos, comparando
os procedementos lingüísticos máis frecuentes
utilizados coa mesma finalidade nas distintas linguas.
* Confianza na propia capacidade para aprender
unha lingua estranxeira, aceptando o erro como parte
do proceso e valorando o traballo cooperativo como
forma de acadar obxectivos de aprendizaxe individuais
e colectivos.
* Activación e reflexión dos coñecementos lingüísticos
desenvolvidos nas outras linguas para favorecer a
comprensión das mensaxes escritas na lingua estranxeira
(relacionar elementos do texto, prescindir de comprender
o significado de palabras que non son esenciais,
deducir o sentido de palabras e de estruturas).
* Identificación dos propios problemas de comprensión
e progresiva superación destes a través de toma
de notas en producións orais, da atención ao contexto,
da repetición, da memorización...
* Recoñecemento do uso e da funcionalidade dalgunhas
formas e estruturas básicas propias da lingua
estranxeira previamente utilizadas.
* Actitude receptiva cara ás persoas que falan outra
lingua e teñen culturas, hábitos, crenzas, opinións e
formas de vida diferentes á propia.
Criterios de avaliación.
Terceiro ciclo.
* Valorar a lingua estranxeira como instrumento
para comunicarse e para achegarse a rapaces e rapazas
doutras culturas que teñen formas de vida diferentes
da propia e para descubrir algúns aspectos culturais
diferentes e semellantes á identidade galega través
de diferentes canles de comunicación.
Con este criterio avaliarase a actitude positiva de
respecto cara á aprendizaxe dunha nova cultura e o
interese por descubrir semellanzas e diferenzas coa
identidade propia. Valorarase tamén o esforzo por
empregar a lingua estranxeira para establecer relacións
persoais a través de correspondencia escolar
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.733
utilizando as novas tecnoloxías, tanto na interacción
oral como na elaboración de comunicacións escritas.
* Empregar a lingua estranxeira como instrumento
para a construción de novas aprendizaxes que non
sexan puramente lingüísticas (obradoiro de solidariedade,
de educación viaria, aprendizaxe e práctica dun
xogo deportivo, dunha técnica artística...).
Trátase de valorar a capacidade para empregar e
identificar a lingua estranxeira non só como instrumento
de comunicación e de convivencia, senón
tamén como medio de acceso ao coñecemento.
* Comprender o sentido global de mensaxes orais
significativas e identificar informacións específicas
destas emitidas en diferentes situacións de comunicación,
procedentes de distintas fontes e en diversos
formatos.
Avalíase con este criterio a capacidade de comprender
mensaxes, informacións e conversas claras e
sinxelas emitidas en diferentes contextos situacionais
e mediante diversos formatos e fontes; mensaxes,
informacións e conversas en que se utilicen as expresións
e o vocabulario máis frecuente sobre o contorno
persoal e familiar básico, os xogos, os deportes, os
contidos abordados noutras áreas e outros temas
actuais do interese do alumnado. Avaliarase tamén a
utilización de estratexias para comprender os textos
orais, tales como relacionar elementos do texto e do
contexto, prescindir de comprender o significado de
palabras que non son esenciais e deducir o sentido de
vocábulos e de estruturas.
* Manter conversas cotiás sobre temas de interese
coñecidos e traballados con anterioridade en situacións
de comunicación funcionais, respectando as
normas básicas dos intercambios, como esperar a
quenda, escoitar e mirar a quen fala e interesarse
polas intervencións alleas.
Con este criterio preténdese comprobar se o alumnado
é quen de comunicarse en situacións habituais
sobre temas coñecidos e traballados previamente para
expresar necesidades inmediatas como facer peticións,
organizar a actividade, traballar en equipo,
pedir aclaracións ou axuda. Avalíase a capacidade de
utilizar expresións e enunciados para falar en termos
sinxelos sobre a súa familia e outras persoas, sobre o
tempo atmosférico, a roupa, os libros, os xogos e sobre
contidos das diferentes áreas. Tamén se valorará a
actitude coa que participa nos intercambios e se
manifesta interese polas intervencións das demais
persoas.
* Localizar en mensaxes escritas en diversos formatos,
e relacionadas cos intereses dos rapaces e das
rapazas, información explícita e realizar inferencias
directas baseadas no contexto.
Este criterio avalía a capacidade de ler e de identificar
e entender información ou ideas relevantes
explícitas en textos, máis complexos e extensos ca nos
ciclos anteriores, que traten temas do interese do
alumnado. Tamén se valora a habilidade para transcender
o significado superficial e facer inferencias
directas baseadas no texto e no contexto, así como
para transferir coñecementos doutras linguas.
* Compoñer mensaxes escritas significativas atendendo
ás persoas a quen van dirixidas, ao tipo de texto
e á finalidade, tanto en soporte papel como dixital,
e elaboradas de forma cooperativa.
Avaliar a capacidade do alumnado de producir, a
partir de modelos, textos curtos e diversos sobre
temas relacionados cos seus intereses atendendo aos
diferentes elementos da comunicación. Valorarase
especialmente a atención prestada ás fases de produción
do texto (planificación, xeración de ideas, textualización-
organización en parágrafos e revisión) e a
negociación no grupo para chegar ao resultado final.
* Usar formas e estruturas básicas propias da lingua
estranxeira, incluíndo aspectos de ritmo, de acentuación,
e de entoación en diferentes contextos comunicativos
de forma significativa.
Trátase de coñecer a capacidade de producir progresivamente,
con maior corrección e intelixibilidade,
aspectos fonéticos, de ritmo, de acentuación e de
entoación da lingua estranxeira durante a participación
activa en actividades diversas a partir de modelos.
* Empregar algunhas estratexias para aprender a
aprender, como facer preguntas pertinentes para obter
información, pedir aclaracións, utilizar dicionarios
bilingües e monolingües, acompañar a comunicación
con xestos, buscar, recompilar e organizar información
en diferentes soportes, utilizar as TIC para contrastar
e comprobar información e identificar algúns
aspectos que axudan ao alumnado a aprender mellor.
Este criterio pretende avaliar a utilización de estratexias
básicas que favorecen o proceso de aprendizaxe.
Tamén se avaliará a capacidade de ir valorando os
propios progresos e de identificar recursos e estratexias
que lle axudan ao alumnado a aprender mellor.
* Amosar comprensión, tolerancia e respecto cara
ás diferenzas de todo tipo, adoptando unha actitude
positiva ante culturas e opinións alleas.
Trátase de comprobar o coñecemento e a valoración
do alumnado sobre a realidade plural do mundo onde
vive e a súa actitude aberta e positiva cara ás diferenzas.
* Aplicar estratexias que favorezan a creatividade
na produción de mensaxes próximas ao alumnado a
partir dun contexto concreto e utilizando a educación
artística, as tecnoloxías da comunicación e da información...
Preténdese avaliar a capacidade dos nenos e das
nenas de crear as súas propias mensaxes comunicativas,
tomando como exemplo modelos actuais dos diferentes
medios e empregando as diversas linguaxes
que posibilitan a comunicación: verbal, non verbal,
artística, audiovisual e informática.
11.734 DIARIO OFICIAL DE GALICIA Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007
* Recoñecer, identificar e valorar algúns aspectos
socioculturais do país ou países onde se fala a lingua
estudada, identificando semellanzas e diferenzas coa
nosa realidade. Demostrar curiosidade e interese por
buscar información a través de diferentes medios
Preténdese comprobar se o alumnado coñece, identifica
e localiza algúns aspectos socioculturais dos
países onde se fala a lingua estranxeira e se é quen de
establecer comparacións construtivas coa cultura propia,
avanzando nunha conciencia intercultural.
* Amosar confianza e interese por transmitir diferentes
aspectos da propia cultura a outros nenos e
nenas empregando o idioma estranxeiro oralmente e
por escrito e valorando positivamente o que desde a
nosa cultura podemos ofrecer.
Trátase de que o alumnado sexa consciente da
importancia da súa propia identidade e de que amose
confianza ao transmitir aspectos significativos desta.

====Área de matemáticas====
Introdución.
Características da área.
As matemáticas son unha fonte importante do
desenvolvemento intelectual. Son un conxunto de
ideas e de formas de actuar que inclúe non só usar
cantidades e formas xeométricas, senón tamén facerse
preguntas, obter modelos e identificar relacións e
estruturas, de maneira que, ao analizar os fenómenos
e situacións que se presentan na realidade, se poden
obter informacións e conclusións que nun comezo non
estaban explícitas. Razoar en matemáticas consiste
en establecer relacións, combinalas e crear novos
conceptos.
A comunicación, coa axuda da linguaxe matemática,
persegue un dobre obxectivo: a apropiación dunha
terminoloxía específica da área e a expresión de información
precisa e completa sobre o contorno. As matemáticas
permiten estruturar o coñecemento que se ten
da realidade, analizala e acadar unha información
nova para comprendela mellor, valorala e tomar decisións.
Entendidas así, as matemáticas incorporan ás
características tradicionais relacionadas coa dedución,
coa precisión, co rigor e coa seguridade as de
indución, estimación, aproximación e probabilidade,
que mellorarán a capacidade de enfrontarse a situacións
abertas, sen solución única, e pechadas.
O seu coñecemento constitúe tamén un elemento
fundamental para a inserción na sociedade. Os seus
descubrimentos son numerosos e diversificados e
contribuíron ao desenvolvemento arquitectónico,
informático e tecnolóxico, por poñer algúns exemplos,
ademais de permitir ter maior precisión na medición
do tempo, na fabricación de obxectos e na organización
do espazo. Na sociedade actual é imprescindible
manexar conceptos matemáticos relacionados coa
vida cotiá, no ámbito do consumo, da economía privada
e en moitas situacións da vida social. Apréndese
matemáticas tamén porque son útiles en varios ámbitos:
a medida que o alumnado progresa ao longo dos
ciclos da escolaridade obrigatoria son necesarias para
o coñecemento tanto das ciencias naturais como das
sociais. En canto á linguaxe específica con características
propias, a súa aprendizaxe mellorará a elaboración
e comunicación de diferentes coñecementos. As
matemáticas deben desempeñar varios papeis equilibrados
ao longo das etapas: un papel formativo básico
de capacidades intelectuais, un papel aplicado e
funcional en tanto se relacionan coa vida cotiá e un
papel instrumental en canto formalizadoras de coñecementos
doutras áreas.
As matemáticas forman parte do patrimonio cultural
dos pobos. A historia ensínanos que as matemáticas
constitúen unha área en continua expansión que
naceu da necesidade de dar solución a unha serie de
problemas prácticos e unha ferramenta para resolver
problemas da vida cotiá como o cómputo de pertenzas,
o comercio, o calendario, as medicións de
terras... Cada pobo, cada cultura, atopou solucións
persoais e exclusivas para cada problema e creou sistemas
de representación propios.
A área de matemáticas estrutúrase ao redor de tres
bloques:
O bloque 1 Espazos e formas, recolle os aspectos
fundamentais da xeometría. Preténdese que o alumnado
describa, analice propiedades, clasifique e
razoe, e non só que defina. Requírese pensar e facer,
construír, debuxar, clasificar con diversos criterios,
modelizar, medir, comparar... Todo o ámbito manipulativo
ten enorme importancia ao tratar os contidos
deste bloque e tamén o uso de programas informáticos
que poidan facilitar algúns ou varios destes requirimentos.
Espazo e forma fan referencia a relacións
espaciais e xeométricas, e require este bloque observar
similitudes e diferenzas, analizar os compoñentes
das formas e recoñecer formas en diferentes representacións
e dimensións, así como entender as propiedades
dos obxectos e as súas posicións no espazo.
O bloque 2 Cantidades, pretende esencialmente o
traballo coas cantidades nas diferentes vertentes en
que estas aparecen: o número e o dominio reflexivo
das relacións numéricas nos diferentes contextos.
O bloque 3 Tratamento da información e azar, fai
fincapé na iniciación ao uso crítico da información
recibida por diferentes medios e sobre todo na comprensión
das informacións dos medios de comunicación.
O alumnado, cando se incorpora á educación primaria,
chega cunha enorme bagaxe de experiencias
matemáticas, xeralmente intuitivas, relacionadas con
diversos aspectos da área (por exemplo, coas cantidades:
números, medidas de tempo, sistema monetario,
accións de engadir e quitar, cos espazos, coas formas,
coa importancia que lles atribúen as persoas do contorno
próximo...). Esas experiencias foron construídas
en interacción co seu contorno e coas persoas próximas
que as utilizan decote.
Nº 132 � Luns, 9 de xullo de 2007 DIARIO OFICIAL DE GALICIA 11.735
O achegamento aos contidos matemáticos debe
apoiarse en actividades reais e na manipulación de
obxectos concretos e familiares para poder ir avanzando
progresivamente cara á formalización. O paso
desde o intuitivo ata un sistema de destrezas, de actitudes
e de coñecementos matemáticos coherente e
articulado debe ser progresivo e non finaliza na educación
primaria.
A escola debe establecer pontes entre os coñecementos
extraescolares e os escolares, entre os asistemáticos
e os sistemáticos, entre os espontáneos e os
intuitivos e os ligados a formas de representación
máis simbólica propia das matemáticas. Cómpre, non
obstante, abandonar a idea de construción lineal do
coñecemento, pois a integración dos novos coñecementos
é un proceso moito máis complexo que esas
vellas propostas (do simple ao complexo) e, xeralmente,
require de múltiples situacións, tempo para resolvelas
e reiteradas oportunidades para reflexionar
sobre o aprendido e poñelo en xogo.
A aprendizaxe significativa das matemáticas debe
partir das concepcións previas do alumnado. A modificación
deses esquemas previos só será posible despois
de pasar por unha situación de conflito cognitivo
(en que a contradición e a rotura do equilibrio inicial
dos esquemas cognitivos do alumnado vai permitir a
busca de coñecementos alternativos). Hai que propor
situacións didácticas contextualizadas no próximo e
familiar en que se consideren as súas experiencias
matemáticas previas como punto de partida para planificar
novas aprendizaxes.
A integración de novas aprendizaxes require múltiples
e variadas situacións, tempo e oportunidades
para que as nenas e os nenos poñan en xogo accións
como comparar, establecer relacións, transformar,
describir, interpretar, analizar, anticipar resultados,
ensaiar procesos ou descubrir regras e pautas.
Obxectivos.
* Apreciar o papel das matemáticas na vida cotiá,
gozar co seu uso e recoñecer o valor de actitudes
como a exploración de distintas alternativas, a conveniencia
da precisión ou a perseveranza na busca de
solucións.
* Recoñecer situacións do medio habitual do alumnado
que requiran, para a súa comprensión ou tratamento,
de operacións elementais de cálculo; formulalas
mediante formas sinxelas de expresión matemática
ou resolvelas empregando os algoritmos correspondentes;
valorar o sentido dos resultados, a presentación
ordenada e clara e a explicación oral e por escrito dos
procesos seguidos.
* Empregar o coñecemento matemático para comprender,
valorar e producir informacións e mensaxes
sobre feitos e situacións da vida cotiá e recoñecer o
seu carácter instrumental para outros campos de
coñecemento.
* Coñecer, valorar e adquirir seguridade nas propias
habilidades matemáticas para afrontar situacións
diversas que permitan gozar dos aspectos creativos,
estéticos ou utilitarios e confiar nas súas posibilidades
de uso.
* Empregar e elaborar instrumentos e estratexias
persoais de cálculo mental e de medida, así como procedementos
de orientación espacial, en contextos de
resolución de problemas, decidindo, en cada caso, as
vantaxes do seu uso e valorando a coherencia dos
resultados.
* Utilizar de forma axeitada as tecnoloxías da información
e da comunicación, a biblioteca e calquera
outro recurso pertinente do que se dispoña, tanto no
cálculo como na busca, tratamento e representación
de informacións diversas.
* Identificar formas xeométricas do contorno natural
e cultural, empregando o coñecemento dos seus
elementos e propiedades para describir a realidade e
desenvolver novas posibilidades de acción.
* Empregar técnicas elementais de recollida de datos
para obter información sobre fenómenos e situacións
do contorno do alumnado; representala de xeito gráfico
e numérico e formarse un xuízo sobre ela mesma.
Contidos.
Primeiro ciclo.
Bloque 1. Espazos e formas.
* Interpretación de mensaxes que conteñan informacións
sobre relacións espaciais contrastando significados
con compañeiras e compañeiros.
* Utilización do vocabulario topolóxico elemental
(esquerda-dereita, diante-detrás, arriba-abaixo, preto-
lonxe, próximo-afastado...) para describir relacións
de situación dos obxectos do espazo próximo.
* Descrición de posicións e de movementos, en
relación a si mesmo, a si mesma e a outros puntos de
referencia.
* Interpretación e descrición verbal de planos de
itinerarios e elaboración elemental e non convencional
destes, unha vez vivenciados.
* Recoñecemento de aspectos xeométricos básicos
(liñas, puntos, rectángulos, cadrados, triángulos, círculos,
esferas e cubos) no contorno inmediato.
Interpretación e emisión de informacións sobre
espazos e sobre obxectos familiares, usando vocabulario
xeométrico sobre estes aspectos.
* Construción de figuras xeométricas sinxelas, previa
análise e recoñecemento das súas características,
recorrendo a materiais manipulables.
* Experimentación lúdica con formas xeométricas
para buscar elementos de regularidade, identificar,
comparar, clasificar e descubrir as súas propiedades.
* Experimentación a partir de composición e descomposición
de figuras planas e de corpos xeométricos
para formar outros.
* Resolución de problemas xeométricos explicando
oralmente e por escrito o significado dos datos, a
situación planificada, o proceso seguido e as solucións
obtidas.
* Curiosidade pola exploración de materiais e de
obxectos diversos coa finalidade de descubrir as formas
e os seus elementos.
* Confianza nas propias posibilidades e valoración
positiva das contribucións alleas.
* Interese e constancia na busca de solucións a problemas
variados da vida cotiá.
Bloque 2. Cantidades.
* Recoñecemento dos usos dos números para solucionar
problemas en contextos próximos (contar,
medir, ordenar, nomear...).
* Reconto, comparación, ordenación e expresión de
cantidades en situacións da vida cotiá.
* Representación, lectura, escritura e descomposición
de números amosando coñecemento da grafía, do
nome e do valor.
* Recoñecemento e utilización dos números ordinais
para resolver problemas da vida diaria.
* Comparación de números en contextos familiares
e expresión de relacións entre eles (maior ca, menor
ca, diferente a, igual ca...) usando a simboloxía adecuada.
Situación dos números na recta numérica.
* Manipulación dos números para atopar intuitivamente
as súas propiedades e regularidades. Ensaio de
estratexias para contar rapidamente.
* Disposición para utilizar os números, así como as
súas relacións e operacións, para obter e expresar
información, para a interpretación de mensaxes e
para resolver problemas en situacións reais.
* Resolución de problemas da vida cotiá que impliquen
a aplicación de sumas e de restas e a utilización
de estratexias procesuais adecuadas (interpretación
da situación problemática, confrontación de puntos
de vista, determinación de datos útiles, selección da
operación axeitada, emprego do algoritmo correspondente,
verificación do resultado, expresión ordenada
do resultado, explicitación do proceso de resolución).
* Confianza nas propias posibilidades e curiosidade,
interese e perseveranza na busca de solucións.
* Uso do erro como mecanismo de mellora.
* Formulación de problemas variados da vida cotiá.
* Emprego da suma para xuntar ou engadir e da resta
para separar ou quitar en situacións familiares.
Recoñecemento do significado de cada operación.
* Utilización de procedementos diversos e de estratexias
persoais (de estimación de resultados, de aplicación
intuitiva das propiedades das operacións e de
cálculo mental) para realizar, en situacións cotiás,
sumas e restas. Explicación oral dos razoamentos e
das estratexias desenvolvidas.
* Cálculo de sumas e de restas, escollendo o método
máis adecuado (mentalmente, con algoritmos, coa
calculadora, co ordenador...), segundo o caso.
* Desenvolvemento de estratexias persoais de cálculo
mental para a busca do complemento dun número
á decena inmediatamente superior e para resolver
problemas de sumas e de restas.
* Cálculo aproximado. Estimación e redondeo do
resultado dun cálculo ata a decena máis próxima
escollendo entre varias solucións e valorando as respostas
razoables.
* Familiarización co uso da calculadora para a xeración
de series, composición e descomposición de
números e comprobación dos resultados das operacións
de suma e de resta.
* Aplicación da multiplicación a contextos cotiáns
en que a operación signifique suma de sumandos
repetidos.
* Construción das táboas de multiplicar do 2, do 5
e do 10 apoiándose en número de veces, suma repetida,
disposición en cuadrículas...
* Interese pola presentación ordenada e limpa dos
cálculos e dos seus resultados.
* Utilización de obxectos e de instrumentos do contexto
cotián do alumnado para medir obxectos, espazos
e tempos, e para resolver problemas relacionados
con tarefas habituais da aula ou con situacións familiares.
* Comparación de obxectos segundo lonxitude, peso
ou capacidade, de xeito directo ou indirecto.
* Medición con instrumentos e estratexias non convencionais
(palmo, pé, brazas, paso, baldosas, culleradas,
vasos, cuncas, mancheas, chiscos...).
* Experimentación con unidades non convencionais
para comparar valores, atopar equivalencias...
* Utilización de unidades usuais (quilogramo, litro,
metro e centímetro, día, semana, mes) e instrumentos
convencionais para medir en situacións cotiás.
* Introdución á medida do tempo co uso do reloxo
(as horas en punto, as medias).
* Resolución de problemas de medida con selección
do «instrumento» adecuado, con estimación de
resultados de medidas (distancias, tamaños, pesos,
capacidades...) en contextos familiares, coa explicación
oral do proceso seguido e da estratexia empregada
na medición. Expresión do resultado da medida
indicando o número e a unidade utilizada.
* Resolución de problemas sinxelos da vida cotiá do
alumnado en que haxa que manexar prezos de obxectos.
Identificación das distintas moedas e billetes que
se corresponderían con eses prezos.
* Curiosidade por coñecer e empregar a medida
dalgúns obxectos e tempos familiares e interese pola
interpretación de mensaxes que conteñan informacións
sobre medidas.
* Coidado na realización de medidas.
Bloque 3. Tratamento da información e azar.
* Lectura e interpretación de información matemática
rexistrada nunha gráfica sinxela (convencional ou
non convencional) relativa a fenómenos próximos.
* Utilización de técnicas elementais para a recollida
e ordenación de datos de contextos familiares e
próximos.
* Representación e organización guiada de datos
relacionados coa vida cotiá mediante gráficos sinxelos
(representación non convencional, liñas temporais,
pictogramas...).
* Resolución de problemas do contexto cotián en
que interveñan a lectura de gráficas elementais, as
descricións orais, o contraste de opinións, a planificación
do proceso de resolución, a comparación de procesos
e a resolución e valoración de resultados.
* Distinción entre seguro, posible e imposible, partindo
da experiencia diaria e incorporando este vocabulario
á súa linguaxe habitual.
* Participación e colaboración activa no traballo en
equipo e na aprendizaxe organizada a partir da investigación
sobre situacións reais. Respecto polo traballo
e polas estratexias das outras persoas.
Criterios de avaliación.
Primeiro ciclo.
* Formular problemas sinxelos en que se precise
contar, ler, ordenar e escribir números ata o 999.
Interpretar a función que teñen os números cando
aparecen nun contexto real e usalos de acordo coas
súas características.
Preténdese comprobar con este criterio a capacidade
de aplicar a situacións variadas os coñecementos
adquiridos sobre o uso dos números (expresar cantidades,
identificar datas, indicar medidas, sinalar
intervalos...).
Avaliarase a capacidade de emitir e de interpretar
informacións en situacións cotiás empregando os
números. Así mesmo, valorarase o dominio do alumnado
sobre o valor de posición que teñen os números
e a asociación entre escritura cifrada e o seu nome e
viceversa.
En resumo, trátase de comprobar se as nenas e os
nenos manexan os números en situacións da vida
cotiá, operan con eles e interpretan o seu valor.
* Comparar cantidades pequenas (de obxectos, feitos
ou situacións familiares), interpretando e expresando
os resultados da comparación e redondeando,
se a situación o require, ata a decena máis próxima.
Trátase de avaliar a capacidade para comparar,
relacionar... cantidades, buscando, segundo a situación,
un resultado exacto ou aproximado. Valorarase a
habilidade para estimar cantidades pequenas, expresándoas
oralmente ou mediante escritura cifrada,
como paso previo á acción de contar e á determinación
do número exacto.
Tamén se valorará a capacidade de contrastar o
resultado exacto co valor estimado previamente.
Comprobarase, así mesmo, se as nenas e os nenos
son quen de efectuar redondeo, no resultado da apreciación,
ata a decena máis próxima.
* Resolver problemas relativos á vida cotiá en que
sexa pertinente aplicar operacións de suma e de resta,
empregando os algoritmos básicos correspondentes
ou outros procedementos de resolución e explicando
oralmente o proceso seguido.
Compróbase a capacidade do alumnado de interpretar
unha situación problemática, de confrontar puntos
de vista, de determinar os datos útiles, de seleccionar
a operación axeitada, de aplicala, de elaborar unha
solución, de verificar os resultados obtidos, de expresar
de forma ordenada e clara os datos (tanto para
detectar erros como para explicar o razoamento seguido)
e de expresar oralmente o proceso de resolución
usando linguaxe matemática elemental propia do
ciclo.
Tamén se observará a capacidade de empregar máis
dun procedemento e a actitude de perseveranza na
busca de solucións.
* Utilizar procedementos diversos e estratexias persoais
para realizar, en situacións cotiás e funcionais,
cálculos numéricos básicos coas operacións de suma
e de resta.
Avaliarase a capacidade para poñer en marcha procesos
persoais para resolver en contextos familiares
sumas e restas en cálculo mental e escrito: indicando
coñecemento do significado básico das operacións,
usando estratexias para facer estimacións sobre os
resultados, escollendo cal é o método máis conveniente
para facer un cálculo concreto (mentalmente,
con algoritmos, con calculadora...), desenvolvendo
estratexias propias de cálculo mental, usando a calculadora
para comprobacións.
Valorarase a aplicación intuitiva das propiedades
das operacións e a capacidade de explicar oralmente
os razoamentos e estratexias desenvolvidos.
* Aplicar a multiplicación a contextos cotiáns en que
a operación signifique suma de sumandos repetidos.
Este criterio trata de avaliar a capacidade para utilizar
a nivel introdutorio a multiplicación como operación
equivalente á suma de varios sumandos iguais en
situacións cotiás e funcionais de resolución.
* Utilizar obxectos, instrumentos... do contexto
habitual do alumnado para medir obxectos, espazos e
tempos coa finalidade de resolver problemas relacionados con tarefas habituais da aula ou con situacións
cotiás.
Preténdese valorar a habilidade para resolver problemas
cotiáns: facer unha receita, construír unha
figura, deseñar e construír un circuíto... que precisen
da medida de obxectos, de espazos e de tempos
empregando unidades de medida non convencionais
(palmo, pé, brazas, paso, baldosas, culleradas, vasos,
cuncas, manchea, chiscos...) e convencionais (quilogramo,
litro, metro e centímetro, día, semana, mes);
escollendo os diversos « instrumentos» en función do
que cumpra medir e deseñando algún instrumento
non convencional de medida se for necesario; estimando
o resultado da medida; explicando oralmente o
proceso de medición; expresando o resultado da
medida mediante indicación do número e da unidade
utilizada e observando intuitivamente algunhas equivalencias
entre as medidas non convencionais.
* Describir e representar dun xeito elemental a
situación dun obxecto do espazo próximo, un desprazamento
en relación a si mesma ou a si mesmo e a
situación do propio alumnado en relación a obxectos
e ás demais persoas da clase usando vocabulario
topolóxico elemental.
Trátase de avaliar se o alumnado ten a capacidade
de interpretar e usar conceptos como esquerda-dereita,
diante-detrás, arriba-abaixo, preto-lonxe, próximoafastado,
dentro-fóra, enriba-debaixo, dirección ou
distancia en tarefas de orientación e de representación
espacial variadas.
Valorarase a habilidade para orientarse no espazo
próximo e para describir itinerarios sinxelos con relación
a obxectos, ás demais persoas e a si mesmo.
* Utilizar o coñecemento das formas rectangulares,
triangulares, circulares, cadradas, esféricas e cúbicas
para describir e resolver situacións cotiás que as
requiran.
Este criterio tenta valorar a capacidade de recoñecer
no contorno inmediato (construcións, natureza,
arte...) as formas xeométricas elementais e a de interpretar
e emitir informacións orais ou escritas sobre
espazos familiares, obxectos... usando termos xeométricos
propios do ciclo.
Así mesmo, preténdese constatar a habilidade de
construír formas de dúas dimensións para deseñar
aspectos da realidade e a de experimentar ludicamente
con elas coa finalidade de descubrir intuitivamente
propiedades e características delas.
* Resolver e formular problemas en que interveña a
lectura de gráficas sinxelas de situacións familiares,
interpretándoas a nivel básico.
Trátase de comprobar que o alumnado é quen de
comprender a información matemática rexistrada
nunha gráfica (non convencional, pictográfica, liñas
temporais ou de barras) e de utilizar esa información
na resolución e formulación de problemas relacionados
co contexto cotián. Así mesmo, observarase a
habilidade guiada de representar datos da vida cotiá
mediante gráficos sinxelos.
* Diferenciar situacións da vida cotiá en función de
que sexan ou non previsibles os resultados. Manexar
termos relacionados co azar como seguro, posible e
imposible.
Avaliarase se o alumnado utiliza os termos seguro,
posible e imposible cando analiza acontecementos da
vida cotiá. Téntase verificar se o alumnado, partindo
da súa experiencia diaria, comeza a decatarse de que
hai sucesos imposibles, sucesos que se producen con
seguridade e sucesos que poden suceder.
Contidos.
Segundo ciclo.
Bloque 1. Espazos e formas.
* Interpretación e elaboración de mensaxes que
conteñan informacións sobre relacións espaciais.
* Descrición de posicións e de movementos en relación
a unha mesma ou a un mesmo e a outros puntos
de referencia.
* Descrición de itinerarios empregando unha linguaxe
matemática o máis correcta posible coa incorporación
de conceptos como rectas, curvas, paralelas
e intersección de rectas.
* Recoñecemento de simetrías e de translacións en
manifestacións e expresións artísticas.
* Interpretación, descrición e elaboración de planos
de itinerarios, en maquetas e en bosquexos de contornos
próximos.
* Identificación de figuras planas e de corpos xeométricos
(cubos, esferas, prismas, pirámides e cilindros)
en obxectos e en espazos cotiáns. Descrición da
súa forma, utilizando o vocabulario xeométrico básico
(lados, arestas, caras, ángulos e vértices, segundo
corresponda).
* Manipulación e experimentación con figuras e con
corpos xeométricos para buscar elementos de regularidade
neles, identificar as súas propiedades, comparalas
e clasificalas con criterios elementais, formar
figuras planas e corpos xeométricos a partir doutras
por composición e descomposición.
* Resolución de problemas xeométricos interpretando
o enunciado, recoñecendo os datos, identificando
a información útil, planificando o proceso, poñéndoo
en práctica e verbalizando para detectar erros e
poder rectificar.
* Interese pola elaboración e presentación coidadosa
das construcións xeométricas.
* Confianza nas propias posibilidades; curiosidade,
interese e constancia para empregar as construcións
xeométricas, os obxectos e as relacións espaciais.
* Participación activa e responsable no traballo en
equipo. Gusto por compartir os procesos de resolución
e os resultados obtidos.

Bloque 2. Cantidades.
* Busca e contraste de información relativa a aspectos
matemáticos variados (como o número ou a medida
ao longo da historia e en diferentes culturas, os
conceptos traballados na aula...), utilizando diversas
fontes: libros, a internet, persoas expertas...
* Identificación do papel das matemáticas na vida
cotiá e da necesidade de usalas en múltiples contextos
escolares e familiares.
* Uso dos números en situacións variadas e familiares
para solucionar problemas relacionados con cantidades
recoñecendo o valor de posición das cifras.
* Lectura, escritura, ordenación, comparación
(usando termos como maior ca, menor ca, diferente
de, igual a, aproximadamente igual, maior ca e menor
ca...), seriación, descomposición e representación na
recta numérica de diversos números.
* Expresión de particións e de relacións en contextos
familiares coa utilización de números fraccionarios
comparándoos mediante a ordenación e a súa
representación gráfica.
* Confianza nas propias posibilidades e perseveranza
para utilizar os números, as súas relacións e as
operacións na obtención e expresión de informacións,
manifestando iniciativa persoal nos procesos de resolución
de problemas da vida cotiá.
* Resolución de problemas sinxelos da vida cotiá:
interpretando o enunciado, recoñecendo os datos, atopando
a información relevante, planificando o proceso,
elaborando hipóteses sobre o resultado, empregando
estratexias persoais de resolución e as operacións
numéricas (suma, resta, multiplicación e división por
unha cifra) que cumpran, comprobando as solucións e
verbalizando o proceso.
* Formulación de problemas relacionados coa vida
cotiá que precisen da aplicación de coñecementos
numéricos e de operacionais para resolvelos.
* Valoración do contraste coas compañeiras e compañeiros,
tanto do resultado final como das estratexias
e procesos seguidos para chegar a el.
* Interpretación do erro como incentivo de mellora.
* Valoración da constancia na realización do traballo
operacional e do feito de non desanimarse ante as
dificultades.
* Utilización en contextos familiares, para resolver
situacións problemáticas, de: a suma como incremento;
a resta como diminución, comparación e complemento;
a multiplicación como suma abreviada, repetición
e operador multiplicativo e a división como
repartición e agrupación.
* Interese para a utilización dos números e do cálculo
numérico na resolución de problemas en situacións
reais.
* Descomposición aditiva e multiplicativa dos
números. Construción (empregando diferentes estratexias)
e memorización das táboas de multiplicar.
* Realización de cálculos con números naturais
indicando o coñecemento do significado das operacións,
realizando estimacións sobre os resultados e
valorando se a resposta é razoable, seleccionando o
método máis conveniente para facer o cálculo (mentalmente,
con algoritmos, con calculadora, con ordenador)
e explicando as estratexias utilizadas.
* Interese pola presentación limpa, ordenada e clara
dos cálculos e dos seus resultados.
* Mellora progresiva da seguridade, autonomía e
iniciativa persoal nas aprendizaxes numéricas e algorítmicas.
* Realización de medicións para resolver problemas
en contextos reais empregando unidades de
medida convencionais (múltiplos e submúltiplos máis
usuais), elixindo e usando adecuadamente os instrumentos,
seleccionando as unidades axeitadas, usando
estratexias persoais para medir e estimar, controlando
e verbalizando o proceso de medida, contrastando
resultados e expresándoos correctamente manifestando
as unidades utilizadas.
* Comparación, establecemento de equivalencias
funcionais e ordenación de unidades e de cantidades
dunha mesma magnitude (tanto de lonxitude, de peso,
de capacidade e de tempo como das derivadas do sistema
monetario).
* Confianza nas propias posibilidades e interese por
compartir coas demais persoas os procesos que utilizan
a medida para obter e expresar informacións e
para resolver problemas en situacións reais.
* Interese pola presentación limpa e ordenada do
proceso e pola expresión de medidas.
* Valorar a importancia de dispoñer dun sistema
convencional de medidas.
Bloque 3. Tratamento da información e azar.
* Resolución e formulación de problemas en que se
precise a interpretación de gráficas sinxelas (diagrama
de barras e pictogramas) e de táboas de datos.
* Recollida e rexistro de datos (táboas de dobre
entrada e gráficas) sobre obxectos, fenómenos e situacións
familiares utilizando técnicas elementais de
enquisas, de observación e de medición.
* Lectura, descrición e interpretación de táboas de
dobre entrada e de gráficos de uso habitual na vida
cotiá con propósitos funcionais.
* Interese pola elaboración e pola presentación de
gráficos e de táboas de forma ordenada e clara.
* Confianza nas propias posibilidades, curiosidade,
interese e constancia na interpretación de datos presentados
de forma gráfica.
* Utilización de expresións como posible, imposible,
máis ou menos probable, seguro na valoración de
resultados de experiencias lúdicas e cotiás en que
intervén o azar.
* Colaboración activa no traballo de grupo respectando
o traballo, os procesos e as estratexias das
outras persoas.
* Valoración do uso das novas tecnoloxías nos ámbitos
gráficos en que son precisas.
Criterios de avaliación.
Segundo ciclo.
* Aplicar a situacións variadas e familiares os coñecementos
adquiridos sobre o uso dos números de ata
seis cifras e resolver problemas sinxelos en que se
precise lelos, escribilos, ordenalos, comparalos,
representalos, serialos, descompoñelos... interpretando
o valor de cada unha das súas cifras.
Avaliarase a habilidade de usar os números en contextos
cotiáns para resolver problemas interpretando o
valor posicional das cifras. Verificarase a capacidade
de comparar cantidades: interpretando e expresando
os resultados da comparación, exactos ou por tenteo,
segundo a situación; amosando coñecemento da simboloxía
das relacións numéricas (maior ca, menor ca,
diferente de, igual a, aproximadamente igual); situando
na recta numérica.
Así mesmo, valorarase a predisposición para explorar
regularidades nos números.
* Resolver problemas diversos relacionados co contorno
que exixan certa planificación, control procesual
e actitude favorable, aplicando unha ou dúas
operacións numéricas, contidos básicos de xeometría
ou tratamento da información e usando estratexias
persoais de resolución.
Téntase avaliar a capacidade de resolver problemas
variados: interpretando o enunciado e decatándose de
ata onde comprende; recoñecendo os datos, tanto
cifrados directamente como os dados en gráficas;
diferenciando a información útil da superflua; imaxinando
o camiño mental que leve á solución a modo de
planificación do que se realizará; elaborando hipóteses
sobre o resultado; empregando estratexias persoais
de resolución; recoñecendo as funcións das
diferentes operacións; realizando as operacións por
escrito ou con axuda da calculadora en función dos
cálculos que cumpra realizar; comprobando as solucións;
verbalizando o proceso seguido e expresando
claramente o resultado; rectificando a solución segundo
os resultados obtidos e os contrastes realizados co
resto do grupo de alumnas e alumnos; aceptando a
necesidade de rectificar a partir do erro; amosando
actitude de perseveranza na busca de solucións.
Tamén se valorará a capacidade de formular problemas
relacionados coa vida cotiá a partir de modelos.
* Realizar cálculos con números naturais, utilizando
o coñecemento do sistema de numeración decimal,
o procedemento máis axeitado, os recursos máis convenientes
e as propiedades das operacións (suma, resta,
multiplicación e división por unha cifra), en situacións
cotiás e funcionais de resolución de problemas.
Avaliarase a capacidade para poñer en marcha procesos
persoais para resolver, en contextos familiares,
sumas, restas, multiplicacións e divisións en cálculo
mental e escrito: indicando coñecemento do significado
básico das operacións; realizando estimacións
sobre os resultados e valorando se a resposta é razoable;
seleccionando o método máis conveniente para
facer un cálculo concreto (mentalmente, mediante
algoritmos, con calculadora, con ordenador...) en función
da complexidade deste; desenvolvendo e utilizando
con axilidade estratexias persoais de cálculo
mental; usando a calculadora para comprobacións;
considerando o erro como un estímulo para novos cálculos
e explicando as estratexias aplicadas.
Valorarase a aplicación intuitiva das propiedades
das operacións e a capacidade de explicar oralmente
os razoamentos desenvolvidos.
* Realizar medicións e estimacións (para resolver
problemas relacionados cos contextos próximos e
reais) escollendo, entre as unidades (lonxitude, capacidade,
peso, tempo e as derivadas do sistema monetario)
e instrumentos de medida usuais, os que mellor
se axusten ao que se vaia medir.
Trátase de valorar a capacidade de medir para
resolver problemas de contextos próximos (construír
figuras planas, calcular itinerarios, confrontar capacidades,
calcular intervalos, facer orzamentos, facer
horarios...) empregando medidas convencionais (múltiplos
e submúltiplos máis usuais); elixindo o instrumento
axeitado para efectuar medicións ou construíndo
o instrumento sinxelo que se precisa; seleccionando
a unidade de medida máis adecuada; elaborando e
utilizando estratexias persoais de estimación e facendo
estimacións máis ou menos razoables; empregando
adecuadamente o instrumento; controlando o proceso
de medida; usando, en situacións cotiás, as conversións
dunhas noutras; expresando os resultados na
unidade adecuada; contrastando resultados da medición;
comprendendo funcionalmente que a medida é
unha aproximación e que a unidade escollida afecta a
precisión; explicando oralmente ou por escrito o proceso
e razoamento seguido.
* Obter información puntual dunha representación
espacial (bosquexo dun itinerario, plano dunha pista,
maqueta do patio...), describila e representala sinxelamente
tomando como referencia obxectos familiares
coa finalidade de resolver problemas elementais do
contorno próximo. Utilizar as nocións básicas de
movementos xeométricos para describir e comprender
situacións da vida cotiá e para valorar expresións
artísticas.
Este criterio pretende avaliar a capacidade de interpretar
e de expresar información concreta contida nun
bosquexo, maqueta ou plano e para resolver problemas sinxelos, empregando unha linguaxe matemática
o máis correcta posible.
Valorarase a habilidade do alumnado para describir
unha representación espacial familiar de obxectos e
de contextos próximos utilizando o vocabulario e as
relacións xeométricas (aliñamento, paralelismo, perpendicularidade).
Quérese apreciar, ademais, a habilidade para emitir
e recibir informacións sobre obxectos referidas a posicións
e movementos no plano, e a de recoñecer e
reproducir manifestacións artísticas que inclúan
simetrías e translacións.
* Usar o coñecemento das formas e corpos xeométricos
do espazo (polígonos, círculos, cubos, prismas,
cilindros, esferas) para describir e resolver problemas
do contexto próximo.
Valórase a capacidade de: recoñecer as formas xeométricas;
analizar as súas propiedades; comparar e
clasificar figuras e corpos atendendo a diversos criterios
(formais e persoais), compartíndoos co resto das
compañeiras e dos compañeiros; construílas; experimentar
para transformalas, coa finalidade última de
describir usando vocabulario xeométrico básico;
razoar e resolver problemas relacionados co contexto
próximo.
* Resolver e formular problemas en que interveña a
lectura de gráficas e de táboas de datos sobre situacións
cotiás. Resolver problemas en que se precise:
recoller datos sobre feitos e sobre obxectos da vida
cotiá usando técnicas sinxelas de reconto, ordenar
estes datos atendendo a un criterio de clasificación e
expresar o resultado en forma de táboa ou de gráfica.
Trátase de valorar se o alumnado describe e interpreta
a información matemática contida en táboas de
datos e en gráficas sinxelas (diagrama de barras, pictogramas...)
e utiliza esa información na resolución e
na formulación de problemas do seu contorno habitual.
Así mesmo, é motivo de avaliación a capacidade de
resolución de problemas en que cumpra realizar:
unha observación de fenómenos da vida cotiá; unha
efectiva recollida e reconto de datos; unha análise e
ordenación deses datos atendendo a criterios variados;
unha representación do resultado utilizando os
gráficos estatísticos máis adecuados á situación,
acompañándoos da lenda oportuna.
* Empregar en situacións da vida cotiá e en xogos
expresións típicas para describir incerteza seguro,
posible e imposible. Identificar algúns sucesos aleatorios
do contorno do alumnado.
Avaliarase se o alumnado utiliza, en situacións de
xogo ou da vida real, expresións relacionadas con
situacións incertas: é posible, é imposible, é seguro.
Téntase comprobar se, partindo da experiencia, o
alumnado distingue fenómenos aleatorios e fenómenos
seguros.
Contidos.
Terceiro ciclo.
Bloque 1. Espazos e formas.
* Interpretación, análise e representación elemental
(bosquexos, planos e maquetas) do espazo próximo.
Introdución ao concepto de escalas.
* Comprensión e emisión de informacións relativas
ao contorno físico, aos obxectos e á arte utilizando o
vocabulario básico relativo a formas, relacións (paralelismo,
perpendicularidade, simetría), posicións ou
elementos referenciais (coordenadas, puntos, distancias,
ángulos e xiros) e outras nocións xeométricas
(perímetro e superficie).
* Experimentación con ampliacións e con reducións
de figuras como introdución á noción de semellanza,
así como coa realización de simetrías por
dobramento e con espellos.
* Interese e perseveranza na busca de solucións
ante situacións de incerteza relacionadas coa organización
e utilización do espazo.
* Utilización de instrumentos de debuxo (regra,
escuadro, transportador, compás...) e programas informáticos
para a construción e exploración de formas e
de elementos xeométricos.
* Obtención experimental (mediante varios procedementos
como a descomposición ou o debuxo en
cuadrícula), para a resolución de problemas en situacións
funcionais, de perímetros e áreas de figuras
xeométricas. Contraste de estratexias e conclusións.
* Manipulación de figuras planas (polígonos, circunferencia
e círculo) e de corpos xeométricos (cubo,
prisma, pirámide, cono, cilindro e esfera) para formalas
a partir doutras por composición e descomposición,
atopar relacións entre os seus elementos, establecer
pautas para a súa construción e atopar regularidades
e simetrías.
* Comparación, descrición e clasificación de figuras
e de corpos xeométricos atendendo a diferentes
criterios e elementos.
* Sensibilidade para apreciar a xeometría no mundo
real.
* Interese pola precisión na descrición e na representación
de formas xeométricas e pola presentación
clara e ordenada dos traballos xeométricos.
* Confianza nas propias posibilidades para utilizar
as construcións xeométricas, os obxectos e as relacións
espaciais para resolver problemas en situacións
reais.
Bloque 2. Cantidades.
* Uso de diferentes fontes e recursos (libros, ordenador,
persoas expertas...) para atopar informacións
sobre as relacións entre as necesidades sociais, os
descubrimentos matemáticos e as mulleres e os
homes que os produciron.
* Busca e recollida de información sobre os sistemas
de numeración en culturas anteriores e sobre a
súa influencia na actualidade.
* Recoñecemento do papel da matemática na vida
cotiá, tanto en contextos escolares e en diferentes
áreas como noutros ámbitos próximos.
* Identificación de aspectos cuantitativos da vida
cotiá que se poden expresar empregando diferentes
tipos e sistemas (romano, arábigo) de números.
* Resolución de problemas co uso de diferentes
tipos de números, interpretando o seu valor e as súas
funcións (contar, medir, ordenar, expresar particións,
codificar informacións, distinguir elementos...).
* Lectura, escritura, seriación, ordenación, descomposición,
comparación (e expresión dos resultados da
comparación, exactos ou por tenteo, segundo a situación)
e representación na recta numérica de distintos
tipos de números (naturais, enteiros, fraccións, decimais
ata as centésimas) en contextos reais.
* Manipulación de números diversos explorando as
regularidades, atopando equivalencias e correspondencias
entre eles.
* Recoñecemento das propiedades dos números:
múltiplos, divisores, números primos e números compostos.
Clasificación de números en primos e compostos
buscando divisores. Utilización da táboa de multiplicar
para identificar múltiplos e divisores.
* Valoración da utilización dunha linguaxe numérica
e cuantitativa cada vez máis precisa e rigorosa.
* Resolución de problemas da vida cotiá en que se
observen as fases de decodificación, modelización,
verificación e explicitación, que implican: planificación,
anticipación, hipotetización e contraste de opinións,
verbalización, xuízo crítico, consciencia-control-
revisión do proceso, emprego de máis dun procedemento
de resolución, presentación de datos con
orde e claridade, utilización da calculadora en función
da complexidade dos cálculos e formulación de
razoamentos que argumenten a validez dunha solución
(identificando, se é o caso, os erros).
* Valoración das achegas estratéxicas das outras
persoas e perseveranza na busca de solucións e de
datos precisos.
* Colaboración activa e responsable no traballo en
equipo, manifestando iniciativa para resolver problemas
que implican a aplicación dos contidos estudados.
* Realización de cálculos numéricos sinxelos
(suma, resta, multiplicación e división con distintos
tipos de números), en situacións de resolución de problemas,
usando diferentes procedementos (algoritmos
escritos, cálculo mental, tenteo, estimación, calculadora,
ordenador...), segundo a natureza do cálculo e a
súa complexidade, decidindo sobre a razoabilidade
dun resultado obtido ou estimado.
* Cálculo en situacións cotiás e familiares en que se
recollan a xerarquía das operacións e os usos da
paréntese, o automatismo dos algoritmos das operacións
básicas, as propiedades das operacións, as
estratexias persoais, o emprego dos instrumentos de
cálculo e mais a presentación dos cálculos e dos
resultados de xeito ordenado e claro.
* Aplicación de porcentaxes en situacións cotiás
(compra, particións, orzamentos...) facendo correspondencias
sinxelas entre elas, as fraccións e os decimais.
* Introdución ao concepto de potencia como produto
de factores iguais. Cadrados e cubos.
* Selección, en contextos de resolución de problemas
da vida cotiá, dos instrumentos e das unidades de
medida usuais máis adecuados, facendo previamente
estimacións e expresando con precisión medidas de
lonxitude, de superficie, de peso, de capacidade, de
amplitude de ángulos e de tempo.
* Resolución de problemas de medida en que se
recollan os seguintes aspectos: planificación e control
de proceso; selección e uso correcto dos instrumentos
máis pertinentes en cada caso; uso de estratexias persoais;
estimación de magnitudes facendo previsións
razoables; conversión, se cómpre, dunhas unidades
noutras da mesma magnitude; expresión dos resultados
nas unidades adecuadas usando a simboloxía;
explicación dos razoamentos e dos procesos levados a
cabo.
* Desenvolvemento de estratexias persoais para
medir perímetros e superficies de figuras e de obxectos
de maneira exacta e aproximada. Comparación de
superficies de figuras planas por superposición, descomposición
e medición.
* Identificación dalgunhas medidas tradicionais
usadas na bisbarra e de ámbito local.
* Medición do tempo (analóxica ou dixitalmente),
busca de maior precisión co emprego dos minutos e
dos segundos. Cálculo das equivalencias e transformacións
entre horas, minutos e segundos, en situacións
cotiás.
* Medición de aberturas e de xiros co uso de ángulos,
así como utilización de instrumentos convencionais
para medir graos.
* Utilización da medición e das medidas para resolver
problemas, comprender e transmitir informacións,
validando o resultado de medida en contraste coas
propias hipóteses e co obtido por compañeiras e compañeiros.
* Interese por utilizar con coidado e precisión diferentes
instrumentos de medida e ferramentas tecnolóxicas
e mais por empregar unidades adecuadas.
* Valoración das vantaxes de dispor dun sistema
convencional de medida e comprensión de que a
medida é unha aproximación e que a unidade escollida
afecta a precisión.
Bloque 3. Tratamento da información e azar.
* Resolución e formulación de problemas en que
interveñan a lectura, a interpretación e a análise crítica
de representacións gráficas de datos do contorno.
* Recollida, selección, análise, organización e
rexistro de datos utilizando técnicas elementais de
enquisa, de observación e de medición.
* Representación gráfica da información mediante
táboas de datos, diagramas de barras, diagramas
lineais, diagramas de sectores...
* Interpretación e extracción da información que
fornecen a media aritmética, a moda e o rango, e aplicación
destas a situacións familiares e concretas.
* Disposición á elaboración e á presentación de gráficos
e de táboas de forma ordenada e clara.
* Valoración da importancia de analizar criticamente
as informacións que se presentan a través de gráficos
estatísticos e da tendencia a explorar todos os elementos
das gráficas evitando interpretacións parciais
e precipitadas.
* Obtención e emprego de información para a realización
de gráficos.
* Valoración do uso das novas tecnoloxías nos ámbitos
gráficos en que son precisas.
* Recoñecemento da presenza do azar na vida cotiá.
Distinción entre situacións aleatorias e as que non o
son.
* Estimación e predición de resultados posibles en
situacións aleatorias (xogos ou cotiás) e uso de terminoloxía
básica para describir situacións e experiencias
de azar (posibles, imposibles, probables, seguros...).
Comparación de resultados posibles cos obtidos
en experiencias aleatorias cotiás.
* Valoración da necesidade de reflexión, razoamento
e perseveranza para superar as dificultades implícitas
na resolución de problemas.
* Confianza nas propias posibilidades e interese por
empregar as ferramentas tecnolóxicas na comprensión
dos contidos funcionais.
Criterios de avaliación.
Terceiro ciclo.
* Resolver e formular problemas para os que cumpra
recoñecer os aspectos cuantitativos da vida cotiá
que se poden expresar empregando números e para os
que haxa que ler, escribir, comparar, seriar, descompoñer,
representar e ordenar (utilizando razoamentos
apropiados) distintos tipos de números (naturais,
enteiros, fraccións e decimais ata as centésimas).
Con este criterio preténdese comprobar que se
manexan, en situacións de resolución de problemas
da vida real, diferentes tipos de números, interpretando
o seu valor e as súas funcións (contar, medir, ordenar,
expresar particións, codificar informacións, distinguir
elementos) e sendo quen de intercalar números
escritos de diferentes xeitos.
Avaliarase a capacidade de recoñecer aspectos
cuantitativos da vida cotiá que se poden expresar
empregando números e de comparar cantidades lendo
con seguridade e soltura os números; interpretando e
expresando os resultados da comparación exactos ou
por tenteo, segundo a situación; amosando coñecemento
da simboloxía das relacións numéricas; representándoos
na recta numérica e explorando regularidades
nos números.
* Utilizar os números decimais, os fraccionarios e
as porcentaxes sinxelas para interpretar e intercambiar
información en contextos da vida cotiá.
Con este criterio preténdese valorar a capacidade
de identificar e utilizar diferentes tipos de números
como operadores na interpretación e na resolución de
problemas.
Compróbase a utilización deses números en contextos
reais (situacións de compra, gastos, orzamentos...),
establecendo equivalencias e correspondencias entre
eles.
* Resolver problemas sinxelos, anticipando unha
solución razoable, buscando o proceso de resolución
máis adecuado, amosando actitudes de valoración das
diferentes estratexias e perseveranza na busca de
datos e de solucións precisas. Expresar de xeito ordenado
e claro, oralmente e por escrito, o proceso seguido
na resolución de problemas.
Este criterio está dirixido a comprobar a capacidade
na resolución de problemas, atendendo ao proceso
seguido (en que se observan as fases de decodificación,
modelización, verificación e explicitación) que
implica: planificación; anticipación; hipotetización;
relectura; verbalización; xuízo crítico; colaboración
activa e responsable no traballo en equipo; valoración
das achegas das outras persoas; perseveranza na busca
de solucións e dos datos precisos; confianza nas
propias capacidades; consciencia, control e revisión
do proceso e habilidade para empregar máis dun procedemento
de resolución.
Trátase de verificar que, ante un problema, as alumnas
e os alumnos tentan resolvelo de forma lóxica e
reflexiva.
Comprobarase que comprenden a importancia que a
orde e a claridade teñen na presentación de datos e na
busca da solución correcta para detectar os posibles
erros, para explicar o razoamento seguido e para argumentar
sobre a validez dunha solución.
* Realizar operacións e cálculos numéricos sinxelos,
en situacións de resolución de problemas,
mediante diferentes procedementos (incluído o cálculo
mental) que fagan referencia implícita ás propiedades
das operacións. Amosar gusto pola presentación
ordenada e clara dos cálculos e dos resultados.
Trátase de comprobar a capacidade de operar cos
números coñecendo a xerarquía das operacións, amo11.744
sando automatismo dos algoritmos das operacións
básicas, utilizando as propiedades das operacións
(cando facilitan a realización de cálculos) e as estratexias
persoais, usando diferentes procedementos
(algoritmos escritos, cálculo mental, tenteo, estimación,
calculadora, ordenador) segundo a natureza do
cálculo e a súa complexidade, coidando o emprego
dos instrumentos de cálculo, decidindo sobre a razoabilidade
dun resultado obtido e mais presentando os
cálculos e resultados de xeito ordenado e claro.
* Seleccionar, en contextos de resolución de problemas
familiares, os instrumentos e unidades de medida
usuais máis adecuados, facendo previamente estimacións
e expresando con precisión medidas de
lonxitude, de superficie, de peso, de capacidade, de
amplitude de ángulos e de tempo.
Con este criterio preténdese detectar a capacidade
de solucionar problemas de medida planificando e
controlando o proceso; escollendo os instrumentos
máis pertinentes en cada caso; usando eses instrumentos
de medida adecuadamente; desenvolvendo
estratexias persoais para medir: estimando a medida
de magnitudes de lonxitude, de capacidade, de peso...
e de tempo facendo previsións razoables; utilizando
con corrección as unidades de medida máis usuais en
función do obxecto de medición e identificando
algunhas medidas tradicionais usadas na bisbarra,
pero valorando as vantaxes de dispor dun sistema
convencional de medida; convertendo, se cumprir,
unhas unidades noutras da mesma magnitude; expresando
os resultados das medicións que se realicen nas
unidades de medida máis adecuadas; comprendendo
que a medida é unha aproximación e que a unidade
escollida afecta a precisión e mais explicando oralmente
e por escrito, con progresiva autonomía, os
razoamentos e procesos levados a cabo.
* Interpretar representacións espaciais (bosquexo
dun itinerario, planos de casas e maquetas) realizadas
a partir dun sistema de referencia e de obxectos e
situacións familiares coa finalidade de resolver problemas.
Este criterio pretende avaliar o desenvolvemento da
capacidade de interpretar bosquexos, planos e
maquetas sinxelas que representan espazos familiares
para resolver problemas.
Valórase a situación e a descrición de figuras nunha
representación espacial por medio de coordenadas,
de puntos de referencia e de distancias.
Tamén se comprobará a utilización de sistemas cada
vez máis convencionais de representación espacial
para obter ou comunicar información relacionada co
espazo próximo.
* Empregar as nocións xeométricas de paralelismo,
perpendicularidade, simetría, perímetro e superficie
para describir, comprender e resolver problemas de
situacións da vida cotiá.
É importante detectar se o alumnado coñece estas
nocións e sabe usar os termos correspondentes para
comprender e emitir informacións sobre a vida cotiá,
a natureza e a arte, e en particular se son utilizadas no
razoamento e na resolución de problemas xeométricos
do contorno.
Valorarase a capacidade de usar medios pertinentes
para medir perímetros e áreas de figuras xeométricas
e a de calculalos experimentalmente ou mediante a
descomposición noutras máis sinxelas realizando, se
cómpre, estimacións acordes coa idade do alumnado
e amosando razoamento espacial na análise de propiedades
das figuras.
* Resolver e formular problemas en que cumpra
realizar, ler, interpretar e comunicar con representacións
gráficas resultados dun conxunto de datos relativos
ao contorno inmediato.
Trátase de comprobar, en actividades de resolución
e de formulación de problemas, a capacidade do
alumnado para recoller (a través de enquisas, de
observación, de medición) e para rexistrar unha información
que se poida cuantificar; de utilizar algúns
recursos sinxelos de representación gráfica (como
táboas de datos, barras, diagramas lineais) e de comprender,
analizar criticamente e comunicar a información
así expresada.
Valorarase tamén o uso de programas informáticos
para deseñar gráficas sinxelas.
Así mesmo, observarase se o alumnado valora a
expresividade da linguaxe gráfica como forma de
representar datos e se se inicia na tendencia a explorar
todos os elementos das gráficas evitando interpretacións
parciais e precipitadas.
* Facer estimacións baseadas na experiencia sobre
o resultado (posible, imposible, seguro, igual ou máis
ou menos probable) de xogos sinxelos de azar para
comprobar o dito resultado.
Comprobarase que as nenas e os nenos comezan a
facer predicións sinxelas e estimacións en situacións
aleatorias; a constatar en situacións cotiás e de xogos
de azar que hai sucesos imposibles, sucesos que con
case toda seguridade se producen, ou que se repiten,
sendo esa repetición máis ou menos probable; a usar
terminoloxía de azar acorde coa súa idade.
Trátase de verificar, pois, nocións baseadas na súa
experiencia.

====Área de educación para a cidadanía e os dereitos humanos====
Introdución.
Características da área.
A inclusión dunha área como educación para a
cidadanía e os dereitos humanos no currículo da educación
primaria é unha aposta importante da LOE. É
unha novidade no noso sistema educativo que constitúe
un paso importante cara á converxencia europea
en materia educativa. Outros países do noso contorno
xa a teñen incluída seguindo as recomendacións da
Unión Europea co obxectivo de paliar importantes
déficits democráticos nos países asociados. Nesta
mesma liña apuntan organismos internacionais como
o Consello de Europa ou as Nacións Unidas.
A formación da persoa debe ter un carácter integrador
que abranga todos os ámbitos: a mente, o corpo, a
identidade persoal, o emocional e o social. En toda
esta construción, que cada quen vai facendo ao longo
da súa vida, os anos de escolarización obrigatoria son
cruciais para que as bases deste desenvolvemento
persoal se vaian fraguando dun xeito harmónico e
equilibrado. Tradicionalmente e no noso contexto era
clara a prioridade que nos procesos de educación formal
se lle concedía á formación intelectual, nun senso
acumulativo de limitados saberes, con habitual
esquecemento das outras dimensións da persoa, pero
os coñecementos de que dispoñemos na actualidade,
procedentes das investigacións levadas a cabo, en
particular, no campo das ciencias psico -pedagóxicas,
indícannos que debemos recoller as diversas dimensións
formativas, que ademais interactúan entre elas.
Nesta perspectiva, salienta actualmente a constatación,
menos considerada noutrora, de que en calquera
das aprendizaxes que realicemos a compoñente
emocional ten unha influencia decisiva. É así como
hai que contemplar o desenvolvemento corporal, o
cognitivo, o moral e o social; e resulta tamén imprescindible
o traballo en todo o referente á intelixencia
emocional intrapersoal e interpersoal, mediante estratexias
e procedementos para que as persoas se coñezan
mellor e sexan quen de identificar, recoñecer,
controlar e modular madurativamente os impulsos, as
emocións e os sentimentos, para deste modo, desenvolver
aspectos imprescindibles (empatía, autodominio,
capacidade de traballo e colaboración, comprensión)
para ser quen de desenvolverse no mundo, con
actitudes de autonomía, de respecto e de cooperación
solidaria.
Os referentes básicos deberán ser a Declaración dos
dereitos humanos, o Estatuto de autonomía de Galicia
e a Constitución española, pero non se trata só de que
alumnos e alumnas dispoñan de informacións teóricas
relevantes sobre os valores que deben presidir a convivencia
democrática (tolerancia, respecto, igualdade),
os documentos onde se plasman e as institucións
que son os seus garantes. O obxectivo é que estes
valores sexan integrados por cada persoa e incorporados
ao ser individual. Para que isto sexa posible, é
imprescindible o compoñente vivencial a través da
experiencia máis próxima. Neste sentido, os centros
educativos son lugares privilexiados por todas as
oportunidades que ofrecen na súa dinámica cotiá,
tanto en xeral como en cada unha das súas aulas. É
importante que estas aprendizaxes sexan transferidas
primeiro á realidade local circundante, como preparación
para facer o propio coa realidade máis afastada,
a realidade global.
A área está dividida en tres bloques, sen que esta
división supoña obrigatoriedade de tratamento.
O bloque 1 leva por título Identidade persoal e céntrase
na súa construción a través do traballo da autonomía,
da identidade, do recoñecemento e do manexo
das propias emocións e sentimentos.
O bloque 2 leva por título Identidade social e está
centrado na súa construción no sentido de identificarse
cos diferentes grupos en que se desenvolve a actividade
cotiá do alumnado.
O bloque 3 leva por título Compromiso social e está
centrado na construción persoal en vinculación coa
realidade social en que se vive.
As propostas metodolóxicas serán decisivas á hora
de asegurar que o coñecemento de principios e de
valores xere a adquisición de hábitos e inflúa nos
comportamentos.
Necesariamente deberá estar baseada na actividade
do alumnado, xa que todo o traballado nesta materia
ten un compoñente vivencial. A área non ten sentido
se non está presente este aspecto e se é basicamente
transmisiva. Cumprirá crear contextos, tanto na área
concreta como no resto das áreas e na totalidade da
vida do centro, que permitan levar a cabo estas vivencias
e que posibiliten que cada rapaz e cada rapaza
teña os seus tempos e os seus espazos de protagonismo,
de recoñecemento da súa valía persoal e das súas
contribucións aos diferentes grupos en que desenvolve
a súa actividade. Deberase partir das experiencias,
dos problemas e dos intereses do alumnado para que
as aprendizaxes se integren na súa vida cotiá, tanto no
plano persoal como no social. É imprescindible establecer
relacións sociais continuas e diversas, tanto
entre iguais como coas persoas adultas coas que o
alumnado se relaciona na súa vida cotiá, porque a
capacitación social só se consegue tendo a posibilidade
de interaccionar, xa que favorece a aparición de
opinións diferentes e provoca conflitos sociocognitivos
que hai que resolver para reequilibrar de novo e
medrar moral e democraticamente.
Obxectivos.
* Identificar e aceptar a propia identidade e desenvolver
a autoestima, a afectividade e a autonomía persoal
na vida cotiá, nas relacións de cada alumna ou
alumno coas demais persoas e como integrante dos
grupos sociais en que participa.
* Amosar actitudes contrarias á violencia, aos estereotipos
(de xénero, lingüísticos, relixiosos, culturais,
físicos...) e aos prexuízos, sendo quen de defender os
propios puntos de vista mediante o diálogo e a argumentación.
* Desenvolver e facer uso de habilidades emocionais,
comunicativas e sociais para actuar con progresiva
seguridade e autonomía na vida cotiá e para participar
activamente nas relacións de grupo, amosando
actitudes compresivas, cooperativas, xenerosas e
construtivas e sendo quen de autorregular emocións e
condutas.
* Coñecer e apreciar os valores e normas de convivencia,
obrar de acordo con elas asumíndoas como
propias e participar activamente na elaboración das
normas do centro educativo (da aula, relativas ao uso
de instalacións e materiais, nos regulamentos de actividades,
etc.).
* Utilizar estratexias de resolución pacífica dos
conflitos desde o diálogo e a mediación.
* Recoñecer e valorar a diversidade (de xénero, física,
cultural, lingüística, étnica, relixiosa, etc.) como
feito enriquecedor, valorar a contribución de cada
quen ao enriquecemento dun grupo, amosar respecto
polos costumes e modos de vida de persoas e de
poboacións distintas á propia e esforzarse por contribuír
á mellora das relacións, interesándose por compartir
espazos, tempos, actividades, materiais, experiencias,
etc.
* Coñecer, asumir e valorar os dereitos e deberes
que como neno ou nena lle corresponden ao alumnado
e os que lle corresponderán como persoa adulta,
manexar os documentos onde están recollidos e interesarse
polas iniciativas que os defenden, participando,
se existir a posibilidade, nalgunha delas.
* Coñecer os mecanismos fundamentais de funcionamento
das sociedades democráticas, fundamentalmente
nos ámbitos máis próximos á realidade do
alumnado, valorar o papel das administracións na
garantía dos servizos públicos e a obriga dos cidadáns
e das cidadás de contribuír ao seu mantemento
mediante a asunción dos seus deberes e compromisos
sociais.
* Fomentar iniciativas de participación democrática
e responsable no propio centro, asumindo os
papeis que correspondan en función da situación e
participando, tamén activamente, en actividades fóra
do centro.
* Identificar, analizar e rexeitar situacións de abuso,
de inxustiza e de discriminación, na vida cotiá do
alumnado e noutras realidades e amosar sensibilidade
polas necesidades das persoas e dos grupos máis
desfavorecidos, desenvolvendo comportamentos solidarios
e favorecedores da convivencia e participando,
na medida das súas posibilidades, en iniciativas que
buscan cambiar estas situacións.
* Ser capaz de analizar a situación do medio natural
no contorno próximo, tomar conciencia da situación
a niveis máis amplos, recoñecer a incidencia das
propias accións no seu coidado ou na súa deterioración,
desenvolver actitudes comprometidas para a súa
conservación e mellora e asumir comportamentos
(vida saudable, consumo responsable, seguridade...)
que contribúan á sustentabilidade.
Contidos.
Bloque 1. Identidade persoal.
* Identificación das características persoais e dos
trazos de identidade (as propias capacidades e necesidades).
* Desenvolvemento da autonomía persoal e da
autoestima (seguridade en si mesmo e en si mesma,
autonomía para a acción, confianza nas propias posibilidades,
sentimento de importancia, valoración da
historia persoal e das contribucións alleas á súa construción).
* Análise de situacións na escola e fóra dela que
producen sentimentos positivos ou negativos no alumnado.
Causas e consecuencias das accións propias
(accións que poden facer sentirse ben ou mal a outras
persoas). Responsabilidade polos propios actos.
Agradecer, desculparse, presentar unha queixa,
aprender a dicir non, aprender a recuperarse e responder
ao fracaso. A intelixencia emocional.
* Identificación, recoñecemento, verbalización,
manexo e control dos sentimentos propios (que me
ocorre, por que me ocorre, que podo facer cando me
sinto así).
* Valoración da liberdade e da responsabilidade na
toma de decisións con criterios de eficacia e de xustiza.
Responsabilidade na planificación do futuro
inmediato.
* Recoñecemento das diferenzas de sexo como un
elemento enriquecedor. Análise de medidas que contribúen
a un equilibrio de xénero e a unha auténtica
igualdade de oportunidades. A contribución das
mulleres ao longo da historia e á situación actual do
mundo. A vida das mulleres galegas no pasado e no
presente e as súas achegas á sociedade. Redes de
apoio de mulleres. Identificación e rexeitamento de
desigualdades entre mulleres e homes no mundo
laboral e na vida cotiá. Valoración da igualdade de
dereitos de homes e de mulleres na familia e no mundo
laboral e social. Características de veciñanza.
* Aplicación de condutas responsables no uso das
TIC (autonomía, autocontrol, seguridade, sentido ético)
e análise da realidade que presentan os medios de
comunicación para desenvolver a capacidade de elección
crítica e responsable.
* Sensibilización, visibilización e rexeitamento do
sexismo, do racismo, da homofobia... dentro da perspectiva
da defensa dos dereitos humanos e do respecto
á identidade persoal.
Bloque 2. Identidade social.
* Identificación coas colectividades en que se
desenvolve a vida do alumnado: escolar, familiar,
local, comarcal e autonómica. Recoñecemento das
vantaxes que supón pertencer a estes colectivos e das
achegas que se poden facer individualmente a cada
un deles.
* Importancia do recoñecemento dos dereitos e
deberes do alumnado no centro escolar.
* Identificación, recoñecemento e valoración dos
dereitos de todas as nenas e de todos os nenos do
mundo, así como os dereitos das persoas recoñecidos
nas declaracións universais, no Estatuto de autonomía
de Galicia e na Constitución. Coñecemento de
organizacións que loitan por que eses dereitos se respecten
e do traballo que desenvolven.
* Valoración da convivencia pacífica en sociedade e
recoñecemento dos valores en que se apoia: respecto,
tolerancia, solidariedade, xustiza, compromiso, cooperación
e cultura da paz. Identificación, recoñecemento
e análise de actuacións que posibilitan e que
dificultan a convivencia e o benestar dos grupos
socias.
* Aplicación de habilidades, de estratexias e de
procedementos que contribúen a xerar relacións de
entendemento e de convivencia pacífica. Habilidades
de comunicación e de relación tanto interpersoais
como intrapersoais. Identificación, recoñecemento e
análise de hábitos que facilitan e dificultan a relación
e a comunicación.
* Desenvolvemento da vontade, da flexibilidade e
da dispoñibilidade para resolver conflitos. Aplicación
do diálogo e da mediación como forma de resolución
pacífica dos conflitos.
* Valoración da colaboración e das diferentes posibilidades
de traballo cooperativo. Identificación do
proceso de toma de decisións de grupo. Identificación
e uso dos mecanismos de participación no funcionamento
da aula e da escola.
* Aplicación dos valores cívicos e do exercicio dos
dereitos e deberes nas situacións de convivencia no
contorno inmediato entre iguais e nas relacións interxeracionais.
* Valoración da igualdade dentro das diferenzas. A
diversidade física, social, cultural e relixiosa.
* Recoñecemento, valoración, tolerancia e respecto
polos costumes e modos de vida distintos ao propio.
* Recoñecemento de costumes, de tradicións e de
estilos de vida propios e os das compañeiras e compañeiros.
Valoración das celebracións e manifestacións
culturais como signos de identidade e de cohesión
social.
* Identificación das situacións de marxinación, de
discriminación e de inxustiza social.
* Desenvolvemento de actitudes de comprensión,
de superación de prexuízos e de estereotipos, de cooperación
e de solidariedade ante problemas e necesidades
doutras persoas. Protección e amparo das persoas
máis desfavorecidas.
Bloque 3. Compromiso social.
* Valoración da necesidade de normas compartidas
que regulan a convivencia frutífera no ámbito social.
Elaboración de normas de convivencia da aula e do
centro positivas, facilitadoras e asumidas polo grupo
e pola comunidade.
* Práctica de normas cívicas, como por exemplo as
de circulación viaria, e asunción de roles por medio
do xogo e da simulación.
* Recoñecemento dos principios de convivencia
que establecen o Estatuto de autonomía de Galicia e
a Constitución española.
* Reflexión sobre as características que debe posuír
unha sociedade democrática.
* Análise de mensaxes, de declaracións, de imaxes,
etc. procedentes de medios de comunicación, de páxinas
web, de publicidade... diferenciando información
veraz e contrastada de simples opinións persoais.
* Identificación, aprecio, respecto, responsabilidade,
coidado e mellora dos bens comúns e dos servizos
públicos. Normas de uso e accións que contribúen ao
seu axeitado funcionamento.
* Valoración dos impostos como un medio para
corresponsabilizarse socialmente.
* Identificación e rexeitamento das causas que provocan
situacións de marxinación, de discriminación e
de inxustiza social.
* Identificación de servizos e de persoas que interveñen
en casos de situacións de emerxencia (accidentes,
lumes, inundacións, terremotos, guerras...) e
daquelas persoas e organizacións que contribúen
desinteresadamente a mellorar situacións de desvantaxe
social, de pobreza, de marxinación, de fame, de
explotación da infancia, de enfermidade... Busca de
formas de apoio a elas e de contribución ao seu funcionamento.
* Reflexión sobre a repercusión social, no presente
e no futuro, de accións individuais e colectivas. Identificación
de actitudes e de estratexias persoais e
colectivas de consumo responsable, de coidado do
medio, de prevención de riscos viarios e de promoción
de formas de vida saudable. Reflexión sobre as
posibilidades de cambio nas rutinas individuais para
mellorar a calidade de vida.
Criterios de avaliación.
* Amosar respecto polas diferenzas e características
persoais propias e dos compañeiros e compañeiras.
Valorar as consecuencias das propias accións e
responsabilizarse delas.
A través deste criterio preténdese avaliar a capacidade
de cada alumno e de cada alumna de recoñecerse
como persoa orixinal e única e mais de valorarse
axeitadamente a través do coñecemento dos seus puntos
fortes e febles. Así mesmo, tamén se avaliará a
capacidade de recoñecer e de valorar as características
das persoas con que se relaciona, entendendo as
diferenzas como formas distintas de ver o mundo que
non teñen por que impedir as relacións entre as persoas.
Neste senso, insístese na necesidade de que o
alumnado desenvolva o pensamento consecuencial
(previr as consecuencias que os seus actos poden causar
a todos os niveis e asumilas), complementario do
causal e do alternativo que xa debería posuír.
* Argumentar e defender as propias opinións, escoitar
e valorar criticamente as opinións das demais persoas, amosando unha actitude de respecto e comprendendo
que o que se axuíza ou desautoriza son opinións
ou actuacións, nunca persoas.
Este criterio pretende avaliar ata que punto os
alumnos e as alumnas son quen de manexarse na súa
vida cotiá, establecendo comunicacións positivas e
construtivas en todas as situacións relacionais (actividade
académica, xogos, actividades extraescolares,
comedor, transporte escolar...) en que habitualmente
desenvolven as súas actividades.
Ademais, preténdese avaliar o modelo comunicativo
que utiliza o alumnado habitualmente (pasivo,
agresivo ou asertivo), a súa capacidade de recoñecemento
(na propia persoa e noutras) e a súa autorregulación,
así como a súa evolución cara a unha comunicación
cada vez máis eficiente e eficaz como base de
relacións positivas que posibilitarán unha convivencia
enriquecedora a nivel individual e de grupo (a
comunicación implica relación e a relación é a antítese
da violencia).
Serán obxecto de avaliación as habilidades sociais
tanto intrapersoais (autocontrol, autoestima, superación
do malestar, resiliencia...) como interpersoais
(escoita activa, mensaxes desde un mesmo e unha
mesma, habilidades de comunicación...)
* Participar colaborativamente na elaboración das
normas, aceptalas, asumilas como propias e incorporalas
aos propios patróns de conduta. Reflexionar
sobre as normas existentes na comunidade e sobre a
súa importancia.
Con este criterio avaliaremos o coñecemento que
ten o alumnado das normas que regulan a súa convivencia
cotiá e a capacidade que amosa de participar
creativamente na súa elaboración ou revisión. Preténdese
avaliar, así mesmo, o nivel de identificación e de
respecto por elas. É moi importante a avaliación do
proceso persoal seguido por cada alumno e cada
alumna intimamente relacionado co seu nivel de
desenvolvemento moral.
* Familiarizarse con algúns dos dereitos humanos
recollidos na Declaración universal dos dereitos
humanos e na Convención sobre os dereitos da infancia
e cos principios de convivencia que recollen o
Estatuto de autonomía e a Constitución española.
Identificar os deberes máis relevantes asociados a
eles. Recoñecer situacións en que non son respectados
e participar en iniciativas (reais ou simuladas) de
mellora delas.
Con este criterio preténdese avaliar a capacidade de
recoñecer situacións cotiás ou das que o alumnado
pode ter información por diferentes vías (prensa, TV,
a internet, ONG...) en que os dereitos da infancia e
das persoas non son respectados, desenvolvendo actitudes
críticas e solidarias e achegando ideas ou propostas
de actuación na medida das posibilidades dos
rapaces e rapazas desta idade. Así mesmo, preténdese
verificar o establecemento de relacións entre os
dereitos individuais propios e alleos, os dereitos
colectivos e os deberes con eles relacionados.
* Recoñecer e rexeitar prexuízos, situacións de discriminación,
de marxinación e de inxustiza e interesarse
por identificar os factores sociais, económicos,
de orixe, de xénero ou de calquera outro tipo que as
provocan, así como por atopar posibles vías de mellora
para as persoas que as sofren. Valorar a importancia
das accións individuais, pero entendendo que se
necesitan accións colectivas.
Téntase avaliar a capacidade de recoñecer que hai
persoas e grupos que sofren situacións de inxustiza
(desprestixio, marxinación, violencia...) e que isto é
debido a múltiples causas. Tamén se pretende que o
alumnado desenvolva capacidades críticas cara a elas
e cara ao pensamento de perspectiva (capacidade de
poñerse na situación da persoa e identificación emocional
con ela), sendo quen de buscar, analizar e propor
iniciativas que contribúan á súa posible mellora
ou solución. Neste senso, cómpre avaliar tamén o
nivel de identificación individual coa elaboración e
co desenvolvemento de iniciativas de grupo para
saber se a alumna ou alumno se sente partícipe e
corresponsable destas iniciativas.
* Identificar o funcionamento dos servizos públicos
presentes na vida cotiá do alumnado e a súa relación
con diferentes institucións e mais recoñecer a necesidade
de que toda a poboación contribúa ao seu
correcto funcionamento, mantemento e mellora a través
de comportamentos responsables e solidarios (uso
deses servizos, pagamento de impostos...). Por extensión,
familiarizarse con outros servizos non tan próximos
ao alumnado, pero tamén presentes de maneira
directa ou indirecta na súa vida.
Trátase de avaliar o nivel de identificación do alumnado
con aqueles servizos que lle son máis familiares
(transporte, recollida de lixo, correos, sanidade, educación...)
entendéndoos como propiedade colectiva
compartida por toda a poboación. Así mesmo, téntase
avaliar o coñecemento sobre como funcionan, sobre
as condutas positivas e negativas en relación con eles
e sobre o nivel de correlación existente entre o seu
correcto funcionamento e o grao de benestar e de calidade
de vida que nos proporciona, tanto individual
como socialmente.
Tamén se avaliará a capacidade de relación destes
servizos con que as nenas e os nenos están máis familiarizados
con outros que teñen presenza na súa vida
aínda que dunha maneira máis difusa.
* Ser consciente da transcendencia presente e futura
de accións habituais na vida cotiá do alumnado e
da necesidade de realizalas seguindo pautas que
teñen a súa base na reflexión e na análise individual
e colectiva deses comportamentos.
Téntase avaliar a capacidade de análise de diferentes
accións realizadas na actividade diaria do alumnado
(uso da auga, gasto de papel, hábitos de consumo
persoal e familiar, produción e tratamento do lixo, riscos viarios, etc.) e a capacidade de relacionar esas
accións con situacións prexudiciais para a vida no
presente e no futuro. Así mesmo, valorarase a capacidade
de ir introducindo melloras nos hábitos de vida
propios e o interese por participar na elaboración e na
difusión de actuacións preventivas.
* Concienciarse da influencia que poden exercer os
medios de comunicación, a internet ou a publicidade
nas decisións e opinións das persoas.
Trátase de avaliar que o alumnado se inicie na comprensión
das mensaxes subliminares e da ideoloxía
encuberta presentes en textos e imaxes de diferente
orixe, sendo quen de decatarse de que non sempre
son transparentes e de que poden influír decisivamente
nas súas condutas habituais e futuras.
Así mesmo, avaliarase tamén a capacidade de
alumnos e alumnas de analizar criticamente diferenciando
información de opinión.

====Área de educación física====
Introdución.
Características da área.
Esta área na educación primaria debe fundamentarse
especialmente na adquisición das capacidades que
contribúan ao desenvolvemento persoal e a unha
mellor calidade de vida. Debe dirixirse cara ao coñecemento
progresivo da conduta motriz e cara á asunción
de actitudes, de valores e de normas referentes
ao corpo e ao movemento.
Pero a educación física non é unha simple aprendizaxe
de movementos, senón un camiño cara á educación
total que utiliza o dito movemento como axente
pedagóxico con diversas funcións: de coñecemento
(de si mesmo, de si mesma e do contorno), de organización
perceptiva (desenvolvendo a percepción do
propio corpo, do espazo e do tempo), anatómico-funcional
(incrementando as habilidades e mellorando a
condición física), estético/comunicativa (por medio de
manifestacións artísticas e de comunicación), de relación
social coas demais persoas (interaccionando co
resto de participantes), agonística (esforzándose e
superando dificultades), hixiénica (mellorando a saúde
e previndo enfermidades), hedonista (como fonte
de gozo), de compensación (fronte á vida sedentaria)
e catártica (para liberar tensións).
Especialmente importante é a relación que a educación
física ten coa saúde. A actividade física ben
practicada mellora o benestar e a calidade de vida. No
que atinxe a esta área dentro da educación primaria,
dáselle importancia á saúde ao dedicárselle un bloque
de contidos. Preténdese que o alumnado adopte
medidas de hixiene corporal na actividade física e na
vida cotiá, que adquira pautas de alimentación
correctas, que rexeite as substancias nocivas, que
empregue as posturas corporais precisas nas súas
accións, que mellore o coñecemento do seu corpo e do
contorno que o rodea e mais que incremente o nivel
de condición física e, por conseguinte, a súa saúde.
Esta área curricular está especialmente indicada
para integrar todo tipo de alumnado e resulta idónea
de cara á atención á diversidade. Por medio da educación
física desenvólvense interaccións co resto de
persoas, o que favorece as relacións construtivas, o
respecto, a aceptación, a cooperación, a autonomía, a
participación, o sentido crítico e o logro de obxectivos
comúns, propiciados polas múltiples e variadas agrupacións
que se poden formar.
Igualmente, en educación física débese incidir na
coeducación e na igualdade de oportunidades entre
ambos os sexos. As actividades propostas atenderán
do mesmo xeito os nenos e as nenas, integrando todas
as persoas participantes indistintamente para poder
acadar os obxectivos. O profesorado deberá equilibrar
as actividades e materiais de xeito que non predomine
ningún estereotipo e seleccionar aqueles que contribúan
á participación equilibrada e motivada de
nenos e de nenas. Outro aspecto que hai que ter en
conta para favorecer a igualdade entre os sexos son as
expectativas que o profesorado ten con respecto ás
nenas e aos nenos, así como as expresións que se utilicen
para favorecer as súas execucións e os resultados.
Finalmente, a educación física responde á necesidade
e á capacidade de moverse que teñen os nenos e
as nenas.
Desde esta perspectiva, a área de educación física
divídese en cinco bloques de contidos:
No primeiro bloque, O corpo: imaxe e percepción,
trátanse as capacidades perceptivas. Veñen representadas
polo esquema corporal, co coñecemento das
partes do corpo e das súas posibilidades de movemento;
pola percepción do espazo e pola do tempo. Tamén
se inclúen neste bloque o equilibrio, debido á relación
que ten coa percepción, o ton muscular (preciso
para adoptar posturas cotiás) e a capacidade para
relaxarse, así como a respiración.
A percepción do contorno comprende a do espazo e
a do tempo, aspectos que evolucionan paralelamente
ao desenvolvemento madurativo das nenas e dos
nenos entre os 6 e os 12 anos (período de operacións
concretas), idades de referencia da educación primaria.
O equilibrio, pola súa banda, está en estreita relación
coa actividade tónica e postural, aspectos presentes
no esquema corporal.
O segundo bloque, Habilidades motrices, céntrase
nos aspectos cuantitativos do movemento, nas habilidades
e na coordinación, capacidades que lle permiten
ao alumnado moverse con eficacia e con eficiencia,
facilitando a adaptación a situacións motrices
complexas. A coordinación mellórase con gran cantidade
e variedade de movementos, polo que vai estar
moi relacionada coa adquisición das habilidades.
O terceiro bloque, Actividades físicas artísticoexpresivas,
abrangue aspectos relacionados coa
expresividade e coa comunicación utilizando o propio
corpo a través do movemento. Aquí englóbanse o ritmo, os bailes e danzas, a expresión, a imitación, a
representación e a dramatización. O ritmo mellora a
percepción temporal, polo que se relaciona co primeiro
bloque de contidos. Desenvolverase a través de
actividades con música, bailes, danzas ou coreografías,
en función da idade do alumnado.
Outro dos aspectos específicos da expresión corporal
é a dramatización e a comunicación a través do
corpo. Esta incentivarase coa utilización de obxectos
e coa interacción con outras persoas para representar
personaxes, ideas, emocións, sentimentos, situacións...
Valorarase especialmente a superación do
medo ao ridículo, o respecto polas execucións alleas,
a participación e o gozo practicando estas actividades.
Favorecerase a creatividade incentivando o
alumnado para que se exprese por medio de accións
de acordo cuns estímulos dados e para que elabore
coreografías en grupo xa nos últimos cursos.
O cuarto bloque, Actividade física e saúde, engloba
todos aqueles contidos relacionados coa mellora da
saúde e da calidade de vida en que a educación física
pode influír. Algúns dos aspectos deste bloque son
a hixiene (tanto corporal como postural), a alimentación,
a condición física enfocada á saúde (que se relaciona
co segundo bloque), a adopción de medidas de
seguridade e a prevención de accidentes.
A hixiene corporal estará presente desde idades
temperás. Fomentarase a hixiene do propio corpo,
facendo fincapé no aseo e no cambio de roupa despois
da sesión de educación física, buscando a perduración
deste hábito ao longo da vida. En canto á hixiene
postural, traballarase a aprendizaxe de posturas
correctas, tanto relacionadas co exercicio físico coma
coa vida cotiá. A alimentación ten especial relevancia
na actualidade, xa que nos últimos anos se incrementaron
os problemas relacionados cos hábitos alimenticios
e coa falta de práctica de actividade física (anorexia,
obesidade...); por iso ten que levarse a cabo un
labor de concienciación en todos os ciclos como base
para unha aprendizaxe ao longo da vida. Finalmente,
as nenas e os nenos destas idades deben ser responsables
con respecto á práctica da educación física e o
deporte e coñecer certos parámetros (quecemento,
relaxación, dosificación...) que evitarán accidentes e
riscos innecesarios.
O quinto bloque, Xogos e deportes, presenta contidos
relacionados co xogo e coas actividades deportivas,
entendidos como manifestacións culturais da
motricidade humana. O xogo pode ser un recurso
metodolóxico ou un contido con sentido propio, con
fin en si mesmo. Neste caso priorízanse aspectos relativos
á práctica de xogos e de deportes, á realización
de xogos populares e tradicionais galegos e ao respecto
polas normas e polas compañeiras e compañeiros.
O xogo está presente case desde o nacemento e vai
evolucionando coa persoa. Antes, o xogo usábase cando
non se estaba a traballar, como distensión, mais as
correntes pedagóxicas actuais indican que é unha boa
maneira de conseguir os obxectivos previstos (xogo
como medio). Utilizaranse estratexias de cooperación,
de oposición e de cooperación/oposición, experimentando
a tensión intrínseca do xogo, aceptando a vitoria
e a derrota, amosando respecto polo resto das persoas
que xogan e polas normas e regras. Os xogos
populares tradicionais de Galicia estarán presentes
en todos os ciclos desta etapa educativa, de maneira
que a área contribúa á conservación da cultura galega.
Nestes bloques intégranse os conceptos, procedementos
e actitudes, aínda que non se diferencian
explicitamente. A pesar de que debe haber unha sincronía
entre a teoría e a práctica, os procedementos
son prioritarios en educación física, xa que o carácter
motriz da área implica un nivel determinado de práctica.
Estes procedementos propician a adquisición
dunha boa competencia no plano motor e conducen,
irremediablemente, cara á asimilación de conceptos.
As actitudes permiten afrontar con interese e con respecto
as situacións que se propoñan, contribuíndo ao
desenvolvemento dunha personalidade equilibrada.
Para rematar, a actividade física debe ser enfocada
de tal xeito que mellore as relacións afectivas e potencie
as actitudes e valores dunha sociedade solidaria e
respectuosa coas persoas, sen distincións por razón
de sexo, de etnia, de relixión, de ideoloxía, de capacidade
física ou sensorial...
A área de educación física contribúe ao desenvolvemento
das competencias básicas:
Competencia en comunicación lingüística. A educación
física desenvolve esta competencia desde
varias perspectivas, pero, en todas elas, grazas á
variedade de intercambios comunicativos que permite,
á parte do vocabulario específico que achega.
Competencia matemática. Certas actividades que se
realizan en educación física e contribúen ao desenvolvemento
da competencia matemática son:
* Apreciación de distancias, de traxectorias ou de
velocidades nos lanzamentos, nas recepcións, nos golpeos
e en calquera tarefa de manipulación que se faga
con móbiles, desenvolvendo tamén a percepción
espacial.
* A ocupación do espazo de acción, a dispersión, o
agrupamento... Estes aspectos inflúen na boa adquisición
das habilidades perceptivas e son importantes na
maioría das actividades que se fan, especialmente nos
deportes.
* A formación de figuras xeométricas co corpo, tanto
individualmente como en grupo (xogos de roda, distribución
en ringleiras...) ou con distintos materiais
(cordas, ladrillos de psicomotricidade...)
* Interpretación de símbolos: por exemplo, ao traballar
a orientación hai que entender a relación entre o
que está representado no plano e a realidade, polo
que resulta imprescindible interpretar os símbolos
máis básicos.
Competencia no coñecemento e a interacción co
mundo físico. Algunhas achegas a esta competencia
son as seguintes:
* Aumento da percepción: búscase enriquecer a
percepción e o control do propio corpo (esquema corporal),
do espazo e do tempo, mellorando deste xeito
o coñecemento do mundo que nos rodea e as relacións
coas demais persoas e cos obxectos.
* Exploración e coñecemento doutros medios (acuático,
natural, neve...): algunhas das actividades da
área de educación física realízanse no medio natural
ou incluso no medio acuático, o cal axudará o alumnado
a coñecer as diferenzas, as súas características,
os distintos espazos...
* Mellora da saúde e da calidade de vida: entendida
como o estado de completo benestar físico, mental
e social, e non só como ausencia de enfermidade. A
mellora na condición física (especialmente no terceiro
ciclo) ten numerosas repercusións na saúde: diminución
do peso corporal, aumento das cavidades do
corazón, do ton muscular, da autoestima... Tamén
contribúen á mellora da saúde e da calidade de vida
o traballo da hixiene corporal, a adquisición de hábitos
alimenticios axeitados, o rexeitamento da inxestión
de substancias prexudiciais, así como a práctica
de hixiene postural en accións cotiás e propias da
actividade física.
Tratamento da información e competencia dixital. A
área de educación física contribúe a esta competencia
desde os seguintes puntos de vista:
* Por unha banda, as nenas e os nenos aprenden a
valorar criticamente as mensaxes referidas ao corpo,
procedentes dos medios de información e de comunicación,
que poden danar a imaxe corporal. Ademais
deben saber seleccionar a información importante.
* Por outra banda, o alumnado ten que ser quen de
achar a información usando as TIC: bases de datos,
procesadores de texto, tratamento da imaxe, utilización
d a internet como ferramenta de busca... Debe
amosar un dominio básico de diferentes linguaxes
(icónica, visual, sonora, gráfica...) e un coñecemento
dos tipos de información, das súas fontes, das súas
posibilidades e da súa localización.
Competencia social e cidadá. As características da
educación física, especialmente no que se refire á
dinámica de relacións, presente nas sesións, fana
axeitada para a educación en habilidades sociais:
* Cun axeitado enfoque metodolóxico e didáctico,
faranse grandes achegas a esta competencia: a busca
de obxectivos grupais comúns nun xogo cooperativo,
o diálogo e a toma de decisións compartidas, as estratexias
de cooperación ou oposición nos deportes, a
comunicación... son un medio eficaz para facilitar a
relación, a integración, o respecto, a cooperación e a
solidariedade.
* A educación física conciencia e axuda a ter en
conta ás demais persoas nas actividades propostas, a
confiar nelas, a participar colectiva e grupalmente, a
asumir os diferentes papeis e as regras do xogo, a
compartir o éxito e o fracaso do equipo, a discutir e
elixir representantes, normas, funcións... aceptando
as posibilidades e limitacións propias e alleas, independentemente
do sexo, da raza, das crenzas, das
características físicas...
* Atenderase ao xogo limpo, responsabilizándose
cadaquén da integridade do resto de participantes. No
caso do xurdimento de conflitos, resolveranse por
medio da negociación, baseada no diálogo.
Competencia cultural e artística. A educación física
achégase a esta competencia:
* Apreciando a parte artística de certas execucións
motrices. Potenciando o desenvolvemento estético, a
creatividade, a imaxinación, a dramatización, a
expresión. Deste xeito, as manifestacións artísticas
significarán unha fonte de gozo e enriquecemento
persoal, valorando criticamente as mensaxes difundidas.
Entendendo algunhas manifestacións da motricidade
humana como feitos culturais presentes en todas as
culturas e civilizacións.
Competencia para aprender a aprender. O logro
desta competencia ten relación coa metodoloxía e coa
maneira de presentar as tarefas na organización do
proceso de ensino-aprendizaxe:
* Aprender a aprender por medio das actividades
cooperativas, en que o grupo-clase ten que buscar a
colaboración e as achegas de todas as persoas que o
compoñen, favorecendo o diálogo, a busca, o consenso,
o razoamento e a comprensión das ideas achegadas
polas e polos demais.
* O axeitado coñecemento de si mesma e de si mesmo,
do propio corpo, das posibilidades de acción, do
contorno que nos rodea, das demais compañeiras e
compañeiros así como a comprensión dos patróns de
movemento realizados para transferir a outras accións
que favoreza o coñecemento das propias capacidades
e a autoestima.
* Do mesmo xeito, as estratexias que cada nena e
neno desenvolven con respecto ao autocontrol e ao
control da actividade, regulando os seus movementos
e accións e respondendo aos obxectivos propostos,
favorecerán o feito de aprender a aprender.
Autonomía e iniciativa persoal. A educación física
aborda a autonomía e a iniciativa persoal do alumnado
desde varias perspectivas:
* Mellorando o coñecemento do seu propio corpo e
do contorno ao estruturar o esquema corporal, así
como a percepción do espazo e do tempo, de maneira
que se gañe progresivamente autonomía e se fagan os
movementos máis ricos e variados.
* Incrementando o nivel de habilidades e de capacidades
e, en consecuencia, a autonomía e a iniciativa
persoal.
* Utilizando unha metodoloxía que favoreza a
exploración: os estilos de ensino que potencian a busca
creando dúbidas nos coñecementos adquiridos ata
o momento incrementan a capacidade do alumnado
para realizar as accións con progresiva autonomía.
A metodoloxía empregada tenderá á adquisición de
aprendizaxes significativas, polo que é preciso que os
contidos sexan coherentes desde un punto de vista
obxectivo co nivel evolutivo e madurativo do alumnado.
Desta maneira, conseguirase unha alta motivación,
xa que as aprendizaxes terán conexión coas
inquedanzas, necesidades e capacidades de cada
neno e de cada nena.
Na etapa de educación primaria preténdese que
todas as áreas curriculares estean relacionadas entre
si (interdisciplinariedade). Os contidos impartidos
nelas deben ter conexión e o profesorado das diferentes
áreas deberá estar coordinado e programar globalmente,
o que favorecerá que os nenos e nenas perciban
as aprendizaxes transmitidas como parte dun
todo, relacionadas, cohesionadas e con coherencia.
Estruturar as aprendizaxes segundo a centros de interese
pode ser unha boa alternativa para afianzar os
coñecementos e garantir a calidade educativa.
Partirase de estilos de ensino que favorezan a busca,
a indagación e a investigación, implicando aspectos
mentais nas execucións motrices. O descubrimento
guiado ou a resolución de problemas baseándose en
propostas motrices levará as alumnas e os alumnos a
investigar, razoar e chegar a unha ou varias posibles
solucións.
O xogo é un recurso metodolóxico que debe utilizarse
para gran parte dos contidos que se traten. Está
sobradamente demostrada polas correntes pedagóxicas
actuais a idoneidade deste para acadar as aprendizaxes
propostas. O xogo ten un carácter natural,
está presente nas persoas case desde o nacemento e
pode ser multidisciplinar. Cómpre destacar os tradicionais
de Galicia, que nun pasado tiveron gran difusión,
e que sendo transmitidos de xeración en xeración.
O desenvolvemento de xogos ou de actividades
cooperativas favorecerá a adquisición de multitude de
valores e de competencias básicas.
Finalmente, é preciso prestar especial atención á
eliminación das diferenzas sexistas, buscando a igualdade
de oportunidades para os dous sexos co fin de
chegar así a unha verdadeira «coeducación física».
Obxectivos.
* Coñecer, aceptar e valorar o propio corpo e a actividade
física como medio de exploración e de gozo
das propias posibilidades motrices, de relación coas
demais persoas e como recurso para organizar o tempo
de lecer.
* Utilizar as propias capacidades motrices, habilidades
e destrezas e o coñecemento que o alumnado
posúe da estrutura e funcionamento do corpo para
adaptar o movemento ás circunstancias e condicións
de cada situación.
* Utilizar os recursos expresivos do corpo e do
movemento de xeito estético e creativo, comunicando
sensacións, emocións, ideas e estados de ánimo.
* Regular e dosificar o esforzo, asumindo un nivel
de auto exixencia acorde coas posibilidades de cadaquén
e coa natureza da tarefa que se está a realizar.
* Apreciar a actividade física para o benestar,
manifestando unha actitude responsable cara a si e
cara ao resto das persoas e recoñecendo os efectos da
actividade física, da hixiene corporal, da alimentación
e dos hábitos posturais sobre a saúde e a calidade
de vida.
* Participar en actividades físico-deportivas compartindo
proxectos, establecendo relacións de cooperación
para acadar obxectivos comúns, resolvendo por
medio do diálogo os conflitos que poidan xurdir e evitando
discriminacións por características persoais, de
xénero, sociais e culturais.
* Coñecer e valorar a diversidade de actividades
físicas, lúdicas e deportivas como elementos culturais,
amosando unha actitude crítica, tanto desde a
óptica de participante como desde a de público.
* Adquirir, elixir e aplicar principios e regras para
resolver problemas motores e actuar de xeito eficaz e
autónomo na práctica de actividades físicas, deportivas
e artístico-expresivas.
* Coñecer e practicar xogos, deportes e/ou bailes
tradicionais propios da cultura galega, amosando
interese pola indagación neste eido e pola súa difusión
e valorando as repercusións que teñen na nosa
sociedade.
Contidos.
Primeiro ciclo.
Bloque 1. O corpo: imaxe e percepción.
* Exploración do corpo, das sensacións e das propias
posibilidades de movemento.
* Concienciación do propio corpo en relación coa
tensión, coa relaxación e coa respiración.
* Experimentación de posturas corporais diferentes.
* Realización de actividades encamiñadas á afirmación
da lateralidade.
* Experimentación de situacións de equilibrio e de
desequilibrio.
* Nocións asociadas a relacións espaciais e temporais:
orientación espacial (diante, detrás, lonxe, preto...)
e temporal (antes, despois...).
* Aceptación da propia realidade corporal.
* Interese por aumentar a autonomía.
Bloque 2. Habilidades motrices.
* Exploración das habilidades e das propias posibilidades
de movemento.
* Experimentación de diferentes xeitos de execución
e de control das habilidades motrices básicas.
* Resolución de problemas motores sinxelos.
* Realización de coordinacións globais diversas.
* Interese por coñecer as propias posibilidades de
movemento e de acción.
* Disposición favorable a participar en actividades
variadas, esforzándose e aceptando a existencia de
diferenzas no nivel de habilidade.
Bloque 3. Actividades físicas artístico-expresivas.
* Descubrimento e exploración das posibilidades
expresivas do corpo e do movemento.
* Imitación de personaxes coñecidos e de situacións
cotiás.
* Exteriorización de emocións e de sentimentos a
través do corpo, do xesto e do movemento.
* Realización de representacións e de dramatizacións
sinxelas con obxectos e con materiais.
* Sincronización do movemento con pulsacións e
estruturas rítmicas sinxelas.
* Vivenciación de tarefas lúdico-motrices con base
musical.
* Participación desinhibida en situacións que supoñan
comunicación corporal, recoñecendo as diferenzas
no xeito de expresarse.
* Desfrute mediante a expresión a través do propio
corpo.
Bloque 4. Actividade física e saúde.
* Adquisición de hábitos básicos de hixiene corporal
e práctica de tarefas encamiñadas á hixiene postural.
* Coñecemento de pautas de alimentación básicas
en relación coa actividade física.
* Comprensión da relación da actividade física co
benestar.
* Realización de actividades motrices orientadas á
mellora da saúde.
* Adopción de medidas de seguridade na actividade
física.
* Respecto das normas de uso de materiais e de
espazos na práctica da actividade física.
* Actitude favorable cara á actividade física con
relación á saúde.
Bloque 5. Xogos e deportes.
* Consideración do xogo como actividade común a
todas as culturas.
* Comprensión e cumprimento das regras do xogo.
* Realización de xogos libres e organizados.
* Coñecemento e práctica de xogos populares tradicionais
galegos.
* Descubrimento das estratexias básicas de cooperación
e de oposición en determinados xogos.
* Respecto ás persoas participantes no xogo, aceptando
os diferentes papeis, valorando o esforzo e confiando
nas propias posibilidades.
* Valoración do xogo como medio de desfrute e de
relación coas demais persoas.
Criterios de avaliación.
Primeiro ciclo.
* Reaccionar corporalmente ante estímulos visuais,
auditivos e táctiles, dando respostas motrices axeitadas
ás características deses estímulos.
Trátase de comprobar se as nenas e os nenos son
quen de responder a estímulos dados en tres canles:
visual, auditivo e táctil. Verificarase que poidan descubrir
a procedencia e características dalgúns sons,
discriminar co tacto obxectos ou texturas habituais e
seguir visualmente ou interpretar traxectorias de
obxectos, de persoas e de móbiles. Teranse en conta a
memoria auditiva e visual.
* Adoptar diferentes posturas corporais, amosando
coñecemento do corpo e mantendo o equilibrio e o
control respecto á tensión/relaxación musculares e á
respiración.
Preténdese avaliar se o alumnado pode manter o
equilibrio e o control da respiración ao experimentar
posicións corporais variadas. Ademais, comprobarase
se coñece as partes máis importantes do seu corpo e
os movementos que se poden realizar con elas, se é
capaz de contraelas e de relaxalas en función da postura
que deba adoptar.
* Reproducir cos diferentes segmentos corporais ou
con instrumentos unha estrutura rítmica sinxela.
Inténtase saber se as nenas e nenos son quen de
reproducir unha determinada estrutura rítmica por
medio do movemento corporal con tarefas motrices
globais (desprazamentos, saltos...) ou finas (palmas,
golpes cos pés no chan...); tamén con variedade de
instrumentos de percusión ou materiais propios da
educación física (pelotas, picas, mazas...).
* Desprazarse e saltar coordinadamente, variando a
amplitude, a frecuencia, a dirección e o sentido do
movemento e mais amosando unha axeitada orientación
no espazo.
Preténdese comprobar nas alumnas e alumnos a
capacidade de executaren dúas habilidades básicas:
os desprazamentos e os saltos. Realizaranse en posicións
corporais variadas e adaptaranse aos requisitos
e condicións de cada xogo ou situación motriz presentada.
Avaliarase a ocupación do espazo (dirección e
sentido), así como as múltiples posibilidades de execución
(amplitude e frecuencia).
* Realizar lanzamentos, recepcións e outras habilidades
que impliquen o manexo de obxectos, coordinando
os segmentos corporais e situando o corpo axeitadamente.
Búscase verificar se as nenas e os nenos son capaces
de manexar móbiles e diferentes obxectos con
certa habilidade, utilizando ambos os lados do corpo
e as súas distintas partes (mans, pés, xeonllos...).
Débese atender á colocación do corpo de forma coordinada
para facilitar o xesto e a adaptación ás situacións
lúdicas que se ofrezan.
* Simbolizar personaxes, obxectos e situacións utilizando
o corpo e materiais variados, amosando
desinhibición e mais respectando e valorando as execucións
alleas.
Preténdese valorar a capacidade do alumnado para
referirse a sensacións, personaxes, animais, obxectos...
tanto co propio corpo coma con axuda doutros
materiais en situacións variadas. Prestarase atención
ao esforzo e á espontaneidade, así como ao rexeitamento
de estereotipos. Terase en conta o interese polo
descubrimento das posibilidades do propio corpo e o
grao de respecto ás execucións das outras persoas
participantes.
* Amosar interese pola adquisición de hábitos axeitados
de alimentación, de hixiene corporal, postural e
de seguridade na práctica da actividade física.
Avalíase a predisposición cara aos hábitos relacionados
coa saúde e co benestar. Constatarase se as
alumnas e os alumnos son conscientes da necesidade
de alimentarse e de hidratarse ben, sobre todo antes
da práctica da actividade física; de manter a hixiene
do corpo; de usar roupa e calzado axeitados para a
práctica física; de adoptar determinadas posturas corporais
para evitar problemas; así como de identificar
os riscos asociados a algunhas actividades motrices.
* Participar e gozar dos xogos, axustando a propia
actuación ás características da actividade e experimentando
relacións positivas coas outras persoas participantes.
Neste caso valóranse especialmente as relacións
axeitadas cos compañeiros e coas compañeiras, o respecto
polas normas e a aceptación de distintos papeis.
Ao atender á participación nos xogos, farase fincapé
na posta en acción das habilidades básicas (desprazamentos,
saltos, xiros e lanzamentos/recepcións) e na
percepción do propio corpo, do espazo e do tempo.
* Coñecer e practicar xogos populares tradicionais
galegos, interesándose pola súa busca e valorando a
súa importancia.
Quérese comprobar o coñecemento e a práctica por
parte do alumnado dalgúns aspectos da tradición
galega, tales como os xogos ou incluso os xoguetes e
os bailes. Valorarase a busca por medio da linguaxe
oral, da biblioteca de centro e da aula ou das tecnoloxías
da información e da comunicación.
Contidos.
Segundo ciclo.
Bloque 1. O corpo: imaxe e percepción.
* Interiorización do esquema corporal e utilización
dos elementos orgánico-funcionais no movemento.
* Conciencia e control do corpo en relación coa tensión,
coa relaxación global e segmentaria e coa respiración.
* Adecuación da postura ás necesidades expresivas
e motrices.
* Consolidación da lateralidade e da súa proxección
no espazo.
* Práctica de equilibrio estático, dinámico e con
obxectos en situacións coñecidas.
* Estruturación espacial e temporal en diversas
situacións.
* Valoración e aceptación da propia realidade corporal
e da do resto das persoas.
* Autonomía persoal e confianza nas propias posibilidades.
Bloque 2. Habilidades motrices.
* Práctica das habilidades motrices básicas: desprazamentos,
saltos, xiros e lanzamentos/recepcións.
* Uso eficaz das habilidades e das destrezas en situacións
motrices coñecidas e tarefas lúdico-motrices.
* Control motor e dominio corporal, adaptándose a
medios diversos: natural, acuático...
* Mellora das capacidades físicas básicas de forma
xenérica e orientada á execución motriz.
* Execución de movementos coordinados desde un
punto de vista motor.
* Reflexión sobre a competencia motriz do alumnado
e interese por mellorala.
* Disposición favorable a participar en actividades
diversas, esforzándose e aceptando as diferenzas individuais
en canto á habilidade para executalas.
Bloque 3. Actividades físicas artístico-expresivas.
* Utilización do corpo e do movemento como instrumentos
de expresión e de comunicación.
* Representación de obxectos e de personaxes reais
e ficticios en diferentes situacións.
* Expresión de ideas, de emocións e de sentimentos
a través do corpo, do xesto e do movemento.
* Utilización de obxectos e de materiais para a dramatización
e para a comunicación.
* Adecuación do movemento a ritmos diversos e a
estruturas espazo-temporais.
* Execución de danzas, de bailes e de coreografías
simples.
* Participación desinhibida en situacións que supoñan
comunicación corporal, valorando as diferenzas
no xeito de expresarse.
* Gozo mediante a expresión e a comunicación a
través do propio corpo.
Bloque 4. Actividade física e saúde.
* Consolidación dos hábitos de hixiene corporal e
adquisición de hábitos posturais correctos na práctica
física.
* Interiorización de hábitos alimentarios saudables
relacionados coa actividade física.
* Recoñecemento dos beneficios da actividade física
en relación coa saúde e co benestar.
* Práctica de actividades que melloren de xeito
xenérico a condición física orientada á saúde.
* Adquisición de hábitos que proporcionen seguridade
na práctica da actividade física.
* Uso correcto dos materiais e dos espazos, adoptando
medidas básicas de seguridade e prevención
durante a práctica da actividade física.
* Actitude favorable cara á actividade física con
relación á saúde.
Bloque 5. Xogos e deportes.
* Apreciación do xogo e do deporte como elementos
da realidade social.
* Comprensión, aceptación e cumprimento das
regras e das normas de xogo e actitude responsable
con relación ás estratexias acordadas.
* Participación e práctica de xogos diversos e de
actividades de iniciación predeportiva.
* Busca de información sobre xogos populares,
autóctonos e tradicionais de Galicia e práctica destes.
* Experimentación das estratexias básicas de xogo
relacionadas coa cooperación, coa oposición e coa
cooperación/oposición.
* Respecto cara ás persoas participantes no xogo,
valorando o esforzo e rexeitando os comportamentos
antisociais.
* Valoración do xogo e das actividades deportivas
como medio de gozo, de relación e de emprego do
tempo de lecer.
Criterios de avaliación.
Segundo ciclo.
* Amosar un axeitado coñecemento do corpo, dos
seus elementos e funcionalidade, controlándoo en
situacións variadas en relación coa tensión/relaxación
musculares e coa respiración.
Valórase se as nenas e os nenos destas idades son
capaces de diferenciar e de controlar as partes do seu
corpo e as súas posibilidades de movemento en situacións
motrices coñecidas e descoñecidas. Para comprobalo,
cómpre ofrecer cantidade e variedade de
estímulos. Daráselle importancia á economía e á fluidez
nos movementos, logradas en parte grazas a un bo
control da tensión e da relaxación musculares.
* Propoñer estruturas rítmicas sinxelas e reproducilas
corporalmente ou con instrumentos.
Quérese avaliar se o alumnado é quen de inventar
estruturas rítmicas, de acordo cun número de pulsacións
ou a unha secuencia, e de reproducilas de diferentes
maneiras. Esta reprodución pode ser por medio
de tarefas motrices globais (desprazamentos, saltos...)
ou finas (palmas, percusións en zonas corporais, golpes
co pé no chan...); tamén con instrumentos de percusión
ou materiais propios da educación física (pelotas,
mazas, picas...).
* Desprazarse e saltar, combinando as habilidades
de maneira equilibrada e coordinada, axustando os
movementos corporais eficazmente aos cambios das
condicións da actividade.
Preténdese verificar nos alumnos e alumnas a habilidade
de saltar e de desprazarse de diferentes maneiras
(en cuadrupedia, reptando, gabeando...); con distintas
velocidades; con cambios de dirección e de
sentido e adaptándose a condicións externas variables
(por exemplo, a outras persoas que igualmente se desprazan).
Atenderase ao equilibrio e reequilibrio nas
combinacións das habilidades, así como a unha
correcta coordinación.
* Xirar sobre os eixos lonxitudinal e transversal,
mantendo o equilibrio nas execucións e achegando
respostas motrices acordes coas prácticas solicitadas.
Compróbase se as nenas e os nenos realizan xiros
sobre o eixo transversal (viravolta adiante ou atrás) e
lonxitudinal (rolar, facer un medio xiro no aire). Os
xiros poderán estar combinados con desprazamentos e
con saltos, dando lugar a cambios de dirección e de
sentido. Avaliarase o control correcto do corpo desde
un punto de vista postural e o mantemento do equilibrio,
evitando riscos innecesarios.
* Lanzar, pasar e recibir pelotas ou outros móbiles
con certo control e adaptándose ás traxectorias.
Valórase a coordinación global e segmentaria no
manexo de móbiles, ben sexa ao manipulalos co corpo
ou con algún tipo de axuda material (pa, raqueta,
stick...), amosando unha axeitada percepción espacio-
temporal para adaptar o propio movemento ás
súas traxectorias. Este criterio avaliarase por medio
de xogos e de tarefas lúdico-motrices e verificarase
atendendo aos pases, recepcións, conducións, lanzamentos...
* Utilizar os recursos expresivos do corpo, os obxectos
e os materiais para a comunicación de ideas, de
emocións e de sentimentos e mais para a representación
de personaxes e de historias, reais ou imaxinarias,
individualmente e en grupo.
Compróbase a capacidade do alumno e da alumna
para representar e comunicar por medio da linguaxe
non verbal determinadas situacións, ideas, emocións,
sentimentos, estados de ánimo... individualmente e
en grupo. Nas producións grupais terase en conta a
predisposición ao diálogo e a responsabilidade na
organización e na preparación da proposta. Atenderase
especialmente ao respecto polo papel que lle
corresponde desempeñar a cadaquén e polas actuacións
do resto dos compañeiros e compañeiras.
* Manter unha predisposición positiva cara á práctica
da actividade física, valorando os seus beneficios
para a calidade de vida e amosando interese na hixiene,
na alimentación e na adquisición de hábitos saudables.
Avalíase se as nenas e os nenos son quen de valorar
os beneficios que a actividade física ten sobre o organismo,
especialmente no relativo á mellora das habilidades,
da percepción e da condición física, así como
a necesidade de evitar riscos innecesarios na práctica
de xogos e de actividades motrices. As prácticas saudables
pasarán por manter unha hixiene axeitada despois
das sesións de educación física, adoptar as posturas
correctas en cada situación e os hábitos alimenticios
que permitan practicar actividade física con
certas garantías (inxesta de alimentos, hidratación...).
* Participar en xogos e en actividades deportivas
con coñecemento das normas, resolvendo os retos
cooperativamente e amosando unha actitude de aceptación
cara ás demais persoas.
Verifícase se o alumnado participa nos xogos e nas
actividades aceptando o papel que lle corresponde
desempeñar; tendo en conta o resto das persoas;
rexeitando os comportamentos antisociais; evitando
discriminacións, estereotipos, prexuízos... Valorarase
a actitude cooperativa cos membros do mesmo equipo
e o respecto cara aos do equipo contrario, así como o
esforzo e a implicación na actividade.
* Buscar información sobre xogos populares tradicionais
galegos en diferentes medios, interesarse polo
seu coñecemento e practicalos.
Valórase se as alumnas e alumnos buscan información
sobre aspectos relacionados coa área de educación
física que son propios de Galicia, como os xogos
populares tradicionais, os xoguetes e os bailes. Realizaranse
buscas en soporte impreso (libros da biblioteca)
ou dixital (a internet), favorecendo así o uso das
TIC. Prestarase especial atención ao interese que
amosan as nenas e os nenos en practicar e difundir
estes xogos, xoguetes e danzas.
Contidos.
Terceiro ciclo.
Bloque 1. O corpo: imaxe e percepción.
* Interiorización da imaxe e do esquema corporal,
representación e uso dos elementos orgánico-funcionais
no movemento.
* Control corporal en situacións motrices complexas:
utilización da capacidade de tensión e de relaxación.
* Adquisición dunha axeitada mecánica respiratoria,
valorando a súa importancia.
* Adaptación da postura ás necesidades expresivas
e motrices de xeito eficiente, fluído e harmónico.
* Execución de movementos de certa dificultade cos
segmentos corporais dominantes e non dominantes.
* Realización de equilibrio estático, dinámico e con
obxectos en situacións complexas e descoñecidas.
* Estruturación e organización espacio-temporal en
accións e en situacións motrices complexas.
* Valoración e aceptación da propia realidade corporal,
reflexionando criticamente acerca das mensaxes
proporcionadas polos medios de comunicación.
* Seguridade, confianza e autonomía persoal.
Bloque 2. Habilidades motrices.
* Adaptación das habilidades motrices básicas e
específicas a diferentes situacións.
* Uso das habilidades motrices básicas aplicadas a
actividades deportivas e rítmicas complexas con eficiencia
e creatividade.
* Aplicación de habilidades específicas en iniciación
deportiva de maneira óptima.
* Dominio motor e corporal, seguridade e autonomía
en medios diversos: natural, acuático, a neve...
* Acondicionamento físico xeral orientado á mellora
da execución das habilidades motrices.
* Práctica de coordinacións globais e específicas en
situacións complexas.
* Valoración do traballo ben executado desde o
punto de vista motor.
* Disposición favorable para participar en actividades
físicas diversas, esforzándose e aceptando as diferenzas
no nivel de habilidade.
Bloque 3. Actividades físicas artístico-expresivas.
* Concienciación e uso axeitado das posibilidades
expresivas e comunicativas da linguaxe corporal.
* Elaboración de composicións grupais representando
situacións variadas e atendendo a diferentes
estímulos.
* Expresión e comunicación de sentimentos e de
emocións individuais e grupais a través do corpo, do
xesto e do movemento.
* Representacións e improvisacións artísticas por
medio da linguaxe corporal e coa axuda de obxectos e
materiais.
* Composición de movementos variados a partir da
combinación de estímulos rítmicos e musicais.
* Execución de bailes e de danzas e elaboración de
coreografías.
* Participación desinhibida en situacións de comunicación
corporal e de respecto ante as execucións
alleas.
* Valoración da expresión e da comunicación corporal
como importantes para a educación integral.
Bloque 4. Actividade física e saúde.
* Autonomía na hixiene corporal e adquisición de
hábitos posturais axeitados na vida cotiá e na actividade
física.
* Busca de información e análise crítica sobre
aspectos alimentarios (proteínas, carbohidratos, lípidos...)
para unha vida saudable.
* Recoñecemento dos efectos beneficiosos da actividade
física na saúde, identificación e rexeitamento
das prácticas pouco saudables.
* Incremento da condición física co obxectivo de
mellorar a saúde.
* Prevención de lesións na actividade física: quecemento,
dosificación do esforzo, recuperación/relaxación,
primeiros auxilios...
* Utilización correcta e respectuosa do contorno,
adoptando medidas de seguridade e de prevención de
accidentes na actividade física.
* Actitude favorable cara á actividade física con
relación á saúde.
Bloque 5. Xogos e deportes.
* Recoñecemento do xogo e do deporte como fenómenos
sociais e culturais: tipos de xogos e de actividades
deportivas.
* Aceptación e respecto cara ás normas, cara aos
regulamentos, cara ás estratexias e cara ás persoas
que participan no xogo, así como cara ao papel que
corresponda desempeñar.
* Realización de xogos e de actividades deportivas
de diversas modalidades e de dificultade crecente.
* Recompilación de información sobre xogos e
deportes populares, autóctonos e tradicionais de Galicia
e práctica destes.
* Utilización axeitada e valoración das estratexias
básicas do xogo: cooperación, oposición e cooperación/
oposición.
* Valoración do esforzo persoal e do colectivo nos
diferentes tipos de xogos e actividades deportivas á
marxe de preferencias e de prexuízos.
* Aprecio do xogo e do deporte como medio de desfrute,
de relación, de saúde e de ocupación do tempo
de lecer.
Criterios de avaliación.
Terceiro ciclo.
* Axustar as accións do corpo aos cambios nas condicións
da actividade, de maneira económica e eficaz,
incidindo nos mecanismos de percepción, de decisión
e de control motor.
Trátase de comprobar o axuste do alumnado ás condicións
e características específicas de cada situación
motriz, dado que é preciso escoller o patrón motor
axeitado en cada momento coa maior economía para
cumprir o obxectivo proposto (eficiencia), atendendo
aos mecanismos da aprendizaxe motora.
* Adaptar os desprazamentos, saltos e xiros a diferentes
contornos que poidan presentar incerteza,
sexan coñecidos ou descoñecidos.
Preténdense avaliar as habilidades básicas, buscando
adaptalas a condicións de execución cada vez máis
complexas, así como a outros medios: medio natural,
medio acuático... Valorarase a variedade de desprazamentos
(carreira, cuadrupedia, reptación, propulsión...),
de saltos (con ou sen carreira previa, cunha
perna, coas dúas...) e de xiros (nos eixos lonxitudinal,
transversal e antero-posterior).
* Lanzar, pasar e recibir pelotas ou outros móbiles
de maneira controlada nos xogos ou actividades
motrices e deportivas que o requiran, axustándose
axeitadamente á situación no terreo de xogo, ás distancias
e ás traxectorias.
Compróbase o dominio que ten o alumnado das
manipulacións e do manexo de obxectos e de móbiles
en situacións de xogo e interactuando co resto das
persoas participantes, tanto do equipo propio coma do
contrario. Avaliarase a coordinación no lanzamento
(adiantar a perna contraria ao brazo de lanzar); a adecuación
deste ás condicións variables de cada situación
motriz; a orientación do corpo en función da traxectoria,
da dirección e da velocidade do móbil e a
capacidade de anticipación.
* Incrementar globalmente a condición física, axustando
a súa actuación ao coñecemento das propias
posibilidades e limitacións corporais e de movemento.
Valórase se o alumnado amosa unha predisposición
de cara á mellora das súas capacidades físicas básicas.
Farase especial fincapé en comprobar a dosificación
do esforzo en función da propia capacidade,
adaptando o exercicio ás posibilidades e limitacións.
* Construír composicións grupais interaccionando
coas demais persoas, utilizando os recursos expresivos
do corpo e do movemento, dos materiais e dos
obxectos e atendendo a estímulos musicais, plásticos
ou verbais.
Avalíase se os nenos e as nenas son capaces de
expresar individualmente gran variedade de situacións,
de ideas, de emocións, de sentimentos, de estados
de ánimo, de mensaxes... por medio da linguaxe
corporal e apoiándose en varios aspectos e materiais.
Con este criterio valórase tamén a capacidade para
adecuarse a outras persoas e crear grupalmente un
pequeno «espectáculo». Teranse en conta a creatividade,
a soltura e a desinhibición.
* Identificar algunhas das relacións que se establecen
entre a práctica correcta e habitual da actividade
física e a mellora da saúde e da calidade de vida e
actuar de acordo con elas.
Quérese verificar se os alumnos e as alumnas son
conscientes da relación que existe entre a actividade
física practicada de forma coherente, axeitada e habitual
e a mellora da saúde e da calidade de vida. Comprobarase
a predisposición cara á realización de exercicio
físico, cara á adopción de posturas correctas,
cara á adquisición de hábitos de hixiene, cara á alimentación
e hidratación axeitadas, cara á adopción
de medidas de seguridade, cara ao rexeitamento de
prácticas pouco saudables (inxestión de substancias
nocivas, actividades físicas perigosas...) e cara á prevención
de accidentes ao realizar actividade física.
Valorarase o interese por buscar información variada
e en distintos medios, así como a capacidade de reflexión
crítica sobre as mensaxes que estes medios acheguen.
* Actuar coordinada e cooperativamente coas persoas
que compoñen o propio equipo para resolver
retos ou opoñerse ás do equipo contrario nun xogo ou
actividade deportiva colectiva, establecendo relacións
construtivas e equilibradas.
Preténdense avaliar as relacións e interaccións coas
demais persoas participantes nos xogos e deportes
realizados. Atenderase ás accións de cooperación e
de oposición (comunicación e contracomunicación
motriz) e á axeitada ocupación do terreo de xogo.
Terase en conta que as relacións entre as persoas participantes
dun e doutro equipo sexan respectuosas,
equilibradas e non discriminatorias.
* Identificar como valores fundamentais dos xogos e
das actividades deportivas o esforzo persoal e as relacións
co grupo, resolvendo de forma crítica as situacións
conflitivas que poidan xurdir.
Avalíase se as alumnas e os alumnos valoran o
esforzo nos xogos e nos deportes practicados, o xogo
limpo, as relacións coas demais persoas e a resolución
pacífica dos conflitos e das desavinzas xurdidas.
Prestaráselles atención á expresión de opinións, ao
diálogo, ao debate e á adopción de criterios propios,
así como á comprensión do punto de vista do resto das
persoas, máis ca aos resultados da propia actividade
(gañar ou perder).
* Coñecer, practicar e valorar xogos e deportes
populares tradicionais de Galicia, recompilando
información sobre eles e interesándose pola súa conservación.
Búscase comprobar que o alumnado recompile e
achegue información sobre xogos e xoguetes, deportes,
danzas ou bailes propios da nosa comunidade
autónoma, facendo para iso traballo de campo, utilizando
as TIC, a biblioteca da aula, a do centro, a
municipal ou calquera outro medio. Avaliarase a
práctica das ditas actividades e o interese pola súa
transmisión e conservación.

==ANEXO III==
Cadro de distribución horaria para a educación primaria
1º CICLO 2º CICLO 3º CICLO
1º
curso
2º
curso
3º
curso
4º
curso
5º
curso
6º
curso
Lingua castelá e literatura 4 4 4 4 4 3
Lingua galega e literatura 4 4 4 4 4 3
Lingua estranxeira 2 2 3 3 3 3
Educación artística 2 2 2 2 2 2
Educación física 2 2 2 2 2 2
Matemáticas 5 5 4 4 4 4
Coñecemento do medio
natural, social e cultural
5 4 5 4 5 4
Relixión 1 2 1 2 1 2
Educación para a cidadanía
e os dereitos humanos
- - - - - 2
TOTAIS 25 25 25 25 25 25

==ANEXO IV==
Proxecto lector de centro
Co fin de facilitar a consecución dos obxectivos que
a Lei orgánica de educación e a Comunidade Autónoma
de Galicia sinalan para as etapas de ensino obrigatorio,
os centros educativos deberán elaborar e
incluír nos seus proxectos educativos de centro, proxectos
lectores que integren todas as actuacións do
centro destinadas ao fomento da lectura e da escritura
e á adquisición das competencias básicas.
O proxecto lector de centro será un documento
deseñado para desenvolver a medio prazo en que, a
partir da análise do contexto en materia de lectura, se
articulen todas as intervencións que se van realizar no
centro en relación coa lectura, a escritura e as habilidades
informativas, coa participación do profesorado
das distintas áreas, materias e ciclos, incorporando a
biblioteca escolar e as bibliotecas de aula como
recursos fundamentais para a súa posta en marcha. O
proxecto lector de centro será a referencia para a elaboración
de programas ou plans anuais de lectura,
que se incluirán na programación xeral anual. O seu
deseño e posta en marcha son competencia de todo o
equipo docente e estarán coordinados preferentemente
pola persoa responsable da biblioteca escolar.
Para a consecución dos devanditos obxectivos, os
centros educativos deberán tomar decisións consensuadas
que permitan:
* A existencia dunha biblioteca escolar como centro
de recursos da información, da lectura e da aprendizaxe, dinamizadora da actividade educativa e da
vida cultural do centro.
* A integración das fontes informativas, en calquera
soporte (impreso ou electrónico) no tratamento dos
contidos curriculares.
* A formación de lectores e de lectoras competentes
e a creación e consolidación do hábito de lectura.
* O desenvolvemento de actitudes favorables á lectura
mediante a creación de ambientes lectores, entre
outras estratexias.
* O funcionamento da biblioteca escolar como factor
de compensación social.
Fundamentos.
O plan anual de lectura e o proxecto lector de centro
garantirán a paulatina capacitación do alumnado
nas competencias básicas que se pretenden, de cara á
súa formación como cidadáns activos e solidarios.
Con esta finalidade, empregaranse cun enfoque funcional
as distintas tecnoloxías da comunicación e da
información ao alcance do alumnado, para incidir en
aspectos específicos destes soportes e linguaxes de
cara a unha utilización eficaz, comprensiva e ética
deles.
A formación da lectura comprensiva exixe, pola súa
vez, un traballo progresivo e continuado. Traballarase
con todo tipo de textos: literarios, expositivos, xornalísticos,
publicitarios, gráficos; en soporte impreso ou
electrónico.
Incidirase na identificación da finalidade da lectura
e na forma de axustar a lectura ao obxectivo en
cada ocasión. Ensinaranse estratexias de comprensión
lectora.
O profesorado de todas e cada unha das áreas e
materias de todos os niveis educativos, incluirá nas
súas programacións as actividades previstas no proxecto
segundo a temporalización que nel se acorde,
determinando a dedicación real dun tempo mínimo
diario para a lectura e a inclusión de prácticas de
comprensión e fomento da lectura e da escritura.
Seguimento e avaliación.
Realizarase unha avaliación continuada dos avances
ou dificultades da posta en marcha do proxecto e
das súas concrecións nos plans anuais de lectura.
Para a avaliación de aspectos relacionados co hábito
lector teranse en conta non só os índices de lectura,
senón tamén a capacidade do alumnado para
avanzar na súa competencia literaria e ser quen de se
enfrontar a textos cada vez máis complexos, así como
a súa actitude diante da lectura como medio para a
aprendizaxe, fonte de pracer e recurso para o desenvolvemento
persoal.

==ANEXO V==
Plan de introdución das tecnoloxías da información e
da comunicación
Enmarcada nas accións que se dispoñen na Lei
orgánica de educación, e coa finalidade de que as tecnoloxías
da información e a comunicación se incorporen
como un recurso máis aos procesos de ensinoaprendizaxe,
cada centro educativo deberá elaborar e
incluír no proxecto educativo de centro, un plan de
introdución das tecnoloxías da información e da
comunicación que implique un cambio metodolóxico
e unha adaptación á realidade para o mellor aproveitamento
das posibilidades que as TIC ofertan.
A aplicación das TIC ao traballo da aula convértese
nunha peza clave na educación e formación das novas
xeracións. A súa importancia social e o lugar preferente
que ocupan xa na vida dos nenos e das nenas,
fai que deban estar presentes nos centros educativos,
de modo que aqueles adquiran os coñecementos e
habilidades necesarias para abordar con garantía de
éxito a súa utilización nos contornos de aprendizaxe,
familiares e de lecer.
Trátase de que o alumnado, ao rematar a escolarización
obrigatoria, acade unha competencia dixital.
Esta competencia consiste en dispoñer de habilidades
para buscar, obter, procesar e comunicar información,
para transformala en coñecemento. Incorpora
diferentes habilidades, que van desde o acceso á
información ata a súa transmisión en distintos soportes
unha vez tratada, incluíndo a utilización das TIC
como elemento esencial para informarse, aprender e
comunicarse.
Para que isto se poida poñer en práctica con garantía
de éxito e de coherencia, resulta necesaria a creación
dun plan de introdución das tecnoloxías da información
e da comunicación no centro e na aula coa
participación activa de todo o equipo docente, que
unha vez aprobado, se incorporará á programación
xeral anual de centro, e a súa avaliación, á súamemoria.
Cada proxecto será único atendendo ás características
e ás posibilidades que se poden acadar tendo
en conta a situación xeográfica, o tipo de alumnado, a
formación do profesorado e as infraestruturas dispoñibles.
Deseñaranse unhas pautas para realizar un seguimento
e avaliación do plan, polo menos trimestral,
polas persoas coordinadoras de ciclo e -en caso de
existir- pola persoa coordinadora do plan, que determinarán,
se é o caso, aspectos de mellora.
Como marco para a elaboración deste plan de traballo,
xúntanse as características que se deben ter en
conta para a súa elaboración:
* Estudo inicial do centro referido ás características
de toda a súa comunidade educativa. Poden recollerse
aquí as iniciativas xa realizadas neste campo e
mais as expectativas e os intereses de cara ao futuro.
* Obxectivos que, a curto e longo prazo, se pretenden
alcanzar, así como a metodoloxía e actividades
concretas que se aplicarán para acadalos. Deberán
incluírse iniciativas pedagóxicas innovadoras e cambios
metodolóxicos que redunden nun mellor aproveitamento
das TIC nas aulas.
* Estratexias de coordinación do profesorado das
distintas áreas e niveis educativos.
* Utilización e aproveitamento dos recursos existentes
no centro en beneficio do proxecto.
* Organización dos espazos do centro.
* Fomento dos valores democráticos, tratamento da
diversidade, atención ao alumnado con necesidade
específica de apoio educativo e medidas para promover
o acceso ás TIC en condicións de igualdade por
parte de persoas dos dous sexos e de diferentes condicións
sociais.
* Uso da biblioteca escolar como centro de recursos
multimedia para a obtención de información e para a
aprendizaxe.
* Plan de avaliación anual tendente a detectar os
obxectivos acadados e os incumpridos, así como as
estratexias que deberán adoptarse para alcanzar os
non conseguidos.
* Detección de necesidades formativas do profesorado.
Elaboración dun plan de formación interno que
permita difundir boas prácticas e aproveitar ideas e
coñecementos dos compañeiros e compañeiras docentes.
* Medidas para difundir o proxecto entre o alumnado,
as familias e a comunidade educativa en xeral, de
maneira que se fomente a súa participación nel.
Cada plan deberá recoller ademais os seguintes
obxectivos xerais:
* Fomentar a páxina web do centro como espazo de comunicación e de colaboración con toda a comunidade educativa.
* Coordinar a acción do profesorado de distintas áreas e materias en relación ao traballo coas TIC.
* Facilitar o acceso a esta ferramenta por parte do alumnado con necesidades especiais de apoio educativo e nas tarefas de apoio e reforzo de aprendizaxes.
* Impulsar a comunicación con outros centros e localidades, para coñecer e transmitir valores sociais e de respecto doutros costumes e outras formas de vida.
* Potenciar a capacidade de razoamento do alumnado, a súa motivación e o seu afán de coñecemento.
* Fornecer ao alumnado estratexias para obter e xestionar a información conseguida mediante o uso das TIC.
* Utilizar programas e contornos que faciliten a consecución dos obxectivos propostos nas diferentes áreas do currículo.
* Utilizar o ordenador como medio de creación, de integración, de cooperación e de expresión das propias ideas.
* Potenciar a comunicación cos seus iguais.
* Mellorar a proposta pedagóxica do profesorado e a súa práctica docente ao aproveitar as posibilidades que ofrecen as TIC.
* Empregar as TIC para o traballo cotián e nas actividades de aula: programacións, proxectos, explicacións, actividades...
* Consultar e obter información a través das TIC, tanto para temas profesionais como para experiencias interesantes para a súa actividade docente.
* Intercambiar experiencias, coñecementos, iniciativas...
en diversas redes de colaboración como a internet.
* Lograr a integración das TIC como medio dinámico de comunicación, de maneira que se constitúan nun elemento común de información e de contacto con todos os axentes do proceso educativo, facilitando
a conexión entre eles.
* A través das asociacións de nais e de pais dos centros, poñer en marcha mecanismos para aproveitar a infraestrutura tecnolóxica e favorecer a adquisición por parte de nais e pais dos coñecementos necesarios para un uso proveitoso das TIC.
Favorecer a superación das limitacións de acceso ás TIC derivadas das desigualdades sociais.
&lt;/div&gt;
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:2007]]</text>
      <sha1>ku7iv2ypy2xr7vaziukklnt9ruradse</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Resposta de Edgar Villanueva a Microsoft</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2828</id>
    <revision>
      <id>13402</id>
      <parentid>13398</parentid>
      <timestamp>2016-04-30T10:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37542" sha1="dcrldgdi2h6hyxr4mgqqqcnauxck8gr" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Resposta de Edgar Villanueva a Microsoft
|autor=Edgar Villanueva Conde
|datadía=8
|datames=abril
|dataano=2002
}}

Señor&lt;br /&gt;
'''JUAN ALBERTO GONZÁLEZ'''&lt;br /&gt;
Xerente Xeral de Microsoft do Perú&lt;br /&gt;

Presente.-
 
Estimado Señor.

Ante todo, agradezo a súa carta do 25 de marzo do 2002 onde manifesta a posición oficial de Microsoft respecto ao '''Proxecto de Lei Nº 1609, Software Libre na Administración Pública''', que sen dúbida está inspirada no desexo de que o Perú logre situarse axeitadamente no contexto tecnolóxico global. Animado dese mesmo espírito e convencido de que a través do intercambio de ideas claras e abertas habemos atopar as mellores solucións, permítome contestar mediante a presente os comentarios incluídos na súa carta.

Sen deixar de recoñecer que opinións como a súa constitúen unha achega significativa, houbese resultado aínda máis valioso se, ademais de formular obxeccións de índole xeral (que logo analizaremos en detalle) agregase argumentos sólidos sobre as vantaxes que o software privativo pode reportar ao Estado Peruano e aos seus cidadáns en xeral, pois isto permitiría un intercambio a todas luces máis esclarecedor respecto de cada unha das nosas posicións.

Co obxectivo de ordenar o debate, asumiremos que o que vostede chama &quot;software de código aberto&quot; é o que o Proxecto define coma &quot;software libre&quot;, posto que existe software cuxo código se distribúe xunto cos programas, pero non encaixa na definición establecida no Proxecto; e o que vostede chama &quot;software comercial&quot; é o que o Proxecto define coma &quot;privativo&quot; ou &quot;non libre&quot;, posto que existe software libre que se comercializa no mercado por un prezo coma calquera outro ben ou servizo.

Cómpre asemade aclarar que o propósito do Proxecto ao que nos referimos non está directamente relacionado coa cantidade de aforro directo que poda obterse polo emprego de software libre nas institucións estatais. Este é en todo caso, un valor engadido marxinal, pero de ningún xeito o foco do obxectivo do Proxecto. Os principios elementais que animan ao Proxecto vincúlanse ás garantías básicas dun Estado democrático de dereito, coma:

*Libre acceso dos cidadáns á información pública.
*Perennidade dos datos públicos.
*Seguridade do Estado e dos cidadáns.

Para garantir o libre acceso dos cidadáns á información pública, resulta indispensable que a codificación dos datos non estea ligada a un único provedor. O uso de formatos estándar e abertos permite garantir este libre acceso, logrando se fose necesario a creación de software libre compatible.

Para garantir a perennidade dos datos públicos, é indispensable que a utilización e o mantemento do software non dependan da boa vontade dos provedores, nin das condicións monopolistas impostas por estes. Por iso o Estado necesita sistemas cuxa evolución poda ser garantida grazas á dispoñibilidade do código fonte.

Para garantir a seguridade do Estado ou seguridade nacional, resulta indispensable contar con sistemas sen elementos que permitan o control a distancia ou a transmisión non desexada de información a terceiros. Polo tanto, requírense sistemas cuxo código fonte sexa libremente accesible ao público para permitir o seu exame polo propio Estado, os cidadáns, e un gran número de expertos independentes no mundo. A nosa proposta achega maior seguridade, pois o coñecemento do código fonte eliminará o crecente número de programas con '''código espía'''.

Asemade, a nosa proposta reforza a seguridade dos cidadáns, tanto na súa condición de titulares lexítimos da información manexada polo Estado, coma na súa condición de consumidores. Neste último caso, ao permitir a aparición dunha oferta extensa de software libre sen o potencial '''código espía''' susceptible de poñer en risco a vida privada e mailas liberdades individuais.

Neste sentido, o Proxecto de Lei limítase a establecer as condicións baixo as cales os organismos estatais adquirirán software no futuro, é dicir, dun modo compatible coa garantía deses principios básicos.

Da lectura do Proxecto quedará claro que unha vez aprobada:

*a lei non prohibe a produción de software privativo,
*a lei non prohibe o comercio de software privativo,
*a lei non dita que software concreto usar,
*a lei non dita a que provedor se lle merca o software,
*e a lei non limita os termos en que se pode establecer a licenza dun produto de software.

O que o proxecto expresa claramente é que, para que o software sexa aceptable para o Estado, non abonda con que sexa tecnicamente suficiente para levar a cabo unha tarefa, senón que ademais as condicións de contratación deben satisfacer unha serie de requisitos en materia de licenza, sen os cales o Estado non pode garantir ao cidadáns o procesamento axeitado dos seus datos, velando pola súa integridade, confidencialidade e accesibilidade ao longo do tempo, porque son aspectos moi críticos para o seu normal desempeño.

Estamos de acordo Sr. González, no feito de que a tecnoloxía da información e as comunicacións ten un impacto na calidade de vida dos cidadáns significativo (sen que por iso sexa sempre positivo ou de efecto neutro). Tamén coincidiremos seguramente, en que os valores básicos que sinalei arriba son fundamentais nunha nación democrática coma o Perú. Dende logo estamos moi interesados en coñecer calquera forma alternativa de garantir estes principios, que non sexa a de recorrer ao emprego de software libre nos termos definidos no Proxecto de Lei.

No que respecta ás observacións de vostede formula, pasaremos agora a analizalas en detalle:

En primeiro lugar, sinala que: «1. O proxecto establece a obrigatoriedade de que todo organismo público debe empregar exclusivamente software libre, é dicir de código aberto, o cal atenta contra os principios da igualdade ante a lei, o de non discriminación e os dereitos á libre iniciativa privada, liberdade de industria e contratación protexidos na constitución.».

Esta apreciación constitúe un erro. De ningún modo o proxecto afecta aos dereitos que vostede enumera; só se limita a establecer condicións para o emprego de software por parte das institucións estatais, sen facer referencia en modo algún ás transaccións do sector privado. É un principio ben establecido que o Estado non ten o amplo espectro de liberdade contractual do sector privado, pois precisamente está limitado polo deber de transparencia dos actos públicos; e nese sentido, a preservación do mellor interese común debe prevalecer cando se lexisla sobre a materia.

O Proxecto protexe a igualdade ante a Lei, pois ningunha persoa natural ou xurídica está excluída do dereito de ofrecer estes bens ao Estado nas condicións fixadas no Proxecto e sen máis limitacións que as establecidas na Lei de Contratacións e Adquisicións do Estado (T.U.O. por Decreto Supremo No. 012-2001-PCM).

O Proxecto non introduce discriminación algunha, pois só establece '''como''' han de proverse estes bens (o cal é unha potestade estatal) e non '''quen''' ha de provelos (o que en efecto resultaría discriminatorio se se impuxesen restricións baseadas na nacionalidade, raza, relixión, ideoloxía, preferencia sexual, etc.) Pola contra, o Proxecto vai decididamente en contra da discriminación. É así porque ao determinar sen lugar a dúbidas as condicións de provisión do software, impide aos organismos estatais o uso de programas cuxa licenza inclúa condicións discriminatorias.

Resulta obvio polo exposto nos dous parágrafos previos, que o Proxecto non atenta contra a libre iniciativa privada, pois esta pode elixir sempre baixo que condicións producirá o software; algunhas destas serán aceptables para o Estado, e outras non o serán porque contrarían a garantía dos principios básicos enumerados arriba. Esta libre iniciativa é dende logo, compatible coa liberdade de industria e coa liberdade de contratación (nos termos acoutados en que o Estado pode exercer esta última). Calquera suxeito privado pode producir software nas condicións que o Estado require, ou pode absterse de facelo. Ninguén está forzado a adoptar un modelo de produción, pero se desexa prover software ao Estado, deberá proporcionar os mecanismos que garantan os principios básicos, e que son os manifestados no Proxecto.

A maneira de exemplo: nada no texto do Proxecto impediría á súa empresa ofrecer aos organismos do Estado o seu paquete ofimático, nas condicións definidas no proxecto e fixando o prezo que vostedes consideren conveniente. Se non o fixer, non será debido a restricións impostas pola lei, senón a decisións empresariais respecto ao modo de comercializar os seus produtos, decisións en que o estado non ten participación.

A continuación sinala vostede que: «2. O proxecto, ao facer obrigatorio o uso de software de código aberto, establecería tratamento discriminatorio e non competitivo na contratación e adquisición dos organismos públicos...».

Esta afirmación non é máis que unha reiteración da anterior, e por tanto atópase contestada liñas arriba. Pero deteñámonos un intre na súa apreciación sobre o «tratamento [...] non competitivo».

Por certo, ao definir calquera tipo de adquisición, o comprador fixa condicións que se relacionan co uso proposto do ben ou servizo. Dende logo iso exclúe a certos fabricantes da posibilidade de competir, pero non os exclúe ''a priori'', senón en base a unha serie de principios decididos pola vontade autónoma do comprador, en tanto o proceso teña lugar conforme á lei. E no Proxecto establécese que '''ninguén''' está excluído de competir en tanto que garanta o cumprimento dos principios básicos.

Ademais o Proxecto '''estimula''' a competencia, pois alenta a xerar oferta de software con mellores condicións de ''usabilidade'', e a optimizar traballos xa establecidos, nun modelo de mellora constante.

Da outra banda, o aspecto central da competitividade é a oportunidade de proporcionar ao consumidor mellores opcións. Agora ben, é imposible descoñecer que a publicidade non xoga un papel neutral á hora de presentar a oferta ao mercado (pois asumir o contrario levaría a supoñer que as inversións que as empresas realizan en publicidade carecen de sentido algún), e por tanto un gasto significativo neste campo pode influír nas decisións do comprador. Esta influencia da publicidade queda en boa medida mitigada polo proxecto que propulsamos, pois a elección dentro do marco proposto recae no '''mérito técnico''' do produto e non no esforzo de comercialización do produtor. Neste sentido, a competitividade acentúase, pois o máis pequeno produtor de software pode competir en termos de igualdade coa máis poderosa das corporacións.

Cómpre salientar que non hai posicións máis en contra da competición que a dos grandes produtores de software privativo, que con frecuencia abusan da súa posición dominante, porque en innumerables casos propoñen como solucións a problemas manifestados polos usuarios: «actualice o seu software á nova versión» (con cargo para o usuario, por suposto). Ademais son comúns as interrupcións arbitrarias da asistencia técnica para produtos que, só a xuízo do provedor, son &quot;antigos&quot;. Logo, para recibir algún grao de asistencia técnica, o usuario vese na obriga de migrar (cun custo non trivial, especialmente porque adoita involucrar cambios da plataforma de hardware) a novas versións. E como toda a infraestrutura está consolidada en formatos de datos privativos, o usuario queda &quot;atrapado&quot; na necesidade de continuar empregando os produtor do mesmo provedor, ou realizar o enorme esforzo de cambiar a outro ambiente (tamén probablemente privativo).

Engade vostede: «3. Así, ao obrigar ao Estado a favorecer un modelo de negocio que apoiaría exclusivamente o software de código aberto, o proxecto só estaría desalentando ás compañías fabricantes locais e internacionais que son as que verdadeiramente realizan importantes inversións, crean un significativo número de postos de traballo directos e indirectos, ademais de contribuír ao Produto Interior Bruto ante un modelo de software de código aberto que tende a ter un impacto económico cada vez menor debido a que crea principalmente empregos en servizo.»

Non estou de acordo co que vostede afirma. En parte polo que vostede mesmo sinala no sexto parágrafo da súa carta, respecto do peso relativo dos servizos no contexto do uso de software. Esta contradición, de por si, invalidaría a súa postura. O modelo de servizos, adoptado por un gran número de corporacións na industria informática, é moito máis significativo, en termos económicos e con tendencia crecente, que as licenzas de programas.

Pola outra banda, o sector privado da economía ten a máis ampla liberdade para elixir o modelo económico que mellor se adecúe aos seus intereses, aínda que esta liberdade de elección quede moitas veces escurecida de xeito subliminar polas desproporcionadas inversións en publicidade dos produtores de software privativo.

Adicionalmente, da lectura da súa opinión desprenderíase que o mercado Estatal é crucial e imprescindible para a industria do software privativo, a tal punto que a opción que o Estado establece neste proxecto eliminaría completamente do mercado a estas empresas. Se é así, deducimos que o Estado tería o dereito de aplicar os subsidios á área que considere de maior valor social. Resultaría innegable, nesta improbable hipótese, que se o Estado decide subsidiar software debería facelo escollendo o libre por riba do privativo, atendendo ao seu efecto social e ao uso racional dos cartos dos contribuíntes.

Respecto dos postos de traballo xerados polo software privativo en países coma o noso, estes tratan maioritariamente tarefas técnicas de pouco valor engadido. A nivel local, os técnicos que prestan soporte a software privativo producido por empresas transnacionais non están en condicións de solucionar un erro informático, non necesariamente pola falta de capacidade técnica ou talento, senón porque non dispoñen do código fonte a reparar. Co software libre créase emprego tecnicamente máis cualificado e xérase un marco de libre competencia onde o éxito está unicamente ligado á capacidade de brindar un bo soporte técnico e calidade de servizo, estimúlase o mercado e increméntase o patrimonio común do coñecemento, abrindo alternativas para xerar servizos de maior valor engadido e mellor perfil de calidade beneficiando a todos os actores: produtores, ''prestadores''&lt;!-- Aparece como correcta no DiGalego, non me opoño a quitar a letra cursiva --&gt; de servizos e consumidores.

É un fenómeno común nos países en vías de desenvolvemento que as industrias locais de software obteñen a meirande parte dos seus ingresos na área dos servizos, ou na construción de software especializado. Por tanto, calquera impacto negativo que a aplicación do Proxecto poda ter neste sector verase compensado con creces por un aumento da demanda de servizos (a condición de que estes sexan prestados conforme a altos estándares de calidade). Dende logo, é probable que as empresas transnacionais de software, se deciden non competir conforme a estar regras do xogo, sufran algunha diminución de ingresos en termos de facturación pola venda de licenzas. Pero considerando que estar empresas alegan constantemente que gran parte do software empregado polo Estado foi copiado ilegalmente, verase que o impacto non ha de ser extremadamente serio. Certamente, en todo caso a súa fortuna estará determinada por leis de mercado, cuxos cambios non é posible evitar. moitas empresas tradicionalmente asociadas co software privativo xa emprenderon un camiño firme (apoiado por cuantiosas inversións) para prestar servizos asociados co software libre, o cal demostra que os modelos non son mutuamente ''excluíntes''&lt;!-- O corrector acéptame o singular pero non o plural. Por se as moscas, letra cursiva. --&gt;.

Con este Proxecto o Estado está decidindo que require preservar certos valores fundamentais. E decídeo en base ás súas potestades soberanas, sen afectar con iso a ningunha das garantías constitucionais. Se estes valores poden ser garantidos sen ter que escoller un modelo económico dado, os efectos da lei serían aínda máis beneficiosos. En todo caso debe quedar claro que o Estano non elixe un modelo económico. Se sucedese que existe un só modelo económico capaz de prover software tal que satisfaga as garantías básicas destes principios, trataríase dunha circunstancia histórica e non dunha decisión arbitraria en favor dun modelo dado.

Continúa a súa carta: «4. O proxecto de lei impón o uso de software de código aberto sen considerar os perigos que isto poda implicar dende o punto de vista da seguridade, garantía e posible violación dos dereitos da propiedade intelectual de terceiros.»

Aludir de forma abstracta aos «perigos que isto poda implicar», sen especificar sequera unha soa instancia destes supostos perigos, denota cando menos un descoñecemento do tema. Así pois, permítame ilustralo sobre estes puntos.

Sobre seguridade:

En termos xerais respecto á seguridade nacional, xa se mencionou inicialmente nos principios básicos do Proxecto. En termos máis puntuais respecto da seguridade do software en si, sábese que o software (privativo ou libre) contén erros de programación ou “''bugs''” (en xerga informática) nas súas liñas de código. Pero tamén é público e notorio que os erros no software libre son menos, e que se reparan moito máis axiña que no software privativo. Non en van numerosos organismos públicos responsables da seguridade informática dos sistemas estatais en países desenvolvidos prescriben o uso de software libre a iguais condicións de seguridade e eficiencia.

O que resulta imposible probar é que o software privativo sexa máis seguro que o libre, salvo mediante o escrutinio público e aberto da comunidade científica e mailos usuarios en xeral. Esta demostración é imposible porque o propio modelo de software privativo impide a análise, co que a garantía de seguridade baséase na palabra de boa fe (pero a todas luces parcial) do propio produtor ou os seus contratistas.

Cómpre lembrar que, en numerosos casos, as condicións legais inclúen cláusulas que impiden aos usuarios revelar abertamente os erros de seguridade atopados no produto privativo baixo ditos termos legais.

Respecto á garantía:

Como vostede sabe perfectamente, ou poderá determinar lendo o “Acordo de licenza para o usuario final” dos produtos que vostede licencia, na meirande parte dos casos, as garantías están limitadas á reposición do medio de almacenamento se este fose defectuoso, pero non se prevén en caso algún compensacións por danos directos ou indirectos, lucro cesante, etc. Se como consecuencia dun erro de seguridade algúns dos seus produtos, non oportunamente reparados por vostede, un atacante comprometese sistemas cruciais para o Estado: que garantías, reparacións e compensacións proporcionaría a súa empresa de acordo coas súas condicións legais? As garantías do software privativo, en tanto os programas se entregan no estado en que se atopan, sen ningunha responsabilidade adicional para o provedor respecto da súa funcionalidade, non difiren en modo algún das habituais no software libre.

Sobre a propiedade intelectual:

As cuestións de propiedade intelectual están fóra do ámbito deste proxecto, pois están amparadas por outras leis específicas. O modelo de software libre non implica en modo algún descoñecer estas leis e, de feito, a ampla maioría do software libre está amparado polos dereitos de autos. En realidade, a soa inclusión desta cuestión nas súas observacións demostra a confusión respecto do marco legal en que se desenvolve o software libre. A incorporación de propiedade intelectual allea en obras que logo se distribúen coma propias non é unha práctica da que se teña rexistro na comunidade do software libre; si que o é, lamentablemente, no terreo do software privativo. Valga coma exemplo a condena da Corte Comercial de Nanterre, Francia, do pasado 27 de setembro do 2001 a Microsoft Corp., por 3 millóns de francos en concepto de danos e intereses, por violación da propiedade intelectual (“piratería”, segundo o desafortunado termo que a súa empresa adoita utilizar na súa publicidade).

Prosegue dicindo que: «5. O proxecto manexa de xeito erróneo os conceptos de software de código aberto, que non necesariamente implica que o software sexa libre ou de custo cero, chegando a realizar conclusións equívocas sobre aforros para o Estado, sen ningún sustento custo beneficio que valide a posición».

Esta observación non é tal, en principio a gratuidade e maila liberdade son conceptos ortogonais: hai software privativo oneroso (por exemplo, MS Office), software privativo e de balde (MS Internet Explorer), software libre oneroso (distribucións Red Hat, SuSE, etc. do sistema GNU/Linux), software libre e de balde (Apache, OpenOffice, Mozilla), e mesmo software que se licencia baixo distintas modalidades (MySQL).

Certamente o software libre non é necesariamente gratuíto. E tampouco se desprende do texto do Proxecto que deba selo como ben notaría despois de ler a norma proposta. As definicións incluídas no Proxecto determina claramente '''que''' debe considerare o software libre, en ningún momento se refire á gratuidade. Se ben se mencionan as posibilidades de aforro en termos do pagado por licenzas de software privativo, os fundamentos do proxecto fan clara mención das garantías fundamentais que se pretende preservar e ao estimulo do desenvolvemento tecnolóxico local. Posto que un Estado democrático debe soster estes principios, non lle queda outra solución que empregar software cuxo código fonte está dispoñible publicamente e intercambiar información só en formatos estándar.

Se o Estado non empregase software con estas características, estaría vulnerando principios republicanos básicos. Por sorte, ademais, o software libre tamén implica menores custos totais; pero aínda na hipótese (facilmente negada) de que custara máis que o privativo, a soa existencia dunha ferramenta de software libre eficaz para unha determinada función informática obrigaría ao Estado a utilizala; non por imperio deste proxecto de lei, senón polos principios elementais que enumeramos ao comezo e que xorden da esencia mesma do Estado democrático de dereito.

Segue vostede: «6. É equivocado pensar que o software de código aberto é gratuíto. Investigacións realizadas por Gartner Group (importante investigadora do mercado tecnolóxico recoñecida a nivel mundial) sinalaron que o custo de adquisición do software (sistema operativo e aplicacións) redúcese só un 8% do total de custos que as empresas e institucións deben asumir como consecuencia do uso racional e realmente proveitoso da tecnoloxía. O outro 92% constitúeno: custos de implantación, capacitación, soporte, mantemento, administración e ''inoperatividade''».

Este argumento repite o xa sinalado no parágrafo 5 e contradíse en parte co dito no parágrafo 3. Polo tanto remitirémonos ao alí dito en homenaxe á brevidade. Non obstante, permítame sinalarlle que incorre nunha conclusión falsa no plano lóxico: que o custo de software segundo Gartner Group sexa só o 8% en termo medio do custo total de utilización, non invalida de xeito algún a existencia de software de balde, isto é, aquel cuxo custo en licenzas é nulo.

Ademais neste parágrafo sinala vostede que os compoñentes de servizo e as perdas por indispoñibilidade conforman a parte substancial do custo total de utilización de software; o que, advertirá, entra en contradición coa súa afirmación do valor mínimo dos servizos suxerido no parágrafo 3. Agora ben, o emprego de software libre contribúe significativamente a diminuír os restantes custos do ciclo de vida. Esta redución do impacto económico de despregamento, soporte, etc. rexístrase en varios campos; por unha banda, o modelo competitivo de servizos do software libre, cuxo soporte e mantemento é posible contratar libremente entre unha oferta variada que compite en función da calidade e o menor custo. Isto é válido para a implantación, a capacitación e mailo soporte e en boa medida para o mantemento. Pola outra banda, pola características reprodutiva do modelo, fai que o mantemento que se realizou nunha aplicación sexa replicable facilmente, sen incorrer en maiores custos (é dicir, sen pagar máis dunha vez polo mesmo) pois as modificacións, se así se desexa, quedan incorporados ao patrimonio común do coñecemento. En terceiro lugar, porque o enorme custo causado pola ''inoperatividade'' (“pantallas azuis da morte”, código malicioso coma virus, vermes e troianos, excepcións, fallos xerais de protección e outros males coñecidos) redúcese significativamente ao empregar software máis estable; é é ben sabido que unha das virtudes máis salientables do software libre é a súa estabilidade.

Logo afirma que: «7. Un dos argumentos que sustentan o proxecto de lei é a suposta gratuidade do software de código aberto, comparado cos custos do software comercial, sen ter en conta que existen modalidades de licenciamento por volume que poden resultar sumamente vantaxosas para o Estado, tal como se conseguiu noutros países».

Xa puntualicei que o que está en cuestión non é o custo do software, senón os principios de liberdade de información, accesibilidade e seguridade. Estes argumentos tratáronse de xeito extenso en parágrafos anteriores, polo que estimarei remitirse a eles.

Por outra banda, certamente existen modalidades de licenciamento por volume (aínda que infortunadamente, o software privativo non satisfai os principios básicos). Pero, como vostede acaba de sinalar acertadamente no parágrafo inmediatamente anterior da súa carta, só apuntan a reducir o impacto dun compoñente que importa non máis que o 8% do custo total.

Prosegue: «8. Adicionalmente, a alternativa adoptada polo proxecto (i) é claramente máis custosa polos altos custos que supón a migración e (ii) pon en risco a compatibilidade e posibilidade de ''interoperabilidade'' das plataformas informáticas dentro do Estado, e entre o Estado e o sector privado, dada a centena de versións que existen de software de código aberto no mercado».

Analicemos a súa información en dúas partes. O seu primeiro argumento, o de que a migración supón altos custos é en realidade un argumento en favor do Proxecto. Porque canto máis tempo transcorra a migración a outra tecnoloxía esta volverase máis custosa; e ao mesmo tempo irán incrementándose os riscos de seguridade asociados ao software privativo. Deste xeito, o uso de sistemas e formatos privativos vai facendo que o estado se volva cada vez máis dependente de provedores determinados. Pola contra, unha vez implantada a política de uso de software libre (implantación que, é certo, implica un custo), a migración dun sistema a outro faise moi sinxela, xa que todos os datos están almacenados en formatos abertos. Por outra parte, a migración a un ambiente de software aberto non implica máis custos que a mesma en ambientes distintos de software privativo, co que o seu argumento queda totalmente invalidado.

O segundo argumento refírese a «dificultades de ''interoperabilidade'' das plataformas informáticas dentro do Estado, e entre o Estado e o sector privado». Esta afirmación implica un certo descoñecemento dos mecanismos de construción de software libre, no que non se maximiza a dependencia do usuario respecto dunha plataforma determinada, como adoita suceder no campo do software privativo. Aínda cando existen múltiples distribucións de software libre, e numerosos programas susceptibles de ser empregados para a mesma función, a ''interoperabilidade'' queda garantida tanto polo emprego de formatos estándar, esixido no proxecto, como pola posibilidade de construír software ''interoperable'' a partir da dispoñibilidade do código fonte.

Di logo que: «9. O software de código aberto na súa maioría non ofrece os niveis de servizo axeitado nin a garantía de fabricantes recoñecidos para lograr maior produtividade por parte dos usuarios, o cal motivou que diferentes entidades públicas retrocedesen na súa decisión de ir por unha solución de código aberto e estean empregando software comercial no seu lugar».

Esta observación é infundada. Respecto da garantía o seu argumento rebateuse respondendo o parágrafo 4. Respecto dos servizos de soporte, pódese utilizar software libre sen eles (así como sucede tamén co software privativo) pero quen o requiran poden adquirir soporte por separado, tanto de empresas locais coma de corporacións internacionais, tamén coma no caso do software privativo.

Por outra parte, contribuiría en moito á nosa análise que nos informase acerca de proxectos de software libre '''implantados''' en entidades públicas, que a data de hoxe se abandonases en favor do software privativo. Coñecemos un bo número de casos en sentido inverso, pero carecemos de información respecto dos casos no sentido que vostede expón.

Continua observando que: «10. O proxecto non incentiva a creatividade da industria peruana de software, que factura 40 millóns de dólares estadounidenses ao ano, exporta 4 millóns (décimo dos produtos de exportación non tradicionais, máis que artesanías) e é unha fonte de emprego altamente calificado. Cunha lei que incentive o uso de software de código aberto, os programadores de software perden os seus dereitos de propiedade intelectual e a súa principal fonte de retribución».

Está claro por demais que ninguén está obrigado a comercializar o seu código coma software libre. Unicamente deberá ter en conta que, se non o fai, non poderá venderlle ao sector público. Este, por outra parte, non constitúe o principal mercado para a industria nacional de software. Liñas arriba abordamos algunhas cuestións referidas á influencia do Proxecto na xeración de emprego técnico altamente cualificado e en mellores condicións de competitividade, polo que parece innecesario insistir aquí nese aspecto.

O que segue na súa afirmación é erróneo. Por unha banda, ningún autor de software libre perde os seus dereitos de propiedade intelectual, a menos que pola súa expresa vontade desexe colocar a súa obra no dominio público. O movemento do software libre sempre foi extremadamente respectuoso coa propiedade intelectual, e xerou recoñecemento público extenso aos autores. Nomes coma os de Richard Stallman, Linus Torvalds, Guido van Rossum, Larry Wall, Miguel de Icaza, Andrew Tridgell, Theo de Raadt, Andrea Arcangeli, Bruce Perens, Darren Reed, Alan Cox, Eric Raymond, e moitos outros, son mundialmente recoñecidos polas súas contribucións no desenvolvemento de software que hoxe utilizan millóns de persoas en todo o mundo, en tanto os nomes dos autores materiais de excelentes pezas de software privativo, permanecen no anonimato. Por outra banda, afirmar que as regalías por dereitos de autor constitúen a principal fonte de retribución dos programadores peruanos é en todo caso aventurado, en particular porque non se aportou ningunha proba ao efecto nin ningunha demostración de como o emprego de software libre por parte do Estado influiría nestas retribucións.

Prosigue vostede dicindo que: «11. O software de código aberto, ao poder distribuírse gratuitamente, tampouco permite xerar ingresos para os seus desenvolvedores por medio da exportación. Deste xeito, debilítase o efecto multiplicador da venta de software a outros países e polo tanto o crecemento desta industria, cando contrariamente as normas dun Goberno deben estimular a industria local».

Esta afirmación demostra novamente un descoñecemento total dos mecanismos e o mercado do software libre. Intenta aseverar que o mercado de cesión de dereitos non exclusivos de uso a título oneroso (venta de licenzas) é o único posible para a industria informática cando, como vostede mesmo sinalou parágrafos arriba, nin sequera é o máis importante. O incentivo que presenta o proxecto á aparición dunha oferta de profesionais máis cualificados, en conxunto co incremento da experiencia que resultará para os técnicos nacionais o traballar a gran escala co software libre no Estado, colócanos nunha posición altamente competitiva para brindar os seus servizos ao estranxeiro.

Sinala logo que: «12. No Foro discutiuse sobre a importancia do uso de software de código aberto na educación, sen comentar o rotundo fracaso desta iniciativa nun país coma México, onde precisamente os funcionarios do Estado que fundamentaron o proxecto, hoxe expresan que o software de código aberto non permitiu brindar unha experiencia de aprendizaxe a alumnos na escola, non se contou cos niveis de capacitación a nivel nacional para dar soporte axeitado á plataforma, e o software non contou e non conta cos niveis de integración para a plataforma que existen nas escolas».

Efectivamente, en México deuse marcha atrás co proxecto Rede Escolar. Isto debeuse, precisamente a que os impulsores do proxecto mexicano tiveron o custo das licenzas como principal argumento, en vez de outras razóns estipuladas no noso proxecto e que son moito máis esenciais. Debido a este erro conceptual, e como consecuencia da falta de apoio efectivo por parte da Secretaría de Educación Pública asumiuse que para poñer software libre nas escolas, abondaba con quitarlle a estas o presuposto para software e en cambio enviarlles un CD-ROM con GNU/Linux. Por certo, isto fallou e non podía ser doutro xeito, tal como fallan os laboratorios escolares nos que se usa software privativo se non hai presuposto para implantación e mantemento. É precisamente por iso que o noso proxecto de lei non se limita a indicar a obrigatoriedade do uso de software libre, senón que recoñece a necesidade e ordena a creación dun plan de migración viable, no que o Estado encamiñe ordenadamente a transición técnica para lograr gozar das vantaxes do software libre.

Remata vostede cunha pregunta retórica: «13 Se o software de código aberto satisfai todos os requisitos das entidades do Estado, por que require dunha lei para adoptalo? Non debería ser o mercado o que decida libremente cales son os produtos que lle dan máis beneficios ou valor?».

Estamos de acordo en que no sector privado da economía, é o mercado quen debe decidir que produtor utilizar e alí non sería admisible ningunha intromisión estatal. Pero no caso do sector público, o razoamento non é o mesmo: como xa establecemos o Estado almacena, manipula e transforma información que non lle pertence, senón que foi confiada polos cidadáns que, por imperio da lei, non ten máis alternativa que facelo. Como contrapartida a esta imposición legal, o Estado debe extremar as medidas para salvagardar a integridade, confidencialidade e accesibilidade desa información. O emprego de software privativo arroxa serias dúbidas sobre o cumprimento destes atributos, a falta de evidencia concluínte ao respecto e polo tanto non é apto para usarse no sector público.

A necesidade dunha lei estriba, por unha banda, na materialización dos principios fundamentais antes enunciados no campo específico do software. Por outra banda, no feito de que o Estano non é unha entidade ideal homoxénea, senón que está composto de múltiples organismos con diversos graos de autonomía de decisións. Dado que o software privativo é inapropiado para ser empregado, o feito de establecer estas regras na lei impediría que a decisión discrecional de calquera funcionario poña en risco a información pertencente aos cidadáns. E, sobre todo, porque constitúe unha reafirmación actualizada en relación cos medios de tratamento e comunicación de información empregados hoxe en día, sobre o principio republicano de publicidade.

Conforme a este principio universalmente aceptado, o cidadán ten dereito a coñecer toda a información en poder do Estado que non estea amparada nunha declaración fundada de secreto conforme á lei. Agora ben, o software trata información e é en si mesmo información. Información en formato especial, susceptible de ser interpretada por unha máquina para executar accións, pero sen dúbida información crucial porque o cidadán ten dereito lexítimo a saber, por exemplo, como se computa o seu voto ou se calculan os seus impostos. E para iso, debe poder acceder libremente ao código fonte e probar á súa satisfaccións os programas que se utilizan para o cómputo electoral ou para o cálculo dos seus impostos.

Saúdoo a vostede coas expresións da miña maior consideración, reiterando que o meu despacho estará sempre aberto a que expoñan os seus puntos de vista ao detalle que vostede considere conveniente.

Atentamente,

'''DR. EDGAR DAVID VILLANUEVA NUÑEZ&lt;br /&gt;
Congresista da República do Perú.'''

==Véxase tamén==
===Ligazóns externas===
*[http://softwarelibre.fox.presidencia.gob.mx/?q=node/56 Versión orixinal] (en castelán).

[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>dcrldgdi2h6hyxr4mgqqqcnauxck8gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2844</id>
    <revision>
      <id>18987</id>
      <parentid>18986</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PlyrStar93</username>
        <id>1978</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición 18986 de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]])</comment>
      <origin>18987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="dspxrp0p4wgknlqvaomtbqxtlgxknkj" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica
|autor=Víctor Fresco Barbeito
|dataano=[[2008]]
}}
Este é o texto íntegro do artigo publicado no número 29 da revista ''Cadernos de Lingua'' (2008) da [[w:Real Academia Galega|Real Academia Galega]], que o autor pon a disposición de calquera persoa para divulgar a súa aplicación. Este texto non coincide exactamente co orixinal debido a dous motivos:
* A versión dixital que se usou non foi a que se enviou definitivamente ó prelo, polo que precisa dun traballo de ''proofreading'' (contraste de cambios) coa versión publicada. Con todo, os cambios non son abundantes nin significativos. Mesmo así, dada a filosofía de Galifontes de ofrecer os documentos tal e como foron publicados, non se corrixirán os erros orixinais (por exemplo, cando en '''[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.3. Vestimenta|bixta]]''' especifica que se viste sobre o ''tobe'', que previamente foi especificado como '''zaúb''', ou cando dentro da entrada '''kufía''', escríbese dúas veces como ''kufia'' sen acento -que logo si aparece en '''iqal''');
* Esta versión en Galifontes contempla certas melloras na presentación, fundamentalmente nas derradeiras páxinas onde está a aplicación práctica. Xa que logo, conseguiuse así unha presentación dos datos mellor e máis visual, característica que se supeditou na versión publicada ás necesidades de aforro de espazo habituais nas edicións en papel;

O [[:Modelo:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice|índice]] é o seguinte:

{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}

[[Categoría:GL-T]]
[[Categoría:2008]]</text>
      <sha1>dspxrp0p4wgknlqvaomtbqxtlgxknkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2845</id>
    <revision>
      <id>7746</id>
      <parentid>7744</parentid>
      <timestamp>2010-06-21T08:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>7746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2566" sha1="frruxn56pj4oshuhleicfu3h5qyej5y" xml:space="preserve">&lt;br style=&quot;clear:both;&quot;&gt;
&lt;center&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 85%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica|Páxina inicial]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Artigo completo|Artigo completo para descargar como PDF]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 1. Introdución]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 2. Marco teórico]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 3. A lingua de partida]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4. Antecedentes]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.1. Transcrición fonética]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.2. Transliteracións internacionais]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.3. Transcricións fonolóxicas ao galego]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5. Metodoloxía]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1. Proposta de transliteración]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.1. Vogais e semiconsoantes]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.2. Consoantes]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.3. Notas sobre ortografía árabe]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.2. Transcrición á fonoloxía galega]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.3. Adaptación á ortografía galega da transcrición fonolóxica]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6. Aplicación]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.1. Nomes das letras]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.2. Lingua e literatura]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.3. Vestimenta]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.4. Xeografía física]]
:[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 7. Referencias bibliográficas]]
|}
&lt;/center&gt;

&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Excluír na impresión]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>frruxn56pj4oshuhleicfu3h5qyej5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 1. Introdución</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2846</id>
    <revision>
      <id>9158</id>
      <parentid>7647</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="2kwi9vnnla52jz86c3yg7hmspdrt37v" xml:space="preserve">Moitas son as palabras procedentes do árabe que xa de vello se utilizan en galego, algunhas en exclusiva dentro da Romania. As máis cotiás, por exemplo ''arroba'' ou ''aldea'', evolucionaron desde os seus comezos no galego ata transformárense con resultados onde o orixinal queda algunhas veces irrecoñecible. Non pretendemos aquí facer unha análise de cales foron as causas da súa integración e as modificacións na súa evolución; xa contamos na Lingüística Galega con investigacións como as de Corriente Cordoba, Frías Conde e Peinado Gómez para estes aspectos, que se especifican no apartado de Referencias históricas. Queremos aquí fornecer instrumentos e aplicacións prácticas para adoptar na actualidade as novas incorporacións terminolóxicas baixo formas escritas realmente galegas.

Para comezar, presentaremos brevemente unha perspectiva teórica que axudará a comprender as tres variables principais que ao noso entender afectan ao proceso de adopción de palabras desde o árabe ao galego. Seguidamente exporemos as principais características do árabe coas que hai que contar á hora de adoptar as palabras con esta procedencia. Analizaremos logo algunhas das propostas existentes, tanto no contexto internacional como no galego, para crear as denominacións correspondentes: as súas vantaxes e inconvenientes permitirán no seguinte punto crear unha metodoloxía de adopción de arabismos (transliteración e adaptación) que teña unha base teórica que a afortale pero unha aplicación práctica factible, e que permita crear adopcións realmente galegas tanto desde a óptica teórica como desde a aplicada. Remataremos confrontando o galego con outras linguas nun extenso apartado práctico, aínda que non sistemático, para dar resposta a algunhas das demandas terminolóxicas que a nova sociedade galega esixe da súa lingua. Para aumentar a súa efectividade terminolóxica, incluímos xusto despois un índice para localizar as formas escritas mencionadas.

Consideramos que a eficacia dunha proposta que pretenda transliterar ao galego un alfabeto distinto depende de factores teóricos e prácticos como a versatilidade e exactitude, a comodidade, a intuitividade para os non iniciados e a capacidade de adaptarse á maior porcentaxe posible de casos para os expertos. Esperamos telo conseguido aquí.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2kwi9vnnla52jz86c3yg7hmspdrt37v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4. Antecedentes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2847</id>
    <revision>
      <id>9161</id>
      <parentid>7762</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="369" sha1="b02hll6yt6cz6w3grh56ahyu3sr09zt" xml:space="preserve">Tomando como referencia a primeira táboa coas seis posibles orientacións da representación das palabras de orixe árabe, imos centrar a exposición dos antecedentes só en tres casos: a transcrición fonética, a transliteración e a adaptación fonolóxica.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b02hll6yt6cz6w3grh56ahyu3sr09zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.1. Transcrición fonética</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2848</id>
    <revision>
      <id>9162</id>
      <parentid>7652</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="958" sha1="dxgrj7wbf1i78ckmukhspx2y1cbg58r" xml:space="preserve">No primeiro caso existen dous métodos fundamentais que, por coñecidos e accesibles, simplemente mencionaremos. Trátase do AFI (Alfabeto Fonético Internacional) e do X-SAMPA (Extended Speech Assessments Methods Phonetic Alphabet). As realizacións que cobren son as mesmas e a súa principal diferenza consiste nos grafemas que usa: mentres que o AFI utiliza diacríticos e símbolos non sempre accesibles para un usuario normal, o X-SAMPA utiliza só os caracteres ASCII de 7 bits para a a representación dos sons, o cal permite o seu uso en caso de carestía tipográfica. Utiliza necesariamente combinacións dos grafemas (dígrafos, trígrafos etc.) para a transcrición fonética, o cal dificulta ás veces á lectura a un público non iniciado, pero aínda así consideramos correcta a súa aplicación do criterio de simplicidade técnica.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dxgrj7wbf1i78ckmukhspx2y1cbg58r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5. Metodoloxía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2849</id>
    <revision>
      <id>9165</id>
      <parentid>7653</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="758" sha1="r7faq7otf4i8w5eo7qvrzdp4g325772" xml:space="preserve">A nosa contribución consta de dúas propostas: unha metodoloxía que permite a transliteración desde as formas escritas árabes e a súa reversión desde ao alfabeto latino ao orixinal reproducindo con fidelidade a escrita, xunto cunha adaptación destas mesmas transliteracións a formas máis xenuinamente galegas. Seguindo o terceiro criterio comentado na presentación do marco teórico, asumimos que os contextos de uso do resultado de usar cada un destes métodos son o científico e o divulgativo respectivamente. Nos dous casos comezaremos desde as características xerais para irnos adentrando cada vez máis en cuestións máis complexas.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r7faq7otf4i8w5eo7qvrzdp4g325772</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1. Proposta de transliteración</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2850</id>
    <revision>
      <id>10801</id>
      <parentid>9166</parentid>
      <timestamp>2015-08-12T14:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>10801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2501" sha1="3udx0np68miwz0y19c5c3ogbq5ys56f" xml:space="preserve">A transliteración que se pretende conseguir ten como obxectivos mínimos a '''fidelidade á escrita árabe''' orixinal, baseándose na forma escrita do árabe clásico ou do árabe estándar moderno; a '''reversibilidade''', (ou retransliteración, segundo a ISO 233-2) é dicir, que a partir da transliteración galega se poida reconstruír a forma orixinal árabe; e o uso de grafemas dispoñibles tipograficamente no contexto dun usuario galego medio e dos seus valores fonolóxicos habituais na lectura, '''evitando na medida do posible os caracteres non alfabéticos, os dígrafos e, sobre todo, os diacríticos'''.

O árabe estándar conta con 28 fonemas e grafemas consonánticos, mentres que a norma do galego establece 18 consoantes (dos cales o &lt;ñ&gt; non é útil na práctica para a transliteración do árabe), xunto con tres alógrafos derivados (&lt;gu&gt;, &lt;qu&gt; e &lt;rr&gt;), tres dígrafos imprescindibles para representar fonemas que non se poden representar con grafemas únicos (&lt;ch&gt;, &lt;nh&gt; e &lt;ll&gt;) e cinco grafemas considerados para estranxeirismos (&lt;j&gt;, &lt;k&gt;, &lt;w&gt;, &lt;y&gt; e &lt;ç&gt;) e que polo tanto son asumibles para os arabismos. O &lt;v&gt; e o &amp;lt;q&amp;gt; poden ter algún rendemento con carácter distintivo no proceso, o primeiro só potencialmente na adaptación, mentres que o segundo tamén no de transliteración. Os dígrafos imprescindibles e o &lt;ç&gt; non poden asimilarse á lectura dun grafema árabe, salvo en todo caso o &lt;ll&gt;. Contamos polo tanto cun total de 22 grafemas en minúscula posibles para a transliteración, o cal resulta insuficiente para o noso propósito.

Se se prentende a reversibilidade, isto obriga á asunción de símbolos distintos de letras, dígrafos ou ao uso de maíusculas como grafemas distintivos. A utilización dos digramas presenta un problema: debido a que se pode producir calquera combinación de grafemas simples nunha secuencia, resultaría difícil distinguir cando esa combinación escrita consiste nun dígrafo ou da simple coincidencia de dous grafemas. Para diferenciar un dígrafo da coincidencia dos dous grafemas que o compoñen, transcribiremos a primeira letra do dígrafo en maiúscula, que será un dos casos onde as tomaremos como distintivas. Sabemos que esta práctica non é habitual (cf. só sistemas 2, 6 7 e 15 17 na táboa), pero cremos que este sistema é necesario para poder asegurar a reversibilidade da transliteración.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3udx0np68miwz0y19c5c3ogbq5ys56f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.1. Vogais e semiconsoantes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2851</id>
    <revision>
      <id>9167</id>
      <parentid>7656</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="57vuzcjk4jnqa0mnobfbxhbmqfg5m4f" xml:space="preserve">Normalmente, os textos árabes non especifican as vogais, o cal é un obstáculo para a lectura e interpretación por parte de non iniciados. A práctica de reconstruír ou non as vogais nestes casos deixámola a discreción do transliterador, pero quixemos contemplar esta posibilidade. A solución neste caso non é difícil de atopar: usaremos &lt;a&gt;, &lt;nowiki&gt;&lt;i&gt; e &lt;u&gt;&lt;/nowiki&gt;. Cuestión á parte é a marcación da lonxitude. Deixaremos as breves sen diacrítico, mentres que para as longas propoñemos un dos dous sistemas alternativos: usar diacríticos ou dígrafos (unha vez determinemos o xeito de transliterar os grafemas consonánticos, retomarémolas para coñecer o seu nome). No caso das longas poderíase botar man doadamente dos da tipografía propia do galego (acentos gráficos agudos e diéreses), mentres que se se escollese o uso de dígrafos pódese optar por engadir un grafema adicional que indique a lonxitude (normalmente &lt;&amp;nbsp;:&amp;nbsp;&gt;) ou duplicar a vogal correspondente (&lt;aa&gt;, &lt;ii&gt; e &lt;uu&gt;). Por razóns de comodidade e frecuencia propoñemos este último, aínda que retomaremos o uso de &lt;&amp;nbsp;:&amp;nbsp;&gt; máis adiante. No caso doutros grafemas árabes de carácter vocálico que veremos máis adiante (nunación, ligazón fonotáctica do artigo ou alógrafos no apoio vocálico), consideramos que o uso dos citados dígrafos pode axudar ao especialista para distinguir a súa aparición se se quere chegar a ese grao de exactitude.

Para as semiconsoantes usaremos o uso de &lt;y&gt; e &lt;w&gt;, formas maioritarias nos sistemas de transcrición. Ademais deste valor, en árabe son os caracteres adicionais que indican que a vogal precedente é longa, pero neste caso xa están incluídos na transcrición da cantidade vocálica e non precisan transliteración.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>57vuzcjk4jnqa0mnobfbxhbmqfg5m4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6. Aplicación</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2852</id>
    <revision>
      <id>9171</id>
      <parentid>7658</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1393" sha1="nmzfafxy8m4ct9puj7qqfsnioun8pg9" xml:space="preserve">As palabras introducidas desde o árabe correspóndense con moi diversas temáticas desde antigo. Aínda así, os termos que se precisan na actualidade pertencen principalmente a certos campos temáticos concretos. Xa que logo, consideramos interesante clasificar os termos nos tecnolectos aos que pertencen: a nosa aproximación abordará algúns termos relativos á lingüística e literatura propia do árabe, á vestimenta e á xeografía física.

Xustificamos a creación das seguintes adaptacións principalmente por dous motivos: pola imposibilidade de recuperar un termo patrimonial creando un neoloxismo semántico e pola necesidade de tratar como calcos estes conceptos que representan aspectos dunha cultura tan diferente da nosa. É certo que nada impide referirse ao patio central dunha mezquita coa denominación ''patio'' ou utilizar ''camposanto'' ou ''cemiterio'' para os específicos da relixión árabe, pero consideramos que o uso do xenérico en funcións divulgativas non impide a necesidade de que exista un termo específico para contextos nos que se pretenda unha maior aproximación terminolóxica ao orixinal. Con todo, existen palabras que consideramos xa asumidas como dentro do sistema ortográfico e fonolóxico galego que comentaremos onde corresponda.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nmzfafxy8m4ct9puj7qqfsnioun8pg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 2. Marco teórico</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2853</id>
    <revision>
      <id>9159</id>
      <parentid>7667</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7061" sha1="cfrzz5ifda0mrsureckzrv1s280ggmx" xml:space="preserve">Por unha banda, un dos criterios que influirán na forma galega das palabras que proceden do árabe ou de calquera outra lingua é o de manter unha '''fidelidade á lingua orixinal ou a adaptación''' á estrutura do galego. O galego e o árabe están emparentados lingüísticamente, pero afastados dabondo entre si como para que estes dous criterios poidan considerarse coma opostos.

Por outra banda, '''tanto a lingua escrita como a lingua oral poden ser a base de partida''', o cal pode producir oscilacións (Frías Conde 2006:123), que no caso do árabe en comparación co galego afecta fortemente ás vogais. Mentres que o mecanismo baseado na lingua oral se chama comunmente '''[[w:transcrición|transcrición]]''', os modelos baseados na escrita descríbense co termo de '''[[w:transliteración|transliteración]]''' (ou transcrición grafémica). Esta denominación utilízase fundamentalmente cando os modelos de adaptación se basean en alfabetos distintos do galego. Cando o alfabeto da lingua orixinal é o latino (ou algunha das súas variantes) normalmente non recibe ningún destes nomes: en realidade, como en galego tamén usamos o alfabeto latino, o proceso non consiste máis que na importación ou perda dos diacríticos da lingua orixinal. En termos xerais, se o alfabeto ao que se verquen as palabras é o latino fálase de '''[[w:romanización|romanización]]''' ou '''[[w:latinización|latinización]]''' (e, polo tanto, se fose o cirílico sería [[w:cirilización|cirilización]]).

Combinando estes dous criterios teremos entón seis posibles filosofías de aplicación (adaptar ou fidelizar; e basearse na fala ou na escrita) en dúas situacións distintas (polo menos no que se refire á escrita).


&lt;center&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|	||Fidelidade	||Adaptación
|-
|Oral	||Transcrición fonética	||Adaptación fonolóxica
|-
|Escrita distinta	||Transliteración	||Adaptación escrita
|-
|Escrita igual	||Conservación de diacríticos	||Perda de diacríticos
|}
&lt;/center&gt;


A ausencia de biunivocidade entre grafema e fonema entre as linguas que usan a grafía latina ou a árabe (Corriente 2002:362), obriga a optar entre transliteración ou transcrición, pero outro factor fundamental na maneira de adoptar arabismos é o '''público ao que está destinado'''. Non é o mesmo que unha palabra teña que aparecer nun telexornal que nunha clase de Lingüística comparada, polo que se deben distinguir dous niveis, o divulgativo e o científico, na transmisión destas palabras adoptadas. En realidade, isto segue acontecendo no galego coa que segue sendo a lingua referente e unificadora da cultura no noso contexto, o latín: conceptos como ''fibela, tella'' ou ''carballo americano'' poden aparecer escritos como ''fibula, tegula'' ou ''[[w:Quercus rubra|Quercus rubra]]'' e ''[[w:Quercus borealis|Quercus borealis]]'' en segundo que contextos, cunha intención evidentemente distintas. A función divulgativa tende máis cara a unha adaptación oral, mentres que a orientación científica sofre a chamada &quot;tiranía da letra&quot;, pois busca normalmente unha transcrición exacta, sempre segundo as denominacións dadas no cadro anterior. Aínda así, existen casos intermedios de combinacións distintas dos dous criterios anteriores como, por exemplo, a forma escrita ''tégula''. Para ampliar este marco de traballo, hai moitos máis factores que afectan aos procesos de emigración das palabras desde un idioma a outro. Un dos máis determinantes son as '''posibilidades técnicas''': pode resultar curioso, pero a simplicidade é un factor que inflúe poderosamente na súa aplicación práctica. Está claro que se en tódolos teclados estivesen dispoñibles tódolos diacríticos estarían máis estendidos no seu uso, pero o certo é que en certos contextos (o subtítulo dun telexornal ou a capa dun libro) resulta difícil ler grafemas especiais probablemente debido a problemas técnicos.

Outra influencia son as '''linguas intermediarias''': este é un dos problemas máis acuciantes para o galego e outras moitas linguas na actualidade. Moitas destas palabras chegan a nós a través do francés e do inglés, co cal o que se adoita facer é copiar directamente a súa grafía. Porén, a ortografía e, sobre todo, a lectura destes idiomas son en certos aspectos moi diferentes das do galego, e as súas solucións pouco teñen que ver coas que son esperables por parte dun lector galego. O '''coñecemento da lingua orixinal''' (e en xeral do mundo árabe) para os galegos aparece normalmente desde a perspectiva da demonización ou do exotismo, pero poucas veces cunha profundidade superior á do estereotipo. O descoñecemento da súa cultura é un impedimento para acceder de xeito efectivo ás fontes árabes orixinais. Existen poboacións que utilizan practicamente a mesma lingua con diferentes variantes escritas: croata e serbio, hindí e urdú ou romanés e moldavo son culturas prácticamente iguais que establecen as súas diferenzas baseándose en boa medida na existencia de escritas distintas. Aínda así, o seu coñecemento mutuo é normalmente bastante elevado e contan cun sistema de transcrición biunívoco que lles permite evitar complicacións na transcrición e adaptación. Se hai pouca distancia lingüística, pode darse o caso de transparencia significativa e provocar unha tradución semántica. Canto á '''diferenza nos criterios metaortográficos''', é obvio que a ortografía árabe e a galega non teñen as mesmas normas xa que tratan con distintos grafemas. Trátase de que os criterios que definen as normas ortográficas son diferentes: por exemplo, no árabe o artigo escríbese proclítico ao substantivo ou no romanés vai enclítico, mentres que no galego forma un palabra gráfica diferenciada. A opción dun criterio de fiabilidade escrita para o galego debe dar conta de criterios ortográficos distintos dos habituais nosa lingua. Un último factor que comentaremos é a '''época de entrada na lingua e a tradición'''. Xa comezamos a nosa exposición con dous exemplos que están afianzados na nosa lingua de hai tempo. Hai casos intermedios nos que a introdución é recente e a forma definitiva non está aínda ben asentada, polo que pretendemos fornecer dun instrumento sistemático para decantalos. A nosa proposta restrínxese aos neoloxismos de nova incorporación, aínda que comentaremos algúns dos máis recentes.

Moitos outros factores máis poden gobernar esta práctica (cf. Corriente 2002:363), pero consideramos que os catro primeiros factores son determinantes no resultado da adopción: xa que logo, a escolla tomada no caso dos dous primeiros e a consideración da influencia de factores técnico-tipográficos e de contexto da divulgación serán as bases teóricas sobre as que se asente esta proposta.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cfrzz5ifda0mrsureckzrv1s280ggmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa 1 páxina 2.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2854</id>
    <revision>
      <id>7753</id>
      <parentid>7751</parentid>
      <timestamp>2010-06-21T08:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="eikgm3bsfhzt5miri2s31t6t20dv6uk" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}

[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>eikgm3bsfhzt5miri2s31t6t20dv6uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 3. A lingua de partida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2855</id>
    <revision>
      <id>9160</id>
      <parentid>7664</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:42:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4786" sha1="2lj10htx7y8efq6073sc9k3bpgt3wbm" xml:space="preserve">Pode considerarse que o árabe, igual que o chinés, non é unha lingua, senón varias. A súa distribución xeográfica esténdese desde as costas atlánticas ata as do Golfo Pérsico, polo que a súa variación diatópica é pouco menos que inevitable: aínda así, tamén existe unha forte influencia cohesionadora. Así como no chinés o factor aglutinador é a escrita ideográfica, o árabe conta cunha variante escrita, arcaica e clásica, reflectida no principal texto relixioso islámico. A lingua do Corán establécese así como referente cultural para toda unha comunidade relixiosa que excede con moito os límites xeográficos onde o árabe pode considerarse lingua nacional. Por iso, a tradición cultural deste árabe escrito é tan poderosa que, nos países arábigos e norteafricanos onde coexiste con outras variantes principalmente orais, pode considerarse que existe unha diglosia de carácter benigno que unifica toda a comunidade de fe. Loxicamente existen variantes máis prestixiosas (por exemplo, o exipcio), pero o padrón segue a ser o árabe que se ven chamando clásico. As necesidades contemporáneas destas sociedades esixiron desde hai tempo a existencia dunha adaptación deste árabe clásico á vida moderna, o que motivou a creación do árabe estándar actual, que se ensina na actualidade aos falantes non nativos e se usa na literatura. Tanto a variedade clásica como a estándar serán as bases nas que se fundamente a presente proposta para (re)crear as palabras galegas de procedencia árabe e a razón é que estas son as formas máis estables en toda a Arabofonía.

As dúas primeiras diferenzas do árabe respecto ao galego son que se escribe da dereita á esquerda e non utiliza un sistema de escrita caligráfica. Cada carácter representa en realidade a consoante pola que comeza unha sílaba, pois tódalas sílabas nesta lingua comezan por consoante. Unha destas consoantes é unha plosiva glotal, que é en realidade a consoante pola que comezan as sílabas que aparentan carecer de marxe prenuclear. Aínda así, ademais das sílabas libres, existen sílabas trabadas, que a ortografía árabe interpreta como dúas sílabas onde a segunda carece de vogal. Esta ausencia de núcleo e a xeminación van marcadas con diacríticos especiais.

A relación dos caracteres das consoantes do árabe estándar cos seus fonemas correspondentes é biúnivoca, pero a súa forma non é constante. Non é igual có uso das maiúsculas, senón que depende da posición relativa na palabra. Igual ca nos cadernos de caligrafía infantil, as letras son distintas se van unidas coa seguinte, coa anterior, coa seguinte e a anterior ou illadas. Esta distinción pode semellar trivial pero dá certos problemas na aprendizaxe, debido a que hai moitos caracteres que sofren variacións no seu apéndice ou na súa morfoloxía e seis que nunca se unen co carácter seguinte. Nas táboas que siguen, amosaremos as grafías nestas catro posicións para cada carácter.

As vogais márcanse enriba ou debaixo destes caracteres como diacríticos e son seis, tres breves e as súas correspondentes longas, que se marcan con caracteres adicionais. Esta é xa a primeira diferenza fonolóxica respecto ao galego: haberá que prever que o sistema de transliteración conserve estas diferenzas. No que respecta ás vinte e oito consoantes, unha parte son comúns ao galego, ou polo menos á maioría das linguas europeas, pero hai outras que son inéditas nas linguas do noso continente. Así como as vogais poden ser longas, as consoantes tamén pode ser xeminadas. Non nos imos deter aquí a definir cada un dos seus valores fonolóxicos e variacións fonéticas e dialectais: simplemente exporemos o símbolo do Alfabeto Fonético Internacional que o describe. Do nome das letras en árabe xa nos ocuparemos máis adiante, na primeira aplicación práctica.


[[File:Artigo arabismos táboa 1 páxina 2.PNG|center]]


Observando a táboa pódese comprobar que o número 1 presenta varios alomorfos, o 3 presenta un alógrafo para posición final e illada, os números 1, 8-11 e 27 non ligan co grafema seguinte e que o 17 presenta dúas pronuncias sonoras, ambas  adiantadas no padal (que se distribúen diatópicamente polo dominio lingüístico do árabe estándar).

Ademais destes grafemas básicos, hai outro tipo de ligaduras que aparecerían por exemplo co artigo e algunhas preposicións ou conxuncións, ou cando as sílabas indicadas por 1 ou por 23 conteñen unha vogal longa, pero a casuística deste tipo de ligaturas sáese fóra do noso interese nesta primeira aproximación. No apartado de aplicación (v. punto 5) darémoslles nome.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2lj10htx7y8efq6073sc9k3bpgt3wbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.2. Transliteracións internacionais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2856</id>
    <revision>
      <id>9163</id>
      <parentid>7666</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5061" sha1="t0vnb84h8h7mbtjko5qz69w5kcjqmp1" xml:space="preserve">Varios son os métodos de transliteración que se propuxeron para o árabe, debido a que este proceso é imprescindible desde diferentes puntos de vista, desde traballos lingüísticos e cartográficos ata o censo ou a catalogación de obras árabes en grafía latina. Entendemos que o marco teórico que permite interpretalos en conxunto é o de Corriente (2002), onde intuitivamente os clasifica en dous grupos: os sistemas que utilizan diacríticos (puntos, raias e semicirculos subscritos ou suprascritos) e os que se serven de dígrafos (ou digramas), aos que nós engadimos se establecen contraste entre maiúsculas e minúsculas no resultado da transliteración. Repasaremos aquí brevemente unha bibliografía dos casos máis accesibles e as súas características xerais, explicitando a que grupo pertence (para comparar en conxunto as tres primeiras remitimos ao lector ao documento da páxina web &lt;http://transliteration.eki.ee/pdf/Arabic.pdf&gt;. Presentamos tamén unha táboa resume coas características dos sistemas nomeados, xunto coas do AFI (1) e o X-SAMPA (2).

O primeiro mecanismo de transliteración que merece mención (v. 3) é a norma internacional ISO 233-2 de 1961 modificada pola disposición de 1984, que utiliza só diacríticos e minúsculas e se inspira nos caracteres básicos do AFI e na tradición transliteradora centroeuropea de finais do século XIX (cf. Corriente 2002:364). Outro organismo internacional que se interesou na normalización da transliteración foi a Sección española de Cultura da UNESCO, que estableceu un ''index translationum'' para uso propio (4) e non usa nin diacríticos nin maiúsculas. Dentro da mesma ONU, o Servizo de tradución ao castelán creou en 2004 un Manual do Tradutor pero só tivemos acceso á versión que inclúe as 15 primeiras letras. Polo que deducimos da táboa e da transliteración dos meses que inclúen, só utiliza dígrafos.

Dentro dos sistemas instaurados por institucións normalizadoras pero a nivel nacional, cómpre mencionar a prestixiosa norma DIN 31635 do ano 1982, que usa diacríticos sobre minúsculas (5). O exército estadounidense usa o Standard Technical Arabic Transliteration System (SATTS), que utiliza só letras maiúsculas sen diacríticos nin dígrafos (6), as veces un tanto arbitrariamente. Outro organismo público que ten o seu propio sistema é a Biblioteca do Congreso dos EE.UU.

Coas mesmas características pero no ámbito privado existe o método Buckwalter usado na empresa Xerox (7), mentres que a British Enciclopaedia (8) utiliza un sistema con diacríticos e dígrafos para minúsculas. Corriente (2006:364) comenta que as dúas correntes transliteradoras que se asentaron no século XX foron a centroeuropea (9) e a anglosaxona (10). A primeira usa de diacríticos sen dígrafos mentres que a segunda faino á inversa.

Xa no ámbito hispánico, a chamada Escola de arabistas españoles seguiu os camiños do sistema proposto por Asín a comezos do século XX (Corriente 2002:365-366), que tamén bota man só dos diacríticos pero supostamente adaptándoos ao castelán. Busquets (1970) tira partido da máquina de escribir para igualmente usar só diacríticos (11). Méndez (1997) fornece unha proposta da tradición hispánica (12) que evita os diacríticos e as maiúsculas pero con dígrafos. O propio Corriente (1988:21) aproveita só os diacríticos (13) oscilando nas súas asignacións (cf. (14) en 1988:21 e 1997), aínda que avoga por usar algunha das correntes maioritarias: porén, recoñece que para o envío de mensaxes por correo electrónico (15) prescinde dos diacríticos e utiliza maiúsculas, dígrafos e outros símbolos ASCII (2002:368).

No resto da península, Machado (1991:9) na súa proposta para o portugués (16) tira rendemento só do carácter distintivo das maiúsculas (sempre que non se considere &lt;Ç&gt; como un carácter con diacrítico), mentres que deducimos (non puidemos acceder a toda a táboa) que o sistema empregado por Carbonell ou Castells (2003) para o catalán (17) aproveita igualmente as maiúsculas, pero tamén os dígrafos. Por último, Frías (2000:159) utiliza no ámbito galego un sistema de transliteración baseado en diacríticos (18), aínda que para o árabe medieval.

{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em;&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;4&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border: gray solid 1px; border-collapse: collapse;&quot;
|                                        ||1 || 2 || 3 || 4 || 5 || 6 || 7 || 8 || 9 ||10 ||11 ||12 ||13 ||14 ||15 ||16 ||17 ||18
|-
|uso de diacríticos                      || + || - || + || + || + || - || - || + || + || - || + || - || + || + || - || - || - || +
|-
|uso de dígrafos                         || - || + || - || + || - || - || - || + || - || + || - || + || - || - || + || - || + || -
|-
|diferenza entre maiúsculas e minúsculas ||   || s ||   ||   ||   || s || s ||   ||   ||   ||   ||   ||   ||   || s || s || s || 
|}

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t0vnb84h8h7mbtjko5qz69w5kcjqmp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa Luz Mendez.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2857</id>
    <revision>
      <id>7754</id>
      <parentid>7750</parentid>
      <timestamp>2010-06-21T08:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="eikgm3bsfhzt5miri2s31t6t20dv6uk" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}

[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>eikgm3bsfhzt5miri2s31t6t20dv6uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa Frias Conde.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2858</id>
    <revision>
      <id>7755</id>
      <parentid>7749</parentid>
      <timestamp>2010-06-21T08:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}


[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.3. Transcricións fonolóxicas ao galego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2859</id>
    <revision>
      <id>9164</id>
      <parentid>7672</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3539" sha1="i6rldz9dqck34pbaex6dqlwruf7bh00" xml:space="preserve">Tras esta perspectiva sobre distintos métodos de transliteración do árabe pode xurdir a pregunta de se é necesario crear unha metodoloxía para o galego. A transliteración que propuxeron os nosos antecedentes é convencional, pero a adaptación dos arabismos a cada unha das linguas xa non o é tanto: por exemplo, as secuencias ''sharia, Scharia, saria, sijaria'' ou ''szaria'' son transcricións dun mesmo orixinal en diferentes idiomas (de, en, fr, pl, nl e es). Polo tanto, non nos interesa aquí relatar os métodos de adaptación a linguas con sistemas fonolóxicos que pouco teñen que ver co noso, polo nos restrinxiremos exclusivamente ás dúas propostas existentes para o galego. Para un exemplo deste tema pode consultarse Méndez (1997:229 231). O que si pretende a nosa proposta é que o sistema de transliteración estea conectado coa adaptación e que isto facilite a adaptación dos arabismos ao galego.

Por todo isto, Frías Conde ten moita razón cando comenta que nos cómpre un método claro na adaptación de linguas con outros alfabetos ao galego para elevar o galego á categoría de lingua internacional (en realidade na da maioría das escritas en caracteres non latinos). Uns pioneiros neste campo foron os modelos propostos por Pérez-Barreiro Nolla para o chinés en 1996 e Dorado Cadilla para o cirílico serbio xa en 2004. Porén, a súa afirmación de que houbo propostas &quot;para a transcrición de determinados alfabetos en galego, pero non no caso do alfabeto árabe&quot; (Frías 2006:122) faille pouco honor aos seus antecedentes. Xa en 1997 saíu do prelo un traballo de Luz Méndez nas actas do ''IV Congreso Internacional de Estudios Galegos'' de 1994 onde facía unha proposta conxunta para cirílico, árabe e chinés. As súas opcións para o árabe son a seguinte:


[[File:Artigo arabismos táboa Luz Mendez.PNG|center]]


Pola súa parte, Frías Conde (2006:124-126) fai outra proposta que se resume no seguinte esquema:


[[file:Artigo arabismos táboa Frias Conde.PNG|center]]


Segundo o noso punto de vista, estes antecendentes fallan en varios puntos. Méndez (1997:230) esquécese de dar conta do tratamento das vogais, da consoante árabe número 18, das vogais longas e das consoantes xeminadas, polo que a súa proposta queda coutada para a súa plena aplicación. Utiliza ademais unha vogal (&lt;a&gt;) para transcribir unha consoante. No outro caso, resulta sorprendente que Frías Conde (2006:124) non use na súa proposta o grafema &lt;z&gt; para transcribir ningún grafema do árabe, sobre todo cando en realidade sería unha solución moi doada e case esperable nesta situación usala a consoante /[[File:Xsampa-T2.png]]/ do árabe estándar. Pola contra, propón como alternativa o dígrafo &lt;nowiki&gt;&lt;th&gt;&lt;/nowiki&gt;, que un falante galego normal non é probable que lea correctamente. Aínda que este grafema para a consoante número 4 se torne /s/ no árabe actual, no caso do galego temos a sorte de que esa circunstancia tamén se dá nas zonas seseantes, co cal cuestionamos que a súa proposta sexa a máis axeitada. Non deixa claro se a transliteración da consoante 19 é &lt;gh&gt; ou &lt;g&gt; e deixa outras baixo a discreción do transliterador. Cremos que esta ausencia do &lt;z&gt; e uso do &lt;dj&gt; se debe a un uso de grafemas máis internacionais e orientados ao árabe falado, pero a variación dialectal oral é grande e pensamos que desaconsella que a transcrición se fundamente na fala.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i6rldz9dqck34pbaex6dqlwruf7bh00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.3. Adaptación á ortografía galega da transcrición fonolóxica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2860</id>
    <revision>
      <id>10802</id>
      <parentid>9177</parentid>
      <timestamp>2015-08-12T14:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>10802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8804" sha1="cujwuemny364a1whqy7ftb5yb2pvnuu" xml:space="preserve">Na busca dos grafemas para transliterar os caracteres árabes buscouse tamén que a lectura agardada fose semellante ao que percibiría un galegofalante. Xa que logo, a transcrición e adaptación ao galego da transliteración presenta pouca complexidade por que era precisamente algo que tamén se tivo en conta. En realidade, a maior dificultade dunha adaptación dos arabismos á ortografía galega procede tamén das irregularidades desta. É obvio que o criterio de fidelidade producirá secuencias que non se dan no galego normal: por exemplo, reducir as posibilidades de remate das sílabas a cinco consoantes (l, n, r, s ou z) é unha restrición tan grande (Álvarez 1993:40) que poucas linguas a cumpren. Por outra banda, o uso de varios grafemas para un mesmo fonema (por exemplo &lt;k&gt;/&lt;qu&gt;/&lt;c&gt;, &lt;z&gt;/&lt;c&gt;, &lt;nowiki&gt;&lt;b&gt;&lt;/nowiki&gt;/&lt;v&gt; ou &lt;r&gt;/&lt;rr&gt;) de varios fonemas para un mesmo grafema (o &lt;x&gt; con valor palatal ou difonemático, ou o mencionado &lt;c&gt; para a fricativa interdental ou para a oclusiva velar) provoca que sexan factores de variación que compre considerar.

Cremos que a maior contribución da nosa proposta consiste en consignar unha serie de regras ortográficas que se lle deben aplicar á transcrición fonolóxica para convertela nunha palabra integrable na lingua, idea que xa se enxerga en Frías Conde (2006:123) cando menciona que &quot;non se pode aceptar que haxa dous is xuntos cando un deles é semiconsoante&quot;. Trátase polo tanto de explicitar e aplicar á transcrición fonolóxica as restricións contextuais que teñen as propias palabras galegas, na súa ortografía en xeral e nalgún caso na súa fonoloxía. Para o proceso de adaptación é necesario crear regras claras e precisas creadas segundo a propia estrutura do galego. Velaquí as que guiaron as nosas propostas, que mencionaremos baseándonos no número do grafema árabe ao que afecta:

'''4.''' A transcrición &lt;z&gt; seguida de vogal adaptámola como &lt;c&gt; ou &lt;z&gt; segundo a vogal que lle siga. Evitamos así as escritas &lt;ze&gt; ou &lt;zi&gt; que non fan máis que crear excepcións ao apartado 1.2 das NOMIG. Mantémola en posición final de sílaba.

'''5.''' O &lt;x&gt; tamén ten un dobre valor en galego (monofonemático ou difonemático), mesmo en contextos iguais (o intervocálico: ''exame, pexa''), pero maioritariamente palatal (o seu valor como ); cómpre advertir que se utilizará sempre con valor palatal. Xa que logo, mantemos a transcrición &lt;x&gt; en tódalas posicións, incluída final relativa. Pensamos, disentindo neste aspecto de Álvarez &amp; al (1993:31), que este contexto fonolóxico para a palatal non é totalmente alleo ao galego patrimonial, como o demostran a pronuncia de ''ux'' e algunhas de'' hoxe ''ou'' fuxe''. Consideramos que a lingua galega está suficientemente madura na actualidade como para pedirlle a un lector medio que a súa pronuncia sexa sempre palatal (e non /ks/) e apelamos á súa responsabilidade lingüística para que se esforce neste aspecto. Coincidimos ademais coa solución dada na tradución ao galego da Biblia (2001:XXV.7)

'''6-7-26.''' A transcrición &lt;h&gt; elimámola en posición final de palabra, pero mantémola no resto das posicións por razóns etimolóxicas (cf. Biblia (2001:XXV.11), onde as transforma en &lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt;). A súa eliminación inclúe específicamente á ta marbuta (''taa marbut.aº'') e a conservación ás intervocálicas.

'''10-19.''' A transcrición &lt;r&gt; mantémola sempre como simple, tamén en posición intervocálica. Neste caso é o propio contexto o que marca a súa adaptación ao sistema. Cremos que a utilización do grafema que para o galego representa dúas vibrantes distintas (ás veces neutralizadas) non impide a representación da distribución complementaria dos alomorfos dun único fonema árabe

'''21.''' A transcrición &amp;lt;q&gt; conservámola sempre como &amp;lt;q&gt; e sen o engadido de ningún &lt;nowiki&gt;&lt;u&gt;&lt;/nowiki&gt;. Os efectos ortográficos e fonolóxicos dos grafemas &lt;k&gt; e &amp;lt;q&gt; en posición implosiva son igual de alleos ao galego, pero o mantemento da transliteración orixinal conservará a etimoloxía: polo tanto, en ningún caso adaptámola como &lt;k&gt;.

'''22.''' A transcrición &lt;k&gt; conservámola tamén en tódolos casos. Tanto neste caso como no de &amp;lt;q&gt;, consideramos que a súa adaptación como &lt;c&gt; ou &lt;qu&gt; ante vogal segundo a ortografía estipulada polas NOMIG será signo da súa integración na lingua. Neste sentido, difereimos da Biblia (2001:XXV.12). Somos conscientes de que esta é unha regra de adaptación controvertida e discutible en moitas ocasións, pero pensamos tamén que as palabras que conteñen un &lt;k&gt; ou &amp;lt;q&gt; en final de silaba son imposibles de ser incorporadas plenamente á lingua mantendo estes grafemas. Como comprobación, abonda facer unha pescuda nas palabras do VOLG que rematen por estes grafemas ou por &lt;c&gt;.

'''24-25.''' O grupo de grafemas &lt;n&gt; e &lt;m&gt; conservámolo en posición explosiva, pero en final de sílaba absoluto ou relativo, tal e como o pide a neutralización da súa oposición (Álvarez 1993:33), adaptámolo como &lt;m&gt; ante &lt;nowiki&gt;&lt;b&gt;&lt;/nowiki&gt; e &lt;nowiki&gt;&lt;p&gt;&lt;/nowiki&gt; e como &lt;n&gt; no resto das posicións, seguindo o apartado 1.6 das NOMIG e coincidindo coa preferencia da tradución da Biblia (2001:XXV.8) ao galego.

'''27-28.''' No caso das semiconsoantes &lt;w&gt; e &lt;y&gt; transformámolas respectivamente a &lt;nowiki&gt;&lt;u&gt;&lt;/nowiki&gt; e &lt;nowiki&gt;&lt;i&gt;&lt;/nowiki&gt; en posición non intervocálica (''fatwa &gt; fatua''). En posición intervocálica, simplifícanse se están en contacto respectivamente con outra &lt;nowiki&gt;&lt;u&gt;&lt;/nowiki&gt; e &lt;nowiki&gt;&lt;i&gt;&lt;/nowiki&gt; respectivamente (''muwaxaha &gt; muaxaha'') ou en posición posnuclear (''tayfa &gt; taifa''). Este último criterio responde á alta estabilidade dos ditongos decrecentes en galego, fronte á tendencia a pronunciar os crecentes como hiatos (Álvarez 1993:39 41). Neste caso diferimos da proposta da Biblia (2001:XXV.8) para outras linguas semíticas.

'''0.1.''' Esta proposta non a aplicamos a palabras que xa estaban asentadas na lingua, especialmente aquelas nas que xa se detecte un rendemento ortográfico dalgunha grafía que desaconselle unha nova creación, pero si cando o proceso de integración ortográfica se fixo mediante procesos non propiamente galegos (grafías española, francesa e inglesa).

'''0.2.''' As vogais longas e as consoantes xeminadas simplificámolas, como tamén se propón na Biblia en galego (2001:XXV.9 e 10).

'''0.3.''' A conservación do guión quedaría a discreción do transcritor, aínda que nos eliminámolos e recomendamos non crear nin léxico común nin termos do léxico científico co artigo aglutinado.

'''0.4. '''En ningún caso creamos vogais de apoio silábico para facilitar a lectura de ningunha consoante illada ou posnuclear.

'''0.5. '''Debido ás dificultades que implica marcar unhas regras específicas para determinar a tónica (Busquets 1970:14), decidimos simplificar de acordo coa acentuación esperable en galego e non baseándonos no orixinal árabe. Cremos que é imposible especificar un criterio sinxelo e exacto á vez. Como hipótese de partida, a nosa intuición dinos que as palabras rematadas en vogal ou &lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt; deberían ser paroxítonas, e oxítonas tódalas demais.

Quixemos contrastar esta hipótese sobre a acentuación definitiva en galego nun corpus de palabras árabes, que tomamos de Frías (2002:73-79). A verificación da hipótese no grupo de 76 palabras de suposta etimoloxía árabe deu como resultados dez excepcións non predicidos pola hipótese: sete esdrúxulas, unha paroxítona (''Viavélez'') e dúas oxítonas (''acensalí'' e ''marabedí'', curiosamente as únicas rematadas nesta vogal palatal). Aproveitando tamén a lista de 35 palabras dadas en Frías (2002:72), observamos que só ''oxalá'' e a portuguesa ''javali'' se saen da previsión da hipótese. Confirmación da hipótese ou simple coincidencia, reformulamos baixo esta perspectiva o criterio para determinar a tónica das adaptacións, que modificamos incluíndo as palabras rematadas en vogal palatal pechada entre as de acentuación oxítona.

Deste xeito, as rematadas en &lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt;, &lt;a&gt; e &lt;nowiki&gt;&lt;u&gt;&lt;/nowiki&gt; serán paroxítonas e oxítonas tódalas demais. En principio foi o criterio que aplicamos pero, conscientes de usar un criterio demasiado simplificador, deixamos a hipótese coma simple proposta para que sexa desenvolvida e avaliada mellor en futuras investigacións. 

'''0.6.''' Como resultado destas regras, non existirán polo tanto nunha palabra adaptada de orixe árabe as transcricións &lt;g, j, ñ, p, rr, e, o&gt; nin as secuencias &lt;Vwu&gt;, &lt;uwV&gt;, &lt;Vyi&gt;, &lt;iyV&gt;, &lt;k&gt;+V ou &amp;lt;q&gt;+V (onde V representa unha vogal).

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cujwuemny364a1whqy7ftb5yb2pvnuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aquela cativa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2871</id>
    <revision>
      <id>13377</id>
      <parentid>7700</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T21:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="957" sha1="0mneouoytd5wrp5we66db8det0kd13o" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=
|autor=[[Luís de Camões]]
|dataano=
}}

&lt;poem&gt;
Mote:
a üa cativa com quem andava
de amores na Índia, chamada
Bárbora

Voltas:
Aquela cativa,
que me tem cativo,
porque nela vivo
já não quer que viva.
Eu nunca vi rosa
em suaves molhos,
que para meus olhos
fosse mais fermosa.

Nem no campo flores,
nem no céu estrelas,
me parecem belas
como os meus amores.
Rosto singular,
olhos sossegados,
pretos e cansados,
mas não de matar.

üa graça viva,
que neles lhe mora,
para ser senhora
de quem é cativa.
Pretos os cabelos,
onde o povo vão
perde opinião
que os louros são belos.

Pretidão de Amor,
tão doce a figura,
que a neve lhe jura
que trocara a cor.
Leda mansidão
que o siso acompanha;
bem parece estranha,
mas bárbora não.

Presença serena
que a tormenta amansa;
nela enfim descansa
toda a minha pena.
Esta é a cativa
que me tem cativo,
e, pois nela vivo,
é força que viva.

&lt;/poem&gt;

[[Categoría:Luís de Camões]]</text>
      <sha1>0mneouoytd5wrp5we66db8det0kd13o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A verdura amena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2872</id>
    <revision>
      <id>13342</id>
      <parentid>9993</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T21:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="624" sha1="tvsflrt7046oodvswfvfqwlryvswra1" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=
|autor=[[Luís de Camões]]
|dataano=
}}

&lt;poem&gt;

a este mote seu:
Se Helena apartar
do campo seus olhos,
nascerão abrolhos.

VOLTAS
A verdura amena,
gados que pasceis,
sabei que a deveis
aos olhos d' Helena.
Os ventos serena,
faz flores d' abrolhos
o ar de seus olhos.
Faz serras floridas,
faz claras as fontes...
se isto faz nos montes,
que fará nas vidas?

Trá-las suspendidas
como ervas em molhos,
na luz de seus olhos.
Os corações prende
com graça inumana;
de cada pestana
ü alma lhe pende.
Amor se lhe rende,
e, posto em giolhos,
pasma nos seus olhos

&lt;/poem&gt;

[[Categoría:Luís de Camões]]</text>
      <sha1>tvsflrt7046oodvswfvfqwlryvswra1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa propostas primeiras.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2887</id>
    <revision>
      <id>7756</id>
      <parentid>7714</parentid>
      <timestamp>2010-06-21T08:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}


[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa propostas segundas.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2888</id>
    <revision>
      <id>7806</id>
      <parentid>7803</parentid>
      <timestamp>2010-06-24T08:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>enviou unha nova versión de &amp;quot;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa propostas segundas.PNG]]&amp;quot;: corrixir 06-07 intercambiados</comment>
      <origin>7806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}


[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa propostas ultimas.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2889</id>
    <revision>
      <id>7758</id>
      <parentid>7747</parentid>
      <timestamp>2010-06-21T08:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}


[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa transcrición de vogais.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2890</id>
    <revision>
      <id>7759</id>
      <parentid>7719</parentid>
      <timestamp>2010-06-21T08:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}


[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa transcrición e transliteración.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2891</id>
    <revision>
      <id>7804</id>
      <parentid>7760</parentid>
      <timestamp>2010-06-24T07:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>enviou unha nova versión de &amp;quot;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa transcrición e transliteración.PNG]]&amp;quot;: corrixir 06-07 intercambiado; para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]</comment>
      <origin>7804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}


[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficheiro:Artigo arabismos táboa transliteración letras.PNG</title>
    <ns>6</ns>
    <id>2892</id>
    <revision>
      <id>7805</id>
      <parentid>7761</parentid>
      <timestamp>2010-06-24T07:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>enviou unha nova versión de &amp;quot;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa transliteración letras.PNG]]&amp;quot;: corrixir 06-07 intercambiado; para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]</comment>
      <origin>7805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f" xml:space="preserve">== Resumo ==
Para [[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]
== Licenza ==
{{Cc-by-sa-2.1-es}}


[[Categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>i6sk70jlrng2y67nz71f46tfizg8c6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.2. Consoantes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2893</id>
    <revision>
      <id>9168</id>
      <parentid>7724</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4869" sha1="s3zy8keyeh4sxez6uzg75xjqfx6p5jo" xml:space="preserve">Comparando na táboa de resume os resultados dos diferentes métodos de transcrición, pódese observar que existen once consoantes que teñen unha transcrición unánime. Ademais, estas non son fonolóxicamente moi diferentes ás do galego, polo que seguiremos esta práctica. As nove primeiras son as seguintes:

&lt;center&gt;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa propostas primeiras.PNG]]&lt;/center&gt;

Canto aos caracteres 4 e 13, preferimos optar pola forma esperable do galego (&lt;z&gt; e &lt;x&gt;) debido á súa proximidade fónica. O uso de dígrafos iría en contra dos obxectivos que nos impuxemos, ademais de complicar innecesariamente ao transcritor na lectura e produción de textos.

Para os dous últimos caracteres da táboa parécenos acertado manter tamén os maioritarios &lt;w&gt; e &lt;y&gt;, debido a que aos galegos non nos son alleos de todo, debido sobre todo á influencia da lectura de palabras de orixe inglesa (de topónimos por exemplo).

Tamén é habitual transcribir a palatal sonora (carácter 5) como &lt;j&gt;, o cal consideramos correcto tendo en conta que para a maioría das linguas romances este é o son que representa. A outra sibilante sonora (11) obríganos a tomar a primeira decisión: noutros sistemas transcríbese &lt;z&gt;, que nós xa utilizamos anteriormente, polo que, para diferenciala da anterior e relacionándoa co seu son galego máis próximo pero xordo (o &lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt;) pero pretendendo tamén evitar un dígrafo, propoñemos o uso da maiúscula: &lt;nowiki&gt;&lt;S&gt;&lt;/nowiki&gt;. Idéntica lóxica nos leva a propoñer a maiúscula &lt;D&gt; para transliterar o carácter 9, correspondente sonoro do fonema &lt;d&gt;.

Para as tres aspiradas procuramos tomar unha decisión conxunta e harmónica. Como ben apuntan Mendez (1997, nota 5) para &lt;gh&gt; e Frías (2006:124) para &lt;kh&gt;, en galego xa veñen tendo certo tradición para representar as aspiradas, polo que nos poden servir conxuntamente co &lt;h&gt; para transliteralos. Para poder diferenciar os dígrafos fronte á posible combinación do primeiro grafema do digrama con &lt;h&gt;, cómpre distinguir o primeiro carácter en maiúscula. Aínda queda unha outra opción, que sería aproveitar a maiúscula &lt;H&gt;. Baixo as condicións que nos impuxemos ao comezo, as dúas posibilidades combinadas de transcribir as aspiradas serían usar &lt;h&gt;, &lt;H&gt; e mais &lt;Gh&gt; ou &lt;Kh&gt;. Nós en particular usaremos &lt;Kh&gt;, &lt;H&gt; e &lt;h&gt; respectivamente para os caracteres 6, 7 e 26, alternativa que preferimos para evitar usar un dígrafo, pero calquera das dúas é válida.

&lt;center&gt;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa propostas segundas.PNG]]&lt;/center&gt;

Outro conxunto para o que buscamos unha solución común foi o do grupo 14-17, que ten en común unha pronuncia gutural (Frías 2006:125) ou velarizada (Corriente 2002:364). Dado que todas representan unha mesma alteración en relación á pronuncia correspondente a catro caracteres xa vistos anteriormente (&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;&lt;/nowiki&gt;, &lt;d&gt;, &lt;t&gt; e &lt;D&gt; ou &lt;nowiki&gt;&lt;S&gt;&lt;/nowiki&gt;) e a que normalmente se usa un punto subscrito como diacrítico en moitos outros sistemas, propoñemos o uso do dígrafo composto dos caracteres anteriores mais un punto. Utilizaremos polo tanto &lt;nowiki&gt;&lt;s.&gt;&lt;/nowiki&gt;, &lt;d.&gt;, &lt;t.&gt; e &lt;D.&gt; ou &lt;nowiki&gt;&lt;S.&gt;&lt;/nowiki&gt; respectivamente. A escolla entre estes dous últimos realizarase segundo como sexa o fonema que se realice na variedade diatópica de onde procede o texto que se translitera, aínda que en caso de dúbida calquera das dúas é válida, por non entrar en conflito con ningunha outra transliteración.

Tres caracteres árabes restan por transliterar. Para o carácter 19, semellante á pronuncia da vibrante múltiple en portugués ou francés (un /x/ pero sonoro), utilizaremos &lt;R&gt; para relacionalo pero distinguilo de &lt;r&gt; (e en paralelo co símbolo X-SAMPA correspondente). Verbo do primeiro carácter da táboa, ás veces transcrito e ás veces omitido, propoñemos si transcribilo e do xeito que é habitual (&lt;&amp;nbsp;'&amp;nbsp;&gt;), de acordo coa súa pouca entidade fónica. Para a última transliteración (18) é relativamente habitual usar &lt;3&gt; (probablemente pola forma do carácter árabe) ou &lt;?&gt; (pola forma dos seus símbolos X-SAMPA e AFI). En galego interprétase oralmente ás veces como oclusivo velar sonoro (''algarabía'') e ás veces como imperceptible, sobre todo cando nos chega por outras linguas (intervocálico en ''xaria'' e final en ''burqa''). Entendemos que é difícil buscarlle unha transliteración axeitada, polo que decidimos outorgarlle un grafema arbitrario que non tivese un valor fonolóxico determinado para un galego. De acordo coa súa entidade fónica intermedia e en paralelismo co carácter anterior, propoñemos transcribilo con &lt;&amp;nbsp;*&amp;nbsp;&gt;.

&lt;center&gt;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa propostas ultimas.PNG]]&lt;/center&gt;

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s3zy8keyeh4sxez6uzg75xjqfx6p5jo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.3. Notas sobre ortografía árabe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2894</id>
    <revision>
      <id>9169</id>
      <parentid>7725</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3317" sha1="61i2y1woncmp3sm7aebpg0ijkscozgt" xml:space="preserve">A tonicidade non posúe rendemento fonolóxico no árabe moderno, senón que presenta unha distribución determinada pola lonxitude vocálica, polo que non entraremos na súa marcación ata falar da adaptación á ortografía galega (v. punto 5.3). Cremos que se debe conservar o uso do guión (&lt;&amp;nbsp;-&amp;nbsp;&gt;) para separar as amálgamas ortográficas entre o artigo, a preposición ou a conxunción e o seguinte elemento escrito, cando menos no ámbito científico e baixo criterios exclusivamente morfolóxicos.

Ademais dos caracteres árabes propiamente consonánticos, existen outros diacríticos gráficos para os que tamén imos propoñer unha transliteración propia. O primeiro é unha variante moi frecuente do que xa transcribimos antes como &lt;t&gt;, pero modificado ao aparecer ao final de palabra: transcribirémolo como &lt;&amp;nbsp;º&amp;nbsp;&gt; (por que a súa forma é redondeada e permanece mudo en posición implosiva). O seu nome, que contén o propio carácter, é &lt;&amp;nbsp;taa' marbuut.aº&amp;nbsp;&gt;, que significa &quot;t atado&quot;, en contraste co &lt;t&gt; normal que se chama &lt;&amp;nbsp;taa' maftuuhaº&amp;nbsp;&gt;, &quot;t aberto&quot;. Grazas a el, poderemos coñecer por fin a forma e o nome transliterado das vogais:

&lt;center&gt;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa transcrición de vogais.PNG]]&lt;/center&gt;

Outro diacrítico en árabe úsase para marcar a ausencia de vogal tras unha consoante é o ''sukuun'' ou  ''jaSm'' (omitiremos xa as parénteses rectas nas transliteracións de palabras e porémolas en cursiva cando aparezan no texto). A súa forma é a dun pequeno circuliño (ou semicirculiño aberto cara a arriba) á altura da posición da ''fatHaº'' e non o transcribiremos debido a que é completamente predicible a súa aparición analizando a secuencia de consoantes (a propia ISO 233 2 tamén omite a súa transliteración).

Xa comentamos que os caracteres consonánticos árabes non utilizan maiúsculas nin minúsculas, pero poden ser breves ou longos (xeminados), como as vogais. O diacrítico que aparece nas consoantes xeminadas ten a forma dunha omega, escríbese ao carón da vogal desa sílaba e chámase ''taxdiid'' ou ''xadda'' (&quot;énfase&quot;). Para transcribir unha consoante dobre abonda igualmente con duplicar o grafema da súa transliteración. No caso de que a breve se translitere mediante un dígrafo, faráse sobre o carácter exclusivo do dígrafo (&lt;K&gt; para a aspirada e o punto no resto; neste caso, en vez de transcribir &lt;&amp;nbsp;..&amp;nbsp;&gt; pode simplificarse aproveitando o uso de &lt;&amp;nbsp;:&amp;nbsp;&gt;).

En relación aos caracteres árabes xa mencionados, outros máis posúen variantes alográficas, polo que existen varios grafemas que aínda quedarían por transliterar. Non nos estenderemos aquí nas regras que gobernan o uso ou non de '' 'alif'' xunto con ''hamSa'' ou outras (para maior información, cf. Busquets 1970:9-11 por exemplo): mencionaremos simplemente que para as formas '' 'alif maqs.uuraº'', '' 'alif maddaº'' e ''tanwiin'' utilizaremos respectivamente &lt;&amp;nbsp;'&amp;nbsp;&gt;, duplicación de vogal e omisión, tal e como se fai tamén na ISO 233 2 (e outra vez &lt;&amp;nbsp;º&amp;nbsp;&gt; para ''hamSaº ºl-was.l'' se houbese que usalo, pero non traballaremos máis que con palabras independentes).

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>61i2y1woncmp3sm7aebpg0ijkscozgt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.2. Transcrición á fonoloxía galega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2895</id>
    <revision>
      <id>9170</id>
      <parentid>7726</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3489" sha1="9pxx4xka0x3o82kkudaqvushh7rhjt6" xml:space="preserve">Cremos que a ausencia de diacríticos no método de transliteración permite a súa utilización sen complicacións tipográficas, pero que a súa exactitude faino reversible para o seu uso con fins científicos. Coa nosa proposta, a lectura dos resultados do noso método de transliteración por parte dun galegofalante está o máis próxima posible á pronuncia agardada, por recorrer maioritariamente ás letras do alfabeto, pero sen sacrificar a fiabilidade. Pensamos que é cómodo de usar nun teclado habitual, onde a súa escrita lineal permite o uso doutros recursos tipográficos (subliñado, negra, cursiva). Con todo, somos conscientes de que o uso dun ou doutro sistema de transliteración é convencional: o importante é que sexa versátil para os casos que se van atopar e que represente con fidelidade o seu obxecto de traballo. A diferenza da nosa proposta de transliteración radica principalmente en que se combina co mecanismo de adaptación ao galego.

A transcrición adaptando a transliteración proposta previamente pretende conservar unha mínima fidelidade á pronuncia da escrita e tirar partido dos valores fonolóxicos habituais dos seus grafemas. Estes obxectivos están en moi boa medida conseguidos polos autores precedentes, aínda que consideramos que se deben facer certas correccións. Nos dous casos, parécenos que a causa obedece á brevidade das propostas de transcrición.

Como xa comentamos, idea pioneira é de Méndez Fernández (1997), quen inicia o debate cunha breve proposta, pero con varias omisións evitables. Porén, tivo a virtude de reclamar a atención sobre un tema urxente nos ámbitos da comunicación e do ensino. A esta chamada acudiu Frías Conde (2006) con bastante acerto, pero cunha proposta baseada no árabe oral que dificilmente é accesible aos profesionais da ensinanza e dos medios de comunicación. Independentemente de opcións debatibles ou pobremente xustificadas (como o uso de &lt;t&gt; ou &lt;nowiki&gt;&lt;th&gt;&lt;/nowiki&gt; para a interdental ou o de &lt;dj&gt;), ten outras baseadas en criterios máis prácticos (como a distinta transliteración de vogais e semiconsoantes), herdeiras dos mellores métodos de transcrición.

Pola nosa parte, sabemos que podemos ter eivas na nosa proposta ou tomar decisións controvertidas, pero quixemos baseala nuns criterios claros que permitan un punto inicial de discusión. A nosa intención é que, partindo da transliteración se chegue á forma adaptada ao galego tirando un pouco máis polo mesmo camiño. Teremos así tres pasos: '''transliteración grafémica, transcrición fonolóxica e adaptación ortográfica''' ao galego. Asi, tomando como referencia os resultados conseguidos anteriormente mediante a transliteración, estableceremos a seguinte táboa de equivalencias de transcrición que remite orixinariamente a cada carácter árabe e que herda en realidade os grafemas da transliteración:

&lt;center&gt;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa transcrición e transliteración.PNG]]&lt;/center&gt;

Cremos que as regras para realizar a transcrición a partir da transliteración son doadas de identificar e memorizar: eliminar o &lt;K&gt;, os caracteres máis altos (&lt;&amp;nbsp;'&amp;nbsp;&gt; e &lt;&amp;nbsp;*&amp;nbsp;&gt;) e máis baixos (os puntos) e pasar o &lt;j&gt; a &lt;x&gt; e as maiúsculas a minúsculas. Como veremos, os resultados deste proceso producirán unha cadea que cómpre adaptar á ortografía galega.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9pxx4xka0x3o82kkudaqvushh7rhjt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.1. Nomes das letras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2896</id>
    <revision>
      <id>9172</id>
      <parentid>7727</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1500" sha1="49rmq19uf6igbfitci1z9uqveq94fzv" xml:space="preserve">Comezaremos o noso grupo de propostas polo nome dos caracteres consonánticos do árabe (para as vogais, v. 5.1.3). Neste tema en particular, se realizásemos unha adaptación atoparíamos moitas coincidencias formais para diferentes conceptos debido a que o proceso proposto simplifica varios caracteres árabes nun mesmo carácter latino e daría lugar a homografías (v. 4.3). Xa que logo desaconsellamos a súa aplicación, considerando tamén que non procede aquí utilizar o proceso de adaptación debido tamén a que o ámbito específico no que se usan estas denominacións se restrinxe principalmente aos estudos de Lingüística, precisamente a ciencia onde a ortografía orixinal é obxecto de estudo. A táboa seguinte resume as formas transliteradas utilizando o noso método:

&lt;center&gt;[[Ficheiro:Artigo arabismos táboa transliteración letras.PNG]]&lt;/center&gt;

A partir deste punto tomado como exemplo, simplificaremos a presentación de cada termo para unha maior comodidade expositiva: presentaremos inicialmente para cada concepto a adaptación e a transliteración, sen reproducir xa á grafía árabe pois a transliteración permite omitila. Xunto con isto, brevemente explicaremos o seu significado, daremos os equivalentes detectados noutras linguas e, se procede, comentaremos as circunstancias atopadas no proceso de adaptación e as propostas ou usos previos no galego.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>49rmq19uf6igbfitci1z9uqveq94fzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos por estado</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2899</id>
    <revision>
      <id>11523</id>
      <parentid>9706</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras]]; engado a [[Categoría:Documentos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="ed3yd3wnejaxgflolt8brb1snmfrbf8" xml:space="preserve">[[categoría:Documentos]]</text>
      <sha1>ed3yd3wnejaxgflolt8brb1snmfrbf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Estatísticas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2900</id>
    <revision>
      <id>11522</id>
      <parentid>7732</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:34:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras]]; engado a [[Categoría:Obras por tipo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="dlqtdkmpqdvtxg00zf5dmh0kct3p89q" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tipo]]</text>
      <sha1>dlqtdkmpqdvtxg00zf5dmh0kct3p89q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Imaxes GFDL</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2901</id>
    <revision>
      <id>7733</id>
      <timestamp>2010-06-21T08:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="mv2ny68g8mfkuto28sd7s3sctery093" xml:space="preserve">[[categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>mv2ny68g8mfkuto28sd7s3sctery093</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Imaxes de Portadas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2903</id>
    <revision>
      <id>7735</id>
      <timestamp>2010-06-21T08:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="mv2ny68g8mfkuto28sd7s3sctery093" xml:space="preserve">[[categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>mv2ny68g8mfkuto28sd7s3sctery093</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Imaxes no dominio público</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2904</id>
    <revision>
      <id>7736</id>
      <timestamp>2010-06-21T08:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[categoría:Imaxes]]</comment>
      <origin>7736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="mv2ny68g8mfkuto28sd7s3sctery093" xml:space="preserve">[[categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>mv2ny68g8mfkuto28sd7s3sctery093</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Imaxes sen Licenza</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2905</id>
    <revision>
      <id>7737</id>
      <timestamp>2010-06-21T08:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[categoría:Imaxes]]&quot;</comment>
      <origin>7737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="mv2ny68g8mfkuto28sd7s3sctery093" xml:space="preserve">[[categoría:Imaxes]]</text>
      <sha1>mv2ny68g8mfkuto28sd7s3sctery093</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Imaxes</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2906</id>
    <revision>
      <id>7738</id>
      <timestamp>2010-06-21T08:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[categoría:Wikisource]]</comment>
      <origin>7738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="b79et5fk21iu7xrhu1dpyw0cjmlu5sx" xml:space="preserve">[[categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>b79et5fk21iu7xrhu1dpyw0cjmlu5sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Excluír na impresión</title>
    <ns>14</ns>
    <id>2908</id>
    <revision>
      <id>7742</id>
      <timestamp>2010-06-21T08:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>[[categoría:Wikisource]]</comment>
      <origin>7742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="b79et5fk21iu7xrhu1dpyw0cjmlu5sx" xml:space="preserve">[[categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>b79et5fk21iu7xrhu1dpyw0cjmlu5sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Artigo completo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2909</id>
    <revision>
      <id>15393</id>
      <parentid>15389</parentid>
      <timestamp>2016-09-16T06:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/64.71.130.34|64.71.130.34]] ([[User talk:64.71.130.34|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:Sobreira|Sobreira]]</comment>
      <origin>15393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="t0cwq0otkddluhist6klxf98tdctvmk" xml:space="preserve">= Introdución=
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 1. Introdución}}
= Marco teórico=
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 2. Marco teórico}}
= A lingua de partida=
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 3. A lingua de partida}}
= Antecedentes=
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4. Antecedentes}}
== Transcrición fonética==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.1. Transcrición fonética}}
== Transliteracións internacionais==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.2. Transliteracións internacionais}}
== Transcricións fonolóxicas ao galego==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 4.3. Transcricións fonolóxicas ao galego}}
= Metodoloxía=
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5. Metodoloxía}}
== Proposta de transliteración==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1. Proposta de transliteración}}
=== Vogais e semiconsoantes===
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.1. Vogais e semiconsoantes}}
=== Consoantes===
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.2. Consoantes}}
=== Notas sobre ortografía árabe===
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.1.3. Notas sobre ortografía árabe}}
== Transcrición á fonoloxía galega==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.2. Transcrición á fonoloxía galega}}
== Adaptación á ortografía galega da transcrición fonolóxica==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 5.3. Adaptación á ortografía galega da transcrición fonolóxica}}
= Aplicación=
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6. Aplicación}}
== Nomes das letras==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.1. Nomes das letras}}
== Lingua e literatura==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.2. Lingua e literatura}}
== Vestimenta==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.3. Vestimenta}}
== Xeografía física==
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.4. Xeografía física}}
= Referencias bibliográficas=
{{:Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 7. Referencias bibliográficas}}</text>
      <sha1>t0cwq0otkddluhist6klxf98tdctvmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.2. Lingua e literatura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2910</id>
    <revision>
      <id>9173</id>
      <parentid>7766</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="qluovkaus67gbhobz8f7sywluvoy4vv" xml:space="preserve">Consideramos que existen palabras no galego pertencentes a estes temas cunha tradición gráfica asentada: '''alxamía, kharxa''' ou '''cúfico''' aparecen tanto no VOLG ademais de no GDXL e no IrIndo. Existen porén outros termos especializados para os que cómpre unha adaptación:
*'''sukún''' [sukuun]; '''xasm''' [jaSm]: carácter árabe utilizado para marcar a ausencia de vogal tras unha consoante;
*'''fatha''' [fatHaº]: carácter diacrítico árabe para indicar a pronuncia da vogal aberta tras unha consoante;
*'''dama''' [D.ammaº]: carácter diacrítico árabe para indicar a pronunca da vogal pechada velar tras unha consoante;
*'''kasra''' [kasraº]: carácter diacrítico árabe para indicar a pronuncia da vogal pechada palatal tras unha consoante;
*'''hamsa''' [hamSa]: primeira consoante árabe, apoio de fatha, dama e kasra;
*'''taxdid''' [taxdiid]; '''xada''' [xada]: carácter árabe utilizado para marcar a xeminación da consoante;
*'''alif''' ['alif]: carácter árabe que serve de apoio a hamsa con forma de raia vertical;
*'''alif maqsura''' ['alif maqs.uuraº]: alomorfo específico do alif para servir de apoio a hamsa coa morfoloxía dun waaw ou dun yaa' sen puntos;
*'''alif mada''' ['alif maddaº]: diacrítico especial cando é precisa a duplicación de hamsa, coa forma do diacrítico do &lt;ñ&gt; ou do &lt;ã&gt; e que se apoia na parte superior do alif;
*'''tanuín''' [tanwiin]: nunación (nasalización) da vogal final dunha palabra que se reflicte na duplicación do carácter da fatha, dama ou kasra segundo corresponda.
*'''hamsa al-wasl''' [hamSaº ºl-was.l]: hamsa do artigo que perde o son da súa vogal (/a/) e toma por asimilación a do final da palabra anterior;
*'''saxal''' [Sajal (Cortés 1996:462), &quot;composición poética&quot;; plural: 'aSjaal] composición poética árabe de cuartetos de tres versos monorrimos e un último con rima igual á do retrouso, aínda tradicional en Líbano; 
:[[:wikt:ca:|ca:]] (s.m.) zajal, zègel; 
:[[:wikt:en:|en:]] zejel, zéjel; 
:[[:wikt:es:|es:]] (s.m.) zéjel; 
:[[:wikt:fr:|fr:]] (s.m.) zajal, zéjel;
*'''muaxa, muaxaha''' [muwaxxaH, muwaxxaHaº (Cortés 1996:1254), &quot;poesía&quot; &lt; w-x-H, &quot;adornar&quot;] composición poética árabe medieval que termina cunha kharxa; 
:[[:wikt:ca:|ca:]] (s.f.) moaixakha; 
:[[:wikt:en:|en:]] muwashshah; 
:[[:wikt:es:|es:]] (s.f.) moaxaja (DRAE), muassaha, muaxaha, muwasaha; 
:[[:wikt:fr:|fr:]] (s.m.) mouachah, muwashshah;

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qluovkaus67gbhobz8f7sywluvoy4vv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.3. Vestimenta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2911</id>
    <revision>
      <id>9174</id>
      <parentid>7795</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10670" sha1="ad42x5vovpp8y6hbakbct9pehe1knqr" xml:space="preserve">Cómpre ter en conta que algunhas vestimentas chegan ao galego do turco (caftán) ou de Persia e a India (kurta, pasmina), polo que non se pode aplicar o proceso de adaptación do árabe ao galego. Outras prendas, como as tres primeiras da lista, xa están plenamente integradas no galego (incluídas en VOLGA, GDXL e IrIndo):

*'''muselina''' [muS:aliin &lt; do xentilicio dunha cidade [[:w:Iraq|iraquí]] mawS.iliyy ([[:w:Mosul|Mosul]])] tecido fino de algodón empregado para fabricar gasas e confección;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.f.) mussolina;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Mousselin, Musselin;
:[[:wikt:en|en]]: muslin;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.) muselina;
:[[:wikt:it|it]]: (s.f.) mussola, mussolina;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.f.) mousseline;

*'''fez''' [do nome dunha cidade [[:w:Marrocos|marroquí]], Faas ([[:w:Fez|Fez]])] gorro masculino ríxido de feltro feito en la cardada, cilíndrico ou troncocónico dunha altura maior có seu radio, normalmente vermello e cunha borla negra, usado por algúns musulmáns;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) fes;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Fes, Fez;
:[[:wikt:en|en]]: fez;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) fez;
:[[:wikt:it|it]]: (s.m.) fez;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) fez;
:[[:wikt:nl|nl]]: fez;
:[[:wikt:pt|pt]]: (s.m.) fez;

*'''xilaba''' [jillaabiyyaº (pronuncia exipcia) (Crespo 1996:176), &quot;túnica de algodón, frouxa, escotada e de; manga longa&quot;] vestido masculino e feminino solto e externo, de algodón ou la, normalmente con carrapucha;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.f.) gel•laba;
:[[:wikt:de|de]]: (s.f.) Djellaba, Dschilbab;
:[[:wikt:en|en]]: djellaba, djellabah, jellab, jellaba, jellabiyya, jilbaab, jilbab, jubbah;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.) chilaba;
:[[:wikt:it|it]]: (s.f.) djellaba, djellabah, jilbab;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.f.) dellâba, djellaba, jellaba, jilleba;
:[[:wikt:nl|nl]]: djellaba;

*'''burca''' [burqu* (Cortés 1996:77), &quot;veo&quot;; plural: baraaqi*u] vestido feminino longo e solto que cobre todo o corpo, incluíndo a cara pero permitindo a visión (mediante unha abertura ou unha rede); consideramos que non ten sentido adoptar '''burqu''' debido a que a forma '''burca''' xa está integrada no galego.
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) burca, burka, burqa;
:[[:wikt:de|de]]: (s.f.) Burka, Burqa;
:[[:wikt:en|en]]: bourkha, burka, burkha, burqa, burqua;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) burka, burqa;
:[[:wikt:it|it]]: (s.m.) burka, burqa;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.f.) burka, burqa (cf. bourka);
:[[:wikt:nl|nl]]: boerka;
:[[:wikt:pt|pt]]: (s.f.) burca;

*'''burqini''' [marca comercial, de burqa + bikini] bañador feminino deseñado en Australia que cobre todo o corpo salvo a cara, os pés e as mans; malia a integración da forma anterior, adoptamos a [[:en:w:burqini|forma orixinal]] dada polo fabricante australiano;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Burkini, Burqini;
:[[:wikt:en|en]]: burkini;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) burkini;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) burquini;
:[[:wikt:nl|nl]]: boerkini, bourkini, bourqini;

*'''abaya''' [*abaayaº (Crespo 1996:711), &quot;manto&quot;] vestido feminino cinxido que cobre todo o corpo salvo a cara, os pés e as mans;
:[[:wikt:de|de]]: (s.f.) Abaja;
:[[:wikt:en|en]]: abaya;
:[[:wikt:es|es]]: abaya;
:[[:wikt:it|it]]: abaya;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.f.) abaya;

*'''qaftán, quftán''' [do turco kaftan ou do árabe quft.aan (Cortés 1996:922) &lt; do persa haftan] bata masculina e feminina de seda ou algodón ata os pés con botóns por diante e manga longa; a grafía ''caftán'' xa aparece no IrIndo;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) caftà;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Kaftan;
:[[:wikt:en|en]]: caftan, kaftan, kaptan;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) caftán;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) cafetan, caftan;
:[[:wikt:nl|nl]]: kaftan;

*'''haiqa''' [prob. de H-y-q (Crespo 1996:283), &quot;rodear&quot;; ou de H y k (Crespo 1996:284), &quot;trenzar&quot; (segundo o; DRAE)] capa que cobre o corpo desde os ombreiros ata os pés;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) jaique (Vázquez Figueroa 1981:35); 

*'''ralabía''' [R-l-'-b-y-º; &lt;R&gt; pronúnciase /g/ en exipcio] camisa masculina e feminina, longa e solta ata os pés, a modo de túnica, habitual entre os arábigos (de onde é orixinaria) e os exipcios;
:[[:wikt:en|en]]: galabeya, jelabiya, jellabiya; 

*'''zaúb''' [zawb (Cortés 1996:150, Cowan 1960:108), &quot;vestido&quot;; plural: ziyab, 'azwaab] camisa masculina arábiga dunha peza que chega aos pés, normalmente branca e de manga longa;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Thawb;
:[[:wikt:en|en]]: thaub, thawb, thobe, thoub; 
:''Teñen o mesmo significado'': 
::* '''dixdaxa''' [dixdaaxaº]  
:::[[:wikt:en|en]]: deshdashah, dishdash, dishdasha; 
::* '''qamis''' [qamiis. &lt; q'm (Cortés 1996:942), &quot;posición dereita, de pé&quot;] 
:::[[:wikt:en|en]]: khameez; 
::*'''kandura''' [kanduuraº] 
:::[[:wikt:en|en]]: kandura; 

*'''bixta''' [bixtaº (Cortés 1996:83), &quot;manto&quot;] capa masculina arábigo lixeiro, solto, de cor e de la, que se viste en ocasións especiais sobre o tobe;
:[[:wikt:en|en]]: bisht; 

*'''sirwal''' [sirwaal, cognado do xalwar qamix indostánico] pantalón arábigo de algodón que se viste baixo o bixt, de perneira longa ou curta;
:[[:wikt:en|en]]: sirwal;
:[[:wikt:it|it]]: (s.m.) serwal; 

*'''niqab''' [niqaab (Cortés 1996:1162), &quot;veo&quot;; plural: nuqub, anqibaº] veo feminino árabe (tipicamente arábigo) que cobre toda a face das mulleres, salvo por unha raia; horizontal para os ollos poderen ver;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) nicab;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Niqab;
:[[:wikt:en|en]]: niqab;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.) nicab, niqab;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) niqab;
:[[:wikt:nl|nl]]: nikaab, nikab, niqaab;
:[[:wikt:pt|pt]]: (s.m.) niqab;

*'''xadur''' [j-d-r, quizais relacionado con jadura (Cortés 1996:158), &quot;ser axeitado, ser digno&quot;, do persa j ' d r] pano feminino semicircular escuro persa que cobre desde a cabeza ata a cintura para cumprir co código moral;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) xador;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Chador, Schador, Tschadar, Tschador;
:[[:wikt:en|en]]: chadar, chaddar, chador, chuddar, chudder;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) chador;
:[[:wikt:it|it]]: (s.m.) chadar, chador;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) tchador;
:[[:wikt:nl|nl]]: chador;
:[[:wikt:pt|pt]]: (s.m.) xador;

*'''hixab''' [Hijaab (Cortés 1996:212), &quot;veo&quot;; plural: Hujub, 'aHjibaº &lt; Hajaba, &quot;protexer, ocultar&quot;] pano feminino que cobre a cabeza e o pescozo pero non a cara, vestido para cumprir co código moral e de modestia do mesmo nome;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) hijab;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Hidschab, Pardesü (para os turcos);
:[[:wikt:en|en]]: higab, hijab;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) hidjab, hijab, hiyab;
:[[:wikt:it|it]]: (s.m.) hijab;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) hidjab, hidjäb, hijab;
:[[:wikt:pt|pt]]: hijab;

*'''tarbisa, tarbusa''' [quizais de tarabiiSa (Cortés 1996:128), &quot;mesa&quot; en exipcio; aplicamos a regra 0.5] gorro masculino ríxido de feltro feito en la cardada, cilíndrico ou troncocónico dunha altura maior có seu radio, normalmente vermello e cunha borla negra, usado en Grecia e Turquía;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) tarbuix;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m.) Tarbusch;
:[[:wikt:en|en]]: tarboosh, tarboush, tarbush;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) tarbush;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) tarbouch, tarbouche;
:[[:wikt:pt|pt]]: (s.m.) tarbush; adaptamos a grafía do i grego a &lt;nowiki&gt;&lt;i&gt; e a &lt;u&gt;&lt;/nowiki&gt;.

*'''xaxía''' [x-'-x-y-º] gorro feito de la afeltrada que se carda ata convertela en veludo para cubrir a cabeza de forma cilíndrica, normalmente vermella e típica tunesina;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.f.) xaixia;
:[[:wikt:en|en]]: checheya, chechia;
:[[:wikt:es|es]]: chechia, chechía;
:[[:wikt:it|it]]: (s.f.) shashia;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.f.) chéchia; 

*'''kufía''', coloquialmente úsase xa '''palestina''' [kuufiyyº, kuufiiyaat, supostamente de Kuufa (cf. cofia)] turbante masculino feito cun pano cadrado de seda, algodón ou la típico dos beduínos rurais; arábigos que cobre a cabeza e ás veces tamén a cara, normalmente liso ou con deseño trenzado, popularizado pola resistencia palestina; en Arabia Saudita, é a peza de tea que se coloca baixo a propia kufia para que non esvare; aplicamos a regra 27-28;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.f.) kufia;
:[[:wikt:de|de]]: (s.f.) Kafiya, Kefije, Kufiya; (s.n.) Palästinensertuch;
:[[:wikt:en|en]]: kaffiya, kaffiyah, kaffiyeh, keffiya, keffiyeh, kufiya, kufiyah;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.) kufiyya;
:[[:wikt:it|it]]: (s.f.) kaffiya, kaffiyah, kefiah, kefieh, keffiya, keffiyeh, kefiyeh, kufiya, kuffiyah, kufiyah;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) keffié, kéffié, keffieh; 
:''Teñen igual significado'': 
::*'''hata''' (ás veces para a branca soamente) [Hat:aº &lt; prob. de Hat:a (Cortés 1996:246), &quot;sen cabeza&quot; (fig.)] 
:::[[:wikt:en|en]]: hatta;
:::[[:wikt:es|es]]: hatta;
:::[[:wikt:it|it]]: hatta; 
::*'''xamara''' [x m ' R &lt; xamaRa (Cortés 1996:594), &quot;alto, fachendoso&quot;] (ás veces para a branca soamente; para a vermella, en Arabia Saudita: shumah);
:::[[:wikt:en|en]]: shemagh, shmagh;
:::[[:wikt:es|es]]: shemag;
:::[[:wikt:it|it]]: shemagh; 
::*'''rutra''' (ás veces para a branca soamente, por exemplo, en Arabia Saudita) [Rut.raº (Cortés 1996:807), &quot;kufia do Golfo ao Líbano&quot;] 
:::[[:wikt:en|en]]: gutra, guttra;
:::[[:wikt:es|es]]: ghutra;
:::[[:wikt:it|it]]: ghutra; 

*'''xal''' (nome en Iraq) [xal (Cortés 1996:592), &quot;hilvanar&quot; (prob. cognado do galego [http://www.realacademiagalega.org/volga/index.jsp chal], do inglés shawl e do francés châle)] 
:[[:wikt:en|en]]: chal;
:[[:wikt:es|es]]: chal;

*'''hixasi''' [de al-HijaaS, rexión de Arabia Saudita &gt; HijaaSi] turbante de dúas voltas típico de Arabia Saudita e levado por comerciantes e cregos;
:[[:wikt:en|en]]: hejazi turban; 
:''Co mesmo significado tamén'': 
::*'''amama''' [*amaamaº (Cortés 1996:769), &quot;turbante&quot;; plural: *amaa'imu] 
:::[[:wikt:en|en]]: amamah; 
::*'''rabana''' [Rb'nº] 
:::[[:wikt:en|en]]: ghabbana; 

*'''lizam''' [lizaam (Cortés 1996:1013), &quot;veo&quot;; plural luzum &lt; do seu nome na lingua targuí (dos Tuareg)] turbante masculino feito dunha longa peza de tea de liño ou algodón tinxida en seco, normalmente con índigo, para cubrir a cabeza da calor e da area; :[[:wikt:es|es]]: litham, lithan (Vázquez Figueroa 1981:35,68,228, cf. 235);
:[[:wikt:fr|fr]]: litham;

*'''iqal''' [*iqaal (Cortés 1996:756), &quot;cordón que suxeita a kufia á cabeza&quot;; plural: *uqul] corda que permite axustar a kufía na parte superior da cabeza;
:[[:wikt:de|de]]: (s.f.) Agal, Ekal, Iqal, Ogal;
:[[:wikt:en|en]]: agal, egal, igal, iqal;
:[[:wikt:es|es]]: agal, palestino;
:[[:wikt:it|it]]: egal; 

*'''sunar''' [S-n-'-r] cinto ou cordel distintivos que os cristiáns ou xudeus debían levar no Imperio Otomano;
:[[:wikt:en|en]]: zonar, zonnar; 

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ad42x5vovpp8y6hbakbct9pehe1knqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 6.4. Xeografía física</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2919</id>
    <revision>
      <id>9175</id>
      <parentid>7813</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5026" sha1="0i2hz5aypmy1mzhl5qve69y6lblu0n8" xml:space="preserve">Moitos son os elementos característicos das paisaxes dos países arabófonos. Detivémonos nun pequeno grupo de conceptos que permiten distinguir as distintas partes do deserto, sen incluír as palabras que non proceden do árabe, senón do ''targuí'' (a lingua dos ''[[:w:Tuareg|Tuareg]]'') ou outras linguas bérberes (por exemplo, ''serir''):

'''[[:w:erg (deserto)|erg]]''' [*irq (Cowan 1960:607), &quot;vea&quot; (no deserto arábigo úsase o plural: *uruuq)] territorio cuberto por un mínimo dun 20 % de area; a forma '''irq''' resulta desaconsellable porque ''erg'' xa ten certo uso no galego (Pérez Méndez (1995), GDXL e IrIndo) e no resto das linguas da contorna; coincide co nome dunha unidade de traballo do SI;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) erg;
:[[:wikt:en|en]]: dune field (pequeno), dune sea, erg, sand sea;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) erg (Vázquez Figueroa 1981:92);
:[[:wikt:it|it]]: erg;
:[[:wikt:fr|fr]]: erg;

'''reg''' [ruqqº (comunicación persoal)] territorio chairo cuxa superficie é pedra lisa e compacta sen area nin croios, ou con pedras moi pequenas; aparece xa como '''reg''' no GDXL e IrIndo e noutras moitas linguas, co cal é desaconsellable unha nova alternativa '''ruq''';
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) reg;
:[[:wikt:en|en]]: desert pavement, erg, stone pavement;
:[[:wikt:es|es]]: reg;
:[[:wikt:fr|fr]]: reg;

'''hamada''' [hamaadaº (Cowan 1960:1033), &quot;secar&quot;] territorio estéril cuberto con pedras agudas e con pouca area, típico de zonas áridas; coincide con Pérez Méndez (1995), GDXL e IrIndo;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.f.) hamada;
:[[:wikt:de|de]]: (s.f.) Hamada, Hammada;
:[[:wikt:en|en]]: hamada, hammada;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.) hamada (Vázquez Figueroa 1981:190);
:[[:wikt:it|it]]: (s.m.) hamada, hammada;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) hamada;

'''wadi''' [waadii (Cortés 1996:1239), &quot;val, río&quot;; plural: widyaab, 'awdiyaº] val ou cauce dun curso estacional de auga que con afluencia extraordinaria de choiva ten curso torrencial; GDXL e IrIndo usan ''uadi'' e Pérez Mendez (1995) a forma ''uad'';
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) uadi;
:[[:wikt:de|de]]: (s.n.) Wadi;
:[[:wikt:en|en]]: nahal, wadi, wady;
:[[:wikt:es|es]]: uad, uadi, ued, wadi;
:[[:wikt:it|it]]: (s.m.) uadi, wadi;
:[[:wikt:fr|fr]]: oued; nl: wadi;

'''[[:w:sabha|sabha]]''' [sabKha (comunicación persoal)] depresión chaira endorreica desecada e salgada que recibe auga en condicións extraordinarias, que coa auga forma areas movedizas e logo unha lámina de salmoira e coa seca forma evaporitas;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) llac de desert, llac de platja, sebkha;
:[[:wikt:de|de]]: Sabkha, Sebcha, Sebkha, Sebkhet;
:[[:wikt:en|en]]: playa, sabkah, sabkha, salt flat, salt pan, sebcha, sebchet, sebkha, sebjet;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.) sabkha, sebhka (Vázquez Figueroa 1981:80), sebja, sebkha, sebkja;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) sebkha (Vázquez Figueroa 1981:97), sebkhet (pequena), sebkhra;

'''xat''' [xat: (Cortés 1996:579), &quot;beira&quot;; plural: xutuu'] lago salgado costeiro de fondo chairo e pouco profundo con beiras variables pola evaporación hídrica do tempo seco;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.m.) chott;
:[[:wikt:de|de]]: (s.m./s.n.) Chott, Schott;
:[[:wikt:en|en]]: chott, shott;
:[[:wikt:es|es]]: (s.m.) chot, chott, shott;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.m.) chott;

'''[[:w:barhana|barhana]]''' [barKhaan] duna con forma de lúa crecente que ten súa convexidade en planta e a menor pendente cara á orixe do vento;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.f.) barcana;
:[[:wikt:de|de]]: Barchan, (s.f.) Sicheldüne;
:[[:wikt:en|en]]: barchan, barchane, barkhan;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.) barcana, barján;
:[[:wikt:it|it]]: barcana, dune a mezzaluna;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.f.) barkhan, barkhane; pt: (s.f.) barcã;

'''haial, duna sonora''' [hayal (Cowan 1960:1043), &quot;amorear&quot; (en Gobi: duut mankhan)] barhana que, por fricción entre os grans de area, produce ondas audibles de entre 60 e 300 Hz (máis agudas canta máis humidade);
:[[:wikt:de|de]]: (s.f.pl.) singende Dünen;
:[[:wikt:en|en]]: singing dune, singing sand dune, singing sand;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.pl.) dunas cantantes;
:[[:wikt:it|it]]: (s.f.pl.) dune cantanti;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.f.pl.) dune mugissante, dune musicante;

'''[[:w:haima|haima]]''' [Khaymaº (Crespo 1996:333), &quot;tenda&quot;] tenda portátil dos tuareg e outros pobos berberiscos nómades norteafricanos; GDXL e Pérez Méndez (1995) usa a forma castelán;
:[[:wikt:ca|ca]]: (s.f.) khaima;
:[[:wikt:en|en]]: (s.n.) Khaima;
:[[:wikt:es|es]]: (s.f.) jaima (Vázquez Figueroa 1981:7);
:[[:wikt:it|it]]: (s.f.) khaima;
:[[:wikt:fr|fr]]: (s.f.) khaïma;

Moitos son os temas que restan por investigar: gastronomía, arquitectura, historia, relixión ou política e mesmo topónimos e antropónimos, aínda que estes estean fortemente influídos pola tradición preexistente e non están especificamente incluídos no ámbito da Terminoloxía. Agardamos que, con esta proposta, acheguemos un método que poida servir para todos eles.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0i2hz5aypmy1mzhl5qve69y6lblu0n8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. 7. Referencias bibliográficas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2920</id>
    <revision>
      <id>9176</id>
      <parentid>7780</parentid>
      <timestamp>2013-05-24T12:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;noinclude&gt; {{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}} &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>9176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3890" sha1="spoi3hsekkwc3g4732l8cfxrmk6zkr6" xml:space="preserve">* Álvarez, Rosario &amp; Xosé Luis Regueira &amp; Henrique Monteagudo (1993): ''Gramática galega''. Vigo: Editorial Galaxia.
* [Biblia] Fernández Lago, Xosé (coord.) &amp; Andrés Torres Queiruga (2001): ''A Biblia''. Vigo: Sociedade de Estudos Publicacións e Traballos.
* Busquets Mulet, Jaime (1970): ''Gramática elemental de la lengua árabe''. Palma de Mallorca: Autoedición.
* Carbonell i Cortès, Ovidi (2003): &quot;Dolors Cinca i Pinós (1963-1999)&quot;, ''Quaderns'' 9, 13 23
* Castells, Margarita (2003): &quot;Entorn de la traducció al català de'' Les mil i una nits''&quot;, ''Quaderns'' 9, 25 33
* Corriente Cordoba, Federico (1988): ''Gramática árabe''. Barcelona: Editorial Herder.
* Corriente Cordoba, Federico (1997): ''Diccionario Español-Árabe''. Barcelona: Editorial Herder.
* Corriente Cordoba, Federico (2002): &quot;Acerca de la transcripción o transliteración del código grafémico árabe al latino, particularmente en su variante castellana&quot;, ''Miscelánea de Estudios Árabes y Hebráicos'' 51, 361 368. [dispoñible en versión electrónica no enderezo &lt;http://www.estudiosarabes.org/files/Corriente_Acerca%20de.PDF&gt;]
* Cortés, Julio (1996): ''Diccionario de árabe culto moderno''. Árabe - Español. Madrid: Editorial Gredos.
* Cowan, J. Milton (ed.) &amp; Hans Wehr (1961): ''A dictionary of modern written Arabic''. Wiesbaden: Otto Harrassowitz &amp; Buchdruckerei Hubert &amp; Co.
* Dorado Cadilla, Jairo (2004): &quot;Modelo de transliteración do alfabeto cirílico serbio ó galego&quot;, ''Viceversa. Revista Galega de Traducción'' 9 10, 147-151.
* Frías Conde, Xavier (2000): &quot;O elemento árabe en galego (I)&quot;, ''Revista de Filoloxía Galega e Portuguesa'' 1, 157-171.
* Frías Conde, Xavier (2006): &quot;A transcrición dos arabismos en galego. Unha proposta&quot;, ''Viceversa. Revista Galega de Traducción'' 12, 121 128. [&lt;http://webs.uvigo.es/webatg/viceversa/files/12/vice12.pdf&gt;]
* [GDXL] Ares, Carme &amp; al. (2000): ''Gran Diccionario Xerais da Lingua''. Vigo: Edicións Xerais de Galicia.
* [IrIndo] Ledo Cabido, Bieito (dir.) &amp; al. (2004): ''Dicionario de galego''. Vigo: Ir Indo Edicións.
* [ISO 233] Technical Comitee ISO/TC 46 (1984): ''ISO 233. Documentation – Transliteration of Arabic characters into Latin characters. Stringent transliteration''. Xenebra: International Organization for Standardization.
* [ISO 233-2] Technical Comitee ISO/TC 46 (1993): ''ISO 233 2. Information and documentation – Transliteration of Arabic characters into Latin characters. Simplified transliteration''. Xenebra: International Organization for Standardization.
* Machado, José Pedro (1991): ''Vocabulario português de origem árabe''. Lisboa: Editorial Notícias.
* Méndez Fernández, Luz (1997): &quot;Esbozo dunha proposta de adaptación ó galego de topónimos de linguas con alfabeto distinto ó latino&quot;, in Fernández Salgado, Benigno (ed.) ''Actas do IV Congreso internacional de Estudios Galegos [Proceedings of the Fourth International Conference on Galician Studies] (Asociación Internacional de Estudios Galegos [International Association of Galician Studies], 1994)''. Oxford: Centre for Galician Studies: 222 238.
* [NOMIG] ILG-RAG (2005): ''Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego''. A Coruña: Real Academia Galega &amp; Santiago de Compostela: Instituto da Lingua Galega.
* Pérez-Barreiro Nolla, Fernando (1996): &quot;A transcrición do chinés&quot;, ''Viceversa. Revista Galega de Traducción'' 2, 127 152.
* Pérez Méndez, Ignacio (1995): ''Xente de fusil, xente de libros''. Vigo: ABA Edicións.
* Vázquez Figueroa, Alberto (1981): ''Tuareg''. Barcelona: Círculo de lectores.
* [VOLG] García, Constantino &amp; Manuel González (2004) ''Vocabulario ortográfico da lingua galega''. A Coruña: Real Academia Galega &amp; Santiago de Compostela: Instituto da Lingua Galega.

&lt;noinclude&gt;
{{Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica. Índice}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>spoi3hsekkwc3g4732l8cfxrmk6zkr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Eduardo Pondal</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3016</id>
    <revision>
      <id>20341</id>
      <parentid>20340</parentid>
      <timestamp>2020-08-06T14:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="785" sha1="7gismjaepvct9uw49r1jlch651wavyp" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Eduardopondal.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}


'''Eduardo González-Pondal Abente''', nado en Ponteceso en 1835 e finado na Coruña en 1917, foi un poeta rexionalista galego.


== Obras en galego ==


*''[[Queixumes dos pinos]]''

:* &quot;[[Himno galego, 1890]]&quot; e &quot;[[Himno galego]]&quot;


== Obras en castelán ==


* Brinde do banquete de Conxo =&gt; [[:es:Banquete de Conxo|véxase en es.wikisource]]


{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Pondal}}
[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Eduardo Pondal]]</text>
      <sha1>7gismjaepvct9uw49r1jlch651wavyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-Y</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3019</id>
    <revision>
      <id>8308</id>
      <timestamp>2011-06-16T22:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>creo categoria</comment>
      <origin>8308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Eugène Pottier</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3035</id>
    <revision>
      <id>14320</id>
      <parentid>14018</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T17:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Eugène Pottier]]&quot; a &quot;[[Autor:Eugène Pottier]]&quot;</comment>
      <origin>14320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="h49z4wbm0z89s9ib1s1semnfd6m21tc" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Eugène Pottier recadré.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Eugène Edine Pottier
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Eugène Pottier''', nado o 4 de outubro de 1816 en París onde morreu o 6 de novembro de 1887, é  escritor, poeta e revolucionario francés, autor das palabras da Internacional.

== Obra ==
=== Cancións revolucionarias (1887) ===
* [[A Internacional]]

=== Outros ===
*[[Le Moblot]] en 1871.
*[[Vieille maison à démolir]]
*[[Tuer l’ennui !]]
*[[Le Défilé de l’Empire]]
*[[Caserne et forêt]]
*[[31 octobre]]
*[[Le Politicien]]
*[[La Terreur blanche]]
*[[Sentier des bois]]
*[[La Commune a passé par là]]
*[[Ne dérangeons pas le monde]]
*[[Juin 1848]]

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-P|Pottier Eugene]]</text>
      <sha1>h49z4wbm0z89s9ib1s1semnfd6m21tc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Testamento de Afonso II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3043</id>
    <revision>
      <id>14658</id>
      <parentid>8369</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T17:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1214]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8162" sha1="4mwjg0plw9rbsetn9soajuro9r14p2h" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Testamento de Afonso II
|autor=[[Afonso II]]
|datames= 
|dataano=[[1214]]
}}
:En’o nome de Deus.  Eu rei don Afonso pela gracia de Deus rei de Portugal, seendo sano e saluo, tem(en)te o dia de mia morte a saude de mia alma e a proe de mia molier reina dona Vrr(aca) e de meus filios e de meus uassalos e de todo meu reino fiz mia mãda p(er) q(ue) de-
:pois mia morte mia molier e meus filios e meus uassalos e meu reino e todas aq(ue)las cousas q(ue) Deus mi deu en poder sten en paz e en folgãcia.  P(ri)meiram(en)te mã-do q(ue) meu filio  i~fan[te] don Sãcio q(ue) ei da reina dona Vrr(aca) aia meu reino enteiram(en)te e en paz.  E sse este for
:morto sen semel, o maior filio q(ue) ouuer da reina dona Vrr(aca) aia o reino enteg(ra)me~te e en paz. E sse filio baron nu~ ouu(er)m(os), a maior filia q(ue) ouu(er)m(os) aia’o.  E sse no te~po d(e) mia morte meu filio ou mia filia q(ue) deuier a reinar nu~ ouuer reuora, seia en poder 
:da reina sua madre e meu reino seia en poder da reina e de meus uassalos ata cãdo aia reuora.  E sse eu for morto, rogo o ap(osto)ligo como padre e senior e beio a t(er)ra an(te) seus pees q(ue) el receba en sa com(en)da e so seu defendim(en)to a reina e meus filios e o reino. E sse eu
:e [a] reina formos mortos, rogoli e p(re)goli q(ue) os meus filios e o reino seiam en sa com(en)da.  E mãdo da dezima dos morauidiis e dos dineiros q(ue) mi remas(er)um da parte de meu padre q(ue) su~ en Alcobacia e do outr’auer mouil q(ue) i pos(er)m(os) pora esta d(e)zima q(ue) seia partido pelas manos
:do arcebispo d(e) Bragaa e do de Santiago e do bispo do Porto e de Lisbona e de Coinbra e de Uiseu e de Lamego e da Idania e d’Euora e de Tui e do tesoureiro de Bragaa.  Out(ri)ssi mando das d(e)zimas das luitosas e das armas e doutras dezimas q(ue) eu tenio apartadas en te-
:souros per meu rei-no q(ue) eles as departan assi como uiren por guisado.  E mãdo q(ue) o abade d’Alcobacia lis de aq(ue)sta d(e)zima q(ue) el ten ou teiu(er) e eles as departan segu~do Deus como uiren por dereito.  E mãdo q(ue) a reina dona Vrr(aca) aia a meiadade de todas aq(ue)las cousas mouils q(ue) eu ouu(er)
:a mia morte, exetes estas d(e)zimas q(ue) mãdo dar por mia alma e as outras q(ue) tenio en uoontade por dar por mia alma e non’as uiier a dar.  E mãdo q(ue) se a reina dona Vrr(aca) morrer en mia uida q(ue) de todo meu au(er) mouil aia ende a meiadade.  Da outra mia meiadade solten ende p(ri)meiram(en)te
:mias deuidas todas e do q(ue) remas(er) façan ende tres partes e as duas partes aian meus filios e mias filias e departans’ antr’eles igualm(en)te.  E da t(er)ceira o arcebispo d(e) Bragaa e u d(e) Sãtiago e u bispo do Porto e u de Lisbona e u d(e) Coinbra e u de Uiseu e u d’Euora façan ende desta
:guisa: q(ue) u q(ue)r q(ue) eu moira, q(ue)r en meu reino q(ue)r fora de meu reino, façan aduz(er) meu corpo p(er) mias c(us)tas a Alcobacia. E mãdo q(ue) den a meu senior o papa ĪĪĪ m(o)r(auidiis), a Alcobacia ĪĪ mr [morauidiis]. por meu an~iu(er)sario, a Santa Maria de Rocamador ĪĪ mr. por meu an~iu(er)sario,
:a Santiago d(e) Galiza ĪĪ  CCC mr. por meu an~iu(er)sario, ou cabidoo da Séé da Idania Ī mr. por meu an~iu(er)sario, ou moesteiro d(e) San Iorgi D. mr. por meu an~iu(er)sario, ou moesteiro d(e) San Uicete d(e) Lisbona D. mr. por meu an~iu(er)sario, ous conigos d(e) Tui  Ī
:mr. por meu an~iu(er)sario.  E rogo q(ue) cada uno destes an~iu(er)sarios façan semp(re) en dia d(e) mia morte e façan tres comemoraciones en tres partes do ano e cada [d]ia façan cantar una missa por mia alma por se~(re).  E se en mia uida der estes an~iu(er)sarios, mãdo q(ue) oren por mi co-
:me por uiuo ata en mia morte e depois mia morte facan estes an~iu(er)sarios e estas comemoraciones assi como susu e nomeado, assi como fazen en outros logares u ia dei meus an~iu(er)sarios. E mãdo q(ue) den ou maestre e ous fraires d’Euora D mr. por mia alma e ou com(en)-
:dador e ous fraires de Palmela D mr. por mia alma.  E mãdo q(ue) o q(ue) eu der daq(ue)sta mãda en mia uida q(ue) non’o busq(ue) ne~gu~u d(e)pois mia morte.  E u q(ue) remas(er) daq(ue)sta mia t(er)cia mãdo que seia partido igualm(en)te en ci~q(ue) partes das q(ua)es una den a Alcobacia u
:mãdo ieitar meu corpo.  A outra ou moesteiro d(e) Santa , a t(er)ceira ous Te~pleiros, a q(ua)rta ous Espitaleiros, a q(ui)nta den por mia alma o arcebispo d(e) Bragaa e u d(e) Santiago e us ci~q(ue) bispos q(ue) susu nomeam(os) segu~do Deus.  E den ende ous omees d’ordin
:d(e) mia casa e ous leigos a q(ue) eu n(on) galardoei seu s(er)uicio assi com’eles uiren por guisado.  E as outras duas partes d(e) toda mia meiadade seian d(e)partidas igualm(en)te antre meus filios e mias filias q(ue) ouu(er) da reina dona Vrr(aca) assi co-mo susu e nomeado. E mãdo q(ue) aq(ue)st’auer
:dos meus filios q(ue) o tenian aq(ue)stes dous arcebispos c(um) aq(ue)stes ci~q(ue) bispos ata q(ua)ndo aian reuora.  E a dia de mia morte, se alguno d(e) meus filios ou-uer reuora, aian seu au(er).  E dos q(ue) reuora nu~ ouueren mãdo q(ue) lis tenian seu au(er) ata q(ua)ndo aian reuora.  E mãdo q(ue) q(ue)n q(ue)r q(ue)
:tenia meu tesouro ou meus tesouros a dia d(e) mia mor-te q(ue) os de a departir a aq(ue)stes dous arcebispos e aq(ue)stes cinq(ue) bispos assi como susu e nomeado.  E mãdo ainda q(ue) se s’asuar nõ pod(er)en ou nõ q(ui)s(er)en ou discordia for antr’aq(ue)stes a q(ue) eu mãdo d(e)partir aq(ue)stas dezimas
:susu nomeadas, ualia aq(ui)lo q(ue) mãdare~ os ch(us) muitos p(er) nõbro.  Out(ri)ssi mãdo daq(ue)les q(ue) mia mãda an a d(e)partir ou todas aq(ue)las cousas q(ue) susu su~ nomeadas q(ue) se todos n(on) se pod(er)en asuar ou n(on) q(ui)s(er)en ou descordia for antr’eles ualia aq(ui)lo q(ue) mãdaren os ch(us) muitos p(er)
:nõbro.  Mãdo ainda q(ue) a reina e meu filio ou mia filia q(ue) no meu logo ouuer a rei-nar, se a mia morte ouu(er) reuora e meus uassalos e u abad(e) d’Alcobacia sen d(e)morancia e sen (con)tradita lis den toda mia meiadade e todas as d(e)zimas e as outras cousas susu nomeadas
:e eles as departan assi como susu e nomeado.  E se a mia morte meu filio ou mia filia q(ue) no meu logo ouu(er) a reinar nõ ouuer reuora, mãdo enp(er)o q(ue) aq(ue)stes arcebispos e aq(ue)stes bispos d(e)partã todas estas d(e)zimas e todas estas cousas outras assi como suso e no-
:meado.  E a reina e meus uassalos e u abade sen d(e)morancia e sen (con)tradita lis den toda mia meiadade e todas as dezimas e as outras cousas q(ue) teiuerem assi como susu e dito.  E se dar nu~ las q(ui)s(er)en, rogo os arcebispos e os bispos com’eu en eles (con)fio q(ue) eles o demãden pe-
:lo ap(osto)ligo e p(er) si.  E rogo e p(re)go meu senior o ap(osto)ligo e beyio a t(er)ra ante seus pees q(ue) pela sa s(an)c(t)a piedade faca aq(ue)sta mia mãda seer (con)p(ri)da e aguardada, q(ue) ne~gu~u nu~ aia pod(er) d(e) uenir (con)tra ela.  E se a dia da mia morte meu filio ou mia filia q(ue) no
:meu logo ouu(er) a reinar nu~ ouu(er) reuora ma~do a aq(ue)les caualeiros q(ue) os castelos teen de mi en’ as t(er)ras que d(e) mi teen os meus ricos omees q(ue) os den a esses meus ricos omees q(ue) essas t(er)ras teiu(er)en.  E os meus ricos omees den’os a meu filio ou a mia filia q(ue) no
:meu logo ouu(er) a reinar q(ua)ndo ouu(er) reuora assi como os da-rian a mi.  E ma~dei faz(er) treze cartas cu~aq(ue)sta tal una como a outra q(ue) p(er) elas toda mia ma~da seia (con)p(ri)da, das q(ua)es ten una o arcebispo d(e) Bragaa, a out(ra) o arcebispo de Santiago, a terceira o arch(ebispo)
:d(e) Toledo, a quarta o bispo do Porto, a q(ui)nta o d(e) Lisbona, a sex(ta) o d(e) Coi~bra, a septima o d’(E)uora, a octaua o d(e) Uiseu, a nona o maestre do Te~plo, a d(e)cima o p(ri)or do Espital, a u~d(e)ci-ma o p(ri)or de Santa , a duodecima o abade d’Alcobacia, a t(er)cia decima faço eu aguardar en
:mia resposte.  E foron feitas en Coinbra IIII.or dias por ãdar d(e) Iunio E(ra) M.ª  CC.ª L.ª  II.ª.
[[Categoría:GL-T]]
[[Categoría:Obras]]
[[Categoría:25%]]
[[Categoría:1214]]</text>
      <sha1>4mwjg0plw9rbsetn9soajuro9r14p2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Afonso II</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3044</id>
    <revision>
      <id>14275</id>
      <parentid>13792</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T16:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Afonso II]]&quot; a &quot;[[Autor:Afonso II]]&quot;</comment>
      <origin>14275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="567" sha1="6histfz1a47ms4gbadni6js97kz1j99" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=AfonsoII-P.jpg
|Wikipedia=Afonso II de Portugal
|Commons=Category:Afonso II of Portugal
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Afonso II de Portugal''', nado en Coimbra o 23 de abril de [[1185]] e finado na mesma vila o 25 de marzo de [[1223]], alcumado &quot;O Gordo&quot;, &quot;O Craso&quot; ou &quot;O Gafo&quot;, en virtude da enfermidade que o tería afectado, foi o terceiro rei de Portugal.

== Obra ==
* [[Testamento de Afonso II‎]]

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-A|Afonso II de Portugal]]</text>
      <sha1>6histfz1a47ms4gbadni6js97kz1j99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Sá de Miranda</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3048</id>
    <revision>
      <id>21699</id>
      <parentid>14401</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T16:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="393" sha1="d2h13ij7jdt8xhui4s9xjufd8nj5cpj" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Sá de Miranda
}}

'''Francisco de Sá de Miranda''' (Coimbra, 28 de agosto de [[1481]] — Amares, 15 de marzo de [[1558]]  é un poeta portugués.
== Obra ==
* [[AO PRÍNCIPE D. JOÃO QUANDO LHE MANDOU PEDIR OBRAS SUAS]]

{{DP-AUTOR-70}}

{{Control de autoridades}}

{{ORDENAR:Sa de Miranda}}
[[Categoría:Autores-S|Sá de Miranda]]</text>
      <sha1>d2h13ij7jdt8xhui4s9xjufd8nj5cpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos legais cataláns</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3058</id>
    <revision>
      <id>8420</id>
      <timestamp>2011-09-27T19:00:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Furagaitas</username>
        <id>294</id>
      </contributor>
      <comment>nome correcto</comment>
      <origin>8420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="cyi313tzqxjdb4o5zyr7vj6lw1yuuvz" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais españois por autonomía|Cataluña]]</text>
      <sha1>cyi313tzqxjdb4o5zyr7vj6lw1yuuvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Galicia de 1936</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3060</id>
    <revision>
      <id>20963</id>
      <parentid>14488</parentid>
      <timestamp>2022-11-24T13:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <origin>20963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32175" sha1="hdivueiispqk856yygyljmkar8ztshl" xml:space="preserve">__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
{{Documentos históricos}}
:''Véxase tamén: '''[[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981]]'''''.
&lt;center&gt;
{| cellspacing=&quot;10&quot; cellpadding=&quot;5&quot;
| width=&quot;60%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: #c9dff0&quot; | 
&lt;br/&gt;
&lt;center&gt;[[Imaxe:Estatuto de Galicia de 1936.pdf|200px]]&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 170%&quot;&gt;&lt;br /&gt;Estatuto de Galicia de 1936&lt;/div&gt;


Que a Asemblea Rexional de Concellos&lt;br /&gt;celebrada en Santiago de Compostela&lt;br /&gt;durante os días 17, 18 e 19 de decembro de 1932,&lt;br /&gt;acordou propoñer á votación dos electores,&lt;br /&gt;conforme ó artigo 12 da Constitución.''


| width=&quot;40%&quot; | 
&lt;big&gt;Índice&lt;big/&gt;
*[[Estatuto de Galicia de 1936#TÍTULO I|TÍTULO I]]
:Preliminar.


*[[Estatuto de Galicia de 1936#TÍTULO II|TÍTULO II]]
:Poder rexional.


*[[Estatuto de Galicia de 1936#TÍTULO III|TÍTULO III]]
:Atribucións da Rexión.


*[[Estatuto de Galicia de 1936#TÍTULO IV|TÍTULO IV]]
:Facenda rexional.


*[[Estatuto de Galicia de 1936#TÍTULO V|TÍTULO V]]
:Disposicións xerais.


*[[Estatuto de Galicia de 1936#TÍTULO VI|TÍTULO VI]]
:Réxime transitorio.
|}
&lt;/center&gt;


==TÍTULO I&lt;ref&gt;NdoT: A versión galega deste texto do Estatuto de Galicia aprobado polos Concellos na Asemblea do 19 de decembro de 1932 realizouse de conformidade coas Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego do ano 2003, respectando no posible as características morfolóxicas, sintácticas, léxicas e de puntuación do texto orixinario, así como os trazos da linguaxe xurídico-administrativa e lexislativa da época.&lt;/ref&gt;==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;center&gt;'''PRELIMINAR'''&lt;/center&gt;


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Artigo 1.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Galicia organízase como rexión autónoma no Estado español, consonte a Constitución da República e o presente Estatuto.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O seu territorio é o dos municipios comprendidos dentro dos actuais límites administrativos das catro provincias da Coruña, Lugo, Ourense e Pontevedra.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 2.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Poderá agregarse a Galicia calquera territorio limítrofe de características históricas, culturais, económicas e xeográficas análogas, mediante os requisitos que as leis xerais establezan.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 3.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Para os efectos deste Estatuto, consideraranse galegos: os que o sexan por natureza e non adquirisen veciñanza administrativa noutro territorio da República, e os demais españois que gañen veciñanza en Galicia.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Os dereitos individuais serán en Galicia os definidos pola Constitución da República.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Os españois non comprendidos no primeiro parágrafo deste artigo, terán en Galicia iguais dereitos que os que teñan os galegos no resto do territorio español.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 4.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Serán idiomas oficiais en Galicia, o castelán e o galego; pero nas relacións oficiais da Rexión con autoridades doutras Rexións e coas do Estado, usarase sempre o castelán.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Todo escrito que se presente a Tribunais e Autoridades redactado en galego, será reproducido en castelán cando o pida a parte interesada; e farase o mesmo en canto a resolucións e notificacións de todas clases.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; As copias de documentos redactados en lingua rexional, que os fedatarios expidan en castelán, ben por instancia de parte ou ben porque produzan efectos fóra de Galicia, deberán conter tamén o texto galego.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Os funcionarios que se designen para actuar na Rexión deberán acreditar coñecemento da lingua galega.
&lt;/div&gt;


==TÍTULO II==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;center&gt;'''PODER REXIONAL'''&lt;/center&gt;


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 5.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; As atribucións recoñecidas a Galicia neste Estatuto, serán exercidas por unha Asemblea lexislativa, polo Presidente da Rexión, e por un órgano de goberno que se denominará Xunta de Galicia; ou polo Pobo directamente actuando en calquera das formas que establecen os artigos 6.º e 10 deste título. A función xudicial será exercida por Xurados, Xuíces e Tribunais, consonte o que as súas leis orgánicas determinen.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 6.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Asemblea compoñerase de Deputados elixidos por sufraxio universal, igual, directo e secreto, de acordo cun sistema de representación proporcional, e para un período de tres anos.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Reunirase, sen que sexa precisa convocatoria especial, os días primeiro de abril e primeiro de outubro de cada ano, e, ademais, con carácter extraordinario, nos casos que sinale a súa lei orgánica, sen que poida ser suspendida nas súas funcións.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Os deputados da Asemblea, gozarán de inmunidade polos votos e polas opinións que emitan no exercicio do seu cargo; e o seu mandato poderá ser revogado polos electores mediante os requisitos que estableza unha lei especial.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 7.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O Presidente da Rexión asumirá a representación de Galicia para todos os efectos; e a do Estado nas funcións cuxa execución directa lle corresponda a este.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Será elixido por votación popular, directa e secreta, para un período de catro anos, e poderá ser reelixido na mesma forma para outro período igual. Ao rematar este segundo mandato, non será elixible ata que transcorran catro anos máis.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Nos casos en que quedar vacante a Presidencia, asumirá provisoriamente as súas funcións o Presidente da Asemblea, a quen substituirá o Vicepresidente desta, e, dentro do prazo de dous meses, deberá procederse á elección presidencial.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 8.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Xunta de Galicia compoñerase do número de membros que a Asemblea determine. O Presidente da Rexión nomeará e separará libremente o Presidente da Xunta e, por proposta deste, os seus membros. Deberá separalos no caso de que a Asemblea lexislativa
lles negar, explicitamente, a súa confianza.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 9.º &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O Presidente de Galicia, poderá disolver a Asemblea, por unha soa vez durante o seu mandato, mediante decreto motivado, e convocando, asemade, novas eleccións, que haberán realizarse dentro do prazo de sesenta días. De estimar a nova Asemblea, por maioría absoluta, improcedente o decreto de disolución, considerarase rematado o mandato presidencial.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Cando a Asemblea, polo voto das súas tres quintas partes, declarase a súa incompatibilidade co Presidente, este cesará nas súas funcións, e someterase o devandito acordo á decisión do corpo electoral dentro do prazo de trinta días. Se o resultado for contrario ao acordo, o Presidente recobrará inmediatamente as súas funcións e a Asemblea quedará disolta; noutro caso, deberá procederse a nova elección presidencial no termo de dous meses.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 10 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Toda lei votada pola Asemblea será sometida a &lt;&lt;referendum&gt;&gt; popular, cando o soliciten, dentro dos trinta días seguintes á súa votación, un número de electores non inferior ao quince por cento dos comprendidos no censo.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Asemblea queda obrigada a deliberar sobre calquera proposición de lei que formule perante esta igual número de electores.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 11 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O Presidente da Rexión e mais o Presidente e os demais membros da Xunta
de Galicia, serán responsables, civil e criminalmente, perante o Tribunal de Garantías
da República, polas infraccións da Constitución, deste Estatuto e das leis.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 12 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Para os efectos deste título, unha lei especial da Rexión determinará a división electoral do seu territorio sen contradicir a lexislación do Estado, e regulará a forma en que os galegos residentes no estranxeiro, que non perdesen a condición de españois, poderán estar representados na Asemblea.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 13 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Administración de Xustiza poderá ser organizada pola Rexión, agás nas ordes militar e da Armada, de conformidade cos preceptos da Constitución e as leis procesuais e orgánicas da República; e así mesmo será da súa competencia a determinación das demarcacións xudiciais de toda orde dentro do territorio galego.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Rexión nomeará os Xuíces e Maxistrados en toda a xurisdición de Galicia, mediante concursos entre os funcionarios da escala xeral do Estado.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Correspóndelle, tamén, o nomeamento de Xuíces municipais mediante o réxime que por unha lei se estableza, e o de secretarios e auxiliares da Administración de Xustiza, consonte as leis da República.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Audiencia territorial de Galicia, por medio dunha Sala especial, coñecerá dos recursos de casación nos asuntos referentes ao dereito foral; e outra Sala desta, composta por Maxistrados procedentes da carreira xudicial e altos funcionarios da Administración galega, resolverá, en última instancia, os recursos contencioso-administrativos que se promoveren por aplicación do dereito rexional. Os conflitos de xurisdición entre autoridades xudiciais, administrativas e contencioso-administrativas dependentes do Poder rexional, serán resoltos polo Presidente da Rexión, logo de informe dos organismos superiores destas xurisdicións entre as que se formule a contenda xurisdicional.
&lt;/div&gt;


==TÍTULO III==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;center&gt;'''ATRIBUCIÓNS DA REXIÓN'''&lt;/center&gt;


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 14 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Correspóndelle á Rexión galega:

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; a) A organización e o réxime local de Galicia, sobre as bases de recoñecemento de personalidade xurídica á parroquia rural e plena autonomía do Municipio; e a división do territorio para os devanditos efectos.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; b) A lexislación civil galega, que poderá comprender todas as materias non reservadas ao Estado no artigo 15 da Constitución.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; c) A adaptación do Rexistro da Propiedade e da función notarial en Galicia, sen contradicir os principios que informan a lexislación xeral.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O nomeamento de Notarios será feito pola Rexión mediante oposición ou concurso convocados por esta e axeitados ás leis da República. A eles serán admitidos todos os funcionarios do Corpo con iguais dereitos, pero dándolles preferencia aos que acrediten máis perfecto coñecemento da lingua e do dereito rexionais.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Os Rexistradores da Propiedade que nomee o Estado para servir en Galicia, deberán acreditar coñecemento das leis da Rexión, ademais do que preceptúa o derradeiro parágrafo do artigo 4.º deste Estatuto.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; d) O réxime agrario; a creación de institucións autónomas para a execución da súa reforma; e a ordenación e o fomento de Montes, Agricultura e Gandaría, sen prexuízo das bases mínimas de defensa da riqueza e coordinación da Economía xeral, reservadas ao Estado.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; e) A adaptación da lexislación do Estado, e a execución, no que este non reserve para si, respecto da Minaría, a Caza, a Pesca e o réxime de Augas e os seus aproveitamentos.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; f ) O turismo; a conservación de Monumentos, e a defensa do Patrimonio artístico e cultural de Galicia, o cal non poderá ser alleado, nin levado fóra da Rexión.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; g) A adaptación e a execución do réxime de augas mineiro-medicinais, e a súa inspección.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; h) As obras públicas e as concesións de todas clases de interese rexional; e a execución, logo de convenio especial co Estado, das comprendidas no parágrafo 6.º do artigo 15 da Constitución que aquel non reserve para si.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; i) O réxime do transporte por estradas, camiños veciñais e vías fluviais e mais a condución de enerxía eléctrica, dentro da Rexión.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; j) A execución dos servizos de aviación civil e de radiodifusión, agás o dereito do Estado a coordinar os medios de comunicación en todo o país e a inspeccionar os que Galicia estableza.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; k) O réxime, de Cooperativas, Mutualidades, Sindicatos, Pósitos, Previsión Social, Aforro e Crédito, agás o disposto no artigo 15 da Constitución.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; l) O dereito de expropiación e o de socialización de riquezas naturais e empresas económicas, con suxeición ás alíneas 11 e 12 do artigo 15 da Constitución.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; ll) O desenvolvemento das bases mínimas da lexislación sanitaria do Estado.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; m) O réxime de Fundacións e o de servizos de Asistencia social, en todas as súas formas.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; n) Os servizos de Estatística en consonancia coas normas xerais establecidas polo Estado.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; ñ) O réxime xurídico da vivenda.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; o) A execución da lexislación xeral sobre Prensa, Asociacións, reunións e espectáculos públicos.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; p) O establecemento e a ordenación dos servizos de contratación de mercadorías e similares, conforme as normas xerais do Código de Comercio.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 15 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Consonte os artigos 48, 49 e 50 da Constitución, a Rexión poderá crear e rexer establecementos de ensino de todas clases e graos, cuxos certificados de estudos terán validez para obter os títulos académicos e profesionais que expida o Estado, mediante as probas finais e os requisitos que este estableza con carácter xeral.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Correspóndelle, así mesmo, á Rexión a adaptación, ás necesidades e conveniencia rexionais, da lexislación xeral relativa ao primeiro e segundo ensino e mais ás Escolas normais. Nas Escolas primarias da Rexión e nas do Estado, será obrigatorio o ensino das linguas galega e castelá, e nos Institutos e nas Escolas Normais crearanse as materias de Lingua, Literatura, Xeografía e Historia de Galicia.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Nos establecementos de ensinanzas especiais do Estado e na Universidade compostelá, a Rexión poderá soster ou subvencionar cátedras e institucións de cultura galega. 

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Por proposta da Rexión, o Goberno da República poderá outorgarlle á Universidade de Santiago un réxime de autonomía.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Corresponderanlle, ademais, á Rexión, os servizos de Arquivos, Bibliotecas e Museos radicados no seu territorio.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 16 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Xunta de Galicia, e no seu nome un dos seus membros, representará o Goberno central para usar, preventiva e represivamente, dos Corpos de Policía e Seguridade do Estado, e corrixir as deficiencias nos servizos que lles encomende. Nos casos graves e constrinxentes de desorde pública, a Xunta de Galicia poderá suspender as garantías dos dereitos individuais, só no territorio e polo tempo que se consideren precisos para restablecer a normalidade, do que se lle dará conta inmediata ao Goberno da República.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A representación á que se refire o parágrafo anterior, cesará, temporalmente, ben por pedimento da Xunta ou ben cando o Goberno da República o considere conveniente.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Correspóndelle, integramente, á Rexión a coordinación e o perfeccionamento dos servizos de Policía urbana e rural.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 17 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Queda a cargo da Rexión galega a organización de todos os servizos que a lexislación social do Estado teña establecidos, ou estableza, para executar os seus preceptos, sen prexuízo da inspección do Goberno. Para tal fin, o Estado pode, ademais, designar en calquera momento, os delegados que coide necesarios.
&lt;/div&gt;


==TÍTULO IV==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;center&gt;'''FACENDA REXIONAL'''&lt;/center&gt;


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 18 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Constitúen a Facenda de Galicia:

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; a) Os bens de uso público, non municipais, e os privativos do Estado destinados a algún servizo público ou ao fomento da riqueza xeral que, por estaren en territorio galego, quedan transferidos á Rexión a partir da aprobación deste Estatuto, excepto os que sigan afectos a servizos que reserve para si o Estado.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; b) Os dereitos do Estado en territorio galego relativos a minas, augas, caza e pesca, que así mesmo se lle transfiren.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; c) Os bens e os impostos, os dereitos e as taxas das Deputacións galegas; e os que, consonte este Estatuto, poida adquirir e crear a Rexión.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; d) O produto dos impostos que o Estado lle cede, e as participacións e compensacións que lle recoñeza para cubrir o custo dos servizos que por este Estatuto se lle transfiren; e mais

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; e) Os bens procedentes de herdanzas intestadas ás que se refire o artigo 956 do Código civil, cando o causante tivese a condición de galego consonte este Estatuto. Estes bens aplicaranse a fins de cultura, beneficencia e fomento na Rexión, ou á extinción de débeda contraída para tales obxectos.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 19 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Non se poderá verificar alleamento de bens da Rexión, emitir empréstitos, crear tributos, nin realizar concesións nin socializacións, senón en virtude de lei rexional; e para allear ou destinar a servizos de carácter privado os bens e os dereitos transferidos á Rexión polo Estado, conforme as alíneas a) e b) do artigo precedente, necesitarase, ademais, autorización do Goberno da República. Os empréstitos públicos para atender necesidades rexionais, non poderán emitirse fóra de España sen autorización das Cortes.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Unha lei especial determinará, así mesmo, as normas ás que deberá axustarse a administración de toda a Facenda rexional.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 20 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O Estado respectará os actuais ingresos das Facendas locais de Galicia, sen gravar con novas imposicións as bases de tributación daquelas.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Rexión poderá crear novas contribucións que non se apliquen sobre os mesmos conceptos que xa tributan en Galicia ao Estado, sempre que se destinen ao perfeccionamento dos servizos actuais ou á creación doutros novos, e poderá darlles unha nova regulación aos seus ingresos sobre as bases de maior xustiza e flexibilidade e dunha máis sinxela administración deles.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; As contribucións ás que se refire o parágrafo anterior, non serán obstáculo para as novas imposicións que, con carácter xeral, cree o Estado, nin para a implantación e o desenvolvemento, de ser o caso, do imposto sobre a renda, o cal lle corresponde a aquel. No caso de incompatibilidade, as devanditas contribucións serán absorbidas polas do Estado, mediante as compensacións que correspondan.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 21 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A determinación do custo dos servizos cedidos á Rexión, efectuarase, cada cinco anos, como segue:

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; a) Avaliando o dos que se transfiran, no momento da transmisión, sen excluír os que, por estar centralizado o seu financiamento ou por outra causa, non produzan pagamento en Galicia, ou que o produzan en cantidade inferior ao que a Galicia lle corresponda, e

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; b) Agregando ou diminuíndo á cifra que resulte de aplicar a alínea anterior, a que represente o coeficiente medio de aumento ou diminución que experimentasen no quinquenio anterior, os pagamentos efectuados pola República no resto do seu territorio
para os mesmos servizos.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 22 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Para compensar a cifra que resulte da avaliación á que se refire o artigo anterior, o Estado cederalle a Galicia, en recadación, administración e regulación:

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; 1.º A contribución territorial rústica e urbana, coas recargas establecidas sobre ela, e coa obriga de lles aboar aos Concellos as participacións que lles correspondan.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; 2.º O imposto sobre dereitos reais, persoas xurídicas e transmisións de bens, coas súas recargas e cos mesmos tipos que fixe o Estado para o resto de España.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; 3.º O 20 por 100 de Propios, o 10 por 100 de Pesos e medidas, o 10 por 100 de Aproveitamentos forestais e o canon de Minas (superficie e explotación); e mais

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; 4.º As participacións e as demais compensacións que, de ser o caso, foren necesarias para cubrir a diferenza entre a contía das contribucións ás que se refiren as tres alíneas precedentes e o custo total dos servizos transferidos.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 23 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Se o Estado emite Débeda, cuxo produto haxa investirse no resto do territorio para crear ou mellorar servizos da clase dos transferidos a Galicia, esta será compensada cunha parte da Débeda emitida proporcional á relación que exista entre a súa poboación e a total de España. En igual forma será compensada a Rexión para atender novos servizos ou funcións que no sucesivo se doten nos orzamentos do Estado para o territorio de réxime común.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; En ambos os casos, a Rexión fixará os servizos que se propón realizar ou mellorar.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 24 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Cada cinco anos, unha Comisión de técnicos nomeados, a iguais partes, polo ministro de Facenda da República e polo Goberno da Rexión, procederá á revisión dos cálculos aos que se refiren os artigos anteriores, e a proposta que formule será sometida á aprobación do Consello de Ministros.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Tanto os impostos cedidos coma os servizos traspasados á Rexión serán calculados cun aumento ou unha rebaixa igual á que experimentasen uns e outros na Facenda da República.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Toda outra variación no réxime de cesión de impostos e participacións á Rexión, deberá facela o ministro de Facenda de acordo coa Rexión, e, de isto non ser posible, deberá someterse a reforma á aprobación das Cortes, cuxas decisións requirirán o voto favorable da maioría absoluta.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 25 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Rexión recadará, por delegación revogable da Facenda da República e co premio que esta teña consignado no orzamento, as contribucións, os impostos e os arbitrios que o Estado deba percibir en Galicia, exceptuando os monopolios e o imposto de Alfándegas e os seus anexos.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O Tribunal de Contas da República fiscalizará anualmente a xestión rexional, tanto no que se refire aos servizos recadatorios coma á execución dos demais que lle foren encomendados e teñan consignación nos orzamentos xerais do Estado.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 26 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Rexión poderá fundar, acomodándose aos principios esenciais da lexislación do Estado, un Banco, a través do cal poida organizar todos os seus servizos recadatorios, de Tesouraría, crédito, previsión, etc., ben por medio das súas Axencias, ou ben en relación coas actuais Caixas de Aforro ou institucións análogas, sempre que non sexan de carácter privado.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 27 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Por proposta da Rexión, e como compensación aos prexuízos que para a súa economía representa o actual arancel protector, o Goberno da República desgravará os millos e as forraxes que entren por porto galego para o seu consumo en Galicia como alimento, e mais as materias primas necesarias ás industrias básicas galegas.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Vixiarase o destino dos artigos desgravados, para que os que sexan destinados a outros empregos, xeren os correspondentes dereitos de percepción.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 28 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O Estado concédelle á Rexión a facultade de intervir, por medio dos seus representantes ou delegados, con carácter permanente, e sen prexuízo das representacións profesionais que correspondan ás entidades galegas, na Xunta de Aranceis e Valoracións, no Consello de Economía nacional, e en cantos organismos se creen para a regulación do comercio de exportación e importación.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Tamén se admitirá a súa intervención oficial nas organizacións que se establezan para determinar prezos, decretar taxas ou axustar condicións para a distribución e a venda dos produtos agrícolas ou industriais.
&lt;/div&gt;


==TÍTULO V==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;center&gt;'''DISPOSICIÓNS XERAIS'''&lt;/center&gt;


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 29 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; As cuestións de competencia que se susciten entre as autoridades da República e as da Rexión galega ou entre xurisdicións dos seus respectivos organismos, serán resoltas polo Tribunal de Garantías constitucionais.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 30 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Así mesmo corresponderalle ao Tribunal de Garantías constitucionais resolver as cuestións que se produzan por desacordo entre o Goberno da República e a Xunta de Galicia con motivo da interpretación e a aplicación da lexislación social.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O Tribunal de Garantías constitucionais, de o estimar preciso, poderá suspender a execución dos actos ou acordos aos que se refira a discrepancia, en tanto non se resolva definitivamente.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 31 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Nos conflitos de competencia e de xurisdición que se suscitaren entre os Tribunais de Xustiza da Rexión galega e os demais Tribunais de España, resolverá o Tribunal Supremo da República.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Nos recursos non reservados por este Estatuto aos Xuíces e aos Tribunais galegos, entenderá tamén, en casación, o Tribunal Supremo da República.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 32 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Nas materias de competencia rexional, aplicarase, como dereito supletorio, o réxime xurídico do Estado, en canto non se opoña ao sentido da lexislación galega.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 33 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A reforma deste Estatuto, en materias que non afecten a Constitución nin as relacións co Estado, poderá ser feita pola Asemblea galega, mediante unha lei, que será sometida a &lt;&lt;referendum&gt;&gt;.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Cando a reforma teña maior transcendencia, se a iniciativa parte da Rexión, serán necesarios os seguintes requisitos: a) votación pola Asemblea;  b) referendum popular, e c) aprobación polas Cortes da República. E se a iniciativa fose do Estado, requirirase proposta do Parlamento, feita por máis da cuarta parte dos seus compoñentes, e acordo adoptado por maioría absoluta.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A Asemblea rexional poderá manifestar a súa discrepancia, e en tal caso someterá esta ao referendum do País galego. De resultar o referendum contrario á reforma, será preciso, para que a innovación prospere, que a ratifiquen as primeiras Cortes ordinarias que se elixan despois das que a acordaron.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Cando haxa desconformidade entre o Estado e a Rexión sobre de se a reforma transcende ou non a Constitución ou as relacións da Rexión co Estado, decidirá o Tribunal de Garantías constitucionais.
&lt;/div&gt;


==TÍTULO VI==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;center&gt;'''RÉXIME TRANSITORIO'''&lt;/center&gt;


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 34 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Dentro dos quince días seguintes á promulgación deste Estatuto, o Presidente das Cortes da República convocará os Deputados por Galicia nestas, os cales, reunidos baixo a súa presidencia, elixirán unha Xunta provisoria da Rexión, na que estarán representadas, por igual, as distintas agrupacións políticas ás que actualmente se achan adscritos os Deputados. Cada unha delas terá un representante, e para este efecto considerarase que todos os Deputados independentes constitúen unha soa agrupación.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A función única desta Xunta será convocar, no prazo dun mes a partir da súa constitución, eleccións xerais para os Deputados que haberán constituír a primeira Asemblea lexislativa galega, que terá carácter constituínte.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 35 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Para a elección desta primeira Asemblea, rexerá a lei electoral que teña adoptada o Estado cando aquela se efectúe, correspondéndolle a cada circunscrición un representante por corenta mil habitantes ou fracción superior a vinte mil.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 36 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Esta Asemblea, reunida en sesión previa no lugar que sinale a Xunta provisoria da Rexión, establecerá a súa residencia definitiva na localidade que ela mesma designe, e terá, como misión principal, a de desenvolver as normas con suxeición ás cales ha ser elixido o primeiro Presidente de Galicia, de acordo co que, con carácter xeral, prevén o parágrafo segundo do artigo 7.º deste Estatuto; nomear unha Xunta que asuma o Goberno provisorio da Rexión ata que se elixa o primeiro Presidente; e mais elaborar, no máis breve prazo posible, as leis orgánicas necesarias para a implantación do réxime de autonomía que o mesmo Estatuto regula.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 37 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Para a adaptación dos servizos que o Estado lle cede á Rexión por virtude deste Estatuto, constituirase unha Comisión mixta, composta dun número de membros que designarán, por metade, o Goberno da República e a Xunta de Galicia.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Esta Comisión nomeará libremente o seu Presidente, e os seus acordos terán validez cando reúnan máis das dúas terceiras partes de votos. Noutro caso, as discrepancias que xurdan serán sometidas á decisión do Tribunal de Garantías da República.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 38 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O persoal afecto aos servizos de todas as clases que neste Estatuto se lle asignan á Rexión, será respectado en cantos dereitos teña adquiridos na data de promulgación daquel, sen que lle sexa aplicable o que prevén o derradeiro parágrafo do seu artigo 4.º; pero as autoridades rexionais poderán facer a súa distribución acomodándoo á nova organización que se lle dea a Galicia.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 39 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Entrementres a Asemblea galega non lexisle sobre as materias que se lle atribúen, continuarán en vigor as leis xerais do Estado; pero a súa aplicación corresponderalles ás Autoridades e aos organismos rexionais, que terán as mesmas facultades que as leis sinalen para os do Estado.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Do propio modo, continuarán en vigor as disposicións regulamentarias do Estado, en tanto que a Xunta de Galicia non dite as que, consonte este Estatuto, lle corresponden.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Art. 40 &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O traspaso dos servizos administrativos do Estado á Rexión verificarase a medida que o vaia acordando a Asemblea rexional, logo dos debidos trámites verbo do Goberno da República; e, mentres non queden reorganizados os servizos, todas as Oficinas, Tribunais e Organismos afectados polo presente Estatuto continuarán exercendo iguais funcións ou xurisdición que ata agora, sen que, por ningún concepto, poidan serlles minguadas a súa autoridade ou as súas atribucións en tanto a Asemblea rexional non lexisle sobre o particular.
&lt;/div&gt;


&lt;center&gt;''Santiago de Compostela, 19 de Decembro de 1932.''&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;Por acordo da Asemblea rexional de Concellos,


{|
|-
|align=&quot;center&quot;| ''O Presidente,''&lt;br /&gt;'''''Bibiano F. Ossorio Tafall.''''' || 
|-
|  ||align=&quot;center&quot;| ''O Secretario,''&lt;/br&gt;'''''Manuel Rey Gacio.'''''
|}
&lt;/center&gt;


[[Ficheiro:Estatuto de Galicia de 1936, pdf texto gl.pdf|thumb|esquerda|Texto íntegro en galego normativo ''(pdf)''.]]
==Notas ao pé==
{{listaref}}

==Véxase tamén==
{{wikipedia|Estatuto de Galicia de 1936}}
{{Idioma orixinal|es|Estatuto_de_Autonomía_de_Galicia_de_1936|Estatuto de Galicia de 1936}}
===Bibliografía===
* [http://www.parlamentodegalicia.es/sites/ParlamentoGalicia/BibliotecaHoxeNoParlamento/Estatutos%20de%20Galicia.pdf ''Galicia. Estatutos de Autonomía 1936 e 1981'']. Parlamento de Galicia, 2011. ISBN 978-84-7836-095-6

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Documentos legais galegos]]
[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:1936]]
{{Calidade do texto|100%}}
[[es:Estatuto de Autonomía de Galicia de 1936]]</text>
      <sha1>hdivueiispqk856yygyljmkar8ztshl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto de Autonomía de Galicia de 1936</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3062</id>
    <redirect title="Estatuto de Galicia de 1936" />
    <revision>
      <id>8427</id>
      <timestamp>2011-09-30T10:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Estatuto de Galicia de 1936]]&quot;</comment>
      <origin>8427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="5muekawnj6v2e1zlj84141xz7rhxe1l" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Estatuto de Galicia de 1936]]</text>
      <sha1>5muekawnj6v2e1zlj84141xz7rhxe1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Documentos históricos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3063</id>
    <revision>
      <id>8733</id>
      <parentid>8433</parentid>
      <timestamp>2012-02-11T07:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AvocatoBot</username>
        <id>912</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>r2.7.2) (Bot: Engado: [[da:Wikisource:Historiske dokumenter]]; modifico: [[it:Wikisource:Documenti ufficiali storici e giuridici]]</comment>
      <origin>8733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="763" sha1="aqokmme0m565drrrwfjf1n5lm01esv2" xml:space="preserve">'''Documentos históricos'''.

==De Galicia==
*[[Estatuto de Galicia de 1936]].

==Da Arxentina==
*[[Declaración do Xeneral Martín Balza do 25 de abril de 1995 (Autocrítica)]].
*[[Declaración do Almirante Jorge Godoy do 3 de marzo de 2004 (Autocrítica)]]

[[da:Wikisource:Historiske dokumenter]]
[[el:Βικιθήκη:Ιστορικά έγγραφα]]
[[en:Portal:Texts by Country]]
[[es:Wikisource:Documentos históricos]]
[[fr:Wikisource:Documents historiques]]
[[it:Wikisource:Documenti ufficiali storici e giuridici]]
[[ja:Wikisource:歴史的な文書]]
[[nl:Wikisource:Historische documenten]]
[[pl:Wikiźródła:Dokumenty historyczne]]
[[pt:Wikisource:Documentos históricos]]
[[ro:Wikisource:Documente istorice]]
[[sv:Wikisource:Historiska dokument]]</text>
      <sha1>aqokmme0m565drrrwfjf1n5lm01esv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parlamento Vasco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3068</id>
    <revision>
      <id>21290</id>
      <parentid>14008</parentid>
      <timestamp>2024-03-14T20:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1367" sha1="t7h7wrnmuo3srkqkq8bwhskfd7svis1" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Parlamento Vasco.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=:w:commons:Category:Parliament of the Basque Autonomous Community
}}
O '''Parlamento Vasco''' ('''Eusko Legebiltzarra''', en éuscaro) exerce a potestade lexislativa, aproba os orzamentos do País Vasco e impulsa e controla a acción do Goberno Vasco.

==Documentos==
* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi|Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi de Parlamento Vasco 2004]]
:*Índice :
:*[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Preámbulo]] ‎ 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título preliminar]] ‎ 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título I]] ‎ 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título II]] 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título III]] 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título IV]] ‎ 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título V]] ‎ 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Título VI]] ‎ 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición transitoria]] ‎ 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposicións finais]] ‎ 
:* [[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi/Disposición adicional]] ‎

==Ligazóns externas==
* [http://www.parlamento.euskadi.net Páxina oficial do Parlamento Vasco].

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:Autores-P]]</text>
      <sha1>t7h7wrnmuo3srkqkq8bwhskfd7svis1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Illa de San Simón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3072</id>
    <redirect title="Sedia-m&#039;eu na ermida de San Simión" />
    <revision>
      <id>8542</id>
      <timestamp>2011-10-25T08:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>193.33.2.101</ip>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Sedia-m'eu na ermida de San Simión]]&quot;</comment>
      <origin>8542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="8adkq7t9qt6wgufujee1bcgo2a8exca" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Sedia-m'eu na ermida de San Simión]]</text>
      <sha1>8adkq7t9qt6wgufujee1bcgo2a8exca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:100%</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3074</id>
    <revision>
      <id>8548</id>
      <timestamp>2011-10-30T08:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Calidade]]&quot;</comment>
      <origin>8548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="hwqr1thpswetdt7u5slqzg95cijcgld" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Calidade]]</text>
      <sha1>hwqr1thpswetdt7u5slqzg95cijcgld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Common.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3076</id>
    <revision>
      <id>20194</id>
      <parentid>12641</parentid>
      <timestamp>2020-04-16T22:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krinkle</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Maintenance: [[mw:RL/MGU]] - Removed redundant module</comment>
      <origin>20194</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="18068" sha1="o1yvz2fjxcyu2ue5e6cyklnv6kgqgiu" xml:space="preserve">/* Calquera JavaScript que haxa aquí será cargado para todos os usuarios en cada páxina que vexan. */

// import scripts for Interwiki Transclusion from http://wikisource.org/wiki/Wikisource:Shared_Scripts
mw.loader.load('//wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Base.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:InterWikiTransclusion.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');

/* O seguinte código foi importado dende a wikipedia - 15/01/2016 */

/**
 * Keep code in MediaWiki:Common.js to a minimum as it is unconditionally
 * loaded for all users on every wiki page. If possible create a gadget that is
 * enabled by default instead of adding it here (since gadgets are fully
 * optimized ResourceLoader modules with possibility to add dependencies etc.)
 *
 * Since Common.js isn't a gadget, there is no place to declare its
 * dependencies, so we have to lazy load them with mw.loader.using on demand and
 * then execute the rest in the callback. In most cases these dependencies will
 * be loaded (or loading) already and the callback will not be delayed. In case a
 * dependency hasn't arrived yet it'll make sure those are loaded before this.
 */
/*global mw, $, importStylesheet, importScript */
/*jshint curly:false eqnull:true, strict:false, browser:true, */
mw.loader.using( ['mediawiki.util', 'jquery.client'], function () {
/* Inicio da chamada de retorno ao mw.loader.using */

/**
 * Arranxos na Portada
 *
 * Descrición: Engade unha ligazón adicional cara á lista completa de linguas dispoñibles.
 * Traído de [[en:MediaWiki:Common.js]]. Mantido por [[en:User:AzaToth]], [[en:User:R. Koot]] e [[en:User:Alex Smotrov]]
 */
if ( mw.config.get( 'wgPageName' ) === 'Portada' || mw.config.get( 'wgPageName' ) === 'Conversa:Portada' ) {
    $( document ).ready( function () {
        mw.util.addPortletLink( 'p-lang', '//meta.wikimedia.org/wiki/Wikisource/gl',
            'Lista completa', 'interwiki-completelist', 'Lista completa de Wikisources' );
    } );
}

/**
 * Caixa de Descrición en páxina de carga de ficheiros
 *
 * Descrición: Chama a [[Mediawiki:Upload.js]] para engadir o texto predefinido 
 * para o [[Modelo:Information]] na caixa de texto de &quot;Descrición&quot; na 
 * páxina de carga de ficheiros [[Especial:Subir]]
 * 
 * Traído de [[nl:MediaWiki:Common.js]].
 */
if (mw.config.get('wgPageName') === 'Especial:Subir') {
		importScript('MediaWiki:Upload.js');
	}

/**
 * Redirixir Usuario:Nome/skin.js e skin.css ás páxinas de aparencia actuais
 * (agás que a subpáxina &quot;skin&quot; exista)
 * @source: http://www.mediawiki.org/wiki/Snippets/Redirect_skin.js
 * @rev: 2
 */
if ( mw.config.get( 'wgArticleId' ) === 0 &amp;&amp; mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) === 2 ) {
    var titleParts = mw.config.get( 'wgPageName' ).split( '/' );
    /* Make sure there was a part before and after the slash
       and that the latter is 'skin.js' or 'skin.css' */
    if ( titleParts.length == 2 ) {
        var userSkinPage = titleParts.shift() + '/' + mw.config.get( 'skin' );
        if ( titleParts.slice( -1 ) == 'skin.js' ) {
            window.location.href = mw.util.getUrl( userSkinPage + '.js' );
        } else if ( titleParts.slice( -1 ) == 'skin.css' ) {
            window.location.href = mw.util.getUrl( userSkinPage + '.css' );
        }
    }
}

/** 
 * Proba se un elemento ten unha certa clase
 *
 * @deprecated:  Use $(element).hasClass() instead.
 */
window.hasClass = function ( element, className ) {
    return $( element ).hasClass( className );
};

/**
 * @source www.mediawiki.org/wiki/Snippets/Load_JS_and_CSS_by_URL
 * @rev 5
 */
// CSS
var extraCSS = mw.util.getParamValue( 'withCSS' );
if ( extraCSS ) {
	if ( extraCSS.match( /^MediaWiki:[^&amp;&lt;&gt;=%#]*\.css$/ ) ) {
		importStylesheet( extraCSS );
	} else {
		mw.notify( 'Só están permitidas as páxinas do espazo de nomes MediaWiki.', { title: 'Valor withCSS non válido' } );
	}
}

// JS
var extraJS = mw.util.getParamValue( 'withJS' );
if ( extraJS ) {
	if ( extraJS.match( /^MediaWiki:[^&amp;&lt;&gt;=%#]*\.js$/ ) ) {
		importScript( extraJS );
	} else {
		mw.notify( 'Só están permitidas as páxinas do espazo de nomes MediaWiki.', { title: 'Valor withJS non válido' } );
	}
}

/**
 * Arranxo para a renderización de fontes Unicode en Windows XP
 */
if ( navigator.appVersion.search(/windows nt 5/i) !== -1 ) {
    mw.util.addCSS( '.IPA { font-family: &quot;Lucida Sans Unicode&quot;, &quot;Arial Unicode MS&quot;; } ' + 
                '.Unicode { font-family: &quot;Arial Unicode MS&quot;, &quot;Lucida Sans Unicode&quot;; } ' );
}
/**
 * WikiMiniAtlas
 *
 * Descrición: WikiMiniAtlas é un mapa mundial nunha ventá emerxente.
 *             Este script provoca que todas as ligazóns de coordenadas mostren o botón de WikiMiniAtlas.
 *             O script en si está localizado en Meta-Wiki porque moitos proxectos fan uso del.
 *             Véxase [[meta:WikiMiniAtlas]] para obter máis información. 
 * Traído de [[en:MediaWiki:Common.js]]. Mantido por [[en:User:Dschwen]]
 */
( function () {
    var require_wikiminiatlas = false;
    var coord_filter = /geohack/;
    $( document ).ready( function() {
        $( 'a.external.text' ).each( function( key, link ) {
            if ( link.href &amp;&amp; coord_filter.exec( link.href ) ) {
                require_wikiminiatlas = true;
                // break from loop
                return false;
            }
        } );
        if ( $( 'div.kmldata' ).length ) {
            require_wikiminiatlas = true;
        }
        if ( require_wikiminiatlas ) {
            mw.loader.load( '//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Wikiminiatlas.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript' );
        }
    } );
} )();

/**
 * Táboas contraíbles
 *
 * Descrición: Permite que as táboas se poidan contraer, mostrando só a cabeceira.
 *             Véxase [[en:Wikipedia:NavFrame]].
 * Traído de [[en:MediaWiki:Common.js]]. Mantido por [[en:User:R. Koot]]
 */
var autoCollapse = 2;
var collapseCaption = 'agochar';
var expandCaption = 'amosar';

window.collapseTable = function ( tableIndex ) {
    var Button = document.getElementById( 'collapseButton' + tableIndex );
    var Table = document.getElementById( 'collapsibleTable' + tableIndex );

    if ( !Table || !Button ) {
        return false;
    }

    var Rows = Table.rows;
    var i;

    if ( Button.firstChild.data === collapseCaption ) {
        for ( i = 1; i &lt; Rows.length; i++ ) {
            Rows[i].style.display = 'none';
        }
        Button.firstChild.data = expandCaption;
    } else {
        for ( i = 1; i &lt; Rows.length; i++ ) {
            Rows[i].style.display = Rows[0].style.display;
        }
        Button.firstChild.data = collapseCaption;
    }
};

function createCollapseButtons() {
    var tableIndex = 0;
    var NavigationBoxes = {};
    var Tables = document.getElementsByTagName( 'table' );
    var i;

    function handleButtonLink( index, e ) {
        window.collapseTable( index );
        e.preventDefault();
    }

    for ( i = 0; i &lt; Tables.length; i++ ) {
        if ( $( Tables[i] ).hasClass( 'collapsible' ) ) {

            /* only add button and increment count if there is a header row to work with */
            var HeaderRow = Tables[i].getElementsByTagName( 'tr' )[0];
            if ( !HeaderRow ) continue;
            var Header = HeaderRow.getElementsByTagName( 'th' )[0];
            if ( !Header ) continue;

            NavigationBoxes[ tableIndex ] = Tables[i];
            Tables[i].setAttribute( 'id', 'collapsibleTable' + tableIndex );

            var Button     = document.createElement( 'span' );
            var ButtonLink = document.createElement( 'a' );
            var ButtonText = document.createTextNode( collapseCaption );

            Button.className = 'collapseButton';  /* Os estilos están declarados en [[MediaWiki:Common.css]] */

            ButtonLink.style.color = Header.style.color;
            ButtonLink.setAttribute( 'id', 'collapseButton' + tableIndex );
            ButtonLink.setAttribute( 'href', '#' );
            $( ButtonLink ).on( 'click', $.proxy( handleButtonLink, ButtonLink, tableIndex ) );
            ButtonLink.appendChild( ButtonText );

            Button.appendChild( document.createTextNode( '[' ) );
            Button.appendChild( ButtonLink );
            Button.appendChild( document.createTextNode( ']' ) );

            Header.insertBefore( Button, Header.firstChild );
            tableIndex++;
        }
    }

    for ( i = 0;  i &lt; tableIndex; i++ ) {
        if ( $( NavigationBoxes[i] ).hasClass( 'collapsed' ) || ( tableIndex &gt;= autoCollapse &amp;&amp; $( NavigationBoxes[i] ).hasClass( 'autocollapse' ) ) ) {
            window.collapseTable( i );
        } 
        else if ( $( NavigationBoxes[i] ).hasClass ( 'innercollapse' ) ) {
            var element = NavigationBoxes[i];
            while ((element = element.parentNode)) {
                if ( $( element ).hasClass( 'outercollapse' ) ) {
                    window.collapseTable ( i );
                    break;
                }
            }
        }
    }
}

$( createCollapseButtons );

/**
 * Barras de navegación dinámicas (experimental)
 *
 * Descrición: Véxase [[en:Wikipedia:NavFrame]].
 * Traído de [[en:MediaWiki:Common.js]]. Mantido por NINGUÉN
 */

/* Definir as parabras na lingua do usuario */
var NavigationBarHide = '[' + collapseCaption + ']';
var NavigationBarShow = '[' + expandCaption + ']';

/**
 * Mostra e agocha o contido e imaxes (se están dispoñibles) das barras de navegación
 * Parámetros:
 *     indexNavigationBar: O índice da barra de navegación a alternar
 **/
window.toggleNavigationBar = function ( indexNavigationBar, event ) {
    var NavToggle = document.getElementById( 'NavToggle' + indexNavigationBar );
    var NavFrame = document.getElementById( 'NavFrame' + indexNavigationBar );
    var NavChild;

    if ( !NavFrame || !NavToggle ) {
        return false;
    }

    /* Se se mostra agora */
    if ( NavToggle.firstChild.data === NavigationBarHide ) {
        for ( NavChild = NavFrame.firstChild; NavChild != null; NavChild = NavChild.nextSibling ) {
            if ( $( NavChild ).hasClass( 'NavContent' ) || $( NavChild ).hasClass( 'NavPic' ) ) {
                NavChild.style.display = 'none';
            }
        }
    NavToggle.firstChild.data = NavigationBarShow;

    /* Se está agochado agora */
    } else if ( NavToggle.firstChild.data === NavigationBarShow ) {
        for ( NavChild = NavFrame.firstChild; NavChild != null; NavChild = NavChild.nextSibling ) {
            if ( $( NavChild ).hasClass( 'NavContent' ) || $( NavChild ).hasClass( 'NavPic' ) ) {
                NavChild.style.display = 'block';
            }
        }
        NavToggle.firstChild.data = NavigationBarHide;
    }

    event.preventDefault();
};

/* Engade un botón &quot;amosar&quot;/&quot;agochar&quot; ás barras de navegación */
function createNavigationBarToggleButton() {
    var indexNavigationBar = 0;
    var NavFrame;
    var NavChild;
    /* Iterar sobre todos os elementos &lt; div &gt; */
    var divs = document.getElementsByTagName( 'div' );
    for ( var i = 0; (NavFrame = divs[i]); i++ ) {
        /* if found a navigation bar */
        if ( $( NavFrame ).hasClass( 'NavFrame' ) ) {

            indexNavigationBar++;
            var NavToggle = document.createElement( 'a' );
            NavToggle.className = 'NavToggle';
            NavToggle.setAttribute( 'id', 'NavToggle' + indexNavigationBar );
            NavToggle.setAttribute( 'href', '#' );
            $( NavToggle ).on( 'click', $.proxy( window.toggleNavigationBar, window, indexNavigationBar ) );

            var isCollapsed = $( NavFrame ).hasClass( 'collapsed' );
            /**
             * Check if any children are already hidden. This loop is here for backwards compatibility:
             * the old way of making NavFrames start out collapsed was to manually add style=&quot;display:none&quot;
             * to all the NavPic/NavContent elements.  Since this was bad for accessibility (no way to make
             * the content visible without JavaScript support), the new recommended way is to add the class
             * &quot;collapsed&quot; to the NavFrame itself, just like with collapsible tables.
             */
            for ( NavChild = NavFrame.firstChild; NavChild != null &amp;&amp; !isCollapsed; NavChild = NavChild.nextSibling ) {
                if ( $( NavChild ).hasClass( 'NavPic' ) || $( NavChild ).hasClass( 'NavContent' ) ) {
                    if ( NavChild.style.display === 'none' ) {
                        isCollapsed = true;
                    }
                }
            }
            if ( isCollapsed ) {
                for ( NavChild = NavFrame.firstChild; NavChild != null; NavChild = NavChild.nextSibling ) {
                    if ( $( NavChild ).hasClass( 'NavPic' ) || $( NavChild ).hasClass( 'NavContent' ) ) {
                        NavChild.style.display = 'none';
                    }
                }
            }
            var NavToggleText = document.createTextNode( isCollapsed ? NavigationBarShow : NavigationBarHide );
            NavToggle.appendChild( NavToggleText );

            /* Find the NavHead and attach the toggle link (Must be this complicated because Moz's firstChild handling is borked) */
            for( var j = 0; j &lt; NavFrame.childNodes.length; j++ ) {
                if ( $( NavFrame.childNodes[j] ).hasClass( 'NavHead' ) ) {
                    NavToggle.style.color = NavFrame.childNodes[j].style.color;
                    NavFrame.childNodes[j].appendChild( NavToggle );
                }
            }
            NavFrame.setAttribute( 'id', 'NavFrame' + indexNavigationBar );
        }
    }
}

$( createNavigationBarToggleButton );

/**
 * Descrición: Desactivar o botón &quot;Gardar a páxina&quot; aos usuarios anónimos
 *             que non usen antes o botón &quot;Mostrar a vista previa&quot;.
 *             Véxase [[mw:Manual:Force preview]].
 * Traído de [[fr:MediaWiki:Common.js/edit.js]]. Author: Marc Mongenet, 2006 (fr.wikipedia.org)
 */
function forcePreview() {
  if (mw.config.get('wgUserName') != null || mw.config.get('wgAction') != &quot;edit&quot;) return;
  var saveButton = document.getElementById(&quot;wpSave&quot;);
  if (!saveButton) return;
  saveButton.disabled = true;
  saveButton.value = &quot;Gardar (use antes a vista previa!)&quot;;
  saveButton.style.fontWeight = &quot;normal&quot;;
  document.getElementById(&quot;wpPreview&quot;).style.fontWeight = &quot;bold&quot;;
}
$(forcePreview);

/**
 * Descrición: Funcións isClass, whichClass, hasClass, addClass,
 *             removeClass e eregReplace necesarias para a
 *             función que mostra as categorías ocultas.
 * Traído de [[fr:MediaWiki:Common.js]].
 */
function isClass(element, classe) {
    return hasClass(element, classe);
}
 
function whichClass(element, classes) {
    var s=&quot; &quot;+element.className+&quot; &quot;;
    for(var i=0;i&lt;classes.length;i++)
        if (s.indexOf(&quot; &quot;+classes[i]+&quot; &quot;)&gt;=0) return i;
    return -1;
}
 
function hasClass(node, className) {
    var haystack = node.className;
    if(!haystack) return false;
    if (className === haystack) {
        return true;
    }
    return (&quot; &quot; + haystack + &quot; &quot;).indexOf(&quot; &quot; + className + &quot; &quot;) &gt; -1;
}
 
function addClass(node, className) {
    if (hasClass(node, className)) {
        return false;
    }
    var cache = node.className;
    if (cache) {
        node.className = cache + ' ' + className;
    } else {
        node.className = className;
    }
    return true;
}
 
function removeClass(node, className) {
  if (!hasClass(node, className)) {
    return false;
  }
  node.className = eregReplace('(^|\\s+)'+ className +'($|\\s+)', ' ', node.className);
  return true;
}
 
function eregReplace(search, replace, subject) {
    return subject.replace(new RegExp(search,'g'), replace);
}

/**
 * Descrición: Mostra as categorías ocultas aos usuarios rexistrados,
 *             engadindo a función &quot;[amosar]&quot;.
 * Traído de [[fr:MediaWiki:Common.js]].
 */
function hiddencat(){
 if(typeof(DesactiveHiddenCat)!=&quot;undefined&quot; &amp;&amp; DesactiveHiddenCat) return;
 if(document.URL.indexOf(&quot;printable=yes&quot;)!=-1) return;
 var cl = document.getElementById('catlinks'); if(!cl) return;
 if( !(hc = document.getElementById('mw-hidden-catlinks')) ) return;
 if( hasClass(hc, 'mw-hidden-cats-user-shown') ) return;
 if( hasClass(hc, 'mw-hidden-cats-ns-shown') )   addClass(hc, 'mw-hidden-cats-hidden');
 var nc = document.getElementById('mw-normal-catlinks');
 if( !nc ) {
  var catline = document.createElement('div');
  catline.id = 'mw-normal-catlinks';
  var a = document.createElement('a');
  a.href = '/wiki/Categoría:Índice';
  a.title = 'Categoría:Índice';
  a.appendChild(document.createTextNode('Categorías'));
  catline.appendChild(a);
  catline.appendChild(document.createTextNode(' : '));
  nc = cl.insertBefore(catline, cl.firstChild);
 }
 else nc.appendChild(document.createTextNode(' | '));
 var lnk = document.createElement('a');
 lnk.id = 'mw-hidden-cats-link';
 lnk.title = 'Este artigo contén categorías ocultas';
 lnk.style.cursor = 'pointer';
 lnk.style.color = 'black';
 lnk.onclick = toggleHiddenCats;
 lnk.appendChild(document.createTextNode('[amosar]'));
 hclink = nc.appendChild(lnk);
}
function toggleHiddenCats(){
 if( hasClass(hc, 'mw-hidden-cats-hidden') ) {
  removeClass(hc, 'mw-hidden-cats-hidden');
  addClass(hc, 'mw-hidden-cat-user-shown');
  $(hclink).text('[agochar]');
 } else {
  removeClass(hc, 'mw-hidden-cat-user-shown');
  addClass(hc, 'mw-hidden-cats-hidden');
  $(hclink).text('[amosar]');
 }
}
$(hiddencat);

/**
 * Ticker: ver [[Modelo:ticker]]
 * Adaptado de https://en.wikinews.org/w/index.php?title=MediaWiki:Ticker2.js&amp;oldid=1384515
 */
 $(function () {if ((window.disable_ticker2 !== true) &amp;&amp; (document.getElementById(&quot;singleTickerForPage&quot;) || document.getElementById('enableTickers'))) 
mw.loader.load('//en.wikinews.org/w/index.php?title=MediaWiki:ticker2.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');});

/* Fin da chamada de retorno ao mw.loader.using */
} );

/* NON ENGADAS NINGÚN CÓDIGO POR DEBAIXO DESTA LIÑA */</text>
      <sha1>o1yvz2fjxcyu2ue5e6cyklnv6kgqgiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Proofreadpage specialpage text</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3077</id>
    <revision>
      <id>8555</id>
      <timestamp>2011-11-05T19:55:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Candalua</username>
        <id>366</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>interwiki</comment>
      <origin>8555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1491" sha1="d12gszki39656f1naa9rpi82h8aft6i" xml:space="preserve">[[ar:Special:IndexPages]]
[[az:Special:IndexPages]]
[[bg:Special:IndexPages]]
[[bn:Special:IndexPages]]
[[br:Special:IndexPages]]
[[bs:Special:IndexPages]]
[[ca:Special:IndexPages]]
[[cs:Special:IndexPages]]
[[cy:Special:IndexPages]]
[[da:Special:IndexPages]]
[[de:Special:IndexPages]]
[[el:Special:IndexPages]]
[[en:Special:IndexPages]]
[[eo:Special:IndexPages]]
[[es:Special:IndexPages]]
[[et:Special:IndexPages]]
[[fa:Special:IndexPages]]
[[fi:Special:IndexPages]]
[[fo:Special:IndexPages]]
[[fr:Special:IndexPages]]
[[he:Special:IndexPages]]
[[hr:Special:IndexPages]]
[[hu:Special:IndexPages]]
[[hy:Special:IndexPages]]
[[id:Special:IndexPages]]
[[is:Special:IndexPages]]
[[it:Special:IndexPages]]
[[ja:Special:IndexPages]]
[[kn:Special:IndexPages]]
[[ko:Special:IndexPages]]
[[la:Special:IndexPages]]
[[li:Special:IndexPages]]
[[lt:Special:IndexPages]]
[[mk:Special:IndexPages]]
[[ml:Special:IndexPages]]
[[nl:Special:IndexPages]]
[[no:Special:IndexPages]]
[[pl:Special:IndexPages]]
[[pt:Special:IndexPages]]
[[ro:Special:IndexPages]]
[[ru:Special:IndexPages]]
[[sa:Special:IndexPages]]
[[sah:Special:IndexPages]]
[[sk:Special:IndexPages]]
[[sl:Special:IndexPages]]
[[sr:Special:IndexPages]]
[[sv:Special:IndexPages]]
[[ta:Special:IndexPages]]
[[te:Special:IndexPages]]
[[th:Special:IndexPages]]
[[tr:Special:IndexPages]]
[[uk:Special:IndexPages]]
[[vec:Special:IndexPages]]
[[vi:Special:IndexPages]]
[[yi:Special:IndexPages]]
[[zh:Special:IndexPages]]
[[zh-min-nan:Special:IndexPages]]</text>
      <sha1>d12gszki39656f1naa9rpi82h8aft6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3086</id>
    <revision>
      <id>19054</id>
      <parentid>16429</parentid>
      <timestamp>2018-12-29T17:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="eogb4b9g559qdppz4up7jmv633nyylf" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura]]
{{Portadatexto
|nome=&lt;big&gt;Follas Novas&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;versos en gallego&lt;/small&gt;
|autor=[[Rosalía Castro de Murguía]]
|dataano=[[1880]] 
|índice={{Espazos|3}}[[Follas novas/Dedicatoria|Dedicatoria]]

:[[Follas novas/Prólogo|Prólogo de D. Emilio Castelar]]

:[[Dúas palabras d'a autora]]

&lt;br /&gt;

:&lt;small&gt;LIBRO I&lt;/small&gt;
:[[I. Vaguedás|VAGUEDÁS]]

&lt;br /&gt;

:&lt;small&gt;LIBRO II&lt;/small&gt;
:[[II. ¡Do íntimo!|¡DO ÍNTIMO!]]

&lt;br /&gt;

:&lt;small&gt;LIBRO III&lt;/small&gt;
:[[III. Varia|VARIA]]

&lt;br /&gt;

:&lt;small&gt;LIBRO IV&lt;/small&gt;
:[[IV. D'a Terra|D'A TERRA]]

&lt;br /&gt;

:&lt;small&gt;LIBRO V&lt;/small&gt;
:[[V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos|AS VIUDAS D'OS VIVOS E AS VIUDAS D'OS MORTOS]]

&lt;br /&gt;

:[[Follas novas/Índice|Índice]]

:[[Follas novas/Fé de erratas|Fé de erratas]]
}}


{{wikipedia}}

[[Categoría:Follas novas| ]]
[[Categoría:GL-F]]
[[Categoría:1880]]</text>
      <sha1>eogb4b9g559qdppz4up7jmv633nyylf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Follas novas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3087</id>
    <revision>
      <id>21104</id>
      <parentid>20502</parentid>
      <timestamp>2023-10-13T09:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Cuba]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="muymqgmvlqx1b615htoe9b0qyvr5rhk" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Follas novas}}
[[Categoría:Poesía|Follas novas]]
[[Categoría:Rosalía de Castro]]
[[Categoría:Cuba]]</text>
      <sha1>muymqgmvlqx1b615htoe9b0qyvr5rhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1864</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3089</id>
    <revision>
      <id>12484</id>
      <parentid>9236</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:38:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="br5x3ib1g63egneq199rfuc4e9dclor" xml:space="preserve">== Obras ==
=== Prosa ===
* [[Conto gallego]] de [[Rosalía de Castro]]
=== Textos legais ===
* [[Tratado de Lisboa de 1864]]

[[Categoría:1864]]</text>
      <sha1>br5x3ib1g63egneq199rfuc4e9dclor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1880</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3090</id>
    <revision>
      <id>18967</id>
      <parentid>18965</parentid>
      <timestamp>2018-12-12T21:11:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="858" sha1="ra0d3bk67p5nbobp9eay19w9ttznhxa" xml:space="preserve">== Obras ==
=== Novelas ===
*''[[Maxina ou a filla espúrea]]'', de [[Marcial Valladares Núñez]], primeira novela en lingua galega.
=== Poesía ===
*''[[Follas novas]]'', de [[Rosalía de Castro]].
*''[[Aires d'a miña terra]]'', de [[Manuel Curros Enríquez]]. 
*''[[Saudades gallegas]]'', de [[Valentín Lamas Carvajal]].

== Autores ==
=== Nacementos ===
* 10 de xaneiro : [[Manuel Azaña]], político, escritor e presidente da II República española (m. [[1940]]).
* 30 de marzo : [[Seán O'Casey]], escritor irlandés (m. [[1964]]);
* 27 de xuño : [[Helen Keller]], escritora e activista social estadounidense.
* 26 de agosto : [[Guillaume Apollinaire]], escritor francés (m. [[1918]]).
* 6 de novembro : [[Robert Musil]], escritor austríaco.
=== Mortes ===
* 8 de maio : [[Gustave Flaubert]], novelista francés.
{{Wikipedia}}
[[Categoría:1880]]</text>
      <sha1>ra0d3bk67p5nbobp9eay19w9ttznhxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Índice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3091</id>
    <revision>
      <id>21240</id>
      <parentid>16430</parentid>
      <timestamp>2024-03-07T09:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>77.26.199.164</ip>
      </contributor>
      <comment>corrección segundo https://gl.wikisource.org/w/index.php?title=Ficheiro:Follas_novas_1880_Rosal%C3%ADa_Castro_de_Murgu%C3%ADa.pdf&amp;page=58</comment>
      <origin>21240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4555" sha1="kxd7pog2hgexv3yys6v7i3nvolieu20" xml:space="preserve">{{Portadatexto
|nome=Índice ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|índice={{Espazos|5}}[[Follas novas/Dedicatoria|Dedicatoria]]
: [[Prólogo de D. Emilio Castelar]]
: [[Dúas palabras d'a autora]]
&lt;br /&gt;
: '''[[I. Vaguedás]]'''
: [[D'aquelas que cantan as pombas y as frores]]
: [[Ben sei que non hay nada]]
: [[Tal com'as nubes]]
: [[Diredes d'estos versos, y é verdade,]]
: [[¡Follas novas! risa dame|''¡Follas novas!'' risa dame]]
: [[¿Qué pasa ò redor de min?]]
: [[Alguns din, ¡miña terra!]]
: [[Ala, pó-la alta nòite]]
: [[Paz, paz deseada]]
: [[Un-ha vez tiven un cravo]]
: [[Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,]] 
: [[Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?]]
: [[Xa nin rencor nin desprezo]]
: [[Aquel romor de cántigas e risas]]
: [[A un batido, outro batido]]
: [[Cand'era tempo d'inverno]]
: [[Mais vé qui o meu corazon]]
: [[C'o seu xordo e costante mormorio]]
: [[Ando buscando meles e frescura]]
: [[¡Silencio!]]
&lt;br /&gt;
: '''[[II. ¡Do íntimo!]]'''
: [[¡Adios!]]
: [[Grilos e ralos, rans albariñas]]
: [[¡Cal as nubes n'o espaço sin limites]] 
: [[Rico ou probe algun dia]]
: [[N'a catredal]]
: [[¡Corré serenas ondas cristaiñas]]
: [[Cada noite eu chorando pensaba]]
: [[Ti onte mañan eu]]
: [[Deixa que n'esa copa en donde bebes]]
: [[Bós amores]]
: [[Amores cativos]]
: [[Abrid'as frescas rosas]]
: [[De valde!]]
: [[¿Quen non xime?]]
: [[Ladraban contra min que camiñaba]]
: [[Porqué, miña almiña]]
: [[O toque d'alba]]
: [[¡Mar! c'as tuas auguas sin fondo]]
: [[Caba lixeiro, caba]]
: [[Cando penso que te fuches]]
: [[A ventura é traidora]]
: [[Lévame a aquela fonte cristaiña]]
: [[Ô pazo d'A...]]
: [[N'o ceo, azul crarísimo]]
: [[A xusticia pó-l-a man]]
: [[Dios puxo un velo enriva]]
: [[¡Tas-tis! ¡tas-tis! n'a silenciosa noite]]
: [[Amigos vellos]]
: [[Mayo longo... Mayo longo]]
: [[Lua descolorida]]
: [[Que pracidamente brilan]]
: [[Estranxeira n'a sua patria]]
: [[¡Padron! ... ¡Padron!]]
: [[Pasade]]
: [[Porque, Dios piadoso]]
: [[¡Soya!]]
&lt;br /&gt;
: '''[[III. Varia]]''' 
: [[N'hay peor meiga que un-ha gran pena]]
: [[Vamos bebendo]]
: [[Un verdadeiro amor é grande e santo]]
: [[Non cantes, non chores, non rias, non fales]]
: [[¡Adiante!]]
: [[Nin a escuras]]
: [[Xigantescos olmos, mirtos]]
: [[Cada cousa n'o seu tempo]]
: [[Cabe d'as froles a nena]]
: [[Pelouro que roda]]  
: [[A disgracia]]
: [[¡E ben! cando comprido]]
: [[Sin niño]]
: [[Eu por vos e vos por outro]]
: [[¡Valor! qu'anqu'eres como branda cera]]
: [[Dulce sono]]
: [[Espantada, o abismo vexo]]
: [[Para a vida, para a morte]]
: [[N'a tomba d'o xeneral inglés Sir Jhon Moore]] 
: [[Cal grasiosa brandeas]]
: [[Sin terra]]
: [[Para uns negro]]
: [[Tristes recordos]]
: [[Meses d'o inverno frio]]
: [[Era n'o mes de Mayo]]
: [[¿Qué ten?]]
: [[Tí, a feiticeira e branca com'as neves]]
: [[Ruinas]]
: [[Chirrar d'os carros d'a Ponte]]
: [[A bandolinata]]
: [[Brancas virxes de cándidos rostros]]
: [[Vanidade]]
: [[Para á vida e para á morte]]
: [[Apresa Alvaro d'Anido]]
: [[Decides qu'o matrimonio]]
: [[Agora cabelos negros]]
: [[Premita Dios que te vexas]] 
: [[Teño un mal que non ten cura]]
: [[Sarna con gusto, non pica]]
: [[E verdade qu' un pode]]
: [[Fas uns versos... ¡ay que versos!]]
: [[Tembra un neno n'húmido pórtico]]
&lt;br /&gt;
: '''[[IV. D'a terra]]'''
: [[¡Calade!]]
: [[Miña casiña, meu lar]]
: [[Soberba]]
: [[A probiña, qu'está xorda]]
: [[Xan]]
: [[O encanto d'a pedra chan]]
: [[Tanto e tanto nos odiamos]]
: [[En Cornes]]
: [[San Lourenzo]]
&lt;br /&gt;
:'''[[V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]]''' 
: [[Prá Habana]]
: [[¡Olvidemo-l-os mortos!]]
: [[Terra a nosa]]
: [[Tecin soya á miña tea]]
: [[Os manantiales sécanse]]
: [[Dor alleo n'&quot; meu dor]]
: [[Como venden á carne n'o mercado]]
: [[Foy á Pascoa enxoita]]
: [[Non coidarey xa os rosales]]
: [[Eu levo un-ha pena]]
: [[Meus pensamentos cal voás tolos]]
: [[Vivir para ver]]
: [[N'é de morte]]
: [[Querom'ire, querom'ire]]
: [[O meu olido mais puro]]
: [[Medico, doill'a cabeza]]
: [[Anque me des viño d'o Riveiro d' Avia]]
: [[Dend'aquí veo un camiño]]
: [[N'o craustro]]
: [[Cómo lle doy á yalma]]
: [[Ô sol fun quentarme]]
: [[Sempre pó-la mort'espera]]
: [[¿Que lle digo?]]
: [[Teño un niño de tolos pensamentos]]
: [[Basta un-ha morte]]
: [[As Torres d'Oeste]]
: [[¿Porqué?]]
: [[De soidás morriase]]
: [[Pois consolate, Rosa]]
: [[C'a pena o lombo]]
: [[Tan soyo]]
|dataano=[[1880]] 
|datames=
|datadía=
}}

[[Categoría:GL-I]]
[[Categoría:Follas novas|Indice]]</text>
      <sha1>kxd7pog2hgexv3yys6v7i3nvolieu20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1837</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3110</id>
    <revision>
      <id>12482</id>
      <parentid>8613</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="489" sha1="ejinj4wd1zv6240y7tfzjylhd5b5ew6" xml:space="preserve">
== Autores ==
=== Nacementos ===
* 24 de febreiro :  [[Rosalía de Castro]], escritora galega (morte en [[1885]]).

=== Mortes ===
* 10 de febreiro : [[Alexander Pushkin]], escritor ruso (nacemento [[1799]]).
* 13 de febreiro : [[Mariano José de Larra]], escritor e xornalista español (nacemento [[1809]]).
* 19 de febreiro : [[Karl Georg Büchner]], escritor alemán (nacemento [[1813]]).
* 14 de xuño : [[Giacomo Leopardi]], poeta italiano (nacemento [[1798]]).


[[Categoría:1837]]</text>
      <sha1>ejinj4wd1zv6240y7tfzjylhd5b5ew6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1885</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3111</id>
    <revision>
      <id>12490</id>
      <parentid>8615</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:39:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1168" sha1="feqj8ijrw7kyvplybqr0qw7d3okdq1o" xml:space="preserve">=== Acontecementos ===
* [[Andrés Martínez Salazar]] e máis [[Juan Fernández Latorr]]e fundan &quot;[[Biblioteca Gallega]]&quot;.
* Fúndase na Habana, ''A gaita gallega'', primeira publicación monolingüe en galego na emigración.
== Autores ==
=== Nacementos ===
* 11 de febreiro : [[Wenceslao Fernández Flórez]], escritor galego en castelán.
* 22 de abril : [[Victoriano Taibo]], escritor galego.
* 5 de setembro : [[Uxío Carré Alvarellos]], escritor galego.
* 11 de setembro : [[D. H. Lawrence]], escritor británico.
* 11 de outubro : François Mauriac, escritor francés (morte 1970).

=== Mortes ===
* 22 de maio : [[Victor Hugo]], escritor francés.
* 15 de xullo : [[Rosalía de Castro]], escritora [[galega]].
== Obras ==
=== Narrativa ===
* 18 de febreiro : Primeira edición de ''As Aventuras de Huckleberry Finn'' de [[Mark Twain]].
* 21 de marzo : Publícase &quot;''Germinal''&quot;, novela de [[Émile Zola]], decimoterceira do ciclo &quot;''Les Rougon-Macquart''&quot;.
=== Outras obras ===
* Publicase ''Así Falou Zaratustra, un libro para todos e para ninguén'' (Also Sprach Zarathustra, Ein Buch für Alle und Keinen) de [[Friedrich Nietzsche]].

[[Categoría:1885]]</text>
      <sha1>feqj8ijrw7kyvplybqr0qw7d3okdq1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Valentín Paz-Andrade</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3112</id>
    <revision>
      <id>16892</id>
      <parentid>14556</parentid>
      <timestamp>2017-09-17T11:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="810" sha1="n80np1isjlojh9gc2lox7efb8xg194z" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Paz Andrade praza San Xose Pontevedra.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote={{PAGENAME}}
|Wikinoticias=none
}}
'''Valentín Paz-Andrade''', nado en Pontevedra o 23 de abril de 1898 e falecido en Vigo o 19 de maio de 1987, foi un xurista, economista, político, empresario, escritor, poeta e xornalista galego.

==Textos==
*[[Interpelación formulada por don Valentín Paz Andrade, del Gupo Parlamentario Progresistas y Socialistas Independientes, relativa a descentralización de la RENFE]]. (25 de outubro de 1978)

{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Paz}}
[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>n80np1isjlojh9gc2lox7efb8xg194z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Interpelación formulada por don Valentín Paz Andrade, del Gupo Parlamentario Progresistas y Socialistas Independientes, relativa a descentralización de la RENFE</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3113</id>
    <revision>
      <id>14885</id>
      <parentid>14884</parentid>
      <timestamp>2016-05-18T20:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Traducións do castelán]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5422" sha1="3hx1stlnjggibjo3gssk2br1vfh9d2x" xml:space="preserve">&lt;!---- :''Véxase tamén: '''[[]]'''''. ----&gt;

&lt;center&gt;
{| 
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: #c9dff0&quot; | 
&lt;br/&gt;
&lt;center&gt;[[Imaxe:Boletín Oficial de las Cortes n 186, 17-11-1978.pdf|200px|page=19]]&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;'''Interpelación formulada por don [[Valentín Paz-Andrade|Valentín Paz Andrade]],&lt;br /&gt;do Gupo Parlamentario Progresistas e Socialistas Independentes,&lt;br /&gt;relativa a descentralización da RENFE'''


|}
&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;

&lt;center&gt;'''PRESIDENCIA DO SENADO'''&lt;/center&gt;


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; En cumprimento do disposto no artigo 149 do vixente Regulamento provisional do Senado, ordénase a publicación no BOLETÍN OFICIAL DAS CORTES da interpelación formulada polo Senador do Grupo Parlamentario Progresistas e Socialistas Independentes, don Valentín Paz Andrade, relativa a descentralización da RENFE, cuxa exposición terá lugar nun próximo Pleno da Cámara.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Palacio do Senado, 7 de novembro de 1978. -O Presidente do Senado, '''Antonio Fontán Pérez'''. -O Secretario primeiro do Senado, '''Víctor M. Carrascal Felgueroso'''.


Á Mesa do Senado


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Valentín Paz Andrade, Senador por Pontevedra, membro do Grupo de Progresistas e Socialistas Independentes, ao amparo do artigo 135 da ordenación regulamentaria aplicable, facendo uso do dereito que tal precepto concede, formula ao Goberno a seguinte

Interpelación

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O &quot;Boletín&quot; número 1 do Servizo de Publicacións, que con data 10 do actual inaugurou a RENFE, anuncia oficialmente a posta en práctica dun programa de descentralización da macro-empresa paraestatal. Di tal documento:

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; &quot;Na primeira fase -xa implantada- descentralizáronse as decisións e actividades que tenden a mellorar os procesos administrativos e non requiren recursos humanos adicionais.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A partir de xaneiro de 1979 serán descentralizados -segunda fase- as restantes decisións e actividades atribuíbles ás Zonas.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; E na terceira procederase á asignación de recursos para dotar ás Zonas e Organismos Centrais dos medios precisos para a maior eficacia de proceso de descentralización.&quot;

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; En aberta contradición con tales principios establécese no mesmo documento unha división en sete zonas, con outras tantas cabeceiras. En realidade son seis, xa que a Madrid atribúenselle dúas -Chamartín e Atocha-. Pero o máis insólito é que o principio da descentralización aplíquese a Andalucía, con cabeceira en Sevilla; a, Valencia, con cabeceira na capital do Turia; a Cataluña, con cabeceira en Barcelona, e ao País Vasco, con cabeceira en Bilbao. Pero non ao resto do país.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Así, a rexión de proa ao Atlántico, Galicia, queda sen cabeceira. Resulta anexionada como un apéndice a León, con Asturias, Zamora e parte de Palencia.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Semellante aberración, tanto xeográfica e xeopolítica como económica, debe ser impedida polo Goberno, en virtude de razóns que, aínda sendo obvias, limitarémonos a esbozar:

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; A) Galicia foi secularmente postergada nos sistemas de comunicacións co resto de España. Singularmente nas de superficie. Por mor das deficiencias do servizo por ferrocarril, todo o tráfico pesqueiro da rexión -no sector o máis importante- foi absorbido polo
transporte de estrada. En canto ao tráfico gandeiro, a escasa idoneidade do servizo produce diminucións do peso en vivo, que supón perdas de centos de millóns de pesetas ao ano.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; B) A anterior consideración basta para comprender que o tráfico desta rexión ten índole específica. É de moi distinta natureza do que dimane de Palencia, Zamora, León, etc. Se a isto engádese que Galicia posúe outra gran fonte de tráfico, aínda máis diversificado, como é a que brota nos seus grandes portos atlánticos, e tanto de viaxeiros como de mercancías, compréndese sen maior esforzo dialéctico que a cabeceira do tráfico ferroviario do Noroeste debe situarse na costa atlántica.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; C) Debe así mesmo terse en conta a condición de rexión fronteiriza con Portugal e a necesidade de coordinar o tráfico ferroviario entre os dous países ibéricos. Notoriamente advírtese que o desprazamento da cabeceira a León subestima un imperativo xeopolítico que merece a maior prioridade.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; As razóns que sumariamente anticipamos, e as que no seu día haberán de ser alegadas &quot;in voce&quot;, móvennos a formular respectuosamente esta interpelación ao Goberno, especialmente ao excelentísimo señor Ministro de Transportes, a fin de que sexa reconsiderado o Plan de Zonas da RENFE, creando unha oitava para as catro provincias galegas, con cabeceira no porto da rexión ao que deba fundadamente recoñecerse prioridade, e deixando a zona sétima integrada soamente por Zamora, León, Asturias e parte de Palencia.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Palacio do Senado, 25 de outubro de 1978. -'''Valentín Paz Andrade'''.

&lt;/div&gt;

==Véxase tamén==
Este texto é unha '''tradución non oficial'''. Vexa a obra no seu idioma orixinal no [[:Commons:File:Boletín Oficial de las Cortes n 186, 17-11-1978.pdf|'''''Boletín Oficial de las Cortes n 186, 17-11-1978'''''.]]

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Documentos legais españois]]
[[Categoría:1978]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>3hx1stlnjggibjo3gssk2br1vfh9d2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Interpelación formulada por don Valentín Paz Andrade, del Gupo Parlamentario Progresistas y Socialistas Independientes, relativa a descentralización de la RENFE.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3114</id>
    <redirect title="Interpelación formulada por don Valentín Paz Andrade, del Gupo Parlamentario Progresistas y Socialistas Independientes, relativa a descentralización de la RENFE" />
    <revision>
      <id>8626</id>
      <timestamp>2011-12-03T21:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Interpelación formulada por don Valentín Paz Andrade, del Gupo Parlamentario Progresistas y Socialistas Independientes, relativa a descentralización de la RENFE. movida a Interpelación formulada por don Valentín Paz Andrade, del Gupo Parlamentario...</comment>
      <origin>8626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="slexdb6ivr8yhuqgxu4o4qmqfizksqp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Interpelación formulada por don Valentín Paz Andrade, del Gupo Parlamentario Progresistas y Socialistas Independientes, relativa a descentralización de la RENFE]]</text>
      <sha1>slexdb6ivr8yhuqgxu4o4qmqfizksqp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Dedicatoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3115</id>
    <revision>
      <id>16427</id>
      <parentid>16388</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T12:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Dedicatoria]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Dedicatoria]]&quot;</comment>
      <origin>16427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1993" sha1="03wh4pl2l8jqsvajpacgw3krh6pzblg" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Dedicatoria ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=[[1880]]
}}
&lt;div align=center&gt;

OS SEÑORES DA XUNTA DIRECTIVA

&lt;small&gt;E MAIS INDIVIDUOS QUE COMPOÑEN A&lt;/small&gt;

SOCIEDADE DE BENEFICENCIA D'OS NATURALES DE GALICIA

N'HABANA
&lt;/div&gt;


&lt;div class=prose&gt;
{{Espazos|3}}''Un sentimento de gratitude faime oxe dedicarlles este meu libro. O dia en qu'os fillos de Galicia levaban á cabo n'Habana un d'os seus mais groriosos feitos (permitaseme chamarlle asi, porque tal o creio); o dia en qu'entr'o aplauso de todos, fundouse en tan lexana rexion á ''Sociedade de beneficencia d'os naturales de Galicia'', houbo quen quixo santifical'ô seu modo volvendo pr'á sua patria os ollos y o corazon, unindo n'aquela obra de patriotismo ó recordo d'un libro que foi tamen ó esaltado fruto d'amor ô noso país.''

{{Espazos|3}}''O xuntar ôs nomes d'os fundadores d'a ''Sociedade'', o d'autora d'os ''CANTARES GALLEGOS'' (cousa que lles agradecin por que me via asi unida á obra de caridade mais grata ô meu corazon) xa sey que non foy mais que como un-ha espresion d'amor pr'á patria ausente, qu'eu cantara xa que non en bós versos, ô menos en versos afertunados. Séino ben; mais non por eso deixo de ter n'o que val aquel recordo, e de crêrme obrigada á dar á esa Sociedade un-ha pubrica moestra d'o meu agradecemento, xa que púbrica foy tamen á proba d'estimacion que á su vez me deron n'aquel dia os meus paisanos n'Habana.''

{{Espazos|3}}''Reciban pois á dedicatoria d'este meu novo libro: trata d'as cousas d'a terra, e vay escrita n'a nosa lengoa. Recíbana, non pó-lo que val, sinon pó-lo que significa.''

&lt;div align=center&gt;
'''ROSALÍA CASTRO DE MURGUIA'''

&lt;small&gt;Socia honoraria da Sociedade de beneficencia&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;d'os naturales de Galicia n' Habana&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;


{{Espazos|3}}Santiago 23 Febreiro 1880.


{{Paxinación|Índice (Follas novas)|Prólogo de D. Emilio Castelar}}
[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:Follas novas]]</text>
      <sha1>03wh4pl2l8jqsvajpacgw3krh6pzblg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1830</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3119</id>
    <revision>
      <id>21313</id>
      <parentid>12480</parentid>
      <timestamp>2024-06-25T19:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>/* Relixión */</comment>
      <origin>21313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1281" sha1="790kdncnu23cm6pjygohfjctz4p5yek" xml:space="preserve">== Acontecementos ==
=== Teatro ===
* 25 de febreiro - Estrea en París de ''[[Hernani]]'' obra de teatro de  [[Víctor Hugo]]. A esa noite chámaselle ''Batalla de Hernani'' por ramatar coa liorta entre o bando a favor do teatro tradicional clásico francés (as regras da unidade dos tres elementos : tempo, lugar e acción) e o bando do romanticismo a favor de ''Hernani''.
=== Relixión ===
* 6 de abril - Crease a ''Igrexa de Xesús Cristo dos Santos dos Últimos Días'' en Fayette (Estado de Nova York -Estados Unidos), baseada no [[Libro de Mormón]] de [[Joseph Smith, Jr.]].

== Autores ==
=== Nacementos ===
* 15 de marzo  - [[Paul von Heyse]], escritor alemán, Premio Nobel de Literatura (m. [[1914]]).
* 8 de setembro - [[Frédéric Mistral]], poeta francés (m. [[1914]]).
* 17 de decembro - [[Jules de Goncourt]], escritor francés (m. [[1870]]).
=== Mortes ===
* 8 de decembro - [[Benjamin Constant]], politico e escritor do romanticismo francés (n. [[1767]]). 

== Obras ==
=== Literatura ===
* novembro - Primeira publicación da novela ''Vermello e negro'' (''Le Rouge et le Noir'') de Henri Beyle, coñecido como [[Stendhal]].
=== Outros textos ===
* 26 de marzo - Primeira publicación do [[Libro de Mormón]] de [[Joseph Smith, Jr.]]. 


[[Categoría:1830]]</text>
      <sha1>790kdncnu23cm6pjygohfjctz4p5yek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Prólogo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3120</id>
    <revision>
      <id>16433</id>
      <parentid>16432</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T12:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32171" sha1="241e536t3yxu3b1viwlyw93iwr2l61m" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Prólogo de [[Follas novas]] (de [[Rosalía de Castro]])
|autor=Emilio Castelar
|dataano=[[1880]]
}}


[[File:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|thumb|page=9]]


{{Prose}}
&lt;center&gt;&lt;big&gt;PRÓLOGO&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/center&gt;


&amp;nbsp; Nada me complace tanto en la vida como recorrer las regiones que componen el territorio de nuestra España y contemplar los monumentos que despiertan la memoria de nuestros padres. Los tiempos pasados se avivan y resucitan en el escenario donde sus tragedias sucedieron. El alma de los muertos vuelve, á los conjuros y evocaciones del recuerdo, como para buscar el orígen de venturas ó desventuras trascendentes á su nombre en el mundo y á su reposo en la eternidad. Enseña más sobre el destino de Roma un paseo por la Vía Apia, bordada de sepulcros, que un estudio de los libros de Tito Livio y de Tácito. Cuentan más historia de España las piedras mudas de la catedral de Toledo, que las páginas grandilocuentes de Mariana y de Mendoza. Los campos de Montiel llevan aún la maldicion del fratricidio de los Trastamaras; las ruinas de Poblet, cubiertas de ortigas, guardan aún las sombras augustas de los reyes de Aragon; las alturas del puerto de Muradiel revelan á los ojos mas vulgares las glorias á ellas unidas como la luz á los soles; el pico de Monserrat refleja las retinas de los navegantes catalanes del Mediterráneo, que lo saludaban arrobados en sus fabulosas expediciones al Oriente de Europa; las rejas de Granada parecen el poema de la guerra santa y de la reconquista nacional, y apénas hay un rincon de la Península donde los espectáculos de la naturaleza no estén realzados por las grandiosas escenas de la historia.

&amp;nbsp; En mi calidad de historiador he contemplado mil veces los escenarios principales de los hechos históricos, y no he visto, sin embargo, aquellos donde nuestras crónicas modernas comienzan, y la fuente de nuestra vida nacional brota, y el poema de la reconquista se inicia, y el habla española balbucea sus primeras palabras, y el grito de Dios y libertad resuena, y la capilla de Covadonga señala como la letra inicial de nuestras victorias, y el astur y el galáico hacen retroceder al árabe abortado por los desiertos hácia el Mediodía y al normando abortado por los mares hácia el Norte; y por do quier, así en los primitivos dialectos de incomparable dulzura como en las iglesias románicas de indecible severidad, se sienten aún los vagidos de nuestro espíritu y se tocan las tablas de nuestra cuna; ¡ah! no he visto, decia, ni Astúrias ni Galicia. 

&amp;nbsp; ¡Y cuántas veces héme fingido estas tierras en mi imaginacion y he tratado de resucitarlas y de describirlas tales como las veia interiormente! Sobre todo, esa extraña y desconocida Galicia me llamaba con sus innumerables atractivos y aparecia verde y húmeda, ceñida de espumas oceánicas, tapizada de inacabables prados, llena de colinas en cuyas alturas sombrea el bosque y á cuyos piés brilla la floresta, esmaltada por sus rias y por sus puertos semejantes á tranquilos lagos, cubierta de castañares y de naranjales, con sus mares verdes y sus horizontes recamados de arreboladas neblinas, como una especie de Escocia meridional española, muy apropiada, cual la Escocia británica del Norte, á la poesía, y al cántico, y al sentimiento de la naturaleza.

&amp;nbsp; ¡Y será de ver aquella catedral, á la que volvian sus ojos los moribundos en toda la Edad Media, é iban, hasta del seno de la Bulgaria y de Rusia, los peregrinos en gran muchedumbre á ganar el perdon de sus culpas con poner los labios en las losas de su pavimento! ¡Y el alma se quedará extática en su puerta de la Gloria pintada de tantos colores y entre cuyos iris, semejantes á los matices de la oracion, y entre cuyos dorados, semejantes á los resplandores de inmaculado éther, revolotean las innumerables figuras como místicas mariposas venidas de las flores del cielo, y surgen las estatuillas como mensajeras encargadas de elevar á las alturas celestiales las constantes aspiraciones que á lo infinito siente en su eternal carrera nuestro pobre y oscuro planeta! ¡Cómo caerán las sombras por aquellas recatadas capillas, antiguo albergue de las peregrinaciones y término santo de largo y proceloso viaje! ¡Cómo resonará por aquellas bóvedas el grito que los guerreros han proferido en Clavijo, en Calatañazor, en las Navas, en Tarifa; el grito que invocaba al Apóstol y lo traia al frente de nuestros ejércitos en su blanca cabalgadura apocalíptica! Jerusalem, Roma, Compostela, eran por aquellos tiempos de fé como las tres gradas espirituales por donde la pobre humanidad podia subir hasta ver frente á frente las tres personas de la Trinidad Santísima.

&amp;nbsp; Y después de haberse confortado el ánimo con estos santos recuerdos, ¡cómo se comunicará con la naturaleza! Ya sé por experiencia que no puede pedírsele al Norte el color de nuestras tierras meridionales y la línea inflamada que rodea como de una aureola esplendente las aristas de la Giralda y la estrías del Parthenon. Ya sé que nuestro paganismo clásico, nuestra forma plástica, nuestro relieve escultórico, los secos torrentes en que la adelfa se corona de rosadas flores y la palma se cimbrea al soplo abrasador del simoun, jamás se encuentran en los campos eternamente verdes que el Océano riega con sus evaporaciones contínuas y con sus lluvias benéficas, y que la niebla envuelve en sus velos de gasa. Pero será de ver el campo tranquilo, como los idilios de Teócrito; el prado á la contínua reverdecido por una primavera perpétua; los bosques de frutales, cargados con las abrillantadas frutas; las colinas, donde en libertad crecen toda clase de arbustos; entre los altos robles y castaños el antiguo campanario de la aldea; por los hondos valles la cabaña con su establo y el establo con sus vacas á la puerta; serpenteando en varias direcciones la ria serena y trasparente, llena de barcas ligeras que contrastan con las pesadas carretas, y trabajando sin descanso los campesinos de ambos sexos, seguidos de sus innumerables chicuelos que entonan á una en coro esas sonatas y cantares, cuyos aires se han elevado en las composiciones de los primeros maestros europeos, lo mismo en la sinfonía pastoral de [[Beethoven]] que en la tierna Sonámbula de Bellini, á expresion clásica de la felicidad campestre. Galicia tiene pintores, que excuso nombrar, capaces de darnos idea tan clara de su tierra como los pintores malagueños nos la han dado de una merienda en la Caleta ó los pintores sevillanos de un baile en Triana. 

&amp;nbsp; Inútil buscar en las composiciones gallegas una sombra como de azabache junto á una pared cuya cal semeja al alabastro; la luz llega, cernida por tantos vapores como hay en el aire y amortiguada por tanta vegetacion como hay en el suelo, dulce, á guisa de caricia gallega, sin rebotes hiperbólicos, sin reverberaciones metálicas á los ojos, que pueden recibirla y gozarla en una placidez inefable. Bajo los seculares árboles de ramas bastantes á cubrir una plaza; en cercados floridos y olientes á madre-selva; sobre alfombra natural, y aunque natural mullida y blanda, el gallego, cubierto con su montera y ataviado con sus calzones y su chaqueta de paño oscuro que chapillas de plata abotonan y adornan, baila en compañía de la hermosísima gallega, en cuya cabeza flamea el pañuelo de colores realzado sobre el primoroso dengue y el oscuro zagalejo de estameña, y en cuyo cuello relucen sobre la blanca camisa los varios collares; y así, trenzan, al son de su gaita, una de esas danzas iguales á su música, por tristes, por amantes y por voluptuosas. 

&amp;nbsp; Lo cierto es que esta tierra, falta de calor, inspira á sus hijos un pasion tan encendida que raya en fanatismo. Ni el catalan, que se cree ciudadano de perfecta nacionalidad; ni el andaluz, que habita la region más privilegiada y más poética de España; ni el valenciano, bienhadado en sus asiáticos jardines; ni el vigoroso aragonés aman á su patria como la ama el gallego. La sombra de sus árboles, el dejo de su agua natal, los mendrugos de su pan de maíz y de centeno, las maderas de su establo, el olor de sus vacas, el espacio de su Municipio, el tañido de la campana que toca la oracion al anochecer, la melodía de su zampoña, el cantar de su alborada en tales términos se imponen á sus sentidos, á sus sentimientos, á su conciencia, á toda su alma, á todo su sér, que al arrancarle de allí le desarraigan, como si fuera un árbol, y dobla el cuello, y pierde la gana, y apaga la mirada, y desmaya de fuerzas, y decae de color, y olvida el habla, y siente una tristeza tal en todos sus afectos y un dolor tan agudo en todo su cuerpo, que concluye el infeliz por la muerte. Hay razas de tal suerte unidas con su tierra, que al separarlas separais los dos términos de una entidad, el alma y el cuerpo, y concluís con su existencia. La mayor parte de aquellos suicidios de pueblos, como los de Numancia y de Sagunto, que tanto nos maravillan, se explican por el apego al suelo natal, fuera de cuyo aire no pueden respirar ni vivir. Existen razas nómadas como las razas invasoras del Norte, llamadas por una vocacion interior al movimiento, desasidas del suelo, juntas con su caballo y con su carro que las trasportan de uno á otro territorio, las cuales se engendran en una region, nacen en otra, viven de contínuo viaje, mueren sin saber el pueblo donde han nacido, y cambiando de creencias cual cambian de patria, tienen la vocacion de las emigraciones, y de las conquistas, por cuyo terrible poder suelen renovarse las sociedades humanas, de igual suerte que se renuevan los aires por las tempestades y por las inundaciones los campos. Pero en cambio hay otras razas á quienes jamás separaríais del territorio donde nacen y que se pegan á él como la carne al hueso. Estas son las razas que padecen el mal del país, llamado en griego nolstalgia, mal horrible que termina casi siempre por la muerte. Y parece que la fatalidad lo quiere. El gallego se vé obligado, por la densidad de la poblacion y por la tristeza del suelo, á las emigraciones constantes. Imaginaos cuál será su pena cuando trasponga la línea del horizonte sensible y deje tras sí el campanario de la iglesia parroquial en cuyo regazo ha crecido su alma; el cementerio donde yacen sus mayores, con cuyos huesos se mezclan las raíces de la vida; los hogares que han cobijado los afectos y las pasiones, á cuyo impulso se ha reunido la sangre y ha amasado la carne del corazon. En ningun punto del mundo donde vaya volverá á ver la zagaleja que, con la mano puesta al oido, la cabeza movida á un lado y otro, los ojos fuera casi de las órbitas cual si buscara y no encontrara el sér amado, entona la triste cancion correspondiente á la serenata andaluza, cancion parecida, en su larga y triste cadencia, bien á un arrullo de amor, ó bien á un suspiro de muerte. Y se comprende, se comprende perfectamente que al abandonar todos estos lugares, indisolublemente unidos á todas sus pasiones, desfallezca y muera. Y esta tristeza del alma se refleja en su poesía, que es verdaderamente una poesía melancólica del corazon. 

&amp;nbsp; Así tiene los caractéres de la poesía del Norte, la vaguedad y la profundidad. La naturaleza se refleja en la conciencia de sus bardos como se reflejan los objetos en los poemas osiánicos. La estrella que luce entre las primeras sombras de la tarde; el vapor que asciende del oleaje de los mares á formar las nubes; los vientos huracanados que se estrellan al pié de la roca vestida de pinares; las yerbas de las colinas que ondean y se pliegan al beso de los céfiros; el torrente que se despeña espumoso entre los riscos; la luna coronada de nieblas, que dan mayor palidez y mayor misterio á su faz; la caverna llena de aves nocturnas, cuyos gritos se confunden con el toque de las ánimas, dan á la poesía gallega mucho del sabor que tienen los cánticos de aquellos pueblos obligados por su latitud y por su clima á encerrarse dentro de sí mismos, y relacionar los fenómenos del universo con los afectos y las ideas del alma. 

&amp;nbsp; Su lengua, sin embargo, por la riqueza de combinaciones vocales, por la dulzura de las consonancias, por la copia de rimas, por la variedad de metrificacion, por la enomatopeya de sus palabras, relaciónase con todas las lenguas meridionales, pues al oirla diríais que estais oyendo el italiano, el provenzal, el lemosin, cualquiera de las lenguas habladas á orillas del Mediterráneo y compuestas por las relaciones y el comercio de aquellos pueblos, que sobre un fondo heleno-latino ostentan esmaltes y relieves por el movimiento natural de la sociedad sobrepuestos y realzados. A estas calidades reune un candor, una sencillez, un sabor arcáico que muestran cómo se ha cultivado principalmente en la Edad Media, y luégo, cuando la nacion se formó en el siglo generador de los grandes Estados, ha tenido que ceder la palma á la gran lengua del centro, á la lengua castellana. Galicia, ménos abierta naturalmente á las irrupciones de extranjeros pueblos que el Mediodía de España; ménos helena y ménos árabe, pues ni una ni otra raza han ejercido en las orillas del Atlántico el poder que en las orillas del Mediterráneo; romana, muy romana durante el Imperio, y después de la irrupcion germánica esencialmente sueva, tiene una complexion más determinada y una tradicion más seguida que el resto de las provincias españolas. Su habla, pues, debe ser el latin romanceado por los suevos, como el habla castellana el latin romanceado por los habitantes del centro. Sea de esto lo que quiera, existe una hermosa literatura en Galicia. El mayor de nuestros escritores y de nuestros sabios en la Edad Media, el Rey D. Alfonso X, escogió el gallego para cantar loores á la Vírgen Madre, y el gallego ha inmortalizado los amores y los duelos del popular Macías.Y si examinais el conjunto de esa literatura, encontrareis que tienen sus poetas algo de la escuela de Suabia, tan encarecida y alabada en Alemania por la fluidez de sus rimas, unida á la profundidad del sentimiento y de la idea. 

&amp;nbsp; Si la literatura gallega no tuviese ningun otro libro más que las Follas Novas de Rosalía Castro, bastábale para su lucimiento y para su gloria. Puesto que la poesía es, como todo arte, la idea sentida con profundidad y expresada con hermosura, digo que no conozco quien sienta más y exprese mejor. La ternura se mezcla con la tristeza, la luz con el misterio, la inspiracion y el estro con la verdad, formando un conjunto de tal suerte nuevo y original y suyo, que no se cansa de admirarlo el entendimiento, fatigado por lo convencional y arbitrario de artificiosas escuelas que se empeñan en resucitar lo pasado, muerto para siempre, ó ya en repetir pasiva y fotográficamente la impura realidad. Rosalía siente y sabe expresar lo sentido. Su alma no liba la poesía en lo grande, en lo inmenso, en lo infinito; como la violeta, gusta de las sombras y exhala su aroma con tal humildad que excusa como grave falta el propio mérito. Pocas veces he visto expresar como en la composicion titulada Vaguedás esas visitas de las inspiraciones varias, nubes sin formas evaporadas del corazon á la mente, y que suelen unas veces arrebolarse en las tintas de la idea, y otras veces enrojecerse en el relámpago de la pasion. Así pregunta por qué escribe y no sabe cómo responder á esta pregunta. Pues en tal ignorancia se encuentra el secreto de la verdadera vocacion poética. Quien canta sin voluntad, obedeciendo á movimientos del sér como obedece el arpa á la mano que la tañe, y expresando ideas instintivas presentadas de súbito á la mente, más por sobrenaturales revelaciones que por la interior reflexion; quien hace eso ha recibido del cielo el don de la poesía para traerlo y depositarIo entre los abrojos de la tierra. 

&amp;nbsp; Teniendo este don, no podia ménos de tener con él profunda melancolía. Redentores y no llevar corona de espinas; profetas y no sentir las epilepsias de la admiracion; sabios y no consumirse en el calor de la retorta donde surgen nuevos elementos; héroes y no desposarse con la muerte; poetas y no padecer con todos los que padecen, y no llorar con todos los que lloran, y no sentir la nolstalgia de cielos misteriosos, ¡ah! es completamente imposible. Rosalía está triste, y la tristeza rodea de aureola mística sus sienes, y la tristeza se plañe en todos los acordes de su lira. Así no podeis ménos de llorar cuando se despide de sus prados, del cláustro donde tantas veces ha gemido; de los montes negros, plateados por la alborada que brilla en el Sar y en el Sarela; de las pardas torres metropolitanas destacándose en las inciertas lontananzas; y al decirles adios, considera que esto permanecerá perenne, inmóvil, perdurable, miéntras los que se creen inmortales superiores á todos los mencionados objetos, eternos como las almas, cada dia darán hácia la muerte un paso y dejarán en las tortuosidades del camino alguna ilusion o alguna esperanza. Conozco pocas emociones más magistralmente dichas que la despertada en su corazon por el interior de la catedral de Santiago. Se oye rezar á los viejos y á las viejas los padre-nuestros; se ven los rayos últimos del sol en su ocaso penetrando por las vidrieras de colores y descomponiéndose en las brillantes sartas de las arañas; se siente el terror que la sobrecoge cuando al plañido de los campanarios vé las almas en pena pintadas por los altares, y las cabezas de los santos moviéndose como para contarse algun misterio unas á otras; se pregunta, por fin, al poder de la evocacion, si aquellos rostros de las estatuas tienen alma, y los labios de piedra palabras, y los Arzobispos y los Obispos, tendidos sobre las losas, fuerza para levantarse de sus lechos frios como el mármol y pedir perdon á los crucifijos, iluminados por las dudosas lámparas, y la Soledad lágrimas para llorar los dolores de su divino Hijo y la eternidad de nuestros pecados. No acierto á expresar cuánto me conmueven los pensamientos poéticos por Rosalía consagrados al cementerio, á la ermita, al enterramiento, á la mezcla de la religion con la muerte. Creeríais sus ideas florecillas brotadas en los sepulcros. Caen sobre el alma con la lánguida tristeza de las ramas del sáuce y huelen á ciprés. Hace bien la poetisa cantando esos abismos insondables donde concluye el frenesí de nuestra vida y pára el movimiento vertiginoso de nuestra desatentada carrera. Yo nunca he visto sin conmoverme una iglesia en los valles de mi tierra. Una iglesia, único ideal del pobre pueblo, á quien el arte se aparece bajo la forma religiosa; nave mística, poblada de santos que interceden por nosotros y circuida de muertos que esperan su resurreccion; faro luminoso, encendido sobre los escollos del mundo y que proyecta su luz en las profundidades del alma, luz solitaria, la cual se nos aparece como estrella misteriosa en el dia de los tormentos; arca que flota en el diluvio de nuestras lágrimas; punto de interseccion entre los caminos de la tierra y los caminos de la eternidad; influencia de toda aspiracion ascendente á lo infinito y de toda inspiracion descendente de lo infinito; una iglesia conmueve siempre por las lágrimas que se han evaporado en sus aires aguardando consuelo y por los cadáveres que han caido sobre su pavimento, aguardando perdon por las oraciones que aletean bajo sus bóvedas y los ex-votos que penden de sus paredes, por las lenguas de fuego que manda el espíritu divino á todo lo contingente, y las nubes de incienso que manda el espíritu humano á todo lo absoluto; por el esfuerzo que sus arcos, sus aras, sus altares, sus cúpulas representan para romper el misterio divino que envuelve la inmensidad de los espacios y que agita y hace extremecer desde el fondo de nuestro corazon hasta la cima de nuestra inteligencia.

&amp;nbsp; No conozco en las diversas lenguas literarias de la Península composicion alguna más tierna y más sentida que la titulada: ¡Padron! ¡Padron! Dentro de poco, así que el libro se divulgue, alcanzará renombre tan ruidoso como la inmortal composicion de Becquer: «¡Dios mio, que solos se quedan los muertos.» Delante de un cementerio, lo primero que se le ocurre es la idea de todo cuanto acaba en nosotros al pasar de la juventud á la madurez en la existencia: las risas sin fin, los bailes sin término, los cantares dulces, los coloquios amorosos, las noches serenas, la guitarra melancólica, los acordes de la serenata, cuanto ha pasado en la vida. Sigue á esta triste reflexion sobre todo lo que llevamos muerto en nosotros mismos, una pintura del cementerio de Adina, tal como se aparecia á sus ojos en la niñez, con sus olivos viejos y oscuros; con sus clérigos que toman el sol en las tapias como los viejos cipreses, y los niños que juegan entre las tumbas como las mariposas entre las flores; con las piedras tumularias que resaltan entre los montones oscuros de la tierra removida; con el blanco osario, que á lo mejor, en la callada noche, despide la fosfórica luz de sus fuegos fátuos; con las yerbas verdes, las malvas, las cicutas, las ortigas, que crecen alimentadas por los muertos y exhalan desde la superficie de las sepulturas, mezcladas sus raíces con los huesos, el oxígeno de la vida. Naturalmente, la emocion que el cementerio despierta en el alma de una niña es emocion de alegría. Y en esta alegría se encuentra lo filosófico y lo profundo del pensamiento, alcanzado por la intuicion soberana del poeta. En la edad en que no hemos visto los muertos, no creemos en la muerte. Pues qué, ¿no jugamos á la puerta del cementerio como á la puerta de la escuela? ¿Habeis visto algun contraste mayor y más terrible que los divertimientos, y las risas, y los gritos de los huérfanos de dos ó tres años miéntras los clérigos salmodian, á la puerta de la casa en duelo y ante un ataud lleno, los cánticos de la eternidad? 

&amp;nbsp; La niña vé en el cementerio de Adina la yerba sobre las sepulturas, las flores sobre las yerbas, las mariposas sobre las flores, los pájaros sobre las mariposas, el cielo sobre los pájaros, la vida que rebosa en el templo de la muerte. Pero se ha ido léjos de allí, se ha separado por mucho tiempo, y al cabo ha vuelto la infeliz. Pregunta por todos los que ha amado, y nadie le responde. El tiempo se los ha ido llevando poco á poco en sus giros, y ha despoblado de los séres predilectos á Padron y ha poblado con sus despojos el cementerio. Así corre á él, y mira por la cerradura, y en vez de ver y oir lo que veia y oia de niña, vé la tierra removida sobre la cual vagan las almas y oye la campana plañidera que llora por los muertos. 

&amp;nbsp; Consolémonos. Nada en la realidad tan repugnante ni nada en el ideal tan hermoso como la muerte. El cadáver á los ojos del cuerpo está lleno de gusanos, y á los ojos del alma circuido de ángeles. Hiede cuando nos acercamos á él con nuestro cuerpo, y embalsama el aire cuando nos acercamos con nuestra alma. ¡Qué sería de nosotros si no muriéramos nunca! Estas dudas que taladran las sienes, y estos desengaños que desgarran el corazon; el amor sin esperanza, la ilusion sin realidad, la separacion de los séres queridos, la pena de la ausencia, todos estos dolores habrian de ser eternos. Sólo allende la tumba el ideal será verdad, la ilusion certidumbre, la poesía pensamiento, el pensamiento vida, la vida eternidad, la eternidad amores sin celos, satisfacciones sin desencantos, creencias sin sombras, espíritus sin cuerpos, arte sin formas, felicidad sin zozobras, la plenitud del sér, el dia imperecedero de la justicia, la vision perfecta del Eterno. ¡Dios mio, que no vengan dos veces los cálices ya apurados; que no se aparten de nosotros jamás los séres tan queridos; que no suceda al ideal soñado con tanto amor el parto abortivo de la grosera realidad; que el cierzo de un nuevo desengaño no hiele, nó, la última florescencia de ilusiones y la última cosecha de esperanzas; y como todo esto sea imposible en el mundo, mátanos pronto en tu divina misericordia para que pronto nuestros mismos calumniadores nos hagan justicia y nos durmamos para siempre creyéndonos bendecidos y amados, y aguardando muchas lágrimas sobre nuestras cenizas.

&amp;nbsp; Una de las cualidades más sobresalientes en Rosalía Castro es la cualidad poética por excelencia, la vista intuitiva de la relacion misteriosa que existe entre el mundo interior y el mundo exterior, entre el universo que compone la humanidad y el universo que compone la naturaleza. La esfera del horizonte y la esfera del cerebro, la luz de los ojos y la luz de los astros, las lluvias y las lágrimas, las tormentas y los dolores, la electricidad que culebrea por las nubes, y las simpatías que despedimos de nuestro sér, forman, como los asonantes un romance, como los consonantes una oda, como los tonos graves y agudos una sinfonía. La luna llena, mirando al Océano, lo aviva en mareas; la mujer hermosa mirando nuestros ojos los enciende en fuego, que á su vez aviva y enciende el deseo. Las corrientes magnéticas, en cuya virtud se pliegan las hojas de la sensitiva, tienen algo de esa otra corriente en cuya virtud se agitan unos nervios como las cuerdas de un arpa. Hay entre la palabra y la idea, entre la forma y el fondo, entre el alma y el cuerpo la misma relacion que entre la electricidad y el magnetismo, que entre la luz y el calor. La serpiente fascina al pajarillo como la meditacion al místico. En el yermo encontrais muchas almas y muchas alondras extáticas. El entusiasmo de los corazones contribuye al movimiento de los cuerpos como el esfuerzo de los músculos. El bacante caeria rendido en su carrera si no creyese que un Dios lo impulsa, y la pitonisa muerta en su trípode si no creyese que un Dios habla por su boca. Los séres humanos se sostienen unos pendientes de otros en la sociedad como los mundos sidereos se sostienen unos á otros en la atraccion universal. La mirada del tigre os dá terror como la mirada de vuestro mayor enemigo, y mirada del cordero compasion como la mirada de un niño. Existe una relacion misteriosa entre los matices del prisma y las notas del músico. Pitágoras explicaba más á sus discípulos con la vista que con la palabra. Alejandro, que sólo tenía 50.000 hombres en Arbelas, miéntras Darío tenía un millon, no quiso pelear en las tinieblas como le aconsejaba Parmemon, porque creia más en los prodigios de sus ojos que en los prodigios de su táctica. Magnetismo, electricidad, amor, voluntad, calor, pasion, luz, idea, todas estas virtudes varias se confunden, perteneciendo unas á la esfera espiritual y otras á la esfera material, como unas fuerzas se confunden con otras fuerzas en la inmensidad del universo. Pues pocos pensadores y pocos poetas expresan mejor estas relaciones que Rosalía Castro en sus bellísimos versos. 

&amp;nbsp; Si hubiéramos de calificarla con una sola palabra, calificaríamosla de poeta lírico por excelencia. Cuando se eleva en alas de robusto estilo á la poesía impersonal, objetiva, rayana con la epopeya, carece de la originalidad que la distingue en tanto grado cuando canta sus propias emociones; y si presenta el mundo externo, lo presenta en relacion con su alma, celeste, luminosa, trasparente, y en cuya superficie el menor soplo de las auras levanta rizos y ondulaciones, el menor reflejo de la luz extiende esmaltes, y matices el menor objeto de las orillas; el árbol frondoso y la yerba humilde, la colina que permanece inmóvil en los bordes y el ave que pasa por los horizontes, encuentran espejos y dejan de sí copias y retratos. Y siendo poeta lírico por excelencia, es por necesidad poeta elegiaco. Desde el principio al fin de sus versos dos sentimientos la poseen; sentimiento de tristeza melancólica por las desgracias universales de la vida humana, y sentimiento de tristeza exaltada por las desgracias particulares á la vida gallega. El hombre es una síntesis de la creacion. El universo sideral recoge su más bello éther para producir la luz de los humanos ojos; los fluidos electro-magnéticos condensan sus más poderosas corrientes para derramarse por las cuerdas de nuestros nervios; los átomos, que acaso vienen de los confines del espacio, se acumulan en nuestro cuerpo para componer el más perfecto organismo; y sobre todas estas varias determinaciones y modos de la materia universal, se eleva en nosotros el misterio indecible, inenarrable, sublime: ese misterio del alma que llega por grados á ver lo infinito y á desembocar en la eternidad. Todas las cosas piensan en nosotros y todas las cosas en nosotros padecen. Nuestra voz repite el quejido universal de los séres que se duelen del esfuerzo empleado por traspasar el límite y de la fatalidad que al límite los sujeta como á su cadena, como á su prision, como á su eterno suplicio. Este quejido, más agudo á medida que el sér crece y progresa, encuentra un eco en todas las estancias de las Follas Novas, y un eco poético. Pero el dolor más bellamente expresado es el dolor de su madre Galicia. Se vé el aislamiento en que la patria comun ha dejado á tan hermosas provincias. Se oye el resuello de una raza forzada por su triste condicion social á todos los trabajos más materiales y penosos. Se ven las marcas de las heridas seculares abiertas en los pobres campesinos por la antigua tiranía señorial. Se notan las cualidades de aquella familia de pueblos, la inteligencia aguda, la astucia fina, la tristeza perpétua. Sobre todo, el dolor de los dolores gallegos se halla repetido á cada verso: el dolor de la separacion, el dolor de la ausencia, el dolor de la nolstalgia; el dolor de las emigraciones, la patria apareciéndose húmeda, fresca, verde, sencilla como un idilio, grata como una mañana de primavera, con su aroma de frutas y flores, con sus cadencias campestres repetidas por la zampoña y por la gaita, con sus rias trasparentes y tranquilas, en medio de los ardores del implacable trópico y de las tristezas del forzado destierro. Toda obra poética, por subjetiva, por particular, por personalista que á primera vista parezca es una obra social. Los dolores de Galicia hablan por boca de Rosalía, y los hombres de Estado, los que han tenido el Gobierno en sus manos, que hoy lo tienen, los que mañana pueden volver á tenerlo, necesitan, heridos por voces tan dulces como ésta, averiguar la cantidad de satisfacciones que deben darse á las justas exigencias de esas provincias y el remedio que puede colegirse entre todos para sus antiguos é inveterados males. No olvidemos que hace poco un escritor insigne del vecino reino trazaba una especie de nacionalidad literaria compuesta de portugueses, brasileños y gallegos. Estas cosas podian pasar por juegos de la imaginacion cuando no habian trascurrido horribles crísis, y no se habian visto ciertas tendencias que podrian reaparecer mañana, ora bajo la bandera del absolutismo, ora bajo la bandera de la demagogia que tantos desastres han derramado en nuestros territorios y tantas amarguras en nuestros corazones. Para matar el provincialismo exagerado no hay medio como satisfacer las justas exigencias provinciales. No olvidemos que muchas de nuestras regiones, como Galicia por ejemplo, tienen brillantísima literatura propia, la cual, respondiendo á una ley de la vida, á la ley de variedad, debe coexistir con la literatura nacional, sin daño de la patria, mayor á medida que crecen sus hijos, y se fortifican los órganos que componen su cuerpo y se abrillantan las estrellas que pueblan su cielo. Rosalía, por sus libros de versos gallegos, es un astro de primera magnitud en los vastos horizontes del arte español.


&lt;center&gt;{{Smallcaps|Emilio Castelar}}.&lt;/center&gt;


{{Paxinación|Follas novas/Dedicatoria|Dúas palabras d'a autora}}
&lt;/div&gt;
[[Category:GL-P]]
[[Category:Follas novas]]
[[es:Follas novas/Prólogo]]</text>
      <sha1>241e536t3yxu3b1viwlyw93iwr2l61m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Dúas palabras d'a autora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3121</id>
    <revision>
      <id>16435</id>
      <parentid>8926</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T12:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Dúas palabras d'a autora]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Dúas palabras d'a autora]]&quot;</comment>
      <origin>16435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11268" sha1="45zr0bdrdrnsjnfx4vne04fesuiamxo" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Dúas palabras d'a autora ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=[[1880]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
:Gardados estaban, ben podo decir que para sempre, estes versos, e xustamente condenados po-la sua propia índole á eterna olvidanza, cando, non sin verdadeira pena, vellos compromisos obrigáronme á untalos de presa e correndo, ordenalos e dalos á estampa. N'era esto, en verdade, o qu'eu queria, mais n'houbo outro remedio; tuben que conformarme c'o duro d'as circunstancias que asi o fixeron. —Vayan en boa hora, lles dien estonces, estes probes enendros d'a miña tristura; vaya antr'os vivos ó que a é po-la sua propia natureza, cousa d'un-ha morta ben morta!—E fóronse, sin qu'eu sepa pra que, nin me faga falla ô sabelo. 
:Mais de dez anos pasaron —tempo casi-que fabuloso á xusgar po-la presa con que hoxe se vive—desque á mayor parte d'estos versos foron escritos, sin que as contrariedades d'a miña vida desasosegada, e un-ha saude decote endebre, me permitise apousar n'eles os meus cansados ollos y o meu fatigado esprito. Ô leelos de novo, vin ben craro, como era incompreto e probe este meu traballo poetico, canto Ile faltaba pra ser algo que valla, e non un libro mais, sin outro merito que á perene melancolía que o envolve, e que alguns terán, non sin razon, como fatigosa e monotona. Mais as cousas teñen de ser com'as fan as circunstancias, e s'eu non puden nunca fuir âs miñas tristezas, os meus versos menos. Escritos n'o deserto de Castilla, pensados e sentidos n'as soidades d'a natureza e d'o meu corazon, fillos cativos d'as horas de enfermedade e d'ausencias, refrexan quisais con demasiada sinceridade, o estado d'o meu esprito un-has veces, outras á miña natural disposicion (que n' en valde son muller) á sentir como propias as penas alleas. ¡Ay! á tristeza, musa d'os nosos tempos, conoceme ben, e de moitos anos atras; mirame como sua, é outra como eu, non me deixa un momento, n'inda cando quero falar de tantas cousas com'andan oxe n'o aire e n'o noso corazon. ¡Tola de min! ¿N'o aire, dixen? n'o meu corazon inda, mais ¿fora d'el? Aunqu'en verdade, ¿qué lle pasará á un que non sea como se pasas'en todo-l-os demais? ¡En min y en todos! n'a miña alma e n'as alleas!... ¿Mais dirase por eso que me teño por un-ha inspirada, nin que penso haber feito, ó que se di, un libro trascendental? Non, nin eu o quien, nin me creo con forzas pra tanto. N'o aire andan d'abondo as cousas graves, é certo; facil é conocelas, e hastra falar d'elas; mais son muller, e âs mulleres, apenas s'á propia femenina fraqueza ll'é permitido adiviñalas, sentilas pasar. Nòs somos arpa de soyo duas cordas, á imainacion y ó sentimiento: n'o eterno panal que traballamos alá n'o intimo, solasmente se dá mel, mais ou menos doce, de mais ou menos puro olido, pero mel sempre, e nada mais que mel. Que s'ôs problemas que tén ocupados os mais grandes entendementos, teñen algo que ver con nosco,è n'entramentras que os que comparten e levan á un-ha con nosoutras os traballos d'a vida, non poden ocultarnos de todo, as suas tristezas e os seus desfalecementos! É d'eles ver âs chagas e sondalas e buscarlles procuro, é noso audarlles a soportalas, mais con feitos iñorados que con palabras e romores. O pensamento d'a muller é lieiro, góstanos com'âs borboletas, voar de rosa en rosa, sobr'as cousas tamen lieiras: n'é feito para nos ó duro traballo d'a meditacion. Cand'á el n'os entregamos, imprenámolo, sin sabelo siquera, d'a innata debilidade, e se n'os é facil engañar os espíritus frívolos ou pouco acostumados, non soced'ò mesmo c'os homes d'estudio e reflecsion, que logo conocen que baio d'a crara corrente d'a forma non s'atopa mais que ó limo insustancial d'as vulgaridades. E n'os dominios d'a especulacion como n'os d'o arte, nada mais inútil nin cruel d'o que o vulgar. D'él fuxo sempre con tod'as miñas forzas, e por non caer en tan gran pecado nunca tentey pasar os límites d'a simple poesía, qu'encontr'as veces n'un-ha espresion feliz, n'un-ha idea afertunada, aquela cousa sin nome que vai direita como frecha, traspasa as nosas carnes, fainos estremecer, e resoa n'a alma dorida coma un outro ¡ay! que responde ô largo emido que decote levantan en nos, os dôres d'a terra.
:Despois d'o xa dito, ¿tendrey que añadire qu'este meu libro n'é en certa maneira, fillo d'a mesma inspiracion que dou de si os ''[[Cantares gallegos]]''? Paréceme que non. Cousa este último d'os meus dias d'esperanza e uventude, ben se ve que ten algo d'a frescura propia d'a vida que comenza. Mais o meu libro d'hoe, escrito coma quen dí, en medio de todo-l-os desterros, non pode ter anque quiera o encanto que soye emprestarlles á inocencia d'as primeiras impresiós: que ô sol d'a vida, ó mesmo que o que aluma ó mundo que habitamos, non loce n'os seus albores d'a mesma sorte que cando vay poñerse tristemente, envolto antr'as nubes d'o postreiro outono.
:Por outra parte, Galicia era n'os ''[[Cantares gallegos|Cantares]]'' ó obxeto, á alma enteira, mentras que n'este meu libro d'hoxe, âs veces, tan soyo á ocasion, anque sempre ó fondo d'o cuadro: que si non pode se non c'a morte, despirse ó esprito d'as envolturas, d'a carne, menos pode o poeta prescindir d'o medio en que vive, e d'a natureza que ó rodea; ser alleo á seu tempo e deiar de reproducir hastra sin pensalo, a eterna e layada queia que hoe eisalan todo-l-os labios. Por eso iñoro ó que haa n'o meu libro d'os propios pesares, ou d'os alleos, anque ben podo telos todos por meus, pois os acostumados â desgracia, chegan á contar por suas as que afrien os demais. Tanto é así, que n'este meu novo libro, preferin, âs composicions que puderan decirse personales, aquelas outras que, con mais ou menos acerto, espresan as tribulaciós d'os que, uns tras outros, e de distintos modos, vin durante largo tempo, sofrir ô meu arredore. E ¡sófrese tanto n'esta querida terra gallega! Libros enteiros poideran escribirse falando d'o eterno infortunio que afrie os nosos aldeans e mariñeiros, soya e verdadeira ente d'o trabaIlo n'o noso pais. Vin e sentin as suas penas como si fosen miñas, mais o que me conmoveu sempre, e po-lo tanto non podia deiar de ter un eco n'a miña poesia, foron as innumerables coitas d'as nosas mulleres: criaturas amantes para os seus y os estraños, cheas de sentimento, tan esforzadas de corpo, como brandas de corazon e tamen tan desdichadas que se dieran nadas solasmentes para reer cantas fatigas poidan afriir, á parte mais froa e inel d'a humanidade. N'o campo compartindo mitade por mitade c'os seus homes as rudas faenas, n'a casa soportando valerosamente as ansias d'a maternidade, os traballos domesticos e as arideces d'a probeza. Soyas ó mais d' o tempo, tendo que traballar de sol á sol, e sin auda pra mal manterse, pra manter os seus fillos, e quisais o pai valetudinario, parecen condenadas á non atoparen nunca reposo se non n'a tomba.
:A emigrazon y ó Rey arrebatanlles de contino, o amante, o hirman, o seu home, sosten d'a familia decote numerosa, e asi, abandonadas, chorando ó seu desamparo, pasan a amarga vida antr'as incertidumbres d'a esperanza, á negrura d'a soidade y as angustias d'un-ha perene miseria. Y o mais, desconsolador par'élas, é, que os seus homes, vans'indo todos, uns por que ll'os levan, y outros por que o eempro, as necesidades, âs veces un-ha cobiza, anque disculpabre, cega, fannos fuir, d'o lar querido, d'aquela á quen amaron, d'a esposa a nay, e d'os numerosos fillos, tan pequeniños qu'inda n'acertan á adiviñar, ôs desdichados, á orfandade á que os condenan.
:Cando n'as suas confianzas, estas probes mártires s'astreven á decinos os seus sacretos, á chorar os seus amores sempre vivos, á doerse d'as suas penas, descrobese n'elas, tal delicadeza de sentimentos, tan grandes tesouros de ternura (que á inteireza d'o seu carácter n'é bastante á mermar) un-ha abnegacion tan grande, que sin querer, sentímonos inferiores á aquelas oscuras e valerosas heroinas, que viven e morren levando á cabo feitos maravillosos por sempre iñorados, pero cheos de milagres d'amor e d'abismos de perdon. Historias dinas de ser cantadas por mellores poetas d'o qu'eu son, e cuyas santas armonias deberan ser espresadas c'un-ha soya nota e n'un-ha soya corda, n'a corda d'o subrime, e n'a nota d'a delor. Anque sin forzas pra tanto, tentey algo d'eso, sobre todo n'o libro titulado As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos, mais eu mesma conoso que non acertei á decir as cousas qu'era menester. As miñas forzas son cativas, quéreas mayores de quen haya de cantarnos con toda á sua verdade e poesia, tan sencilla como dolorosa epopeya.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 


:Creeran algús, que, porque como digo tentey falar d'as cousas que se poden chamar homildes, é por que m'esprico n'a nosa lengoa. N'é por eso. As multitudes d'os nosos campos tardarán en lêr estos versos, escritos á causa d'eles, pero sô en certo modo pra eles. O que quien foy falar un-ha vez mais d'as cousas d'a nosa terra, n'a nosa lengoa, e pagar en certo modo o aprecio e cariño que os ''[[Cantares gallegos]]'' despertaron en alguns entusiastas. Un libro de trescentas painas escrito n'o doce dialecto d'o pais, era n'aquel estonces cousa nova, e pasaba po-lo mesmo todo atrevemento. Aceptárono y ó qu'é mais aceptárono contentos, e yeu comprendin que desd'ese momento quedaba obrigada á que non fose ó primeiro y o ultimo. N'era cousa de chamar as entes á guerra, e desertar d'a bandeira qu'eu mesma habia levantado. 
:  Ala van pois, as ''[[Follas novas]]'', que mellor se dirian vellas por que ó son, e ultimas, por que pagada a á deuda en que me parecia estar c'o á miña terra, difícil é que volva á escribir mais versos n'a lengua materna. Ala van, en busca, non de triunfos, senon de perdós, non de alabanzas, senon d'olvidos, non d'as predilecciós d'outros tempos, se non d'a beninidade que di d'os maos libros —¡Deialos pasar!—Ey o qu'eu deseyo—Que ó deixen pasar, como un romor mais, como un perfume agreste que nos trai consigo algo daquela poesia, que nacendo n'as vastas soidades, n'as campias sempre verdes d'a nosa terra, e n'as prayas sempre hermosas d'os nosos mares, ven direitamente á buscar ó natural agarimo n'os corazós que sufren e aman esta querida terra de Galicia.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div align=right&gt;
Santiago 30 de Marzo de [[1880]].
&lt;div align=left&gt;


{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;[[Prólogo de D. Emilio Castelar]]
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; |'''Dúas palabras d'a autora''' 
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[I. Vaguedás]]'''
|}
Fontes : [http://bvg.udc.es/paxina.jsp?id_obra=Fono++++1&amp;alias=Rosal%EDa+de+Castro&amp;id_edicion=Fono++++1001&amp;formato=imaxe&amp;pagina=20&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DFono++++1%26alias%3DRosal%EDa+de+Castro%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EFollas+novas%3C%2Fa%3E&amp;maxpagina=290&amp;minpagina=1 Dúas palabras d'a autora] 
[[Category:GL-D]]
[[Category:Follas novas]]</text>
      <sha1>45zr0bdrdrnsjnfx4vne04fesuiamxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>I. Vaguedás</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3122</id>
    <revision>
      <id>17738</id>
      <parentid>16439</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T21:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="eahfpsb5zaqz3oopyemahmxj3twrjxo" xml:space="preserve">{{Portadatexto
|nome=I. Vaguedás ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|índice=&lt;br /&gt;
[[D'aquelas que cantan as pombas y as frores]]&lt;br /&gt;
[[Ben sei que non hay nada]]&lt;br /&gt;
[[Tal com'as nubes]]&lt;br /&gt;
[[Diredes d'estos versos, y é verdade,]]&lt;br /&gt;
[[¡Follas novas! risa dame|''¡Follas novas!'' risa dame]]&lt;br /&gt;
[[¿Qué pasa ò redor de min?]]&lt;br /&gt;
[[Alguns din, ¡miña terra!]]&lt;br /&gt;
[[Ala, pó-la alta nòite]]&lt;br /&gt;
[[Paz, paz deseada]]&lt;br /&gt;
[[Un-ha vez tiven un cravo]]&lt;br /&gt;
[[Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,]]&lt;br /&gt; 
[[Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?]]&lt;br /&gt;
[[Xa nin rencor nin desprezo]]&lt;br /&gt;
[[Aquel romor de cántigas e risas]]&lt;br /&gt;
[[A un batido, outro batido]]&lt;br /&gt;
[[Cand'era tempo d'inverno]]&lt;br /&gt;
[[Mais vé qui o meu corazon]]&lt;br /&gt;
[[Co seu ẍordo e constante mormorio]]&lt;br /&gt;
[[Ando buscando meles e frescura]]&lt;br /&gt;
[[¡Silencio!]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;
|dataano=[[1880]]
|datames=
|datadía=
}}


{{Paxinación|Dúas palabras d'a autora|II. ¡Do íntimo!}}
[[Category:GL-V]]
[[Category:Vaguedás| ]]</text>
      <sha1>eahfpsb5zaqz3oopyemahmxj3twrjxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>D'aquelas que cantan as pombas y as frores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3124</id>
    <revision>
      <id>17747</id>
      <parentid>8862</parentid>
      <timestamp>2018-06-07T06:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="494" sha1="8hal47fi54vsjuuhi0gc89whx3gmy7g" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=33|miniatura]]


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;


   D'aquelas que cantan as pombas y as frores
Todos din que teñen alma de muller,
Pois eu que n'as canto, Virẍe d'a Paloma,
{{Espazos|6}}¡Ay! ¿de que' a terei?
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Paxinación|I. Vaguedás|Ben sei que non hay nada}}
[[Category:GL-D]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>8hal47fi54vsjuuhi0gc89whx3gmy7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ben sei que non hay nada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3125</id>
    <revision>
      <id>17748</id>
      <parentid>17688</parentid>
      <timestamp>2018-06-07T06:51:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="556" sha1="q0t2a6ca4oj3e3ckmlcyvoqkabb6rqi" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=33|miniatura]]


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;


   Ben sei que non hay nada
Novo en baiẍo d'o ceo,
Qu'antes outros pensaron
As cousas qu'ora eu penso.

   E ben, ¿para qu'escribo?
E ben, por qu'asi semos,
Reloẍ que repetimos
Eternamente ó mesmo.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Paxinación|D'aquelas que cantan as pombas y as frores|Tal com'as nubes}}
[[Category:GL-B]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>q0t2a6ca4oj3e3ckmlcyvoqkabb6rqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tal com'as nubes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3126</id>
    <revision>
      <id>17751</id>
      <parentid>8826</parentid>
      <timestamp>2018-06-07T06:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="682" sha1="hukng7ujj5ku47ahy7kcufqug0ntogm" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=34|miniatura]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;


          Tal com'as nubes
          Qu'impele o vento,
Y agora asombran, y agora alegran
Os espaços inmensos d'o ceo,
          Así as ideas
          Loucas qu'eu teño
As imaẍes de multiples formas
D'estranas feituras, de cores incertos,
          Agora asombran,
          Agora acraran,
O fondo sin fondo d'o meu pensamento.
&lt;/poem&gt;


{{Paxinación|Ben sei que non hay nada|Diredes d'estos versos, y é verdade}}
[[Category:GL-T]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>hukng7ujj5ku47ahy7kcufqug0ntogm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>II. ¡Do íntimo!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3128</id>
    <revision>
      <id>16437</id>
      <parentid>16426</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T22:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1419" sha1="lmbqc3plxcyez60tvarf0u4508vusiy" xml:space="preserve">{{Portadatexto
|nome=II. ¡Do íntimo! ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|índice=&lt;br /&gt;
[[¡Adios!]]&lt;br /&gt;
[[Grilos e ralos, rans albariñas]]&lt;br /&gt;
[[¡Cal as nubes n'o espaço sin limites]]&lt;br /&gt;
[[Rico ou probe algun dia]]&lt;br /&gt;
[[N'a catedral]]&lt;br /&gt;
[[¡Corré serenas ondas cristaiñas]]&lt;br /&gt;
[[Cada noite eu chorando pensaba]]&lt;br /&gt;
[[Ti onte mañan eu]]&lt;br /&gt;
[[Deixa que n'esa copa en donde bebes]]&lt;br /&gt;
[[Bós amores]]&lt;br /&gt;
[[Amores cativos]]&lt;br /&gt;
[[Abrid'as frescas rosas]]&lt;br /&gt;
[[De valde!]]&lt;br /&gt;
[[¿Quen non xime?]]&lt;br /&gt;
[[Ladraban contra min que camiñaba]]&lt;br /&gt;
[[Porqué, miña almiña]]&lt;br /&gt;
[[O toque d'alba]]&lt;br /&gt;
[[¡Mar! c'as tuas auguas sin fondo]]&lt;br /&gt;
[[Caba lixeiro, caba]]&lt;br /&gt;
[[Cando penso que te fuches]]&lt;br /&gt;
[[A ventura é traidora]]&lt;br /&gt;
[[Lévame a aquela fonte cristaiña]]&lt;br /&gt;
[[Ô pazo d'A...]]&lt;br /&gt;
[[N'o ceo, azul crarísimo]]&lt;br /&gt;
[[A xusticia pó-l-a man]]&lt;br /&gt;
[[Dios puxo un velo enriva]]&lt;br /&gt;
[[¡Tas-tis! ¡tas-tis! n'a silenciosa noite]]&lt;br /&gt;
[[Amigos vellos]]&lt;br /&gt;
[[Mayo longo... Mayo longo]]&lt;br /&gt;
[[Lua descolorida]]&lt;br /&gt;
[[Que pracidamente brilan]]&lt;br /&gt;
[[Estranxeira n'a sua patria]]&lt;br /&gt;
[[¡Padron! ... ¡Padron!]]&lt;br /&gt;
[[Pasade]]&lt;br /&gt;
[[Porque, Dios piadoso]]&lt;br /&gt;
[[¡Soya!]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;
|dataano=[[1880]]
|datames=
|datadía=
}}


{{Paxinación|I. Vaguedás|III. Varia}}
[[Category:GL-D]]
[[Category:¡Do íntimo!| ]]</text>
      <sha1>lmbqc3plxcyez60tvarf0u4508vusiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cabeceira</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3129</id>
    <revision>
      <id>8704</id>
      <timestamp>2012-01-16T19:54:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gallaecio</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;!-- Nota: este modelo copiouse do inglés, Template:Header. Asegurarse de que non se elimina ningún parámetro--&gt;{{#switch:undef!  |{{{título|undef!}}}  |{{{autor|...&quot;</comment>
      <origin>8704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5698" sha1="igchx9qwrlyqfimzsnf8unacc0amkkb" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
Nota: este modelo copiouse do inglés, Template:Header.
Asegurarse de que non se elimina ningún parámetro--&gt;{{#switch:undef!
 |{{{título|undef!}}}
 |{{{autor|undef!}}}
 |{{{sección|undef!}}}
 |{{{anterior|undef!}}}
 |{{{seguinte|undef!}}}
 |{{{notas|undef!}}} = &lt;div style=&quot;text-align:center; border:1px solid #CCC; font-size:0.9em;&quot;&gt;'''Erro co modelo: non elimine os parámetros baleiros.'''&lt;/div&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;!--


Comezo da cabeceira --&gt;&lt;div id=&quot;headertemplate&quot; class=&quot;headerRaw ws-noexport&quot;&gt;
{| class=&quot;headertemplate&quot;
|-&lt;!--

Ligazón á páxina anterior --&gt;
|class=&quot;gen_header_backlink&quot; | {{#if:{{{anterior|}}}|&lt;span id=&quot;headerprevious&quot;&gt;←{{{anterior}}}&lt;/span&gt;}}&lt;!--

Título--&gt;
|class=&quot;gen_header_title&quot;    | '''&lt;span id=&quot;header_title_text&quot;&gt;{{{título|Sen título}}}&lt;/span&gt;''' {{#if:{{{ano|}}}|&amp;nbsp;({{{ano}}})&amp;nbsp;}}&lt;!--

Campo do autor
--&gt;{{#if:{{{remprazar_autor|}}}|&lt;!--

    Remprazar o campo do autor co seguinte contido:
    --&gt;&lt;br /&gt;&lt;i&gt;&lt;span id=&quot;header_author_text&quot;&gt;{{{remprazar_autor}}}&lt;/span&gt;&lt;/i&gt;|&lt;!--

    Campo de autor normal
    --&gt;{{#if:{{{autor}}}|&lt;!--

        Inserir un salto de liña se a páxina NON ten sección.
        --&gt;{{#if:{{{sección|}}}| |&lt;br/&gt;}}&lt;!--
        --&gt;&lt;i&gt;de &lt;!--

        (que carallo é isto?) Catch dirty links
        --&gt;{{#ifeq:{{#expr:{{{autor}}}}}|&lt;strong class=&quot;error&quot;&gt;Erro na expresión: non se recoñeceu un carácter de puntuación &quot;[&quot;&lt;/strong&gt;|&lt;!--

            Dirty link
            --&gt;{{{autor}}}&lt;/i&gt;|&lt;!--
        
            Detectar os autores descoñecidos.
            --&gt;{{#ifeq:{{lc:{{{remprazar_autor|{{{autor|}}}}}}}}|descoñecido|&lt;span id=&quot;header_author_text&quot;&gt;Descoñecido&lt;/span&gt;|&lt;!--

                Ligar os autores válidos e coñecidos ao espacio de nomes «Autor».
                --&gt;[[Autor:{{{autor}}}|&lt;span id=&quot;header_author_text&quot;&gt;{{{autor}}}&lt;/span&gt;]]}}}}&lt;/i&gt;}}}}&lt;!--

Campo do tradutor, só se fai falla.
--&gt;{{#if:{{{remprazar_tradutor|{{{tradutor|}}}}}}|&lt;!--

    Detectar os casos especiais de tradutor.
    --&gt;{{#switch:{{lc:{{{remprazar_tradutor|{{{tradutor|}}}}}}}}&lt;!--
     
        --&gt;| descoñecido =, ''tradutor descoñecido''&lt;!--
        --&gt;| non mencionado =, ''tradutor non mencionado''&lt;!--
        --&gt;| wikisource =&lt;i&gt;, traducido por [[Wikisource:Traducións|&lt;span id=&quot;header_translator_text&quot;&gt;Wikisource&lt;/span&gt;]]&lt;/i&gt;&lt;!--

        Se é a páxina base, engadila á categoría de traducións.
        --&gt;{{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|{{PAGENAME}}|[[Categoría:Traducións da Galifontes]]}}&lt;!--

        Opción por omisión: o tradutor indicado.
        --&gt;|&lt;i&gt;, traducido por &lt;!--

           Catch dirty links
           --&gt;{{{remprazar_tradutor|&lt;!--
              --&gt;{{#ifeq:{{#expr:{{{tradutor}}}}}|&lt;!--
              --&gt;&lt;strong class=&quot;error&quot;&gt;Erro na expresión: non se recoñeceu un carácter de puntuación &quot;[&quot;&lt;/strong&gt;|{{{tradutor}}}&lt;/i&gt;|&lt;!--

              Dirty link
              --&gt;[[Autor:{{{tradutor}}}|&lt;!--

              Clean link
              --&gt;&lt;span id=&quot;header_translator_text&quot;&gt;{{{tradutor}}}&lt;/span&gt;]]&lt;/i&gt;}}}}}
}}}}&lt;!--

Campo da sección
--&gt;{{#if:{{{sección|}}}|&lt;br /&gt;&lt;span id=&quot;header_section_text&quot;&gt;{{{sección|}}}&lt;/span&gt;}}&lt;!--

Seguinte --&gt;
|class=&quot;gen_header_forelink&quot; | {{#if:{{{seguinte|}}}|&lt;span id=&quot;headernext&quot;&gt;{{{seguinte}}}→&lt;/span&gt;}}
|}&lt;!--


Sección de notas --&gt;
{| class=&quot;header_notes&quot;
|-
|&lt;!--

   Ligazóns a proxectos irmáns (só en caso de necesitalos).
   --&gt;{{#if:{{{wikipedia|}}}{{{commons|}}}{{{commonscat|}}}{{{wikiquote|}}}{{{wikinews|}}}{{{wiktionary|}}}{{{wikibooks|}}}{{{wikiversity|}}}{{{wikispecies|}}}{{{meta|}}}{{{portal|}}}{{{autor_relacionado|}}}|&lt;!--

       --&gt;{{Irmáns
          | wikipedia      = {{{wikipedia|}}}
          | commons        = {{{commons|}}}
          | commonscat     = {{{commonscat|}}}
          | wikiquote      = {{{wikiquote|}}}
          | wikinews       = {{{wikinews|}}}
          | wiktionary     = {{{wiktionary|}}}
          | wikibooks      = {{{wikibooks|}}}
          | wikiversity    = {{{wikiversity|}}}
          | wikispecies    = {{{wikispecies|}}}
          | meta           = {{{meta|}}}
          | portal         = {{{portal|}}}
          | related_author = {{{autor_relacionado|}}}
          }}&lt;!--
    fin da sentencia condicional para os proxectos irmáns
    --&gt;}}&lt;!--

   Atallo
   --&gt;{{#if:{{{atallo|}}}|{{atallo|{{{atallo}}}}}}}&lt;!--

   Notas do parámetro.
   --&gt;{{{notas}}}
|}&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;&lt;!--

Tradutor descoñecido.
--&gt;{{#switch:{{{tradutor}}}
 |?
 |descoñecido = {{Sen información do tradutor}}
}}&lt;!--

Subpáxinas --&gt;{{#ifeq:{{BASEPAGENAME}}|{{PAGENAME}}||{{#switch:1
 |{{#ifexist:{{#rel2abs:../}}|1}}
 |{{#ifexist:{{#rel2abs:../../}}|1}}
 |{{#ifexist:{{#rel2abs:../../../}}|1}} = [[Categoría:{{#if:{{NAMESPACE}}|Subpáxinas de {{NAMESPACE}}|Subpáxinas}}]]
}}}}&lt;!--

Seguemento das páxinas sen autor coñecido.
--&gt;{{#ifeq:{{lc:{{{remprazar_autor|{{{autor|}}}}}}}}|descoñecido|[[Categoría:Obras anónimas]]}}&lt;!--

Categorizar as páxinas por ano.
--&gt;{{#if:{{{ano|}}}|[[Categoría:Obras de {{{ano}}}]]}}&lt;!--

FINAL DA PARTE VISIBLE DO MODELO


DATOS DO MICROFORMULARIO --&gt;
&lt;div id=&quot;ws-data&quot; class=&quot;ws-noexport&quot; style=&quot;display:none; speak:none;&quot;&gt;
&lt;span id=&quot;ws-title&quot;&gt;{{{título|}}}{{#if:{{{sección|}}}|&amp;#32;— ''{{{sección}}}''}}&lt;/span&gt;
{{#if:{{{autor|}}}{{{remprazar_autor|}}}|&lt;span id=&quot;ws-author&quot;&gt;{{#if:{{{remprazar_autor|}}}|{{{remprazar_autor}}}|{{{autor}}}}}&lt;/span&gt;|}}
{{#if:{{{tradutor|}}}{{{remprazar_tradutor|}}}|&lt;span id=&quot;ws-translator&quot;&gt;{{#if:{{{remprazar_tradutor|}}}|{{{remprazar_tradutor}}}|{{{tradutor}}}}}&lt;/span&gt;|}}
{{#if:{{{ano|}}}|&lt;span id=&quot;ws-year&quot;&gt;{{{ano}}}&lt;/span&gt;|}}
&lt;/div&gt;&lt;!--

FINAL DO MODELO
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>igchx9qwrlyqfimzsnf8unacc0amkkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Licenza</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3130</id>
    <revision>
      <id>8705</id>
      <timestamp>2012-01-16T20:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gallaecio</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{| style=&quot;width:100%; margin-top: 1em; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #88A; clear:both;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; |- |style=&quot;width:48px; padding:0.5em;&quot;|{{#if:{...&quot;</comment>
      <origin>8705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="r3z3g39bxsule5p3x7qddpjmnmpgnnc" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; margin-top: 1em; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #88A; clear:both;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-
|style=&quot;width:48px; padding:0.5em;&quot;|{{#if:{{{imaxe|}}}|[[Ficheiro:{{{imaxe}}}|48px| ]]}}
|style=&quot;width:100%;&quot;|{{{texto}}}&lt;!--

Engadir imaxe dereita de necesitarse --&gt;
{{#if:{{{imaxe_dereita|}}}|{{!}}style=&quot;padding:0.5em;&quot;{{!}}[[File:{{{imaxe_dereita}}}|{{{imaxe_dereita_tamaño|x48px}}}]] }}
|}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{categoría|}}}
      |{{#switch:{{NAMESPACE}}
          |Axuda|Conversa Axuda|Modelo|Conversa Modelo|Galifontes|Conversa Galifontes=
          |Autor|Conversa Autor=[[Categoría:Autor-{{{categoría|}}}]]
          |#default=[[Categoría:{{{categoría|}}}]]
       }}
    }}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r3z3g39bxsule5p3x7qddpjmnmpgnnc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Noinclude</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3131</id>
    <revision>
      <id>8706</id>
      <timestamp>2012-01-16T20:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gallaecio</username>
        <id>70</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{| style=&quot;width:100%; margin:0 auto 1em auto; padding:.2em; border:1px solid #AAA; background:#F9F9F9; text-align:justify; font-size:0.9em;&quot;  |style=&quot;width:25px;&quot;|[[Ficheiro:Symbo...&quot;</comment>
      <origin>8706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="jj6vxwkfupb8fu5zs6be2w8klrc9k9x" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; margin:0 auto 1em auto; padding:.2em; border:1px solid #AAA; background:#F9F9F9; text-align:justify; font-size:0.9em;&quot;
 |style=&quot;width:25px;&quot;|[[Ficheiro:Symbol comment vote.svg|25px]]
 |style=&quot;padding-left:.2em;&quot;| {{{texto}}}
|}
&lt;noinclude&gt;
[[en:Template:Noinclude]]
[[fa:الگو:Noinclude]]
[[ro:Format:Noinclude]]
[[vi:Bản mẫu:Noinclude]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jj6vxwkfupb8fu5zs6be2w8klrc9k9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cc-by-sa-3.0</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3132</id>
    <revision>
      <id>15036</id>
      <parentid>11513</parentid>
      <timestamp>2016-05-28T20:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:CC-BY-SA-3.0]]&quot; a &quot;[[Modelo:Cc-by-sa-3.0]]&quot;</comment>
      <origin>15036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="bjh1m8zyrpnhxloxrfcl3v0vaal1r02" xml:space="preserve">{{Licenza
 | imaxe    = Cc.logo.circle.svg
 | categoría = Obras baixo a licenza Creative Commons BY-SA
 | texto     = Esta obra está protexida polos termos da licenza [[Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported]], que permite o libre uso, distribución e creación de obras derivadas, sempre e cando a licenza se manteña e se indique claramente, e se recoñeza a autoría da obra.
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
{{noinclude
 |texto=Este modelo engade páxinas a [[:Categoría:Obras baixo a licenza Creative Commons BY-SA]].
}}

[[Categoría:Marcadores de licenza|CC-BY-SA]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjh1m8zyrpnhxloxrfcl3v0vaal1r02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endless Song of One Day</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3133</id>
    <revision>
      <id>14193</id>
      <parentid>13399</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T09:15:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2009]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1449" sha1="3wo60lt8rbo1qjlfhq5f5ubveu1uky5" xml:space="preserve">
{{Cabeceira
 | título    = Endless Song of One Day
 | autor   = Oksana Bugayova
 | sección  =
 | anterior =
 | seguinte     =
 | notas    = Interpretada polo grupo musical [[w:To Leave A Trace|To Leave A Trace]], 1º tema do seu álbum [[w:Fight Your Evil Side|Fight Your Evil Side]].
}}

:Todo chega á súa fin de seguida.
:Os ceos tremerán.
:O sol, a lúa, tornarán vermello.

:Moi pronto!
:Todo o sistema terrestre fallará.
:Un día levarán
:o libro da luz da superficie.

:Non sabemos cando será.
:Non sabemos cando todo cambiará.

:Agora todos temos a oportunidade
:de sacar o mellor que hai en nós:
:a luz!

:Deus daranos a confianza,
:mirade para el fixamente.
:Deus daranos a confianza.
:Crede o que vos digo, Deus axudaranos
:a morrer polos nosos pecados de acto e pensamento!

:Esgótasenos o tempo!
:Esgótasenos o tempo!

:A xente esvaece na escuridade da noite,
:que traga con eles ata chegar o amencer,
:para logo volver empezar.

:Día tras día, todo se repite,
:pero para algúns desaparece para sempre nun intre.
:A estrela da luz vai esvaecendo,
:A canción sen fin dun día remata.

:Agora todos temos a oportunidade
:de vivir a vida ata o final.
:Agora todos temos a oportunidade
:de vivir a vida ata o final,
:da man de Deus,
:ata o final!

:Oh!

{{CC-BY-SA-3.0}}

[[Category:Letras de cancións]]
[[Category:To Leave A Trace]]
[[Categoría:Traducións do inglés]]
[[Categoría:2009]]
[[en:Endless Song of One Day]]</text>
      <sha1>3wo60lt8rbo1qjlfhq5f5ubveu1uky5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fight Your Evil Side</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3134</id>
    <revision>
      <id>14192</id>
      <parentid>13400</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T09:15:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2009]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1748" sha1="48c5knwjq57w7wvqkyr838y95aytfnz" xml:space="preserve">
{{Cabeceira
 | título    = Fight Your Evil Side
 | autor   = Oksana Bugayova
 | sección  =
 | anterior =
 | seguinte     =
 | notas    = Interpretada polo grupo musical [[w:To Leave A Trace|To Leave A Trace]], 5º tema do seu álbum homónimo, [[w:Fight Your Evil Side|Fight Your Evil Side]].
}}

:É hora de chamar ás cousas polo seu nome.
:De deixar claro de lado de quen están nesta batalla
:a morte contigo mesmo ata o final.

:É hora de chamar ás cousas polo seu nome.
:De deixar claro de lado de quen están nesta batalla
:a morte contigo mesmo ata o final.

:Contemplei a forza coa que a xente adoraba o engano e a traizón.
:Están orgullosos do lado escuro das súas almas.
:Feren aos demais e non queren sentir
:eles mesmos o alento da dor.

:Namoraron máis da escuridade que da luz.
:Escriben a súa historia nun libro de morte.

:Non hai equilibrio nas súas almas, completamente descontroladas.
:Perderon o verdadeiro camiño!

:Brillar con bo corazón en almas xeadas polas mentiras.
:Brillar con amor onde a chama morre
:nos decepcionantes ollos de alguén.

:Todos anhelamos a calor do sol.
:Todos podemos ser o sol.
:Paga a pena loitar contra o noso lado malvado!

:Así que deixa atrás os teus asuntos sucios.
:Lava as mans.
:Non te conteñas.
:Berra e chora: «Meus Deus!»

:Agora debes atopar o teu verdadeiro ser.
:Botar unha ollada no máis profundo do teu corazón.

:Deixa a túa historia nun libro de vida.
:Equilibra o teu camiño.

:Loita co teu lado malvado.
:Loita co teu lado malvado.

:Equilibra o teu interior.
:Equilibra o teu interior.

{{CC-BY-SA-3.0}}

[[Category:Letras de cancións]]
[[Category:To Leave A Trace]]
[[Categoría:Traducións do inglés]]
[[Categoría:2009]]

[[en:Fight Your Evil Side]]</text>
      <sha1>48c5knwjq57w7wvqkyr838y95aytfnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Much Longer Than You Think</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3135</id>
    <revision>
      <id>14194</id>
      <parentid>13403</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T09:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2009]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1708" sha1="dg672aiwhla65pcvo6o8jgc5skl2a9j" xml:space="preserve">
{{Cabeceira
 | título    = Much Longer Than You Think
 | autor   = Oksana Bugayova
 | sección  =
 | anterior =
 | seguinte     =
 | notas    = Interpretada polo grupo musical [[w:To Leave A Trace|To Leave A Trace]], 3º tema do seu álbum [[w:Fight Your Evil Side|Fight Your Evil Side]].
}}

:Goza cada día da túa vida,
:aínda que pareza que a vida dura demasiado.
:Non esquezas que ao morrer
:estarás morto moito máis tempo.

:E non podes cambiar nada unha vez morto,
:pero podes cambiar antes de morrer.

:Non lle teñas medo a un corazón roto.
:Non teñas medo de caer.
:Deixa atrás toda esta dor.
:Érguete sempre de cara ao mañá.

:E non podes cambiar nada unha vez morto,
:pero podes cambiar antes de morrer.
:Así que converte o teu corazón en puro amor,
:así vivirás moito máis do que cres.

:Onte desapareceu, mañá agarda nalgures,
:hoxe podes converterte nunha persoa mellor.
:Paga a pena que cambies completamente,
:así como o que che arrodea.

:É moi triste cando un corazón está roto,
:pero máis triste é cando torna en pedra.
:Cando a merda te rodea, o corazón sufre,
:pero é o meu destiño, chorar eternamente nas escuras nubes da morte?

:Eu non o creo!
:Eu non o creo!

:Afastarei dos afiados cairos da morte.
:Afastarei dos afiados cairos da morte.
:Afastarei dos afiados cairos da morte.
:Afastarei dos afiados cairos da morte,
:ata perdelos de vista.

:Pero non esquezar o amor de Xesucristo,
:atravesado polos cravos.
:Morre con el e vivirás
:moito máis do que pensas,
:moito máis…

{{CC-BY-SA-3.0}}

[[Category:Letras de cancións]]
[[Category:To Leave A Trace]]
[[Categoría:Traducións do inglés]]
[[Categoría:2009]]

[[en:Much Longer Than You Think]]</text>
      <sha1>dg672aiwhla65pcvo6o8jgc5skl2a9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Situations</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3136</id>
    <revision>
      <id>14195</id>
      <parentid>13404</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T09:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2009]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1959" sha1="30p7ukla29hxi2wqika74ta4qnp69vs" xml:space="preserve">
{{Cabeceira
 | título    = Situations
 | autor   = Oksana Bugayova
 | sección  =
 | anterior =
 | seguinte     =
 | notas    = Interpretada polo grupo musical [[w:To Leave A Trace|To Leave A Trace]], 4º tema do seu álbum [[w:Fight Your Evil Side|Fight Your Evil Side]].
}}

:Silencio ao meu arredor.
:Só un sopro de vento musita novos pensamentos na miña cabeza.
:Mírome no espello.
:Quero ver máis alá no meu reflexo
:para ver máis alá dentro de min.

:Onde está a túa fe?
:Que escoitas?
:O bisbar dun gran mentireiro?
:As súas pequenas palabras fan grandes plans.
:Agora teño que coidar os meus pensamentos.
:Son o meu gran mundo.

:Caos ao redor.
:Non podo escoitar os meus pensamentos
:porque os meus conselleiros falan alto de máis.
:Escaparía da realidade,
:pero sei que esa non é a saída,
:non é o verdadeiro camiño.

:Onde está a túa fe?
:Que escoitas?
:O bisbar dun gran mentireiro?
:As súas pequenas palabras fan grandes plans.
:Agora teño que coidar os meus pensamentos.
:Son o meu gran mundo.

:Ruínas ao redor.
:Alguén non tivo forzas
:e abandonouse ás drogas, o sexo, as mentiras e demais.
:Pero sei que non é a saída.
:Pero sei que non é a saída.
:Esta non é a saída!

:Oh, e confe…

:E confesareino.
:Eu probeino! Probeino!
:Tíveno todo e logo non puiden
:recuperarme por min mesma.

:Outrora non tiña medo.
:Non tiña medo! Non!
:De recoñecerlo ante min mesma, e logo ante Deus todopoderoso,
:e esa era a saída!

:É amor, é amor.

:Silencio, dúbidas, caos, ruínas.
:As situacións axúdanme a atopar
:amor, esperanza, amizade, comprensión.
:Domíname, domíname.

:Silencio, dúbidas, caos, ruínas.
:As situacións axúdanme a atopar
:amor, esperanza, amizade, comprensión.
:Domíname, domíname.

:Amor!
:Domíname!
:Amor!
:Domíname!

{{CC-BY-SA-3.0}}

[[Category:Letras de cancións]]
[[Category:To Leave A Trace]]
[[Categoría:Traducións do inglés]]
[[Categoría:2009]]

[[en:Situations]]</text>
      <sha1>30p7ukla29hxi2wqika74ta4qnp69vs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Sky Is Inside</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3137</id>
    <revision>
      <id>21360</id>
      <parentid>14196</parentid>
      <timestamp>2024-09-05T20:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CalendulaAsteraceae</username>
        <id>3160</id>
      </contributor>
      <origin>21360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="899" sha1="eux9ycgvkhl232lkc0elzp7pyhw7bbv" xml:space="preserve">
{{Cabeceira
 | título    = The Sky Is Inside
 | autor   = Oksana Bugayova
 | sección  =
 | anterior =
 | seguinte     =
 | notas    = Interpretada polo grupo musical [[w:To Leave A Trace|To Leave A Trace]], 10º tema do seu álbum [[w:Fight Your Evil Side|Fight Your Evil Side]].
}}

:O amor é máis forte que a morte.
:O ceo está no noso interior.

:Sabía que terías as forzas para telo.
:Sabía que terías as forzas para telo.
:Sabía que terías as forzas para telo.
:Sabía que terías as forzas para telo.

::''Repítese''

:O ceo está no noso interior.
:Sabíao!

:Sabía que terías as forzas para telo.
:Sabía que terías as forzas para telo.
:Sabía que terías as forzas para telo.
:Sabía que terías as forzas para telo.

::''Repítese''

{{CC-BY-SA-3.0}}

[[Category:Letras de cancións]]
[[Category:To Leave A Trace]]
[[Categoría:Traducións do inglés]]
[[Categoría:2009]]</text>
      <sha1>eux9ycgvkhl232lkc0elzp7pyhw7bbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diredes d'estos versos, y é verdade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3184</id>
    <revision>
      <id>17753</id>
      <parentid>17749</parentid>
      <timestamp>2018-06-07T07:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="nx9o4k4mj1mczte32pjckzxjg3s48vw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=35|miniatura]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;


Diredes d'estos versos, y é verdade,
Que tên estrana insólita armonía,
Que n'eles as ideas brilan pálidas
{{Espazos|6}}Cal errantes muxícas
{{Espazos|6}}Qu'estalan por instantes
{{Espazos|6}}Que desparecen xiña,
Que s'asomellan â parruma incerta
Que voltexa n'o fondo d'as curtiñas,
Y ó susurro monótono d'os pinos
{{Espazos|6}}D'a veira-mar bravía.

Eu direivos tan sô, qu'os meus cantares
Asi sân en confuso d'alma miña,
Como sai d'as profundas carballeiras
{{Espazos|6}}Ô comezar d'o dia,
{{Espazos|6}}Romor que non se sabe
{{Espazos|6}}S'é rebuldar d'as brisas,
{{Espazos|6}}Si son beixos d'as frores,
S'agrestes, misteirosas armonías
{{Espazos|6}}Que n'este mundo triste
O camiño d'o ceu buscan perdidas.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Paxinación|Tal com'as nubes|¡Follas novas! risa dame}}
[[Category:GL-D]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>nx9o4k4mj1mczte32pjckzxjg3s48vw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Canto V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3185</id>
    <revision>
      <id>20157</id>
      <parentid>8882</parentid>
      <timestamp>2020-03-09T16:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5536" sha1="jnunbd1hbufpy96009uizle0qkwg2vm" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=69|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Canto V
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
   Murchos os dous i abismados,
púxose de novo en marcha
o tren dos Sete Pecados.
   A noite a bo andar caía
e de esparexer tratando
a miña malencunía,
   Asomeime a unha vidreira
i o cheiro aspirei que mandan
a touza e mais a silveira.
   Ráfagas dos altos cumes,
¡canto entón me gorentaron
os vosos puros perfumes!
   Gratos perfumes da serra,
¡canto entón me recordastes
os cheiros da miña terra!
   Naquil celaxe promizo
que o azul profundo tapaba,
naquil paisaxe invernizo,
   Vin algo do aterimento
do meu nativo curruncho
i a el se foi meu pensamento.
   Mais na probé patria miña
son máis tristes os crepúsculos,
eterna dor alí aniña;
   Que anque unha grande ermandade
hai entre todos os pobos
que buscan a libertade,
   Pola vereda que avanza
cara os seus nobres destinos,
perdoando a comparanza,
   Italia marcha dereita
e Galicia trenqueleando
como unha vella tolleita.

                    —

   Velliña que andas a gatas,
sin que teñas quen te axude
¿cando has tirar coas caxatas,
   I airada, valente, forte,
porás e pe no pescozo
dos que te firen de morte?...

                    —

   Para atallar a corrente
das miñas negras ideas
paseime a mau pola frente,
   I achando os dedos lixados
dun polvo branco e miúdo,
volvinme pra todos lados
   E vin a Añón na faena
de peneirar entretido
cunha peneira pequena
   Por sobre min un farelo
que me tiña enfarelado
dende os pes hastra o cabelo.
   -Olla o que fas, que me lixas,
i entrar limpo quero en Roma...
-Se é por eso, non te afrixas;
   Outros van máis emporcados
que ti e saen que da vicio
de limpos e de lavados.
   Leva forrado o caledro
á Cibdá Eterna; escurricha
no diñeiro de San Pedro
   Toda túa honrada probeza,
e volveraste pra casa
nobre e santo, nunha peza.
   De algún petrucio gallego
sei eu que, sin ter un carto
pra mandar tocar a un cego,
   Pillou, non sei con que trapa,
unhas cantas onzas de ouro,
foise a Roma a ver o Papa.
   I alí, súa orixe caótica
perdendo, fíxose ó punto
fidalgo... de raza gótica.
   -No, pedricar ben pedricas;
pero inda non me dixeches
por que istes polvos me apricas.
   -Esto que contigo fago
hate librar, si Dios quere
i a Virxe, dun gran estrago.
   -¿Pero é fariña ou é sénica?
-Non te apures; simpremente,
unha precaución hixiénica.

                    —

   E sin me dar máis resposta
Añón, sempre do meu brazo,
téndose en pe a moita costa,
   Entrou comigo de novo
noutro vagón ás escuras,
negro cal boca de lobo.
   Nada alí dentro se vía,
tapada a luz por un númaro
da Fe, morta parecía.
   Máis polo que eu escoltaba,
entre aquela escuridade
gran rebulicio reinaba.
   Sentín solouzos, acentos
de piedá, ferventes rogos
entre afogados lamentos;
   Ais de pena e de tenrura,
suspiros de amor i azoutes
de maus sobre carne dura.
   &quot; ¡ Como é sabia a Providencia
-pensei-, que me trai ó cabo
a un lugar de penitencia!
   &quot;Non, non é o mal tan profundo.
¡Inda hai arrepentimento,
inda hai virtude no mundo!&quot;
   I aconchegando a cabeza
pra dormir, pois tiña sono,
i o sono é media manteza,
   Enterrei todo o cogote
nun respaldar suave e quente
como de lan ou nescote.
   Mais non ben tina pechado
os ollos, topeime preso,
de ambos os remos trabado,
   I en menos tempo que o exprico
sentín na meixela esquerda
un roce extraño... Era un bico.
   &quot;¡Congrio! -berrei-, ¿quen se astreve..,?&quot;
E sin poder facer forzas,
frió como a mesma neve,
   Esconxurei o enemigo,
palpei e apresei..., ¡ que diaño!,
o que apresei... non o digo.
   Da lámpara neste instante
caieuse ó chau o periódeco,
i ó seu resprandor brilante
   Vinme -¡a contalo resisto!-
entre os brazos dunha dona,
que me tomaba por Cristo.
   Volvendo os ollos en torno,
na miña propia autitude
descobrín no espacio morno
   Cen beatas e beatos
rufando místicamente
como na xaneira os gatos;
   Os cuales, volta ás alturas
a mirada compunxida
das murillesas figuras
   En grupos de xeito vario,
mais todos en cruz, facían
daquel lugar un Calvario.
   Eu, que outra tal nunca vira,
adimireime as primeiras;
pero, mira que te mira,
   Notando en forza de olladas
que iles fan de crucifixos
i elas de crucificadas,
   E vendo que, ó fin i ó cabo,
polas fendas que se abrían
non traspasa ningún cravo,
   Peguei un brinco terrible,
i abrindo por aquel bosque
de Belfegor paso libre,
   Dixen: -¡Atentado ó demo?
Í eles: --¡Fóra o alcanforado!
-berraron-, ¡fóra o brasfemo!
   Añón, que agardaba á porta,
preguntoume: -¿Que hai, meu rolo?
-¿A ti que raio che importa?
   Repriquei- ¿Vésme enfadado?
¡ Bon modo de agradecerme
o de terte peneirado!
   -¿Pra que me metiche aí drentro?
-¿Para que? ¿Pois logo infrinxiche
cecais algún mandamento?
   -Eu non. -Pois a min mo debes;
porque se a pecar chegaras,
inda con pecados leves,
   Non che valeran recetas
humanas pra te curares
de enfermedades... sacretas.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto IV|Canto IV]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto VI|Canto VI]]''' 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Canto V]]</text>
      <sha1>jnunbd1hbufpy96009uizle0qkwg2vm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Canto VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3186</id>
    <revision>
      <id>20158</id>
      <parentid>8883</parentid>
      <timestamp>2020-03-09T16:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4981" sha1="i5bag4965d4eu14jl4eidmvxd0q4x1l" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=81|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Canto VI
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
   Diante de nós, entrámentes,
do Mediterráneo as olas
crechas e forforescentes,
   Da praia dende as áreas
veñen sobre o tren que pasa
cuspir, de coraxe cheas.
   Detrás quedábase Niza
eos seus alcazres de mármor,
envolta en néboa sombriza,
   E de Génova o sagrado
cemiterio, onde Mazzini
dorme satisfeito e honrado.
   Os reis negáronlle acobo
en vida. Os Papas trouxérono
errante de pobo en pobo;
   Mais iras e teimas tantas
non privaron que hoxe o mundo
adore súas cinzas santas.
   ¡Laudemus viros gloriosos
Homines magna virtude!...
excramei saudando os osos
   Do apostóle da unidade,
i Añón, dobrando os xoellos
dixo asistindo: -¡É verdade!-
   E posto en pe de contado
cal si de aquel homenaxe
estivese apesarado,
   Tornou: -A virtú i a groria
son sóio dignas de laude,
sancionadas pola Historia.
   Catón para o mundo enteiro
pasou por un gran romano,
e foi un grande usureiro.
   Shakespeare, o poeta ogro,
ise soñador, na granxa
de Avon daba gando ó logro.
   Cervantes, que inda hoxe pasa
por probé, en Madrí era dono
non menos que dunha casa.
   San Rosendo, bispo e asceta,
tido por célibe, agora
resúltanos... cunha neta...
   Pois se inda os da antigüedade
enganan, ¿que te prometes
dos homes da autualidade?
   Da sombra envoltos no enredo,
o sol da crítica agardan,
e pra que luza inda é cedo.
   -Unha vida toda enteira
ó patrio ben consagrada
é de por si unha fogueira.
   A Historia fará a Mazzini
xusticia-argüín-. ¿Acaso
é il menos que Mazzantini?-
   I Añón rosmou: -Desconfía
dos xuícios contemporáneos,
que ten a pasión por guía.-
   I entrando no vagón sesto,
fíxome boa a súa tesis
dicindo con mordaz xesto:
   -¿Conoces a iste? É un avaro:
prestoume us cartos ó trinta.
-Se pagache... non foi caro.
   -¿E iste?... -Tamén. É un libreiro:
pediume un tomo, escribinllo...
Quedóuseme co diñeiro.
   -¿I estoutro?... -Por unha leira
vendeu súa filla a un indiano,
como unha vaca na feira.
   -Pois ben: ises foraxidos
que á raza humana deshonran,
do mesmo inferno saídos,
   Mañán, polo xubileo
do Papa induluxenciados,
irán dereitos ó ceo.
   -¿Será verdá? -¡Vaia! E tanto,
que máis dun que hoxe arrenegas
terás que adorar por santo.
   O forno da idolatría
católica non se apaga,
i hache de chegar un día
   En que rece o repertorio:
&quot;San Bras, pederasta: -tírase
ánema do Purgatorio&quot;.

                    —

   Nesta i outras, o poeta
contándome casos varios,
con verba aguda e discreta,
   De mulleres malcasadas
que do leito do adulterio
foron para o altar levadas,
   E de ladrós i asesinos
que con leigados piadosos
mercaron trunfos divinos,
   Meteume no derradeiro
furgón, todo el atestado
de xoias e de diñeiro.
   E sinalando as talegas
que están alí amontoadas
con onzas de ouro a fanegas,
   Arrodillándose dixo:
-¡Fíncate i adora ó santo
que máis maravillas fixo!
   Diante el abátese a serra,
incrínanse reverentes
as potestades da terra,
   I en celestes harmunías
fanlle dende o Empíreo salvas
os coros i as xerarquías.
   Eu, obedente ó mandato,
quiteime homilde o chapeo;
mais querendo, sin porcato,
   Bicar un saco daquiles,
vin que me apuntan coas armas
dúas parexas de civiles.
   -¡Se dás un paso, rabeas!-
berroume un deles, deixándome
mesmo sin sangue nas veas.
   Recuei entón espantado,
e tras do inmortal poñéndome
pra non morrer fusilado,
   Oín que Añón me decía:
-Pra que esto non che aconteza,
non biques, furta outro día.
   O ladrón sempre che escapa
con ben: todo ese tesouro
que vai de regalo ó Papa
   Éche o furto da protervia,
que da bulsa da Homildade
pasa ó ventre da Soberbia.
   Farto de ver cousas tales
iba xa, cando enxergamos
de Roma as cen catredales.
   O tren, dos frenos contido,
parou pouco a pouco; oíuse
un abouxador pitido,
   I entre nubes pardacentas
de vapor, baixamos todos
do coche a pisadas lentas.
   Xa en térra, os romeiros fieles,
rompendo en sagradas cantigas
en Roma entraron; tras deles
   Marchábamos nós falando,
de cando en cando sorrindo
e graves de cando en cando.
   Xa drento da Cibdá Santa
vendo nunha longa rúa
perderse a xente que canta,
   Dixo Añón: -¡Danme trembores
de pensar que han de ir ó ceo
tal fato de pecadores!-
   I eu: -Pois se son perdoados,
¡teña Dios misericordia
dos probes homes honrados!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto V|Canto V]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto VII|Canto VII]]''' 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Canto VI]]</text>
      <sha1>i5bag4965d4eu14jl4eidmvxd0q4x1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Vaguedás</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3187</id>
    <revision>
      <id>16443</id>
      <parentid>13363</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T22:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="emidceg9lx9hvfdnaoy4l621syax4ph" xml:space="preserve">{{Artigo principal|I. Vaguedás}}
[[Categoría:Follas novas|1]]</text>
      <sha1>emidceg9lx9hvfdnaoy4l621syax4ph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Canto VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3188</id>
    <revision>
      <id>20159</id>
      <parentid>8884</parentid>
      <timestamp>2020-03-09T16:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5636" sha1="2e51xe9dx2v76s01su2lgvo6ckzf1ou" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=93|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Canto VII
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
   Cansos do longo camiño,
pra dar ás forzas reparo
cun par de pingas de viño,
   Xa a expedición terminada,
o primeiro que fixemos
foi procurarnos pousada.
   Traballo custou, por certo,
topar sitio aqueta noite
onde nos pór a cuberto;
   Pois a lexión penitente,
querendo ganar a groria
todo o máis comodamente,
   Colléranos a dianteira
e non deixou pra on remedio
pousada... nin pousadeira.
   -Deo gratias -Añón dicta
batendo as portas, i en todas
repóñenlle: -¡Andate vía!
   -¿Seique non hai hospedaxe
pra nós, Mestre? -interrogueille,
disimulando o coraxe.
   -¡Seique non! -¡Outra como ela!
-Roma non quer pelegrinos
sin alforxa e carabela.
   Se en vez de brazo baldeiro
trouxéramos del colgado
un cabás cheo de diñeiro,
   Outro galo nos cantara...
¿Que muro un cañón non dcita
se bala de ouro dispara?
   Hache servir de goberno:
pra irmos ó ceo hoxe en día
compre permiso do inferno.
   -Se sei que non collo casa,
non veño. -A Igrexa e a langostra,
alí onde cai, todo o arrasa.

                    —

   Así falando o grorioso,
íbamos por unha rúa
que ó Tibre sai cenagoso,
   Cando un mesón vendo a xeito
entramos, e o dono púxonos
forte mesa e limpo leito.
   Non puden dormir: sofrira
tanto por todo o viaxe,
tan cativas cousas vira,
   Que mil impresiós extrañas
tivéronme toda a noite
pensando nas musarañas.
   Pola mañá o pousadeiro
deunos a conta -dez liras;
pero, non tendo diñeiro,
   Añón, con papel e pruma
púxose a esquirbir estrofas,
hastra compretar a suma.
   -Aí tes -non ben il termina
dille-, e pois que nos tratache
cal reis, colle esa propina-.
   I a lira dourada espindo
que trai pendurada ó lombo,
garda-fronteiro do Pindo,
   Deulla e foise da hostería,
deixando ó patrón atóneto,
parvo de tanta ousadia.
   Con que lle tiña pagado
Añón, non o soupen nunca.
Cecais cun himno... ó papado.
   O sacrosanto nagocio
con que León XIII festexa
súa entrada no sazardocio
   Chegara xa, i era un dia
de xaneiro condanado
polo cerzo que corría.
   A rouca vos das campanas
enchia os aires de estrondos
chamando ás xentes cristianas
   E víanse en ringuileiras
xurdir por todas as rúas
os romeiros... i as rameiras.
   Todos van pro Vaticano;
alí ten que misar hoxe
o Pontífece romano,
   I o santo ritual ordea
que quen queira ser ausolto
é menester que alí estea.
   Seguindo a pos da romaxe
Añón i eu repostos, xuntos
i en boa camaradaxe
   Da mutua fe pra desmedro
entramos baixo das bóvedas
da catedral de San Pedro.
   Aquelo era un grande río
de ouro, de pelras, de rasos...
¡Canta luz! ¡Canto xentio!
   Nos vidros dos lumiares
os santos, en mirra envoltos,
cos seus nimbos estrelares,
   Pasmados de tal grandeza,
chóscanse o olio, dicindo:
&quot;¡Como ha de ser!...&quot; coa cabeza.
   De pronto, por toda a nave
oise un marmullo de asombro
e sigue un silencio grave.
   O Papa trepa no estrado,
bota a bendición ó pobo
que o contempra entusiasmado.
   E cando os olios se enxerguen
todas as testas se baixan,
todas as nádegas se erguen.
   Homillación tan compreta
vendo, quedei sonroxado;
mais, pra calmarme, o poeta:
   -É nesa autitú cristiana
-dixo- en que os biólogos fundan
nosa orixen cuadrumana,
   Perdida a garra i o rabo
desque a selva primitiva
deixou, pra ser home ó cabo,
   Sóio cando a pór se presta
de bruces, mostra o católico
que antes de selo foi besta.
   Non botes en saco roto
esta adevertencia, fillo,
pois sei de máis de un devoto
   Pra quen toda a cencía é vana
que sempre que ora confirma
a teoría darwiniana.

                    —

   O Papa, nesto, vestido
de albos tisúes e brocados,
de ouro e de pedras cinguído,
   Alzou con pulso seguro
a hostia, que a min de lonxe
semelloume un peso-duro.
   Voces entón arxentinas
encheron a inmensa cúpula
dunhas notas tan divinas,
   Dunha música tan grata,
que parez que a tocan ánxeles
soprando en trompas de prata.
   E logo outras voces inda
máis doces e máis soaves,
dunha cadencia máis linda
   Sentín, de harmonía tanta,
que de perguntar ó vate
non puden menos: -¿Quen canta?
   -¡Quen ha de ser!, ¡malpocados!
Quitoulles a Igrexa o xénero;
non ten nome; son... castrados.
   Na loita da santidade
aquí a muller perde... a honra,
i o home... a virilidade-.
   Tal dixo Añón, e calouse
a tempo que do Tu es Petrus
o himno xigante escoitouse.
   -¡Non! -berrei, fervendo en ira,
encarándome co Papa-.
¡O que che din é mentira!
   ¡Quen do vilipendio humano
vive, no é Pedro, é Xudas;
non é Cristo, é Diocleciano!

                    —

   Por sorte, canto eu dicía
nadia o entendeu entre aquela
formidabre sinfonía.
   Acabada a misa, o Papa
subiu nunhas andas de ouro
que levan cardeás con capa,
   I ó pasar polo meu lado
dixome: -Agárdote as doce;
hemos comer un bocado.-
   Cáxeque morto de asombro
quedei; consulte! ó vello,
i o vello, encollendo o ombro,
   Repricoume: -Acode á cita.
-Non vou soio. -Eu te acompaño.-
E propareime á visita.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto VI|Canto VI]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto VIII|Canto VIII]]''' 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Canto VII]]</text>
      <sha1>2e51xe9dx2v76s01su2lgvo6ckzf1ou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O divino sainete/Canto VIII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3189</id>
    <revision>
      <id>20160</id>
      <parentid>19571</parentid>
      <timestamp>2020-03-09T16:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7153" sha1="r5jyzwrkhfeftl8d41h5o3d77tlyrlr" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O divino sainete, poema en oito cantos 1888 Manuel Curros Enríquez.pdf|miniatura|page=105|''O divino sainete''.]]
{{encabezar
|nome=[[O divino sainete]] - Canto VIII
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|data=1888
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
   Os dous agardando a hora
de ir xantar co Santo Padre,
botamos do tempro fóra,
   E pra poder aprecíalos,
fomos ver as galarias
da exposición dos regalos.
   Canto en sigros dazanove
o temporal poderío
ten arrapiñado ó probe;
   Canto se ten apropeado
a garra cardealicia
i o ventre do episcopado,
   Alí está, en montós xigantes
de oriental magnificencia
-dende as peiras i os diamantes
   Hastra a prata e ouro fino-
enormes bostas guindadas
do católico intestino.
   Diante daquela cruxía
de exprendores, onde o mesmo
loce xunta i a porfía
   Toda a pompa i a riqueza
que encerra o mundo do arte
ou garda a naturaleza,
   Acordeime dos que fozan
na térra, dos que non comen,
dos que non ríen nin gozan;
   Do labrego que traballa
pra manter muller e fillos
e dorme en mollos de palla;
   Do probé vello baldado,
sin agarimo no inverno,
de porta en porta arrastrado;
   Do neno que emporranchiño,
orfo, perdido na fraga,
garda o gando dun veciño;
   Do frío lar, que dá medo;
dos hórreos sin grau, das vacas
sin leite, do arado quedo...
   E cun amargor sin nome:
-¡Cantos sudan neste mundo
-pensei- pra que folgue un home!
   I Añón, cal se me escoitara:
-¿Logo seique tes envexa?
-dixome-; pois ben, repara:
   Iste calis esmaltado
desaparecen da igrexa
de Ousende o ano pasado.
   Esta custodia esculpida
foi da ermida de Seixalvo,
noites atrás sustraída.
   Canto tes diante os teus ollos
débese da fe á ganzúa,
que non respeta ferrollos.
   ¿E queres con tal grandeza
facer a sorte dos probes?
¡Pois pídeslles boa limpeza!
   Contra todo espolio feito
ós pobos cabe interdiuto...
-¿Que entendes ti de Dereito?
   Os bens non inventariados
son do primeiro que os pilla,
diquiridos ou roubados.
   E se o que os furta acontece
ser xente de sacristía,
o ladrón nunca aparece.
   Iniquidá, desacato,
o que queiras...; mais é forza
respetar ó Concordato-.
   Asi o meu vello falaba,
cando tivemos aviso
de que León XIII agardaba.
   -Vamos alá -dixo o vate;
e correndo unha cortina
de veludo cor granate,
   Nun camarín penetramos,
onde xa sentado á mesa
ó Padre Santo miramos.
   -Sentaivos tamén -nos dixo;
requeneou catro preces
o pan i as ostras bendixo,
   I en tanto unha copa enteira
de viño vello apuraba,
faloume desta maneira:
   -Sei quen es: se o non soubera,
o que berrache en San Pedro
craramente mo dixera.
   Ti ves, cantor galiciano,
dunha raza que odeou sempre
o predominio romano.
   Alá do monte Medulio
nas ladeiras, inda os ósos
relocen, ó sol de xulio,
   De teus avós, que, brandindo
contra o Imperio a fouce céltica,
un a un foron caíndo.
   Pero dos conqueridores
pasados, dos mortos déspotas,
Césares i Emperadores
   O Papa non é o herdeiro:
sonó os reis que hoxe gobernan,
castigo do mundo enteiro.
   ¡Ai! Olla: por toda a térra
érguese un bafo de morte
que os espíritus aterra.
   Naciós de todas as trazas,
homes de todos os crimas,
xentes de todas as razas
   Míranse con ollo airado,
búscanse us ós outros i alzan
no aire o puño pechado.
   O fillo do Norte, frió,
desputa ó do Oriente, inquieto,
da fronteira o señorío;
   Recrama o galo ó xermano
as térras que lie detenta;
do ingrés recea o italiano;
   Rifc Amércea coa Europa;
os arsenás funden ferro;
os cuartés dispoñen tropa;
   Roda polo espacio un vento
de asolación e exterminio
que escurece o firmamento...
   Treme o chau, vacila a roca;
¡rompe en cada peito un ódeo
e un ultraxe en cada boca!

                    —

   I aquí o Papa, outro traguiño
botando, excramou: -¡Que tempos!
I Añón responden: -¡Que viño!
   -No medio de loita tanta
sóio hai paz -tornou León XÍII-
no seo da Igrexa santa.
   ¡E chamádesme tirano
a min, triste prisioneiro
na cárcel do Vaticano!
   -Perdóneme súa mercede
-dixen entón-; pero coido
que mentres a Santa Sede
   Os bens temporales ame
e insulte coa súa riqueza
os que se morren de fame;
   Mentres o Papa, que o trono
das almas herdou somentes,
queira ser do mundo dono,
   I a peí do pascoal Carneiro
trocando en coraza, trate
de convertirse en guerreiro,
   A obra papal será impía;
non de paz, de turbulencia;
non de orde, de tiranía.
   De Cristo a místeca esposa
fixo nefando adulterio,
i a súa falta vergonzosa
   Non terá perdón divino
senón cando a Cristo torne
dos brazos de Costantino.

                    —

   Añón pegoume co codo
como quen di: &quot; ¡ Non te escurras!&quot;,
e León falou deste modo:
   -¡Ah! ¡Como ó teu beizo asoma
o afán do mundo! Ti pides
que o Papa abandone Roma...
   ¡E ben! Agradarche quero;
deixarei Roma os romanos,
quedareime en coiros...; pero
   Cando dos bens me despoxe
que a tradición me legara,
e que gardei hastra o de hoxe,
   ¿Terá a Igrexa quen lle acuda?
-¡Vinte sigros pedricando
caridade pra esa duda!
   ¡ Señor ¡ O mundo moderno
non é, como o mundo antigo,
a imaxe viva do inferno.
   Os pobos están chamados
a rexilo: cando trunfen,
cando do chau levantados
   O himno canten da Vitoria,
volveranse a Dios, i os ceos
resprandecerán de groria.
   I entón, Señor, non temades
pola Igrexa, que ela é barca
que flota nas tempestades.
   Estas democracias novas
son feitas de amor e gastan
a piedade por arrobas.
   ¡Amádeas! ¡Que ollen e vexan
que Cristo está da súa parte
mentres loitan e pelexan?
   Quédese a rabia pros lobos:
¡Cristo era bon, era homilde!
i a humildá cautiva ós pobos

                    —

   Tal falei. Anón estaba
páledo; volvín a testa
e vin que o Papa... choraba.
   -¿Que ten, señor? -¡Esto é feito!-
repricoume; e naquel punto,
erguendo o busto escorreito,
   Marmurou: -Ide e anunciade
que o Papa renuncia a Roma
pra vivir da caridade.
   Dende hoxe a miña facenda,
todo o que eu teño é dos probes;
que as naciós poñan en venda
   Canto for meu; ¡desto en pago
non quero máis, se me dades,
que unha coviña en Santiago!-
   Sentinme entón conmovido
tamén; o Papa marchouse,
i eu de Añón sempre collido,
   Botei fóra do palacio
e respirei fortemente
o vento libre do espacio.

                    —

   Aquela noite saimos
de Roma eu i o vate. Apenas
os dous no vagón nos vimos
   De volta pro chau paterno,
díxenlle: -Mestre, ¿que pensas?
-Que é un gran viño o de Falermo.
   -¿Dudas dos votos formales
do Papa? -¡Nunca se compren
os programas liberales!-
   Logo de chegar a España,
Añón tornouse ó comando
da súa Santa Compaña,
   I eu, do que vin parvo e mudo,
desde entón creo.. ou non creo...
pero dudar, ¡xa non dudo!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[O divino sainete/Canto VII|Canto VII]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[O divino sainete]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | 
|}
[[Categoría:O divino sainete|Canto VIII]]
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Santa Compaña]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r5jyzwrkhfeftl8d41h5o3d77tlyrlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Follas novas! risa dame</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3191</id>
    <revision>
      <id>14858</id>
      <parentid>8834</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T20:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1258" sha1="gp9hcqfpzftun4ht7esjtda2k8ihpgo" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''¡''Follas novas''! risa dame'''
&lt;poem&gt;
¡''Follas novas''! risa dame
Ese nome que levás,
Cal s'a un-ha moura ben moura,
Branca ll'oise chamar.
               —
   Non ''Follas novas'', ramallo
De toxos e silvas sôs,
Hirtas, com'as miñas penas,
Feras, com'á miña dor.
               —
   Sin olido nin frescura,
Bravas magoás e ferís...
¡Se n'a gándara brotades,
Como non serés así!
&lt;/poem&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Diredes d'estos versos, y é verdade,]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[¡Follas novas! risa dame]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[¿Qué pasa ò redor de min?]]'''
|}

Fonte : [http://bvg.udc.es/paxina.jsp?id_obra=Fono++++1&amp;alias=Rosal%EDa+de+Castro&amp;id_edicion=Fono++++1001%20%20%20%20%20%20&amp;formato=imaxe&amp;pagina=30&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DFono++++1%26alias%3DRosal%EDa+de+Castro%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EFollas+novas%3C%2Fa%3E%20%20%20%20%20%20&amp;maxpagina=290&amp;minpagina=1 I. Vaguedás. Páxina 6] 
{{ORDENAR:Follas Novas}}
[[Category:GL-F]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>gp9hcqfpzftun4ht7esjtda2k8ihpgo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¿Qué pasa ò redor de min?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3192</id>
    <revision>
      <id>14859</id>
      <parentid>8835</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T20:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="8af7bq2j5plm6q9ucl1sqj302xa5kd0" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''¿Qué pasa ò redor de min?'''
&lt;poem&gt;
¿Qué pasa ò redor de min?
¿Qué me pasa qu'eu non sei?
Teño medo d'un-ha cousa
Que vive e que non se vé.
Teño medo á desgracia traidora
Que ven, e que nunca se sabe onde ven.
&lt;/poem&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[¡Follas novas! risa dame]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[¿Qué pasa ò redor de min?]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Alguns din, ¡miña terra!]]'''
|}

Fonte : [http://bvg.udc.es/paxina.jsp?id_obra=Fono++++1&amp;alias=Rosal%EDa+de+Castro&amp;id_edicion=Fono++++1001%20%20%20%20%20%20&amp;formato=imaxe&amp;pagina=31&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DFono++++1%26alias%3DRosal%EDa+de+Castro%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EFollas+novas%3C%2Fa%3E%20%20%20%20%20%20&amp;maxpagina=290&amp;minpagina=1 I. Vaguedás. páxina 7] 
{{ORDENAR:Que pasa}}
[[Category:GL-Q]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>8af7bq2j5plm6q9ucl1sqj302xa5kd0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alguns din, ¡miña terra!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3195</id>
    <revision>
      <id>8858</id>
      <timestamp>2012-05-03T21:55:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]]) |autor=[[Rosalía de Castro]] |data=  }} &lt;div align=center&gt; '''Alguns din, ¡miña terra!''' &lt;poem&gt; AIguns din, ¡miña terra...&quot;</comment>
      <origin>8858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1158" sha1="gx3pism5isx9vfe3uk5bpil4q3l8z6z" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Alguns din, ¡miña terra!'''
&lt;poem&gt;
AIguns din, ¡miña terra!
Din outros, ¡meu cariño!
Y este, ¡miñas lembranzas!
Y aquel, ¡ou meus amigos!
Todos sospiran, todos,
Por algun ben perdido.
Eu sô non digo nada,
Eu sô nunca sospiro,
Qu'ó meu corpo de terra
Y ó meu cansado esprito,
A donde quer qu'eu vaya
          Van conmigo.
&lt;/poem&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[¿Qué pasa ò redor de min?]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Alguns din, ¡miña terra!]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Ala, pó-la alta nòite]]'''
|}

Fonte : [http://bvg.udc.es/paxina.jsp?id_obra=Fono++++1&amp;alias=Rosal%EDa+de+Castro&amp;id_edicion=Fono++++1001%20%20%20%20%20%20&amp;formato=imaxe&amp;pagina=31&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DFono++++1%26alias%3DRosal%EDa+de+Castro%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EFollas+novas%3C%2Fa%3E%20%20%20%20%20%20&amp;maxpagina=290&amp;minpagina=1 I. Vaguedás. páxina 7] 

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>gx3pism5isx9vfe3uk5bpil4q3l8z6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ala, pó-la alta nòite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3196</id>
    <revision>
      <id>8859</id>
      <timestamp>2012-05-03T22:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]]) |autor=[[Rosalía de Castro]] |data=  }} &lt;div align=center&gt; '''Ala, pó-la alta nòite''' &lt;poem&gt;  Ala, pó-la alta nòite, A ...&quot;</comment>
      <origin>8859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1469" sha1="6wd29pgc4tvwscsomi78n75g8qw95gm" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Ala, pó-la alta nòite'''
&lt;poem&gt;

Ala, pó-la alta nòite,
A luz d'a triste e moribunda lámpara,
Ou antr'á negra oscuridad medosa,
O vello ve pantasmas.
              —
Uns son árbores muchos, e sin follas,
Outros, fontes sin auguas,
Montes qu'a neve eternamente crube,
Ermos que nunca acaban.
             —
Y ó amañecer d'o dia
Cando c'á ultima estrela aqueles marchan
Outros veñen mais tristes e sañudos,
Pois a verdade amarga,
Escrita trân n'os apagados ollos
E n'as asienes calvas.
              —
Non digás nunca, os mozos, que perdeches
A risoña esperanza,
D'o qu'a vivir começa sempr'é amiga:
Sô enemiga mortal de quen acaba!...
&lt;/poem&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Alguns din, ¡miña terra!]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Ala, pó-la alta nòite]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Paz, paz deseada]]'''
|}

Fonte : [http://bvg.udc.es/paxina.jsp?id_obra=Fono++++1&amp;alias=Rosal%EDa+de+Castro&amp;id_edicion=Fono++++1001%20%20%20%20%20%20&amp;formato=imaxe&amp;pagina=32&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DFono++++1%26alias%3DRosal%EDa+de+Castro%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EFollas+novas%3C%2Fa%3E%20%20%20%20%20%20&amp;maxpagina=290&amp;minpagina=1 I. Vaguedás. páxina 8] 

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>6wd29pgc4tvwscsomi78n75g8qw95gm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paz, paz deseada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3197</id>
    <revision>
      <id>16419</id>
      <parentid>13387</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T12:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="509" sha1="1m8ey011d3f48b0y8j6yt0rgsw5j27y" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;'''Paz, paz deseada'''&lt;/center&gt;


   Paz, paz deseada
Pra min, ¿onde está?
Quixais n'hey de tela...
¡N'a tiben xamais!

   Sosego, descanso,
¿Ond'hey d'o atopar?
N'os mals que me matan,
N'a dor que me dan.

   ¡Paz! ¡paz tiés mentira!
¡Pra min non'a hay!


{{Paxinación|Ala, pó-la alta nòite|Un-ha vez tiven un cravo}}
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Category:GL-P]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>1m8ey011d3f48b0y8j6yt0rgsw5j27y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Un-ha vez tiven un cravo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3201</id>
    <revision>
      <id>21298</id>
      <parentid>8867</parentid>
      <timestamp>2024-03-24T18:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1771" sha1="4q834pw5vx5mv4hk4k42wk2vv199uwb" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|dereita|page=40|340px]]
{{Prose}}
{{espazos|20}}'''X'''
&lt;poem&gt;

{{espazos|6}}Un-ha vez tiven un cravo
{{espazos|6}}Cravado no corazon,
Y eu non m'acordo xa s'era aquel cravo,
{{espazos|6}}D'ouro, de ferro, ou d'amor.
Soyo sei que me fixo un mal tan fondo,
{{espazos|6}}Que tanto m'atormentou,
Qu'eu dia e noite sin cesar choraba
Cal chorou Madanela n'a pasion.
{{espazos|6}}—Señor, que todo ó podedes,
{{espazos|6}}Pedinlle un-ha vez á Dios,
Daime valor par'arrincar d'un golpe
{{espazos|6}}Cravo de tal condicion.
{{espazos|6}}E doumo Dios e arrinqueino,
{{espazos|6}}Mais... ¿quen pensara?... Despois
{{espazos|6}}Xa non sentin mais tormentos
{{espazos|6}}Nin soupen qu'era delor;
Soupen sô, que non sei que me faltaba
{{espazos|6}}En donde o cravo faltou,
E seica, seica tiven soidades
{{espazos|6}}D'aquela pena... ¡Bon Dios!
Este barro mortal qu'envolve o esprito
{{espazos|6}}¡Quen-o entenderá, Señor!...  
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Paz, paz deseada]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Un-ha vez tiven un cravo]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,]]'''
|}

{{espazos|20}}Fonte : [http://bvg.udc.es/paxina.jsp?id_obra=Fono++++1&amp;alias=Rosal%EDa+de+Castro&amp;id_edicion=Fono++++1001&amp;formato=imaxe&amp;pagina=34&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DFono++++1%26alias%3DRosal%EDa+de+Castro%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EFollas+novas%3C%2Fa%3E&amp;maxpagina=290&amp;minpagina=1 I. Vaguedás. páxina 10] 
[[Category:GL-U]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>4q834pw5vx5mv4hk4k42wk2vv199uwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:O divino sainete</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3203</id>
    <revision>
      <id>16648</id>
      <parentid>8886</parentid>
      <timestamp>2017-05-02T21:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Manuel Curros Enríquez]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="gf2r1lgtp3asb1d5ewvqhfuw8455d61" xml:space="preserve">
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]</text>
      <sha1>gf2r1lgtp3asb1d5ewvqhfuw8455d61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Caba lixeiro, caba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3207</id>
    <revision>
      <id>20311</id>
      <parentid>16456</parentid>
      <timestamp>2020-06-04T22:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="459" sha1="czecqul2u9jzybc3yolh0184edfqq84" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=81|miniatura]]


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
Cava lixeiro, cava,
xigante pensamento;
cava un fondo burato onde a memoria
do pasado enterremos.
¡Á terra cos defuntos!
¡Cava, cava lixeiro!
E por lousa daraslle o negro olvido
i a nada lle darás por simiterio.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


[[Category:¡Do íntimo!]]</text>
      <sha1>czecqul2u9jzybc3yolh0184edfqq84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rico ou probe algun dia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3208</id>
    <revision>
      <id>13349</id>
      <parentid>8912</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T21:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="697" sha1="r3767svgizronxl40vde3wup4boln6k" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

&lt;poem&gt;
Rico ou probe, algún día
¡con qué contento e pracidez folgaba!
I agora, probe ou rico, ó desdichado
¡todo, todo lle falta!

En balde veñen días, pasan anos,
e inda sigros pasaran.
Si hai abondosas fontes que se secan,
tamén as hai que eternamente manan;
mais as fontes perenes nesta vida
son sempre envenenadas.

Nelas o esprito que ofendido pena,
na humidá enferma do rencor se baña,
sin que dado lle sea
beber do olvido nas saudosas augas.

¡Odio, fillo do inferno!,
pode acabá-lo amor; mais tir n'acabas,
mamoria que recorda-las ofensas,
Sí, sí, ¡de ti mal haia!
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>r3767svgizronxl40vde3wup4boln6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/A xusticia pó-l-a man</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3209</id>
    <revision>
      <id>16458</id>
      <parentid>16384</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T23:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[A xusticia pó-l-a man]]&quot; a &quot;[[Follas novas/A xusticia pó-l-a man]]&quot;</comment>
      <origin>16458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1614" sha1="iovoevs31z0akpelj6g5j05b5bhqp7v" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1880 
}}


[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura|page=87]]
&lt;center&gt;A XUSTICIA PÓ-L-A MAN&lt;/center&gt;


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
{{Espazos|3}}Aquês que tên fama d'honrados n'a vila
Roubaronme tanta brancura qu'eu tiña,
Botáronme estrume n'as galas d'un dia,
A roupa de cote puñéronma en tiras.
{{Espazos|3}}Nin pedra deiẍaron, en dond'eu vivira;
Sin lar, sin abrigo, morey n'as curtiñas;
Ô raso c'as lebres dormín n'as campías;
Meus fillos..., ¡meus anẍos!..., que tant'eu queria
¡Morreron, morreron, c'a fame que tiñan!
{{Espazos|3}}Quedei deshonrada, mucharonm'a vida,
Fiẍronme un leito de toẍos e silvas;
Y-en tanto, os raposos de sangre maldita,
Tranquilos n'un leito de rosas dormian.
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}-''Salvademe ¡ou, xueces!'', berrey..., ¡toleria!
De min se mofaron, vendeum'a ẍusticia.
- ''Bon Dios, axudaime'', berrey, berrey inda...
Tan alto qu'estaba, bon Dios non m'oira,
{{Espazos|3}}Estonces cal loba doente ou ferida,

D'un salto con rabia pillei a fouciña,
Rondei paseniño...¡Ne-as herbas sentian!
Y-a lua escondiase, y á fera dormia
Cos seus compañeiros en cama mullida.

{{Espazos|3}}Mireinos con calma, y as mans estendidas
D'un golpe, ¡d'un soio!, deiẍeinos sin vida.
Y-ô lado contenta, senteime d'as vítimas,
Tranquila, esperando po-l'a alba d'o día.

{{Espazos|3}}Y-estonces... estonces, cumpreuse a ẍustiza,
Eu, n'eles; y as leises, n'a man qu'os ferira


&amp;nbsp;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:¡Do íntimo!]]</text>
      <sha1>iovoevs31z0akpelj6g5j05b5bhqp7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amores cativos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3210</id>
    <revision>
      <id>13358</id>
      <parentid>13348</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T21:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="r598ds15k4kcz54l5imqd1dmk8dh4eq" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

&lt;poem&gt;
Era delor y era cólera,
era medo y aversión,
era un amor sin medida,
¡era un castigo de Dios!

Qu' hay uns negros amores d' índole penzoñenta
que privan os espritos, que turban as concencias,
que morden, s'acariñan, que cando miran queiman,
que dan dôres de rabia, que manchan e qu' afrentan.
Máis val morrer de friaxen
que quentarse â sua fogueira.
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>r598ds15k4kcz54l5imqd1dmk8dh4eq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3226</id>
    <revision>
      <id>8956</id>
      <timestamp>2012-06-24T10:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elvire</username>
        <id>123</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]]) |autor=[[Rosalía de Castro]] |data=  }} &lt;div align=center&gt; '''Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,''' &lt;poem&gt; Cand'un é moi ...&quot;</comment>
      <origin>8956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="pvv5dcp2fziboeoqxa6g5wn5e1n97mu" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,'''
&lt;poem&gt;
Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,
¡Incomprensibre arcano!
Casi-que, n'é mentira an-qu'a pareza,
Ll'a un pesa d'o ser tanto.

¡Que n'o fondo ben fondo d'as entrañas
Hay un deserto páramo!
Que non s' enche con risas nin contentos,
Senon con froitos d'o delor amargos.

Pero cand'un ten penas
Y é en verdá desdichado,
Oco n'atopa no ferido peito,
Por qu'a dor, ¡enche tanto!

Tan abonda é a desgracia nos seus dones;
Qu'os verte ¡Dios llo pague! ôs regazados.
Hastra qu'o qu'os recibe
¡Ay! reventa de farto.
&lt;/poem&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Un-ha vez tiven un cravo]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?]]'''
|}

Fonte : [http://bvg.udc.es/paxina.jsp?id_obra=Fono++++1&amp;alias=Rosal%EDa+de+Castro&amp;id_edicion=Fono++++1001%20%20%20%20%20%20&amp;formato=imaxe&amp;pagina=35&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DFono++++1%26alias%3DRosal%EDa+de+Castro%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EFollas+novas%3C%2Fa%3E%20%20%20%20%20%20&amp;maxpagina=290&amp;minpagina=1 Vaguedás. páxina 11] 

[[Category:GL-C]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>pvv5dcp2fziboeoqxa6g5wn5e1n97mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3227</id>
    <revision>
      <id>10109</id>
      <parentid>8957</parentid>
      <timestamp>2014-03-15T22:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexeu &quot;[[Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?]]&quot; ([Editar=Permitir só aos administradores] (indefinido) [Mover=Permitir só aos administradores] (indefinido))</comment>
      <origin>10109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1512" sha1="rb5twxh71edj754d30sggxaho3j3mb1" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?'''
&lt;poem&gt;

Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?
Pero quisais moy logo,
Viranme á despertar, y en vez d' un vivo,
Atoparán un morto.
            —
O rededor de min, levantaranse
Xemidos dolorosos,
Ayes d'angustia, choros d'os meus fillos,
D'os meus filliños orfos.
            —
Y eu sin calor, sin movemento, fria,
Muda, insensibre á todo,
Así estarei cal me deixare á morte
O helarme c'o seu sopro.
            —
E para sempre ¡Adios, cant'eu queria!
¡Que terrible abandono!
Antre cantos sarcasmos,
Hay, ha d'haber, e houvo,
Non vin ningun qu'abata mais os vivos,
Qu'ó d'a humilde quietú d'un corpo morto. 
&lt;/poem&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Cand'un é moi dichoso, moi dichoso,]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Xa nin rencor nin desprezo]]'''
|}

Fonte : [http://bvg.udc.es/paxina.jsp?id_obra=Fono++++1&amp;alias=Rosal%EDa+de+Castro&amp;id_edicion=Fono++++1001%20%20%20%20%20%20&amp;formato=imaxe&amp;pagina=36&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DFono++++1%26alias%3DRosal%EDa+de+Castro%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EFollas+novas%3C%2Fa%3E%20%20%20%20%20%20&amp;maxpagina=290&amp;minpagina=1 Vaguedás. páxina 12] 

[[Category:GL-O]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>rb5twxh71edj754d30sggxaho3j3mb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Administrador</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3250</id>
    <revision>
      <id>10105</id>
      <parentid>9244</parentid>
      <timestamp>2014-03-10T04:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bozky</username>
        <id>1424</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>10105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1205" sha1="lnypfjbltjekbntjtmthk03d6q7fl25" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid rgb(160,175,183) 1px;margin:1px;&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 238px; background: #fAf6f6&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#fff;text-align:center;font-size:14pt;&quot; | [[Image:Wikisource Administrator.svg|35px]]
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em;&quot; | Este usuario é un '''[[Wikisource:Administradores|administrador]]''' de {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|[[:w:Galifontes|Galifontes]]}}. {{#if:{{{1|}}}
|&lt;span style=&quot;font-size:0.9em;&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;([{{fullurl:q:{{{lang_code|gl}}}:Special:ListUsers|limit=1&amp;username={{urlencode:{{{username|{{BASEPAGENAME}}}}}}}}} &lt;span style=&quot;color:#5871C6;&quot;&gt;verificar{{#if:{{{lang_code|}}}|&amp;nbsp;{{{lang_code}}}|}}&lt;/span&gt;])&lt;/span&gt;|&lt;span style=&quot;font-size:0.9em;&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;([{{fullurl:Special:ListUsers|limit=1&amp;username={{urlencode:{{{username|{{BASEPAGENAME}}}}}}}}} &lt;span style=&quot;color:#5871C6;&quot;&gt;verificar&lt;/span&gt;])&lt;/span&gt;}}
|}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios]]
[[az:Şablon:İstifadəçi idarəçi]]
[[en:Template:User admin Wikisource]]
[[fr:Modèle:Utilisateur administrateur]]
[[ko:틀:User Admin]]
[[ru:Шаблон:Администратор]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lnypfjbltjekbntjtmthk03d6q7fl25</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quand'eu a Sam Servando fui um dia daqui</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3283</id>
    <revision>
      <id>18520</id>
      <parentid>9086</parentid>
      <timestamp>2018-12-04T14:28:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1244" sha1="9b8ka4kthle70al2cuo2lissmfm1qpm" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}} (B 1142 / V 734)
|autor=[[Johan Servando]]
}}

[[Ficheiro:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf |miniatura |page=522 |Cancioneiro da Biblioteca Nacional ou Cancioneiro Colocci-Brancuti: B&amp;nbsp;1142.]]

&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;

Quand'eu a Sam Servando fui um dia daqui
fazê'la romaria e meu amig'i vi,
direi-vos com verdade quant'eu del entendi:
	muito venho pagada
	de quanto lhi falei;
	mais há m'el namorada
	que nunca lhi guarrei.

Que bõa romaria com meu amigo fiz,
ca lhi dix', a Deus grado, quanto lh'eu dizer quis,
e dixi-lh'o gram torto que sempre dele prix:
	muito venho pagada
	de quanto lhi falei;
	mais há m'el namorada
	que nunca lhi guarrei.

U el falou comigo, diss-m'esta razom:
por Deus, que lhi faria? E dixi-lh'eu entom:
&quot;Haverei de vós doo [e]no meu coraçom&quot;;
	muito venho pagada
	de quanto lhi falei;
	mais há m'el namorada
	que nunca lhi guarrei.

Nunca m'eu desta ida acharei senom bem,
ca dix'a meu amigo a coita 'm que me tem
o seu amor, e cuido que vai ledo por en:
	muito venho pagada
	de quanto lhi falei;
	mais há m'el namorada
	que nunca lhi guarrei.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-Q]]
[[Categoría:Cantigas de amigo]]</text>
      <sha1>9b8ka4kthle70al2cuo2lissmfm1qpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Johan Servando</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3284</id>
    <revision>
      <id>14530</id>
      <parentid>14340</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T09:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314" sha1="gp46zcxeiquttg4oqd9nkcgj5ts333y" xml:space="preserve">{{wikipedia|Johan Servando}}

'''Johan Servando'''  foi un xograr, posibelmente galego, activo no terceiro cuarto do século XIII.

*[[Quand'eu a Sam Servando fui um dia daqui‎]]

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Trobadores]]
[[Categoría:Autores-J]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>gp46zcxeiquttg4oqd9nkcgj5ts333y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Cantigas de amigo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3285</id>
    <revision>
      <id>9087</id>
      <timestamp>2013-02-28T09:04:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <comment>[[Categoría:Poesía]]</comment>
      <origin>9087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="f25orl2947vwjl9f8n9e367m8649uvr" xml:space="preserve">[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>f25orl2947vwjl9f8n9e367m8649uvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Am'eu tan muito mia senhor...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3299</id>
    <revision>
      <id>13347</id>
      <parentid>9184</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T21:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="924" sha1="1qxcstaf9hna1exl2xp3md497czwvu5" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=Am'eu tan muito mia senhor...
|autor=[[Nuno Fernandez Torneol]]
|data=século XIII
}}
&lt;/br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
Am'eu tan muito mia senhor
que sol non me sei conselhar;
e ela non me quere nembrar
de min... e moiro-me d'amor.
   E assi morrerei por quen
   nen quer meu mal, nen quer meu ben.

E quando lh'eu quero dizer
o muito mal que mi Amor faz,
sol non lhe pesa, nen lhe praz,
nen quer en mi mentes meter.
   E assi morrerei por quen
   nen quer meu mal, nen quer meu ben.

Que ventura que me Deus deu, 
que me fez amar tal molher
que meu serviço non me quer!
E moir', e non me ten por seu...
   E assi morrerei por quen
   nen quer meu mal, nen quer meu ben.

E veede que cuita tal:
que eu ja sempr'ei a servir
molher que mi o non quer gracir,
nen mi o ten por ben, nen por mal.
   E assi morrerei por quen
   nen quer meu mal, nen quer meu ben.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Cantigas de amor]]</text>
      <sha1>1qxcstaf9hna1exl2xp3md497czwvu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Burócratas</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3301</id>
    <redirect title="Wikisource:Administradores" />
    <revision>
      <id>9121</id>
      <timestamp>2013-05-06T19:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMPC98</username>
        <id>1262</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Administradores]]&quot;</comment>
      <origin>9121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="rnppg2tnsu5ytd8541cu7kuqi808w1m" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Administradores]]</text>
      <sha1>rnppg2tnsu5ytd8541cu7kuqi808w1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Cantigas de amor</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3302</id>
    <revision>
      <id>9128</id>
      <timestamp>2013-05-07T16:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMPC98</username>
        <id>1262</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Poesía]]&quot;</comment>
      <origin>9128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="f25orl2947vwjl9f8n9e367m8649uvr" xml:space="preserve">[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>f25orl2947vwjl9f8n9e367m8649uvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Cantigas de escarnio e maldicir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3303</id>
    <revision>
      <id>9129</id>
      <timestamp>2013-05-07T16:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMPC98</username>
        <id>1262</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Poesía]]&quot;</comment>
      <origin>9129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="f25orl2947vwjl9f8n9e367m8649uvr" xml:space="preserve">[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>f25orl2947vwjl9f8n9e367m8649uvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ūa donzela coitado...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3304</id>
    <revision>
      <id>14235</id>
      <parentid>9182</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T20:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="712" sha1="6ap7xp4bydgncbb9sm4i0b7vtofuxxd" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=Ūa donzela coitado...
|autor=Caldeiron
|data=século XIII
}}
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
Ũa donzela coitado 
d'amor por si me faz andar,
e en sas feituras falar
quero eu, come namorado:
rotr'agudo, come foron,
barva no queix'e no granhon,
e o ventre grand'e inchado.

Sobrancelhas mesturadas
grandes e mui cabeludas,
sobre-los olhos mejudas,
e as tetas pendoradas
e mui grandes, per bõa fe;
á un palm'e meio no pe
e no cos tres polegadas.

A testa ten enrugada
e os olhos encovados,
dentes pintos come dados,
e acabei, de passada.
Atal a fez Nostro Senhor:
mui sen doair'e sen sabor;
des i mui pobr'e forçada.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;                     
[[Categoría:Cantigas de escarnio e maldicir]]</text>
      <sha1>6ap7xp4bydgncbb9sm4i0b7vtofuxxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Don Foão, que eu sei que á preço de livão...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3305</id>
    <revision>
      <id>9181</id>
      <parentid>9134</parentid>
      <timestamp>2013-05-30T19:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMPC98</username>
        <id>1262</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>9181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="860" sha1="qz3jy8x535idva3nbwhjejtv67w7jcz" xml:space="preserve">
{{Encabezar
|nome=Don Foão, que eu sei que á preço de livão...
|autor=Afonso Mendez de Besteiros
|data=século XIII
}}
&lt;br&gt;
&lt;div class = prose&gt;
&lt;poem&gt;

Don Foão, que eu sei que á preço de livão,
vedes que fez ena guerra, d'aquesto soo certão:
sol que viu os genetes, come boi fer tavão,
   sacudiu-s'e revolveuse al-
   çou rab'e foi sa via a Portugal.

Don Foão, que eu sei que á preço de ligeiro,
vedes que fez na guerra, d'aquesto son verdadeiro:
sol que viu os genetes, come bezerro tenreiro,
   sacudiu-s'e revolveu-se al-
   çou rab'e foi sa via a Portugal.

Don Foão, que eu sei que á prez de liveldade,
vedes que fez na guerra, sabede-o per verdade:
sol que viu os genetes, come can que sal de grade,
   sacudiu-s'e revolveu-se al-
   çou rab'e foi sa via a Portugal.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


[[Categoría:Cantigas de escarnio e maldicir]]</text>
      <sha1>qz3jy8x535idva3nbwhjejtv67w7jcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Babel - Usuarios por lingua</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3307</id>
    <redirect title="Categoría:Usuarios por lingua" />
    <revision>
      <id>9137</id>
      <timestamp>2013-05-08T16:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMPC98</username>
        <id>1262</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Usuarios por lingua]]&quot;</comment>
      <origin>9137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="0na6fw3fat8ujf3ysdjac43fnfhzdqn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Usuarios por lingua]]</text>
      <sha1>0na6fw3fat8ujf3ysdjac43fnfhzdqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ca-0</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3308</id>
    <revision>
      <id>9139</id>
      <timestamp>2013-05-08T17:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMPC98</username>
        <id>1262</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Usuario ca|0]]&quot;</comment>
      <origin>9139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="ks79z1lu6eomna3ovel7cqcmm4qjnoa" xml:space="preserve">[[Categoría:Usuario ca|0]]</text>
      <sha1>ks79z1lu6eomna3ovel7cqcmm4qjnoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:User ca-0</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3309</id>
    <revision>
      <id>9240</id>
      <parentid>9239</parentid>
      <timestamp>2013-07-21T18:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="463" sha1="c7svcb6v6a931jp8ik3vfz8cy35nmmy" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:left;border:solid #FFB3B3 1px;margin:1px&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px;background:#FFE0E8&quot;
| style=&quot;width:45px;height:45px;background:#FFB3B3;text-align:center;font-size:14pt&quot; | '''ca-0'''
| style=&quot;font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em&quot; |Aquest usuari '''[[:Category:Usuario ca-0|'''no entén''']]''' el '''[[:Category:Usuario ca|català]]''' o té dificultats per a entendre'l.[[Categoría:Usuario ca-0|{{PAGENAME}}]]
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>c7svcb6v6a931jp8ik3vfz8cy35nmmy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:SOS</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3310</id>
    <redirect title="Wikisource:Axuda" />
    <revision>
      <id>9143</id>
      <timestamp>2013-05-09T11:37:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AMPC98</username>
        <id>1262</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Axuda]]&quot;</comment>
      <origin>9143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="3liaw77jkbql2n8nc1hdm8nm0aam587" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Axuda]]</text>
      <sha1>3liaw77jkbql2n8nc1hdm8nm0aam587</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Tecin soya á miña tea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3317</id>
    <revision>
      <id>16445</id>
      <parentid>9192</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T22:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Tecin soya á miña tea]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Tecin soya á miña tea]]&quot;</comment>
      <origin>16445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1277" sha1="drar3ttho8lofy2n5l9w3eaorult1zy" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
&lt;div align=center&gt;
'''Alguns din, ¡miña terra!'''
&lt;poem&gt;
Tecin soya á miña tea,
Sembrey soya o meu nabal,
Soya vou por leña ô monte,
Soya á veẍo arder n'o lar.
Nin n'a fonte nin n'o prado
Asi morra c'o á carráx
El non ha de virm' á erguer,
El ẍa non me pousará
¿Que tristeza! ó vento soa,
Canta ó grilo ô seu compás...
Ferbe o pote... mais, meu caldo,
Soiña t'hey de cear.
Cala rula, os teus arrulos
Ganas de morrer me dan,
Cala, grilo, que si cantas
Sinto negras soïdás.
O meu homiño perdeuse,
Ninguen sabe en onde vay...
Anduriña que pasache
Con él as ondas dó mar,
Anduriña, voa, voa,
Ven e dime en ond'está.
&lt;/poem&gt;

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Terra a nosa]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Tecin soya á miña tea]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Os manantiales sécanse]]'''
|}

Fonte : [http://www.archive.org/stream/follasnovasverso00castuoft#page/224/mode/2up V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos. páxina 224] 

[[Category:GL-T]]
[[Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]]</text>
      <sha1>drar3ttho8lofy2n5l9w3eaorult1zy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1863</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3322</id>
    <revision>
      <id>16555</id>
      <parentid>16485</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T09:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="rql13o3ee4c9mtw0b1om4e3nzkcsjrh" xml:space="preserve">== Obras ==

=== Poesía ===
* ''[[Cantares gallegos]]'', de [[Rosalía de Castro]].&lt;ref&gt;Hai unha segunda edición, corrixida e aumentada, de [[1872]].&lt;/ref&gt;


== Notas ==
{{Listaref}}


{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}

[[Categoría:1863]]</text>
      <sha1>rql13o3ee4c9mtw0b1om4e3nzkcsjrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Proofreadpage index template</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3326</id>
    <revision>
      <id>14182</id>
      <parentid>9221</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T12:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1491" sha1="6i9v0lp13hin1ybvmng7uw8e6z8q861" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;
{|
|-valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;float:left;&quot;&gt;{{#if:{{{Imaxe|}}}|{{#iferror: {{#expr: 1 + {{{Imaxe}}} }} | {{{Imaxe}}} | &lt;span id=&quot;ws-cover&quot; style=&quot;display:none; speak:none;&quot;&gt;{{PAGENAMEE}}/{{{Imaxe}}}&lt;/span&gt;[[Ficheiro:{{PAGENAMEE}}|page={{{Imaxe}}}|frameless]]}}}}&lt;/div&gt;
|{{#if:{{{Comentarios|}}}|width=&quot;45%&quot;}} |
{|
|-
{{#if:{{{Autor|}}}|
! valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; {{!}} Autor
{{!}} {{{Autor}}}
{{!-}}
}}
| '''Título''' 
| {{{Título}}}
|-
{{#if:{{{Ano|}}}|
! valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; {{!}} Ano&amp;nbsp;de&amp;nbsp;publicación
{{!}} {{{Ano}}}
{{!-}}
}}
{{#if:{{{Editor|}}}|
! valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; {{!}} Editor
{{!}} {{{Editor}}}
{{!-}}
}}
{{#if:{{{Orixe|}}}|
! valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; {{!}} Orixe
{{!}} {{{Orixe}}}
{{!-}}
}}
| valign=&quot;top&quot; | &lt;span class='plainlinks'&gt;'''[//gl.wikisource.org/wiki/{{FULLPAGENAMEE}}?action=purge Páxinas]''' &lt;/span&gt;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; bgcolor=#F0F0F0|
&lt;div style=&quot;padding-left:0.5em&quot;&gt;
{{{Páxinas}}}
&lt;/div&gt;
|}
|{{#if:{{{Comentarios|}}}|width=&quot;45%&quot;}} | {{{Comentarios|}}}
|}
&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;
[[ca:MediaWiki:Proofreadpage index template]]
[[de:MediaWiki:Proofreadpage index template]]
[[el:Πρότυπο:Index]]
[[en:MediaWiki:Proofreadpage index template]]
[[fr:MediaWiki:Proofreadpage index template]]
[[hy:MediaWiki:Proofreadpage index template]]
[[it:MediaWiki:Proofreadpage index template]]
[[la:MediaWiki:Proofreadpage index template]]
[[nl:Template:Index]]
[[ru:Шаблон:Index]]
[[zh:Template:Index]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6i9v0lp13hin1ybvmng7uw8e6z8q861</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:!-</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3327</id>
    <revision>
      <id>9216</id>
      <timestamp>2013-07-21T17:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;|-&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="8tmnbksa3sxxcj0e6kawpm4a7uby6ug" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;|-&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>8tmnbksa3sxxcj0e6kawpm4a7uby6ug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Grande</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3332</id>
    <revision>
      <id>9230</id>
      <timestamp>2013-07-21T18:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 120%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="ozzk7alimrl62exwvuu9oy0fpejpmv9" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 120%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ozzk7alimrl62exwvuu9oy0fpejpmv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Liña</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3333</id>
    <revision>
      <id>9231</id>
      <timestamp>2013-07-21T18:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;{{#switch:{{{align|}}}  | left =&lt;div style=&quot;margin:0em auto 0em 0em;{{#if:{{{width|{{{1|}}}}}}|&amp;#32;width:{{{width|{{{1}}}}}};|}}&quot;&gt;  | right =&lt;div style=&quot;margin:0em 0...&quot;</comment>
      <origin>9231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="5nzxwwzl973g3ku7mj0puobv1mdpq1g" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch:{{{align|}}}
 | left =&lt;div style=&quot;margin:0em auto 0em 0em;{{#if:{{{width|{{{1|}}}}}}|&amp;#32;width:{{{width|{{{1}}}}}};|}}&quot;&gt;
 | right =&lt;div style=&quot;margin:0em 0em 0em auto;{{#if:{{{width|{{{1|}}}}}}|&amp;#32;width:{{{width|{{{1}}}}}};|}}&quot;&gt;
 | center =&lt;div style=&quot;margin:0em auto 0em auto;{{#if:{{{width|{{{1|}}}}}}|&amp;#32;width:{{{width|{{{1}}}}}};|}}&quot;&gt;
 | #default =&lt;div style=&quot;margin:0em auto 0em auto;{{#if:{{{width|{{{1|}}}}}}|&amp;#32;width:{{{width|{{{1}}}}}};|}}&quot;&gt;
}}&lt;hr style=&quot;background-color:#000; color:#000;{{#if:{{{height|}}}|&amp;#32;height:{{{height}}};|}}{{#if:{{{style|}}}|&amp;#32;{{{style}}};|}}&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>5nzxwwzl973g3ku7mj0puobv1mdpq1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Mai</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3334</id>
    <revision>
      <id>9805</id>
      <parentid>9232</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T20:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="t0wstb1s1pj4w6cbttyairp4fn677ok" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;font-variant: small-caps&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;</text>
      <sha1>t0wstb1s1pj4w6cbttyairp4fn677ok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Menor</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3335</id>
    <revision>
      <id>9233</id>
      <timestamp>2013-07-21T18:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 83%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="6xgdkw4gtvjx8eflgbccwu14677toe1" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 83%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>6xgdkw4gtvjx8eflgbccwu14677toe1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:X-grande</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3336</id>
    <revision>
      <id>9234</id>
      <timestamp>2013-07-21T18:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 144%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="efc09ilj6zhz4qqjma8b0hb9ma9yelh" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 144%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>efc09ilj6zhz4qqjma8b0hb9ma9yelh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Xxx-grande</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3337</id>
    <revision>
      <id>9235</id>
      <timestamp>2013-07-21T18:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 207%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="l71b5qlw12mcb12oepgchj8s7r3xvhh" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 207%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>l71b5qlw12mcb12oepgchj8s7r3xvhh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1884</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3338</id>
    <revision>
      <id>18907</id>
      <parentid>18906</parentid>
      <timestamp>2018-12-06T11:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="247" sha1="gqf75qeqi05n5zm0johrpbubd7tuop3" xml:space="preserve">== Obras ==

=== Poesía ===

* &quot;[[¡Meu orfiño!]]&quot; de [[Enrique Labarta]]
* &quot;[[O avellón]]&quot; de [[Alfredo Brañas]]

=== Prosa ===

* ''[[Index:En las Orillas del Sar.djvu|En las orillas del Sar]]'' de [[Rosalía de Castro]]

[[Categoría:1884]]</text>
      <sha1>gqf75qeqi05n5zm0johrpbubd7tuop3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:--</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3339</id>
    <revision>
      <id>9249</id>
      <timestamp>2013-07-23T00:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;—&quot;</comment>
      <origin>9249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3" sha1="37ynyphd007gaaff3fmsahe20b53t7e" xml:space="preserve">—</text>
      <sha1>37ynyphd007gaaff3fmsahe20b53t7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Non corrixido</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3344</id>
    <revision>
      <id>9255</id>
      <timestamp>2013-07-23T00:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Páxinas por status]]&quot;</comment>
      <origin>9255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw" xml:space="preserve">[[Categoría:Páxinas por status]]</text>
      <sha1>a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Páxinas por status</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3345</id>
    <revision>
      <id>9260</id>
      <parentid>9256</parentid>
      <timestamp>2013-07-23T00:23:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="ocff5kw51z9oio4qu62fgtixolskzx5" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]

[[ca:Categoria:Texts per nivell de qualitat]]
[[en:Category:Pages by proofreading status]]
[[es:Categoría:Wikisource:Calidad de textos]]
[[fi:Luokka:Sivut valmiusasteittain]]
[[fr:Catégorie:État d'avancement]]
[[hr:Kategorija:Stranice po stupnju provjere]]
[[hy:Կատեգորիա:Էջեր]]
[[it:Categoria:Testi per Stato di Avanzamento dei Lavori]]
[[la:Categoria:Operis qualitas]]
[[no:Kategori:Sidestatus]]
[[pl:Kategoria:Strony według statusu korekty]]
[[ru:Категория:Полнота текста]]
[[sv:Kategori:Sidor efter status]]</text>
      <sha1>ocff5kw51z9oio4qu62fgtixolskzx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Corrixido</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3346</id>
    <revision>
      <id>9257</id>
      <timestamp>2013-07-23T00:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Páxinas por status]]&quot;</comment>
      <origin>9257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw" xml:space="preserve">[[Categoría:Páxinas por status]]</text>
      <sha1>a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Sen texto</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3347</id>
    <revision>
      <id>9258</id>
      <timestamp>2013-07-23T00:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Páxinas por status]]&quot;</comment>
      <origin>9258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw" xml:space="preserve">[[Categoría:Páxinas por status]]</text>
      <sha1>a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Problemático</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3348</id>
    <revision>
      <id>9259</id>
      <timestamp>2013-07-23T00:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Páxinas por status]]&quot;</comment>
      <origin>9259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw" xml:space="preserve">[[Categoría:Páxinas por status]]</text>
      <sha1>a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Conan Doyle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3349</id>
    <redirect title="Autor:Arthur Conan Doyle" />
    <revision>
      <id>14587</id>
      <parentid>9273</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:02:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Arthur Conan Doyle]]&quot;</comment>
      <origin>14587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="gn9a6k8x7c8hav2gki16m7pflrh9s5v" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Arthur Conan Doyle]]</text>
      <sha1>gn9a6k8x7c8hav2gki16m7pflrh9s5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baudelaire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3350</id>
    <redirect title="Autor:Charles Baudelaire" />
    <revision>
      <id>14588</id>
      <parentid>9274</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Charles Baudelaire]]&quot;</comment>
      <origin>14588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="0dcufaa2tyjjt2lciofsl3fnae39evc" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Charles Baudelaire]]</text>
      <sha1>0dcufaa2tyjjt2lciofsl3fnae39evc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bécquer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3351</id>
    <redirect title="Autor:Gustavo Adolfo Bécquer" />
    <revision>
      <id>14595</id>
      <parentid>9275</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Gustavo Adolfo Bécquer]]&quot;</comment>
      <origin>14595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="9k87v13ksb81b6ml3btxr37372d3vg5" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Gustavo Adolfo Bécquer]]</text>
      <sha1>9k87v13ksb81b6ml3btxr37372d3vg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beethoven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3352</id>
    <redirect title="Autor:Ludwig van Beethoven" />
    <revision>
      <id>14600</id>
      <parentid>9280</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Ludwig van Beethoven]]&quot;</comment>
      <origin>14600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="ejrsj1zi2o36bb89mg27ixexk9ufj1w" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ludwig van Beethoven]]</text>
      <sha1>ejrsj1zi2o36bb89mg27ixexk9ufj1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosalía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3353</id>
    <redirect title="Autor:Rosalía de Castro" />
    <revision>
      <id>14604</id>
      <parentid>9281</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:19:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Rosalía de Castro]]&quot;</comment>
      <origin>14604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Rosalía de Castro]]</text>
      <sha1>ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Curros Enríquez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3354</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Curros Enríquez" />
    <revision>
      <id>14601</id>
      <parentid>9284</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Manuel Curros Enríquez]]&quot;</comment>
      <origin>14601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="biq0htygjhwvnb47ahcp3q42p0l9a5p" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Curros Enríquez]]</text>
      <sha1>biq0htygjhwvnb47ahcp3q42p0l9a5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pessoa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3355</id>
    <redirect title="Autor:Fernando Pessoa" />
    <revision>
      <id>14592</id>
      <parentid>9285</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Fernando Pessoa]]&quot;</comment>
      <origin>14592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="6r97d7sbv80f8u3dlkdso2bw565i4t7" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Fernando Pessoa]]</text>
      <sha1>6r97d7sbv80f8u3dlkdso2bw565i4t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lorca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3356</id>
    <redirect title="Autor:Federico García Lorca" />
    <revision>
      <id>14591</id>
      <parentid>9286</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Federico García Lorca]]&quot;</comment>
      <origin>14591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="nn4eb3zffmn0uyyymmrdomb7bil67mt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Federico García Lorca]]</text>
      <sha1>nn4eb3zffmn0uyyymmrdomb7bil67mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marx</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3357</id>
    <redirect title="Autor:Karl Marx" />
    <revision>
      <id>14598</id>
      <parentid>9288</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Karl Marx]]&quot;</comment>
      <origin>14598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="hray9wmcxi6vswcipqhel4qohxg0fkr" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Karl Marx]]</text>
      <sha1>hray9wmcxi6vswcipqhel4qohxg0fkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nietzsche</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3358</id>
    <redirect title="Autor:Friedrich Nietzsche" />
    <revision>
      <id>14594</id>
      <parentid>9289</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Friedrich Nietzsche]]&quot;</comment>
      <origin>14594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="homtzvw3r9duj4051pkd0u99ce85k0j" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Friedrich Nietzsche]]</text>
      <sha1>homtzvw3r9duj4051pkd0u99ce85k0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Poe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3359</id>
    <redirect title="Autor:Edgar Allan Poe" />
    <revision>
      <id>14589</id>
      <parentid>9290</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:03:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Edgar Allan Poe]]&quot;</comment>
      <origin>14589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="shqi4kzo4y3ut69gat3cd37owgn1kan" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Edgar Allan Poe]]</text>
      <sha1>shqi4kzo4y3ut69gat3cd37owgn1kan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pondal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3360</id>
    <redirect title="Autor:Eduardo Pondal" />
    <revision>
      <id>14590</id>
      <parentid>9291</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Eduardo Pondal]]&quot;</comment>
      <origin>14590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="o588l2361yxm79z34kqbrrphv71asdq" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Eduardo Pondal]]</text>
      <sha1>o588l2361yxm79z34kqbrrphv71asdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Índice autores</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3361</id>
    <revision>
      <id>21721</id>
      <parentid>21711</parentid>
      <timestamp>2025-08-27T08:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9877" sha1="11td8kslz1kc5hlvfn90b3u655jxdvb" xml:space="preserve">{| width=&quot;100%&quot;
|class=&quot;MainPageBG&quot; style=&quot;width: 50%; vertical-align: top;&quot; | 
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;vertical-align: top; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; color:#000; padding: 0px 10px 10px 0px; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;&quot;
|-
! &lt;div style=&quot;text-align:left; position:relative; left:4px; top:2px; margin:0;&quot;&gt;
[[Ficheiro:Blue-bg rounded.svg|link=|alt=]]
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:5px; top:-6px;&quot;&gt;[[Ficheiro:HSSamarbetecolor.svg|38px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:40px; top:2px;&quot;&gt;&lt;h2 {{#if:{{{id|}}} | id=&quot;{{{id}}}Head&quot;| }} style=&quot;font-weight:bold; border-bottom:0; font-size:125%; padding:.15em .4em; margin-top: 0&quot;&gt; [[:Categoría:Autores por orde alfabética|Autores]]&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
| align=&quot;center|[[Ficheiro:AfonsoII-P.jpg|100px|link=Autor:Afonso II]][[Ficheiro:Antonello da Messina 009.jpg|95px|link=Autor:Agostiño de Hipona]][[Ficheiro:Alain-Fournier in 1905.jpg|129px|link=Autor:Alain-Fournier]][[Ficheiro:Xela Arias B&amp;W.jpg|88px|link=Autor:Xela Arias]][[Ficheiro:Ramón Armada Teixeiro.jpg|99px|link=Autor:Ramón Armada Teixeiro]][[Ficheiro:Emiliano Balás Silva.jpg|103px|link=Autor:Emiliano Balás Silva]][[Ficheiro:Xosé Manuel Cabada Vázquez 1.jpg|99px|link=Autor:Xosé Manuel Cabada]][[Ficheiro:Luís Amado Carballo.jpg|97px|link=Autor:Luís Amado Carballo]] [[Ficheiro:Francisco Añón, en La Ilustración de Galicia y Asturias 1880.jpg|96px|link=Autor:Francisco Añón]][[Ficheiro:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|93px|link=Autor:Aristóteles]][[Ficheiro:Étienne Carjat, Portrait of Charles Baudelaire, circa 1862.jpg|98px|link=Autor:Charles Baudelaire]][[Ficheiro:Portrait of Gustavo Adolfo Bécquer, by his brother Valeriano (1862).jpg|89px|link=Autor:Gustavo Adolfo Bécquer]][[Ficheiro:Ludwig van Beethoven.jpg|99px|link=Autor:Ludwig van Beethoven]][[Ficheiro:Edward Bellamy - photograph c.1889.jpg|86px|link=Autor:Edward Bellamy]][[Ficheiro:Día das Letras Galegas 1999, Roberto Blanco Torres.jpg|84px|link=Autor:Roberto Blanco Torres]][[Ficheiro:Alfredo Branas Menendez (1859-1900). Writer and ideologue of Galician regionalism. Engraving by Thomas Pijoliu in The Catalan Illustration, 1882.JPG|98px|link=Autor:Alfredo Brañas]][[Ficheiro:Uxío Carré Aldao.jpg|99px|link=Autor:Uxío Carré Aldao]][[Ficheiro:Á Irmandade Galega Curros Enríquez de Rosario, no día da miña partida. Castelao, 1946.jpg|92px|link=Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]][[Ficheiro:Rosalía Castro de Murguía por Luis Sellier.jpg|93px|link=Autor:Rosalía de Castro]][[Ficheiro:O cura de Fruíme.jpg|106px|link=Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro]][[Ficheiro:Curros - henriquez.jpg|123px|link=Autor:Manuel Curros Enríquez]][[Ficheiro:Alphonse Daudet..jpg|93px|link=Autor:Alphonse Daudet]][[Ficheiro:Patricio Delgado Luaces, oficial de la facción de David Cornejo, fotografía de Eugenio Lanelongue.jpg|87px|link=Autor:Patricio Delgado Luaces]][[Ficheiro:Engels 1856.jpg|101px|link=Autor:Friedrich Engels]][[Ficheiro:Antonio Fernández Morales sentado.jpg|86px|link=Autor:Antonio Fernández Morales]][[Ficheiro:José Fernández y Neira en Album Galicia, 1908.jpg|100px|link=Autor:Xosé Fernández Neira]][[Ficheiro:Federico García Lorca. Huerta de San Vicente, Granada.jpg|99px|link=Autor:Federico García Lorca]][[Ficheiro:Xoán Xesús González.jpg|91px|link=Autor:Xoán Xesús González]][[Ficheiro:Urbano González Varela.png|101px|link=Autor:Urbano González Varela]][[Ficheiro:Francisco María de la Iglesia.jpg|83px|link=Autor:Francisco María de la Iglesia]][[Ficheiro:Enrique Labarta sobre 1925.jpg|90px|link=Autor:Enrique Labarta Pose]][[Ficheiro:Lago González, Manuel.jpg|98px|link=Autor:Manuel Lago González]][[Ficheiro:Xosé Lesta Meis.jpg|86px|link=Autor:Xosé Lesta Meis]][[Ficheiro:Nas novelas de López Ferreiro abundan os relatos históricos ambientados na Galicia rural.jpg|99px|link=Autor:Antonio López Ferreiro]][[Ficheiro:Antón Losada Diéguez.jpg|124px|link=Autor:Antón Losada Diéguez]][[Ficheiro:Manuel Lugrís Freire 1934.jpg|80px|link=Autor:Manuel Lugrís Freire]][[Ficheiro:Alfredo Nan de Allariz 1909.jpg|97px|link=Autor:Alfredo Nan de Allariz]][[Ficheiro:Amador Montenegro.jpg|119px|link=Autor:Amador Montenegro]][[Ficheiro:Luis Otero Pimentel.jpg|88px|link=Autor:Luís Otero Pimentel]][[Ficheiro:José Pérez Ballesteros.JPG|97px|link=Autor:Xosé Pérez Ballesteros]][[Ficheiro:Manuel Antonio Pérez Sánchez.jpg|98px|link=Autor:Manuel Antonio]][[Ficheiro:Heraclio Pérez Placer.jpg|101px|link=Autor:Heraclio Pérez Placer]][[Ficheiro:Xoán Manuel Pintos Villar.jpg|95px|link=Autor:Xoán Manuel Pintos]][[Ficheiro:Eduardopondal.jpg|80px|link=Autor:Eduardo Pondal]][[Ficheiro:José María Posada Pereira.jpg|99px|link=Autor:José María Posada]][[Ficheiro:Bernardo Rodríguez Ribeira 1924.jpg|88px|link=Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira]][[Ficheiro:Ventura Ruiz Aguilera.jpg|90px|link=Autor:Ventura Ruiz Aguilera]][[Ficheiro:Almanaque Gallego, 1898, p. 69, Galo Salinas Rodríguez (cropped).jpg|107px|link=Autor:Galo Salinas]][[Ficheiro:Ramón María del Valle Inclán, de Audouard.jpg|118px|link=Autor:Ramón María del Valle-Inclán]][[Ficheiro:Antón Villar Ponte.jpg|92px|link=Autor:Antón Villar Ponte]][[Ficheiro:Xohán Vicente Viqueira.jpg|89px|link=Autor:Xoán Vicente Viqueira]][[Ficheiro:William_Butler_Yeats_by_George_Charles_Beresford.jpg|89px|link=Autor:William Butler Yeats]]
|-
|style=&quot;font-family:Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 75%&quot; align=&quot;center&quot;|[[Autor:Afonso II|Afonso II]] · [[Autor:Agostiño de Hipona|Agostiño de Hipona]] · [[Autor:Francisco Añón Paz|Francisco Añón]] · [[Autor:Xela Arias|Xela Arias]] · [[Autor:Aristóteles|Aristóteles]] · [[Autor:Ramón Armada Teixeiro|Ramón Armada Teixeiro]] · [[Autor:Emiliano Balás Silva|Emiliano Balás Silva]] · [[Autor:Pedro Boado Sánchez|Pedro Boado Sánchez]] · [[Autor:Alfredo Brañas|Alfredo Brañas]] · [[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada]] · [[Autor:Luís Amado Carballo|Amado Carballo]] · [[Autor:Martín Codax|Martín Codax]] · [[Autor:Arthur Conan Doyle|Conan Doyle]] · [[Autor:Martín Balza|Martín Balza]] · [[Autor:Charles Baudelaire|Baudelaire]] · [[Autor:Roberto Blanco Torres|Roberto Blanco Torres]] · [[Autor:Bernal de Bonaval|Bernal de Bonaval]] · [[Autor:Gustavo Adolfo Bécquer|Bécquer]] · [[Autor:Ludwig van Beethoven|Beethoven]] · [[Autor:Edward Bellamy|Edward Bellamy]] · [[Autor:Uxío Carré Aldao|Carré Aldao]] · [[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao|Castelao]] · [[Autor:Rosalía de Castro|Rosalía]] · [[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro|Diego Antonio Cernadas]] · [[Autor:José Cornide Saavedra|José Cornide]] · [[Autor:Manuel Curros Enríquez|Curros Enríquez]] · [[Autor:Alphonse Daudet|Alphonse Daudet]] · [[Autor:Patricio Delgado Luaces|Patricio Delgado Luaces]] · [[Autor:Camilo Díaz Baliño|Camilo Díaz Baliño]] · [[Autor:Gabriel Feijoo de Araújo|Gabriel Feijoo de Araújo]] · [[Autor:Anselmo Feijoo Montenegro|Anselmo Feijoo Montenegro]] · [[Autor:Juan Fernández Merino|Juan Fernández Merino]] · [[Autor:Xosé Fernández Neira|Xosé Fernández Neira]] · [[Autor:Friedrich Engels|Engels]] · [[Autor:Francisco María de la Iglesia|Francisco María de la Iglesia]] · [[Autor:Johan de Cangas|Johan de Cangas]] · [[Autor:Alain-Fournier|Alain-Fournier]] · [[Autor:Piotr Kropotkin|Piotr Kropotkin]] · [[Autor:Xoán Xesús González|Xoán Xesús González]] · [[Autor:Urbano González Varela|Urbano González]] · [[Autor:Manuel Lago González|Lago González]] · [[Autor:Valentín Lamas Carvajal|Valentín Lamas Carvajal]] · [[Autor:Manuel Leiras Pulpeiro|Manuel Leiras Pulpeiro]] · [[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]] · [[Autor:Federico García Lorca|Lorca]] · [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]] · [[Autor:Antonio López Ferreiro|Antonio López Ferreiro]] · [[Autor:Antón Losada Diéguez|Losada Diéguez]] · [[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís]] · [[Autor:Joaquim Maria Machado de Assis|Machado de Assis]] · [[Autor:Manuel Antonio|Manuel Antonio]] · [[Autor:Karl Marx|Marx]] · [[Autor:Ángeles Maestro|Ángeles Maestro]] · [[Autor:Vladimir Maiakovski|Vladimir Maiakovski]] · [[Autor:Mendinho|Mendinho]] · [[Autor:Amador Montenegro|Amador Montenegro]] · [[Autor:Alfredo Nan de Allariz|Nan de Allariz]] · [[Autor:Friedrich Nietzsche|Nietzsche]] · [[Autor:José Noguerol y Camba|José Noguerol y Camba]] · [[Autor:Airas Nunes|Airas Nunes]] · [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]] · [[Autor:José Pardiñas y Villalobos|José Pardiñas y Villalobos]] · [[Autor:Edgar Allan Poe|Poe]] · [[Autor:Valentín Paz-Andrade|Valentín Paz-Andrade]] · [[Autor:Xosé Pérez Ballesteros|Xosé Pérez Ballesteros]] · [[Autor:Fernando Pessoa|Pessoa]] · [[Autor:Heraclio Pérez Placer|Heraclio Pérez Placer]] · [[Autor:Pero da Ponte|Pero da Ponte]] · [[Autor:Xoán Manuel Pintos Villar|Xoán Manuel Pintos]] · [[Autor:Eduardo Pondal|Pondal]] · [[Autor:José María Posada|José María Posada]] · [[Autor:Eugène Pottier|Eugène Pottier]] · [[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira|Bernardo Rodríguez]] · [[Autor:Ventura Ruiz Aguilera|Ruiz Aguilera]] · [[Autor:Sá de Miranda|Sá de Miranda]] · [[Autor:Galo Salinas|Galo Salinas]] · [[Autor:Martín Sarmiento|Sarmiento]] · [[Autor:Johan Servando|Johan Servando]] · [[Autor:Walter Scott|Walter Scott]] · [[Autor:Joseph Smith|Joseph Smith]] · [[Autor:Bram Stoker|Bram Stoker]] · [[Autor:Sun Tzu|Sun Tzu]] · [[Autor:Marcial Valladares Núñez|Marcial Valladares]] · [[Autor:Ramón María del Valle-Inclán|Valle-Inclán]] · [[Autor:Antón Villar Ponte|Antón Villar Ponte]] · [[Autor:Xoán Vicente Viqueira|Vicente Viqueira]] · [[Autor:El Viejo Pancho|El Viejo Pancho]] · [[Autor:William Butler Yeats|William Butler Yeats]]
|}

|}</text>
      <sha1>11td8kslz1kc5hlvfn90b3u655jxdvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Purgar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3362</id>
    <revision>
      <id>20680</id>
      <parentid>20679</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Purgar]]</comment>
      <origin>20679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="256nrn06e8irxkqsc8yhz15rzp6x7zt" xml:space="preserve">{{#invoke:Purgar|main}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>256nrn06e8irxkqsc8yhz15rzp6x7zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Purgar/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3363</id>
    <revision>
      <id>9338</id>
      <parentid>9337</parentid>
      <timestamp>2013-07-24T21:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>5 revisións de [[:w:Modelo:Purgar/uso]]</comment>
      <origin>9338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1431" sha1="ac9mj4izie3k3y5qptovrvpsnb89wz5" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Crear unha ligazón para limpar a memoria caché dunha páxina.

;Uso
Incluír o seguinte código na páxina en cuestión:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Purgar}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

===Exemplos===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Código
! Resultado
! Explicación
|-
| &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{Purgar}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
| {{Purgar}}
| Crea unha ligazón para limpar a memoria caché da páxina na que se usa.
|-
| &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{Purgar|Limpar a caché desta páxina.}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
| {{Purgar|Limpar a caché desta páxina.}}
| Crea unha ligazón para limpar a memoria caché da páxina na que se usa, pero cun texto personalizado.
|-
| &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{Purgar|páxina=Portada}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
| {{Purgar|páxina=Portada}}
| Crea unha ligazón para limpar a memoria caché da [[Portada]].
|-
| &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{Purgar|Limpar a caché desta páxina.|páxina=Portada}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
| {{Purgar|Limpar a caché desta páxina.|páxina=Portada}}
| Crea unha ligazón para limpar a memoria caché da [[Portada]],  pero cun texto personalizado.
|}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento]]

[[simple:Template:Purge]]
[[ar:قالب:إفراغ الكاش]]
[[cy:Nodyn:Puro]]
[[en:Template:Purge]]
[[es:Plantilla:Purgar]]
[[ia:Patrono:Purge]]
[[id:Templat:Purge]]
[[it:Template:Purga]]
[[ja:Template:Purge]]
[[no:Mal:Oppdater]]
[[pl:Szablon:Odśwież]]
[[ro:Format:Purge]]
[[sv:Mall:Rensa]]
[[zh:Template:Purge]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ac9mj4izie3k3y5qptovrvpsnb89wz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Subpáxina de documentación</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3364</id>
    <revision>
      <id>19159</id>
      <parentid>18902</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1011" sha1="7vxt2fgre69mlfxwxfmdibv3etq990h" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#ifeq: {{lc:{{SUBPAGENAME}}}} | uso
  | &lt;!-- páxina de documentación --&gt;
&lt;/includeonly&gt;{{ombox
| type  = notice
| image = [[Ficheiro:Edit-copy purple.svg|40px|link=|alt=Esta é a subpáxina de documentación]]
| text  = '''Esta é a subpáxina de documentación de &quot;{{{1|[[{{SUBJECTSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]}}}&quot;.'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Contén información de uso, [[Wikipedia:Categorías|categorías]] e outros contidos que non forman parte do modelo orixinal.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;Atención: As [[Wikipedia:Ligazóns interlingüísticas|ligazóns interwiki]] engádense no [[d:|Wikidata]].&lt;/span&gt;}}
  {{ORDENAR:{{PAGENAME}}}}
{{#switch: {{NAMESPACENUMBER}}
 | 10 = [[Categoría:Wikisource:Indicacións para o uso de marcadores&lt;noinclude&gt;| &lt;/noinclude&gt;]]
 | 828 = [[Categoría:Wikisource:Indicacións para o uso de módulos&lt;noinclude&gt;| &lt;/noinclude&gt;]]
}}
  &lt;includeonly&gt;
| &lt;!-- se non é unha subpáxina /uso, non fai nada --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7vxt2fgre69mlfxwxfmdibv3etq990h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3366</id>
    <revision>
      <id>11508</id>
      <parentid>11058</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T12:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Wikisource]]; engado a [[Categoría:Licenzas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24015" sha1="5r2qqyukvkmbqz7c3z60apnoopth02r" xml:space="preserve">__NOTOC__ __NOEDITSECTION__

{{Metamodelo de avisos|tipo=sen franxa|imaxe=ningunha|texto=
 &lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:200%; font-weight:bold; padding: 0.3em;&quot;&gt;[[Ficheiro:Cc.logo.circle.svg|40px]] Creative Commons&lt;/div&gt;
'''Recoñecemento-CompartirIgual 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0)'''

Isto é un resumo facilmente lexible do [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/legalcode '''texto legal (licenza completa).''']&lt;/center&gt;


'''Vostede é libre de:'''


: copiar, distribuír e comunicar publicamente a obra 
: facer obras derivadas
: facer un uso comercial desta obra


'''Baixo as condicións seguintes:'''


[[Ficheiro:Cc-by new.svg|40px|left]]
: '''Recoñecemento''' — Debe recoñecer os créditos da obra do xeito especificado polo autor ou polo licenciador (pero non de xeito que suxira que ten o seu apoio ou apoian o uso que fan da súa obra.


[[Ficheiro:Cc-sa.svg|40px|left]]
: '''Compartir baixo a mesma licenza.''' — Se altera ou transforma esta obra, ou xera unha obra derivada, só pode distribuír a obra xerada baixo unha licenza idéntica a esta.


'''With the understanding that:'''


: '''Waiver''' — Any of the above conditions can be '''waived''' if you get permission from the copyright holder.
: '''Dominio Público''' — Where the work or any of its elements is in the [[Dominio público|'''public domain''']] under applicable law, that status is in no way affected by the license. 
: '''Other Rights''' — In no way are any of the following rights affected by the license: 
:* Your fair dealing or '''[[fair use]]''' rights, or other applicable copyright exceptions and limitations; 
:* The author's [[dereitos morais|'''moral''']] rights; 
:* Rights other persons may have either in the work itself or in how the work is used, such as [[dereitos de imaxe|'''publicity''']] or privacy rights.


: '''Aviso''' — Ao reutilizar ou distribuí-la obra, ten que deixar ben claro os termos da licenza desta obra. A mellor maneira de facelo é cunha ligazón a '''http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.gl'''
}}

= License =

{{Metamodelo de avisos|tipo=sen franxa|imaxe=ningunha|texto=
CREATIVE COMMONS CORPORATION IS NOT A LAW FIRM AND DOES NOT PROVIDE LEGAL SERVICES. DISTRIBUTION OF THIS LICENSE DOES NOT CREATE AN ATTORNEY-CLIENT RELATIONSHIP. CREATIVE COMMONS PROVIDES THIS INFORMATION ON AN &quot;AS-IS&quot; BASIS. CREATIVE COMMONS MAKES NO WARRANTIES REGARDING THE INFORMATION PROVIDED, AND DISCLAIMS LIABILITY FOR DAMAGES RESULTING FROM ITS USE.}}


THE WORK (AS DEFINED BELOW) IS PROVIDED UNDER THE TERMS OF THIS CREATIVE COMMONS PUBLIC LICENSE (&quot;CCPL&quot; OR &quot;LICENSE&quot;). THE WORK IS PROTECTED BY COPYRIGHT AND/OR OTHER APPLICABLE LAW. ANY USE OF THE WORK OTHER THAN AS AUTHORIZED UNDER THIS LICENSE OR COPYRIGHT LAW IS PROHIBITED.

BY EXERCISING ANY RIGHTS TO THE WORK PROVIDED HERE, YOU ACCEPT AND AGREE TO BE BOUND BY THE TERMS OF THIS LICENSE. TO THE EXTENT THIS LICENSE MAY BE CONSIDERED TO BE A CONTRACT, THE LICENSOR GRANTS YOU THE RIGHTS CONTAINED HERE IN CONSIDERATION OF YOUR ACCEPTANCE OF SUCH TERMS AND CONDITIONS.

== 1. Definitions ==
&lt;ol type=&quot;a&quot;&gt;
&lt;li id=&quot;1.a&quot;&gt;&quot;'''Adaptation'''&quot; means a work based upon the Work, or upon the Work and other pre-existing works, such as a translation, adaptation, derivative work, arrangement of music or other alterations of a literary or artistic work, or phonogram or performance and includes cinematographic adaptations or any other form in which the Work may be recast, transformed, or adapted including in any form recognizably derived from the original, except that a work that constitutes a Collection will not be considered an Adaptation for the purpose of this License. For the avoidance of doubt, where the Work is a musical work, performance or phonogram, the synchronization of the Work in timed-relation with a moving image (&quot;synching&quot;) will be considered an Adaptation for the purpose of this License.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.b&quot;&gt;&quot;'''Collection'''&quot; means a collection of literary or artistic works, such as encyclopedias and anthologies, or performances, phonograms or broadcasts, or other works or subject matter other than works listed in Section 1(f) below, which, by reason of the selection and arrangement of their contents, constitute intellectual creations, in which the Work is included in its entirety in unmodified form along with one or more other contributions, each constituting separate and independent works in themselves, which together are assembled into a collective whole. A work that constitutes a Collection will not be considered an Adaptation (as defined below) for the purposes of this License.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.c&quot;&gt;&quot;'''Creative Commons Compatible License'''&quot; means a license that is listed at http://creativecommons.org/compatiblelicenses that has been approved by Creative Commons as being essentially equivalent to this License, including, at a minimum, because that license: (i) contains terms that have the same purpose, meaning and effect as the License Elements of this License; and, (ii) explicitly permits the relicensing of adaptations of works made available under that license under this License or a Creative Commons jurisdiction license with the same License Elements as this License.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.d&quot;&gt;&quot;'''Distribute'''&quot; means to make available to the public the original and copies of the Work or Adaptation, as appropriate, through sale or other transfer of ownership.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.e&quot;&gt;&quot;'''License Elements'''&quot; means the following high-level license attributes as selected by Licensor and indicated in the title of this License: Attribution, ShareAlike.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.f&quot;&gt;&quot;'''Licensor'''&quot; means the individual, individuals, entity or entities that offer(s) the Work under the terms of this License.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.g&quot;&gt;&quot;'''Original Author'''&quot; means, in the case of a literary or artistic work, the individual, individuals, entity or entities who created the Work or if no individual or entity can be identified, the publisher; and in addition (i) in the case of a performance the actors, singers, musicians, dancers, and other persons who act, sing, deliver, declaim, play in, interpret or otherwise perform literary or artistic works or expressions of folklore; (ii) in the case of a phonogram the producer being the person or legal entity who first fixes the sounds of a performance or other sounds; and, (iii) in the case of broadcasts, the organization that transmits the broadcast.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.h&quot;&gt;&quot;'''Work'''&quot; means the literary and/or artistic work offered under the terms of this License including without limitation any production in the literary, scientific and artistic domain, whatever may be the mode or form of its expression including digital form, such as a book, pamphlet and other writing; a lecture, address, sermon or other work of the same nature; a dramatic or dramatico-musical work; a choreographic work or entertainment in dumb show; a musical composition with or without words; a cinematographic work to which are assimilated works expressed by a process analogous to cinematography; a work of drawing, painting, architecture, sculpture, engraving or lithography; a photographic work to which are assimilated works expressed by a process analogous to photography; a work of applied art; an illustration, map, plan, sketch or three-dimensional work relative to geography, topography, architecture or science; a performance; a broadcast; a phonogram; a compilation of data to the extent it is protected as a copyrightable work; or a work performed by a variety or circus performer to the extent it is not otherwise considered a literary or artistic work.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.i&quot;&gt;&quot;'''You'''&quot; means an individual or entity exercising rights under this License who has not previously violated the terms of this License with respect to the Work, or who has received express permission from the Licensor to exercise rights under this License despite a previous violation.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.j&quot;&gt;&quot;'''Publicly Perform'''&quot; means to perform public recitations of the Work and to communicate to the public those public recitations, by any means or process, including by wire or wireless means or public digital performances; to make available to the public Works in such a way that members of the public may access these Works from a place and at a place individually chosen by them; to perform the Work to the public by any means or process and the communication to the public of the performances of the Work, including by public digital performance; to broadcast and rebroadcast the Work by any means including signs, sounds or images.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;1.k&quot;&gt;&quot;'''Reproduce'''&quot; means to make copies of the Work by any means including without limitation by sound or visual recordings and the right of fixation and reproducing fixations of the Work, including storage of a protected performance or phonogram in digital form or other electronic medium.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

== 2. Fair Dealing Rights. ==
Nothing in this License is intended to reduce, limit, or restrict any uses free from copyright or rights arising from limitations or exceptions that are provided for in connection with the copyright protection under copyright law or other applicable laws.

== 3. License Grant. ==
Subject to the terms and conditions of this License, Licensor hereby grants You a worldwide, royalty-free, non-exclusive, perpetual (for the duration of the applicable copyright) license to exercise the rights in the Work as stated below:

&lt;ol type=&quot;a&quot;&gt;
&lt;li id=&quot;3.a&quot;&gt;to Reproduce the Work, to incorporate the Work into one or more Collections, and to Reproduce the Work as incorporated in the Collections;&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;3.b&quot;&gt;to create and Reproduce Adaptations provided that any such Adaptation, including any translation in any medium, takes reasonable steps to clearly label, demarcate or otherwise identify that changes were made to the original Work. For example, a translation could be marked &quot;The original work was translated from English to Spanish,&quot; or a modification could indicate &quot;The original work has been modified.&quot;;&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;3.c&quot;&gt;to Distribute and Publicly Perform the Work including as incorporated in Collections; and,&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;3.d&quot;&gt;to Distribute and Publicly Perform Adaptations.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;3.e&quot;&gt;For the avoidance of doubt:
	&lt;ol type=&quot;i&quot;&gt;
		&lt;li id=&quot;3.e.i&quot;&gt;'''Non-waivable Compulsory License Schemes.''' In those jurisdictions in which the right to collect royalties through any statutory or compulsory licensing scheme cannot be waived, the Licensor reserves the exclusive right to collect such royalties for any exercise by You of the rights granted under this License;&lt;/li&gt;
		&lt;li id=&quot;3.e.ii&quot;&gt;'''Waivable Compulsory License Schemes.''' In those jurisdictions in which the right to collect royalties through any statutory or compulsory licensing scheme can be waived, the Licensor waives the exclusive right to collect such royalties for any exercise by You of the rights granted under this License; and,&lt;/li&gt;
		&lt;li id=&quot;3.e.iii&quot;&gt;'''Voluntary License Schemes.''' The Licensor waives the right to collect royalties, whether individually or, in the event that the Licensor is a member of a collecting society that administers voluntary licensing schemes, via that society, from any exercise by You of the rights granted under this License.&lt;/li&gt;
	&lt;/ol&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

The above rights may be exercised in all media and formats whether now known or hereafter devised. The above rights include the right to make such modifications as are technically necessary to exercise the rights in other media and formats. Subject to Section 8(f), all rights not expressly granted by Licensor are hereby reserved.

== 4. Restrictions. ==
The license granted in Section 3 above is expressly made subject to and limited by the following restrictions:

&lt;ol type=&quot;a&quot;&gt;
&lt;li id=&quot;4.a&quot;&gt;You may Distribute or Publicly Perform the Work only under the terms of this License. You must include a copy of, or the Uniform Resource Identifier (URI) for, this License with every copy of the Work You Distribute or Publicly Perform. You may not offer or impose any terms on the Work that restrict the terms of this License or the ability of the recipient of the Work to exercise the rights granted to that recipient under the terms of the License. You may not sublicense the Work. You must keep intact all notices that refer to this License and to the disclaimer of warranties with every copy of the Work You Distribute or Publicly Perform. When You Distribute or Publicly Perform the Work, You may not impose any effective technological measures on the Work that restrict the ability of a recipient of the Work from You to exercise the rights granted to that recipient under the terms of the License. This Section 4(a) applies to the Work as incorporated in a Collection, but this does not require the Collection apart from the Work itself to be made subject to the terms of this License. If You create a Collection, upon notice from any Licensor You must, to the extent practicable, remove from the Collection any credit as required by Section 4(c), as requested. If You create an Adaptation, upon notice from any Licensor You must, to the extent practicable, remove from the Adaptation any credit as required by Section 4(c), as requested.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;4.b&quot;&gt;You may Distribute or Publicly Perform an Adaptation only under the terms of: (i) this License; (ii) a later version of this License with the same License Elements as this License; (iii) a Creative Commons jurisdiction license (either this or a later license version) that contains the same License Elements as this License (e.g., Attribution-ShareAlike 3.0 US)); (iv) a Creative Commons Compatible License. If you license the Adaptation under one of the licenses mentioned in (iv), you must comply with the terms of that license. If you license the Adaptation under the terms of any of the licenses mentioned in (i), (ii) or (iii) (the &quot;Applicable License&quot;), you must comply with the terms of the Applicable License generally and the following provisions: (I) You must include a copy of, or the URI for, the Applicable License with every copy of each Adaptation You Distribute or Publicly Perform; (II) You may not offer or impose any terms on the Adaptation that restrict the terms of the Applicable License or the ability of the recipient of the Adaptation to exercise the rights granted to that recipient under the terms of the Applicable License; (III) You must keep intact all notices that refer to the Applicable License and to the disclaimer of warranties with every copy of the Work as included in the Adaptation You Distribute or Publicly Perform; (IV) when You Distribute or Publicly Perform the Adaptation, You may not impose any effective technological measures on the Adaptation that restrict the ability of a recipient of the Adaptation from You to exercise the rights granted to that recipient under the terms of the Applicable License. This Section 4(b) applies to the Adaptation as incorporated in a Collection, but this does not require the Collection apart from the Adaptation itself to be made subject to the terms of the Applicable License.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;4.c&quot;&gt;If You Distribute, or Publicly Perform the Work or any Adaptations or Collections, You must, unless a request has been made pursuant to Section 4(a), keep intact all copyright notices for the Work and provide, reasonable to the medium or means You are utilizing: (i) the name of the Original Author (or pseudonym, if applicable) if supplied, and/or if the Original Author and/or Licensor designate another party or parties (e.g., a sponsor institute, publishing entity, journal) for attribution (&quot;Attribution Parties&quot;) in Licensor's copyright notice, terms of service or by other reasonable means, the name of such party or parties; (ii) the title of the Work if supplied; (iii) to the extent reasonably practicable, the URI, if any, that Licensor specifies to be associated with the Work, unless such URI does not refer to the copyright notice or licensing information for the Work; and (iv) , consistent with Ssection 3(b), in the case of an Adaptation, a credit identifying the use of the Work in the Adaptation (e.g., &quot;French translation of the Work by Original Author,&quot; or &quot;Screenplay based on original Work by Original Author&quot;). The credit required by this Section 4(c) may be implemented in any reasonable manner; provided, however, that in the case of a Adaptation or Collection, at a minimum such credit will appear, if a credit for all contributing authors of the Adaptation or Collection appears, then as part of these credits and in a manner at least as prominent as the credits for the other contributing authors. For the avoidance of doubt, You may only use the credit required by this Section for the purpose of attribution in the manner set out above and, by exercising Your rights under this License, You may not implicitly or explicitly assert or imply any connection with, sponsorship or endorsement by the Original Author, Licensor and/or Attribution Parties, as appropriate, of You or Your use of the Work, without the separate, express prior written permission of the Original Author, Licensor and/or Attribution Parties.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;4.d&quot;&gt;Except as otherwise agreed in writing by the Licensor or as may be otherwise permitted by applicable law, if You Reproduce, Distribute or Publicly Perform the Work either by itself or as part of any Adaptations or Collections, You must not distort, mutilate, modify or take other derogatory action in relation to the Work which would be prejudicial to the Original Author's honor or reputation. Licensor agrees that in those jurisdictions (e.g. Japan), in which any exercise of the right granted in Section 3(b) of this License (the right to make Adaptations) would be deemed to be a distortion, mutilation, modification or other derogatory action prejudicial to the Original Author's honor and reputation, the Licensor will waive or not assert, as appropriate, this Section, to the fullest extent permitted by the applicable national law, to enable You to reasonably exercise Your right under Section 3(b) of this License (right to make Adaptations) but not otherwise.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

== 5. Representations, Warranties and Disclaimer. ==
UNLESS OTHERWISE MUTUALLY AGREED TO BY THE PARTIES IN WRITING, LICENSOR OFFERS THE WORK AS-IS AND MAKES NO REPRESENTATIONS OR WARRANTIES OF ANY KIND CONCERNING THE WORK, EXPRESS, IMPLIED, STATUTORY OR OTHERWISE, INCLUDING, WITHOUT LIMITATION, WARRANTIES OF TITLE, MERCHANTIBILITY, FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE, NONINFRINGEMENT, OR THE ABSENCE OF LATENT OR OTHER DEFECTS, ACCURACY, OR THE PRESENCE OF ABSENCE OF ERRORS, WHETHER OR NOT DISCOVERABLE. SOME JURISDICTIONS DO NOT ALLOW THE EXCLUSION OF IMPLIED WARRANTIES, SO SUCH EXCLUSION MAY NOT APPLY TO YOU.

== 6. Limitation on Liability. ==
EXCEPT TO THE EXTENT REQUIRED BY APPLICABLE LAW, IN NO EVENT WILL LICENSOR BE LIABLE TO YOU ON ANY LEGAL THEORY FOR ANY SPECIAL, INCIDENTAL, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR EXEMPLARY DAMAGES ARISING OUT OF THIS LICENSE OR THE USE OF THE WORK, EVEN IF LICENSOR HAS BEEN ADVISED OF THE POSSIBILITY OF SUCH DAMAGES.

== 7. Termination ==
&lt;ol type=&quot;a&quot;&gt;
&lt;li id=&quot;7.a&quot;&gt;This License and the rights granted hereunder will terminate automatically upon any breach by You of the terms of this License. Individuals or entities who have received Adaptations or Collections from You under this License, however, will not have their licenses terminated provided such individuals or entities remain in full compliance with those licenses. Sections 1, 2, 5, 6, 7, and 8 will survive any termination of this License.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;7.b&quot;&gt;Subject to the above terms and conditions, the license granted here is perpetual (for the duration of the applicable copyright in the Work). Notwithstanding the above, Licensor reserves the right to release the Work under different license terms or to stop distributing the Work at any time; provided, however that any such election will not serve to withdraw this License (or any other license that has been, or is required to be, granted under the terms of this License), and this License will continue in full force and effect unless terminated as stated above.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

== 8. Miscellaneous ==
&lt;ol type=&quot;a&quot;&gt;
&lt;li id=&quot;8.a&quot;&gt;Each time You Distribute or Publicly Perform the Work or a Collection, the Licensor offers to the recipient a license to the Work on the same terms and conditions as the license granted to You under this License.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;8.b&quot;&gt;Each time You Distribute or Publicly Perform an Adaptation, Licensor offers to the recipient a license to the original Work on the same terms and conditions as the license granted to You under this License.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;8.c&quot;&gt;If any provision of this License is invalid or unenforceable under applicable law, it shall not affect the validity or enforceability of the remainder of the terms of this License, and without further action by the parties to this agreement, such provision shall be reformed to the minimum extent necessary to make such provision valid and enforceable.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;8.d&quot;&gt;No term or provision of this License shall be deemed waived and no breach consented to unless such waiver or consent shall be in writing and signed by the party to be charged with such waiver or consent.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;8.e&quot;&gt;This License constitutes the entire agreement between the parties with respect to the Work licensed here. There are no understandings, agreements or representations with respect to the Work not specified here. Licensor shall not be bound by any additional provisions that may appear in any communication from You. This License may not be modified without the mutual written agreement of the Licensor and You.&lt;/li&gt;
&lt;li id=&quot;8.f&quot;&gt;The rights granted under, and the subject matter referenced, in this License were drafted utilizing the terminology of the Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works (as amended on September 28, 1979), the Rome Convention of 1961, the WIPO Copyright Treaty of 1996, the WIPO Performances and Phonograms Treaty of 1996 and the Universal Copyright Convention (as revised on July 24, 1971). These rights and subject matter take effect in the relevant jurisdiction in which the License terms are sought to be enforced according to the corresponding provisions of the implementation of those treaty provisions in the applicable national law. If the standard suite of rights granted under applicable copyright law includes additional rights not granted under this License, such additional rights are deemed to be included in the License; this License is not intended to restrict the license of any rights under applicable law.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


{{Metamodelo de avisos|tipo=sen franxa|imaxe=ningunha|texto=
&lt;h3&gt;Creative Commons Notice&lt;/h3&gt;

Creative Commons is not a party to this License, and makes no warranty whatsoever in connection with the Work. Creative Commons will not be liable to You or any party on any legal theory for any damages whatsoever, including without limitation any general, special, incidental or consequential damages arising in connection to this license. Notwithstanding the foregoing two (2) sentences, if Creative Commons has expressly identified itself as the Licensor hereunder, it shall have all rights and obligations of Licensor.

Except for the limited purpose of indicating to the public that the Work is licensed under the CCPL, Creative Commons does not authorize the use by either party of the trademark &quot;Creative Commons&quot; or any related trademark or logo of Creative Commons without the prior written consent of Creative Commons. Any permitted use will be in compliance with Creative Commons' then-current trademark usage guidelines, as may be published on its website or otherwise made available upon request from time to time. For the avoidance of doubt, this trademark restriction does not form part of the License.

Creative Commons may be contacted at '''http://creativecommons.org/'''.
}}
[[Categoría:Licenzas]]</text>
      <sha1>5r2qqyukvkmbqz7c3z60apnoopth02r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>CC-BY-SA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3367</id>
    <redirect title="Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0" />
    <revision>
      <id>9460</id>
      <timestamp>2013-07-27T18:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]]&quot;</comment>
      <origin>9460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="p8o26hpascrbtu7msdr7jfnemw6fgup" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]]</text>
      <sha1>p8o26hpascrbtu7msdr7jfnemw6fgup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>CC BY-SA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3368</id>
    <redirect title="Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0" />
    <revision>
      <id>9461</id>
      <timestamp>2013-07-27T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]]&quot;</comment>
      <origin>9461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="p8o26hpascrbtu7msdr7jfnemw6fgup" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]]</text>
      <sha1>p8o26hpascrbtu7msdr7jfnemw6fgup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3369</id>
    <redirect title="Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0" />
    <revision>
      <id>9465</id>
      <timestamp>2013-07-27T19:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]]&quot;</comment>
      <origin>9465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="p8o26hpascrbtu7msdr7jfnemw6fgup" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]]</text>
      <sha1>p8o26hpascrbtu7msdr7jfnemw6fgup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:GL-J</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3370</id>
    <revision>
      <id>9482</id>
      <timestamp>2013-07-27T19:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Índice}} [[Categoría:Índice de artigos]]&quot;</comment>
      <origin>9482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo" xml:space="preserve">{{Índice}}
[[Categoría:Índice de artigos]]</text>
      <sha1>3q9k8ynkndomxf7qstswh2d1sler3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Cornide</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3371</id>
    <redirect title="Autor:José Cornide Saavedra" />
    <revision>
      <id>14597</id>
      <parentid>9512</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Cornide Saavedra]]&quot;</comment>
      <origin>14597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="tlz59zrxl2r68kcdowyybjlulq3rcw8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Cornide Saavedra]]</text>
      <sha1>tlz59zrxl2r68kcdowyybjlulq3rcw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Engels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3372</id>
    <redirect title="Autor:Friedrich Engels" />
    <revision>
      <id>14593</id>
      <parentid>9514</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Friedrich Engels]]&quot;</comment>
      <origin>14593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="5o07uh7slebb4b29hpkmsjvqpuozp3u" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Friedrich Engels]]</text>
      <sha1>5o07uh7slebb4b29hpkmsjvqpuozp3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Índice:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>3373</id>
    <revision>
      <id>16278</id>
      <parentid>10174</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T22:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16278</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="609" sha1="cv3547fhjrifre0hcuu03v43vqj6mcq" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Autor=[[Rosalía Castro de Murguía]]
|Título=[[Cantares gallegos]]
|Ano=1863
|Editor=Juan Compañel Rivas
|Orixe=[[:Commons:File:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf|Wikimedia Commons]]
|Imaxe=[[Ficheiro:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf]]
|Páxinas=&lt;pagelist 
 from=1 to=206
 1=&quot;Capa&quot;
 2=-
 3=1
 3to18=roman
 19=1
 205to206=&quot;Indice&quot;
/&gt;
;Poemas engadidos na segunda edición
&lt;pagelist
 from=207 to=229
 207=&quot;Capa&quot;
 208=-
 209=25
 216=-
 217=51
 222=-
 223=153
 227=187
/&gt;

[[Categoría:Cantares gallegos|Í]]
|Comentarios=
}}</text>
      <sha1>cv3547fhjrifre0hcuu03v43vqj6mcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3374</id>
    <revision>
      <id>15516</id>
      <parentid>9542</parentid>
      <timestamp>2017-01-24T17:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aleator</username>
        <id>215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Validado */</comment>
      <origin>15516</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="454" sha1="ilyepj38c4qlj4rhr91em6qknsu330t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Aleator&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;center&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;

J. COMPAÑEL.—EDITOR.
----

&lt;br/&gt;

{{xx-grande|CANTARES}}

&lt;br/&gt;

{{xxx-grande|GALLEGOS}}

&lt;br/&gt;

por

&lt;br/&gt;

[[Rosalía de Castro|ROSALIA CASTRO DE MURGUIA]].

&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

———

&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

'''VIGO'''

—

ESTABLECIMIENTO TIPOGRAFICO DE D. J. COMPAÑEL.

1863.


&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ilyepj38c4qlj4rhr91em6qknsu330t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/80</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3375</id>
    <revision>
      <id>20928</id>
      <parentid>20927</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20928</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="866" sha1="t4ks3tc1my1lv3z1ukg4qnlh85nkber" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;center&gt;—62—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;div class=&quot;verse&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
Contra quen os cans oubean
Agoirando triste enterro;
Cando relumbrar se miran
Antr' os toxales espesos,
Cal encendidas candeas
Ollos de lobo famento,
E os ramallaxes dos montes
Antre sí murmuxan quedos,
E as follas secas qu' espallan
Os aires da noite inquietos,
En remuiños se xuntan
Con longo estremecemento;
Indo camiño da Igrexa,
Soya cós meus pensamentos
Cabo da fonte da Virxe
Pretiño dó cimeterio,
Dempois de sentir un sopro
Que me deixou sin alento,
Eu ben vin estar ó moucho
Enriba d' aquel penedo.
&lt;/pre&gt;
&lt;/div&gt;

::::::II.

&lt;div class=&quot;verse&quot;&gt;
&lt;pre&gt;
     Arrepuïñadas todas
As carnes se me puñeron
E os cabelos no curuto
Fórons'  erguendo direitos:
Gotas de sudor corrian
Afio pó lo meu peito,
E trembaba como tremban
As auguas cando fay vento,
Ná pia da fonte nova
&lt;/pre&gt;
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t4ks3tc1my1lv3z1ukg4qnlh85nkber</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3376</id>
    <revision>
      <id>18018</id>
      <parentid>9524</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18018</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3377</id>
    <revision>
      <id>15517</id>
      <parentid>9544</parentid>
      <timestamp>2017-01-24T17:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aleator</username>
        <id>215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Validado */</comment>
      <origin>15517</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="plfi1gjwi41fdj59o16ymxvz2qb2cww" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Aleator&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;

&lt;center&gt;{{xx-grande|CANTARES GALLEGOS.}}&lt;/center&gt;

&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>plfi1gjwi41fdj59o16ymxvz2qb2cww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Xx-grande</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3378</id>
    <revision>
      <id>9530</id>
      <timestamp>2013-07-28T08:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 182%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="65kra98o64jt25yw79nwrdt07s3n7sj" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 182%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>65kra98o64jt25yw79nwrdt07s3n7sj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3379</id>
    <revision>
      <id>18027</id>
      <parentid>9545</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18027</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3380</id>
    <revision>
      <id>15518</id>
      <parentid>9554</parentid>
      <timestamp>2017-01-24T17:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aleator</username>
        <id>215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Validado */</comment>
      <origin>15518</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245" sha1="2rgz3w1sd6z3ob3nn8ez1phkqiqhjgc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Aleator&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;center&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;

{{Xxx-grande|CANTARES}}

&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;

{{Xxxxx-grande|G A L L E G O S .}}

&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;

por

&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;

[[Rosalía de Castro|ROSALIA CASTRO DE MURGUIA]].

&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2rgz3w1sd6z3ob3nn8ez1phkqiqhjgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Xxxx-grande</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3381</id>
    <revision>
      <id>9551</id>
      <timestamp>2013-07-28T08:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 249%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="nx24oeq8opknq65cw0w7rt8jr9svs8a" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 249%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nx24oeq8opknq65cw0w7rt8jr9svs8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Xxxxx-grande</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3382</id>
    <revision>
      <id>9553</id>
      <timestamp>2013-07-28T08:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 283%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="0vgwqeoqxm67jnywmcce5jyq6zs9xu5" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;font-size: 283%; line-height: 1.5em&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>0vgwqeoqxm67jnywmcce5jyq6zs9xu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3383</id>
    <revision>
      <id>18028</id>
      <parentid>9555</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18028</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3384</id>
    <revision>
      <id>15519</id>
      <parentid>9809</parentid>
      <timestamp>2017-01-24T17:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aleator</username>
        <id>215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Validado */</comment>
      <origin>15519</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="666" sha1="cpaheyoeahomxkpiwz07e7goxe32l1y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Aleator&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

{{Espazos|6}} {{Xxx-grande|'''A Fernan Caballero.'''}}

&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

{{Espazos|3}}''Señora: Por ser muger y autora de unas novelas hácia las cuales siento la mas profunda simpatia, dedico á V. este pequeño libro. Sirva él, para demostrar á la autora de la'' {{Versaleta|Gaviota}} ''y de'' {{Versaleta|Clemencia}}, ''el grande aprecio que le profeso, entre otras cosas, por haberse apartado algun tanto, en las cortas páginas en que se ocupó de Galicia, de las vulgares preocupaciones, con que se pretende manchar mi pais.''


{{Espazos|6}}Santiago, 17 de mayo de 1863.

&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cpaheyoeahomxkpiwz07e7goxe32l1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3385</id>
    <revision>
      <id>18032</id>
      <parentid>9564</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18032</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3386</id>
    <revision>
      <id>15530</id>
      <parentid>9803</parentid>
      <timestamp>2017-02-11T19:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aleator</username>
        <id>215</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validado */ fiel a orixinal!</comment>
      <origin>15530</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="ns77o1o2iu6dbnwfnhaylniexa6nk9d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Aleator&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

{{Espazos|2}}Grande atrevemento é sin duda par' un probe inxenio com' ó que me cadrou en sorte, dar á luz un libro, cuyas páxinas debian estar cheyas de sol, d'armonia, e d' aquela naturalidade que unida á un-ha fonda ternura, á un arrulo incesante de palabriñas mimosas e sentidas, forman á mayor belleza d' os nosos cantos populares. A poesia gallega toda música e vaguedade, toda queixas, sospiros, e doces sonrisiñas, mormuxando un-has veces c'os ventos misteriosos d'os bosques, briland' outras c' ó rayo de sol que cai sereniño por enriba d' as auguas d'un rio farto e grave, que corre baixo as ramas d'os salgueiros en frol, compríalle para ser cantada, un sprito subrime e cristaiño si asi ó podemos decir, un-ha inspiracion fecunda, com' á vexeta, cion que hermosea esta nosa privilexiada terra e sobre todo un sentimento delicado e penetrante prá dar á conocer tantas bellezas de pirmeiro&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ns77o1o2iu6dbnwfnhaylniexa6nk9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3387</id>
    <revision>
      <id>15559</id>
      <parentid>9816</parentid>
      <timestamp>2017-02-19T12:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aleator</username>
        <id>215</id>
      </contributor>
      <comment>/* Validado */</comment>
      <origin>15559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1208" sha1="mnulbupvjup1dak0zxoq85l5y4dvrdg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Aleator&quot; /&gt;&lt;center&gt;VIII&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;orden, tanto fuxitivo rayo d' hermosura, como se desprende de cada costume, de cada pensamento escapado á este pobo á quen moitos chaman estúpido, e á quen quisais xuzguen insensibre, estraño a devina poesia. Mais naide ten menos qu'eu teño, as grandes cualidades que son precisas prá levar á cabo obra tan dificile, anque naide tampouco se pudo achar animado d'un mais bon deseo, prá cantar as bellezas da nosa terra naquel dialecto soave e mimoso, que queren facer barbaro, os que non saben que aventaxa ás demais linguas en dozura e armonia. Por esto, inda achándome débil en forzas, e nabendo deprendido en mais escola qu' á d' os nosos probes aldeans, guiada solo por aqueles cantares, aquelas palabras cariñosas e aqueles xiros nunca olvidados que tan doçemente resoaron nos meus oídos desd' á cuna, e que foran recollidos po-lo meu corazon como harencia propia, atrevinme á escribir estos cantares, esforzándome en dar á conocer como algun-has d' as nosas poeticas costumes, inda conservan certa frescura patriarcal e primitiva, e com'o ó noso dialecto doce e sonoro, é tan aproposito com'ó o pirmeiro, para toda clase de versificación.
&lt;br /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mnulbupvjup1dak0zxoq85l5y4dvrdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3388</id>
    <revision>
      <id>20929</id>
      <parentid>17997</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:45:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20929</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1289" sha1="4ik2t3g370a06kuptcwkg2wsoix2ia5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;center&gt;IX&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Espazos|2}} As miñas forzas é certo quedaron moito mais

abaixo d' ó que alcançaran os meus deseyos, e

por eso comprendendo canto poidera facer nesto

un gran poeta, dóyome inda mais da miña insu-

ficença. ''Ó libro d' os Cantares'' de D. Antonio

Trueba, que m' inspirara e der' alento prá levar

á cabo este traballo, pasa pó-Io meu pensamento

com' un-hun remorso, e casi asoman as vagoas

ôs meus ollos ô pensar como Galicia se levanta-

ria hastr'ó lugar que lle corresponde, si un poeta

como Anton ó d' os ''Cantares'', fose o destinado

prá dar á conocer as suas bellezas e ás suas cos-

tumes. Mais á míña infeliz patria, tan desventu-

rada nesto como en todo ó mais, tense que con-

tentar c' un-has páxinas frias e insulsas, qu' á

penas serian dinas d' achegarse de lonxe âs por-

tas dó Parnaso, como non fosse pó-lo nobre sen-

timento c' as creou. Qu' esto mesmo me sirva

de disculpa, prá os que xustamente quirtiquen

as miñas faltas, pois penso que ó que s' esforça

por desvanecer os errores que manchan e ofen-

den inxustamente á sua patria, é acreedore á al-

gun-ha indulxencia.

{{Espazos|2}}   Cantos, vagoas, queixas, sospiros, serans,

romerias, paisaxes, debesas, pinares, soidades,

&lt;br /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ik2t3g370a06kuptcwkg2wsoix2ia5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Espazos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3389</id>
    <revision>
      <id>9578</id>
      <parentid>9577</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T09:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>5 revisións de [[:w:Modelo:Espazos]]</comment>
      <origin>9578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154" sha1="lksixttoq4dnncgrebln0d7uhplyqmc" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;span style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;{{Bucle|{{{1|1}}}|&amp;nbsp;}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lksixttoq4dnncgrebln0d7uhplyqmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Espazos/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3390</id>
    <revision>
      <id>9585</id>
      <parentid>9584</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T09:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>6 revisións de [[:w:Modelo:Espazos/uso]]</comment>
      <origin>9585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430" sha1="353wmmf9tpv4v1cyv221u2pp346sbys" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Este modelo xera múltiples espazos que non se poden partir, todos eles de xeito consecutivo (&quot;&lt;code&gt;&lt;big&gt;&amp;amp;nbsp;&lt;/big&gt;&lt;/code&gt;&quot;). Emprega o modelo {{tl|Bucle}}.

;Uso
:&lt;code&gt;&lt;big&gt;&lt;nowiki&gt;{{Espazos|&lt;/nowiki&gt;''N''}}&lt;/big&gt;&lt;/code&gt;&lt;br/&gt;onde ''N'' é o número de espazos consecutivos que non se poden partir. Ten que ser un número entre 2 e 150. O valor por omisión é un espazo simple.</text>
      <sha1>353wmmf9tpv4v1cyv221u2pp346sbys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Bucle</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3391</id>
    <revision>
      <id>9592</id>
      <parentid>9591</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T09:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>6 revisións de [[:w:Modelo:Bucle]]</comment>
      <origin>9592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5929" sha1="6jhd7ckyme6th6mgz2sc964g5ddz4hz" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;000|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;001|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;002|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;003|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;004|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;005|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;006|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;007|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;008|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;009|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;010|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;011|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;012|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;013|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;014|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;015|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;016|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;017|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;018|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;019|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;020|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;021|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;022|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;023|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;024|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;025|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;026|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;027|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;028|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;029|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;030|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;031|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;032|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;033|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;034|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;035|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;036|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;037|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;038|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;039|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;040|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;041|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;042|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;043|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;044|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;045|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;046|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;047|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;048|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;049|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;050|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;051|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;052|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;053|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;054|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;055|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;056|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;057|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;058|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;059|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;060|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;061|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;062|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;063|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;064|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;065|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;066|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;067|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;068|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;069|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;070|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;071|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;072|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;073|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;074|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;075|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;076|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;077|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;078|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;079|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;080|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;081|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;082|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;083|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;084|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;085|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;086|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;087|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;088|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;089|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;090|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;091|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;092|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;093|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;094|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;095|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;096|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;097|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;098|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;099|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;100|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;101|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;102|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;103|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;104|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;105|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;106|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;107|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;108|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;109|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;110|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;111|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;112|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;113|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;114|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;115|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;116|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;117|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;118|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;119|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;120|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;121|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;122|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;123|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;124|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;125|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;126|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;127|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;128|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;129|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;130|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;131|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;132|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;133|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;134|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;135|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;136|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;137|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;138|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;139|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;140|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;141|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;142|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;143|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;144|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;145|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;146|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;147|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;148|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexpr:{{{1}}}&gt;149|{{{2}}}}}&lt;!--
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6jhd7ckyme6th6mgz2sc964g5ddz4hz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Bucle/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3392</id>
    <revision>
      <id>9624</id>
      <parentid>9623</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T09:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>31 revisións de [[:w:Modelo:Bucle/uso]]</comment>
      <origin>9624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2136" sha1="9gny4hmw7nro27v254uc5dy9ba03cba" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Este modelo emprégase para xerar un sinxelo ciclo que pode repetirse ata 150 veces. Non é un ciclo real, senón que é unha repetición condicional dunha cadea.

;Uso
Para empregala, escríbese:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Bucle|repeticións|cadea}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

Se a cadea contén un símbolo de igualdade, hai que poñer &quot;|2=cadea&quot; no canto de &quot;|cadea&quot;. Por exemplo:

*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Bucle|4|n}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; xera: '''''{{Bucle|4|n}}'''''
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Bucle|25|test}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; xera: '''''{{Bucle|25|test}}'''''
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#expr:2{{Bucle|50|*2}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; xera: '''''{{#expr:2{{Bucle|50|*2}}}}'''''
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Bucle|9|2==}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; xera: '''''{{Bucle|9|2==}}'''''
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Bucle|3|{{CURRENTYEAR}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; xera: '''''{{Bucle|3|{{CURRENTYEAR}}}}'''''

&lt;includeonly&gt;
{{ModeloSencat}}

[[as:সাঁচ:Loop]]
[[bg:Шаблон:Loop]]
[[bn:টেমপ্লেট:Loop]]
[[ca:Plantilla:Loop]]
[[cs:Šablona:Loop]]
[[de:Vorlage:Grafische Zeitleiste/Loop]]
[[diq:Şablon:Loop]]
[[dsb:Pśedłoga:Loop]]
[[eo:Ŝablono:Loop]]
[[en:Template:Loop]]
[[es:Plantilla:Loop]]
[[et:Mall:Loop]]
[[eu:Txantiloi:Begizta]]
[[fa:الگو:Loop]]
[[fi:Malline:Loop]]
[[fr:Modèle:Loop]]
[[he:תבנית:לולאה]]
[[hi:साँचा:Loop]]
[[hsb:Předłoha:Loop]]
[[hu:Sablon:Ciklus]]
[[ia:Patrono:Loop]]
[[it:Template:Ciclo]]
[[is:Snið:Lykkja]]
[[jv:Cithakan:Loop]]
[[ka:თარგი:Loop]]
[[km:ទំព័រគំរូ:Loop]]
[[ko:틀:순환]]
[[mi:Template:Loop]]
[[mk:Шаблон:Јамка]]
[[ja:Template:Loop]]
[[no:Mal:loop]]
[[mr:साचा:Loop]]
[[mt:Mudell:Ċiklu]]
[[ne:ढाँचा:Loop]]
[[nl:Sjabloon:Loop]]
[[nn:Mal:Loop]]
[[or:ଛାଞ୍ଚ:Loop]]
[[pt:Predefinição:Loop]]
[[sq:Stampa:Loop]]
[[roa-tara:Template:Ciclo]]
[[si:සැකිල්ල:Loop]]
[[simple:Template:Loop]]
[[sk:Šablóna:Loop]]
[[sl:Predloga:Zanka]]
[[sv:Mall:Loop]]
[[ta:வார்ப்புரு:Loop]]
[[th:แม่แบบ:Loop]]
[[tpi:Template:Loop]]
[[vi:Bản mẫu:Loop]]
[[yo:Àdàkọ:Loop]]
[[zh:Template:Loop]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>9gny4hmw7nro27v254uc5dy9ba03cba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Galería</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3393</id>
    <revision>
      <id>21661</id>
      <parentid>9645</parentid>
      <timestamp>2025-08-21T15:50:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>O contido da páxina foi substituído por «{{#invoke:Galería|gallery}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;»</comment>
      <origin>21661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="rgzspb67d3pv5234ilt3bemtziy9q9v" xml:space="preserve">{{#invoke:Galería|gallery}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rgzspb67d3pv5234ilt3bemtziy9q9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Galería/aux</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3394</id>
    <revision>
      <id>9676</id>
      <parentid>9675</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T09:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>30 revisións de [[:w:Modelo:Galería/aux]]</comment>
      <origin>9676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="840" sha1="ruebnbzt4yy16cl2cu8n7ggrffg7frf" xml:space="preserve">&lt;table style=&quot;width:{{#expr:{{{width|180}}}+20}}px; float:left; border-collapse:collapse; margin:3px; background-color:#f8f8f8;&quot;&gt;&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;height:{{#expr:{{{height|180}}}+20}}px; border:1px solid #CCCCCC; padding:0px;&quot;&gt;[[{{{1|File:Flag of None.svg}}}|center|border|{{{width|180}}}x{{{height|180}}}px|alt={{{alt}}}|{{{2}}}]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;tr style=&quot;border-right:1px solid #F0F0F0; border-bottom:1px solid #f0f0f0; border-left:1px solid #f0f0f0; vertical-align:top;&quot;&gt;&lt;td style=&quot;display:block; font-size:1em; height:{{#Expr:0.2+1.5*{{{lines|2}}}}}em; padding:0px;&quot;&gt;&lt;div class=&quot;gallerytext&quot; style=&quot;height:{{#Expr:0.1+1.5*{{{lines|2}}}}}em; width:{{#expr:{{{width|180}}}+7}}px; line-height:1.3em; padding:2px 6px 1px 6px; overflow-y:auto; margin:0px; border:none; border-width:0px;&quot;&gt;{{{2}}}&amp;nbsp;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ruebnbzt4yy16cl2cu8n7ggrffg7frf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Galería/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3395</id>
    <revision>
      <id>21668</id>
      <parentid>11123</parentid>
      <timestamp>2025-08-21T16:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5708" sha1="leplgmjls8zjn7iig555cknmtv2gar4" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Este modelo permite incluír ata 100 imaxes xuntas. O número de imaxes por liña depende do largo especificado e o largo da pantalla, o que permite máis flexibilidade que coa etiqueta &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

;Uso
Cómpre incluír o prefixo &quot;&lt;code&gt;Ficheiro:&lt;/code&gt;&quot; nos nomes da imaxe. O modelo {{m|Galería/aux}} serve para dar formato ás imaxes individualmente.

=== Parámetros ===
;Para cada imaxe
Cómpre especificar todo isto para cada imaxe.
: '''&lt;code&gt;|Ficheiro:''Nome do ficheiro''|alt''N''=''Texto alternativo''|''Pé''&lt;/code&gt;'''
* '''&lt;code&gt;''Nome do ficheiro''&lt;/code&gt;''' é o título da imaxe.
* '''&lt;code&gt;''N''&lt;/code&gt;''' debe ser '''&lt;code&gt;1&lt;/code&gt;''' para a primeira imaxe, '''&lt;code&gt;2&lt;/code&gt;''' para a segunda etc.
* '''&lt;code&gt;''Texto alternativo''&lt;/code&gt;''' é o pé de imaxe alternativo da imaxe, usado para as persoas con visibilidade reducida e outros lectores que non poden ver a imaxe. En caso de ser omitido, o texto alternativo da imaxe queda baleiro.
* '''&lt;code&gt;''Pé''&lt;/code&gt;''' é o pé de foto.

En caso de non achegar toda a información anterior prodúcese unha galería cun signo de interrogación. Hai un límite de 100 liñas.

;Para a galería
Estes parámetros son opcionais.
; &lt;code&gt;title&lt;/code&gt;: O título da galería.
; &lt;code&gt;width&lt;/code&gt;: (por defecto, 180) Largo máximo para cada imaxe.
; &lt;code&gt;height&lt;/code&gt;: (por defecto, 180) Altura máxima para cada imaxe.

=== Exemplo ===
;Código
&lt;pre style=&quot;overflow:auto; width:auto;&quot;&gt;
{{Galería
|title=Escolma de mapas medievais do reino de Galiza
|width=200
|height=140
|Ficheiro:1125 Lambert de Saint Omer Liber Floridus Peninsula Iberica.jpg|alt1=|Detalle do mapa recollido no ''Liber Floridus'' de Lambert de Saint-Omer, onde poden verse o nome de '''Galitia''', '''Hispania''', '''Wascona''' e '''Lusitania''' entre outros. Ano [[1125]].
|Ficheiro:1154 Tabula Rogeriana Al Idrisi transcripcion de Konrad Miller 1928 detalle.jpg|alt2=|Detalle do noroeste da peninsula ibérica na Tábula Rogeriana de Al Idrisi onde se aprecia o nome de '''Ard Galika''' entre outros. Ano [[1154]].
|Ficheiro:1190 Imago Mundi Honorius of Autum (Henry of Mainz) Peninsula Iberica.jpg|alt3=|Imago Mundi de Honorius de Autum, editado por Henry de Mainz, onde se aprecian os nome de '''Galicia''' e á beira '''Hispania'''. Ano [[1190]].
|Ficheiro:1234 Convento de Ebstorfer Gervase of Tilbury Gallicia Regio.jpg|alt4=|Detalle do noroeste da peninsula ibérica no mapa do mosteiro de Ebstorfer onde se aprecia o nome de '''Gallicia Regio'''. Ano [[1234]].
|Ficheiro:1320 Pietro Vesconte (Liber Secretorum de Marino Sanuto) Norte Peninsula Iberica.jpg|alt5=|Detalle do do noroeste da peninsula ibérica do ''Liber Secretorum'' de Marino Sanuto traceado por Pietro Vesconte. Nel apreciase o nome de '''Galitia''' en todo o noroeste. Ano 1320.
|Ficheiro:1420 Salustio de Ginebra Peninsula Iberica.jpg|alt6=|Detalle do occidente europeo no mapa do Salustio de Xenebra onde se aprecia o nome de '''Galacia''' ocupando todo o noroeste ibérico. Ano [[1420]].
|Ficheiro:1475 Rudimentum Novitorum Lucas Brandis occidente europeo.jpg|alt7=|Detalle do mapa recollido no ''Rudimentum Novitorum'' de Lucas Brandis, onde se aprecía o nome de '''Galicia''' entre outras entidades como '''Hispani''' ou '''Anglia''' entre outros. Ano [[1475]].
|File:Mapa de Borgia XV noroeste Peninsula Iberica.jpg|alt8=|Detalle do do noroeste da peninsula ibérica no mapa de Borgia onde se aprecia o nome de '''Galiicia''' a carón da '''&quot;infiel&quot; Yspania'''. Século XV.&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
}}
&lt;/pre&gt;

;Resultado
{{Galería
|title=Escolma de mapas medievais do reino de Galiza
|width=200
|height=140
|Ficheiro:1125 Lambert de Saint Omer Liber Floridus Peninsula Iberica.jpg|alt1=|Detalle do mapa recollido no ''Liber Floridus'' de Lambert de Saint-Omer, onde poden verse o nome de '''Galitia''', '''Hispania''', '''Wascona''' e '''Lusitania''' entre outros. Ano [[1125]].
|Ficheiro:1154 Tabula Rogeriana Al Idrisi transcripcion de Konrad Miller 1928 detalle.jpg|alt2=|Detalle do noroeste da peninsula ibérica na Tábula Rogeriana de Al Idrisi onde se aprecia o nome de '''Ard Galika''' entre outros. Ano [[1154]].
|Ficheiro:1190 Imago Mundi Honorius of Autum (Henry of Mainz) Peninsula Iberica.jpg|alt3=|Imago Mundi de Honorius de Autum, editado por Henry de Mainz, onde se aprecian os nome de '''Galicia''' e á beira '''Hispania'''. Ano [[1190]].
|Ficheiro:1234 Convento de Ebstorfer Gervase of Tilbury Gallicia Regio.jpg|alt4=|Detalle do noroeste da peninsula ibérica no mapa do mosteiro de Ebstorfer onde se aprecia o nome de '''Gallicia Regio'''. Ano [[1234]].
|Ficheiro:1320 Pietro Vesconte (Liber Secretorum de Marino Sanuto) Norte Peninsula Iberica.jpg|alt5=|Detalle do do noroeste da peninsula ibérica do ''Liber Secretorum'' de Marino Sanuto traceado por Pietro Vesconte. Nel apreciase o nome de '''Galitia''' en todo o noroeste. Ano 1320.
|Ficheiro:1420 Salustio de Ginebra Peninsula Iberica.jpg|alt6=|Detalle do occidente europeo no mapa do Salustio de Xenebra onde se aprecia o nome de '''Galacia''' ocupando todo o noroeste ibérico. Ano [[1420]].
|Ficheiro:1475 Rudimentum Novitorum Lucas Brandis occidente europeo.jpg|alt7=|Detalle do mapa recollido no ''Rudimentum Novitorum'' de Lucas Brandis, onde se aprecía o nome de '''Galicia''' entre outras entidades como '''Hispani''' ou '''Anglia''' entre outros. Ano [[1475]].
|File:Mapa de Borgia XV noroeste Peninsula Iberica.jpg|alt8=|Detalle do do noroeste da peninsula ibérica no mapa de Borgia onde se aprecia o nome de '''Galiicia''' a carón da '''&quot;infiel&quot; Yspania'''. Século XV.
}}

‎&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Marcadores]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>leplgmjls8zjn7iig555cknmtv2gar4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:M</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3396</id>
    <redirect title="Modelo:Tl" />
    <revision>
      <id>13705</id>
      <parentid>13239</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:q:Modelo:M]]</comment>
      <origin>13705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="jvc6pq519rxq149v2vnbola8w420jj5" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Tl]]</text>
      <sha1>jvc6pq519rxq149v2vnbola8w420jj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosalía Castro de Murguía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3398</id>
    <redirect title="Autor:Rosalía de Castro" />
    <revision>
      <id>14605</id>
      <parentid>9723</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Rosalía de Castro]]&quot;</comment>
      <origin>14605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Rosalía de Castro]]</text>
      <sha1>ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Dedicatoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3399</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/Prólogo" />
    <revision>
      <id>15590</id>
      <parentid>15577</parentid>
      <timestamp>2017-02-21T11:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos/Prólogo]]&quot;</comment>
      <origin>15590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="llhtp0ifmf5kdkzym8o68akrqgy2ive" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/Prólogo]]</text>
      <sha1>llhtp0ifmf5kdkzym8o68akrqgy2ive</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Rosalía de Castro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3400</id>
    <revision>
      <id>21251</id>
      <parentid>16985</parentid>
      <timestamp>2024-03-13T11:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205" sha1="oesxp3t33ri2zdv1c9nhxrqoahlk01c" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Castro}}
[[Categoría:Autores-C|Castro]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>oesxp3t33ri2zdv1c9nhxrqoahlk01c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3401</id>
    <revision>
      <id>20930</id>
      <parentid>18000</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20930</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1273" sha1="8lmy7icjzu6y0cq2zbg5reys2pcodab" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;center&gt;X&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;ribeiras, costumes, tod' aquelo en fin que pó-la

sua forma e colorido e dino de ser cantado, todo

ó que tuvo un eco, un-ha voz, un runxido por

leve que fosse, que chegase á conmoverme, tod'

esto m' atrevin á cantar neste homilde libro

prá desir un-ha vez siquera, y anque sea torpe-

mente, ôs que sin razon nin conocement' algun

nos despreçan, qu' a nosa terra é dina d' alaban-

zas, e qu' a nosa lingua non é aquela que bas-

tardean e champurran torpemente nás mais ilus-

tradisimas províncias, c' un-ha risa de mofa,

qu' á desir verdade (por mais qu' esta sea dura),

demostra á iñorancia mais crasa y á mais imper-

doable inxusticia, que pode facer un-ha pro-

vincia á outra provincia hirman por probe qu'

esta sea. Mais he aqui qu' ó mais triste nesta

cuestion, é á falsedade con que fora d' aqui pintan

así ôs fillos de Galicia com' á Galicia mesma, á

quen xeneralmente xuzgan ó mais despreciable

e feyo d' España, cando acaso sea ó mais her-

moso e dino d' alabanza.

{{Espazos|2}} Non quero ferír con esto á susceptibilidade de

naide, anque á decir verdade, ben poidera perdo-

narsell' este pequeno desafogo á quen tan ferida

foy de todos. Mais eu qu' atravesei repetidas ve-

&lt;br /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8lmy7icjzu6y0cq2zbg5reys2pcodab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2004</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3402</id>
    <revision>
      <id>12478</id>
      <parentid>9752</parentid>
      <timestamp>2016-02-02T12:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="7p3k3hms34loua6jmeyd7et5f9vnllt" xml:space="preserve">==Documentos==
*''[[Proposta dun Novo Estatuto para Euskadi]]''.
===Documentos legais===

[[Categoría:2004]]</text>
      <sha1>7p3k3hms34loua6jmeyd7et5f9vnllt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Babel</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3403</id>
    <revision>
      <id>9774</id>
      <parentid>9773</parentid>
      <timestamp>2013-07-28T17:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>21 revisións de [[:w:Modelo:Babel]]</comment>
      <origin>9774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4411" sha1="ikux8qwgr7gojugdu5uy0o1gwup3sou" xml:space="preserve">{| class=&quot;userboxes&quot; style=&quot;float: {{{align|right}}}; margin-left: {{{left|1}}}em; margin-bottom: {{{bottom|0.5}}}em; width: {{{width|248}}}px; border: {{{bordercolor|#99B3FF}}} solid {{{solid|1}}}px; clear: {{{align|right}}}; color: {{{textcolor|#000000}}}; {{{extra-css|}}}&quot;
|-
! style=&quot;background-color: {{{color|inherit}}}; text-align: center&quot; colspan=&quot;10&quot; | {{{header|[[Wikipedia:Babel|Información Babel do usuario]]}}}
|-
| style=&quot;vertical-align:middle !important&quot; | {{#if:{{{1|}}}|{{User {{{1}}}}}|&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;'''''Este usuario non pode ler ou escribir en ningunha lingua. Como pode ser?!'''''&lt;/div&gt;
}}{{#if:{{{2|}}}|{{User {{{2}}}}}
}}{{#if:{{{3|}}}|{{User {{{3}}}}}
}}{{#if:{{{4|}}}|{{User {{{4}}}}}
}}{{#if:{{{5|}}}|{{User {{{5}}}}}
}}{{#if:{{{6|}}}|{{User {{{6}}}}}
}}{{#if:{{{7|}}}|{{User {{{7}}}}}
}}{{#if:{{{8|}}}|{{User {{{8}}}}}
}}{{#if:{{{9|}}}|{{User {{{9}}}}}
}}{{#if:{{{10|}}}|{{User {{{10}}}}}
}}{{#if:{{{11|}}}|{{User {{{11}}}}}
}}{{#if:{{{12|}}}|{{User {{{12}}}}}
}}{{#if:{{{13|}}}|{{User {{{13}}}}}
}}{{#if:{{{14|}}}|{{User {{{14}}}}}
}}{{#if:{{{15|}}}|{{User {{{15}}}}}
}}{{#if:{{{16|}}}|{{User {{{16}}}}}
}}{{#if:{{{17|}}}|{{User {{{17}}}}}
}}{{#if:{{{18|}}}|{{User {{{18}}}}}
}}{{#if:{{{19|}}}|{{User {{{19}}}}}
}}{{#if:{{{20|}}}|{{User {{{20}}}}}
}}{{#if:{{{21|}}}|{{User {{{21}}}}}
}}{{#if:{{{22|}}}|{{User {{{22}}}}}
}}{{#if:{{{23|}}}|{{User {{{23}}}}}
}}{{#if:{{{24|}}}|{{User {{{24}}}}}
}}{{#if:{{{25|}}}|{{User {{{25}}}}}
}}{{#if:{{{26|}}}|{{User {{{26}}}}}
}}{{#if:{{{27|}}}|{{User {{{27}}}}}
}}{{#if:{{{28|}}}|{{User {{{28}}}}}
}}{{#if:{{{29|}}}|{{User {{{29}}}}}
}}{{#if:{{{30|}}}|{{User {{{30}}}}}
}}{{#if:{{{31|}}}|{{User {{{31}}}}}
}}{{#if:{{{32|}}}|{{User {{{32}}}}}
}}{{#if:{{{33|}}}|{{User {{{33}}}}}
}}{{#if:{{{34|}}}|{{User {{{34}}}}}
}}{{#if:{{{35|}}}|{{User {{{35}}}}}
}}{{#if:{{{36|}}}|{{User {{{36}}}}}
}}{{#if:{{{37|}}}|{{User {{{37}}}}}
}}{{#if:{{{38|}}}|{{User {{{38}}}}}
}}{{#if:{{{39|}}}|{{User {{{39}}}}}
}}{{#if:{{{40|}}}|{{User {{{40}}}}}
}}{{#if:{{{41|}}}|{{User {{{41}}}}}
}}{{#if:{{{42|}}}|{{User {{{42}}}}}
}}{{#if:{{{43|}}}|{{User {{{43}}}}}
}}{{#if:{{{44|}}}|{{User {{{44}}}}}
}}{{#if:{{{45|}}}|{{User {{{45}}}}}
}}{{#if:{{{46|}}}|{{User {{{46}}}}}
}}{{#if:{{{47|}}}|{{User {{{47}}}}}
}}{{#if:{{{48|}}}|{{User {{{48}}}}}
}}{{#if:{{{49|}}}|{{User {{{49}}}}}
}}{{#if:{{{50|}}}|{{User {{{50}}}}}
}}{{#if:{{{51|}}}|{{User {{{51}}}}}
}}{{#if:{{{52|}}}|{{User {{{52}}}}}
}}{{#if:{{{53|}}}|{{User {{{53}}}}}
}}{{#if:{{{54|}}}|{{User {{{54}}}}}
}}{{#if:{{{55|}}}|{{User {{{55}}}}}
}}{{#if:{{{56|}}}|{{User {{{56}}}}}
}}{{#if:{{{57|}}}|{{User {{{57}}}}}
}}{{#if:{{{58|}}}|{{User {{{58}}}}}
}}{{#if:{{{59|}}}|{{User {{{59}}}}}
}}{{#if:{{{60|}}}|{{User {{{60}}}}}
}}{{#if:{{{61|}}}|{{User {{{61}}}}}
}}{{#if:{{{62|}}}|{{User {{{62}}}}}
}}{{#if:{{{63|}}}|{{User {{{63}}}}}
}}{{#if:{{{64|}}}|{{User {{{64}}}}}
}}{{#if:{{{65|}}}|{{User {{{65}}}}}
}}{{#if:{{{66|}}}|{{User {{{66}}}}}
}}{{#if:{{{67|}}}|{{User {{{67}}}}}
}}{{#if:{{{68|}}}|{{User {{{68}}}}}
}}{{#if:{{{69|}}}|{{User {{{69}}}}}
}}{{#if:{{{70|}}}|{{User {{{70}}}}}
}}{{#if:{{{71|}}}|{{User {{{71}}}}}
}}{{#if:{{{72|}}}|{{User {{{72}}}}}
}}{{#if:{{{73|}}}|{{User {{{73}}}}}
}}{{#if:{{{74|}}}|{{User {{{74}}}}}
}}{{#if:{{{75|}}}|{{User {{{75}}}}}
}}{{#if:{{{76|}}}|{{User {{{76}}}}}
}}{{#if:{{{77|}}}|{{User {{{77}}}}}
}}{{#if:{{{78|}}}|{{User {{{78}}}}}
}}{{#if:{{{79|}}}|{{User {{{79}}}}}
}}{{#if:{{{80|}}}|{{User {{{80}}}}}
}}{{#if:{{{81|}}}|{{User {{{81}}}}}
}}{{#if:{{{82|}}}|{{User {{{82}}}}}
}}{{#if:{{{83|}}}|{{User {{{83}}}}}
}}{{#if:{{{84|}}}|{{User {{{84}}}}}
}}{{#if:{{{85|}}}|{{User {{{85}}}}}
}}{{#if:{{{86|}}}|{{User {{{86}}}}}
}}{{#if:{{{87|}}}|{{User {{{87}}}}}
}}{{#if:{{{88|}}}|{{User {{{88}}}}}
}}{{#if:{{{89|}}}|{{User {{{89}}}}}
}}{{#if:{{{90|}}}|{{User {{{90}}}}}
}}{{#if:{{{91|}}}|{{User {{{91}}}}}
}}{{#if:{{{92|}}}|{{User {{{92}}}}}
}}{{#if:{{{93|}}}|{{User {{{93}}}}}
}}{{#if:{{{94|}}}|{{User {{{94}}}}}
}}{{#if:{{{95|}}}|{{User {{{95}}}}}
}}{{#if:{{{96|}}}|{{User {{{96}}}}}
}}{{#if:{{{97|}}}|{{User {{{97}}}}}
}}{{#if:{{{98|}}}|{{User {{{98}}}}}
}}{{#if:{{{99|}}}|{{User {{{99}}}}}
}}{{#if:{{{100|}}}|{{User {{{100}}}}}
}}{{{special-boxes|}}}
|-
| style=&quot;background-color: {{{color|inherit}}}; text-align: center;&quot; colspan=&quot;10&quot; | {{{footer|[[:Categoría:Usuarios por lingua|Procurar usuarios por lingua]]}}}
|}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ikux8qwgr7gojugdu5uy0o1gwup3sou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Páxinas non indexadas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3404</id>
    <revision>
      <id>9776</id>
      <timestamp>2013-07-28T18:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>9776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Páxinas con ligazóns rotas cara a ficheiros</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3405</id>
    <revision>
      <id>9777</id>
      <timestamp>2013-07-28T18:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>9777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Artigo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3406</id>
    <revision>
      <id>9789</id>
      <timestamp>2013-07-28T18:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span id=&quot;Art_{{{1}}}&quot;&gt;{{{2|Artigo {{{3|{{{1}}}}}}}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>9789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="sym3odflqhzcbb17jr60wy1yr5va96v" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span id=&quot;Art_{{{1}}}&quot;&gt;{{{2|Artigo {{{3|{{{1}}}}}}}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>sym3odflqhzcbb17jr60wy1yr5va96v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Proofreadpage pagenum template</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3407</id>
    <revision>
      <id>9793</id>
      <timestamp>2013-07-28T19:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;span class=&quot;pagenum&quot; id=&quot;{{{num}}}&quot; title=&quot;{{{page}}}&quot;&gt;&lt;/span&gt;&quot;</comment>
      <origin>9793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="avqwlc0qt6j7gkz5zlcn85ydaw7qqe6" xml:space="preserve">&lt;span class=&quot;pagenum&quot; id=&quot;{{{num}}}&quot; title=&quot;{{{page}}}&quot;&gt;&lt;/span&gt;</text>
      <sha1>avqwlc0qt6j7gkz5zlcn85ydaw7qqe6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3410</id>
    <revision>
      <id>20931</id>
      <parentid>15464</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20931</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="iisbbxzt1naug7zz30gjxg5uwjhw9t9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Elisardojm&quot; /&gt;&lt;center&gt;XI&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;ces aquelas soledades de Castilla, que dan idea 
d' ó deserto; eu que recorrin á feraz Estrema-
dura yá estensa Mancha, dond' ó sol cai á plomo 
alomeando monotonos campos, dond' ó cor d' á palla 
seca prest' un tono cansado ó paisaxe que 
rinde e entristece ó esprito, sin un-ha herbiña 
que distraya á mirada que vai perderse nun 
ceo sin nubes, tan igual e tan cansado com' á ter-
ra que crobe; eu que visitei os celebrados arre-
dores d' Alicante dond' os olivos, có seu verd' es-
curo, sembrados en fila e de raro en raro pare-
cen chorar de verse tan solitarios, e vin aquela 
famosa horta de Murcia, tan nomeada, e tan 
alabada, e que, cansada e monotona com' ó resto 
d' aquel paise, amostra á sua vexetacion tal 
como paisaxes pintados nún carton con árbores 
postos simetricamente y en carreiriños para di-
vertision d' os nenos, eu non podo menos d' in-
dignarme cand' os fillos d' esas provincias que 
Dios favoreceu en fartura, pero non ná belleza 
d' os campos, bulranse d' esta Galicia competido-
ra en clima e galanura c'os paises mais encanta-
dores da terra, esta Galicia donde todo é espon-
taneo na natureza y en donde á man do home, 
cede o seu posto á man de Dios.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iisbbxzt1naug7zz30gjxg5uwjhw9t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3411</id>
    <revision>
      <id>20932</id>
      <parentid>20922</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20932</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="1afhdsc796crtblbbk6gf9yk5c7gqxe" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;center&gt;XII&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;Lagos, cascadas, torrentes, veigas froridas, valles, montañas, ceos azues e serenos com' os d' Italia, horizontes nubrados e malenconicos anque sempre hermosos com' os tan alabados da Suiza, ribeiras apacibres e sereniñas, cabos tempestuosos qu' aterran e adimiran po-la sua xigantesca e xorda cólera.... mares imensos...... que direi mais? non hay pruma que poida enumerar tanto encanto reunido. A terra cuberta en tóda-las estacions de herviñas e de frores, os montes cheyos de pinos, de robres e salgueiros, os lixeiros ventos que pasan, as fontes y os torrentes derramándose fervedores e cristaiños, bran e inverno, xa po-los risoños campos, xa en profundas e sombrisas ondanadas..... Galicia é sempre un xardin donde se respiran aromas puros, frescura e poesia...... E á pesar d' esto chega á tanto á fatuidade d' os iñorantes, á tanto á indina preocupacion que contra á nosa terra existe, qu' inda os mesmos que poideron contemprar tanta hermosura (xa non falamos d' os que se bulran de nos sin que xamais nos hayan visto nin ainda de lonxe, que son os mais) inda os que penetraron en Galicia e gozaron d' as delicias qu' ofrece, atreveronse á decir que Galicia&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1afhdsc796crtblbbk6gf9yk5c7gqxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3412</id>
    <revision>
      <id>20951</id>
      <parentid>20950</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T09:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>20951</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1261" sha1="ij14hbz4fwxds3iyojdq3qzs3cwqbop" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;center&gt;XIII&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;era..... un cortello inmundo!!... Y estos eran quisais fillos... de aquelas terras abrasadas d' onde hastra os paxariños foxen!... que diremos á esto? Nada mais sinon, que taes fatuidades, respecto do noso pais, teñen algun-ha comparanza c' as d' os franceses ô falar d' as suas eternas vitorias ganadas ôs españoles. España, nunca, nunca os venceu, po-lo contrario sempre saleu vencida, derrotada, homillada, e ó mais triste d' esto é que ''vale'' antr' eles tan infame mentira, así como ''vale'' prá á seca Castilla, prá á deserta Mancha e prá tóda-las demais provincias d' España, —ningun-ha comparada en verdadeira belleza de paisaxe, có á nosa,— que Galicia é ó rincon mais despreciable da terra. Ben din que todo neste mundo está compensado, e ven asi á sofrir España d' un-ha nacion veciña que sempre á ofendeu á misma inxusticia qu' ela, inda mais culpabre, comete c' un-ha provincia homillada de quen nunca s' acorda, como non sea prá homillala índa mais. Moito sinto as inxusticias con que nos favorecen os franceses, pró neste momento casi lles estou agradecida, pois que me proporcionan un medio de facerlle mais palpabre á España á inxusticia qu' ela á sua vez conosco comete.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ij14hbz4fwxds3iyojdq3qzs3cwqbop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3413</id>
    <revision>
      <id>20934</id>
      <parentid>20925</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20934</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="839" sha1="g3xhjw09omm3t2mw6umlwxxq40z0f12" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;center&gt;XIV&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;Foy este ó movil principal que m' impeleu á pubricar este libro, que mais que nadie, conoço que necesita á indulxencia de todos. Sin gramatica, nin regras de ningun-ha clás, ó lector topará moitas veces faltas d' ortografia, xiros que disoarán ôs oidos d' un purista, pró ô menos, e prá disculpar en algo estes defectos, puxen o mayor coidado, en reprodusir ó verdadeiro esprito d' ó noso pobo, e penso qu' ó conseguin en algo.... si ben de un-ha maneira débil e froxa. ¡Queira ó ceo qu' outro mais afertunado qu' eu, poida describir c' ó seus cores verdadeiros, os cuadros encantadores que por aquí s' atopan, inda no rincon mais escondído e olvidado! prá qu' asi ô menos en fama, xa que non en proveito, gane e se vexa c' o respeto e adimiracion merecidas esta infortunada Galicia.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g3xhjw09omm3t2mw6umlwxxq40z0f12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3414</id>
    <revision>
      <id>18011</id>
      <parentid>9829</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18011</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="208" sha1="tfgtxk65wjihtc4xssvehvk2ylb8vrb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

&lt;center&gt;{{Xxx-grande|PRIMEIRA PARTE.}}&lt;/center&gt;

&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfgtxk65wjihtc4xssvehvk2ylb8vrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/62</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3415</id>
    <revision>
      <id>18029</id>
      <parentid>9834</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18029</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/92</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3416</id>
    <revision>
      <id>18034</id>
      <parentid>9835</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18034</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/100</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3417</id>
    <revision>
      <id>17996</id>
      <parentid>9836</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>17996</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/112</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3418</id>
    <revision>
      <id>17998</id>
      <parentid>9837</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>17998</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/116</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3419</id>
    <revision>
      <id>17999</id>
      <parentid>9838</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>17999</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/122</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3420</id>
    <revision>
      <id>18001</id>
      <parentid>9839</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18001</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/138</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3421</id>
    <revision>
      <id>18002</id>
      <parentid>9840</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18002</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/142</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3422</id>
    <revision>
      <id>18005</id>
      <parentid>9841</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18005</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/148</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3423</id>
    <revision>
      <id>18006</id>
      <parentid>9842</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18006</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="m70uyy9efky2vr7l045hkym9qoz7pie" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m70uyy9efky2vr7l045hkym9qoz7pie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/158</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3424</id>
    <revision>
      <id>18008</id>
      <parentid>9843</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18008</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/168</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3425</id>
    <revision>
      <id>18010</id>
      <parentid>9844</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18010</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/178</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3426</id>
    <revision>
      <id>18012</id>
      <parentid>9845</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18012</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/182</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3427</id>
    <revision>
      <id>18014</id>
      <parentid>9846</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/188</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3428</id>
    <revision>
      <id>18015</id>
      <parentid>9847</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18015</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/191</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3429</id>
    <revision>
      <id>20946</id>
      <parentid>20945</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20946</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1163" sha1="r0tu913mf9r9kibjcibz6zxvmng5bvh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;br /&gt; &lt;br /&gt; &lt;br /&gt; 

&lt;center&gt;'''{{X-grande|GLOSARIO.}}&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;~~&lt;!----&gt;~~&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}{{Mai|Abó}}, abuelo

{{Espazos|3}}{{Mai|Abofé}}, á fe mia.

{{Espazos|3}}{{Mai|Abondo}}, bastante, sobrado, en abundancia.

{{Espazos|3}}{{Mai|Adoito}}, donde estoy siempre; úsase tambien esta palabra en el sentido de acostumbrado, como se ve en el refran: O que n' está adoito âs bragas as costuras lle fan llagas, otros dicen ó que non está afeito, etc.

{{Espazos|3}}{{Mai|Afacer, Afacerse}}, acostumbrarse.

{{Espazos|3}}{{Mai|Agarimo}}, amparo, apoyo cariñoso. Se dice de un huérfano, que está sin agarimo.

{{Espazos|3}}{{Mai|Agoirar}}, presagiar, predecir malos sucesos.

{{Espazos|3}}{{Mai|Aló}}, allá.

{{Espazos|3}}{{Mai|Alomear}}, alumbrar, y algunas veces resplandecer, brillar.

{{Espazos|3}}{{Mai|Alleo}}, ageno, lo que es 

{{Espazos|3}}{{Mai|Amoras}}, mora silvestre ó de zarza; á la verdadera mora, le llaman amora castellana.

{{Espazos|3}}{{Mai|Antroido}}, carnaval: se usa tambien en sentido burlesco, pues á una persona ridícula y risible le dicen parece un antroido!: ay! qué antroido! fras-

&lt;br /&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r0tu913mf9r9kibjcibz6zxvmng5bvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/202</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3430</id>
    <revision>
      <id>18020</id>
      <parentid>9851</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18020</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Letrilla de los labradores gallegos a los regios desposorios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3431</id>
    <revision>
      <id>9859</id>
      <timestamp>2013-08-12T23:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <comment>texto tomado de http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/es/consulta/registro.cmd?id=4057</comment>
      <origin>9859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2726" sha1="fu96xc6x2agbfpaqf2i5urji9uq5agv" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=LETRILLA de los Labradores Gallegos á los Regios Desposorios de S. M. en las funciones de la M. N. y M. L. Ciudad de Santiago, con su acostumbrado Ala, lála, lála, lála, Ala, lála, lála, lá.
|autor= Autor descoñecido. Santiago de Compostela, imprenta de Juan Francisco Moledo
|dataano=1829
|datadía=
|datames=
}}

&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt; 
Vinde hermosas Santiaguesas;
vinde Nenas á cantar
ó noso REY DON FERNANDO,
que se acaba de casar.

Veñan as de Vista-alegre,
de S. Lourenso é Belvis,
con pandeyros é ferreñas,
é con gaytas do país.

Veñan tamen as de Conxo,
Picaños, é de Mallou,
á saber que ó REY de España;
coa unha Estrela se casóu.

Esta santa criatura
alá na Italia naseu,
é Dios pra' groria nosa
á FERNANDO lla sedeu.

Anque de terra tan lonxe
non por eso se olvidóu,
nin da sangre que acá tiña,
nía da leyte que mamou.

Ela vén á ser sobriña
do seu Novio, ó noso REY,
é por eso, ¡miña xoya!
anos de ter moita ley.

E garrida como á prata,
é bunita como ó Sol,
é ha de ser ó amparo
do desdichado Español.

E alegre, falangueyra,
é de moi donosa vos,
ten caridade dos probes,
é santo temor de Dios.

E á primeyra CRISTINA,
que de REYNA á España ven,
é ha de ser sin segunda
po las virtuaes tamen.

Bástalle que teña ó nome
de Cristo noso Señor,
pra que en ela busquemos
un segundo Redentor.

As miserias é traballos,
que nos poidan afrixír
todo, todo ¡miña rosa!
con gusto nos ha de oir.

Tirrias, vingas, é liortas
xa moi logo tendrán fin,
pois para faser as pases
baixou este Serafín.

Alcabalas é trabucos,
é canta gavela hay,
á favor dos labradores
todo á rebaixarse vay.

Tratos, comercios, é astrusias
salida logo han de ter,
e nas feyras é mercados
ó gando vay á correr.

Xá parese que rebrinca
no quinteyro por salir,
é que se senten os cartos,
nas faltriqueyras ruxir.

Grasias á Dios que podemos
dous netos oxe botar,
porque as endromenas todas
outro xeyto han de levar.

Viva ó noso Rey FERNANDO,
viva Cristina, é sua Nai
vivan as filias Infantas,
é tamen viva seu Pai.

Alegrádevos miniñas:
esta Boda festexá,
que pronostico seguro
da vosa tamen será.

Dios queira que canto antes
un Reysiño salla á lus,
pra que poidan os Gallegos
ó deño faserlle á crus.

Miña virxern do Corpino,
meu glorioso San Ramón,
dádelle un fillo á CRISTINA,
que console esta Nasión.

Dádelle moita fortuna,
é que nunca sinta mal,
pra que FERNANDO se folgue
na sua grasia anxelical.

O Padre Eterno lles bote
á sua santa bendision
é teña este Casamento
decote no córason.

Déalles por moitos anos
gracias, é bes á montós,
no seu Palasio alegría,
é nas suas uchas millós.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>fu96xc6x2agbfpaqf2i5urji9uq5agv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Notícia de torto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3442</id>
    <revision>
      <id>19816</id>
      <parentid>12629</parentid>
      <timestamp>2019-07-04T21:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Notícia de Torto]]&quot; a &quot;[[Notícia de torto]]&quot;</comment>
      <origin>12629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4933" sha1="c6w2w9rn7lx7grmi2j21e1otr3bqutj" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Noticia de torto anv.jpg|miniatura|Anverso do documento.]]
[[Ficheiro:Noticia de torto rev.jpg|miniatura|Reverso do documento.]]
A '''Notícia de torto''' é un documento medieval datado en 1216, considerado o segundo documento máis antigo en [[w:gl:lingua galego-portuguesa|lingua galego-portuguesa]]. Nel, Lourenço Fernandes da Cunha fai un minucioso relatorio das malfeitorías feitas polos fillos de Gonzalo Ramires. É un conxunto de pergameos, escritos polos dous lados. Foi atopado no mosteiro de Vairão, e consérvase no Arquivo Nacional da Torre do Tombo de Lisboa.

==Texto==
:De noticia de torto que fecerũ a Laurẽcius Fernãdiz por plazo qve fece Gõçauo
:Ramiriz antre suos filios e Lourẽzo Ferrnãdiz quale podedes saber: e oue auer, de erdade
:e dauer, tãto quome uno de suos filios, daquãto podesẽ auer de bona de seuo pater; e fiolios seu
:pater e sua mater.  E depois fecerũ plazo nouo e cõuẽ uos a saber quale; in ille seem
:taes firmamentos quales podedes saber Ramiro Gõcaluiz e Gõcaluo Gõca [luiz e]
:Eluira Gõcaluiz forũ fiadores de sua irmana que o[to]rgase aqu[e]le plazo come illos
:Super isto plazo ar fe[ce]rũ suo plecto.  E a maior aiuda que illos hic cõnocerũ, que les
:acanocese Laurẽzo Ferrnãdiz sa irdade per plecto que a teuese o abate de Sancto Martino
:que, como uẽcesẽ, que asi les dese de ista o abade.  E que nunqua illos lecxasẽ
:daquela irdade d[.] sẽ seu mãdato.  Se a lexarẽ, ĩtregarẽ ille de octra que li plaza.
:E dauer que ouerũ de seu pater, nu[n]qua le li  ĩde derũ parte.  Deu dũ Gõçaliz
:o a Laurẽço Fernãdiz e Martĩ Gõç[a]luiz .XII. casaes por arras de sua auóó
:E filarũ li illos inde VI casales cũ torto.  E podedes saber como man
:do dũ Gõçauo a sua morte: De XVI casales de Ueracin que de defructarũ e que li
:nunqua ĩde der[ũ] quinnõs.  E de VII e medio casaes antre Coina e Bastuzio unde li
:nunqua derũ quiniõ.  E de tres ĩ Tefuosa unde li nu[n]qua ar der[ũ] nada.  E IIos  ĩ Figeeree
:do unnde nũqua li derũ quinõ.  E IIos  ĩ Tamal ũde li nõ ar derũ quinõ.  E da sena
:ra de Coina ũde nõ ar derũ quinõ.  E d'uno casal de Coina que leuarũ ĩde III anos
:o frcuctu cũ torto.  E por istes tortos que li fecerũ tem qua a seu plazo quebrãtado
:e qua li o deuẽ por sanar.  E de pois ouerũ seu mal e meteu o abade paz a[n]tre illes
:ĩno carualio de Laurecdo.  E rogouo o abate tãto que beiso cũ illes.  E derũli
:XVIIII morabitinos qui li filarũ.  E de pos iste plecto pre[n]deronli o seruical otro
:ome de sa casa. e troserũno XVIIII dias per mõtes e fecerũles tã máá prisõ
:per que leuarũ deles quanto poderũ auer.  E de pois li desũro Gõçauo Gõçauiz
:sa fili[a] pechena.  E irmar[ũ]li XIII. casales unde perdeu fructu.  E isto
:fui de pois que furũ fíídos anto abade.  E de pois que furu ĩfiados por iuizo de ilo
:rec.  E nunqua ille feze neu mal por todo aqueste.  E fezeles taes agudas
:quales aqui ouirecdes: Super sua aguda fez testiuigo cũ Gõçavo Cebolano
:E super sa aiuda ar fuili a casa e filoli qua[n]to que li agou e deu a illes.  E super sa
:aiuda oue testifigo cũ Petro Gomez, omezio qveli custou maes ka .C. morabitinos
:E super sa aiud[a] oue mal cũ Gonçaluo Gomez que li custou multo da auer
:e muita perda.  E in sa aiuda oue mal cũ Go[n]çaluo Suariz.  E in sa aiuda
:oue mal cũ Ramiro Fernãdiz queli custov muito auer muita perda.
:E in sa aiuda fui IIas fezes a Coi[m]bra.  E in sa aiuda dixe mul[ta]s uices
:E ora in ista tregua furũ a Ueracĩ amazarũli os oméés erma[rũ]li X casaes
:seu torto al rec.  E super saiud[a] mãdoc lidar seus oméés cũ Mar
:tin Johanes que quir[i]a desũrar sa irmana.  E cũ ille e cũ sa casa
:e cũ seu pam e cũ seu uino uẽcestes uosa erdade.  E cũ ille
:existis de sua casa in ipso die que uola quitarũ.  E ille teue a uosa
:rezõ. E otras aiudas multas que fez.  E plus li a custado
:uosa aiuda quali inde cae derdade.  E subre becio e super
:fíímento, se ar quiserdes ouir as desõras qve ante ihc furũ,
:ar ouideas: Venerũ a uila e  fila[rũ]li o porco ante seus filios e com
:erũsilo. Venerũ alia uice er filarũ otro ante illes
:er comerũso. Venerũ  ĩ alia uice er filarũ una ansar ante
:sa filia er comerunsa.  In alia uice ar filiarũli o pane ante
:suos filios.  In alia uice ar ue[ne]rũ hic er filarũ  ĩde o uino
:ante illos.
:Otra uice(?) uenerũli filar ante seus filios qua[n]to qve li agarũ  ĩ quele
:casal.  E furũli u ueriar e prenderũ  ĩde o cõlazo unde mamou [o lec]
:te e gacarũno e getarũ in terra polo cecar e le[ua]rũ delle qua[n]to oue.
:Ĩ alia uice ar furũ a Feracĩ e pre[n]derũ IIos oméés e gacarũ nos e leuarũ
:deles qua[n]to que ouerũ.  I otra fice ar pre[n]derũ otros IIos a se[u] irmano Pelagio 
:Fernãdiz e iagarũnos. Ĩ otra ue[ne]rũ a  [...] ge [...] tros e leuarũso [...]
:ante Pelagio Fernãdiz.

{{Wikipedia}}</text>
      <sha1>c6w2w9rn7lx7grmi2j21e1otr3bqutj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Doazón de Constantino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3443</id>
    <revision>
      <id>9943</id>
      <parentid>9941</parentid>
      <timestamp>2013-09-18T08:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>9943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7187" sha1="meh20861v594harf1l6f4zdnv579e6o" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Sylvester I and Constantine.jpg|miniatura|dereita|300px|Un fresco do século XIII. O Papa Silvestre I e Constantino I.]]
A '''doazón de Constantino''' (latín: ''Donatio Constantini'') é un decreto imperial apócrifo atribuído a Constantino I segundo o cal, ao tempo que se recoñecía ao Papa Silvestre I como soberano, se lle doaba a cidade de Roma, así como as provincias de Italia e todo o resto do Imperio Romano de Occidente. A autenticidade do documento foi posta en dúbida xa durante a Idade Media. Pero foi o humanista Lorenzo Valla quen en 1440 puido demostrar definitivamente que se trataba dunha fraude da curia romana: a través da análise lingüística do texto demostrou que non podía estar datado arredor do ano 300.

== Texto da ''Donatio Constantini'' ==
[...] Xunto con todos os maxistrados, co senado e os magnates e todo o pobo suxeito á gloria do Imperio de Roma, Xulgámonos útil que, como san Pedro foi escollido vicario do Fillo de Deus na terra, así tamén os pontífices, que fan as veces do mesmo príncipe dos Apóstolos, reciban de parte nosa e do noso Imperio un poder de goberno maior que o que posúe a terrea clemencia de nosa serenidade imperial, porque Nós desexamos que o mesmo príncipe dos Apóstolos e os seus vicarios nos sexan seguros intercesores xunto a Deus. Desexamos que a Santa Igrexa Romana sexa honrada con veneración, como nosa terrea potencia imperial, e que a sede santísima de san Pedro sexa exaltada gloriosamente aínda máis que o noso trono terreo, xa que Nós lle damos poder, gloriosa maxestade, autoridade e honor imperial. E mandamos e decretamos que teña a supremacía sobre as catro sedes eminentes de Alexandría, Antioquía, Xerusalén e Constantinopla e sobre todas as outras igrexas de Deus en toda a terra, e que o Pontífice reinante sobre a mesma e santísima Igrexa de Roma sexa o máis elevado en grao e primeiro de todos os sacerdotes de todo o mundo e decida todo o que sexa necesario ao culto de Deus e á firmeza da fe cristiá [...].

[...] Acordamos ás igrexas dos santos Apóstolos Pedro e Paulo rendas de posesións, para que sempre estean acesas as luces e estean enriquecidas de formas varias; aparte, pola nosa benevolencia, con decreto da nosa sagrada vontade imperial concedemos terras en Occidente e en Oriente, para o norte e para o sur, a saber en Xudea, en Tracia, en Grecia, en Asia, en África e en Italia e en varias illas, coa condición de que sexan gobernadas polo noso santísimo pai o sumo pontífice Silvestre e os seus sucesores [...].

[...] Desde este momento concedemos ao noso santo pai Silvestre, sumo pontífice e papa universal de Roma, e a todos os pontífices sucesores seus, que ata o fin do mundo reinen sobre a sede de san Pedro: o noso palacio imperial de Latrán, a diadema, ou sexa o noso deambulatorio, a tiara, o humeral que adoitan levar os emperadores, o manto purpúreo e a túnica escarlata e calquera outra indumentaria imperial, a dignidade de cabaleiros imperiais, os cetros imperiais e todas as insignias e estandartes e os diversos ornamentos imperiais, e todas as prerrogativas da excelencia imperial e a gloria do noso poder. Queremos que todos os reverendísimos sacerdotes que serven á mesma santísima Igrexa Romana nos seus diversos graos, teñan a distinción, potestade e preeminencia coas que se orna gloriosamente o noso ilustre Senado, é dicir, que se convertan en patricios e cónsules e sexan investidos con todas as outras dignidades imperiais. Decretamos que o clero da Santa Igrexa Romana se orne como o exército imperial. E como a potencia imperial se circunda de oficiais, camarlengos, servidores e gardas de todo tipo, así tamén queremos que a Santa Romana Igrexa estea ornada cos mesmos. E para que resplandeza magnificamente o honor do Pontífice, decretamos así mesmo o seguinte: que o clero da Santa Igrexa Romana orne os seus cabalos con arreos e galdrapas de liño branco e así cabalgue. E como os nosos senadores levan calzados brancos de pelo de cabra, así os leven tamén os sacerdotes, para que as cousas terreas sexan ornadas como as celestiais, para gloria de Deus. Ademais, ao noso santísimo pai Silvestre e aos seus sucesores dámoslles autoridade de ordenar a quen queira que desexe ser crego, ou de agregalo ao número dos relixiosos. Ninguén actúe con arrogancia respecto a isto. Tamén decidimos que el e os seus sucesores leven a diadema, ou sexa a deambulatorio de ouro purísimo con xemas preciosas, que de nosa cabeza lle concedemos. Pero porque o mesmo beatísimo Papa non quixo levar un deambulatorio de ouro sobre o deambulatorio do sacerdocio, que leva a gloria de san Pedro, Nós coas nosas propias mans puxemos sobre a súa santa cabeza unha tiara brillante de cándido esplendor, símbolo da Resurrección do Señor e por reverencia a san Pedro sostivémoslle as rédeas do seu cabalo, cumprindo para el o oficio de cabaleiro: establecemos que tamén todos os seus sucesores leven en procesión a tiara, cun honor único, como os emperadores. E para que a dignidade pontificia non sexa inferior, senón que teña maior gloria e potencia que a do Imperio terreo, Nós damos ao mencionado santísimo pontífice noso Silvestre, papa universal, e deixamos e establecemos no seu poder grazas ao noso decreto imperial, como posesións de dereito da Santa Igrexa Romana, non soamente o noso palacio, como xa se dixo, senón tamén a cidade de Roma e todas as provincias, lugares e cidades de Italia e do Occidente. Xa que logo, consideramos oportuno transferir o noso imperio e o poder do reino para Oriente e fundar na provincia de Bizancio, lugar óptimo, unha cidade co noso nome, e establecer alí o noso goberno, posto que non é xusto que o emperador terreal reine alí onde o Emperador celestial estableceu o principado dos sacerdotes e o Corpo da relixión cristiá. Decretamos que todas estas decisións que sancionamos cun sagrado decreto imperial e con outros divinos decretos, permanezan inviolábeis e íntegros ata o fin do mundo. Polo tanto, en presenza de Deus vivo que nos ordenou reinar, e diante do seu xuízo tremendo, decretamos solemnemente, con este acto imperial, que a ningún dos nosos sucesores, magnates, maxistrados, senadores e súbditos que agora, ou no futuro estiveren suxeitos ao imperio, sexa lícito infrinxir isto ou alteralo de calquera modo. Se algún —cousa que non cremos— desprezase ou violase isto, sexa acadado polas mesmas condenas e lles sexan adversos, tanto agora como na vida futura, Pedro e Paulo, príncipes dos Apóstolos, e co diaño e con todos os impíos sexan precipitados a queimarse no profundo do inferno.

Puxemos este, o noso decreto, coa nosa sinatura, sobre o venerábel corpo de san Pedro, príncipe dos Apóstolos. &lt;ref&gt;Fonte: [http://usuarios.advance.com.ar/pfernando/DocsIglMed/Donatio_Constantini.html ''Donatio Constantini'': Fernando Gil e Ricardo Corleto para a Pontificia Universidad Católica Argentina]&lt;/ref&gt;

== Nota ==
{{Listaref}}

==Véxase tamén==
{{Wikipedia}}
=== Ligazóns externas ===
* [http://www.enciclopediacatolica.com/d/donacionconstan.htm Doazón de Constantino na Enciclopedia Católica]</text>
      <sha1>meh20861v594harf1l6f4zdnv579e6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PD-old-80</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3469</id>
    <revision>
      <id>15269</id>
      <parentid>15261</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T22:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="491" sha1="sv567g7jfeqma59o8n6rex7f7hrgb12" xml:space="preserve">&lt;center style=&quot;clear:both&quot;&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:90%;clear:both; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;margin:5px;&quot;
|-
|[[Ficheiro:PD-icon.svg|50px]]
|''Tódalas obras orixinais deste autor atópanse no '''[[w:dominio público|dominio público]]'''. Isto é aplicábel en '''todo o mundo''' por mor de que finou fai máis de 80 anos.&lt;br&gt;As traducións poden '''non''' estar en dominio público.
''
|}&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de licenza]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sv567g7jfeqma59o8n6rex7f7hrgb12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>GPLv2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3473</id>
    <revision>
      <id>14204</id>
      <parentid>14201</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T09:27:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1991]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22549" sha1="r14jn3p5mlj8fuimbxvjf6rsqw40ot6" xml:space="preserve">﻿This is an unofficial translation of the GNU General Public License into galician. It was not published by the Free Software Foundation, and does not legally state the distribution terms for software that uses the GNU GPL—only the original English text of the GNU GPL does that. However, we hope that this translation will help galician speakers understand the GNU GPL better.

Esta é unha tradución non oficial da Licenza Pública Xeral GNU ao galego. Esta licenza non foi publicada pola Free Software Foundation e non establece legalmente os termos de distribución para software que utiliza a Free Software Foundation, só a licenza orixinal en inglés GNU GPL os establece. No entanto, esperamos que esta tradución axude aos galegos a entender mellor a GNU GPL.

LICENZA PÚBLICA XERAL DE GNU
Versión 2 (xuño de 1991)

Copyright © 1989, 1991 Free Software Foundation, Inc., 51 Franklin Street, Fifth Floor, Boston, MA 02110-1301 USA Permítese a copia e distribución de copias textuais desta licenza, sempre que non se introduza ningunha modificación.

Preámbulo

A maioría das licenzas de software están concibidas para privar o usuario da súa liberdade de compartir e modificar ese software.  Pola contra, a licenza pública xeral de GNU busca garantir a súa liberdade para compartir e modificar software libre, para se asegurar de que o software é libre para todos os seus usuarios.  Esta licenza pública xeral é de aplicación á maioría do software da Free Software Foundation, así como a calquera outro programa cuxos autores se comprometan a utilizala (hai outro software da Free Software Foundation que se rexe, no seu lugar, pola licenza pública xeral reducida de GNU). Tamén pode aplicala aos seus propios programas.

Cando se fala de software libre fálase de liberdade, non de prezo.  As nosas licenzas públicas xerais están deseñadas co obxectivo de asegurar a súa liberdade para distribuír copias de software libre (e cobrar por este servizo, se así o desexa), que recibe o código fonte ou pode recibilo se así o desexa, que ten a posibilidade de modificar o software ou empregar partes del en novos programas libres e que, ademais, é consciente de que pode facer todo isto.

Para protexer os seus dereitos, cómpre introducir certas restricións que impidan que calquera outro lle poida negar estes dereitos  ou pedirlle que renuncie a eles.  Estas restricións implican determinadas responsabilidades para vostede, no caso de distribuír copias do software ou modificalo.

Por exemplo, se distribúe copias dun programa libre, sexa gratis ou non, tenlle que ceder aos receptores todos os dereitos que ten vostede.  Terase que asegurar de que eses receptores tamén reciben ou poden recibir o código fonte e  terá que mostrarlles os termos desta licenza para informalos dos seus dereitos.

Dous son os pasos para protexer os seus dereitos: (1) pór o software baixo copyright e (2) ofrecerlle esta licenza, que o autoriza legalmente para copiar, distribuír e/ou modificar o software.

Ademais, como medida de protección para todos os autores e para nós mesmos, é importante deixarlles claro a todas as partes que non existe garantía para este software libre.  No caso de que calquera usuario modifique o software e logo o distribúa a un terceiro, os receptores deben saber que o que se lles entrega non é o software orixinal, de xeito que calquera problema introducido pola outra parte non afecte a reputación dos autores orixinais.

Por último, calquera programa libre está constantemente ameazado polas patentes de software.   A nosa intención é evitar o perigo de que os redistribuidores dun programa libre obteñan licenzas de patente pola súa conta, convertendo así o seu programa en software rexistrado.  Para evitar que isto suceda, deixamos ben claro que calquera patente debe de garantir a cesión da licenza a calquera usuario posible, de maneira que todo o mundo poida usar o programa libremente ou, en caso contrario, non debe de garantir licenza ningunha a ninguén.

A seguir detállanse os termos e condicións exactos para a copia, distribución e modificación.

LICENZA PÚBLICA XERAL DE GNU
TERMOS E CONDICIÓNS PARA A COPIA, DISTRIBUCIÓN E MODIFICACIÓN

0.	Esta licenza é aplicable a calquera programa ou produto doutro tipo no que figure un aviso inserido polo titular do copyright que especifique que se pode distribuír baixo os termos desta licenza pública xeral.   De aquí en adiante, o termo &quot;Programa&quot; referirase a calquera programa ou produto deste tipo, mentres que o termo &quot;produto baseado no Programa&quot; referirase tanto ao programa coma a calquera produto derivado consonte a lei de propiedade intelectual, é dicir, calquera produto que conteña o programa ou unha parte del, sexa textual ou con modificacións e/ou traducida a outra lingua.  (De aquí en adiante, a tradución inclúese sen límite ningún no termo &quot;modificación&quot;.)  As licenzas están redactadas na forma de cortesía &quot;vostede&quot;.

Calquera actividade distinta da copia, distribución e modificación non está cuberta por esta licenza, senón que queda fóra do seu ámbito de aplicación.  Non se restrinxe a acción de executar o Programa, e os resultados tirados do Programa só están cubertos se o seu contido constitúe un produto baseado no Programa (sen importar se foi realizado mediante a execución do Programa).   Que isto sexa certo ou non dependerá do que faga o Programa.

1.	Pode copiar e distribuír copias textuais do código fonte do Programa tal e como o recibe, en calquera medio, sempre que inclúa en cada copia, de forma axeitada e suficientemente visible, as indicacións necesarias relativas á propiedade intelectual e á renuncia á concesión de garantía, que manteña intactos todos os avisos referentes a esta licenza e á ausencia de toda garantía e que lles entregue a todos os demais receptores do Programa unha copia desta licenza xunto co Programa.

Pode cobrar unha taxa polo acto físico de transferir unha copia e, se vostede quixer, pode tamén ofrecer unha determinada garantía a cambio do pagamento dunha taxa.

2.	Pode modificar a súa copia ou copias do Programa, ou calquera parte del, e obter así un produto baseado no Programa, así como copiar e distribuír as devanditas modificacións ou produto de acordo cos termos do apartado 1 anterior, sempre que cumpra tamén con todas as condicións seguintes: 

	a)	Debe facer que calquera ficheiro modificado inclúa indicacións ben visibles nas que se especifique que o correspondente ficheiro foi modificado, así como a data de calquera modificación.
	b)	Debe facer que calquera produto distribuído ou publicado por vostede, que en todo ou en parte conteña ou derive do Programa ou de calquera parte do Programa, obteña unha licenza no seu conxunto sen que isto repercuta en ningún gasto para calquera terceira parte de acordo cos termos desta licenza.
	c)	Se o programa modificado adoita ler comandos de forma interactiva ao executalo, debe facer que, cando se execute para tal uso interactivo na forma máis habitual, mostre ou exhiba un aviso no que se inclúan as oportunas informacións relativas á propiedade intelectual do programa e á ausencia de toda garantía (ou, se for o caso, ao feito de que é vostede quen proporciona a garantía), a indicación de que os usuarios poden redistribuír o programa consonte estas condicións e a información necesaria para que o usuario saiba como acceder a unha copia desta licenza.  (Excepción: se o Programa en si mesmo é interactivo pero non adoita mostrar avisos deste tipo, non é necesario que o seu produto baseado no Programa exhiba ningún aviso.)

Estes requisitos aplícanse ao produto modificado no seu conxunto.  Se o produto contén seccións facilmente identificables non derivadas do Programa, que razoablemente se poidan considerar como produtos separados e independentes por si mesmos, esta licenza e mais os seus termos non serán aplicables ás devanditas seccións cando se distribúan como produtos separados.  Pero se esas mesmas seccións se distribúen como parte dun todo consistente nun produto baseado no Programa, a distribución do todo deberá de se acoller aos termos desta licenza, cuxas disposicións, aplicables a todos os demais titulares da licenza, abranguen o conxunto completo e, en consecuencia, todas e cada unha das partes do conxunto independentemente de quen as escribise.

Así, o obxectivo deste apartado non é reclamar dereitos ou rebater os seus dereitos sobre calquera produto escrito por vostede na súa totalidade; máis ben ao contrario, o seu obxectivo é exercer o dereito de controlar a distribución de produtos derivados ou colectivos baseados no Programa.
Ademais, a simple agregación ao Programa (ou a un produto baseado no Programa) doutro produto non baseado no Programa nun volume dun medio de distribución ou almacenamento non implica a inclusión do outro produto no ámbito de aplicación desta licenza.

3.	Pode copiar e distribuír o Programa (ou un produto baseado nel, segundo os termos do apartado 2) en código obxecto ou forma executable de acordo co establecido nos apartados 1 e 2 anteriores, sempre que cumpra tamén con un dos seguintes requisitos:

	a)	Acompañalo do correspondente código fonte completo nun formato lexible por máquina, que se ha de distribuír de acordo co estipulado nos apartados 1 e 2 anteriores nun soporte tipicamente utilizado para o intercambio de software.
	b)	Acompañalo dunha oferta por escrito, cunha validez mínima de tres anos, na que se entregue a calquera terceiro interesado, por un custo nunca superior aos gastos nos que vostede poida incorrer pola execución física da distribución do código fonte, unha copia completa en formato lexible por máquina do código fonte correspondente, que se ha de distribuír de acordo co estipulado nos apartados 1 e 2 anteriores nun soporte tipicamente utilizado para o intercambio de software.
	c)	Acompañalo da información que recibiu vostede verbo da oferta de distribuír o código fonte correspondente.  (Esta opción só está permitida para a distribución non-comercial, e unicamente no caso de que vostede recibise o programa en código obxecto ou forma executable cunha oferta como a que se acaba de explicar, de acordo co subapartado b anterior.)

Enténdese por código fonte dun traballo o seu formato máis idóneo á hora de realizar modificacións nel.  No caso dun traballo executable, enténdese por código fonte completo todo o código fonte para todos os módulos que inclúe, ademais de todos os ficheiros de definición de interfaces asociados e os scripts utilizados para controlar a compilación e a instalación do executable.  Porén, como caso excepcional, o código fonte distribuído non precisa incluír nada que se distribúa normalmente (xa sexa de forma binaria ou fonte) cos compoñentes principais (compilador, núcleo etc.) do sistema operativo en que se executa o executable, agás que ese propio compoñente acompañe o executable.

Se a distribución do código obxecto ou executable se realiza concedendo acceso de copia desde un lugar determinado, entón a concesión de acceso equivalente para copiar o código fonte do mesmo lugar considérase como distribución do código fonte, aínda que ningún terceiro estea obrigado a copiar o código fonte xunto co obxecto.

4.	Non lle está permitido copiar, modificar, emitir unha sublicenza nin distribuír o Programa agás nos termos especificamente estipulados nesta licenza.  Calquera outro intento de copiar, modificar, emitir unha sublicenza ou distribuír o Programa será considerado nulo, e implicará a cancelación automática dos dereitos que lle concede esta licenza.  No entanto, as partes ás que vostede concedera copias ou dereitos consonte os termos desta licenza non verán resoltas as súas respectivas licenzas, sempre que cumpran plenamente con todo o que nelas se estipula.

5.	Dado que aínda non a asinou, non está obrigado a aceptar os termos desta licenza.  Porén, ela é o único que o autoriza a modificar ou distribuír o Programa ou calquera outro produto derivado del.  Estas accións están prohibidas por lei mentres non acepte esta licenza.  Xa que logo, mediante a modificación ou distribución do Programa (ou de calquera produto baseado no Programa) vostede expresa a súa aceptación desta licenza para a realización das devanditas accións, así como de todos os termos e condicións estipulados nela para a copia, distribución ou modificación do Programa ou de calquera produto baseado nel.

6.	Cada vez que redistribúa o Programa (ou calquera produto baseado no Programa), o receptor recibirá automaticamente unha licenza por parte do emisor da licenza orixinal que lle permitirá copiar, distribuír ou modificar o Programa consonte estes termos e condicións.  Vostede non poderá impor ningunha outra restrición sobre o exercicio dos dereitos nela estipulados por parte do receptor.  Vostede non é responsable á hora de esixirlle a un terceiro o cumprimento dos termos estipulados nesta licenza.

7.	Se, como consecuencia dun proceso xudicial ou dunha acusación por violación de patentes, ou por calquera outra causa (sen restrinxirse aos temas de patentes), resultase a imposición de calquera condición sobre vostede (xa sexa por orde xudicial, por acordo ou por calquera outra causa) que contradiga as condicións desta licenza, iso non o escusa do cumprimento das condicións desta licenza.   De non lle ser posible distribuír o Programa respectando as obrigas contraídas baixo esta licenza e, asemade, calquera outra obriga pertinente, entón terá que deixar de distribuílo en ningún modo.  Por exemplo, no caso de existir unha licenza de patente que non permitise a redistribución do Programa exenta de dereitos de autor por parte de todos aqueles que recibisen copias de maneira directa ou indirecta de vostede, o único xeito de cumprir cos termos da devandita licenza de patente e mais desta licenza ao mesmo tempo sería evitando por completo a distribución do Programa.

No caso de que calquera sección deste apartado se considerase non válida ou non executable baixo calquera circunstancia concreta será de aplicación o resto do apartado e, en calquera outras circunstancias, aplicarase o apartado no seu conxunto. 

O obxectivo deste apartado non é inducilo a infrinxir ningunha reivindicación de patente nin de calquera outro dereito de propiedade intelectual, así como tampouco impugnar a validez deste tipo de reivindicacións. O único que pretende este apartado é protexer a integridade do sistema de distribución do software libre, levado á práctica mediante o desenvolvemento de licenzas públicas.

Moitas persoas contribuíron xenerosamente ao desenvolvemento do amplo abano de software distribuído a través deste sistema, coa confianza de que se aplicará consistentemente. Só o autor/doador pode decidir se está disposto a distribuír o seu software mediante calquera outro sistema; o titular dunha licenza non pode impor este tipo de elección.

Este apartado pretende deixar ben claro o que considera que é consecuencia do resto desta licenza.

8.	No caso de que nalgúns países se restrinxa a distribución e/ou o uso do Programa pola execución dalgunha patente ou interface protexida por copyright, o titular orixinal do copyright que somete o Programa aos termos desta licenza poderá engadir unha limitación explícita á distribución xeográfica que exclúa aqueles países, de xeito que só se permita a distribución nos ou entre os países non suxeitos á devandita exclusión.  Se este for o caso, a licenza incorporaría a limitación citada nos mesmos termos que se fose redactada como parte do corpo desta licenza.

9.	A Free Software Foundation poderá publicar versións revisadas e/ou novas desta licenza pública xeral no momento en que o estime oportuno.  As novas versións manterán o mesmo espírito ca a actual, se ben poden diferir nalgúns detalles do contido co obxectivo de facer fronte a novos problemas ou preocupacións.

Cada versión leva un número identificativo diferente.  Se o Programa especifica que lle é aplicable unha versión específica desta licenza e &quot;calquera versión posterior&quot;, vostede poderá escoller entre cinguirse aos termos e condicións ben da primeira versión ou ben de calquera versión posterior publicada pola Free Software Foundation.  Se o Programa non especifica ningún número de versión desta licenza, vostede terá a opción de escoller calquera versión de entre todas as publicadas pola Free Software Foundation.

10.	Se desexa incluír partes do Programa noutros programas libres cunhas condicións de distribución distintas, deberá de se dirixir ao autor por escrito para lle pedir a súa autorización.  No caso do software co copyright da Free Software Foundation, diríxase por escrito á Free Software Foundation, que en ocasións fai excepcións nestes casos.  A decisión que tomemos basearase nos nosos dous obxectivos de preservar o estatus libre de calquera produto derivado do noso software libre e de promover o compartimento e a reutilización do software en xeral.

AUSENCIA DE GARANTÍA

11.	DADO QUE SE TRATA DUN PROGRAMA ACOMPAÑADO DUNHA LICENZA GRATUÍTA, DENTRO DOS LÍMITES PERMITIDOS POLA LEXISLACIÓN APLICABLE CONSIDÉRASE UN PROGRAMA EXENTO DE TODA GARANTÍA.  AGÁS QUE SE ESPECIFIQUE O CONTRARIO POR ESCRITO, OS TITULARES DO COPYRIGHT E/OU OUTRAS PARTES CEDEN O PROGRAMA &quot;TAL CAL&quot; SEN NINGÚN TIPO DE GARANTÍA, NIN EXPLÍCITA NIN IMPLÍCITA, INCLUÍDAS, AÍNDA QUE SEN EXCLUSIVIDADE, AS GARANTÍAS IMPLÍCITAS DE COMERCIABILIDADE E IDONEIDADE PARA UN DETERMINADO FIN.  A TOTALIDADE DOS RISCOS ASOCIADOS Á CALIDADE E AO RENDEMENTO DO PROGRAMA RECAE SOBRE VOSTEDE.  SE O PROGRAMA RESULTASE DEFECTUOSO, VOSTEDE TERÁ QUE ASUMIR OS CUSTOS DE CALQUERA REPARACIÓN, ARRANXO OU EMENDA.

12.	EN NINGÚN CASO, AGÁS QUE ASÍ O ESIXA A LEXISLACIÓN APLICABLE OU QUE EXISTA UN ACORDO POR ESCRITO ENTRE AS PARTES, SE LLE ESIXIRÁ RESPONSABILIDADE AO TITULAR DO COPYRIGHT, OU A CALQUERA OUTRA PARTE AUTORIZADA PARA MODIFICAR E/OU REDISTRIBUÍR O PROGRAMA CONSONTE OS TERMOS DESCRITOS ANTERIORMENTE, POLOS DANOS E PERDAS OCASIONADOS, INCLUÍDOS OS DANOS XERAIS, ESPECIAIS, INCIDENTAIS OU DE IMPORTANCIA DE CALQUERA TIPO QUE POIDAN DERIVAR DO USO OU DA INCAPACIDADE DE USO DO PROGRAMA (O QUE INCLÚE, AÍNDA QUE SEN RESTRICIÓN, BEN A PERDA DE DATOS, OU BEN A INTERPRETACIÓN IMPRECISA DE DATOS, OU BEN AS PERDAS OCASIONADAS A VOSTEDE OU A UN TERCEIRO, OU BEN A IMPOSIBILIDADE DE EXECUTAR O PROGRAMA CON CALQUERA OUTRO PROGRAMA), MESMO SE O DEVANDITO TITULAR OU A OUTRA PARTE FOSEN ADVERTIDOS DA POSIBILIDADE DE QUE SE PRODUCISEN OS DANOS DESCRITOS ANTERIORMENTE.


FIN DOS TERMOS E CONDICIÓNS


Como aplicar os termos desta licenza aos seus novos programas

Se vostede desenvolve un programa novo e quere que sexa da maior utilidade posible para o público, o mellor xeito de facelo é convertelo en software libre, de xeito que todo o mundo poida redistribuílo e modificalo segundo os termos desta licenza.

Para iso, ten que acompañar o programa dos avisos que se especifican a seguir.  O mellor é inserilos ao comezo de cada ficheiro fonte para transmitir do xeito máis eficaz e seguro posible a información sobre a exclusión de garantía. Ademais, cada ficheiro debería ter polo menos a liña do &quot;copyright&quot; e unha referencia ou indicación que remita ao lugar onde se pode ler o aviso completo.

&lt;unha liña na que se indiquen o nome do programa e unha breve descrición do que fai.&gt;
Copyright © &lt;ano&gt;  &lt;nome do autor&gt;

Este é un programa de software libre e, xa que logo, vostede pode redistribuílo e/ou modificalo consonte os termos establecidos na licenza pública xeral de GNU segundo a súa publicación pola Free Software Foundation. Pode escoller a versión 2 da licenza ou, se prefire, calquera outra versión posterior.

Este programa distribúese coa esperanza de que resulte útil, se ben NON TEN NINGUNHA GARANTÍA, nin sequera a garantía implícita de COMERCIABILIDADE ou IDONEIDADE PARA UN DETERMINADO FIN.  Para obter información máis detallada pode consultar a licenza pública xeral de GNU.

Dáse por sentado que recibiu unha copia da licenza pública xeral de GNU xunto con este programa. Se non for así, pode solicitarlla por escrito á Free Software Foundation, Inc. no enderezo seguinte: 51 Franklin Street, Fifth Floor, Boston, MA 02110-1301 USA.

No seu escrito debe incluír o seu correo postal e electrónico.

De se tratar dun programa interactivo, terá que asegurarse de que ao arrancar en modo interactivo amose un breve aviso do estilo do seguinte:

Gnomovision versión 69, Copyright © ano nome do autor Gnomovision non ofrece GARANTÍA DE NINGÚN TIPO. Para máis información introduza 'amosar g'.  Este é un programa de software libre, de xeito que pode redistribuílo tranquilamente sempre que cumpra determinadas condicións. Para máis información introduza 'amosar c'.

Os comandos hipotéticos 'amosar g' e 'amosar c' deberían levalo aos respectivos parágrafos correspondentes da licenza pública xeral.  Por suposto, os comandos utilizados por vostede poden ser distintos a 'amosar g' e 'amosar c'; mesmo poden ser ligazóns nas que premer ou elementos do menú, segundo o que resulte máis axeitado para o seu programa.
En caso necesario, tamén deberá pedirlle á súa empresa (se traballa como programador) ou ao seu centro de ensino, se for o caso, que asine unha carta de renuncia a todos os dereitos de propiedade intelectual que puideran estar asociados ao programa.  Velaquí un exemplo (só cómpre modificar os nomes):

Yoyodyne, Inc. renuncia a calquera dereito de propiedade intelectual sobre o programa 'Gnomovision' (que realiza pasadas nos compiladores), desenvolvido por James Hacker.
&lt;sinatura de Xan Perillán&gt;, 1 de abril de 1989
Xan Perillán, Presidente de XXX

Consonte os termos desta licenza pública xeral non lle está permitido incluír o seu programa noutros programas con dereitos rexistrados.  No caso de que o seu programa sexa unha biblioteca de subrutinas, poida que lle resulte máis útil permitir que se establezan ligazóns entre aplicacións rexistradas e a biblioteca.     Se é isto o que lle interesa facer, utilice a licenza pública xeral reducida de GNU no canto desta.

[[Categoría:Licenzas]]
[[Categoría:Traducións do inglés]]
[[Categoría:1991]]</text>
      <sha1>r14jn3p5mlj8fuimbxvjf6rsqw40ot6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>GPLv3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3474</id>
    <revision>
      <id>14207</id>
      <parentid>14206</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T09:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Traducións do italiano]]; engado a [[Categoría:Traducións do inglés]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42548" sha1="nqji4ptf7kpot9aa9rtd8rydaed60a2" xml:space="preserve">This is an unofficial translation of the GNU General Public License into galician. It was not published by
the Free Software Foundation, and does not legally state the distribution terms for software that uses the
GNU GPL—only the original English text of the GNU GPL does that. However, we hope that this translation
will help galician speakers understand the GNU GPL better. 

﻿A presente é unha tradución non oficial da licenza pública xeral de GNU ao galego. Non foi publicada pola
Fundación para o Software Libre nin estabelece legalmente os termos de difusión para o software que se rexa
pola licenza pública xeral de GNU (GNU GPL, polas súas siglas en inglés); a única que o fai é a versión
orixinal en inglés da GNU GPL. No entanto, esperamos que esta tradución axude as e os galegofalantes a
comprender mellor a GNU GPL.

LICENZA PÚBLICA XERAL DE GNU

Versión 3, 29 de xuño de 2007

Copyright © 2007 Free Software Foundation, Inc &lt;http://fsf.org/&gt; .

Autorízase a reprodución e difusión das copias do presente documento de licenza, pero prohíbese a
modificación de calquera das súas partes.

Preámbulo

A licenza pública xeral de GNU (GNU GPL, polas súas siglas en inglés) é unha licenza libre e gratuíta con
dereito de copia para software (soporte lóxico) e outros tipos de obras.

As licenzas para a maioría do software e outras obras de índole práctica están deseñadas para privar ás
persoas da liberdade para difundir e modificar as obras. Pola contra, a licenza pública xeral de GNU garante
a libre distribución e modificación de todas as versións dun programa, co fin de asegurarlle a dita liberdade 
a todas as persoas usuarias. Na Fundación para o Software Libre utilizamos a Licenza Pública Xeneral de GNU 
para a maioría do noso software; tamén se lle aplica a calquera outra obra publicada desta maneira polos seus 
autores ou autoras. Vostede tamén pode aplicala aos seus programas.

Cando falamos de software libre, referímonos á liberdade, non ao prezo. As nosas licenzas públicas xerais
están deseñadas para garantirlle a vostede a liberdade de distribuír copias de software libre (e cobrar por
elas, se así o desexa), obter o código fonte, ou ter a posibilidade de obtelo, modificar o software ou
utilizar partes del en novos programas libres, e saber que pode facer estas cousas.

Para protexer os seus dereitos, necesitamos evitar que outras persoas ou entidades lle neguen estes dereitos
ou lle pidan que renuncie a eles. Por tanto, no caso de que vostede distribúa ou modifique este software,
terá certas responsabilidades co fin de garantir a liberdade de uso.

Por exemplo, se vostede distribúe copias dun programa desta natureza, xa sexa de forma gratuíta ou a cambio
de diñeiro, debe estender ás persoas destinatarias do software (soporte lóxico) as mesmas liberdades que lle 
foron outorgadas a vostede. Debe asegurarse de que  tamén reciban ou teñan a posibilidade de obter o código 
fonte. E debe mostrarlles os presentes termos co fin de que coñezan os seus dereitos.

As persoas ou entidades desenvolvedoras que utilizan a GNU GPL seguen dous pasos para protexer os dereitos
que vostede recibe: (1) declarar os dereitos de autoría do software, e (2) ofrecerlle esta licenza para que 
vostede poida copiar, distribuír e/ou modificar o software legalmente.

Para protexer o desenvolvemento e a autoría, a GPL explica claramente que non se ofrecen garantías por este
software libre. Polo ben do público usuario e da protección da autoría, a GPL esixe que as versións modificadas 
se identifiquen como tales, de modo que os problemas que poidan conter estas versións non se lles atribúan 
erroneamente ás persoas desenvolvedoras  de versións anteriores.

Existen algúns dispositivos deseñados para negarlles ás persoas usuarias o acceso para instalar ou executar
versións modificadas do software que conteñen, mentres que a industria pode facelo. Isto é esencialmente
incompatíbel co obxectivo de protexer a liberdade das persoas usuarias para modificar o software. O patrón
sistemático de tal abuso dáse na área de produtos para o uso por parte de persoas a nivel individual,
precisamente unha área na cal se volve máis inaceptábel. Por tanto, deseñamos esta versión da GPL co fin de
prohibir a práctica en tales produtos. No caso de que eses problemas xurdisen noutras esferas, existe pola 
nosa parte unha vontade de atender a este tipo de casos en futuras versións da GPL, segundo se requira para 
protexer a liberdade das persoas usuarias.

Por último, todos os programas se ven ameazados constantemente por patentes de software. Os estados non
deberían permitirlles ás patentes restrinxir o desenvolvemento e o uso de software en computadores para fins
xerais, pero, no caso de que isto suceda, desexamos evitar o risco especial de que as patentes que se lle
apliquen a un programa libre efectivamente outorguen tal exclusividade. Para logralo, a GPL garante a
imposibilidade do uso das patentes para apropiarse dun programa e restrinxir devandita liberdade.

A continuación, inclúense os termos e condicións particulares para a reprodución, distribución e
modificación do software.

TERMOS E E CONDICIÓNS

0. Definicións

Por &quot;licenza&quot; enténdese a versión 3 da licenza pública xeral de GNU.

O termo &quot;copyright&quot; (dereitos de autoría) tamén se estende ás leis que protexen estes dereitos para outros
tipos de obras, tales como deseños de circuítos integrados sobre placas semicondutoras.

Por &quot;programa&quot; enténdese calquera obra incluída nesta licenza sobre a que se poidan exercer dereitos de
autoría. Para referirnos a cada persoa licenciataria, utilizamos o termo &quot;vostede&quot;. As persoas licenciatarias
ou destinatarias poden ser persoas ou organizacións.

Por modificar unha obra enténdese o proceso de copiar ou adaptar unha obra en forma parcial ou total dun
modo que requira autorización de copyright e que non sexa a reprodución dunha copia exacta. A obra resultante
é unha versión modificada da obra anterior ou unha obra baseada na a obra anterior.

Por obra cuberta enténdese o programa sen modificacións ou unha obra baseada no programa.

Por propagar unha obra enténdese calquera acción sobre ela que, no caso de non ter autorización, puidese
implicar responsabilidade, xa sexa de forma directa ou indirecta, de infrinxir as leis de dereitos de autoría 
aplicábeis, salvo que tal acción se realice nun computador ou se modifique unha copia privada. A propagación 
inclúe a reprodución, distribución (con ou sen modificacións), divulgación e, nalgúns países, outras 
actividades tamén.

Por transmitir unha obra enténdese calquera tipo de propagación que lle permita a unha terceira persoa ou
entidade facer ou recibir copias. A mera interacción cunha persoa usuaria a través dunha rede informática,
cando non se transfire unha copia, non se considera unha transmisión.

Unha interface de persoa usuaria interactiva mostra avisos legais apropiados na medida en que, dun modo
práctico e ben visíbel, (1) mostre un aviso de copyright apropiado e (2) informe a persoa usuaria de que non
se ofrecen garantías pola obra (salvante que efectivamente se ofrezan garantías) e que as persoas licenciatarias 
poden transmitir a obra conforme as disposicións desta licenza, ademais de mostrar a forma en que se pode 
consultar unha copia desta licenza. Se a interface presenta unha lista de comandos da persoa usuaria ou 
opcións, tales como un menú, a lista debe incluír un ítem visíbel que cumpra con este criterio.


1. Código fonte

O código fonte dunha obra é o formato preferido da obra para realizar modificacións nela. Por código obxecto
enténdese calquera formato dunha obra que non sexa código fonte.

Unha interface estándar é unha interface que pode ser unha norma oficial, segundo o defina un organismo de
normas recoñecido, ou ben, no caso de interfaces específicas para unha linguaxe de programación particular,
unha interface de uso xeneralizado entre as persoas desenvolvedoras que traballan con esa linguaxe.

As bibliotecas de sistema dunha obra executábel comprenden calquera cousa, non sendo a obra na súa totalidade,
que (a) inclúa na forma normal de empaquetamento do compoñente principal, pero que non sexa por si mesma o
compoñente principal, e (b) sirva unicamente para permitir o uso da obra con tal compoñente principal ou
para implementar unha interface estándar para a cal exista a disposición do público unha implementación en 
forma de código fonte. Un compoñente principal, neste contexto, é un compoñente fundamental (núcleo, sistema 
de xanelas, etc.) do sistema operativo específico (se houber) no que funcione a obra executábel, ou un 
compilador utilizado para producir a obra, ou un intérprete de código obxecto utilizado para executalo.

A fonte correspondente para unha obra en código obxecto refírese a todo o código fonte necesario para xerar,
instalar e (para unha obra executábel) executar o código obxecto e modificar a obra, incluídas as secuencias
de comandos para controlar esas actividades. Con todo, non inclúe as bibliotecas de sistema da obra, así como
tampouco ferramentas de aplicación xeral ou programas libres xeralmente dispoñíbeis que se utilicen sen
modificacións para realizar esas actividades pero que non formen parte da obra. Por exemplo, a fonte
correspondente inclúe os arquivos de definición de interface asociados aos arquivos fonte para a obra, así
como o código fonte para as bibliotecas compartidas e os subprogramas vinculados de forma dinámica requiridos
especificamente conforme ao seu deseño, por exemplo, mediante a comunicación de datos intrínseca ou o
control de fluxo entre eses subprogramas e outras partes da obra.

A fonte correspondente non necesita incluír nada que as persoas usuarias poidan rexenerar automaticamente
doutras partes da fonte correspondente.

A fonte correspondente para unha obra en código fonte é esa mesma obra.


2. Permisos básicos

Todos os dereitos que se outorgan conforme a esta licenza outórganse coa protección do copyright que ampara
o programa e son irrevogábeis cando se cumpran as condicións estabelecidas. Esta licenza autoriza en forma
expresa e ilimitada a executar o programa sen modificacións. O produto obtido a partir da execución dunha
obra amparada está cuberto por esta licenza unicamente se o produto, dado o seu contido, constitúe unha obra
amparada. Esta licenza recoñece os seus dereitos de uso razoábel e outros equivalentes, conforme as leis de
copyright.

Vostede pode crear, executar e propagar obras amparadas que non transmita, sen condicións na medida en que a
súa licenza siga vixente dalgunha outra maneira. Vostede pode transmitir obras amparadas a terceiras persoas
co único fin de que estes realicen modificacións exclusivamente para vostede, ou que lle proporcionen os
medios para executar esas obras, con tal de que vostede cumpra cos termos desta licenza no que respecta á
transmisión de calquera material que exceda o seu control do copyright. Quen desta maneira creen ou executen 
as obras amparadas para vostede deben facelo exclusivamente no seu nome, baixo a súa dirección e control e 
sobre a base de termos que lles prohiban facer copias do seu material protexido por dereitos de autoría fóra 
da relación que manteñen con vostede.

A transmisión baixo calquera outra circunstancia permítese unicamente conforme ás condicións que se describen
a continuación. Prohíbese sublicenciar; a sección 10 fai que sexa innecesario.

3. Protección dos dereitos legais das persoas usuarias fronte á Lei antievasión

Ningunha obra amparada se considerará parte dunha medida tecnolóxica efectiva conforme a calquera lei
aplicábel que cumpra as obrigas do artigo 11 do tratado de copyright OMPI (Organización Mundial da Propiedade
Intelectual, WIPO polas súas siglas en inglés) adoptado o 20 de decembro de 1996 ou a leis similares que
prohiban ou restrinxan a evasión de devanditas medidas.

Cando vostede transmite unha obra amparada, renuncia a calquera facultade legal de prohibir a evasión de
medidas tecnolóxicas na medida en que a evasión se realice ao facer uso dos dereitos que se outorgan conforme
a esta licenza con respecto á obra amparada, e nega calquera intención de restrinxir o uso ou a modificación
da obra como unha forma de facer valer, en contra das persoas usuarias da obra, os seus dereitos legais ou
os dereitos legais de terceiras partes para prohibir a evasión de medidas tecnolóxicas.


4. Transmisión de copias literais

Vostede pode transmitir copias literais do código fonte do programa tal cal o reciba, por calquera medio,
coa condición de que publique dun modo visíbel e adecuado un aviso de copyright apropiado en cada copia;
manteña intactos todos os avisos que estabelecen que esta licenza e calquera termo non-permisivo que se
agregue conforme á sección 7 se lle aplican ao código; manteña intactos todos os avisos mediante os cales
se nega calquera tipo de garantía; e lles proporcione a todas as persoas destinatarias unha copia desta
licenza xunto co programa.

Vostede pode cobrar o prezo que vostede desexe ou non cobrar nada por cada copia que transmita, e pode
ofrecer mantemento ou protección de garantía a cambio dunha tarifa.


5. Transmisión de versións modificadas do código fonte

Vostede pode transmitir unha obra baseada no programa, ou as modificacións para producilo a partir do
programa, en forma de código fonte conforme os termos da sección 4, coa condición de que tamén cumpra con
todas as condicións que se inclúen a continuación:

    * a) A obra debe conservar avisos visíbeis que estabelezan que a modificou e que inclúa a data
 correspondente.
    * b) A obra debe conservar avisos visíbeis que estabelezan que se realiza conforme a esta licenza e a
 todas as condicións que se agreguen baixo a sección 7. Este requirimento modifica o requirimento da sección
 4 que estabelece que se deben manter intactos todos os avisos.
    * c) Debe outorgar unha licenza pola obra completa, en forma íntegra, conforme a esta licenza, a
 calquera terceira persoa que adquira unha copia. Por tanto, esta licenza, xunto con calquera termo adicional
 aplicábel da sección 7, aplícaselle á obra na súa totalidade e a todas as súas partes, independentemente do 
 modo en que se empaqueten. Esta licenza non autoriza para outorgar licenzas para a obra de ningún outro modo, 
 pero non invalida esa autorización se vostede a recibiu por separado.
    * d) Se a obra tivese interfaces de usuario ou usuaria interactivas, cada unha delas deberá mostrar os
 avisos legais apropiados. No entanto, se o programa tivese interfaces interactivas que non mostraren avisos
 legais apropiados, non necesita incluílos.

Denomínase conxunto á compilación dunha obra cuberta con outras obras diferentes e independentes que pola súa
natureza non sexan extensións da obra cuberta nin se combinen con ela para formar un programa máis grande nun 
volume dun medio de distribución ou almacenamento, se a compilación e o copyright consecuente non se utilizan 
para restrinxir o acceso ou os dereitos legais das persoas usuarias da compilación alén do que permitan as obras 
individuais. A inclusión dunha obra incluída nun conxunto non implica que esta licenza se lle aplique ás outras 
partes do conxunto.


6. Transmisión de códigos que non son códigos fonte

Vostede pode transmitir unha obra cuberta en código obxecto conforme os termos das seccións 4 e 5, a
condición de que tamén transmita a fonte correspondente lexíbel por máquina conforme os termos desta licenza, 
dalgunha das seguintes maneiras:

    * a) Transmisión do código obxecto dentro dun produto físico (incluídos medios físicos de distribución)
 ou incorporado a este, acompañado da fonte correspondente nun medio físico duradeiro habitual para o
 intercambio de software.
    * b) Transmisión do código obxecto dentro dun produto físico (incluídos medios físicos de distribución)
 ou incorporado a este, acompañado dunha oferta escrita, que sexa válida por un prazo mínimo de tres anos e
 polo tempo que vostede ofreza repostos ou servizo técnico para ese modelo do produto, para proporcionarlle
 a calquera persoa que posúa o código obxecto (1) unha copia da fonte correspondente para todo o software do
 produto que estea cuberto por esta licenza, nun medio físico duradeiro habitual para o intercambio de
 software, a cambio dun prezo que non exceda o custo razoábel da acción física de transmitir esta fonte, ou
 (2) acceso á copia da fonte correspondente desde un servidor de rede sen custo ningún.
    * c) Transmisión de copias individuais do código obxecto xunto cunha copia da oferta escrita para
 proporcionar a fonte correspondente. Esta opción permítese unicamente en ocasións e para fins non comerciais,
 e só na medida en que vostede reciba o código obxecto cunha oferta desta natureza, conforme á subsección 6b.
    * d) Transmisión do código obxecto ofrecendo acceso desde un lugar determinado (en forma gratuíta ou
 onerosa) e ofrecendo un acceso equivalente á fonte correspondente do mesmo xeito e desde o mesmo lugar sen
 custo adicional. Non é necesario que lles esixa ás persoas destinatarias que copien a fonte correspondente
 xunto co código obxecto. Se o lugar ofrecido para copiar o código obxecto fose un servidor de rede, a fonte 
correspondente poderá estar nun servidor diferente (operado por vostede ou por unha terceira persoa) que ofreza 
posibilidades de reprodución equivalentes, coa condición de que se inclúan, xunto co código obxecto, instrucións 
claras para atopar a fonte correspondente. Independentemente de qué servidor aloxa a fonte correspondente, vostede 
mantén a obriga de se asegurar de que estea dispoñíbel polo tempo que sexa necesario para satisfacer estes 
requirimentos.
    * e) Transmisión do código obxecto mediante transferencia entre persoas usuarias (peer to peer), coa
 condición de que se lles informe da situación do código obxecto e a fonte correspondente da obra para o
 público en xeral sen custo ningún conforme á subsección 6d.

Non se precisa incluír unha parte separábel do código obxecto, de código fonte excluído da fonte
correspondente como unha biblioteca de sistemas, para transmitir o código obxecto da obra.

Por produto de persoa usuaria enténdese (1) un produto de consumo, que é calquera ben persoal tanxíbel que
se utilice habitualmente para fins persoais, familiares ou domésticos, ou (2) calquera cousa que se deseñe
ou comercialice para a súa incorporación nunha vivenda. Ao determinar se un produto é un produto de consumo, 
os casos dubidosos deberán resolverse a prol da cobertura. Para un produto específico que recibe unha persoa 
usuaria particular, un uso habitual é o uso común ou típico que se lle adoita dar a ese tipo de produto, 
independentemente da condición da persoa usuaria particular ou da forma en que a persoa usuaria particular 
utilice o produto ou das expectativas propias ou doutras persoas respecto do uso do produto. Un produto 
considérase un produto de consumo independentemente de que que se lle poida dar usos substanciais de índole 
comercial, industrial ou alleos ao consumo, non sendo que eses usos representen o único modo significativo de
utilizar o produto.

Por información de instalación dun produto de usuario ou usuaria enténdese calquera método, procedemento,
clave de autorización ou outro tipo de información requirida para instalar e executar versións modificadas
dunha obra cuberta en tal produto de usuario ou usuaria a partir dunha versión modificada da súa fonte
correspondente. A información debe ser suficiente para garantir que o funcionamento continuo do código
obxecto modificado non se vexa afectado ou imposibilitado só polo feito de se ter realizado a modificación.

No caso de que vostede transmita o código obxecto dunha obra conforme a esta sección nun produto de usuario
ou usuaria, xunto co produto da persoa usuaria ou especificamente para o seu uso nun produto de usuario ou
usuaria, e a transmisión se produza como parte dunha transacción mediante a cal os dereitos de posesión e
uso deste produto de persoa usuaria se lle transfiran á persoa destinataria por un prazo limitado ou
ilimitado independentemente das particularidades da transacción), a fonte correspondente transmitida conforme
a esta sección deberá ir acompañada da información de instalación. Con todo, este requirimento non se lle
aplicará no caso de que nin vostede nin unha terceira persoa conserven a capacidade para instalar o código
obxecto modificado no produto de usuario ou usuaria (por exemplo, que a obra se instalase en memoria ROM).

O requirimento de proporcionar información de instalación non implica a necesidade de seguir provendo
servizo técnico, garantías ou actualizacións para unha obra que sexa modificada ou instalada pola persoa
destinataria ou para o produto de persoa usuaria no cal a modificou ou instalou. Poderá negarse o acceso a
unha rede cando a modificación en si mesma poida afectar dun modo adverso e substancial o funcionamento da
rede ou infrinxa as normas e os protocolos de comunicación a través da rede.

A fonte correspondente que se transmita e a información de instalación que se proporcione conforme a esta
sección deberán presentarse nun formato sobre o cal exista documentación pública (e cunha implementación
dispoñíbel para o público en código fonte) e non deberán requirir ningunha clave ou contrasinal especial
para o seu desempaquetado, lectura ou reprodución.


7. Termos adicionais

Os permisos adicionais son termos que complementan os termos desta licenza ao permitir excepcións a unha ou
máis condicións. Os permisos adicionais que se lle aplican ao programa na súa totalidade deberán tratarse
coma se formasen parte desta licenza, na medida en que sexan válidos conforme as leis aplicábeis. No caso de
que os permisos adicionais se apliquen unicamente a unha parte do programa, esta parte poderá utilizarse por
separado conforme a eses permisos, pero o programa na súa totalidade seguirá rexéndose de acordo con esta
licenza independentemente dos permisos adicionais.

Cando vostede transmita unha copia dunha obra cuberta, poderá optar por eliminar calquera permiso adicional
da copia ou de calquera parte dela (en certos casos, cando vostede modifique a obra, poderán estabelecerse
permisos adicionais para requirir a súa eliminación). Ten autorización para incluír permisos adicionais nun
material que vostede agregue a unha obra cuberta e sobre o cal vostede posúa ou poida outorgar permisos de
copyright apropiados.

Independentemente de calquera outra disposición desta licenza, respecto do material que vostede agregue a
unha obra cuberta, vostede poderá (na medida en que o autoricen as persoas titulares dos dereitos de
copyright do dito material) complementar os termos desta licenza cos seguintes termos:

    * a) Ausencia de garantías ou limitación da responsabilidade alén dos termos das seccións 15 e 16 desta
 licenza; ou
    * b) Obriga de conservación de atribucións de autoría ou avisos legais razoábeis específicos no dito
 material ou nos avisos legais apropiados que se mostren nas obras que o conteñan; ou
    * c) Prohibición de terxiversación da orixe do material, ou requirimento de que nas versións modificadas
 deste material se indique dun modo razoábel que son diferentes da versión orixinal; ou
    * d) Limitación do uso dos nomes das persoas licenciadoras ou autoras do material para fins publicitarios;
 ou
    * e) Negativa respecto do outorgamento de dereitos conforme as leis de marcas para o uso de certos nomes
 comerciais, marcas de produtos ou marcas de servizos; ou
    * f) Requirimento de indemnización das persoas licenciadoras ou autoras do material por parte de calquera
 persoa que transmita o material (ou versións del modificadas) baixo presuncións contractuais de
 responsabilidade das e dos destinatarios por calquera responsabilidade que esas presuncións contractuais
 impoñan directamente sobre as e os licenciadores e sobre os autores ou autoras do material.

Calquera outro termo adicional non permisivo considerarase unha restrición adicional no contexto da sección
10. No caso de que o programa, tal cal vostede o recibiu, ou calquera parte del conteña un aviso que indique 
que se rexe segundo esta licenza xunto cun termo que constitúa unha restrición adicional, poderá eliminar o 
termo. No caso de que un documento de licenza conteña unha restrición adicional pero permita a extensión da 
licenza ou a transmisión do programa conforme a esta licenza, vostede poderalle agregar á obra cuberta calquera 
material conforme os termos dese documento de licenza, coa condición de que a restrición adicional non se manteña 
tras a extensión da licenza ou a transmisión do programa.

No caso de que vostede agregue termos a unha obra cuberta conforme a esta sección, deberá incluír nos
arquivos fonte correspondentes unha declaración dos termos adicionais que se lle aplican aos arquivos ou un
aviso que indique a localización dos termos aplicábeis.

Poderanse estabelecer termos adicionais, sexan estes permisivos ou non permisivos, nunha licenza escrita
independente, ou a modo de excepcións; sexa como for, aplicaranse os requirimentos mencionados anteriormente.


8. Anulación

Vostede non está autorizado para propagar ou modificar unha obra cuberta de ningún outro modo que non se
estipule nesta licenza. Calquera intento non autorizado por propagala ou modificala considerarase nulo e
levará a anulación automática dos dereitos que lle outorgou esta licenza (incluída calquera licenza de
patente outorgada conforme o parágrafo terceiro da sección 11).

No entanto, no caso de que deixe de violar as cláusulas desta licenza, unha persoa titular de dereitos de
copyright particular poderá restituírlle a licenza (a) de forma provisoria, até tanto tal titular dea por
finalizada a súa licenza de forma expresa e definitiva, e (b) de forma permanente, se esa persoa  titular
non notifica a infracción por algún medio razoábel antes dos 60 días posteriores á anulación.

Así tamén, a licenza que lle outorgue unha persoa titular de dereitos de copyright particular restituiráselle
de forma permanente se a persoa titular lle notificar a infracción por algún medio razoábel, esta for a
primeira vez que vostede recibise unha notificación de violación desta licenza (por calquera obra) emitida
por esa persoa titular, e vostede emendase a infracción nun prazo de 30 días a partir da recepción da
notificación.

A extinción dos seus dereitos conforme a esta sección non anula as licenzas daquelas terceiras persoas ás
que vostede lles outorgou copias ou dereitos conforme esta licenza. No caso de que os seus dereitos se
anulen e non se lle restitúan de forma permanente, vostede non estará capacitado para recibir novas licenzas 
para o mesmo material conforme á sección 10.


9. Aceptación innecesaria para a posesión de copias

Vostede non ten a obriga de aceptar esta licenza para poder recibir ou executar unha copia do programa.
De modo similar, a propagación secundaria dunha obra amparada que se produza unicamente como consecuencia
dunha transferencia entre persoas usuarias (peer to peer) co fin de recibir unha copia tampouco require
aceptación. No entanto, esta licenza é o único que o autoriza a propagar ou modificar calquera obra cuberta. 
No caso de que vostede non acepte esta licenza, os actos anteriores representarán unha violación das leis de 
copyright. Por tanto, ao modificar ou propagar unha obra cuberta, vostede expresa a súa aceptación desta 
licenza para facelo.


10. Traspaso automático de licenza a destinatarios ou destinatarias subseguintes

Cada vez que vostede transmite unha obra cuberta, o destinatario ou destinataria recibe automaticamente das
persoas licenciadoras orixinais unha licenza para executar, modificar e propagar a obra conforme esta licenza.
Vostede non é responsábel de asegurar o cumprimento desta licenza por parte de terceiras persoas.

Unha transacción entre entidades é unha transacción mediante a cal se lle transfire o control dunha
organización ou de todo o patrimonio dunha organización, se subdivide unha organización ou se fusionan dúas
ou máis organizacións. No caso de que a propagación dunha obra cuberta se deba a unha transacción entre
entidades, cada parte da transacción que reciba unha copia da obra tamén recibirá todas as licenzas para a
obra que o predecesor ou predecesora da parte tiver ou puider outorgar conforme o parágrafo anterior, máis o
dereito de recibir do seu predecesor ou predecesora a fonte correspondente da obra, se o predecesor ou
predecesora a ten no seu poder ou pode obtela con esforzos razoábeis.

Vostede non pode impor restricións adicionais para o exercicio dos dereitos que se outorgan ou consolidan
conforme esta licenza. Por exemplo, vostede non pode impor tarifas, dereitos de autoría ou outros cargos a
cambio do exercicio dos dereitos que se outorgan conforme esta licenza, así como tampouco pode iniciar
accións legais (incluídas demandas e contestacións a demandas nun proceso legal) sobre a base dunha
infracción de patentes por crear, usar, comercializar, ofrecer para a venda ou importar o programa ou
calquera parte del.

11. Patentes

Un colaborador ou colaboradora é unha persoa ou entidade titular de dereitos de copyright que autoriza o uso
conforme esta licenza do programa ou dunha obra sobre a cal se basee o programa. A obra con licenza outorgada
desta maneira denomínase versión en colaboración do colaborador ou colaboradora.

Os dereitos de patente fundamentais dun colaborador ou colaboradora son todos os dereitos de patente baixo a
titularidade ou o control da persoa colaboradora, xa sexa porque os adquiriu tras o outorgamento desta licenza 
ou a partir dela, que poidan infrinxirse dalgún modo permitido por esta licenza para crear, usar ou vender a súa 
versión en colaboración, pero non inclúen dereitos que se poderían infrinxir unicamente como consecuencia de 
modificacións posteriores á versión en colaboración. Para os efectos desta definición, o control inclúe o dereito 
de outorgar sublicenzas de patente dun modo consonte cos requirimentos desta licenza.

Cada colaborador ou colaboradora outórgalle a vostede unha licenza de patente internacional non exclusiva
libre de dereitos de autoría conforme os dereitos de patente fundamentais da ou do colaborador para crear,
usar, comercializar, ofrecer á venda, importar e executar, modificar e propagar dalgún outro modo o contido da
súa versión en colaboración.

Nos tres parágrafos que se inclúen a continuación, unha licenza de patente é calquera contrato ou acordo
expreso, independentemente da súa denominación, mediante o cal se conveña non exercer dereitos de patente
(como, por exemplo, unha autorización expresa para facer uso dunha patente ou unha cláusula que estabeleza
que non se iniciarán accións legais por infrinxir os dereitos de patente). Por outorgar unha licenza de
patente desta natureza a outra parte enténdese o acto de celebrar un contrato ou acordo mediante o cal se
convén non exercer dereitos de patente en contra da dita parte.

No caso de que vostede transmita unha obra amparada, sabendo que está suxeita a unha licenza de patente, e a
fonte correspondente da obra non estiver dispoñíbel para a súa reprodución, en forma gratuíta e conforme os
termos desta licenza, a través dun servidor de rede de acceso público ou outro medio igualmente accesíbel,
vostede deberá (1) poñer a fonte correspondente a disposición do destinatario ou destinataria subseguinte,
(2) renunciar ao beneficio da licenza de patente para esta obra en particular, ou ben (3) tomar as medidas
necesarias para estender a licenza de patente aos destinatarios e destinatarias subseguintes dun modo acorde
cos requirimentos desta licenza. A frase sabendo que está suxeita a unha licenza de patente significa que
vostede efectivamente sabe que, de non ser pola licenza de patente, a transmisión da obra cuberta nun país
ou o uso que puider darlle   as persoas destinatarias á obra amparada nun país infrinxirían unha ou máis
patentes identificábeis no dito país que vostede considera válidas por diversas razóns.

No caso de que, en relación cunha transacción ou contrato individual, vostede transmitise unha obra amparada
ou a difundise conseguindo a súa transmisión e outorgase a algunhas das partes que reciban a obra amparada
unha licenza de patente que as autorizase a usar, difundir, modificar ou transmitir unha copia específica da
obra cuberta, a licenza de patente que vostede outorgue estenderase automaticamente a todos os destinatarios
e destinatarias da obra cuberta e ás obras que se baseen nela.

Unha licenza de patente considérase discriminatoria cando non inclúe dentro do seu ámbito de amparo un ou máis
dos dereitos que se outorgan especificamente conforme a esta licenza, prohibe o uso de devanditos dereitos ou
se outorga como condición de que non se usen os ditos dereitos. Vostede non debe transmitir unha obra cuberta
se fose unha das partes dun acordo con outra entidade ou persoa que se dedicase á distribución de software,
conforme ao cal vostede debese pagarlle á outra entidade ou persoa pola actividade que vostede realice con
respecto á transmisión da obra e esa entidade ou persoa outorgase a calquera das partes que reciban de vostede
a obra cuberta unha licenza de patente discriminatoria (a) en relación coas copias da obra cuberta
transmitidas por vostede (ou as copias que se fagan desas copias), ou (b) principalmente para compilacións
ou produtos específicos que conteñan a obra cuberta e en relación con estes, a menos que vostede celebrase
o contrato ou que a patente se outorgase antes do 28 de marzo de 2007.

Ningunha disposición desta licenza deberá interpretarse como excluente ou limitativa de ningunha licenza
implícita ou outras defensas legais contra infraccións ás que, doutro xeito, vostede puidese ter dereito
conforme á lei de propiedade intelectual vixente.


12. Protección da liberdade de terceiras partes

No caso de que lle fosen impostas condicións (xa sexa por unha orde xudicial, un contrato ou dalgún outro
modo) que contradixesen as condicións desta licenza, vostede non quedará eximido de cumprir as condicións
desta licenza. No caso de que non poida transmitir unha obra cuberta dun modo que lle permita cumprir
simultaneamente coas obrigas estabelecidas por esta licenza e calquera outra obriga pertinente, non poderá
transmitila de ningún modo. Por exemplo, no caso de que vostede acepte termos que o obriguen a cobrar dereitos
de autoría por redistribución a daqueles aos que vostede transmita o programa, a única forma de satisfacer
tanto estes requirimentos como esta licenza será absterse de transmitir o programa.


13. Uso conxunto coa licenza pública xeral Affero de GNU

Independentemente de calquera outra disposición desta licenza, vostede ten permiso para vincular ou combinar
calquera obra cuberta cunha obra con licenza outorgada conforme á versión 3 da licenza pública xeral Affero
de GNU nunha única obra combinada e transmitir a obra resultante. Os termos desta licenza seguirán 
aplicándoselle á parte que corresponda á obra cuberta, pero os requirimentos especiais da sección 13 da 
licenza pública xeral Affero de GNU sobre a interacción a través dunha rede aplicaránselle á combinación como
tal.


14. Revisións desta licenza

A Fundación para o Software Libre poderá publicar revisións e/ou versións novas da licenza pública xeral de
GNU de cando en vez. Tales versións serán de natureza semellante á versión actual, pero poderán diferir canto
aos detalles para afrontar novos problemas ou coidados.

Cada versión recibirá un número de versión que a distinga. No caso de que o programa especifique que se rexe
por unha versión determinada da licenza pública xeral de GNU ou calquera versión posterior, vostede poderá
optar por adoptar os termos e condicións desta versión específica ou de calquera versión posterior que
publique a Fundación para o Software Libre. No caso de que o Programa non especifique un número de versión da
licenza pública xeral de GNU, vostede poderá rexerse por calquera versión que publique a Fundación para o
Software Libre.

Se o programa especifica que un apoderado ou apoderada pode decidir que versións da licenza pública xeral de
GNU poden aplicarse no futuro, a declaración pública do apoderado ou apoderada sobre a aceptación dunha
versión determinada autorizarao a vostede, de forma permanente, a optar por tal versión para o programa.

Poida que as versións posteriores da licenza se lle outorguen permisos adicionais ou diferentes. No entanto,
non se lles imporán obrigas adicionais a ningunha persoa autora ou titular de dereitos de copyright como
resultado da adopción da versión posterior que vostede elixa.

15. Carencia de garantías

O PROGRAMA OFRÉCESE SEN NINGÚN TIPO DE GARANTÍAS, NA MEDIDA EN QUE O PERMITAN AS LEIS APLICÁBEIS. SALVANTE
DISPOSICIÓN CONTRARIA POR ESCRITO, OS OU AS TITULARES DE DEREITOS DE AUTORÍA E/OU OUTRAS PARTES PROVÉN O
PROGRAMA &quot;TAL CAL&quot; SEN GARANTÍAS DE NINGÚN TIPO, XA SEXAN EXPRESAS OU IMPLÍCITAS, INCLUÍDAS, AÍNDA QUE NON
DE FORMA TAXATIVA, AS GARANTÍAS IMPLÍCITAS DE VALOR COMERCIAL E APTITUDE PARA UN PROPÓSITO DETERMINADO.
VOSTEDE ASUME TODOS OS RISCOS CON RESPECTO Á CALIDADE E O DESEMPEÑO DO PROGRAMA. NO CASO DE QUE O PROGRAMA
TIVESE DEFECTOS, VOSTEDE ASUME O CUSTO DE TODAS AS ACTIVIDADES DE MANTEMENTO, REPARACIÓN OU CORRECCIÓN.

16. Limitación da responsabilidade

EN NINGÚN CASO, SALVO QUE ASÍ O DISPOÑAN AS LEIS APLICABLES OU UN CONTRATO POR ESCRITO, UNHA PERSOA TITULAR
DE DEREITOS DE AUTORÍA OU UNHA TERCEIRA PARTE QUE MODIFIQUE E/OU TRANSMITA O PROGRAMA SEGUNDO SE AUTORIZA
ANTERIORMENTE SERÁ RESPONSÁBEL PERANTE VOSTEDE DE CALQUERA DANO, INCLUÍDOS OS DANOS XERAIS, ESPECIAIS,
FORTUÍTOS OU DERIVADOS, QUE POIDAN XURDIR DO USO OU A INCAPACIDADE DE USO DO PROGRAMA (INCLUÍDOS, AÍNDA QUE
NON EXCLUSIVAMENTE, A PERDA DE INFORMACIÓN, A SUBMINISTRACIÓN DE INFORMACIÓN IMPRECISA OU AS PERDAS QUE POIDAN
SUFRIR VOSTEDE OU TERCEIRAS PARTES OU A INCAPACIDADE DO PROGRAMA PARA INTERACTUAR CON OUTROS PROGRAMAS),
AÍNDA CANDO ESTE OU ESTA TITULAR OU TERCEIRA PARTE FOSE ADVERTIDA DA POSIBILIDADE DE TALES DANOS.


17. Interpretación das seccións 15 e 16

No caso de que as cláusulas de ausencia de garantías e limitación da responsabilidade anteriores carecesen de
validez legal a nivel local conforme os seus termos, os xulgados deberán aplicar as leis locais que máis se
asimilen a unha exención absoluta de calquera responsabilidade civil en relación co programa, salvo que unha
copia do programa estea acompañada dunha garantía ou presunción de responsabilidade a cambio dunha tarifa.

FIN DE TERMOS E CONDICIÓNS

Como aplicar estes termos aos seus programas novos

Se vostede desenvolve un programa novo e desexa que o público lle atope a maior utilidade posíbel, a mellor
maneira de logralo é facer deste un software libre para que todos o poidan redistribuír e modificar conforme
a estes termos.

Para facelo, achegue os seguintes avisos ao programa. O máis seguro é engadilos ao comezo de cada arquivo
fonte co fin de que se estabeleza dun modo efectivo a exclusión de garantías. Así mesmo, cada arquivo debería
incluír a liña do copyright e unha ligazón á localización do aviso completo.


Copyright ©

Este programa é software libre: vostede pode redistribuílo e/ou modificalo conforme os termos da licenza
pública xeral de GNU publicada pola Fundación para o Software Libre, xa sexa a versión 3 desta licenza ou
(á súa elección) calquera versión posterior.

Este programa distribúese co desexo de que lle resulte útil, pero SEN GARANTÍAS DE NINGÚN TIPO; nin sequera
coas garantías implícitas de VALOR COMERCIAL OU APTITUDE PARA UN PROPÓSITO DETERMINADO. Para máis información,
consulte a licenza pública xeral de GNU.

Xunto con este programa, debérase incluír unha copia da licenza pública xeral de GNU.

De non ser así, vexa en &lt;http://www.gnu.org/licenses/&gt;.

Inclúa tamén información de contacto que lles permita ás persoas destinatarias comunicarse con vostede, xa
sexa por correo electrónico ou convencional.

Se o programa admite a interacción entre terminais, asegúrese de que mostre un breve aviso como o que se
inclúe a continuación cando se inicie en modo interactivo:

Copyright ©

Este programa proporciónase SEN GARANTÍAS DE NINGÚN TIPO; para máis información escriba 'show w'.

Este programa é software libre e vostede pode redistribuílo consonte certas condicións; para máis información,
escriba 'show c'.


Os comandos hipotéticos 'show w' e 'show c' deberían mostrar as partes correspondentes da licenza pública
xeral. De máis está dicir que os comandos do seu programa poden ser diferentes; para unha interface gráfica
de persoa usuaria, debería utilizar un cadro de diálogo do tipo Acerca de.

No caso de que traballe como programador ou programadora para unha entidade empregadora ou estabelecemento
educativo, asegúrese tamén de que asinen unha renuncia de copyright para o programa, se fose necesario. Para
máis información verbo deste respecto e sobre como aplicar e cumprir a GNU GPL, vexa en
&lt;http://www.gnu.org/licenses/&gt;.

A licenza pública xeral de GNU non autoriza a inclusión do seu programa en programas de propiedade privada.
Se o seu programa fose unha biblioteca de subrutinas, poida que considere máis útil permitir a vinculación de
aplicacións de propiedade privada coa biblioteca. Se vostede desexar facer isto, utilice a licenza pública
xeral reducida de GNU en lugar desta licenza. Pero primeiro, por favor, lea a información que se inclúe en
&lt;http://www.gnu.org/philosophy/why-not-lgpl.html&gt;.

[[Categoría:Licenzas]]
[[Categoría:2007]]
[[Categoría:Traducións do inglés]]</text>
      <sha1>nqji4ptf7kpot9aa9rtd8rydaed60a2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga X : Rosas das rosas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3523</id>
    <redirect title="Cantiga X : Rosa das rosas" />
    <revision>
      <id>10117</id>
      <timestamp>2014-03-26T00:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Capmo</username>
        <id>1108</id>
      </contributor>
      <comment>Capmo moveu a páxina &quot;[[Cantiga X : Rosas das rosas]]&quot; a &quot;[[Cantiga X : Rosa das rosas]]&quot;: typo</comment>
      <origin>10117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="c1kte2i585j68wuhvgs22t9hxasnr4g" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantiga X : Rosa das rosas]]</text>
      <sha1>c1kte2i585j68wuhvgs22t9hxasnr4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/78</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3530</id>
    <revision>
      <id>18031</id>
      <parentid>10138</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18031</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="dkdv1sxj7uvh2vstcxjip9885da0u3p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkdv1sxj7uvh2vstcxjip9885da0u3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Cantares gallegos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3531</id>
    <revision>
      <id>16557</id>
      <parentid>16275</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T09:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1872]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="jtms4wtdq5t43s17anrapztk5itd2r9" xml:space="preserve">[[Categoría:Rosalía de Castro]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1863]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:1872]]</text>
      <sha1>jtms4wtdq5t43s17anrapztk5itd2r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/141</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3532</id>
    <revision>
      <id>18004</id>
      <parentid>10142</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18004</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="dkdv1sxj7uvh2vstcxjip9885da0u3p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkdv1sxj7uvh2vstcxjip9885da0u3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3533</id>
    <revision>
      <id>18013</id>
      <parentid>10147</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18013</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ik9f3pslehk39tm9st42em1i3dez0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3534</id>
    <revision>
      <id>20923</id>
      <parentid>20001</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>20923</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="395" sha1="m1e9neue8et51bjun3va8dt5jsevlg5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
             &lt;big&gt;'''1.'''&lt;/big&gt;


       ''As de cantar''
      ''Que ch' ei de dar zonchos;''
      ''As de cantar''
      ''Que ch' ei de dar moitos.''

               I.

      «As de cantar
 Meniña gaiteira,
 As de cantar
 Que me morro de pena

      Canta meniña
 Na veira da fonte,
 Canta dareiche
 Boliños do pote.

      Canta meniña
 Con brando compas,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m1e9neue8et51bjun3va8dt5jsevlg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3535</id>
    <revision>
      <id>20935</id>
      <parentid>20002</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:47:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20935</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="ly430iuyq01nmr2nkcnldykz1puot7c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;KRLS&quot; /&gt;&lt;center&gt;—2—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
Dareich' unha proya
Da pedra do lar.

     Papiñas con leite
Tamén che darei,
Sopiñas con viño,
Torrexas con mel.

     Patacas asadas
Con sal é vinagre,
Que saben á noces.
¡Que ricas que saben!

     ¡Que feira, rapaza,
Si cantas faremos!...
Festiña por fora,
Festiña por dentro.

     Canta si queres,
Rapaza do demo
Canta si queres.
Dareich' un mantelo.

     Canta si queres
Na lengua qu'eu falo,
Dareich' un mantelo.
Dareich' un refaixo.

     Có son da gaitiña.
Có son da pandeira,
Che pido que cantes.
Rapaza morena.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ly430iuyq01nmr2nkcnldykz1puot7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3536</id>
    <revision>
      <id>20936</id>
      <parentid>20924</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20936</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="555" sha1="r4rc0r0xay3l6sujw0cc3v72vldibzz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;center&gt;—3—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
      Có son da gaitiña,
 Có son do tambor,
 Che pido que cantes
 Meniña por Dios.&quot;

 
               II.

      Asi mó pediron
 Na veira do mar,
 A ó pé das ondiñas
 Que veñen e van.

      Asi mó pediron
 Na veira do rio
 Que corr' antr' as erbas
 Do campo frorido.

     Cantaban os grilos,
 Os galos cantaban,
 O vento antr' as follas
 Runxindo pasaba.

      Campaban os prados,
 Manaban as fontes,
 Antr' erbas e viñas
 Figueiras e robres.

      Tocaban as gaitas
 O son das pandeiras,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r4rc0r0xay3l6sujw0cc3v72vldibzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3538</id>
    <revision>
      <id>20941</id>
      <parentid>20005</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20941</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="596" sha1="39maqm5ftgotkcli5h68xr9wd3t4qo5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;center&gt;—5—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
      Lugar mais hermoso
 No mundo n' hachara,
 Qu' aquel de Galicia, 
 Galicia encantada!

      Galicia frorida,
 Cal ela ningunha,
 De froles cuberta,
 Cuberta de espumas.

      D' espumas qu' o mare
 Con pelras gomita,
 De froles que nacen
 A ó pé das fontiñas.

      De valles tan fondos,
 Tan verdes, tan frescos,
 Qu' as penas se calman
 No mais que con velos.

      Qu' os anxeles neles
 Dormidos se quedan,
 Xa en forma de pombas,
 Xa en forma de niebras.

 
               IV.

      Cantart' ei, Galicia,
 Teus dulces cantares,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>39maqm5ftgotkcli5h68xr9wd3t4qo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3539</id>
    <revision>
      <id>20940</id>
      <parentid>20006</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:49:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20940</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="52bbt3a5ciurru1cc9cmgzwva5sxjh2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;center&gt;—6—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
 Qu' asi mó pediron
 Na veira do mare.

      Cantar t' ei, Galicia,
 Na lengua gallega,
 Consolo dos males,
 Alivio das penas.

      Mimosa, soave,
 Sentida, queixosa,
 Encanta si rie,
 Conmove si chora.

      Cal ela, ningunha
 Tan dulce que cante,
 Soidades amargas,
 Sospiros amantes.

      Misterios da tarde,
 Murmuxos da noite:
 Cantar t' ei, Galicia,
 Na veira das fontes.

      Qu' asi mó pediron,
 Qu' asi mó mandaron,
 Que cant' e que cante
 Na lengua qu' eu falo.

      Qu' asi mó mandaron,
 Qu' asi mó dixeron...
 Xa canto, meniñas,
 Coidá que comenzo.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>52bbt3a5ciurru1cc9cmgzwva5sxjh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3540</id>
    <revision>
      <id>20939</id>
      <parentid>20007</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20939</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="641" sha1="6ios4u7s9csf3sc385oqkevycf42qfx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;center&gt;—7—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
      Con dulce alegria, 
 Con brando compás. 
 O pé das ondiñas, 
 Que veñen e van.

      Dios santo premita
 Qu' aquestes cantares,
 D' alivio vos sirvan
 Nos vosos pesares.

      De amabre consolo,
 De soave contento,
 Cal fartan de dichas
 Compridos deseyos.

      De noite, de dia,
 N' aurora, na sera,
 Oiresme cantando
 Por montes e veigas.

      Quen queira me chame,
 Quen queira m' obrige,
 Cantar, cantareille
 De noit' e de dia.

      Por darlle contento,
 Por darlle consolo,
 Trocand' en sonrisas
 Queixiñas e choros.

      Buscaime, rapazas,
 Velliñas, mociños,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ios4u7s9csf3sc385oqkevycf42qfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3541</id>
    <revision>
      <id>20938</id>
      <parentid>20008</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20938</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="f9505wlhfnt4lok2xx4j4ksz40mug1r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;center&gt;—8—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
 Buscaim' antr' os robres,
 Buscaim' antr' os millos.

      Nas portas dos ricos,
 Nas portas dos probes,
 Qu' aquestes cantares
 A todos responden.

      A todos, qu' á Virxen
 Axuda pedin,
 Por que vos console
 No voso sufrir.

      Nos vosos tormentos,
 Nos vosos pesares.

     Coidá que comenso...
 ¡Meniñas, Dios diante!
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f9505wlhfnt4lok2xx4j4ksz40mug1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3542</id>
    <revision>
      <id>18026</id>
      <parentid>10155</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18026</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="dkdv1sxj7uvh2vstcxjip9885da0u3p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkdv1sxj7uvh2vstcxjip9885da0u3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosalía Castro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3550</id>
    <redirect title="Autor:Rosalía de Castro" />
    <revision>
      <id>14606</id>
      <parentid>10165</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Rosalía de Castro]]&quot;</comment>
      <origin>14606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Rosalía de Castro]]</text>
      <sha1>ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosalía de Castro de Murguía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3551</id>
    <redirect title="Autor:Rosalía de Castro" />
    <revision>
      <id>14607</id>
      <parentid>10166</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Rosalía de Castro]]&quot;</comment>
      <origin>14607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Rosalía de Castro]]</text>
      <sha1>ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Índice:Almanaque Gallego para 1898.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>3552</id>
    <revision>
      <id>21739</id>
      <parentid>21738</parentid>
      <timestamp>2025-10-22T22:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Trooper57</username>
        <id>3463</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición [[Special:Diff/21738|21738]] de [[Special:Contributions/Trooper57|Trooper57]] ([[User talk:Trooper57|conversa]])</comment>
      <origin>21739</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="lphh6bixwbvef9bvzbhr9e3daeej1vi" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=book
|Title=
|Language=en
|Volume=
|Author=
|Translator=
|Editor=Imprenta y Encuadernación de El Correo Español
|Illustrator=
|School=
|Publisher=
|Address=
|Year=
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|Source=_empty_
|Image=1
|Progress=X
|Pages=&lt;pagelist /&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Width=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>lphh6bixwbvef9bvzbhr9e3daeej1vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Almanaque Gallego para 1898.pdf/98</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3565</id>
    <revision>
      <id>17995</id>
      <parentid>10226</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>17995</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2189" sha1="pii8c2jajlc9myfqi78khw55e4nirsd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;96
&lt;center&gt;Almanaque Gallego&lt;/center&gt;
----

&lt;center&gt;REFINERÍA DE ACEITES COMESTIBLES

&lt;small&gt;- DE -&lt;/small&gt;

&lt;big&gt;'''José Díaz Villarnobo'''&lt;/big&gt;

—

667 — DEAN FUNES — 667

BUENOS AIRES

----

&lt;big&gt;ADOLFO VÁZQUEZ-GÓMEZ&lt;/big&gt;

---&lt;/center&gt;

Acepta poderes del exterior, inlerior y capital. En término breve, facilita cualquier

informe relacionado cou asuntos forenses y administrativos, tramitados ó en tramitación,

y sobre préstamos, compras y ventas, proporcionando el mayor número de datos y refe-

rencias comerciales. Se encarga de gestionar toda clase de cuestiones judlciales v extraju-

diciales, marcas de fabrica y patentes de invención, cobros de créditos, arregios testamen-

tarios, formación v disolución de sociedades, moratorias, quiebras y diligencias de exhortos.

Compulsa y arregla libros, hace balances, inventarios y liquidaciones. Ocúpase, también,

en comisiones generales. Cuenta con corresponsales eu Montevideo y en el interior de las

repúblicas Uruguaya y Argentina.

&lt;center&gt;'''Casilla Correos 983 - Unión Telefónica 1828 - Buenos Aires'''&lt;/center&gt;

----

&lt;center&gt;&lt;big&gt;ANTES DE IR Á OTRA CASA&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;CONSULTEN MIS TARIFAS&lt;/center&gt;

Llamen por teléfono á cualquiera hora del dia ó de la noche y á los 14 minutos ten-

drán un emnpleado competente, la '''tarifa''' detallada y '''un gran album''' que conduce el

mismo empleado en donde se ve practicamente lo que corresponde á cada una de las cate-

tegorias. Este '''album''' ofrece Ia ventaja de que las familias ven palpablemente eu su pro-

pia casa, lo mismo que verian en la cochería. El mismo empleado toma á su cargo en

el acto todos los trámites, cuantos sean necesarios.

M. MIRÁS

'''212, Calle Balcarce, 212'''

----

&lt;center&gt;&lt;big&gt;IMPRENTA DEL COMERCIO&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;&lt;small&gt;- DE -&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;&lt;big&gt;''JOAQUIN ESTRACH''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;'''CALLE COMERCIO, 970, ENTRE TACUARI Y BUEN ORDEN'''&lt;/center&gt;

Trabajos comerciales en todos colores, impresiones rápidas; libros en blanco

y para colegios, música, objetos de escitorio y fábrica de sellos de goma,

&lt;center&gt;VENTAS POR MAYOR Y MENOR&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pii8c2jajlc9myfqi78khw55e4nirsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/75</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3570</id>
    <revision>
      <id>18030</id>
      <parentid>10227</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:38:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>18030</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430" sha1="7s94yy4294tjbupz5apqajq0m4f4ub1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;13 .
.1 dios ?'ios, adios (011 tes,
Aclios regc{tos pequenos,
Adios vista dos meus ollos
Non sei: cando nos !'eremos.
Miña terra, miña terra,
Terra donde m' eu criey,
Ortiña que quero tanto,
Figueiriñas que prantcy.
Prados, rios, arhorcdas,
Pinares que move ó vento,
Paxariños piadores,
Casiña dó meu contento.
Muhiño d' os castaiiares,
Noites craras de luar,
Campaniñas trimbadoras
Dá igrexiña dó lugar.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7s94yy4294tjbupz5apqajq0m4f4ub1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Martín Sarmiento</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3585</id>
    <revision>
      <id>17088</id>
      <parentid>17087</parentid>
      <timestamp>2017-11-09T11:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4168" sha1="h9l45rp32svfcod9m9pcql7pkrqrstk" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Martín Sarmiento.jpeg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote={{PAGENAME}}
|Wikinoticias=none
}}
'''Pedro Xosé García Balboa''', máis coñecido como '''Frei Martín Sarmiento''' (Vilafranca do Bierzo, 9 de marzo de 1695, Madrid, 7 de decembro de 1772), relixioso e escritor [[Galicia|galego]]. Dedicóuselle o [[Día das Letras Galegas]] en 2002.

==Textos==
* Antigüedad de las bubas
* Apuntamientos para un discurso sobre la necesidad que hay en España de unos buenos caminos reales, y de su pública utilidad y del modo de dirigirlos, demarcarlos, construirlos, comunicarlos, medirlos, adornarlos, abastecerlos y conservarlos
* Carta al Concejo de Pontevedra (1748)
* Carta sobre la mesta, dirigida al Duque de Medina Sidonia
* Cartas
* Cartas a su hermano Xavier
* Cartas a Terreros y a Colmenero
* Cartas al librero Mena
* Catálogo de algunos libros curiosos y selectos, para la librería de algún particular que desee comprar de tres a cuatro mil tomos
* ''[[Coloquio de 24 gallegos rústicos]]''
* Demostración crítico-apologética del Teatro Crítico Universal
* Descripción física y civil de la villa de Pontevedra y su jurisdicción
* Discurso crítico sobre el origen de los maragatos
* Discurso sobre el método que debía guardarse en la primera educación de la juventud, para que, sin tanto estudiar de memoria y a la letra, tuviesen mayores adelantamientos
* Discurso sobre la singularísima piedra negra de la ara de Lugo
* Disertación sobre la voz &quot;Castellanos de Orense&quot;
* Disertaciones sobre las eficaces virtudes y uso de la planta llamada carquesa, conocida en Galicia con el nombre de carqueixa
* El porque sí y el porque no del P. Sarmiento. Satisfacción crítico-apologética de su conducta
* Elogio de Pontevedra
* Escritos filológicos del Padre Sarmiento
* Escritos geográficos
* Estradas militares de Braga a Astorga
* Estudio sobre el origen y formación de la lengua gallega
* Ir a la guerra, navegar y casar, no se puede aconsejar
* Jornadita de Poyo. Inscripciones
* Juicio sobre las obras del Arcipreste de Hita
* La platina del Pinto
* Manifiesto del recibo de rentas de los Monasterios de la Religión de San Benito y en qué se emplean
* Manuscrito de 660 pliegos (Selección)
* Meco-Moro-Agudo: epítetos del impostor Mahoma. Por qué los Gallegos no pueden ni deben perdonar á Meco
* Memorias para la historia de la poesía y poetas españoles
* Nacimiento y crianza de San Fernando en Galicia
* Noticia de la verdadera patria (Alcalá) de el Miguel de Cervantes, estropeado en Lepanto, cautivo en Argel y autor de la Historia de Don Quixote, y conjetura sobre la Ínsula Barataria de Sancho Panza
* Onomástico etimológico de la Lengua Gallega
* Recopilación de muchas palabras, voces y frases de la lengua gallega
* Reflexiones literarias para una Biblioteca real y para otras Bibliotecas públicas
* Reflexiones... sobre el catastro
* Respuesta a la carta que escribió la Junta de Agricultura al Reino de Galicia al R. P. Fr. Martín Sarmiento remitiéndole el nombramiento de académico honorario
* Sobre el derribo de San Bartolomé de Pontevedra
* Sobre la voz Valdeorras
* Tres cartas al Excelentísimo Sr. Duque de Medina Sidonia sobre la ley sálica, la electricidad y la etimología del nombre Aranjuez, el árbol Gerión y la cetrería
* Vegetables. Respuesta a la pregunta de si nacen en Galicia, en qué sitio, en qué cantidad y de qué calidad los vegetables kali, sosa y barrilla
* Viaje a Galicia
* Viaje que yo Fr. Martín Sarmiento hice desde San Martín de Madrid a Galicia y en derechura a Pontevedra mi Patria. Año 1754. Mes de mayo de 1754
* Vida y viajes literarios. Número y calidad de los escritos del R. P. M. Fr. Martín Sarmiento, sacada a la letra de la que él mismo dejó escrita de su mano


{{PD-old-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Sarmiento}}
[[Categoría:Autores-S]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>h9l45rp32svfcod9m9pcql7pkrqrstk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coloquio de 24 gallegos rústicos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3586</id>
    <revision>
      <id>17089</id>
      <parentid>13554</parentid>
      <timestamp>2017-11-09T11:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21890" sha1="orp0qj7q1e0v9e4q4l901xid1mvhh91" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Coloquio en mil duascentas coplas galegas.pdf|miniatura|''Coloquio en mil duascentas coplas galegas'', obra coñecida tamén baixo outros títulos, como ''Colección de voces y frases gallegas'' ou ''Coloquio de veinticuatro gallegos rústicos''.]]	
{{encabezar
|nome=Coloquio de 24 gallegos rústicos
|autor=[[Martín Sarmiento]]
|dataano=1746
}}

Escolma

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
    MARCOS DA PORTELA:
    No chan que en Morrazo
    chaman os galegos
    chan de Parafita,
    que chega hasta o ceo,

    que está no camiño
    que vai ao Ribeiro
    dendes Pontevedra,
    a vila do reino;

    a umha legoíña,
    camiño dereito
    -fai conta que sigues
    o rumbo surlesto-

    se sube en relanzo
    por todo o vieiro,
    sin muita fadiga
    nin muito tormento.

    Agiña se chega
    ao chan que dixemos
    e mais é ben ancho
    todo o seu terreo.

    Alí corren lebres
    e cazan coellos
    os homes nas festas;
    dempois van vendelos.

    De alí, daquel chan
    tan alto en extremo,
    se ve toda a vila
    cos seus arrodeos.

    Se ve o mar bravo,
    se ve o mar quedo,
    de Ons e de Tambo
    as illas ao lejos.

    Se ven Portonovo
    e, junto San Xenxo,
    Marín e Combarro,
    Lourido e Campelo.

    Se ven o Castrove
    e mais Montecelo,
    tamén San Zibrán
    e mais o Castelo.

    Do norte está posto
    o lindo convento
    dos frades de Lérez,
    que está nun outeiro.

    Alí donde sempre
    van muitos romeiros
    ao San Benitiño,
    santiño ben feito.

    Tamén de aquel chan
    se ven, que están preto,
    os olhos da Ponte
    co Burgo pequeno.

    Morrazo, se fora
    máis chan seu terreo,
    se vira de frente
    casi todo enteiro.

    Por fin os navíos
    e barcos dos pescos
    se ven navegare,
    e máis se están quedos.

    Os olhos se fartan
    con tanto recreo
    de terra, de verde
    de mar e de ceo.

    Alí no chan dito,
    subindo ou decendo,
    a gente se para,
    relouca de velo.

    Se asenta no chan
    ou sobre un penedo
    e colle refolgo
    co vento mareiro.

    Alí as meniñas,
    as mozas, os nenos,
    as velhas, os mozos,
    os homes, os velhos,

    que veñan, que volten
    á vila, ao eido,
    almorzan, merendan
    e failles proveito.

    Frangullas de pan,
    migallas de queijo,
    castañas mamotas
    ou fruita do tempo

    se compran na vila
    por pouco diñeiro;
    ameixas e ostras,
    centolas, cangrejos,

    e mais caramuxos,
    que compran por centos,
    ou berberichiños
    que ten pouco prezo.

    Alí os escochan
    con mans ou con ferros,
    os chuchan ou comen
    con muito sosego.

    Por iso aquel chan
    está sempre cheo
    de cachos mariños,
    estando tan lejos.

    Na vila é costume,
    dempois que a coñezco,
    que os sábados todos
    do ano e arreo

    se faga un mercado
    mercando e vendendo
    mil cousas do usso
    con muito comerzo

    de olas, de potes,
    de asados, pucheiros,
    de pratos, cazolas,
    picheles e petos,

    angazos e rodros,
    rebolos e eixos,
    de rocas, de fusos,
    de trouzos, sarelos,

    de polas e polos,
    de lebres, coelhos,
    de pitas e ovos,
    de veces son frescos;

    marrás, vacuriños,
    años e carneiros,
    capós e cabirtos,
    e todo a bon prezo;

    pantrigos, petadas,
    ripotes e queixos,
    mel e manteiguiñas
    e fruitas do tempo;

    de liño, de estopa,
    de mantas, mantelos,
    de cintas, de faixas,
    manguiñas, ourelos,

    navallas, fouciñas,
    tixeiras, cuitelos,
    e vingueletiños
    grandes e pequenos.

    As coles con terra
    se venden por centos,
    se mide a nabiña,
    val muito diñeiro.

    Por fin e por postre,
    mal e que cansemos,
    se vende, se merca,
    de todo, sen termo.

    Así pois, un día
    do mes de setembro,
    que foi dezasete,
    mercado o terceiro,

    eu, Marcos Portela
    do Monte Porreiro,
    que son, mal pecado,
    un probe labrego,

    pasein por ventura,
    indo a ver o crego
    Jacinto, que estaba
    en Taboadelo,

    junto a Parafita,
    camiño dereito,
    indo de Mourente,
    cortando o vieiro.

    Cheguein á tardiña,
    ás catro, algo menos,
    ao chan devandito,
    cansado anque ledo.

    Vin muito gentío
    que estaba alí quedo,
    deitado na herva,
    comendo e bebendo;

    vin mozos, vin mozas,
    vin homes, vin vellos,
    vin muitas mulleres,
    vin nenas, vin nenos.

    Uns viñan da sega,
    castelláns enxertos,
    outros do mercado
    volvían ao eido,

    por seren os máis
    amigos e deudos,
    todos de Morrazo,
    ou do seu terreo.

    Así que no chan,
    e sin cuidar nelo,
    foi ó seu encontro
    chegando a tal tempo.

    ¡Jesús, que alegría!
    ¡Jesús, que contento!
    ¡Jesús, que saúdes,
    abrazos e beixos!

    Sentáronse todos
    no campiño seco,
    ollando ás de veces
    á vila en dereito.

    Alí merendaron
    grandes e pequenos,
    juntaron merendas
    e todos comeron.

    Tampouco faltou
    para o cumprimento
    pantrigo da vila,
    viño do Ribeiro.

    A min, que os ollaba
    e estaba mui preto,
    por farme merzede
    todos me dixeron:

    - ¡Ai Marcos!, compadre,
    tomai un cortezo
    e botaille dous tragos,
    que abondo aquí temos.

    Non fun porfiado,
    que estaba sedento,
    comín e bebín
    bastante, por certo.

    Dempois da merenda
    eu quixen primeiro
    saber dos que viñan
    que novas trouxeron.

    Os numes de todos
    direi, pois me lembro,
    serán vinte e catro,
    os outros os deixo.

    Doce segadores
    que alá en Toledo
    segarán, ou cerca
    de Madrid, o mesmo:

    Antón de Domaio,
    Mamed de Salcedo,
    Albertos de Coiro,
    Macías de Hermelo.

    Martiño dos Cobres,
    Bartolo do Tesso,
    Bieito de Aldán,
    Bras do Montecelo,

    Roque de Beluso,
    Bastián do Castelo,
    Jan de Figueirido,
    Mingos do Penedo;

    máis quatro mulleres
    que foran arreo
    cinco anos á sega
    por facer diñeiro:

    Lucía de Esculca,
    Tereixa do Cerro,
    Farruca da Braña,
    Marta dos Rexelos.

    Tamén dous rapaces
    e amos pequenos:
    Xepiño da Fonte,
    Perucho dos Merlos;

    dúas raparigas,
    amas de bon geito:
    Maruxa das Rulas,
    Minguiña do Rego.

    Os catro estiveran
    dez meses arreo
    servindo en Madril
    por pouco diñeiro.

    Xepiño tanguía
    o vinco dun cego;
    con ele cantaba
    con aire galego.

    Facía bailare
    ó can por diñeiro,
    pedía nas rúas
    o pan para o cego.

    Compraba Perucho
    os zapatos vellos,
    berraba cun saco
    para recollelos.

    Andaba descalzo
    e sempre correndo,
    tan pobre era o dono,
    só tiña remendos.

    Maruxa servira
    a un pasteleiro
    na Porta do Sole,
    no lado ezquerdo.

    Diz que é mui bizarro
    e gasta por cento;
    Maruxa ajotaba
    as moscas do eido.

    Minguiña, máis nena,
    estaba cun vello,
    facíalle a cama
    con mal aderezo.

    El fora soldado,
    mais era un famento;
    quería a Minguiña
    muito por extremo.

    Os catro que dixen
    así mo dixeron,
    canto deles conto
    eu non poño erro.

    Os mesmos, é todo,
    tiñan parentesco,
    criados e nados
    nun mesmo terreo.

    Volvíanse á terra
    por outros vieiros,
    juntáranse todos
    no chan a desejo.

    A gente dá volta
    do mercado feito;
    foi muita, foi tanta
    que eu non a coñezco.

    Só catro mulleres
    faltaron dereito;
    direin os seus numes,
    son de Carvalledo:

    Andrea da Chouza,
    a neta do cego,
    vendira laitugas,
    comprara cangrexos.

    Un feixe de toxos
    Tomasa de Outeiro
    vendira na vila,
    comprara jorelos.

    Catuxa do Mato
    landres e coellos
    vendira; comprara
    sal e mais pan fresco.

    Comprara jouviñas
    Mariña a do cego;
    na praza vendira
    gestas con codesos.

    As outras que calo
    alá ao seu geito
    na praza ou mercado
    vendiran, eu creo

    ja leite, ja herva,
    ja figos, pexegos,
    vasoiras, ou bruños,
    ja peras, ja peros.

    Compraran á volta
    ja olas, ja petos,
    ja berberichiños,
    ja peites, ja espellos.

    Só os vinte e catro
    falaron arreo
    das cousas de novo
    que estaban correndo.

    Direi as que ouvín,
    poreinas en versos,
    que así os meniños
    podrán deprendelos.

    Eu non sei de copras
    e fáltame o engeño;
    nen fixen cantigas
    no falar galego.

    Fareinas, pois logo,
    cos ringróns pequenos,
    enxempro das outras
    que cantan os nenos.

    Meniñas de Noia,
    cando van ao mato,
    levan a merenda
    ao Santo San Marcos.

    Aínda que sejan
    de pouco concerto,
    sejan como foren,
    serán ao meu geito.

    Heinas de cantare,
    e naquel ton mesmo,
    ou do saramago
    que naceu no teso.

    Os homes xouvíos
    dirán, eu cho creo,
    Marcos da Portela
    relouca de vello.

    ¿E iso que impora?
    ¿Que temos con eso?
    Se eu quero folgarme,
    calen, pois, lavercos.

    Heinas de cantare
    no Monte Porreiro,
    quando nas cachadas
    sembrare o centeo.

    Cando for á vila,
    para meu contento
    verein que as saudades
    cantando son menos.

    Mais no día santo,
    se hai gaita ou pandeiro,
    alí miñas copras
    farán seu efeuto.

    Cantaranas nenas,
    cantaranas nenos,
    bailarán os mozos,
    os mozos solteiros.

    Por farme mercede
    cantarán nos medios:
    &quot;Marcos da Portela
    é poetra vello.

    Marcos da Portela
    do Monte Porreiro
    é vello nos anos,
    é poetra neno&quot;.

    Agora, pois, vamos
    dicindo nos versos
    que cousas falaron,
    que cousas dixeron.

    Sentados no chan,
    deitados nos fentos,
    todos vinte e catro,
    dempois de ben cheos,

    Antón de Domaio,
    por home máis vello,
    tomou a parola,
    falou o primeiro.

    - ¿Que tendes, mulleres,
    de novo e de certo?
    ¿Que dicen na vila?
    ¿Que corre no reino?

    ANTÓN DE DOMAIO:

    ¿O ano foi boo
    dos fruitos colleitos?
    ¿Se espera das viñas
    bebamos sen prezo?

    ¿O mar deu de si,
    en todo este tempo,
    fartura de peixes
    salados ou frescos?

    MARCOS DA PORTELA / ANDREA DA CHOUZA:

    Andrea da Chouza,
    muller de bon quedo,
    por todas falou
    e dixo: - Non creo

    que vós, que ora vindes
    de alá de Toledo,
    non saibais as novs
    que acá ja correron.

    A máis lastimeira
    que corre ja ha tempo
    é que o noso rei
    finou sen remedio.

    Na vila non dicen
    cousa de proveito;
    todos tén saúde,
    as grazas a Deos.

    Se non que n'ha muito
    que algúns ja morreron
    do mal das vexigas,
    mulleres e nenos.

    Outros de maleitas,
    que estaban tremendo,
    sanouos a Morte
    con poucos remedios.

    Na praza si que houbo
    de novo e de certo
    muito no verán
    abondo de fresco:

    pixotas e crongos,
    muges e corvelos,
    melgachos e melgas,
    pintos e jorelos,

    panchozes e xardas,
    polbos e badexosm
    buraces e sollas,
    escachos e reos,

    robalos e raias,
    curuxos e meros,
    cabalas e barbos,
    e mais bucareos;

    de tranchos, mui poucos;
    rodaballos, menos;
    lengudos, a pote;
    airoas, sen termo.

    Catro mans a branca
    iban os jorelos;
    de tres as jouviñas
    antronte; ¡que prezo!

    Muitos caramuxos,
    mexillós, cranguexos,
    camarós, pezebres,
    ameixas a centos.

    Mais non vos cansedes,
    Andrea, por Deos,
    dixo; e ajudoulle
    Tomasa de Outeiro:

    TOMASA DO OUTEIRO:

    - O ano foi farto,
    o maíz eu creo
    que encherá os canastros
    tanto que o centeo.

    O millo meúdo
    e os feixóns pretos
    e mais o paínzo
    ancherán os cestos.

    Anque o liño tivo
    muito gorgo, é certo
    non coubo nos lagos
    o liño colleito.

    Das coles, das verzas,
    dos allos, dos beldros
    e mais das cebolas
    foi ano mui cheo.

    Se ollais os nabales,
    dirés que no inverno
    habrá muitos nabos,
    rabizas e grelos.

    As viñas prometen,
    ja estamos sen medo,
    que habrá nas vendimias
    gran falta de cestos.

    Na vila traballan
    tantos toneleiros
    que abouxan as rúas
    con tanto golpeo.

    Toneles e pipas
    de novo fan presto;
    e alimpian, remendan
    os pipotes vellos.

    Do viño a colleita
    será sen exempro,
    e seica a ochaviño
    pasará o neto.

    Estas son as novas,
    embora as contemos;
    agora, compadre,
    containos, vos prego,

    a morte do rei,
    que acá non sabemos
    como e cando foi
    o seu seimento.

    Contáinolo axiña,
    que ja será vello
    alá en Madril
    e mais en Toledo.

    ANTÓN DE DOMAIO:

    - ¡Jesús, que doudice,
    Tomasa!; ben vejo
    que teus pais e avós
    son de Carvalledo.

    ¿Ti cuidas que os homes
    da sega volvemos
    vindo por Madril
    e entramos adentro?

    Non, miña querida,
    nós non che podemos
    falar nin migalla
    do que alí foi feito.

    Algunha cousiña
    que ouvimos de lexos
    aínda dempois
    diremos se hai tempo.

    Testigos de vista
    só os catro pequenos
    que en Madrid serviron
    isos podrán selo.

    ¡Ai ti, Peruchiño!,
    conta por extenso
    que viche en Madril
    na morte e no enterro

    do rei, noso dono,
    dos choros, lamentos,
    das cousas que logo
    dempois se fixeron.

    E ti, Maruxiña,
    eméndalle os erros
    a vez que Perucho
    se esqueze do certo.

    Tamén ti, Minguiña,
    pois viche o suceso,
    dinos o que viche
    ou torto ou dereito.

    Se non te lembrares
    de todo e de presto,
    Xepiño, que é pronto,
    dirá teus defeutos.

    PERUCHO DOS MERLOS:

    - ¿Eu? ¿Seica vós tendes,
    Antón, o desejo
    de ouvirme entre tantos
    falar como neno?

    ¿Eu, mal pecadiño,
    contar por extenso
    cousas atán grandes
    que alí sucederon?

    Aínda se foran
    os zapatos vellos
    que merquei nas rúas
    e din ao maeso;

    aínda se fora
    por darvos contento,
    decirvos en como
    berraba correndo

    &quot;patuyá, patuyá&quot;,
    descalzo e famento;
    &quot;tuyá, apatuyá,
    ¿hay zapatos viexos&quot;?

    Aínda se fora,
    contara sen medo
    qué couces, qué croques,
    qué azoutes me deron

    porque non berraba
    máis alto que o ceo;
    vendise zapatos
    se tiña algúns vellos.

    Aínda se fora,
    n'importa o segredo,
    que cousas meu dono
    facía no eido

    de noite furtando,
    de día a pé quedo,
    aos vellos zapatos
    botando un remendo,

    a vez que non viña
    con min derradeiro,
    na capa embrullado
    ajustando o prezo.

    Aínda se foran
    cousas de tal geito,
    falara por vinte,
    contara por centos.

    Mais cousas da corte
    e tanto misterio,
    ¿eu? ¿Quen cho dixera,
    Perucho dos Merlos?

    O máis que eu farei,
    se podo facelo,
    a voa compaña
    cumprindo o desejo,

    será, pouco ou muito,
    contar, se me lembro,
    o que ouvín de longe,
    o que vin de preto.

    Tende conta, homes,
    mulleres e nenos,
    as cousas e todo
    que direin; comenzo:

    Antes de San Joán
    viran de Arangüeso
    o rei máis a reina
    cos reás mancebos.

    Viran con saúde,
    estaban mui ledos
    todos no Retiro,
    pazo de recreo.

    Ja tiñan disposto
    coller o vieiro
    cara a Valsaíño
    a catar o fresco,

    cando de repente,
    un día, por certo,
    día de más fadas,
    triste e mui funesto,

    a nove de jullo
    do ano que temos,
    ás dúas da tarde,
    pouco máis ou menos,

    o rei don Felipo,
    estando no leito,
    non sein se durmindo,
    non sein se desperto,

    pois tiña costume,
    dempois de algún tempo
    de erguerse de noite,
    deitarse mui cedo.

    Non era malato
    nen estaba enfermo,
    mais un accidente
    colleulle de recio.

    Déronlle uns caldiños
    mui quentes de presto;
    tamén matan caldos
    quando quere Deos.

    Deulle un gran salouco,
    fixo un gran bostezo,
    cando unha fechiña
    chegou ao gorgeiro.

    &quot;¡Oh mon Dieu, mon Dieu!&quot;,
    falou por extremo;
    quedouse en &quot;mon Dieu&quot;
    morto sen remedio.

    Faltoulle o resollo
    e mais os meneos;
    sen febre e sen dore
    se foi para o ceo.

    Corenta e seis anos,
    meses máis ou menos,
    foi rei das Españas
    e mais doutros reinos.

    Por fin ja finou,
    ¡ai, ai, que tormento!
    ¡Quen cho nos dexera,
    cousa tan sen tempo!

    Morreu de repente
    sen junta de médicos;
    aínda por iso
    sen os sacramentos.

    Habendo no pazo
    sempre muitos cregos,
    de veces un frade,
    ninguén foi de preto.

    &quot;É morto de súbito
    el-rei&quot; -dixo presto
    un que chaman Scoti,
    cuido que é marqueso.

    A reina, sen folgo
    naquele momento,
    nen falou mingalla
    nen fixo meneo.

    Non tiña consolo,
    non podían telo,
    seus fillos e nora
    en tan triste apreto.

    Foi nun día sábado,
    cando todos cremos
    que a reina dos anjos
    fai os seus misteiros.

    Era mui devoto
    e mui rezadeiro
    da Virgen da Atrocha,
    que lle deu o reino.

    Por iso no pazo
    aínda están certos
    que a Virgen María
    o chamou ao ceo.

    Nada disto vin,
    e vos llo confeso,
    non venden no pazo
    os zapatos vellos.

    Ouvino decire
    naquel día mesmo;
    a quen, como, en donde
    direin sen rodeo.

    Estaba eu falando
    na rúa do Espello
    con outro rapaz,
    e tamén gallego.

    Seu nume Inaciño,
    que andaba vendendo
    nas rúas habanos
    grandes e pequenos.

    Non cuidés que habanos
    seica son os mesmos
    cós que ó lume asopran
    nos lares os nenos.

    Non, son de papele
    cumpridos dun prego,
    pregados, redondos,
    pintados no medio.

    Con estes as donas
    de pouco diñeiro
    se asopran, desbafan,
    se dan ó ar fresco.

    Este, pois, me dixo
    o que ja, por certo,
    vos teño contando,
    sen falta nen erro;

    que asín o ouvira
    a Amaro Soutelo,
    que era da Carnota
    e mais carboeiro,

    a quen llo dixera
    Bernaldo do Bierzo,
    lacaio do pazo,
    palaquín de pesos.

    E que este o soupera
    de Afonso Mouquelo,
    un dos frega-pratos
    naquel pazo mesmo,

    en donde á tardiña,
    por máis señas desto,
    a Afonso llo dixo
    un home ja vello

    que tiña no pazo
    por vida o emprego
    de atizar matulas,
    mudar candieiros.

    E que este, por postre,
    ouvira que a un crego
    llo estaba contando
    un señore quedo

    que fora presente
    ao triste suceso
    no tempo dos caldos
    e mais do bostezo.

    MARUXIÑA:

    - ¡Jesús, Peruchiño,
    que conto tan cheo
    de cousas sen zelme
    e mais de arrodeos!

    ¿Que fan as matulas,
    que fai o Mouquelo,
    que fai a Carnota
    no caso que temos?

    Fai, neno, o que fas,
    non sejas toleiro,
    conta todo axiña,
    fala máis dereito.

    Fala pan por pan,
    déixate de algueiros,
    conta só as cousas
    que fan ao suceso.

    Tamén quero hoje
    gastar algún tempo
    contando o que vin,
    decir o que penso.

    PERUCHO:

    Maruxa, Maruxa,
    ¿eu seica cho nego?
    Eu falo o que sein,
    ti fala ao teu geito.

    Non metas balbordo,
    que eu non son rincheiro,
    nen teñas cabuxo
    porque fun extenso.

    O caso foi grave
    e pide concerto,
    se se ha de contare
    a gusto e desejo.

    Cala, pois; prosigo,
    que queren sabelo
    os desta compaña
    todo polos dedos.

    ¡Se virades, homes,
    dempois que souberon
    a morte do rei
    os frades e cregos,

    soldados e xefes,
    mulleres e nenos,
    os probes e ricos
    e mais os dos gremios,

    os grandes señores,
    as monxas e vellos
    e mais as das prazas,
    que están nuns cubertos!

    ¡Que gritos, que choros,
    que lutos, que berros!
    ¡Que cousas decían,
    e todos gemendo!

    &quot;¡Ai, ai, noso rei
    morreu nun momento!&quot;,
    falaban, choraban,
    e todo a un tempo.

    Con estes ouvidos
    ouvín a un cego
    chorar na zanfona
    con son lastimeiro.

    Choraba, cantaba:
    &quot;Jesús, Padre eterno,
    ¿que présa corría
    a morte do reino&quot;?

    E vin que no banco
    que tangue o pequeno
    os ferros, que saltan,
    quedábanse quedos.

    ¿Non vistes no mato
    a vez que un jovenco
    perdeu súa nai
    e dá muitos berros?

    ¿Ouvistes o ruído
    que fai con os ventos
    o mar da Lanzada
    cando está enquieto?

    ¿Vos lembra do estrondo
    que fai no inverno
    o trebón con raios,
    centellas, lostregos?

    ¿E mais dos estoupos
    que as pezas de ferro
    estralan co fogo
    na ría de preto?

    Así todos, todos
    os sinos, a centos,
    que están nas igrexas
    e mais nos mosteiros,

    campás e chocallos,
    grandes e pequenos,
    fendían o aire,
    queixábanse ao ceo.

    Facían tal ruído,
    estrondo e lamento,
    que nos aboujaban
    sen achar remedio.

    Dempois non o vin,
    mais supen, por certo,
    que o corpo do rei
    o lañaron presto.

    Sacáronlle a maga,
    botáronlle drento
    sal e mais vinagre,
    allos e mais cheiros.

    Porque non fedese
    o corpo algún tempo
    o atustullaron
    de muitos ingüentos.
    [...]
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

==Véxase tamén==
===Bibliografía===
*[http://www.consellodacultura.org/mediateca/pubs.pdf/Coloquio.pdf ''Coloquio en mil duascentas coplas galegas''] Facsímile do orixinal autógrafo. Proxecto gráfico e deseño de cubertas de Manuel Janeiro. Galaxia. Consello da Cultura Galega, 2002. ISBN 84-95415-49-6

[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:1746]]</text>
      <sha1>orp0qj7q1e0v9e4q4l901xid1mvhh91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coloquio en mil duascentas coplas galegas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3587</id>
    <redirect title="Coloquio de 24 gallegos rústicos" />
    <revision>
      <id>10265</id>
      <timestamp>2015-01-04T18:35:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Coloquio en mil duascentas coplas galegas]]&quot; a &quot;[[Coloquio de 24 gallegos rústicos]]&quot;</comment>
      <origin>10265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="57qoka8uhoxf3xyjartxqfrooae58j0" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Coloquio de 24 gallegos rústicos]]</text>
      <sha1>57qoka8uhoxf3xyjartxqfrooae58j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Día das Letras Galegas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3588</id>
    <revision>
      <id>21710</id>
      <parentid>21041</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T17:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4532" sha1="hmnkl8u6f94840dwetosm39wd2wey9u" xml:space="preserve">{{Navbox 
| name       = Día das Letras Galegas
| title      = Día das Letras Galegas
| titlestyle = background:#d3d3d3;
| belowstyle = background: transparent; border-top: 1px solid #C0C0C0;
| state=&lt;includeonly&gt;collapsed&lt;/includeonly&gt;
| list1      = &lt;div&gt;
[[Autor:Rosalía de Castro|Rosalía de Castro]] (1963){{·w}}
[[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao|Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]] (1964){{·w}}
[[Autor:Eduardo Pondal|Eduardo Pondal]] (1965){{·w}}
[[Autor:Francisco Añón Paz|Francisco Añón Paz]] (1966){{·w}}
[[Autor:Manuel Curros Enríquez|Manuel Curros Enríquez]] (1967){{·w}}
[[Autor:Florentino López Cuevillas|Florentino López Cuevillas]] (1968){{·w}}
[[Autor:Antonio Noriega Varela|Antonio Noriega Varela]] (1969){{·w}}
[[Autor:Marcial Valladares Núñez|Marcial Valladares Núñez]] (1970){{·w}}
[[Autor:Gonzalo López Abente|Gonzalo López Abente]] (1971){{·w}}
[[Autor:Valentín Lamas Carvajal|Valentín Lamas Carvajal]] (1972){{·w}}
[[Autor:Manuel Lago González|Manuel Lago González]] (1973){{·w}}
[[Autor:Xoán Vicente Viqueira|Xoán Vicente Viqueira]] (1974){{·w}}
[[Autor:Xoán Manuel Pintos|Xoán Manuel Pintos]] (1975){{·w}}
[[Autor:Ramón Cabanillas|Ramón Cabanillas]] (1976){{·w}}
[[Autor:Antón Villar Ponte|Antón Villar Ponte]] (1977){{·w}}
[[Autor:Antonio López Ferreiro|Antonio López Ferreiro]] (1978){{·w}}
[[Autor:Manuel Antonio|Manuel Antonio]] (1979){{·w}}
[[Autor:Afonso X o Sabio|Afonso X o Sabio]] (1980){{·w}}
[[Autor:Vicente Risco|Vicente Risco]] (1981){{·w}}
[[Autor:Luís Amado Carballo|Luís Amado Carballo]] (1982){{·w}}
[[Autor:Manuel Leiras Pulpeiro|Manuel Leiras Pulpeiro]] (1983){{·w}}
[[Autor:Armando Cotarelo Valledor|Armando Cotarelo Valledor]] (1984){{·w}}
[[Autor:Antón Losada Diéguez|Antón Losada Diéguez]] (1985){{·w}}
[[Autor:Aquilino Iglesia Alvariño|Aquilino Iglesia Alvariño]] (1986){{·w}}
[[Autor:Francisca Herrera Garrido|Francisca Herrera Garrido]] (1987){{·w}}
[[Autor:Ramón Otero Pedrayo|Ramón Otero Pedrayo]] (1988){{·w}}
[[Autor:Celso Emilio Ferreiro|Celso Emilio Ferreiro]] (1989){{·w}}
[[Autor:Luís Pimentel|Luís Pimentel]] (1990){{·w}}
[[Autor:Álvaro Cunqueiro|Álvaro Cunqueiro]] (1991){{·w}}
[[Autor:Fermín Bouza-Brey|Fermín Bouza-Brey]] (1992){{·w}}
[[Autor:Eduardo Blanco Amor|Eduardo Blanco Amor]] (1993){{·w}}
[[Autor:Luís Seoane|Luís Seoane]] (1994){{·w}}
[[Autor:Rafael Dieste|Rafael Dieste]] (1995){{·w}}
[[Autor:Xesús Ferro Couselo|Xesús Ferro Couselo]] (1996){{·w}}
[[Autor:Ánxel Fole|Ánxel Fole]] (1997){{·w}}
[[Autor:Martín Codax|Martín Codax]] / [[Autor:Johan de Cangas|Johan de Cangas]] / [[Autor:Mendinho|Mendinho]] (1998){{·w}}
[[Autor:Roberto Blanco Torres|Roberto Blanco Torres]] (1999){{·w}}
[[Autor:Manuel Murguía|Manuel Murguía]] (2000){{·w}}
[[Autor:Eladio Rodríguez|Eladio Rodríguez]] (2001){{·w}}
[[Autor:Martín Sarmiento|Martín Sarmiento]] (2002){{·w}}
[[Autor:Antón Avilés de Taramancos|Antón Avilés de Taramancos]] (2003){{·w}}
[[Autor:Xaquín Lorenzo|Xaquín Lorenzo]] (2004){{·w}}
[[Autor:Lorenzo Varela|Lorenzo Varela]] (2005){{·w}}
[[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]] (2006){{·w}}
[[Autor:María Mariño Carou|María Mariño Carou]] (2007){{·w}}
[[Autor:Xosé María Álvarez Blázquez|Xosé María Álvarez Blázquez]] (2008){{·w}}
[[Autor:Ramón Piñeiro|Ramón Piñeiro]] (2009){{·w}}
[[Autor:Uxío Novoneyra|Uxío Novoneyra]] (2010){{·w}}
[[Autor:Lois Pereiro|Lois Pereiro]] (2011){{·w}}
[[Autor:Valentín Paz-Andrade|Valentín Paz-Andrade]] (2012){{·w}}
[[Autor:Roberto Vidal Bolaño|Roberto Vidal Bolaño]] (2013){{·w}}
[[Autor:Xosé María Díaz Castro|Xosé María Díaz Castro]] (2014){{·w}}
[[Autor:Xosé Filgueira Valverde|Xosé Filgueira Valverde]] (2015){{·w}}
[[Autor:Manuel María|Manuel María]] (2016){{·w}}
[[Autor:Carlos Casares|Carlos Casares]] (2017){{·w}}
[[Autor:María Victoria Moreno|María Victoria Moreno]] (2018){{·w}}
[[Autor:Antón Fraguas|Antón Fraguas]] (2019){{·w}}
[[Autor:Ricardo Carballo Calero|Ricardo Carballo Calero]] (2020){{·w}}
[[Autor:Xela Arias|Xela Arias]] (2021){{·w}}
[[Autor:Florencio Delgado|Florencio Delgado]] (2022){{·w}}
[[Autor:Francisco Fernández del Riego|Francisco Fernández del Riego]] (2023){{·w}}
[[Autor:Luísa Villalta|Luísa Villalta]] (2024){{·w}}
[[Autor:Pandeireteiras|Pandeireteiras]] (2025){{·w}}
[[Autor:Begoña Caamaño|Begoña Caamaño]] (2026)
&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
|}
}}&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Caixas de navegación]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hmnkl8u6f94840dwetosm39wd2wey9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Navbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3589</id>
    <revision>
      <id>10337</id>
      <parentid>10336</parentid>
      <timestamp>2015-01-05T10:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 38 revisións desde [[:w:Modelo:Navbox]]</comment>
      <origin>10337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="bjn5bg3a7qy577rl32w9pq2oyww3gwu" xml:space="preserve">{{#chamar: Navbox | navbox }}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjn5bg3a7qy577rl32w9pq2oyww3gwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:·</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3590</id>
    <revision>
      <id>10344</id>
      <parentid>10343</parentid>
      <timestamp>2015-01-05T10:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 6 revisións desde [[:w:Modelo:·]]</comment>
      <origin>10344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="fhjj90yx8vfdgp7h2bxp341psvaa1d0" xml:space="preserve">&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;&amp;middot;&lt;/span&gt;&amp;#32;&lt;noinclude&gt;{{Protexido|tipo=permanente}}
{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fhjj90yx8vfdgp7h2bxp341psvaa1d0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:·w</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3591</id>
    <redirect title="Modelo:·" />
    <revision>
      <id>10347</id>
      <parentid>10346</parentid>
      <timestamp>2015-01-05T10:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:·w]]</comment>
      <origin>10347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="gj1mfznbybeapgfg717g9wja73ztey3" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN[[Modelo:·]]</text>
      <sha1>gj1mfznbybeapgfg717g9wja73ztey3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Commonscat</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3593</id>
    <revision>
      <id>17900</id>
      <parentid>17899</parentid>
      <timestamp>2018-07-18T09:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Commonscat]]</comment>
      <origin>17900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1087" sha1="4icu66sauhap08v8smur8pnd71osvk3" xml:space="preserve">{{Irmáns
|proxecto=Commons
|texto=[[Commons:Portada galega|Wikimedia Commons]] ten máis contidos multimedia na categoría:
|ligazón={{#if:{{{1|}}}&lt;!-- se hai parámetro, usámolo e comprobámolo con Wikidata
--&gt;|[[commons:Category:{{{1}}}|{{{2|{{Título sen retrouso}}}}}]]{{#switch:{{#property:P373}}
      |=&lt;!-- non existe, non facemos nada--&gt;
      | {{#if:{{{1|}}}|{{#invoke:Encode|pagename|{{{1|}}}}}|{{PAGENAME}}}}=&lt;!-- coinciden, despois de resolver a codificación de pagename, é correcta --&gt;
      |#default=[[Categoría:Mantemento do modelo commonscat]]&lt;!-- son diferentes, a revisar--&gt;
     }}
   |&lt;!-- se non hai parámetro, poñemos o de Wikidata
----&gt;{{#if:{{#property:P373}}
      |[[commons:Category:{{#property:P373}}|{{{2|{{Título sen retrouso}}}}}]] [[File:Arbcom ru editing.svg|12px|Modificar a ligazón no Wikidata|link=d:{{#invoke:wikibase|id}}]]
      |&lt;!-- non existe, enlazamos á busca por se se perdeu ó renomear
------&gt;[[commons:Special:Search/{{PAGENAME}}|{{{2|{{Título sen retrouso}}}}}]]
     }}
   }}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4icu66sauhap08v8smur8pnd71osvk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Día das letras galegas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3594</id>
    <redirect title="Modelo:Día das Letras Galegas" />
    <revision>
      <id>10502</id>
      <parentid>10501</parentid>
      <timestamp>2015-01-05T10:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Día das letras galegas]]</comment>
      <origin>10502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="oj0gfhz9rtbm00nr73xu715jl48ltvp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>oj0gfhz9rtbm00nr73xu715jl48ltvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Título sen retrouso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3595</id>
    <revision>
      <id>10525</id>
      <parentid>10524</parentid>
      <timestamp>2015-01-05T10:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Título sen retrouso]]</comment>
      <origin>10525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="06ypv8kdim6178i1hlr5241rb1sv2j2" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#Invoke:String|replace|{{{1|{{PAGENAME}}}}}|%s%(.*%)||plain=false}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>06ypv8kdim6178i1hlr5241rb1sv2j2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Protexido</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3596</id>
    <revision>
      <id>20959</id>
      <parentid>19192</parentid>
      <timestamp>2022-10-22T19:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>57</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Transparent.gif with [[File:Pix.gif]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR6|Criterion 6]]: reversed which duplicate to delete).</comment>
      <origin>20959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="9t46mtvptgjwefnnh68o1lld8fqcs1b" xml:space="preserve">{{Icona en título
| imaxe       = {{#switch:{{{tipo|}}}
 |completa   = Padlock.svg 
 |semi       = Padlock-silver.svg
 |creación   = Padlock-skyblue.svg
 |traslado   = Padlock-olive.svg
 |carga      = Padlock-purple-uparrow.svg
 |permanente = Padlock.svg
 |#default   = Pix.gif
}}
| ligazón     = WP:PP#{{#switch:{{{tipo|}}}
 |completa   = Protección completa
 |semi       = Semiprotección
 |creación   = Protección fronte á creación
 |traslado   = Protección fronte ao traslado
 |carga      = Protección fronte á carga
 |permanente = Protección completa permanente
}}
| texto       = {{#switch:{{{tipo|}}}
 |completa   = Esta páxina está protexida
 |semi       = Esta páxina está semiprotexida
 |creación   = Esta páxina está protexida fronte á creación
 |traslado   = Esta páxina está protexida fronte ao traslado
 |carga      = Esta páxina está protexida fronte á carga
 |permanente = Esta páxina está permanentemente protexida
}}{{#ifeq:{{lc:{{{tipo}}}}}|permanente||{{#if:{{{caduca|}}}|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ata o {{#time:d-m-Y|{{{caduca}}}}}}}}}{{#if:{{{motivo|}}}|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;{{{motivo}}}}}
| description = WP:PP
| id          = Protexido
| categoría   = &lt;includeonly&gt;{{#switch:{{{tipo|}}}
 |completa   = [[Categoría:Wikisource:Páxinas con protección completa]]
 |semi       = [[Categoría:Wikisource:Páxinas semiprotexidas]]
 |creación   = [[Categoría:Wikisource:Páxinas protexidas fronte á creación]]
 |traslado   = [[Categoría:Wikisource:Páxinas protexidas fronte ao traslado]]
 |carga      = [[Categoría:Wikisource:Páxinas protexidas fronte á carga]]
 |permanente = [[Categoría:Wikisource:Páxinas con protección permanente]]
}}&lt;/includeonly&gt;
| sortkey     = 00
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9t46mtvptgjwefnnh68o1lld8fqcs1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Navbox</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3597</id>
    <revision>
      <id>12597</id>
      <parentid>11010</parentid>
      <timestamp>2016-02-12T08:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Módulo:Navbox]]</comment>
      <origin>12597</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12118" sha1="1i4hf1fkp3ke7a6588n07gvuy3pbtwq" xml:space="preserve">--
-- This module implements {{Navbox}}
--

local p = {}

local navbar = require('Módulo:Navbar')._navbar
local getArgs -- lazily initialized

local args
local tableRowAdded = false
local border
local listnums = {}

local function trim(s)
    return (mw.ustring.gsub(s, &quot;^%s*(.-)%s*$&quot;, &quot;%1&quot;))
end

local function addNewline(s)
    if s:match('^[*:;#]') or s:match('^{|') then
        return '\n' .. s ..'\n'
    else
        return s
    end
end

local function addTableRow(tbl)
    -- If any other rows have already been added, then we add a 2px gutter row.
    if tableRowAdded then
        tbl
            :tag('tr')
                :css('height', '2px')
                :tag('td')
                    :attr('colspan',2)
    end

    tableRowAdded = true

    return tbl:tag('tr')
end

local function renderNavBar(titleCell)
    -- Depending on the presence of the navbar and/or show/hide link, we may need to add a spacer div on the left
    -- or right to keep the title centered.
    local spacerSide = nil

    if args.navbar == 'off' then
        -- No navbar, and client wants no spacer, i.e. wants the title to be shifted to the left. If there's
        -- also no show/hide link, then we need a spacer on the right to achieve the left shift.
        if args.state == 'plain' then spacerSide = 'right' end
    elseif args.navbar == 'plain' or (not args.name and mw.getCurrentFrame():getParent():getTitle():gsub('/probas$', '') == 'Modelo:Navbox') then
        -- No navbar. Need a spacer on the left to balance out the width of the show/hide link.
        if args.state ~= 'plain' then spacerSide = 'left' end
    else
        -- Will render navbar (or error message). If there's no show/hide link, need a spacer on the right
        -- to balance out the width of the navbar.
        if args.state == 'plain' then spacerSide = 'right' end

        titleCell:wikitext(navbar{
            args.name,
            mini = 1,
            fontstyle = (args.basestyle or '') .. ';' .. (args.titlestyle or '') ..  ';background:none transparent;border:none;'
        })
    end

    -- Render the spacer div.
    if spacerSide then
        titleCell
            :tag('span')
                :css('float', spacerSide)
                :css('width', '6em')
                :wikitext('&amp;nbsp;')
    end
end

--
--   Title row
--
local function renderTitleRow(tbl)
    if not args.title then return end

    local titleRow = addTableRow(tbl)

    if args.titlegroup then
        titleRow
            :tag('th')
                :attr('scope', 'row')
                :addClass('navbox-group')
                :addClass(args.titlegroupclass)
                :cssText(args.basestyle)
                :cssText(args.groupstyle)
                :cssText(args.titlegroupstyle)
                :wikitext(args.titlegroup)
    end

    local titleCell = titleRow:tag('th'):attr('scope', 'col')

    if args.titlegroup then
        titleCell
            :css('border-left', '2px solid #fdfdfd')
            :css('width', '100%')
    end

    local titleColspan = 2
    if args.imageleft then titleColspan = titleColspan + 1 end
    if args.image then titleColspan = titleColspan + 1 end
    if args.titlegroup then titleColspan = titleColspan - 1 end

    titleCell
        :cssText(args.basestyle)
        :cssText(args.titlestyle)
        :addClass('navbox-title')
        :attr('colspan', titleColspan)

    renderNavBar(titleCell)

    titleCell
         :tag('div')
             :addClass(args.titleclass)
             :css('font-size', '114%')
             :wikitext(addNewline(args.title))
end

--
--   Above/Below rows
--

local function getAboveBelowColspan()
    local ret = 2
    if args.imageleft then ret = ret + 1 end
    if args.image then ret = ret + 1 end
    return ret
end

local function renderAboveRow(tbl)
    if not args.above then return end

    addTableRow(tbl)
        :tag('td')
            :addClass('navbox-abovebelow')
            :addClass(args.aboveclass)
            :cssText(args.basestyle)
            :cssText(args.abovestyle)
            :attr('colspan', getAboveBelowColspan())
            :tag('div')
                :wikitext(addNewline(args.above))
end

local function renderBelowRow(tbl)
    if not args.below then return end

    addTableRow(tbl)
        :tag('td')
            :addClass('navbox-abovebelow')
            :addClass(args.belowclass)
            :cssText(args.basestyle)
            :cssText(args.belowstyle)
            :attr('colspan', getAboveBelowColspan())
            :tag('div')
                :wikitext(addNewline(args.below))
end

--
--   List rows
--
local function renderListRow(tbl, listnum)
    local row = addTableRow(tbl)

    if listnum == 1 and args.imageleft then
        row
            :tag('td')
                :addClass('navbox-image')
                :addClass(args.imageclass)
                :css('width', '0%')
                :css('padding', '0px 2px 0px 0px')
                :cssText(args.imageleftstyle)
                :attr('rowspan', 2 * #listnums - 1)
                :tag('div')
                    :wikitext(addNewline(args.imageleft))
    end

    if args['group' .. listnum] then
        local groupCell = row:tag('th')

        groupCell
            :attr('scope', 'row')
            :addClass('navbox-group')
            :addClass(args.groupclass)
            :cssText(args.basestyle)

        if args.groupwidth then
            groupCell:css('width', args.groupwidth)
        end

        groupCell
            :cssText(args.groupstyle)
            :cssText(args['group' .. listnum .. 'style'])
            :wikitext(args['group' .. listnum])
    end

    local listCell = row:tag('td')

    if args['group' .. listnum] then
        listCell
            :css('text-align', 'left')
            :css('border-left-width', '2px')
            :css('border-left-style', 'solid')
    else
        listCell:attr('colspan', 2)
    end

    if not args.groupwidth then
        listCell:css('width', '100%')
    end

    local isOdd = (listnum % 2) == 1
    local rowstyle = args.evenstyle
    if isOdd then rowstyle = args.oddstyle end

    local evenOdd
    if args.evenodd == 'swap' then
        if isOdd then evenOdd = 'even' else evenOdd = 'odd' end
    else
        if isOdd then evenOdd = args.evenodd or 'odd' else evenOdd = args.evenodd or 'even' end
    end

    listCell
        :css('padding', '0px')
        :cssText(args.liststyle)
        :cssText(rowstyle)
        :cssText(args['list' .. listnum .. 'style'])
        :addClass('navbox-list')
        :addClass('navbox-' .. evenOdd)
        :addClass(args.listclass)
        :tag('div')
            :css('padding', (listnum == 1 and args.list1padding) or args.listpadding or '0em 0.25em')
            :wikitext(addNewline(args['list' .. listnum]))

    if listnum == 1 and args.image then
        row
            :tag('td')
                :addClass('navbox-image')
                :addClass(args.imageclass)
                :css('width', '0%')
                :css('padding', '0px 0px 0px 2px')
                :cssText(args.imagestyle)
                :attr('rowspan', 2 * #listnums - 1)
                :tag('div')
                    :wikitext(addNewline(args.image))
    end
end


--
--   Tracking categories
--

local function needsHorizontalLists()
    if border == 'child' or border == 'subgroup'  or args.tracking == 'no' then return false end

    local listClasses = {'plainlist', 'hlist', 'hlist hnum', 'hlist hwrap', 'hlist vcard', 'vcard hlist', 'hlist vevent'}
    for i, cls in ipairs(listClasses) do
        if args.listclass == cls or args.bodyclass == cls then
            return false
        end
    end

    return true
end

local function hasBackgroundColors()
    return mw.ustring.match(args.titlestyle or '','background') or mw.ustring.match(args.groupstyle or '','background') or mw.ustring.match(args.basestyle or '','background')
end

--local function isIllegible()
--    local styleratio = require('Módulo:Color contrast')._styleratio
--
--    for key, style in pairs(args) do
--        if tostring(key):match(&quot;style$&quot;) then
--            if styleratio{mw.text.unstripNoWiki(style)} &lt; 4.5 then
--                return true 
--            end
--        end
--    end
--    return false
--end

local function getTrackingCategories()
    local cats = {}
    if needsHorizontalLists() then table.insert(cats, 'Caixas de navegación sen listas horizontais') end
    if hasBackgroundColors() then table.insert(cats, 'Caixas de navegación con cores de fondo') end
--   if isIllegible() then table.insert(cats, 'Caixas de navegación con problemas potenciais de lectura') end
    return cats
end

local function renderTrackingCategories(builder)
    local title = mw.title.getCurrentTitle()
    if title.namespace ~= 10 then return end -- not in template space
    local subpage = title.subpageText
    if subpage == 'uso' or subpage == 'probas' or subpage == 'testcases' then return end

    for i, cat in ipairs(getTrackingCategories()) do
        builder:wikitext('[[Categoría:' .. cat .. ']]')
    end
end

--
--   Main navbox tables
--
local function renderMainTable()
    local tbl = mw.html.create('table')
        :addClass('nowraplinks')
        :addClass(args.bodyclass)

    if args.title and (args.state ~= 'plain' and args.state ~= 'off') then
        tbl
            :addClass('collapsible')
            :addClass(args.state or 'autocollapse')
    end

    tbl:css('border-spacing', 0)
    if border == 'subgroup' or border == 'child' or border == 'none' then
        tbl
            :addClass('navbox-subgroup')
            :cssText(args.bodystyle)
            :cssText(args.style)
    else -- regular navobx - bodystyle and style will be applied to the wrapper table
        tbl
            :addClass('navbox-inner')
            :css('background', 'transparent')
            :css('color', 'inherit')
    end
    tbl:cssText(args.innerstyle)

    renderTitleRow(tbl)
    renderAboveRow(tbl)
    for i, listnum in ipairs(listnums) do
        renderListRow(tbl, listnum)
    end
    renderBelowRow(tbl)

    return tbl
end

function p._navbox(navboxArgs)
    args = navboxArgs

    for k, v in pairs(args) do
        local listnum = ('' .. k):match('^list(%d+)$')
        if listnum then table.insert(listnums, tonumber(listnum)) end
    end
    table.sort(listnums)

    border = trim(args.border or args[1] or '')

    -- render the main body of the navbox
    local tbl = renderMainTable()

    -- render the appropriate wrapper around the navbox, depending on the border param
    local res = mw.html.create()
    if border == 'none' then
        res:node(tbl)
    elseif border == 'subgroup' or border == 'child' then
        -- We assume that this navbox is being rendered in a list cell of a parent navbox, and is
        -- therefore inside a div with padding:0em 0.25em. We start with a &lt;/div&gt; to avoid the
        -- padding being applied, and at the end add a &lt;div&gt; to balance out the parent's &lt;/div&gt;
        res
            :wikitext('&lt;/div&gt;') -- XXX: hack due to lack of unclosed support in mw.html.
            :node(tbl)
            :wikitext('&lt;div&gt;') -- XXX: hack due to lack of unclosed support in mw.html.
    else
        res
            :tag('table')
                :addClass('navbox')
                :css('border-spacing', 0)
                :cssText(args.bodystyle)
                :cssText(args.style)
                :tag('tr')
                    :tag('td')
                        :css('padding', '2px')
                        :node(tbl)
    end

    renderTrackingCategories(res)

    return tostring(res)
end

function p.navbox(frame)
    if not getArgs then
        getArgs = require('Módulo:Argumentos').getArgs
    end
    args = getArgs(frame, {wrappers = 'Modelo:Navbox'})

    -- Read the arguments in the order they'll be output in, to make references number in the right order.
    local _
    _ = args.title
    _ = args.above
    for i = 1, 20 do
        _ = args[&quot;group&quot; .. tostring(i)]
        _ = args[&quot;list&quot; .. tostring(i)]
    end
    _ = args.below

    return p._navbox(args)
end

return p</text>
      <sha1>1i4hf1fkp3ke7a6588n07gvuy3pbtwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:HtmlBuilder</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3598</id>
    <revision>
      <id>12605</id>
      <parentid>12604</parentid>
      <timestamp>2016-02-12T08:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:HtmlBuilder]]</comment>
      <origin>12605</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="55" sha1="hajwszvzoa5bi2u0wyxed20lkdl025l" xml:space="preserve">error('Use mw.html no lugar de Módulo:HtmlBuilder', 3)</text>
      <sha1>hajwszvzoa5bi2u0wyxed20lkdl025l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Navbar</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3599</id>
    <revision>
      <id>19146</id>
      <parentid>19145</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Módulo:Navbar]]</comment>
      <origin>19145</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="3131" sha1="au8eku4xk894oc4ozi9y7ecrzer57e5" xml:space="preserve">local p = {}

local getArgs
local ul

function p.addItem (mini, full, link, descrip, args, url)
	local l
	if url then
		l = {'[', '', ']'}
	else
		l = {'[[', '|', ']]'}
	end
	ul:tag('li')
		:addClass('nv-'..full)
		:wikitext(l[1] .. link .. l[2])
		:tag(args.mini and 'abbr' or 'span')
			:attr('title', descrip..' modelo')
			:cssText(args.fontstyle)
			:wikitext(args.mini and mini or full)
			:done()
		:wikitext(l[3])
end

function p.brackets (position, c, args, div)
	if args.brackets then
		div
			:tag('span')
				:css('margin-'..position, '-0.125em')
				:cssText(args.fontstyle)
				:wikitext(c)
	end
end

function p._navbar(args)
	local show = {true, true, true, false, false, false}
	local titleArg = 1
	
	if args.collapsible then
		titleArg = 2
		if not args.plain then args.mini = 1 end
		if args.fontcolor then
			args.fontstyle = 'color:' .. args.fontcolor .. ';'
		end
		args.style = 'float:left; text-align:left'
	end
	
	if args.template then
		titleArg = 'template'
		show = {true, false, false, false, false, false}
		local index = {t = 2, d = 2, e = 3, h = 4, m = 5, w = 6, talk = 2, edit = 3, hist = 4, move = 5, watch = 6}
		for k,v in ipairs(require ('Módulo:FerramentasTáboa').compressSparseArray(args)) do
			local num = index[v]
			if num then show[num] = true end
		end
	end
	
	if args.noedit then show[3] = false end
	
	local titleText = args[titleArg] or (':' .. mw.getCurrentFrame():getParent():getTitle())
	local title = mw.title.new(mw.text.trim(titleText), 'Template')
	if not title then
		error('Título non válido ' .. titleText)
	end
	local talkpage = title.talkPageTitle and title.talkPageTitle.fullText or ''
	
	local div = mw.html.create():tag('div')
	div
		:addClass('plainlinks')
		:addClass('hlist')
		:addClass('navbar')
		:cssText(args.style)

	if args.mini then div:addClass('mini') end

	if not (args.mini or args.plain) then
		div
			:tag('span')
				:css('word-spacing', 0)
				:cssText(args.fontstyle)
				:wikitext(args.text or 'Esta caixa:')
				:wikitext(' ')
	end
	
	p.brackets('right', '&amp;#91; ', args, div)
	
	ul = div:tag('ul')
	if show[1] then p.addItem('v', 'ver', title.fullText, 'Ver o', args) end
	if show[2] then p.addItem('c', 'conversa', talkpage, 'Conversa do', args) end
	if show[3] then p.addItem('e', 'editar', title:fullUrl('action=edit'), 'Editar o', args, true) end
	if show[4] then p.addItem('h', 'historial', title:fullUrl('action=history'), 'Historial do', args, true) end
	if show[5] then
		local move = mw.title.new ('Special:Movepage')
		p.addItem('m', 'mover', move:fullUrl('target='..title.fullText), 'Mover o', args, true) end
	if show[6] then p.addItem('v', 'vixiar', title:fullUrl('action=watch'), 'Vixiar o', args, true) end
	
	p.brackets('left', ' &amp;#93;', args, div)
	
	if args.collapsible then
		div
			:done()
		:tag('div')
			:css('font-size', '114%')
			:css('margin', args.mini and '0 4em' or '0 7em')
			:cssText(args.fontstyle)
			:wikitext(args[1])
	end

	return tostring(div:done())
end

function p.navbar(frame)
	if not getArgs then
		getArgs = require('Módulo:Argumentos').getArgs
	end
	return p._navbar(getArgs(frame))
end

return p</text>
      <sha1>au8eku4xk894oc4ozi9y7ecrzer57e5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Navbox/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3600</id>
    <revision>
      <id>11581</id>
      <parentid>11576</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="f0sknbtxkad4nlg1hhpypmdu6onf937" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
Este módulo serve para que funcione o modelo {{tl|Navbox}}.
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Módulos]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>f0sknbtxkad4nlg1hhpypmdu6onf937</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Esotérica</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3601</id>
    <revision>
      <id>11049</id>
      <parentid>10554</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="637" sha1="aw9ein5comoikq0xmba00lin4ybmfxa" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = estilo
| imaxe = [[Ficheiro:Ambox warning yellow.svg|40x40px]]
| texto = '''Este modelo emprega algúns parámetros ou algunhas características que poden resultar bastante complicados.'''&lt;br /&gt;Por favor, non o modifiques a menos que esteas seguro de entendelos, ademais de estar preparado para arranxar calquera dano colateral que se produza ante resultados inesperados. Para facer calquera experimento antes de levar a cabo a edición, por favor, proba antes na [[Wikipedia:Zona de probas|zona de probas]].
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento de modelos]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aw9ein5comoikq0xmba00lin4ybmfxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Marcial Valladares Núñez</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3602</id>
    <revision>
      <id>16895</id>
      <parentid>15317</parentid>
      <timestamp>2017-09-17T11:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="734" sha1="ckdgj9cgcus2ac343kft0uw3gm8wml4" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Marcial Valladares Núñez.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Marcial Valladares Núñez''' (Vilancosta, A Estrada, 1821 - ibidem, 1903), xornalista, poeta, novelista e lexicógrafo galego. No ano 1970 a RAG dedicoulle o Día das Letras Galegas.

==Textos==
*''[[Maxina ou a filla espúrea]]''

{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Valladares Nunez, Marcial}}
[[Categoría:Autores-V]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>ckdgj9cgcus2ac343kft0uw3gm8wml4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maxina ou a filla espúrea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3603</id>
    <revision>
      <id>20241</id>
      <parentid>20183</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T17:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160180" sha1="kvf495eyldhbad19ivdhg3dfwmhpqwq" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=Majina, ou a filla espúrea. Conto gallego-castellano de miña abó
|autor=[[Autor:Marcial Valladares Núñez|Marcial Valladares Núñez]]
|dataano=[[1880]]
}}
[[Ficheiro:Majina ou a filla espúrea.jpg|miniatura|275px|''La Ilustración Gallega y Asturiana'' n.º 21.]]

&lt;center&gt;'''Majina'''

ou

'''A Filla Espúrea'''

por

D. MARCIAL VALLADARES&lt;/center&gt;


&lt;div class=&quot;prose&quot; style=&quot;width: 800px&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
        I

       Era unha tarde á mediados d'outono de mil oitocentos cincuenta; tarde 
  apacible, que gusto e melancolía daba á un tempo: gusto, porque sentiño estaba 
  todo, fijéras'a vendima e, anque pouco e d'uvas apestadas, fervía ja o mosto 
  n'as bodegas, maduro millo segaban os labradores n'as suas veigas e, n'os 
  soutos, gardando-l-os rapaces-l-as castañas, apañaban os degaros qu'aquí e 
  acola caian d'os ourizos; melancolía, porque case ningunha gala, ningun 
  encanto restaba ja d'a primavera e vrau; montes e campos sin froliñas; terras 
  ond'o centeo e trigo verdearan, árdigas, ou de color rajado; froiteiras, sin 
  froita n'os eijidos; bosques e carballeiras, inda verdeando, si, pro en 
  silencio e amostrando tal cal rama niños de pajáros viajeiros qu'alí cantaron; 
  viñas co-a folla medio amarela e entr'as vimieiras, ou n'a enramada, 
  anunciando o papo-rubio a vinda d'o triste inverno. Era unha tarde, en fin, e 
  tres señoras, Otilia, sua nai e Adria, donjela d'esta, saindo á cousa d'as 
  duas e media de Santiago, marchaban por Sar abaijo dereito á Angrois, todas en 
  bestas d'arquiler e acompañadas de Leto, arquilador virollo, de poucas falas e 
  que, mangas de camisa, iba braceando diante. Otilia, a mais nova d'as señoras, 
  rompia a marcha dempois de Leto. Nena de dezaseis anos, esbelta como unha 
  abrótia, era de cara longuiña, blanco-sonrosada coma a margarida d'as 
  herbeiras; ollos negros e lucentes com'acibeche; naris delgadiño, cal o pico 
  d'a lavandeira, ou cauda-tremula, e a sua graciosa boca, semellante o gomo d'a 
  viña qu'empeza á abrir e amostra o tenro racimiño, amostraba tamen filas 
  iguales d'esmaltados dentes á través de bermellos beizos. Levaba n'a cabeza un 
  sombreirete de fina palla color de trigo, con pluma verde, abrigando as frebas 
  d'o seu cabelo castaño-oscuro; corpiño de seda negra con escotada manga, e un 
  encarnado faldon d'alpaca con moito voo, tanto que, non podendo arrecada-l-o, 
  caia po-l-as ancas d'a gofosa mula que montaba. Seguia logo n'un cabalo tordo 
  a nai d'Otilia, fanchoeira señora d'uns corenta anos, séria e algo picosa de 
  virigüelas, pró de fisonomía nada vulgar, e con trazas de bonachona. Levaba 
  tamen n'a cabeza un sombreirete de palla color café con plumas azuladas; por 
  traje un vestido de merino color de pasa, e sobr'él unha manteleta de raso 
  negro con fleco de cordoncillo. Por último, n'outra fogosa mula iba a donjela 
  Adria, moza arrogante de trinta abriles e ollos gácios, fresca coma un poejo, 
  alegre cal mañan de vrau. Un paniño de seda, color limon adornaba a sua 
  cabeza, cuberta de pelo negro com'unha amora, posto en rodetes d'anchos 
  cadrelos, e consistia o seu traje n'unha bata de carreiros azules en fondo 
  blanco.
       Chegadas, nafueto, á Angrois, collen cara á Santa Lucía; atravesan este 
  lugar e, deijando á man esquerda á ilesia de Marrozos, ruben á Suisana, onde 
  Leto sudaba ja pelo á pelo, non porque sol nin moita calor fijese, si porque 
  de firme picaban as señoras, caladas todas, e como á maneira de preocupadas. 
  Distantes unhas d'outras algun tanto, camiñaron así hasta á Gándara, sitio en 
  que, frente d'a taberna parou Leto, e parando tamen aquelas, dou cartos á nai 
  d'Otilia o arquilador pra que bebese. Bebeu este un gran vaso de tinto d'o 
  Riveiro e Otilia, namentres, acercándose á Adria, díjoll'á media vos, con 
  semblante triste:
       - No voy á gusto. Siento á ratos incomodidad en todo el cuerpo y se me 
  figura que no paso de esta noche.
       - ¡Bah, bah! Déjese V. de apresiones. Venimos de comer, picamos mucho, y 
  alguna alteracion es consiguiente, mas anda significa.
       - Adria mia, desengáñate, y cree lo que te digo. Siento una cosa que no 
  sentí jamás. Prepárate y ni un instante me abandones.
       - No piense V. tanto en eso. Vayamos más despacio, y luégo que en casa 
  estemos, venga lo que Dios quiera.
       Mais adispacio, pois, dend'a Gándara, e sempre po-l-o camiño antiguo, 
  qu'aberta n'estaba ainda a carreteira qu'isiste ahora, pasan a ponte Buzacos, 
  sobr'o Tejo, e d'alí toman á Picota, Otilia rompendo a marcha, como ántes, 
  Adria, dando a dereita á nai d'aquela e falándolle d'esta sorte:
       - Señora, Otilia no vá buena y teme lo que sabemos; pero témelo esta 
  noche misma.
       - Nada de extraño tendria eso, y, por mi parte, voy dispuesta á todo. 
  ¿Qué te dijo?
       - Que me prepare y ni un instante la abandone.
       - Ni yo la abandonaré. Soy su madre y en mis oraciones pido á Dios por 
  ella. ¿Qué culpa tiene la pobrecilla de lo que la está pasando?
       Pró a delor arreciaba e n'o alto de Lestedo, alí ond'o pé d'un cruceiro 
  grande galla o camiño en dous, un que vai á ponte d'a Ulla e outro que guía á 
  barca de Sarandon: Otilia suspiraba ja, layábase po-l-o baijo, mordía de 
  cand'en cando o pano d'a faltiqueira; detuvo a mula e volveu a cara atrás. Sua 
  nai e Adria, qu'acordando viñan pr'o caso en qu'a delor apurara moito, 
  correron estonces o seu lado e con acento tenro, díjoll'a primeira:
       - Ya sé que te sientes mal, hija mia. Adria me lo acaba de anunciar.
       - Mamá, no puedo resistir.
       - Hijita, un poco de paciencia, algo de sufrimiento, por amor de Dios; 
  cerca de casa estamos ya, tienes á tu madre aquí y sabes que te quiere, tanto 
  que morirá contigo si es preciso.
       - Y, ¿quién, mamá, resiste hasta la casa?
       - Tú, hijita mia, tú. Vamos, ánimo y no te separes de nosotras.
       Ditas estas palabras, siguen o camiño d'a dereita, o d'a barca de 
  Sarandon, e torcendo un pouco adiante sobr'a esquerda, doblan unha d'as faldas 
  d'o Pico-sagro; mais, antes de Milleiros, Otilia tornou á decir que non 
  resistia e qu'iba á cair d'a mula se pronto n'a baijaban d'éla. Adria gritou 
  estonces o arquilador pra qu'alí viñera, apeouse n'unha esalacion, e collendo 
  n'o colo á Otilia, puxo-a de pe n'o chau; Leto, que ja viñera, fijo outro 
  tanto co-a nai e auto continuo, dijo esta ó arquilador:
       - Mi hija viene un poco mareada y quiere ir á pié hasta casa. Vuélvase 
  V., pues, á Santiago desde aquí. 
       - Ben está; mais usía e as señoritas quedan solas n'estes andurriales.
       - Sí; corta es la distancia á casa y vamos como de paseo.
       Sacou logo un bolso con diñeiro, e apartando algunhas moedas que'entregou 
  ó arquilador, añadeu:
       - Tenga V. el importe de lo convenido con su amo; sobra un duro y ese es 
  propina para V.
       - Gracias, señora; viva usía canto desea -responde Leto, agarrando os 
  cartos.
       Seguidamente antepuxo as duas mulas, pasou un brazo por entr'as rendas 
  d'o cabalo, e quitando o sombreiro, dijo:
       - Señora e señoritas, hasta mais ver.
       - Adios -contestaron todas.
       E o arquilador dou volta pra Santiago, montando á pouco n'o tordo.
       Otilia, apuada n'un brazo de sua nai e n'outro d'Adria, levada case n'o 
  aire por entrambas, foi así un bo anaco; pró en San Pedro de Vilanova, 
  rendida-l-as condutoras, mayormente a nai, siquera d'as tripas fijese corazon 
  e anduvese leguas á troco de chegar á casa co-a sua filla; layándos'esta cada 
  ves mais; ouservando Adria qu'a casa non s'aviscaba ainda, qu'o camiño era 
  escabroso e viñas'encima a noite; comprendendo, en fin, qu'aquelo non tiña 
  traza e forza era darlla de calquera maneira, tendeu ó redo-l-a vista, e 
  parándo-a n'a primeira aldeiña que dejergou, dijo coma quen ordena:
       - Andemos, si es posible, un poco más; bajemos á esa aldea que haí se 
  encuentra y no faltará casa donde recogernos y pasar la noche.
       - Tienes razon -contestou a nai d'Otilia.
       - Tiene -repuxo esta.
       - Vamos, pues, hijita, hácia allá -añadeu a nai.
       E as tres botan de novo á andar n'a forma misma en que viñan; Otilia, non 
  sin gran traballo; sua nai e Adria sosténdo-a á cada istante.
       Postas n'a aldea, rezando á Ave-Marías, viron de pronto unha casa de non 
  mal aspeuto e con emparrado de viña á porta. Un home entraba, o tanto, un home 
  c'un cesto de farramenta o lombo, e dirigindos'a él a nai d'Otilia, 
  preguntoulle, con moitísima afablidá:
       - Amigo, ¿es V. el dueño de esta casita?
       - Pra servirlas, s'algo se lles ofrece.
       - Mucho: quisiéramos nos dispensase un gran favor.
       - Dende logo, s'en min está.
       - De su generosidad depende.
       - ¿Qu'e, pois, o qu'a señora manda?
       - No mando, suplico, amigo mio; suplico que en su casa tenga V. la bondad 
  de admitirnos esta noche. Venimos de Santiago, háme enfermado en el camino 
  esta hija -señalando á Otilia-, y la infeliz no puede ya más consigo.
       - Comodidá pra todas quezais n'a haja, pró entren e verémos que dí a 
doña.
       Entraron á cociña, oscura, pobre, como case toda-l-as d'os nosos 
  titulados labradores, e sin cousa particular qu'a atencion chamase: solo un ou 
  dous tizons n'o lar ardendo, unha muller fiando, sentada n'a parrumeira, e ó 
  lado un meniño tendido n'o seu bérce qu'a muller arrolaba c'un d'os pes. A 
  muller ergueus'estonces, tirou d'a cintura a roca, arrimouna contra a 
  parrumeira, e saindo ó encontro d'as señoras, saudárons'entre sí moi 
  cortesmente. Namentras, pousou o home o cesto d'a farramenta, e chegándose 
  dempois á doña, díjolle:
       - Inesiña, estas señoras o que che queren é pousada; á ver como te 
  remejes e n'a probeza nosa as agasallas; mira qu'unha d'elas vench'enfermiña.
       - Ja oin, Caitan, o que contigo falaron aí n'a porta. Ti sempre estás moi 
  pronto. Ti es un bonás, e coidas qu'unha señora s'aloja e pasa de calquera 
  maneira coma nos.
       - De cualquiera manera queremos pasar hoy la noche en casa de Vds. 
  -interrumpeu a nai d'Otilia.
       - Señora, non versa eso -contestou Inés-, pra que nos fagamos o que se 
  poida e a caridá nos manda. Cada un e cada un, e eu quixera ja qu'ustés 
  entraron á honra-l-a nosa casa, non saisen descontentos d'ela nin de nos.
       - La Providencia sin duda nos trajo aquí -dijo a nai d'Otilia-, y creo 
  que ni nosotras saldremos descontentas, ni Vds. quejosos de nosotras quedarán.
       - Arriba, arriba -prosigueu Inés-, qu'a enfermiña ha de querer descanso, 
  e aquí siquiera ten ustés onde sentarse. Caitan, acende ese candil, e abre a 
  porta d'o sobrado.
       Caitan acendeu o candil o golpe, abreu a porta e dend'a cima d'a 
  escaleira alumeou as señoras pra que non caisen. Subiron estas pouco á pouco, 
  sobre todo Otilia, e Caitan presentoulles seguidamente taboletes, mentras 
  Inés, gavejando n'unha hucha, sacando d'ela un candelero de metal, un cabo 
  largo de cera e unha espabiladeira de ferro sin estrenar: meteu o cabo n'o 
  candelero, acendeu aquel, e puxo este co-a espabiladeira enriba d'un bufete.
       - Agora -dijo auto contínuo Inés- sepamos qué gustan tomar estas señoras. 
  A enfermiña, por supuesto, chicolate; mais antes fareill'a cama pra que se 
  deite. 
       - ¡Ca! -esclamou Otilia.
       - Señorita -repuxo Inés-, anque probe, son limpa coma a que mais; e n'a 
  cama qu'eu lle prepare ben pode usté deitarse con toda satisfaucion.
       - Gracias, señora Inés, gracias -contestou Otilia con dorido acento-, no 
  es por eso, es porque no puedo estar en cama. Tomaria café si hubiese; pero V. 
  no le tendrá.
       - Alguno traje yo á prevencion -dijo de reprente Adria-, y creo que en 
  este bolsillo -añadeu metendo a man n'un d'os d'a sua bata, e tirando, 
  nafeuto, un paquetiño d'él. Logo, dirigindos'a misma Adria a nai d'Otilia, 
  preguntoulle:
       - Señora, ¿toma V. tambien?
       - Yo nada cómo por ahora.
       - Vamos, pues, las dos, Sra. Inés, á hacer sólo para la enferma.
       - Vamos n'unha carreira -repiteu Inés.
       E fons'ambas pra a cociña seguidas de Caitan, que n'un instante arreglou 
  o lume e fixo brasa.
       Otilia ergueus'estonces d'o tabolete en qu'estaba, e paseando po-l-o 
  cuarto queijábase, retorcíase e apuábas'hasta de cand'en cando n'os ombreiros 
  de sua nai. Animaba-a esta docemente e paseaba as veces tamen co-ela, mentras 
  non veu o café, que serviron Adria e Inés: á primeira traguendo o líquido 
  n'unha pequecha taza blanca de porcelana c'o seu correspondente plato, a 
  segunda, tirando d'unha lacena outro plato con azucre e unha culler de bujo 
  moi fregada. Caitan quedouse n'a cociña.
       Tomando o café a enferma, non por eso deijaba de suspirar e retorcerse, 
  siquera algo disimulase. Inés miraba-a e remiraba: gustáball'a sua lindura e 
  chocáballe, por outro lado, aquelo de non querer deitarse. Continuou 
  mirando-a, ourservando-a de riba a baijo, coma s'estudiase n'ela pr'asegurarse 
  d'o que queria decir, e vovendose logo a nai, dijo con solermeiría:
       - Anqu'o que o sabe n'o dí, aventuro, e n'hei de perder, qu'o mal d'a 
  señorita e o que tiven eu hai dous meses. ¿Veu ahí n'a cociña un meniño que 
  durmindo esta n'o berce? Pois neno, ou nena, vai a ser o qu'a sua señorita nos 
  pouse aqui esta noite, Dios mediante. ¡En verdá que cedo empeza! ¡Tan noviña e 
  ja casada! ¡No por eso!...
       Otilia ruborizous'o punto; Adria clavou os ollos n'a señora; mais Inés 
  sigueu dicindo:
       - Comprendo agora o seu repuno a cama. ¡Qué milagre, meu-caravel! N'estes 
  lances naide a quere porqu'o primeiro e parir; pro facer hei de facerlla, pra 
  que dempois descanse; faremoslla as duas, doña Adra -dirigindos'a esta-, 
  qu'así quedará millor.
       - Hable V. bajo, mi buena Inés -interrumpeu a nai d'Otilia-, no sea que 
  la oiga alguien.
       - ¿Quen nos ha d'oir, señora -replicou Inés, sonrindo, e como dona d'a 
  sua casa, dominando ja a situacion-, se soilos aquí vivimos o meu Caitan e eu? 
  Quéijese, señorita, canto queira -dirigindos'á Otilia-; ánimo e fora medo qu'o 
  meu home a ajudará. Elle carpinteiro, señorita, e cando ll'está de chola, maña 
  e pacencia tenlle.
       Otilia, sua nai e Adria non puderon ménos de sonrir tamen, o oi-l-o 
  chiste d'Inés que, chamando imediatamente po-l-o home, díjoll'así que o veu:
       - Acordate, meu Caitan, d'hai dous meses e está t'hoj'o lado d'esa 
  señorita, com'o lado meu estivech'estonces.
       Caitan baijou a testa e arrimouse con respeto á unha esquina d'o bufete. 
  Inés volveu a decir á Otilia:
       - Señorita, fora medo; apúese sin recelo n'o meu home; eu soilo á él lle 
  fun encargo e así nada o colle de novo: a cobardía n'estes casos, non ll'e 
  boa; o qu'importa e sair ben e canto antes d'o apuro.
       - Eso únicamente es lo que importa -añadeu Adria-. Aproveche V., pues, 
  todos los momentos favorables, ya que el Sr. Cayetano viene en su ayuda; nada 
  de vergüenza. El Sr. Cayetano es un casado, su esposa está presente y los 
  demás somos tambien mujeres. ¿No es su mamá misma de las que aquí estamos con 
  V.?
       Otilia tiña vengonza, grande vergonza, emporeso ardia e non fumeaba; 
  bulian n'a sua cabeza pensamentos qu'o corazon ll'anegrian, lidaba con moitas 
  cousas, pasaba á un tempo por moitos lances e n'o seu angelical lánguido rosto 
  sólo a nai e Adria podian ver o qu'a infelis sufria. Pro a delor non repara 
  cand'o apreta, e a sua era tan intensa, tan complicada e viva que, cedendo ó 
  cabo, estirou os brazos e encolgouse case n'o pescozo de Caitan. Ajudaban'a 
  este con azelmosas falas, n'o que podia; paseaban d'o brazo, paraban, volvia á 
  encolgas'Otilia e así estuveron com'unha hora, e n'o intre, sua nai rezando, 
  pedindo á Dios por éla; Adria e Inés facendo, primero á cama, dempois unha 
  larga faja con tiras de panos que rachou aquela, e fora, cantando as cotovías 
  alá n'os montes; n'as eiras os labradores qu'o seu milliño esbrugaban.
       O fin, preto d'as oito, unha escorreita nena saeu á lús. Todas querian 
  colle-l-a; pró Inés talla con ligeireza a corda umbilical, e foje co-a 
  criatura pra un rincon d'o cuarto. Acercouse de carreira a abo; lavaron-a as 
  duas en auga morna, e mentras Adria e Caitan faijan a parida e n'a cama a 
  deitan, visteull'Inés unha camisiña d'as d'o seu pequecho, camisiña d'algodon, 
  si, mais d'o trinque e moi lavada; ponll'un cufetiño de musulina n'a cabeza; 
  envolve o seu corpiño n'un pano de lenzo tamen lavado; cubre o pano c'unha 
  mantela nova de baeta blanca, e non tendo a mau con que cingui-l-a, tira a abo 
  un pano largo de seda de colores con qu'abrigaba ó seo; dóblalo en forma de 
  tapa-boca, e cinguell'o ela misma. Inés prepara e dalle seguidamente especie 
  de jarabiño, metelle logo n'a boquiña un d'os seus peitos pra que mame; mama, 
  e por último, deijándo-a n'o colo de sua abo, dice:
       - Agora, chicolate pra todos. ¿Vamos á facel-o, doña Adria? Quero que non 
  se me refugue, coidando qu'ha de ser purrela. Dígall'a señorita qu'e d'a oito 
  d'o que me regalaron, cand'eu cain tamen n'a cama. Por certo que me sabia ben.
       - ¡Esta mujer es un portento! -esclamou a donjela sentada a cabeceira d'a 
  parida.
       - Esta mujer -contestou a nai-, esta mujer y su marido nos dan lecciones. 
  Admiro su caridad, y veo con ternura que nada les falta y que son dichosos.
       - Sí, abofé -repuxo Inés-, e dito sea en boa hora, nunc'hasta a presente 
  houbo entre nos unha fala mais alta qu'outra: o adiante, non sabemos. Todos 
  nos queren ben; dános Dios mais que merecemos, e gracias á El non falta unha 
  peseta pra vivir, traballando, por de contado... Pro deijemos esto -añadeu- e 
  vamos o de que trataba. A señorita librou ja d'o seu aperto e librou con toda 
  felicidá: hoj'e noite aqui de festa, e hoj'aqui todos hemos de chicolatear, 
  incluso o meu Caitan.
       - Bien, á su vez, lo ha amargado -dijo Otilia dend'a cama.
       - Doña Adra -continuou Inés-, veña ajiña, véñase; vente ti, Caitan, e a 
  señorita non fatiguemos.
       - Adria, vaya V. -dijo a señora-. ¿Quién favor tanto no admite ya? Vaya 
  V., pues con la niña y con su madre quedo yo.
       E Inés, tirando d'a sua hucha media libra de chocolate, cinco taciñas 
  blancas, outros tantos platos e unha bola de pantrigo, Inés e Adria, seguidas 
  de Caitan, volveron á cociña onde pronto estuvo listo o chocolate.
       Nada referiremos de como se tomou n'o cuarto, d'a soltura con qu'Inés 
  fijo ali os honores, nin d'outras insignificantes miudencias hasta as des, 
  hora en qu'a recien nacida dou novamente de mamar a muller d'o carpinteiro. 
  Diremos, sí, qu'este madrugaba moito e todo-l-os dias saía po-l-o oficio; 
  qu'Inés aquela noite esquecerase case d'o seu pequecho e hasta de quental-o 
  caldo pra a cea; qu'as señoras, tentadas po-l-o sono, dempois d'o chocolate, 
  apenas falaban ja n'unha palabra, que todos deseaban recollerse. Inés e o home 
  retiraron estonces d'o bufete platos, tazas e pan sobrante, alzaron os 
  manteses e dijo as señoras a muller:
       - Hoj'a cea, se Dios quier, n'as empacha; o que sinto e han de perdonar e 
  unha cousa.
       - ¿Qué?, amiga Inés -preguntou a nai d'Otilia.
       - Qu'usté e doña Adra non ten onde deitarse e a nosa cama non sirve pra 
  ustedes. A verdá, como a casiña e pequena e n'hai mais d'este cuarto, por eso 
  o meu Caitan fijo soilo a en qu'está a señorita. Sabaniñas, sí, inda hai; 
  palla fresca non faltará e...
       - Nada, nada, amiga Inés -interrumpeu a señora- favorecidas estamos con 
  exceso y aquí nos arreglaremos bien. Vaya V. á su camita, que necesitará 
  dormir. 
       - Non porfío, e estonces, hasta mañana. Enfermiña -dirigindos'á ela-, 
  qu'usté descanse.
       - Y Vds., Sra. Inés y Sr. Cayetano.
       - Gracias, señorita, gracias. Hasta mañan -dijeron á un tempo muller e 
  home.
       - Hasta mañana -dijeron igualmente, á sua vez, a señora e Adria.
       Auto continuo forons'os primeros e a última cerrou a porta d'o sobrado.
       Oyámos ahora o que Caitan e Inés falaron alá solos po-l-o baijo. Inés, 
  dado qu'houbo de mamar tamen o seu meniño, foise pra a cama c'o home e o tempo 
  que s'espían, decialle:
       - ¡Boa, Caitan, a fijeche! ¡Estamos ch'aviados!
       - ¿Porqué, muller?
       - E ti ¿n'o ves? Porque pra unha semana, o menos, temos n'a casa señoras.
       - Cala, Inesiña, cala. ¿Quen sabe o que Dios fara?
       - Déijame de contos. Ti vaste pr'o teu oficio, e quen aquí se reventa son 
  eu que teño qu'atender á elas, o noso filliño e a nosa casa.
       - Eso, muller, e verdá; ¿pro eu qué habia de facer? ¿Habia de negarlles 
  pousada redondamente, o ve-l-o modo e necesidá con que m'a pedian? Eso non 
  seria caridá. Ti ja o consideras.
       - Ja, ja. Mais ¿quen son elas? ¿Pr'onde camiñan?
       - Sabé-l-o ¿qué nos importa? Fai ben e non cates á quen, di o reflan. 
  ¿Qué sería de nos, Inés, s'outros no'nos protegeran?
       - Vaya, vaya, á dormir. Veremos en qué para esto. 
       E muller e home, así falando, prenderon n'o sono o golpe.
       Otilia pasou medianamente o que restaba d'a noite; sua nai e Adria 
  levaron-o cas'en vela, acalentando os poucos a criatura, e cand'esta dormia, 
  escabezando o sono elas, ja contr'os pes d'a cama, ja n'a almohada misma en 
  que pousaba Otilia a sua cabeza. Chegado o dia, que por minutos anseaban, ama 
  e donjela vistiron a parida; erguéus'esta como pudo e sentouse n'un d'os 
  taboletes. Caitan ergueuse tamen á pouco, e tras él Inés; un pra colle-l-o 
  cesto d'a farramenta e marchar o seu traballo, como sin parar marchou, a outra 
  pr'atender a sua vida e facer segundo chocolate as señoras, se o querian; mais 
  elas o que querian era largarse e entrar n'a casa sin qu'as vise naide. 
  Seguras, pois, de que ja Caitan e Inés se levantáran, chamou a nai d'Otilia 
  po-l-a última, subeu, abreu ll'a porta e o ver Inés fora d'a cama a enferma, 
  quedouse com'espantada e esclamou, sin dar siquera os dias.
       - ¡Señorita, usté á pé! Esto, ¿qué quer dicir?
       - Que nos vamos amiga Inés, -respondeu a nai d'Otilia.
       - Seique tolean. Señorita, volvas'a cama, ¿ou tén pesar co-a vida?
       - Estoy mejor que ayer -dijo a parida.
       Sua nai estonces colleu a Inés po-l-a man e separándo-a pra a ventana, 
  faloull'así:
       - Quiero, y á V. encargo mucho, guarde secreto respecto de cuanto esta 
  noche pasó aquí, y más que ahora voy á decir.
       - ¿Interesa a señora eso?
       - Sí que me interesa, y mucho más á mi hija.
       - Pois que, ¿n'é casada a sua señorita? A nena que trougo onte ¿n'e acaso 
  d'o seu marido?
       - Calle y óigame. Mi hija no está casada.
       Inés quedou como se a azoutaran, e a nai d'Otilia prosigueu:
       - Mi hija es soltera y, madre desgraciada hoy, ignora, como ignoro yo, 
  quién y de qué manera abusó de su inocencia. Misterio es este, amiga Inés, que 
  penetrar no hemos podido aún y que nunca acaso penetraremos. Deduzca V. de ahí 
  cuánto la pobrecilla vendrá sufriendo y sufro yo que soy su madre.
       E o decir esto, enjogou os ollos c'o pano blanco d'a faltiqueira. Inés 
  limpou tamen os seus co-a punta d'o mandilete que traguia posto. Logo á señora 
  volveu a proseguir.
       - Nosotras vamos á marchar inmediatamente.
       - Señora, eso e unha iniquidá. ¿Cóm'ha de poder esa probe señorita a pé 
  n'o estado en que s'atopa? Déije-a que se repoña algo.
       - No puede ser. Marchamos á un caserío próximo, iremos muy poco á poco y 
  sentiria tropezar con alguien.
       - Tomen primeiro siquera chicolate.
       - Ni un momento más podemos detenernos.
       - ¿E a meniña?
       - La niña quedará en poder de V. Cuídela cual si fuera hija suya, que hoy 
  mismo, dentro de pocas horas, vendrá una criada mia para llevarla á su 
  destino. Supongo que después de tantos favores dispensados, no dejará de 
  otorgarnos este que la pido yo.
       - Con lindo gusto.
       - Y ahora, amiga Inés, eso de mi hija para V. y para su esposo 
  -alargandoll'unha onza d'ouro.
  Inés estonces botous'atrás dous pasos, e retirando co-a sua man a de quen 
  ll'alargaba a onza, díjolle:
       - Garde a señora o seu diñeiro, qu'hoje por hoje, gracias á Dios, non 
  necesitamos d'él pra comer. Nunca pousada cobrei, nin á cobra-l-a empezo 
  agora. Mália á crianza que mais non sabe.
       - Es sólo un cariño de mi hija.
       - Sí, Sra. Inés -añadeu esta dend'o tabolete en qu'estaba-. ¿No acepté yo 
  su cama y chocolate?
       - O caso é moi distinto, señorita -dirigindos'á éla-. Eu nada cobro: 
  miren que boto á fujir.
       - No se trata ya de cobrar -insisteu Otilia, anque con traballo-, se 
  trata de una simple fineza que mamá y yo tenemos el gusto de hacer á V. y á su 
  marido.
       - Mais qu'ainda. Obedecerei-nas n'outra cousa, pró diñeiro eu n'o agarro 
  e o meu home ja marchou.
       - Me empeño yo, Sra. Inés, y no hay remedio -volveu á insistir Otilia.
       - Remedio haillo pra todo, señorita, senon pra a morte. Gracias, moitas 
  gracias; mais non se canse, que n'o agarro.
       - Basta, pues, -dijo a señora-. No haya riña. De otra manera 
  corresponderemos.
       Inés colleu estonce-l-a nena d'os brazos d'Adria, doulle de mamar 
  terceira ves, e amostrándo-a en seguida á sua nai, como pra que a bicase, 
  sacou esta d'a faltiqueira un cinturon bordado, púxollo por debaijo d'os 
  braciños, e pasando as puntas por dentro d'unha sortella de diamantes, que 
  tirou d'un dedo, dijo sobr'éla un gracioso lazo. Tanto esto gustou á Inés, que 
  dijo, ó rematar Otilia:
       - ¡Coidado que parece un ángele! Agora si que campa, si qu'está majiña.
       - Majina, pues, llevará de nombre, por mi gusto -dijo a abo, pronunciando 
  estonce-l-a j com'os gallegos a pronunciamos.
       - E Majina, ¿é nóme, señora? -preguntou Inés.
       - Nombre y muy bonito. ¿Te gusta, Otilia?
       - El que Vds. quieran, igual me es -contestou a nai.
       E a abó, á falta pluma e tinta, escribeu n'un papeliño con lápis que lle 
  trougo Inés d'o seu home: &quot;Majina se llamará.&quot; Logo doblou o papeliño, 
  meteu-no por debaijo d'o cinturon qu'á nena puxéra Otilia, devolveu o lápis á 
  Inés e deitou á neta n'a cama qu'ocupára a filla. Abrazarons'en seguida todas, 
  baijaron d'o sobrado, dou a señora un bico o meniño d'Inés, que n'o berce 
  estaba, e deijando, o mismo qu'Otilia e Adria, memorias moitas pra Caitan, 
  colleus'Otilia á un brazo de sua nai, á outro d'Adria, botan asi á andar, e 
  antes d'unha hora, entraban n'o caserío, ou quinta, ond'impacente agardaba 
  Fara dend'a tarde d'o anterior dia; pois saíra de Santiago po-l-a mañan, tiña 
  aseado todo, camas feitas e fora de si quedou o sabé-l-o acontecido as amas 
  n'o seu viaje.
       Bén quixéramos falar ahora d'a quinta, pró nosos leutores e leutoras, 
  sobre todo, han de querer digamos primeiramente que clase de señoras eran as 
  qu'en casa d'Inés e Caitan pousaron a noite de nacer Majina. Satisfarémo-l-a 
  sua curiosidá, e fiados sempre n'a indulgencia que d'as unhas e d'os outros 
  esperamos, iremos contando logo o que mais o caso veña, non solo pra a millor 
  inteligencia d'a narracion, si que tamen pr'ameniza-l-a.

        II

       Establecido en Santiago, tempo antes d'o en qu'esta historia empeza, un 
  caballero honradísimo, militar retirado, que conoceremos aquí baijo o título 
  de señor de Sancti-Petri; establecido, decimos, co-a sua señora e unha filla, 
  ben pequena estonces, resideu alí contento una porcion d'anos, ja por estar 
  entre parentes achegados, ja porqu'o fino trato d'a aristocracia compostelana 
  ll'aplacia; así e que case de cote andaba entre condes e marqueses, 
  frecuentaba os seus palacios, asistia as suas reunions, era socio d'os seus 
  círculos; mais non por eso se desdeñaba d'andar tamen entr'a gente non 
  titulada, nin de concurrir os Liceos d'os artesanos ou menestrales, acompañado 
  d'a sua muller e d'a sua filla. Era esta moi bonita, e desarrollándose, 
  medrando en corpo á toda presa, com'o farnento e a millan n'a horta, dándoll'o 
  ceo encantos novos cada dia, formando, en fin, as delizas de seus páis, que 
  non tiñan outra e vian solo po-l-os seus ollos, deron logo os estudiantes en 
  falar d'ela, en rondar ll'a calle, segui-l-a po-l-os paseos é hasta mandarlle 
  papeliños. Ela, coma toda-l-as d'a sua edá, ríase, coqueteaba, e se ben non 
  facía grand'operacion d'enredos tales, non por eso lle repunaban, antes n'a 
  sua cabeza iban nacendo co-eles ilusions meigas, dourados hourizontes, mundos 
  de felicidá, qu'amor dibuja n'a aurora d'a juventú. Tiña sus amigas, como 
  todas, e como todas igualmente, amigas de sua nai co-as que, de ves en raro, 
  saia á algunha parte. Aconteceu, pois que, disposto un baile n'o teatro, non 
  sabemos porqu'empresa, baile de máscaras pra o dia d'as Candeas, dous de 
  Febreiro d'o ano ja citado, a filla de Sancti-Petri, á rogos d'unha d'esas 
  amigas de sua nai, alcanzou palabra d'ir á él e foron ambas, acompañadas d'o 
  home d'a misma amiga, infelis señor, mais infelís qu'a sua señora e de cascos 
  non tan vanos. El iba en sencillo traje de sala, a muller de máscara e dando o 
  brazo a filla de Sancti-Petri, tamen de sala, pró tan arrebatadora, qu'o seu 
  lado diríamos que feas case parecian as mais guapas; así n'houbo dandy, 
  máscara alegre nin estudiante que non quixese bailar co-ela. Sua amiga, á 
  chaque d'esto, quitaba seu partido, adivirtíase con quen lle daba gana, 
  bromeaba á Jan e á Pedro, soltaba, en fin, todo o seu genial bó humor, anque 
  sin nunca abandonar nin perder de vista a que se lle confiara, sempr'agarrada 
  á ela, non sendo que bailase. A media noite, cando ja as cabezas andaban 
  quentes ou trastornadas, unhas c'o vapor d'o Champagne e demais licores, 
  outras c'os incentivos que provocativo amor ostentaba alí, varias con ambas 
  cousas á un tempo, entra n'o salon unha comparsa rara, chamada d'os 
  manetizadores, por consisti-l-as suas bromas en querer manetizar á aquela ou 
  este, que tomaban de sua conta. Como o diamante fino e bó loce e se distingue 
  entre toda-l-as mais preciosas pedras, un d'os d'a comparsa, o ver á de 
  Sancti-Petri n'o salon, dijo com'asombrado á sí mismo:
       - ¡Otilia aquí?... Lindísima magnetizable.
       Separous'á pouco d'a comparsa, e saltando á bromas co-a amiga, e logo 
  co-a de Sancti-Petri, tanto, tanto de magnetismo lles falou, tantas e tantas 
  garatusas lles fijo, máscara foi tan pegañoso, qu'a amiga d'Otilia levando a 
  broma d'o encaretado, prestandos'ela misma á ser magnetizada, incitou á Otilia 
  á que a imitase, e cal pájaros inocentes fascinados po-l-a boa, sobre todo 
  Otilia, deijarons'entrambas ir e foron hast'un gabinete non moi alumeado, 
  ond'o desconocido máscara, con estudiada verba e novas garatusas cloroformizou 
  as duas, e abusou d'Otilia. Pasado un cuarto d'hora en sí volveron, mirando 
  unha pra a outra espantadas, e sintendo o ruido d'a música que n'o salon 
  tocaba, a vocería desordenada d'as máscaras que por él cruzaban, creíanse n'un 
  inferno: restregaban os ollos, e trataban como de recordar ond'estaban, á 
  qu'alí viñeran. Voltas algo mais en sí reconoceron o sitio, erguéronse d'as 
  sillas en qu'o vilan máscara as dejara, e solas, enteramente solas, botan en 
  busca sua, mais en balde, pois nin él nin a comparsa parecian: marcharan ja, e 
  avergonzadas, corridas case, sentáronse n'un recuncho d'o local, ond'á 
  topa-l-as chegou estonces o infelís señor qu'en busca d'elas tamen andaba.
       N'o salon Otilia novamente, vista de novo po-l-os máscaras e bailarins, 
  era outra ves de todos ousequiada e perseguida, pró ela oia, e apenas 
  contestaba; chamában-a á bailar, é disculpábase de mil maneiras; sentíase como 
  cansada, aburrida ja d'o baile, e dijo a amiga de sua nai:
       - Retirémonos.
       Retirárons'o punto os tres, e sin contar á naide elas o pesadísimo 
  bromazo que correran, home e muller levaron á de Sancti-Petri á casa de seus 
  páis, e camiñaron logo pra a sua.
       Otilia, pura e inocente como unha pomba, anqu'inorante d'o incomprensible 
  feito, d'o brutal delito cometido n'ela, logo, secasi, tuvo sospechas d'él, e 
  dou en atristecer e padecer convulsions de nervos. Seus páis afligíans', e non 
  sabian á qu'achacar novedá tan inesperada, cámbeo tan grande e súpeto n'a sua 
  filla. Sua nai ofreceun-a dous ou tres santuarios que visitaron juntas; levou 
  n-a á outros pobos pra distrae-l-a, mais aleamento non por eso habia: aquelo 
  parecia unha envidia, un feitizo. Otilia disimulaba, ocultaba todo, e 
  fingías'hasta moi alegre, vivaracha e decidora, sempre qu'a melancolía n'a 
  dominaba: pró d'o feito as naturales consecuencias iban en aumento, e 
  cerciorában-a cada ves mais de com'estaba. Frol virginal malograda, mucha 
  cand'empezaba á rir, partíasell'o corazon d'angustia, considerando que fora 
  d'o seu honor; non durmia apénas; choraba, regaba de noite o leito co-as suas 
  puriñas bágoas, e se ben con frecuencia acudia á Dios, e procuraba buscar 
  consolo n'El e n'a religion, pois era Otilia en alto grado virtuosa, era tamen 
  moi nova, moi bonita, diremos ja por sua desgracia, e véndose mimada á todas 
  horas, querida d'os que a trataban e entr'os seus adoradores disputada, mal 
  podia vira-l-as costas o mundo, matar d'un golpe vanidades d'o corazon, 
  fantasías d'o pensamento, ilusiones acariciadas, esquecerse, n'unha palabra, 
  de sí misma. N'a sua cabeza agurgullaban á un tempo ideas encontradas, e naide 
  estrañará quixes'envenenarse, como quixo un dia o sentir que vivo froito en sí 
  levaba. Terrible momento aquel pra ela e pra seus país que nada adiviñaban, 
  nada vian, cegos e enamorados cal estaban d'a sua filla. Terrible momento, sí, 
  qu'á describir renunciamos, dicindo solo que foi estonces cand'á sua nai 
  revelou o estado en que s'hachaba, e canto a amiga de sua nai e a ela sucedera 
  a maldita noite d'o baile d'as Candeas. A de Sancti-Petri, o saber tal, 
  quedouse como morta; comprendeu, emporeso, dende logo a inocencia d'a sua 
  filla, e tratou de salvar a todo trance a honra d'esta e de seus páis, a honra 
  d'a sua casa, e salva-l-a sin que vislumease o home a mais pequena cousa, non 
  por nada, si por non disgusta-l-o, e porque fora ela quen con sua amiga cerca 
  d'él intercedera pra qu'o baile a deijara ir. Discurreu canto pudo, e entr'os 
  moitos plans que se ll'ocurrieron, velaquí o que sigueu. Era aficionada o 
  campo: estuvera por un vrau con Otilia e con seu pai ja n'a Ulla; vira 
  algunhas d'as suas feiras e animadas romerías; gustárall'o país, e prevalida 
  d'esto, antes de chega-l-o estío de mil oitocentos cincuenta, dijo o seu home 
  lle proporcionase casa n'a Ulla, pra se ll'acomodase, pasar alí unha 
  temporada. Sancti-Petri, qu'amaba a sua muller, que respetaba n'ela calquer 
  capricho, deseoso de complace-l-a, e figurandose que co'eso iria á distraerse 
  tamen Otilia, dijo diligencias varias e logrou por fin proporcionarlla. 
  Mai-l-a muller non veu nin pensara vir n'aquel vrau a Ulla, receando sin duda 
  descubrir o mundo o estado d'a sua filla. Veu, si, cando fora de conta andaba 
  esta que nin por canto hai queria a sorprendese o lance en Santiago; veu, si, 
  n'o outono, como dito queda, mais sucedendolle n'o viaje todo o que nosos 
  leutores saben ja e escusamos de repetir.

        III

       Entradas de mañan n'a quinta, segun dijemos, a de Sancti-Petri, sua filla 
  e Adria, ispeu esta e meteu n'a cama imediatamente a Otilia, tomaron logo 
  chocolate todas, e en seguida a de Sancti-Petri, chamando aparte a Fara, 
  díjolle:
       - Tienes, Fara, que volver á Santiago ahora mismo; pero secretamente y 
  sin que para nada toques en nuestra casa. Mira si lo cumples.
       - ¿Duda de min acaso la señora?
       - Por lo mismo que no dudo, es á tí á quien elijo, y te llamo para 
  enterarte de lo que has de hacer.
       Auto contínuo doulle minuciosas señas d'a casa en que fijera noite, 
  enteiroun'a de como n'a inclusa habia de guardar Majina, entregoulle cartos 
  bastantes a Fara, almorzando a presa, tocou a andar.
       Chegada a aldeiña indicada po-l-a señora, conoceu o golpe a casa de 
  Caitan e Inés; petou a porta, entrou, e hachándose solo con Inés, veu de 
  pronto n'a cociña un berce, onde juntiñas de par estaban as duas criaturas; 
  po-l-o traje conoceu tamen á qu'habia de levar, e falando, sin perda de tempo, 
  con Inés, díjolle cariñosamente:
       - Yo, tia Inés, son criada de las señoras que pasaron la noite en esta 
  casa y viengo á lo que V. sabe.
       - Sí; a señora mayor medio m'o indicou esta mañan; pro, sin que mal 
  pareza, a meniña ¿pronde vai?
       - Pois ¿non lo sabe ya? Pra la incrusa.
       - A señora nada d'incrusa me falou, e eu a meniña pra a incrusa n'a deijo 
  ir.
       - ¿Cómo non, tia Inés? ¿E, por ventura, V. la que dispone d'ella y quien 
  quererá decirme a min lo qu'hei d'hacer?
       - Digo qu'eso e unha iniquida, e repito qu'eu a meniña pra a incrusa n'a 
  deijo ir, mais qu'usté s'empeñe.
       - ¡Está grasioso! La nena tiene qu'entrar en la incrusa y me la llevarei, 
  cumpriendo lo que mi señora m'ordenó.
       - Está ben -dijo estonces con algo d'enfado Inés-. Cumpra usté o que lle 
  mandaron, qu'eu farei tamen ó que Dios me da a entender.
       E Fara tirou a nena d'o berce, despideuse bruscamente d'Inés e marchou 
  pra fora. Inés quedouse triste e esclamou dempois de cavilar un pouco.
       - ¡Señoritas! ¡Señoritas! ¡Pra coller fillos n'hay vergonza, e logo pra 
  cria-l-os sí!... ¡Colle-l-os cheas d'amor, chea tal ves de vicio, e 
  desleigadas, o pari-l-os, guindades co-eles os cans! ¡Señoritas! ¡Señoritas!
       Dando logo un bico moi apretado o seu pequecho, esclamou de novo:
       - ¡Meu filliño! ¡Meu biquiño de leite! ¡Meu pantrigo!!!
       E vendo que Caitan n'estaba, que non chegaria hastra a noite, dijo 
  falando consigo misma:
       - Teño leite, gracias á Dios, demais; podo criar dous fillos; Caitan e 
  bo, inda millor que eu; falaremos a noite ambos e con qu'el queira, qu'ha de 
  querer, s'a nena entra n'a incrusa hoje, eu a tirarei d'ali mañan.
       A nena entrou, n'afeuto, aquela misma noite n'a incrusa, e Fara, saindo 
  de madrugada, chegou de volta a casa, hora en qu'Inés, c'o seu filliño en 
  brazos, acompañada de Caitan e deijando pechada a sua casa, botaba a pe pra a 
  vila, deseosa d'efeutua-l-o qu'habia dito, mentras Fara contaria a suas amas o 
  que pasado ll'houbera co-a muller d'o carpinteiro. E como Dios ajuda os seus, 
  como o que con Dios anda con Dios medra, Inés non solo realizou ó seu 
  proyecto, non solo tirou d'a incrusa a nena ja bautizada ali c'o nome mismo de 
  Majina que decia o papel d'a abo, non solo un duro cada mes ll'ofrecieron por 
  leita-l-a, senon que a trougo n'o colo, traguendo tamen Caitan n'os brazos a 
  seu filliño. Por maneira que, se juntiños estaban n'o berce o anterior dia, 
  juntiños volvian á estar alí, logo que n'a sua casa entraron ja de noite. Pro 
  Inés obligada a deijar, pouco antes de nacer Ermelio, as moitas casas en que 
  como custureira traballaba; dedicada dempois o seu filliño, e constituida 
  ultimamente en adoutiva nai de Majina, hachábase con dobles cuidados, siquera 
  n'o presumise o tirar d'a incrusa a nena, obedeciendo estonces a impulsos d'o 
  seu caridoso corazon e esquecendose d'a carga que sobre sí botaba. Dios, 
  emporeso, proveeu á todo e quixo, ademais de concederlle co-a meniña o duro 
  mensual que dijemos, aumentar tamen as ganancias d'o seu home; pois 
  dend'estonces foron tanto-l-os qu'o seu traballo alabaron e tanta-l-as obras 
  ajustadas, que non bastando por sí mismo á dar aguante e cubri-l-os 
  compromisos, tuvo qu'acompañarse d'oficiales ou criados que o ajudáran.
       A de Sancti-Petri, Otilia e Adria pasmaron o oi-l-o que d'Inés lles 
  contou Fara; todas s'enterneceron; pro á primeira mollabanll'os rosto gordas 
  bágoas, e chea de reconocemento po-l-o que fijera ja, asi como po-l-o seu novo 
  rasgo, o saber qu'iba pra a incrusa a nena, escribe inmediatamente á Santiago 
  d'o modo que millor lle pareceu, e antes d'oito dias mandou á misma Fara 
  junt'á Inés c'un regalo correspondente os sacrificios, favores e interés d'éla 
  pra con personas estrañas que nunca tratára, nin siquera vira mais d'unha 
  noite n'a sua casa. Consistia o regalo n'unha capa de pano fino, moi encartada 
  pra Caitan; un vestido, tamen fino e completo de labradora pra Inés; duas 
  sábanas de rico lenzo, bordada unha, lisa a outra e planchadas ambas; duas 
  almohadas, en forma idéntica; un cobertor, unha sobre-cama, e pr'o seu filliño 
  catro camisiñas, catro panos, duas mantelas de franela e duas gorriñas 
  lindísimas. Mais, ¿cal sería a sorpresa d'a propia Fara cand'o entrar ali con 
  todo esto, o entrar de novo po-l-a cociña veu outra ves n'o berce os dous 
  angelotiños, juntos como os vira ja e que calqueira tería por gemeos? Fara, o 
  ver aquelo, chorou tamen e abrazou á Inés. Esta, por sua parte, o hacharse con 
  regalo de tanto gusto, tan oportuno e tan excesivo, facía cruces asombrada, e 
  non sabendo gradece-l-o, choraba igualmente de par de Fara. Puxo as señoras 
  po-l-as nubes, reutificou, hasta certo punto, n'o seu interior o aventurado 
  juizo que formára d'as señoritas e non queria qu'a criada se marchase sin 
  jantar.


        IV

       Entr'os adoradores d'Otilia, un d'os que mais por éla se morrian era o 
  señorito de Rebordan, dono e posedor esclusivo d'a casa e bens d'o mismo nome, 
  sita n'unha d'as millores conchas d'a Ulla: o señorito Salvio, favorecedor de 
  Caitan e Inés e hasta compadre d'estes, pois rogado por Caitan, que n'aquela 
  casa traballaba moito, sacáralles de pia á Ermelio, nacido en Agosto de mil 
  oitocentos cincuenta; señorito d'uns vinteseis anos, á quen sobre todos 
  distinguia Otilia, tanto que pidira-a ja os de Sancti-Petri e non ll'a 
  negaron, antes recibiron gozo o ver qu'un formal amante, d'aventajadas 
  calidades, rico e fillo de páis ilustres, os qu'en vida quixeran moito e 
  atencions debian, a deseaba por novia; pró Otilia, sin decir que non, nin que 
  sí tampouco, falagando-o con esperanzas, mais ou menos embozadas, segun que 
  mais ou menos apretaba Salvio, tequeleando, dando o asunto corda, unhas veces 
  á pretesto de ser nova pra contraer obligacions; outras, de qu'era forza 
  medita-l-o; outras, con disculpas parecidas de case toda-l-as guapas 
  ousequiadas; outras, n'unha palabra, á chaque de non sabemos qué, siquera 
  presumamos fose o vergoñoso estado en que s'hachaba a desgracia caida 
  sobr'ela, tuvo-o enredado asi bastante tempo, sin nunca resolverse, cousa que 
  condanajaba, que facia rabejar o amartelado home e disgustaba os páis d'a 
  misma Otilia. Eles apreciaban-o de cada dia mais e non comprendian nin 
  esperaban tal proceder n'a sua filla. A nai, o último, non sabia case como 
  disculpa-l-a e decia á Salvio non desistise, que n'era tarde, e tempo andando 
  iria á cabo a boda, segura, cal estaba, d'o moito qu'Otilia lle queria. Salvio 
  co-esto pasaba en Santiago suas quinzadas, entraba á todas horas n'a casa de 
  Sancti-Petri, considerábase ja ali como d'a familia, e estando ausente 
  carteábase con Otilia, á ciencia e consentimento de seus país. N'aldea atendia 
  os seus intereses e iba algunha ves de caza. Andando un dia á esta n'os montes 
  de Sergude e Vilanova, preto d'a casa de sua comadre Inés, á quen non vira 
  desque de pia lle sacara ó fillo, pasou po-l-a orela d'o Gundin, e sentandos'á 
  descansar n'unha camposa, veu á duas lavandeiras lavando n'aquel regueiro e 
  animadamente conversando. Picado d'a curiosidá, deseoso d'oi-l-o qu'entre sí 
  falaban, tira de petaca, acende un tabaco, e recostado sobr'o cespede, púxox'á 
  escoitar, pensativo e cabisbaijo pra que non s'apercibisen elas. As 
  lavandeiras estaban case juntas, e a mais moza decia a outra:
       - Eu inda non lles vin o pelo, e a mais nova disqu'e bonita coma un 
  jasmin.
       - Pois vench'enferma e se deijou a cama, eche de pouqueniño acá, -repuxo 
  a outra.
       - Muller, eu eso non o oin, e s'algo houbera habiase de traslucir. A 
  criada veu comigo de Santiago hai poucos dias e nada me contou. Será bouba.
       - Non che caiba duda, e sin rejubar, créoche que n'esa enfermedá hai 
  moito de mistereo. As lavandeiras, entendes, sabémosche moitas cousas: non 
  digo mais.
       - Eso e verdá.
       - As señoras, cando queren, sonche piores qu'o trasno, e as criadas 
  falan, ou non falan, asegun o que ll'encargan suas amas.
       - Tamen e certo.
       - Ti sabes, sábe-o todo o lugar, qu'Inés trougo d'a incrusa unha nena, e 
  eso que ja ten un fillo. Pois ben; esa nena, pra min, ech'un mistereo, sobre 
  todo desque n'a casa d'Inés vin entrar c'unha cesta grande n'a cabeza a criada 
  d'esas señoras.
       - Asi che viña de Santiago. ¡Nabrióla se non tes razon! Inés e moi 
  diligente e poida qu'alá en Santiago topase choyo. ¡Como ten tanto palique!...
       - Non fora ela custureira.
       E o decir esto a mais vella, chega de repente outra lavandeira, e dempois 
  de da-l-as boas tardes as que lavaban, pousou n'o chau a cesta de roupa que 
  traguía, e póndos'á lavar tamen, dijo a sua vez:
       - Falemos, ja que falabádes.
       - Falábamos -repuxo aquela-, d'Inés e d'as de Sante, Sante...
       - Sante-Petre, muller -contestou a recien chegada.
       - Sante-Petre, ou Santa Pedra -repuxo de novo a outra-. ¡Vayan uns nomes 
  ben raros!
       - ¡Qué ques! Serán de moda. Hoj'a moda ándach'en todo, hasta n'o rezar. 
  Eu mal ch'as conozo ainda, pró ser son as mesmas qu'ahí quedan paseandose n'a 
  carballeira d'a Tenencia.
       - ¿Logo ja se lles vé o pelo? -dijo a lavandeira moza.
       - O portal e as ventanas vin-os abertos o pasar, e creo qu'elas 
  j'andiveron estes dias po-l-a horta.
       Salvio, o oir que se falaba d'as de Sancti-Petri, incorporous'un pouco e 
  tratou d'escoitar millor.
       A recien chegada incorporouse tamen, púxose dereita o pe d'o lavadoiro, 
  doblou as mangas d'a camisa que se lle desdoblaran, e logo preguntou:
       - D'Inés, ¿non falabádes?
       - Falábamos -contestou a vella- d'a nena que dí que tirou d'a incrusa, e 
  d'o espabilada qu'e.
       - ¿A nena?
       - Seiqu'estás tola. Non, muller, non, Inés.
       - Todos por aguda á teñen. Saber sabe onde ll'aperta o zapato; pró parea 
  coma ela e o seu Caitan non s'atopa n'o lugar.
       - Mira se n'e aguda qu'hastra se botou por compadre o señorito de 
  Rebordan.
       - Calade, diaños, calade, que ve-l-o alí, e inda vos há d'oir -dijo a 
  lavandeira moza, indicandolles co-a cara o sitio.
       Salvio, n'afeuto, oia todo, e estribillando n'o campo c'un garabujiño, 
  coma que non coida nin fai operacion d'o qu'arredor pasa e atende solo o seu 
  enredo, puxo doble atencion ainda; pró as lavandeiras calaron e solo empezou á 
  canta-l-a mais moza. Salvio levantous'estonces d'o chau, colleu a escopeta que 
  tiña o lado, e asubiando po-l-o can, botou a andar dereito a casa de sua 
  comadre, pois deseaba ver o afillado e sonsacar á Inés por s'algo sabia d'as 
  de Sancti-Petri qu'él realmente inoraba s'estaban n'o país ou non. Chegado 
  qu'houbo a porta, veu aberta esta e o ver tamén á Inés sentada ali dando de 
  mamar a nena, dijo:
       - Parece que mi ahijado se explica.
       - ¡Oh! Ese ja ll'acaba de mamar, e está n'o berce esperto e caladiño coma 
  un santo.
       - Pues qué, ¿tienes ya otro niño?
       - Unha nena.
       E erguéndose d'a soleira d'a porta en qu'estaba sentada, añadeu:
       - Entre pra dentro e contareille.
       Entrou á cociña, dou un bico o afillado, deitou Inés a nena de par d'él, 
  abreu a porta d'o cuarto, subeu o de Rebordan e tomando asento n'un tabolete, 
  dijo á aquela:
       - ¿Con que una niña? ¿Y eso?
       - A verdá, como po-l-o oficio ja non podo andar e teño leite, gracias á 
  Dios, d'abondo, fun á Santiago con Caitan e troguemos d'a incrusa esta nena, 
  po-l-a que nos ofreceron n'o Hospital un duro cada mes. Ja vé usté qu'algo se 
  vai ganando.
       - No está mal; pero eso durará lo más un año, y después, ¿qué vas á hacer 
  de la niña?
       Esta pregunta colleu desporcatada á Inés, e sin saber o pronto qué 
  responder, contestou tan solamente:
       - Dempois ja Caitan e eu acordaremos.
       Logo, mudando adrede de conversacion, dijo:
       - E pois qu'aquí está, voull'amostrar unhas gorriñas novas qu'o seu 
  afillado ten, sint'as qu'usté lle regalou.
       - A ver.
       Inés levantou estonce-l-a tampa d'a sua hucha, e tirando d'esta as 
  gorriñas que trouguera Fara, notou Salvio que remangado d'unha viña e caeu n'o 
  piso un cinturon metido por dentro d'unha sortella. Chamoull'aquelo a atencion 
  o golpe, e botando a man o cinturon, clavando os ollos n'él e n'a sortella, 
  dijo:
       - Conozco todo esto y sé de quien ha sido.
  Inés quedouse pálida com'unha cera; arrepentíase d'a sua ligeireza, d'a sua 
  especie de vanidá en qu'o compadre vise as novas gorriñas d'o fillo qu'outra 
  persona distinguida lle regalara tamen: non s'aturdeu por eso, antes respondeu 
  con certa calma, volvendo aquelas a ond'estaban:
       - Conocerá, si señor. Tiña-o a nena por debaijo d'os braciños cando a 
  recollin d'a incrusa, e como cousa me pareceu d'algun valor, gardei-no aqui 
  n'a hucha.
       Fijouse Salvio cada ves mais n'o cinturon e n'a sortella, leu n'esta as 
  iniciales O. de S. P., e palidecendo a sua ves, dandoll'o corazon un salto, 
  recordando o qu'entre si falaran as lavandeiras, esclamou:
       - ¡No sabes lo que mi corazon sufre en este instante!
       E deitou a cabeza contr'o peito. Inés iba á decir algo, pró antes 
  qu'abrise a boca, Salvio prosigueu:
       - Cria esa niña con el esmero mayor que puedas. Su madre es de una 
  familia á quien aprecio mucho y con cuya amistad me honro. Críala como si 
  fuese hija tuya, y cuando algo necesites para ello, cuenta, Inés, con mi 
  bolsillo. Pero este cinturon y esta sortija me los llevo yo.
       - Señor... -repuxo Inés baijando a vista.
       - ¿Tú para qué los quieres?
       - Eu, señor, pra nada -contestou erguendo os ollos-, pró, ¿e s'algun dia 
  lle fan falta á nena?
       - Para eso, cabalmente, los quiero yo. ¿O sabes tú quién es su madre?
       - Eu, ¿por onde, se a tirei d'a incrusa e ali esas cousas non se saben?
       - Pues si lo ignoras, mejor es que yo los lleve. Esa niña, pequeña hoy y 
  espúrea, como muchas otras de su clase, quizá que algun dia sea grande, quizá 
  que estas prendas entónces la interesen y nadie acaso como yo pueda saber á 
  quién ha de presentarlas.
       - Usté ben di. ¿E s'usté morre e caen n'outra man e sirven pra unha 
  vinga, ou pra daño tal ves d'a misma nena?
       - Tu observacion es oportuna, está en su lugar: mas nada temas, Inés; 
  eso, mejor que tú, lo comprendo yo y déjalo á mi cuidado.
       E Inés deijou que cinturon e sortella gardase n'aquel istante seu 
  compadre. Este levantouse logo d'o tabolete, baijou a cociña, dou outro bico á 
  Ermelio e despendindose d'Inés, precupado, bastante mais triste d'o 
  qu'entrara, saleu pra fora e marchou camiño d'a sua casa.


        V

       Ido Salvio, tratou d'esplicars'Inés a causa d'o seu pesar e interés, non 
  solo n'a posesion d'as duas prendas que levara, senon hasta n'a esmerada 
  crianza de Majina. Sabia ja qu'era amigo d'a familia d'a nai d'a nena, po-l-o 
  que dijera él mismo, e esto esplicáballe bastante ben aquel pesar e interés, 
  siquera inorase, cal inoraba, que mais qu'o amigo era o amante quen estonces 
  lle falaba. Sabia á sona que d'honrado e caballero tiña o señorito n'a comarca 
  toda, e n'atrevendos'á dudar d'a sinceridá d'as suas palabras, mal podia, non 
  queria maliciar fose él o sedutor d'a señorita que n'a sua casa habia parido, 
  o pai d'unha criatura que de beijar siquera s'acordou, mentras que duas veces 
  bicara o afillado. Folgábas'ela interiormente moito d'esto, folgábase non 
  menos d'a sutileza con qu'á toda-l-as suas preguntas contestara, e tranquila 
  n'a sua conciencia, vendo qu'hasta nin o compadre descubrira o secreto qu'a 
  abo d'a nena ll'encargara, nada tampouco quixo que Caitan soupere d'o que 
  levara o señorito; asi foi qu'o chegar a noite, solo lle dijo que viñera á 
  ve-l-os e bicara duas veces o afillado.
       Salvio, po-l-o camiño e n'a sua casa, non facia senon cavilar, chea a 
  alma de tristura. Amaba con delirio á Otilia; creia-a, non sin razon, inocente 
  e pura; via, por outro lado, o que a nena e prendas recollidas lle decian, 
  prendas moitas veces contempladas n'o seu querido ben; via, sí, que todo 
  aquelo a condenaba a qu'hasta n'o regueiro as lavandeiras a mordian. Inés nada 
  ll´habia dito: Salvio, emporeso, notou qu'ela palidecera o descubrirs'o 
  cinturon. ¿Viria este co-a nena, como dijo Inés? ¿Seria Otilia quen ll'o 
  puxera ou mandar por? As gorriñas mismas qu'Inés iba á amostrar á Salvio, 
  ¿serian regalo acaso d'a propia Otilia? Nosos leutores nada d'esto inoran ja; 
  pró Salvio inorába-o ainda e natural era fijese estonces á sí mismo tales 
  preguntas. Ademais, ¿sabia, sospechaba siquera él quen fose o delinquente? 
  ¿Tiña d'esto o mais livian indicio, ou seria todo calúnia levantada á Otilia 
  por suas rivales, ou po-l-os rivales de Salvio? Inés, repetimos, nada ll'habia 
  dito. Estuvo asi matinando toda a noite; pró amor saíall'o encontro á cada 
  istante. Salvio namorado disculpaba á Otilia. Triunfou a parte noble, 
  generosa, venceu o amor, y Salvio, resolto á conservar, si, com'ouro en pano 
  as duas prendas po-l-o qu'importase, mais non á decaer un tris d'o seu cariño 
  á Otilia, mentras o menos outros antecedentes non tuvese; resolto á portarse 
  co-a sua querida como se nada contra ela se falara, nada que censurar hachase 
  n'ela, tomou lenguas, asegurouse, non sin discrecion, de qu'era certo o 
  qu'unha d'as lavandeiras indicara respeuto á estancia n'o pais d'as de 
  Sancti-Petri, e resolveu tamen ir á visita-l-as o outro dia. Mais antes que 
  Salvio chegue, justo e sepamos ja onde realmente están.

        VI

       N'unha lombiña, rodeada de pinales, freguesía de Samame de Rivadulla, á 
  duas leguas e media de Santiago, preto d'os palacios d'Ortigueira e Guimarans, 
  hai un lugar a caida d'un castro celtico que lle dá nome. O lugar en sí val 
  pouco; pró convertido case todo en casiñas blancas de figaldos, comerciantes 
  santiagueses que foron alí mercando, parece hoj'unha pequeniña vila qu'anque 
  sin señores n'o inverno, enchese d'eles n'o vrau de señoras e señoritas, gala 
  estonces d'as feiras e romarias d'os contornos, como Gundian, os Dolores e 
  outras mais. A dereita d'este lugar, vindo de Santiago, n'o fondo d'unha 
  carballeira e beiriña d'ela hai tamen duas casas; unha grande, j'antigua, con 
  capilla, palomar e bo granjío; outra, non tan grande, nova ainda, sin palomar 
  e sin capilla. Deijando a segunda e falando solo d'a primeira, diremos que 
  Tenencia, d'o cabildo compostelano en tempos qu'este tiña varias n'o país, 
  poseron-a e disfrutaron canónegos diferentes hast'o señor Gorostede, vítima 
  sangrenta de políticas opinions durant'a última civil guerra de sucesion. 
  Anduvo logo por moitas mans, flojas non poucas d'elas, mercenarias, 
  seiqu'ainda d'arrendatarios, ben ou mal coidada, segun cadrou, e en mil 
  oitocentos cincuenta e tantos veu por fin á compra-l-a outro señor canónego, 
  único qu'a posé ahora, fijo e fai n'ela diariamente milloras considerables. 
  Esta casa, pois, chamada ind'hoj'a Tenencia d'a Costa entr'os labradores, esta 
  quinta de recreo foi a qu'en mil oitocentos cincuenta proporcionou 
  Sancti-Petri a sua muller, a en qu'ela, Otilia e Adria pasaron alguns dias n'o 
  outono d'aquel ano, com'indicado queda. Vejámo-l-o qu'ali facian. Mentras 
  Otilia se repuña d'o seu lance, pr'Otilio eran todo-l-os istantes, todo-l-os 
  coidados á fin de que se repuxera pronto e ben: o portal d'a quinta á ninguen 
  s'abria apenas, as vidreiras estaban todas cerradas, de modo que non parecia 
  houbese gente n'aquela pousa. Cand'Otilia empezou á erguerse, dou paseiños 
  dentro d'a casa; logo po-l-a horta en compañía de sua nai e d'a donjela 
  esparjendo ali o ánimo, tendendo a vista o longo d'o pintoresco paisaje e 
  sentandose tamen o pe d'algun laranjo ou limoeiro; dempois po-l-a granja e 
  bosque e hasta po-l-a carballeira d'a capilla, tanto qu'o cabo de doce dias 
  pudo ja unha tarde ir á pe co-a misma nai e Adria á casa de Caitan e Inés, 
  siquera non fose mais que pra demostrar á esta sincero agradecemento o ver 
  n'ela unha caridá nada comun e sentimentos nobles en alto grado. Ali, pois, 
  entraban como de visita cando Salvio saía pra a Tenencia. Mais deijémo-l-o que 
  chegue o portal, que pete, e digamos mentras o que n'a casa d'Inés estonces se 
  pasou.
       Acabado-l-os saúdos e cumplidos entr'as señoras e a muller d'o 
  carpinteiro cambeados, arrubiron todas o sobrado, qu'aquelas ben conocian; 
  ocupou cada unha seu tabolete e contou Inés moi por miudo o qu'a criada 
  referira o qu'en Santiago fijera pra saca-l-a nena d'a incrusa e hast'o que 
  n'o hospital ll'ofreceran. Oido esto último tomou a de Sancti-Petri pra sí, e 
  comprendendo qu'era forza deijar ja a neta á aquela muller e qu'en ningunha 
  outra parte estaria millor qu'ali o oujeto de saber d'ela e mais que se 
  propuña, tomou a palabra e dijo á Inés:
       - Cuenta V. con que el hospital la dé al mes veinte reales durante la 
  lactancia de la niña. ¿Quiere V., y no me diga que no, quiere V., amiga mia, 
  aceptar otros veinte reales que al mes tambien yo le ofrezco hasta que la niña 
  esté en disposicion de ganar por sí?
       Resisteu Inés esta proposta canto pudo, nada queria acetar; decia que 
  po-l-o pronto o d'o hospital ll'abondaba, e pra dempois que Dios, qu'era pai, 
  ja proveria. Mai-l-a de Sancti-Petri, Otilia e Adria insistiron e acetou por 
  fin prometendo qu'o seu tempo iria a nena a escola, deprenderia oficio siquera 
  fose o de custureira, que n'este caso ela misma ll'enseñaria n'a sua casa, e a 
  condicion tamen de que solo por man de Fara recibiria de tres en tres meses o 
  duro que se ll'ofrecia. Seguidamente trougo Inés a nena pra que a viran, 
  colleu-na a abo n'o colo, bicaron-a alí todas devolveulla logo e baijando 
  unhas e outras d'o cuarto despedirons'as señoras e marcharon deijando á Inés 
  co-a nena en brazos n'a porta d'a cociña.
       Salvio chegou e petou, n'afeuto, o portal d'a quinta; Fara saeu á 
  abrirlle, e como as señoras n'estaban, qu'estaban en casa d'Inés segun 
  acabamos de ver, díjolle que marcharan de paseo, mais qu'inoraba á onde. 
  Dáball'o corpo á Salvio qu'elas alí estarian, tiña n'o seu poder o cinturon e 
  a sortella consabidos, oira as lavandeiras que c'unha cesta n'a cabeza entrara 
  Fara ali un dia, e ganoso d'achegar datos que o convencesen d'a verdá ou non 
  verdá d'o que contr'Otilia resultaba, botou dereito alá, non pra 
  sorprende-l-as en casa de sua comadre, sí pra dend'algun punto atisba-l-as e 
  facerse logo o encontradizo; pró á poucos pasos encarou co-elas que volvian a 
  Tenencia; sobrecolleunas o pronto, e Otilia, á quen mais conviña disimular, 
  dando tempo á qu'as outras se serenasen, esclamou:
       - ¡Salvio! ¿Por aquí V.?
       - Supe por casualidad que estaban aquí ustedes -dijo o de Rebordan con 
  aire cas'indiferente- y he venido á visitarlas, pues sentiria se retirasen sin 
  haberlas siquiera saludado.
       - Gracias -contestou Otilia clavando unha mirada á Salvio, e añadindo a 
  nai con intención:
       - Hizo V. muy bien en venir hoy, pues dentro de un par de dias nos 
  retiramos.
       - ¿Tan pronto, señora! -repuxo Salvio, mirando á Otilia.
       - Sí, amigo mio. El invierno se vá acercando, los frutos están ya casi 
  recogidos, y el campo ¿qué distraccion nos ofrece ahora?
       - Para hijas de ciudad como ustedes, ninguna; sin embargo...
       - Soy aficionada al campo, ya lo sabe V.; pero un dia de invierno en él 
  me sería insoportable, francamente lo confieso.
       Foron asi falando hast'o portal, e entrados n'a casa todos, estuvo ali 
  Salvio natural, espansivo con nai e filla, cal de cote e brindandos'á 
  acompaña-l-as á Santiago, como n'afeuto as acompañou.

        VII

       Fara, n'as duas veces qu'estuvo en casa d'Inés, gardouse ben de 
  revelarlle qu'eran suas ama-las de Sancti-Petri e hast'onde paraban. Inés 
  gardouse tamen de preguntarllo; soupo-o po-l-as de Sancti-Petri mismas o dia 
  que personalmente a visitaron; mais como n'a segunda entrevista, ou sea cando 
  s'atopou c'o regalo d'aquelas, unha e outra simpatizasen, empezasen á ser 
  amigas, Fara, n'a víspera de marchar á Santiago con suas amas, pideulles 
  licencia pra ir á despedirse d'Inés: foi, estuvo n'a sua casa tal cual rato, e 
  o sair bicou enternecida os hirmanciños de leite e dou á Inés un apretado 
  abrazo. Moza jamona, d'escelentes dotes pra criada, tiña, emporeso, como temos 
  todos, o seu aquel, o seu flanco, qu'era moita aficion á bailar e conversar, 
  fose con quien fose. Cada ves qu'oia unha gaita parecia qu'as pernas se 
  ll'erguian e non sabia case o que lle pasaba. Pro as millores e principales 
  romarías d'o vrau concluiran c'o San Miguel, e asi, mentras estuvo n'a Costa, 
  pouco ou nada s'adivirteu, contentándose solo con oir, posta n'o patin o 
  seran, cántigas que d'as escrouchas saian, e algun atrujo cando ja iba n'a 
  cama. E decimos contentándose, porque Fara, siquiera servise entonces n'a 
  vila, era aldeana, nacera n'a aldea, criáras'entre labradores e non podia 
  ménos de sentir esa especie de grata melancolía que sinte un o escoitar doces 
  cantares, ecos misteriosos qu'en fujidos tempos escoitou, ou acaso entonou el 
  mismo. Os ciudadanos non comprenden d'esto un átimo, porque non estudian, nin 
  queren estudiar, a vida e costumbres d'o labrego, ou estudian-as po-l-o forro. 
  Verdá qu'en Fara o contento foi pequeno; verdá que nin as pernas, nin a lengua 
  traballaron segun quixeran; mai-l-a última d'o tempo que perdeu n'a Costa algo 
  se desquitou a tarde en qu'a moza pra a vila se retiraba. N'aquel dia as de 
  Sancti-Petri marcharon po-l-a mañan, e tendo Fara qu'arrombar cousas, fregar, 
  barre-l-a casa, pecha-l-a e leva-l-as chaves, non pudo sair cand'a suas amas; 
  saeu, sí, dempois de medodía e pesando-lle bastante ben a cesta que j'atada 
  lle deijaran pra a cabeza.
       Un cairento, que viña d'a outra banda d'o rio, atravesaba o tanto a aldea 
  de Socastro en direucion á Santiago, e anque montado n'un arricol, iba como 
  fantasioso, lucindo o seu calañés, a teima; un marselle, moi historiado, con 
  moito broche de plata sobr'un chaleque de raso negro, a dourada cadéa d'a sua 
  moestra e hasta a encarnada faija que case lle chegaba o peito. Alcanzou á 
  Fara á corto treito, e parecendolle po-l-o seu traje e aire persona decente 
  pra departir co-ela durant'o camiño, adiantous'un nada, mirou por riba d'o 
  hombreiro e dijolle:
       - ¡Hola, chica! ¿Vas pa la vila?
       Fara torceu a cabeza escontr'él e contestoulle:
       - Hombre, vou. ¿Y tú?
       - Yo me queo un pouco acá.
       - Hast'onde sea, iremos en compañía.
       - ¿Po qué no? Adispasio y falando; co-eso el camino s'hará ma breve.
       - Sí, que yo de correr non llevo gana.
       - Y, ademá, hay tavía moita tarde.
       - Serán las duas.
       - Veremo, chica.
       E tirando a sua moestra de plata e mirando-a, añadeu:
       - Do y media.
       - Estonces á las sinco estou n'a vila y eso qu'en Santa Lusía tiengo que 
  determ'ainda en cas mi madre.
       - ¿Es tu e Santa Lusía?
       - Allí nasin, más hoje sirvo en Santiago.
       - Tu grasia...
       - Fara.
       - ¿Faa e la tia Frolensia?
       - Sí, ¿La conoses tú?
       - Y á tí tamen, soilo que t'iñoraba.
       - Pois yo á tu non te conoso.
       - ¿No conosiche nunca á Grabiel d'Andruco?
       - ¿Y qué? ¿Eres tu Grabiel d'Andruco?
       - El memo, muje, y vou pa Santa Lusía.
       - Pasmada me diejas en verdá. ¿Quién habia de desir qu'eras tu?
       - Pus sí.
       - ¡Vaite, vaite, Grabieliño! ¡Y qué de tempo hay que no-nos vemos!
       - Ende que cain quinto. ¿T'acorda? 
       - ¿Y non m'ha d'acordar! Mas tu non fuiche al servisio, segun oin.
       - No, que me ieron po inuti en la Cruña: me embaqué alí pa Andalusía, e 
  con un compañeo ahí de Tabeiró, mu güen amigo, esembaqué antié en Vilagarsía.
       - Por maneira que viés inda de camiño.
       - Ni má ni méno, e mi equipae tal ve ahora le estén baijando del coche en 
  Santiago. Ma ecoita: á ve si aquí en el faco acomodamo tu sesta y vas un rato 
  acabalo. Yo te la levaria si no fora que ya me desafijen.
       - Non, non, grasias.
       - ¡Qué grasias! Ahora memo.
       E apeandose Grabiel, tiroulle, medio a forza, a cesta d'a cabeza, 
  asentou-n-a contr'o pico d'a albarda, arretegou-n-a ben ali co-a corda d'a 
  sobrecincha e dijoll'en seguida:
       - Ya etá. Conque arribita.
       Fara veu qu'iba á botarll'os brazos pra subi-l-a, e com'aquelo non tiña 
  traza, pois prescindindo ja d'a falta de forza n'o animal, ocupaba a cesta 
  sola case toda a albarda e de por s'acabalo ela, seria enriba d'as mismas 
  ancas, esposta á un campanario, ou á anagarse con faco e cesta, contestoulle:
       - Mira, acaballo non me pongas, porque me guindo. Estonses, iremos á pe 
  los dous y vaya la sesta en el arre.
       - Ties rason.
       E Grabiel, collendo entonce-l-a besta po-l-a trenla e agarrando co-a 
  outra man unha d'as de Fara, camiñaron asi en animado palique hasta Santa 
  Lucía, onde despedidos con recíprocos ofrecementos e un abrazo, Grabiel entrou 
  n'a sua casa e Fara n'a de sua nai, chegando a vila ja de noite.

        VIII

       Volto de Santiago Salvio trinando, disgustado cada ves mais d'a frialdá 
  qu'en Otilia se ll'antojaba, que case o facia sair d'os seus trumiños e con 
  todo coidado fingia esta, quixo dar tamen corda o negocio, aleijarse d'o país, 
  curar así, hasta certo punto, a enfermedá d'amor que o dominaba.
       O marques de Tria-Castela, amigo de Salvio e aficionado á minas, 
  visitára, o tanto, alguns criadeiros metalíferos n'as provincias de Lugo a 
  Orense e iba á retirarse pra Madrí, juntamente co-a marquesa e un fillo qu'en 
  Santiago a acompañaba. Retirouse, pois, e ganoso Salvio d'imita-l-o de pasar 
  n'a corte d'España un inverno, marchou á pouco tamen pr'alá. Algo debia 
  gustarll'a corte, algo mais adivirtida e sedutora debia hacha-l-a vida de 
  Madrí, que non digamos ja a d'a sua aldea, si a de Santiago, ou de capitales 
  de provincia. Fose d'esto o que fose, e o certo que dend'estónces, s'algunha 
  ves viña á Santiago e d'ali a sua casa, era regularmente n'o vrau, poi-l-os 
  invernos pasaba-os todos n'a corte ou n'outras partes. Otilia, a sua ves, sin 
  volver nunca o qu'habia sido, pasaba, como sempre, os invernos en Santiago con 
  seus pais. De vrau saia co-eles, ou sola con sua nai e Adria, á baños, augas, 
  ou simplemente á esperje-l-o ánimo n'este ou n'aquel pobiño de Galicia, mais 
  sin que por eso deijase de cumplirse esautamente o estipulado con Inés 
  respeuto de Majina.
       Salvio, sempre que viña a sua casa, nunca s'olvidaba d'ir una vés, o 
  menos, a de seus compadres, levando estonces algun regaliño pr'o afillado, e 
  se cadraba, tamen pra sua hirman de leite. Caitan, com'habia doito, traballaba 
  de carpinteiro e viña de coite o anoitecer prá a sua casa. Inés coidaba d'a 
  vida e d'os picariños. Estes, en mil oitocentos cincuenta e catro, iban medio 
  escarapolados ja, falaban ben, subian e baijaban á gatiñas a escaleira d'o 
  sobrado, e anque levaban os seus croques, era unha risa ve-l-os e ver, as 
  veces, cal entre si cotifaban e pelejaban po-l-as papas. Pró n'o cabo d'aquel 
  ano, Caitan morreu. Esta perda sinteu-n-a Inés moitísimo e meses de vida lle 
  tirou. Fijolle decente entrerriño e visteu de loito o punto, sin nunca jamais 
  deija-l-o hasta qu'ela tamen morreu.
       Viuda Inés e con menos recursos ja d'os qu'en vida d'o seu home tiña, 
  siquera, mentras viveu, aforrasen ambos algo e mercasen catro leiras, 
  estreitouse n'a sua casa canto pudo, traballaba n'o campo coma unha negra, 
  facía o caldo de víspera, e moitas veces o romper d'a alba marchaba pr'o 
  traballo, levando consigo os rapaciños e deijando pechada a casa. Comian os 
  tres n'o campo, n'o campo dormian aqueles e juntos iban de noite pra a aldea. 
  De ja grandiños, levaba-os ela misma a escola, volvian c'o escolante e Majina 
  empezaba á maneja-l-a agulla o lado de sua adoutiva nai, n'as horas qu'esta 
  podia, mentras Ermelio c'unha pluma ja esborranchaba. N'os diasantos iban a 
  misa d'o cura; Inés, n'o medio, as banda-l-os rapaciños: estaban así n'a 
  ilesia; rezaban se rezaba ela, e s'ela se sentaba un pouco, tamen se sentaban 
  eles. Po-l-a tarde, se mandaba o tempo, visitaban as veiguiñas; Inés, pensando 
  n'o seu Caitan que pra merca-l-as ganara: Majina e Ermelio, cada un con seu 
  talizo de broza, que mais que biscoito lles sabia, collendo amoras n'as 
  silveiras e rosas de cabrinfollo. ¡Cantas veces, brincando n'as orelas d'o 
  Gundin c'outros rapaces d'a vecindá, chegaban, rubios coma tomates, junt'á sua 
  viuda nai á recibir d'ela un abrazo e un bico qu'enternecida lles daba!... Pro 
  súpeta, cal lóstrego, pasou aquela primeira edá. Os rapaciños, 
  qu'hast'estonces, foran máquinas, sin conciencia apenas d'os seus feitos, 
  empezaron á discurrir, o mundo empezou tamen á abrill'os ollos; Majina, oia 
  qu'era espúrea; Ermelio, que n'era sua hirman; ámbos, emporeso, querian andar 
  juntos, querian agradarse; decian qu'a ropiña ll'escapaba e facía falta outra; 
  Ermelio pedia un calzon, un chaleque, unha chaqueta e unha monteira; Majina, 
  refaijo, mantelo, dengue e un paniño rechamante, pra a cabeza; Inés, calaba, 
  ouservaba todo e obraba logo segun millor lle parecía. Verdá qu'esto aguzaba 
  de cada ves mais o seu ingenio; verdá que a facía discurrir mais ainda d'o 
  qu'eles discurrian; pró eran moi quiadiños, esmerabans'en complace-l-a é Inés, 
  tratando, a sua vés, de contenta-l-os arrenglou, d'o traje completo qu'a de 
  Sancti-Petri lle regalára un completo igualmente para Majina e pra Ermelio, 
  outro d'a capa regalada o seu Caitan.
       O ano mil oitocentos sesenta e dous, cando doce contaban os rapaces, 
  Inés, ora fose c'o sentimento d'a perda d'o seu home, ora c'o peso d'o 
  traballo, siquera ja estonces d'algo aqueles lle servisen, ora 
  porqu'aumentando as necesidades non tuvese sempre conque satisface-l-as, nin á 
  quen acudir sin que ll'o soupesen, ausente cal estaba seu compadre, ora, en 
  fin, por todas estas cousas mesturadas, e o certo que dou en amolecer, e os 
  rapaces, por moito que fijesen, como n'os tirara ainda d'a escola e eran 
  rapaces, non podian supli-l-a n'os trafegos d'a labranza, nin n'as principales 
  ánseas d'a casa. Iban, sí, cando a unha, cando o outro, as maraballas pr'o 
  ranchiño, segaban herba pr'o becerro, levaban o monte as vacas, ou traguian-as 
  d'a corda po-l-o eijido, facian varios outros laboriños, e como a mocedá 
  po-l-o regular e alegre, Majina e Ermelio, con boa salú, ben fartiños, eso sí, 
  e con vestidiño de garda pr'os diasantos, andaban case de cote alegres. 
  Majina, emporeso, cavilaba de ves en cando n'a sua condicion d'espúrea, e 
  conocendo que nada mais posía qu'o corpiño e qu'iba deprendendo así n'a escola 
  como n'o oficio de custureira que ll'enseñaba Inés, pasaba suas tristuras a 
  calada, e horas habia en qu'as bágoas os ollos se lle viñan. D'ahí que mentras 
  Ermelio tocaba o pínfano, e c'outros d'a sua edá cantaba que daba genio, ela, 
  vivo retrato de sua nai, que pra todo tiña gracia, non se coidaba de cantar, e 
  se cantaba era algun cantariño melancolioso d'os moitos qu'o redor oia e n'a 
  memoria o golpe lle quedaban. Naide os repinicaba coma ela; Majiana j'o sabia, 
  e tamen que a escoitaba Ermelio pra ver de colle-l-as voltas e caidas con 
  qu'ela agraciaba os seus cantares.
       Inés, anque non facia cama, queijabas'a cada paso e decia os rapaces: 
  &quot;Pronto, meus fillliños, quedarés sin min; non tardo en segui-l-o camiño d'o 
  meu home&quot;. Os rapaces lagrimejaban, botabanse ll'o pescozo e contestaban: 
  &quot;Calá, naiña, calá, que n'e pr'agora; inda nos habes de ver casados&quot;. Ela 
  estonces sonriase con languides, facia qu'o seu lado se sentasen e abrazaba-os 
  c'os seus brazos. Inés non s'engañaba; traballara mais d'o qu'as suas forzas 
  permitian, cometera escesos que non debia, que n'estaba acostumada a cometer, 
  e o resultado foi que d'a mañan a noite, sin case saberse como, atacou-na un 
  malino flato que lle quitou a fala e n'o mismo ano de sesenta e dous levou-na 
  a sepultura en menos de tres dias. Hachábanse n'a casa, o tanto, alguns 
  veciños, acudiron logo outros, os choros d'os rapaces qu'orfiños, enteiramente 
  orfiños, deijaba Inés, e dous d'os mais acomodados labradores, Bieito e Félis, 
  sacaron-os d'alí e meteron-os n'as suas casas, onde po-l-a mantenza estuveron 
  algun tempo servindolles de criadiños, pois Inés non contaba parentes n'o 
  lugar e os veciños tuveron que correr con todo, incluso o seu enterro e mais 
  preciso en tales casos anticipando os cartos un e cobrandose dempois n'as 
  vaquiñas e n'a millor leira. De sorte que solo a casiña e tres ou catro migas 
  de terra foi canto quedou a Ermelio en razon d'herencia.
       Os dous meses, inda non, d'ocurrido esto, o Marqués de Tria-Castela, 
  acompañado d'o señorito de Rebordan, veu outra ves a Galicia, e cand'o 
  señorito soupo a morte de sua comadre e a situacion en que s'atopaban Majina e 
  o seu afillado, especialmente Majina, tuvo un sentimento grande e viñanll'a 
  cabeza mil ideas, a fin de millora-l-a e evitar qu'os rapaces, tal vez, 
  s'estraviasen, ou botasen a perder n'as casas onde se recolleran.
       Visitaba o Marqués estonce-l-os criadeiros metaliferos d'as provincias de 
  Coruña e Pontevedra. Estuvera ja n'o Farelo; reconocera o valle de Trasdeza e 
  alí o tarreo piroide de Campo-Marzo, n'a surejion d'o Meda, rejion d'o monte 
  Candau; fora o Corpiño e a Merza, n'a region Carrio; a varios outros puntos, 
  descritos por D. Guillermo Schulz en mil oitocentos trint'e cinco e noso 
  malogrado amigo D. Antonio Valenzuela Ozores, n'a sua Memoria 
  geonostico-agricola d'a provincia de Pontevedra, Memoria premiada po-l-a 
  Academia de Ciencias e po-l-a misma publicada; estudiara-os todos e 
  faltáball'unicamente o valle d'a Ulla, correspondente a citada surejion d'o 
  Meda.
       Sucedeu, pois, qu'unha hermosa mañan d'Abril, convertida a Ulla n'un 
  verjel, cheo d'arbriños con froles, encarnadas n'os pejegueiros, blancas n'as 
  cerdeiras, ameijeiras e pereiras; froles que contrastaban non sólo co-as 
  amarelas d'os tojos e as carmesas d'as carronchiñas d'os montes, co-a verdura 
  d'os pinales, trigos, centeos e herbeiras, ornadas de margaridas, violetas e 
  mil outras rosicas, si que tamen c'o pardo-oscuro d'as veigas, recen fendidas 
  pr'o millo. Sucedeu qu'atravesando acabalo o Marqués e Salvio a parroquia de 
  Vilanova e segando alcacen Majina o pe d'unha corredoira, pr'ond'eles iban, 
  cantaba a rapariga a siguente copla:

        Cando a suliña, sula,
        na pola seca
        ai chada, ai chada d'ela;
        ai da meniña espuria
        na casa alléa.

    Chocaron o Marqués entrambas cousas; detuvo á besta d'arquiler en que 
  montaba, detuvo a sua Salvio, e dirigindos'o Marqués a cantora, díjolle:
       - Cantas, niña, con mucha gracia y me gusta ese cantar. ¿Eres de aquí?
       - De esta parroquia, señor.
       - ¿Cómo te llamas?
       - Majina, para servir á V.
       - ¿Tienes padres?
       - Jamás los conocí. Tomos me llaman la espúrea.
       - ¿Sabes leer?
       - Leer y escribir, señor.
       - Sabes ya mucho.
       - Algo de lo que precisa una mujer.
       - ¿Quién te enseñó?
       - El maestro de la parroquia; pero mi mejor maestro fué en casa, mi 
  adoptiva madre, que Dios haya.
       Volveus'estonce-l-o marques a Salvio e esclamou:
       - ¡Cuánto, amigo mio, me gusta esta niña! ¡Qué linda es, y qué despejada! 
  ¿No advierte V. una especie de señorío en todo su continente? A Madrid me la 
  llevaria de buen grado.
       - Haria V. una obra de caridad, Marqués -contestou Salvio facendose de 
  novas, e como s'a Majina non conocese nin sospechase qu'era sua nai Otilia.
       - ¿La conoce V.?
       - Desde tiernecita, y es cierto lo que afirma.
       E o marques, dirigindose de novo a rapariga, qu'o alcacen segado tiña ja 
  n'un feijiño, e mentras conversaron él e Salvio, ergueu-no a cabeza como pudo, 
  dijo-lle, sin mais nada:
       - Majina, hermosa niña.
       - Señor.
       - ¿Querrías ir á Madrid?
       - Madrid dicen que está muy léjos, que allí se gasta mucho, y eso no es 
  para mí.
       - Ven á Madrid conmigo: nada te cuesta el viaje ni la estancia llí. 
  Decídete, Majina, y verás cómo es para tí Madrid.
       - Usted, señor, se burla de mí. ¿Quién soy yo para que usted me lleve á 
  Madrid?
       E seguidamente añadeu:
       - Vaya, dejo á Vds., que tengo que hacer en casa de mis amos.
       - ¿Tienes amos?
       - Honrados labradores que echaron mano de mí, por caridad, y en su casa 
  me recogieron á la muerte de mi adoptiva madre.
       - Espera, Majina, que vamos allá tambien nosotros. Quiero que conmigo 
  vayas á Madrid; quiero que aprendas allí mucho más de lo que sabes y llegues á 
  ganar después la vida honradamente, sin andar por aquí descalza cogiendo 
  hierbas.
       - Pero yo oí decir más de una vez al maestro y á mi adoptiva madre, que 
  en las ciudades se pierden muchas jóvenes, y yo de esas no quiero ser.
       - Decian bien, hija mia, y buenos son tus sentimientos: más no temas, yo 
  velaré por tí.
       - Vengas Vds. conmigo; pues, como en casa me dejen, por mí ya no hay 
  inconveniente.
       E Majina diante, c'o feijiño n'a cabeza e descalciña, o Marques e Salvio 
  os lados e o arquilador detrás co-as bestas, foron á casa d'o labrador Felis 
  en qu'estaba aquela. Trataron co-el o Marqués e Salvio, e vendo o home qu'o 
  señorito de Rebordan s'interesaba, baijo a sua garantía e descargando n'el 
  toda responsablidá, consinteu en desprenderse de Majina e quedous'en qu'o 
  domingo primeiro iria co'ela a casa d'o señorito pra leva-l-a este logo a 
  Santiago, visti-l-a ali o Marques, segun lle parecese, e marchar co-el a 
Madrí.
       Majina, o qu'os señores partiron, puxos'a refluexiona-l-o caso, e 
  dandolle n'o pensamento mil voltas, acordabase de qu'indo a Madrí deijaba a 
  Ermelio, seu hirman de leite; a Ermelio, de quien hasta a morte d'Inés nunca 
  se separara; Ermelio, que ja requebriños d'inocente amor lle dirigia, e con 
  amor, tamen inocente, escoitaba ela; Ermelio, en fin, qu'o sabe-l-o choraria e 
  chamarialle desleigada. Acordábase, por outro lado, de que nada tiña mais qu'o 
  seu corpiño, poi-l-o oficio de custureira, á que a dedicara Inés, inda n'o 
  sabia ben e qu'o seu porvir seria moi negro; acaso s'a sorte despreciaba que 
  lle viña a man. Consumiase de pesar, e concluia por case arrepentirse, siquera 
  comprendese qu'interesandos'o señorito Salvio, compadre de sua adoutiva nai, 
  padriño d'o mismo Ermelio, non debia desprecia-l-a.
       Salvio, que ja sabia a casa de Bieito, o outro labrador, en que recollido 
  fora Ermelio, pasara alá tamen c'o Marques, e decidido a facer c'o seu 
  afillado o qu'o Marques facia con Majina, n'atopando n'a casa a Ermelio, dijo 
  o labrador pasase co-el á Rebordan o domingo mismo pra Majina desinado, mais 
  sin indicarll'o oujeto nin descubrill'a menor cousa respeuto de Majina.
       Ermelio, que soupo por esta o golpe canto relativamente a ela se tratara, 
  chorou, tirou d'os pelos, e inorante ainda d'o qu'acerca d'el proyectaba seu 
  padriño, rematou por decirlle:
       - Vaite, Majina, vaite. Ti es moi lista, guapa coma ningunha d'aldea, e o 
  lado d'ese señor, amigo de meu padriño, ¡quien sabe onde chegarás! Se ti 
  felis, Majina, anque nunca sin ti o sea eu.
       E esto decindo, caianll'a fio as bágoas; choraban ambos, e abrazábanse 
  moitas veces, como hirmanciños qu'eran de leite.
       Un dia antes d'o domingo afirido saia Ermelio pr'o monte c'os boiciños de 
  seu amo, saia d'o lugar; Majina, sentada n'a porta d'a eira de sua ama, 
  remendaba unha camisa d'esta; vira-o sair, e mentras n'a trabe d'o cuberto, 
  ali o lado, africanas anduriñas repetian sin cesar doces tonadas, cal se 
  tratasen d'alegra-l-a, ela, pensando de cote en que dentro de pouco iban á 
  separarse, e separarse tal vez pra sempre, tiña os ollos arrasados de 
  bagullas; Ermelio saia pensativo e triste cavilando tamen n'o propio, e asi 
  que se veu fora d'o lugar, cando coidaba el que solo Majina acaso o oiria, 
  cantou o cantar d'ela favorito, e oyeu Majina que decia:

        &quot;Adios, lus d'os meus ollos,
        prenda querida;
        adios, adios, Majina,
        sol que para min raya
        de noite e dia.&quot;

       E as bagullas cainll'estonces n'a costura, tanto, qu'apenas podia dar 
  puntada, nin sabia case o que facia. Po-l-a tarde, colleu a fouciña e o queipo 
  e a pretesto d'a herba saeu correndo pra fora: mais n'era a herba o seu oujeto 
  e si decir adios os sitos pr'ond'andara. Segou a presa un arraso, que co-a 
  fouciña clavou, de ja metido n'o queipo, e beira d'o Gundin sentada logo n'o 
  campiño, chea de melancolia, tendeu o redo-l-os ollos e dijo adios o regueiro 
  que d'espello lle servia e ond'as perniñas lavara, a fontiña en que bebera e 
  as rosiquiñas d'os lados. Despideus'ali d'os montes and'as vaquiñas levara, e 
  mentras elas pacian brincara con mais pastoras e os chichios escoitara d'o 
  pimpis. Despideus'ali d'os soutos, en que magostos comera con Ermilio e outros 
  rapaces. Despideuse d'os carballos que sombra n'o vrao lle fijeran, ou d'a 
  chuvia a resguardaran, e dando volta pra a casa c'o gueipiño n'a cabeza, vendo 
  a en que se criara e n'o eijido as froiteiriñas a que mil veces subira, 
  díjolles tamen adios.
       O domingo señalado quen n'a casa de Rebordan, se presentou primeiro foi 
  Bieito acompañado d'Ermelio. Unha hora mais tarde chegou Felis con Majina. 
  Este sabia ja o qu'iba; aquel inoraba-o ainda. Avisado o señorito de 
  qu'estaban ali entrambos, levou a un gabinete os catro, e dijo o labrador 
  primeiro:
       - Sepa V., si no lo sabe ya, señor Benito, que Ermilio es mi ahijado y le 
  reclamo. Queda á mi cargo desde hoy, y me le llevo á Madrid.
       Ermilio e Majina, o oir esto sentian saltos d'alegria n'o corazon, 
  coidando ja qu'iban juntos a Madrid e qu'ali, coma en Vilanova, terian ocasion 
  de verse todo-l-os dias cando menos; ilusion que procurou Salvio se fijesen, 
  por non disgusta-l-os c'unha brusca e repentina separación. Bieito contestou:
       - Nada, señorito, teño qu'oujetar á eso; pro d'a casiña e leiras que por 
  seus pais herdou, ¿quen s'encarga?
       - La casita -repuso Salvio- arriéndela V. á persona de confianza, si se 
  presenta, y sinó cuídela V. como si fuera propia. En cuanto á los terrenos, 
  que son bien pocos, segun se me informó, délos V. á medias ó trabájelos V. 
  mismo.
       - Está bien; mais ja conoce V., señorito, que todo eso da que facer, leva 
  tempo e eu tiño bastante a qu'atender n'a miña casa; ademais, ¿quien percibe o 
  importe d'o arrendo s'inquilino hai pra a casa? ¿Quien cobra as medias d'as 
  leiras?
       - Usted, hombre.
       - Pro dempois en conta hei de dar á alguien d'o que perciba.
       - A nadie. V. percibe, y percibe para sí como si fueran productos de cosa 
  suya.
       - E un supoñer: s'inquilino n'hai pra a casa, nin quen as leiras colla a 
  medias e teño eu que traballa-l-as e coidar d'aquela o pouco ou moito fruto 
  qu'as leiras dean, ¿e tamen pra min?
       - Todo, hombre, todo.
       - Gracias, señorito. Que Dio-l-o cubra de groria. Mais unha cousa se 
  m'esta acordando agora.
       - Dígala V., y acabemos.
       - Estasem'acordando, señorito, que se ben o falado non ten volt'entre 
  nosoutros dous, como o seu afillado e menor, se mañan, ou calquera dia me 
  chega a porta pidiendo contas, ¿con que me defendo eu? Esto, señorito, 
  requeria o menos un papeliño pra meu resguardo.
       - ¡Que previsor es V.! ¿No soy bastante abonado yo? ¿No puedo...; pero 
  bien, haremos el papelillo que usted desea.
       - Señorito, non lle parezca mal. Ond'hai cartas calan barbas; o que 
  s'escribe lese; o mundo, como V. m'enseña, esta cheo de trampons e un papeliño 
  sempre e bo, señorito. Po-l-o demas, ¿podia eu desconfiar?
       - Bien, hombre, bien.
       E Salvio, sin mais nada, estendeu en términos claros e precisos o 
  papeliño que Bieito deseaba; leu-no en alta vos, e firmando-o ambos, firmaron 
  tamen como testigos un d'os criados d'o señorito, chamado o intento, e Felis, 
  qu'o poñe-l-a pluma sobr'o papel, dijo con moita sorna:
       - Vaiche ben amarrado. D'estes hachados hai poucos.
       Salvio comprendeu o instante a indireuta; sacou d'o chaleque un doblon 
  d'ouro e alargandollo o testigo, dijo á sua ves:
       - Esto dá mi amigo para V. si lo tratado cumplia.
       - Señorito, o boi po-l-a corda e o home po-l-a palabra, decia meu pai; eu 
  n'esto sempre lle semellei.
       E non collia o doblon.
       - Tenga V.
       - Quite alá, señorito. A rapaza nada ten, ja o sabemos; nada deija de que 
  coidar; de consiguente, n'hai traballo nin producto. Recollin-a de caridá, e 
  se a mantiven, tamen ela me sirveu. Estamos d'a outra banda.
       - No es ese el caso. Es la recompensa al cumplimiento de su promesa.
       - Ja dijen o que meu pai decia. Nunca comin palabra; mais s'ese señor seu 
  amigo m'a quer pagar... estonces veña.
       E colleu a moneda o punto e meteu-na con toda calma n'un d'os bolsos d'os 
  calzons. Seguidamente o señorito, doblando o papeliño e dando-o a Bieito, dijo 
  a Ermelio e a Majina.
       - Ya veis que á Madrid se os lleva á entrambos; juntos os criásteis y no 
  quiero se favorezca al uno sin favorecer tambien al otro. Espero que sereis 
  buenos y que, si algun dia, por desgracia, cualquiera de vosotros se viese 
  mal, el que mejor esté se acordará de esto que por vosotros hacemos y sabrá a 
  su vez proteger al otro.
       Majina e Ermelio enterneceronse; pro, demasiado ocupados ja interiormente 
  consigo mismos, baijaron as cabezas e nada s'estreveron a contestar.
       Estaban a cae-l-as doce e os labradores trataban de retirarse, mai-l-o 
  señorito n'os deijou ir sin que jantasen... Jantaron, pois, en Rebordan 
  labradores e rapaces juntos a unha mesa qu'ali n'un cuarto se lles preparou. 
  Comeron aqueles ben e beberon inda millor; os rapaces pouco e mirandos'á cada 
  instante; os primeiros, contentos coma cucos, os segundos, menos tristes que 
  dias antes. O remate d'a comida acercous'o señorito e postos en pe labradores 
  e rapaces, dijo aquel a estes:
       - Majina y Ermelio, vosotros quedais aquí esta noche y, á caballo, 
  saldreis mañana conmigo para Santiago. Ustedes -dirigindos'en seguida os 
  labradores- pueden ya retirarse cuando gusten.
       Bieito e Felis deron estonces gracias, despedironse d'o señorito e 
  abrazando a Majina e a Ermelio, volveron pra a sua aldea. O outro dia lus 
  saian de madrugada pra Santiago, Silvio, Majina e Ermelio, e catro dias mais 
  tarde pra Madrí en carruajes diferentes, Majina c'o Marqués de Tria-Castela; 
  Ermelio con seu padriño.

        IX

       Morta Inés, como dijemos, case supetamente, sin jusgos dar siquera á que 
  viñese o crego á ausilia-ala, e de consiguente, sin qu'as de Sancti-Petri 
  soupesen que morrera, pois Fara entregárall'habia pouco un trimestre e hastra 
  que vencese outro non volvia a casa d'ela; morta, levandose consigo o secreto 
  qu'a nai d'Otilia ll'encargara, naide, senon o señorito de Rebordan, podia 
  entrar n'aquel secreto e facer algo por Majina cerca de sua nai e sua bo. 
  Mais, ¿debia face-l-o él n'este caso, dudando, como dudaba ainda, fose Otilia 
  a verdadeira nai d'a nena qu'Inés tirara d'a inclusa? ¿Debia face-l-o él, 
  insultando direutamente, como se dijeramos á sua querida misma, á quen amor 
  hasta estonces defendera? N'e posible; d'ahí qu'o sabe-l-o falecemento de sua 
  comadre, a pouco que de Madrí chegou á sua casa c'o marques de Tria-Castela, 
  cando dous meses n'habia ainda qu'orfiños quedaran Majina e Ermelio, 
  recollidos de caridá por labradores que, se os mantiñan, miraban-os tamen como 
  especie de criadiños; d'ahi que co-eles solo s'entendesen o mismo Salvio e o 
  Marques; d'ahi que nada tampouco soupera Otilia d'o viaje de Majina á Madrí, 
  ocurrido antes de devengarse novo trimestre. ¿Podia Otilia saber d'este viaje, 
  á non ser po-l-o propio Silvio? Otilia solo de tres en tres meses sabia de 
  Majina e eso por boca de Fara, dempois de cada un trimestre satisfeito. Fara, 
  vencido o non pagado, foi, segun costume, á casa d'Inés; ninguen saeu á 
  abrirlle, a casa estaba toda cerrada; preguntou por Inés estonces o veciño 
  mais chegado, e o veciño dijolle que morrera, e contoulle, non solo o que n'a 
  sua morte se pasara, si que tamen como o seu fillo e a espúrea recolleran de 
  caridá outros dous veciños, e como á estes ll'os tiraran pra leva-l-os á Madrí 
  o señorito de Rebordan e outro señor amigo d'el.
       Sorprendida Fara con tantas e tan inesperadas novedades, volveu mais que 
  de presa á Santiago á informar d'o acontecido as de Sancti-Petri, suas amas. 
  Otilia e sua nai quedaron coma espavecidas e non sabian case que facer, nin 
  que pensar. Meters'en averiguacions, tratar de buscar a espúrea, era cousa 
  difícil e peligrosa para elas. Verdá qu'a circunstancia d'intervir Salvio n'a 
  marcha de Majina pra Madrí, segun a criada oiran, tranquilizaba-as, hasta 
  curto punto, sobre todo, marchando tamen Ermelio, afillado d'o señorito de 
  Rebordan. Pro, ¿sabian elas esto, por ventura? ¿Dijerallo acaso Inés á Fara? 
  ¿Dijerallo o veciño mismo, con quen falou? Verdá igualmente que podia Otilia 
  escribir á Salvio; mais, ¿estreveriase, receando, cal debia recear, fose o 
  paso último de Salvio unha como vinga d'o seu amante á indiferencia e frialdá 
  que sempre ouservara n'ela?
       Nai e filla, pois, perdians'en conjeturas e forons'asi estando meses e 
  anos sin noticia algunha de se viva ou morta era Majina.
       Otilia, por outro lado, confesémo-l-o, pouco ou ningun cariño lle 
  profesaba, como ja notarian os leutores, e ¿qu'estraño, concebida sin amor, 
  sin pecado, hasta sin conciencia de que pecado s'houbese n'ela? ¿Por qu'o 
  delinquente, arrepentido d'o seu delito, n'averiguaba as consecuencias d'esto, 
  e sabidas, non coidaba d'a sua filla? ¿Quen era él, pra tratandose, segun 
  trataba d'unha distinguida e inocente señorita, qu'estimaba en tanto sua 
  lindeza como o seu honor, quen era el pra sin mais nin mais mofarse d'ela e 
  mofarse cal se dijese: &quot;Eí queda eso, muller; abasoirei as tuas gracias, 
  emporquei a tua honra. ¿Qué m'importa á min? Eu son home, e teño dereito a 
  todo; non quedo ligado á nada; tí, muller, aguanta e sinte sola os efeutos d'a 
  miña bestial desenvoltura; leva a carga toda que solo eu debia levar; sufre e 
  chora mentras eu me rio, e se cadra, vou c'outra á divirtirme d'igual 
  maneira?&quot; Mais deijémos filosofías, que mal feito non remedian, e oyamos os 
  labradores qu'en Rebordan comeron e volvian pra as suas casas.


        X

       Bieito e Felis, o que de Rebordan sairon, empezaron á desfacers'en 
  lenguas d'o señorito, e a preguntarse qu'oujeto levarian él e o seu amigo n'a 
  marcha d'os rapaces pra Madrí. Discurria e falaba cada un o que se 
  ll'antojaba, e así falando e discurrindo, decia Felis:
       - Ermelio canta ben, e poida qu'alá o queiran pr'o treato.
       - Tenche boa traza -contestaba Bieito-. Estonces, ¿que dirás tí de 
  Majina, que non parece senon unha calandre, co-aquela finiquiña vos que leva 
  pr'onde quere? Ningunha n'o lugar lle pon a palla diante. Eso non pode ser: os 
  rapaces son ainda moi noviños. ¿Qué contarán?
       - Contarán doce anos o que mais.
       - Por ahí -volvia á decir Felis-; si, porqu'Ermeliño, segun moitas veces 
  oin á sua difunta nai qu'esté en groria, naceu o ano de cincuenta, é Majina, 
  se mal non recordo, veu d'a incrusa pra junt'a él n'o mesmo ano.
       - Sal a conta.
       - O d'Ermeliño, se ben o penso, ja m'o esprico. Ermeliño e afillado d'o 
  señorito, e quezais queira po-l-o á estudiar é face-l-o crego ou outra cousa. 
  ¿N'oiche como dijo: &quot;Es meu afillado, lo recramo, y queda á meu cargo 
  dend'hoi&quot;?
       - E mais tes razon. Leve San Pedro se n'e eso. Agora sí que certache. E 
  ¿o de Majina? D'ela o señorito nada dijo.
       - Porque n'e él, senon outro señor quen a leva, outro señor que c'o 
  señorito estuvo n'a miña casa e tratou comigo.
       - ¡Cata, cata, cata! Por eso, o darch'o señorito aquela moeda, dijo: 
  &quot;Esto de meu amigo se lo tratado cumprias.&quot;
       - Por eso.
       - Home, n'o sabia, e aventuro qu'ese amigo ha de ser un que, dempois 
  d'andar n'os nosos montes c'o señorito collendo pedras, mirando-as, e gardando 
  algunhas n'a faltiqueira, foi tamen a miña casa o dia qu'o señorito mandou 
  saise eu á Rebordan c'o seu afillado.
       - Será porqu'o qu'eu digo estaba en Rebordan c'o señorito e viñan ambos 
  d'os montes.
       - Logo e o mesmo. ¿Qué diabros terian aquelas pedras? ¿Pra que as 
  gardaria?
       - Descubriria n'elas algun ouro, ou algunha prata. ¿Qué sabemos?
       - ¡Poida dar! ¡Canto discurren eses señores de Madrí! Pro Majina e moi 
  bonita...
       - Moi garrida, e tan lisgaira, qu'anqu'oira ja a prima.
       - Debaijo d'o pau estan as achas. E moi bonita, digo: as bonitas son moy 
  cobizadas n'as vilas, e non falta quen comercée co-a sua bonitura, ja 
  m'entendes. Mira, Felis, o mundo estache moi corrompido; fun soldado e sei o 
  que se pasa n'el. Haiche moito ladrupeiro. Quezais qu'ese señor...
       - Cala, burro, que non sabe-l-o que falas. Ese señor, que por certo me 
  gustou e parece moi ben llano, veu c'o señorito de Rebordan a miña casa, como 
  dijen. Verdá que foi o señor quen tratou comigo e consentin en endesprenderme 
  d'a rapaza: pro consentin, Bieito, baijo a garantia d'o señorito e descargando 
  n'el toda a miña responsablidá.
       - Sendo así, menos mal.
       - Sinteso, ¿n'oiche tí, n'oin eu, n'oimos todos o que, dempois de firmado 
  o papeliño teu, que por certo tamen n'e mala ganga, n'oich'o qu'o mesmo 
  señorito dijo os dous rapaces?
       - De tanto non m'acordaba, e eso que o oi-l-o case, case chorei. Ja vejo, 
  Felis, qu'a tua mamoria e millor qu'a miña.
       - Sí, sí, estás bo melro; o que ch'acorda e o teu papeliño. Po-l-o 
  demais, ¿coidabas ti qu'habia de soltar eu a rapaza á un calquera que me 
  chegase á porta? Anque paleto, Bieito, teño tamen a miña conciencia e sei 
  discurrir o meu modo.
       - Todos decimo-l-o mesmo e ti fijeche ben en sacudi-l-a tua responsiva.
       Estas e outras cousas iban falando Bieito e Felis, hasta que chegaron 
  cerca d'unha taberna, e ali o último, como traguia cartos frescos, dijo ó 
  outro:
       - Aqui, Bieito, hemos de botar un vaso.
       - Non t'atenten os demos.
       - Aqui che digo qu'hemos de beber.
       Bieito estonces, vendo que ja s'adiantaba en dereitura d'a taberna, 
  turroulle po-l-a chaqueta e díjolle:
       - ¿Seique bebemos pouco n'a casa d'o señorito?
       - Non ho, mais hoj'e domingo e pago eu.
       - Felis, hoje viño non fai falta. O home honrado n'a sua casa. ¿Qué 
  dirian as mulleres se n'a noite nos metésemos, ou borrachos slles chegásemos?
       - Falas ben, Bieito, falas coma un libro.
       - Pois estonces, pr'as nosas casas.
       - Vamos pra a casa logo, qu'a dona háse d'alegrar c'os cartiños qu'aqui 
  levo -señalando o bolso onde gardara o doblon.
       E, chegando a aldea os dous, entre lusco e fusco, despedironse, meteuse 
  cada un n'a sua casa, e Felis dou á sua dona o doblon que ll'entregara o 
  señorito de Rebordan. A Bieito, dijo Ruperta, apenas veu que viña solo:
       - ¿E Ermeliño?
       - ¡Quen coma el! Levach'o seu padriño pra Madrí e alá che queda ja en 
  Rebordan.
       - ¡Ai logo!... E o qu'herdou, ¡quen o coida!
       - Mira ese papeliño -sacando-o d'a faltiqueira moi doblado.
       - E ¿que me das, se non sei ler?
       - Verda, muller. Acende estonces ese candil, qu'eu ch'o lerei.
       Acendeu Ruperta o candil; Bieito desdoblou o seu papel, e anque non forte 
  en letura que digamos, empezou á lerll'o; mais parecendolle qu'o candil 
  n'alumeaba ben, mirou pra el e dijolle:
       - ¡Ou, meu amigo! ¿Seique fiamos pra afeira!...
       - Para, que o tizarei, pois graxa ten-a, qu'inda ll'a botei onte 
  -contestou a muller.
       - Ten, pro esta callada; derretell'a e tiza-o. Eu, sin lus, non sei ler.
       Obedeceu Ruperta, leu Bieito mal como pudo o documento, e o remate d'a 
  letura dijo aquela:
       - ¡Merecech'os meus laudes! ¡Ech'un choiño!
       - Sí, que che me mamo eu o dedo. E ¿sasbes unha cousa?
       - Sei, se a dis.
       - Vait'a leña. ¿Sabes que pra Madrí levan tamen a Majina?
       - ¡Seique m'aniñas!
       - O que oes.
       E contado que ll'houbo o que ja sabemos, esclamou seguidamente Ruperta:
       - ¡Cata a espuriña! ¡Agora que me digan á min qu'alguns non nacen de pe! 
  ¡Nos, forando de cote n'a terra, feitos un Adans, e outros, sin encomendars'a 
  Dios nin o diacho, entrandolles a sorte po-l-a porta!... Pro, escoita Bieito: 
  ¿que pensas facer d'a casiña e leiras d'Ermeliño?
       - A casa penso arrenda-l-a, anque nos dea pouco. As leiriñas, se che 
  parece, traballaremo-l-as por nos.
       - Eso n'está mal; pro labramio temos ja d'abondo, os estercos non sobran 
  e..., en fin, traballaremo-l-as; co-eso n'haberá medias.
       - As medias sonche boas pr'as pernas, Ruperta. De traballar no-nos 
  forramos, e así, traballemo-l-as pra que milliño non falte, e se pode ser que 
  sobre, a fin de vende-lo e mercar algun farrapo.
       - Esa e a miña.
       E Bieito, baijando d'o sobrado un mazo qu'ali tiña de follatos, meteu 
  n'el o papeliño feito po-l-o señorito de Rebordan, e rezou un Padre-Nuestro 
  aquela noite pra que Dios lle dise un felis viaje.


        XI

       Majina e Ermelio, que non viran mais edificios e calles qu'as casas e 
  congostras d'a aldea en que naceran, nin templos mais qu'o de Vilanova e os de 
  Merin, Samame e Santa-Crús, estes ultimos de cento unha vés, e decir, o dia de 
  quinta-feira mayor, ou Jueves-Santo, cando as veliñas iban con Inés, ou á 
  algunha misa solenia de gaita e de foguetes, á qu'ela misma os levaba; os 
  rapaces, que formado non tiñan ainda esauta idea d'o qu'era unha ciudá, qu'o 
  ve-l-a de Santiago, quedaron como atronitos, e eso que non saian senon á misa 
  n'a Capilla d'as Almas, moi de madrugada, e un istantiño, a noite, po-l-as 
  calles co-a pousadeira; os rapaces, decimos, o que chegaron á Madrí e viron 
  tanto caserío como alí hai e cousas que nunca viran, bonitas, sí, pro co-as 
  que nunca tampouco s'encariñaran, nin eran pra disfruta-l-as eles, lonje de 
  quedar pasmados, coma en Santiago, quedaron tristísimos, ja porque separados 
  foran n'o viaje, ja porqu'en distintas casas s'atopaban, ja, en fin, 
  porque'aleijados d'a aldea en que tiñan as suas afeucions, qu'era coma o seu 
  praiso, nada acostumados os castellanos, nin a terra d'estes, todo costa 
  arriba se lles facía, especialmente n'os primeiros dias: encherons'unha e 
  outro de suidades, e conocendo o marqués e Salvio, comprendendo que, de seguir 
  así, enfermarian, deron en distraé-l-os, levando-os juntos, non solo po-l-os 
  arredores de Madrí, si que tamen os títeres e á algun teatro, pra que novos 
  gustos fosen adiquirindo e de Vilanova s'acordasen menos d'o qu'os coitadiños 
  s'acordaban. Logo, entraron en colejos: Ermelio, n'un particular, 
  ond'adiantaba grandemente n'os estudios preparatorios pra ingeniero civil; 
  Majina, n'outro de señoritas, ond'aprendia toda clase d'hablidades con 
  asombrosa rapides. Esto traguía contentísimos os proteutores d'ambos e os 
  rapaces iban estando ja tamen contentos, sin acordars'apenas nin siquera de 
  Galicia, pensando sempre un n'o outro, escribindose cartiñas d'escondite e 
  tratando, si, d'adiantar moito, sobre todo Ermelio, pra tempo andando casarse 
  con Majina, se seu padriño e o proteutor d'ela eran gustantes. Pro o marqués á 
  últimos de mil oitocentos sesenta e catro, tuvo un grandísimo sentimento co-a 
  perda d'o seu fillo, morto en París. Nunca dend'estonces se lle veu rir; 
  parecia qu'unha sombra o perseguía, gustaba ll'a soledá, e se o deijaban solo 
  atopaban-o chorando coma un neno po-l-o seu fillo, o seu herdeiro único, o 
  herdeiro d'o seu nome e título. A marquesa tamen choraba, mais sua delor, 
  qu'era grande, non chega, nin con moito, a d'o marqués. Sentian-o os amigos 
  qu'á consola-l-o s'acercaban, e s'alguns intimos o levaban á pasear varias 
  tardes, él iba, po-l-o regular, calado, cabisbaijo, pensativo, receando sempre 
  que d'o seu fillo lle faláran, morto fora d'a casa de seus pais, en 
  extranjeira terra, pro morto coma un santo, segun carta d'o confesor mismo 
  dende París o marqués.
       Otilia e sua nai, Otilia, sobre todo, esprimentaba especie de remorso, o 
  pensar que seria de Majina, á quien levara n'as illargas d'a sua filla, que 
  filla sua era o cabo; reprendias'a si propia d'aquela flojedá e abandono que 
  criminal lle parecia, as veces; confesouse moitas d'él; fijo penitencias 
  áspras; dou, con aquescencia de sua nai, limosnas de diferentes clases á 
  varios pobres e unha e outra ofrecerons'hasta á San Sebastian de Pico-Sagro á 
  subir á pe descalzas a ermita d'este monte e oir ali unha misa o santo, ben 
  n'o seu dia mismo, o vinte de janeiro, s'a estacion non fose cruda, ben o 
  domingo último de Mayo, en qu'alí tamen se lle festeja; todo pra que Dios 
  quixera soupesen de Majina.

        XII

       Como os labradores n'as aldeas coidanse pouco d'os correos, e como Bieito 
  e Felis non contaban con que Majina e Ermelio lles escribisen, nada souperon 
  d'eles hasta que, chegando a feira de Lestedo un vinteseis, de Junio de mil 
  oitocentos sesenta e catro, díjolles certo conocido:
       - Ide, se querés á Ulla, que n'a estafeta tendes cada un sua carta.
       - Non vejo quen poida escribirme á min -contestou Bieito.
       - Nin eu á min -repuso Felis.
       - O que vos podo asegurar -añadeu o conocido-, e que tiven-as alí n'a mau 
  e ambas traguen marca de Madril n'as cubertas.
       - ¡Ah, carásio! -exclamou Felis, dando n'o chao un golpe co-a aguillada e 
  dirigindos'a Bieito. ¿Va que son os rapace-l-os qu'escriben?
       - ¿Qué rapaces?
       - Majina e Ermelio.
       - ¿Qu'han de ser?
       - Non son outros ¡Oh, malpocados!
       - Pois estonces eu mesmo vou mañan á tirar d'a estafeta as duas cartas e 
  veremo-l-o que nos din.
       - J'o sabés, -dijo o conocido- e así hastra a feira, que quero ver se 
  merco unha vaca.
       - Hastra a feira logo e graceas -contsetaron os d'as cartas.
       - A Dios que as merece -replicou o outro.
       E botou pra a feira.
       Bieito, o dia siguente, foi de madrugada a Ulla e tirou d'alí as duas 
  cartas. Eran, n'afeuto, d'Ermelio e de Majina; a d'esta pra Felis, e a d'aquel 
  pra Bieito que, saido apenas d'a estafeta, abreu a sua, leu-na tres ou catro 
  veces po-l-o camiño, e decia:
       &quot;Sr. BENITO CARPAZA.
                                                                                 
                                 Madrid 1º de Abril de 1864.
       Amigo mio: No soy ingrato, ni quiero que de tal me tache persona alguna, 
  y así tengo hoy el gusto de escribirle á fin de saber cómo siguen V. y la tia 
  Ruperta, á quien saludo. Yo, educándome, cual un príncipe, en un colegio, 
  gracias á la bondad de mi padrino, mas sin olvidar, no obstante, que ahí nací, 
  que en el cementerio de esa parroquia existen las cenizas de mis queridos 
  padres, por cuyas almas se servirá rogar á Dios, y que en ese escondido rincon 
  donde se deslizó mi infancia tengo lo poco que heredé de aquellos. Procure V. 
  conservármelo en buen estado por si algun dia lo necesito, y dígame lo que 
  poco más ó ménos valdrá al año en renta líquida, segun su conciencia.
       Recuerdos afectuosos a la parienta, y V., si en algo me contempla útil, 
  mande á su reconocido seguro servidor
                                                                                 
                                                          ERMELIO.
       P. D. El sobre para cuando pueda contestarme, al Sr. D. Salvio, mi 
  padrino.&quot;
       Chegado a casa de Felis, doull'inmediatamente a outra; subiron o sobrado 
  ambos, e sentandose n'os peares d'a ventana, leu Bieito en alta vos de punta á 
  cabo a que ll'escribia Ermelio a Felis: logo abreu a sua e leu d'a misma 
  maneira o siguente:
       &quot;Sr. D. FÉLIX CHAPARRO.
                                                                                 
                                 Madrid 1º de Abril de 1864.
       Muy señor mio: Colocada por mi generoso protector en un colegio de 
  educacion, donde, sin nada faltarme, sirvo á Dios y aprendo mucho, pensando há 
  tiempo en escribir á V. noticiándole esto mismo, á la vez que mi interés por 
  su salud y la de su esposa, satisfago hoy con el mayor gusto este interés; 
  pues siquiera acaso nos hubiésemos separado para siempre, siquiera estemos muy 
  distantes y en medio de la gran suerte con que la Providencia me favorece, no 
  olvido, ni olvidaré jamás, que en ese país querido de mi infancia dejé, no 
  sólo los mortales restos de mis buenísimos adoptivos padres, si que tambien á 
  V. que, huérfana, me recogió y partió su pan conmigo. Así es que en mis 
  oraciones ruego diariamente al Todopoderoso por los unos y por el otro, 
  esperando pidan á su vez por mí, y que juntos llegaremos á vernos todos en el 
  cielo.
       Un abrazo en mi nombre á la señora María Rosa, y usted disponga de la 
  que, con gratitud cordial, es su atenta segura servidora,
                                                                                 
                                                          MAJINA.
       P. D. El sobre, caso de que V. guste contestarme, al Sr. Marqués de 
  Tria-Castela. -Madrid.&quot;
       - Po-l-o visto, ese Sr. Marqués de Tracastela e o proteutor de Majina, o 
  qu'aqui estuvo c'o señorito -dijo Bieito apenas Felis rematou de ler.
       - Tal penso. ¡Vei ti agora s'a rapaciña non fijo sorte, e se razon non 
  tiña eu en decir qu'aquel señor me gustára.
       - Cando ch'o saiba Ruperta hache de facer cruces. Pro, ¡qué ben escribe 
  pra muller!
       - Ben ja escribia acá, pro n'o colejo prefeucionouse: di tí 
  ¡qu'espresions mais amantes e asentadas!
       - Pois eso.
       - Parece que naceu señora. Ja n'a miña compañia o decrinaba. De pequeniño 
  verás que boi terás. Eu creo qu'anqu'espúrea ela ha de vir de boa cepa.
       - O principal e qu'os rapaces ten salú e non lles falta que comer -dijo 
  Bieito, e levantándose d'o pear en qu'estaba, añadeu:
       - Vaya, voume, qu'as moitas paradas fan os dias pequenos.
       - Agarda, ho, qu'inda hai mais de que falar.
       - Fala, pois, e fala pouco.
       - Alzar sin vento e parir sin tempo, non pode ser. Falo que debemos 
  contestar inmediatamente os rapaces. Ja ves o atraso que ten as cartas e eles 
  estarán con ansea, se non din que somos uns empuliticos. Eu non quero que tal 
  digan, e heille de contestar a Majiniña de meu puño e letra, mais que se ria 
  d'os meus garabatos, que non se rirá, sabendo, como sabe, o que sou e que 
  n'estuven en nengun colejo.
       - Contestar está ben; pro millor sería valernos d'o escolante, qu'o fin 
  sabe algo mais que nos: co-eso as contestacions irian n'outro orde e non 
  terian os rapaces de que rirse.
       - Cal non. Eu hei de contestar á Majiniña de meu puño é letra, anque sea 
  á patachan. Así direille canto sinta o meu corazon e sin que o saiba naide 
  mais que tí e a miña dona.
       - Justamente qu'inda non lemos as nosas donas as cartas de Madril.
       - Hoje mesmo ll'as leremos: mañan teño qu'ir eu a vila e cadra ben, 
  porque co-eso levo o meu tinteiro de corno pra que m'o enchan ali de tinta, e 
  merco, ademais, papel, obrea e un franco pra a carta. O diñeiro trague todo.
       - Estonces, tragues tamen outro franco pra a miña e toma os cartos.
       - A volta m'os darás, ou cando nos juntemos pra contestar, que será, se 
  che parece, aqui n'a miña casa pasado mañan á noite.
       - Verbo d'eso, nada che podo decir, mentras non falo con Ruperta. De 
  todos modos, poña á miña contestacion eu, poña-a o escolante, aqui virei 
  pasado mañan a noite.
       - Mala conta. En fin, fai o que che dea a gana. Tí sempre co-as tuas 
  voltas.
       - Eu n'as vejo; pro non m'enredes mais, qu'estou bermando e teño moito 
  que facer. Conque, de morte en fora, hastra o dito.
       - Hastra o dito logo.
       E Bieito marchou co-a carta d'Ermelio n'a faltiqueira. Felis quedouse 
  co-a de Majina. Leu cada un a sua a respeutiva dona, e discurridas, con seu 
  acordo, as oportunas contestacions, o dia mismo que Felis foi á vila, foise 
  Bieito a casa d'o escolante qu'en terminos pulidos estendeu canto escrito 
  houbera ja n'un papeliño o home de Ruperta. Firmou este en seguida a carta, 
  doblou-na o escolante, puxolle oblea e sobre, segun indicaba Ermelio, e 
  chegada a noite d'o vintenove, correu Bieito á casa de Felis pra recolle-l-o 
  franco, paga-l-o, e pegarll'o á carta misma que levaba. Felis agardaba-o: tiña 
  ja enriba d'a tampa d'unha hucha grande d'o sobrado tinteiro, papel e obleas; 
  María Rosa, sua dona, queimara o candil n'o lume, puxeralle torcida nova e 
  provistara-o de moi ben d'aceite; unha e outro acababan d'arreglar todo esto, 
  cando peta Bieito á porta. Abreulle de contado Felis, e dempois de dars'as 
  boas noites e saudars'entre sí os tres, dijo Felis á Bieito:
       - ¿Escribiche e ves á po-l-o franco, ou imos ambos á escribir?
       - Home, valinm'o cabo d'o escolante, por parecell'a Ruperta qu'era asi 
  millor, e trago feita ja a miña carta. O que sinto e que n'a vejas, pois 
  empeñous'o Juncras d'o escolante en qu'habia de cerra-l-a él mesmo.
       - ¡Se correras como mentes! O escolante faria o que lle mandases, ho. 
  Quen contesta n'e él qu'es tí. Supoño que non ch'esquencería decir á Ermelio 
  qu'a casiña canto dá, come-o e qu'as quicholas descopeadas rentas 
  contrebucions, ecetra, o que deijan non chega apenas pra a semente...
       - ¡Qué malicioso e mal pensado es Felis! Tanto coma eso non ll'o digo, 
  algo sí, qu'e forza; cada cousa pide o seu, e sobre todo, está a concencia. Tí 
  n'o meu caso ¿que farías?
       Felis nada contestou: amostazado un tanto co-a jogarreta de Bieito, dijo 
  solo pr'o seu capote: &quot;¡Cala, que tampouco has de ver ti a miña contestación!&quot; 
  E logo, sin dirigirs'á naide, preguntou:
       - ¿Qu'hora temos?
       - Tocaba n'a parroquia as nove, cando saia eu d'a casa -respondeu Bieito. 

       - Estonces, xa vai sendo hora de rezar. ¿Rezache?
       - Non ainda. Penso ir á rezar co-a dona.
       - Reza e cea aquí, se qués.
       - Agradezo, pro quedei d'ir, e Ruperta estará esperándome.
       - Pois logo toma o teu franco, que nos imos á rezar e dempois da cea 
  escribirei, se non m'atenta o sono.
       Agarrou Bieito o franco, pegou-no a carta, dou á Felis o importe d'él, 
  gardou aquela n'a faltiqueira, e despedindose de María Rosa e d'o seu home, 
  botou pra fora. Felis choeu a porta, rezou co-a sua muller e cearon ambos n'a 
  cociña: seguidamente marcho él pr'o sobrado c'o candil, clavou este n'a 
  parede, e posto á escribir, mentras María Rosa coteleaba un pouco junt'o lar, 
  contestou á Majina así:
                                                                                 
                                 &quot;Vilanova, Juño 29 de 1864.
       Estimada Majiniña: Malegraré que estas mal formadas letras tallen con 
  salú. La miña y de la muller buena á Dios graceas, pra lo que gustes mandar 
  que lo aremos con fina voluntá. Saberás en como recibí la tua con atraso; 
  pois, como con naide me correspondo, non curé del correo, nin pude contestar 
  antes. Saberás tamen en como pedimos á Dios por tí, por Caitan e Inés, y en 
  como por doce pesos se vendeu la becerra de la vaca Teija. La de la Bermella 
  la criamos y tabía de gustar se la viras. María Rosa te dí que sinte nestés 
  más preto, pra mandarte unha carabela de zreijas de las que tanto aquí te 
  gustaban. Yo tamen lo sinto, porque seria quen te las levase y porque nel 
  colejo non te las darán. El sobre desta irá al señor Marqués de Tracastela, 
  segun mencargas, y dille de miña parte que recibí por mau del señorito Salvio, 
  seu amigo, el dobron douro que pra min le dió y que necesidá nabía deso. I 
  agora, deijando ya de molestarte, recibe abrazos de María Rosa. Dios te fade 
  bien, miña joya, y ordena al que te quere y ver desea

                                                                                 
                                                          FELIS CHAPARRO.&quot;
       Rubricou, e oindo canta-l-os galos a media noite á tempo que'él 
  espolvorejaba barro d'a parede sobr'a carta pra que s'enjugara, esclamou:
       - ¡Nai que me pareu! ¡As doce ja! María Rosa -chamándo-a.
       -¡Ei! -contestou esta dend'a cociña.
       - ¿Vas n'a cama?
       - Non. E ti ¿acabache?
       - Acabei. Viacá, e escoitarás.
       Subeu María Rosa, espriguizouse diant'o home, e escoitando, non sin 
  cotelear novamente toda a carta inserta, dijo o que Felis rematou de lerll'a:
       - Vaiche carpintejada.
       - Que podia ir millor, c'outros prefiles e riquilorios, ja o eu sei; pro 
  vai natural, qu'e o que me gusta á min.
       - Cerra-a, pois, e vente a deitar, qu'eu non podo mais ja c'o sono, e 
  voum'a cama.
       - Deitate, si, qu'hai qu'espertar cedo, e ver s'alguen d'a aldea vai a 
  vila e leva esta carta o correo.
       E María Rosa baijou d'o sobrado, ispeus'e meteuse n'a camariña. Felis 
  cerrou a carta, puxoll'o sobre o Marques de Tracastela, pegou ll'o franco, e 
  fois'á deitar tamen, dejando enriba d'a hucha a carta hasta qu'esperta María 
  Rosa, ó abri-l-o dia, colleu-na ali, e botada po-l-a aldea hachou mozo qu'indo 
  con guindas pra Santiago levou-na, e meteu-no n'o buzon.

        XIII

       Corria o ano mil oitocentos sesent'e seis: era unha mañan de Mayo; 
  empezaba á esclarecer, e ladrando os cans n'as eiras, daban a gente que pasaba 
  po-l-as congostras; cantaban ja o millangarrido, a bubela e o cuco n'as 
  carballeiras, o merlo e o reiseñor n'os salgueirales, o paspallás entr'os 
  centeos, e os gílgaros e carriciños, os chincheiros e sirins desfacianse n'os 
  eidos mirando cada un pr'o seu amor, qu'alí os hoviños n'o níjaro empolaba, e 
  adozando todos en concerto vario, traballos preludio de maternidá. Era o dia 
  vint'esete, dia de romería n'o Pico-Sagro, e subindo a aquela altura de dous 
  mil cento trint'e oito pes sobr'o nivel d'a mar, altura, onde segun lendas e 
  tradicions d'o país, habitaron antiguos mouros, e disqu'algun habita ainda; 
  ond'en novecentos catorce fundou o Obispo Don Sisnando menesterio de Benitos; 
  ond'en mil oitocentos trint'e un o Arzobispo compostelano Fr. Rafaél Veles 
  mandou poñer, e en primeiro de novembre d'aquel ano púxose n'o curuto mismo 
  unha gran cruz de pau pra qu'os pasajeiro-l-a adoraran, feita astelas por un 
  rayo o sábado de Ramos de mil oitocentos trint'e seis; rubindo por aquel monte 
  cuberto de carrouchiñas frolidas, queiroas é recendentes tomelos, acudian de 
  moitos lados, por diferentes carreiros devotos qu'iban á visitar o santo San 
  Sebastian, alguns hasta con ofrendas; todos á rezarlle, á oirlle misas n'a sua 
  solitaria ermita, único qu'hoje se vé alí, pousado com'unha pombiña blanca o 
  pe d'a cresta. Era, en fin, o domingo derradeiro d'o mes dito, e Otilia con 
  sua nai e Adria saía de Santiago, á fin de toma-l-a costa po-l-a fresca e 
  oi-l-a misa ofrecida. Saían todas á cabalo, e chegadas á cousa como d'as oito 
  o sitio en qu'empezaba aquela, deijaron alí as bestias; dou cartos a de 
  Sancti-Petri o condutor pra qu'almorzase e fijese medodía; díjolle qu'as 
  agardase alí, e descalzándose logo, facendo Otilia o mismo, entregaron ambas o 
  calzado á Adria, e solas, diante d'esta, subiron con toda pausa e todo 
  recollemento hasta o alpendre d'a ermita, onde se calzaron. Seguidamente 
  entraron n'a capilla as tres, arrodillaronse, e dando a de Sancti-Petri 
  limosna de dous duros á un sacerdote qu'o ermitaño lle buscou, e dijo alí a 
  primeira misa, oiron-a moi devotamente. Saidas d'a capilla, o sol esmechaba 
  ja; Fara, colorada coma unha zreija, chegaba n'aquel istante de Santiago 
  c'unha cesta de comida; gente, Dios nos valla, non se revolvia hasta desviado 
  d'a ermita un bó anaco, e as de Sancti-Petri con Adria e Fara, forons'á sentar 
  n'o chan debaijo d'unha d'as duas sobreiras qu'alí hai junt'a unha fontiña 
  cabo d'a ermita. A concurrencia aumentaba: mozos e mozas suaban; a calor non 
  se resistia apenas, e n'a Casa-blanca, non lonje d'o pe d'a costa, habia viño 
  largo de venta pra refresca-l-os que quixesen; unha pipa grande n'un carro que 
  case non se via, rodeado cal estaba, d'apasionados. A misa cantada ou solenia, 
  foi as doce; pro as de Sancti-Petri, receosas de que as tripasen ou desen 
  algun garapaldo, e que ja oiran non solo a sua misa senon outra mais por ser 
  domingo, deijárons'star a sombra como estaban, e solo Fara oyeu aquela. 
  Acabada a función d'ilesia uns marcharon, outros quedarons'á tomar un taco, 
  onde puderon case todos n'o pasadizo de sesent'e un e medio pes de largo por 
  sete d'ancho, en qu'está cortada a cresta misma d'o Pico: n'unha palabra, 
  ond'o sol firia menos. Mais eiqui que mentra-l-a gente come, incluso as de 
  Sancti-Petri, qu'á naide ceden a sombra d'a fontiña, siquera viñesen moitos á 
  catar d'a sua auga, dous pelegrinos que van pra Compostela chegan a 
  Casa-blanca cubertos de polvo, curtido o rostro po-l-o vento e sol, barba 
  longa coma de capuchino, blanca n'un, e negra n'outro representando aquel 
  sobre cincuenta anos, corenta este; chegan solos, paran ond'o carro, e vendo 
  alí un fato d'homes e mulleres que charlaban e bebian, dijo o mais anciano:
       - Guarde Dios á la gente alegre.
       - El os guarde -respondeu unha vos.
       - ¿Se celebra alguna fiesta en la comarca? -preguntou o d'a barba negra.
       Saeu estonces d'o corro un medio fidalgote, acercous'os pelegrinos e 
  contestoulle:
       - La del último domingo de Mayo en la ermita de San Sebastian que ahí 
  veis en la cresta de ese monte -señalando á Pico-Sagro.
       - En efecto, gente descubro allí -dijo o d'a barba blanca, señalando 
  tamen o Pico.
       - ¿Vamos allá, compañero? ¿Quereis? -preguntou o pelegrino mozo.
       - Todo es penitencia -respondeu o outro-. Tomemos, pues, la montaña y 
  visitemos nosotros tambien al santo.
       - Con Dios, señores -dijeron logo ambos.
       E botan po-l-o monte arriba, apuados n'os seus bordons. Chegaron á 
  ermita, entraron n'ela, rezaron con fervor ali un pouco de rodillas, sarion 
  d'a capilla, e o d'a barba blanca, sacando a sua moestra e mirando-a, dijo o 
  compañeiro:
       - Las dos. Hace un calor mortal y bien pudiéramos descansar un rato á la 
  sombra de uno de esos árboles que ahí están -apuntando as duas sobreiras.
       - Hombre, sí.
       E marchan entrambos cara á elas e sentanse debaijo d'a sobreira mais 
  pequena, ond'o tanto n'habia naide, pois á sombra d'a grande estaban as de 
  Sancti-Petri que remataban de jantar. Os pelegrinos, antes de sentarse, 
  tirando os sombreiros d'as cabezas, dirigiron as señoras un saudo, qu'elas 
  contestaron c'unha atenta inclinacion, e sentados ja quedarons'entrambos 
  contemplando-as, pro con certa especie de sorpresa o mozo, parecendolle que 
  n'algun sitio vira mais d'unha ves aquelas caras. As de Sancti-Petri 
  contemplaban-os tamen á sua ves, e chamandolles a atencion a presencia d'eles 
  n'aquel sitio, dijo de contado a nai d'Otilia:
       - ¿Vienen de muy léjos los peregrinos?
       - De Tierra-Santa, señora -contestou o vello.
       - ¿Y van?
       - A Compostela.
       - De Santiago hemos salido hoy nosotras y para allí pensamos retirarnos 
  luégo que el calor mitigue.
       - Pisaremos las huellas de las señoras.
       - ¿Ignoran el camino los peregrinos?
       - Mil veces le tengo andado -contestou estonce-l-o mais mozo, clavando os 
  ollos en Otilia qu'os seus non tiraba d'un e d'outro o ve-l-os tan queimados, 
  con tanta barba e oirlles que viñan de Tierra-Santa; en Otilia, sí, á quen 
  respeto e veneracion case infundian, e qu'o notar qu'os ollos lle clavaba 
  aquel, non pudo ménos de preguntarlle:
       - ¿Es acaso del país el peregrino?
       - Nacido y criado en él, señorita.
       - Entonces -prosigueu a nai d'Otilia- nada dirémos, porque casa y amigos 
  no faltaran en el país á los señores peregrinos.
       - Tuve, señora, algunos -sigueu decindo o mozo-, mas como hace tanto 
  tiempo ya que los dejé, quizá que de mí se hayan olvidado. ¡Vé uno, señora, en 
  el mundo tantas cosas...!
       - ¿Gustan de comer los peregrinos? Nosotras, aunque frugalmente, acabamos 
  de comer, pero creo que algo quedaria.
       - Gracias -contestaron ambos, dando o mismo tempo unha cabezada e decindo 
  logo o vello:
       - Frugalmente tambien, comimos en Puente-Vela; mas veo aquí una fuente y 
  beberia agua, si el favor de un vaso se me hiciese.
       - Quizá que haga daño el agua -dijo la de Sancti-Petri-. Vino será mejor 
  y hay tambien aquí. ¿Quiere el señor probarle? ¿Quieren probarle entrambos?
       - Los peregrinos, señora, estamos á todo acostumbrados; bebemos casi 
  siempre agua, y ella es, á veces, parte de nuestra penitencia.
       - Si como penitencia se hace, entonces callo.
       E dirigindos'a filla, que preto d'a cesta estaba, añadeu:
       - Otilia, coje de ahí un vaso y dásele al señor.
       - ¿Otilia es el nombre de esta señorita? -preguntou con extrañeza o 
  pelegrino que falaba.
       - Sí, señor -respondeu a misma Otilia-. ¿Choca mi nombre acaso al 
  pelegrino?
       - ¿Otilia de...? -preguntou de novo con interés, sin estrevers'a 
  conclui-l-a frase e erguéndose pra agarra-l-o vaso.
       - Otilia de Sancti-Petri -dijo sencillamente ésta, inorando á qué podia 
  conducir aquela especie de curiosidá.
       - ¡Otilia de Sancti-Petri! -esclamou e cai de rodillas os pes d'Otilia, 
  as manos cruzadas diant'o peito e apuada a barba sobr'elas.
       Otilia asustous'o pronto, sin saber tampouco que sinificaba aquelo; mais 
  logo dijo con temblorosa vos:
       - Alce del suelo el peregrino, pues no sé qué causa pueda obligarle á 
  estar á mis piés así.
       - ¡Otilia de Sancti-Petri! -volveu á esclamar, erguendo hácia ela os 
  ollos, mirando-a como se fora a un santo, caindoll'a fio as bagoas e 
  saloucando.
       - Alce, repito, del suelo el peregrino, enjuque sus lágrimas, y diga, si 
  quiere, á qué conduce esto.
       - Así me tendrá V., Olitia de Sancti-Petri, así me tendrá V. á sus pies, 
  miéntras no oiga de esos labios que está mi nijo perdonado.
       - Perdonado... ¿y de qué? ¿Quién es ese hijo?
       - Perdonado del delito en Santiago cometido, la noche que en un baile 
  abusó de V.
       A filla de Sancti-Petri cai estonces esmorecida n'os brazos d'Adria, que 
  ja se ll'acercára, pois sua nai quedára feita unha estátua ant'a escena que 
  pasaba. Figúrens'os leutores e leutoras qué procesion n'andaria n'o corazon de 
  nai e filla; figurens'a impresion grandísima qu'a revelacion d'o pelegrino 
  causaria n'elas; figurens'o asombro d'Adria e de Fara; respeten o silencio 
  elocuente d'o outro pelegrino, qu'asombrado tamen estaba e escusen-nos á nos, 
  pobres escritores, d'o que n'acertariamos á describir anque quixéramos. 
  Pasando por riba, pois, de todo ese conjunto de impresions fortísimas, diremos 
  sólo que, reposta ja d'as suas algun tanto Otilia, e vendo os pes arrodillado 
  ainda o pelegrino, díjolle terceira ves, pro correndoll'igualmente as bagoas.
       - Alce del suelo el peregrino, quien quiera que este sea, pues al 
  delincuente de que habla, á ese delincuente aún ahora mismo para mí 
  desconocido, tiempo há que mi corazon le perdonó. Harto lo indican tambien mis 
  lágrimas.
       E o pelegrino ergueus'estonces, sentous'a respeitosa distancia d'a de 
  Sancti-Petri, e mais tranquilo contestou:
       - Otilia de Sancti-Petri, gracias; gracias por mí y por mi hijo.
       Seguidamente prosigueu:
       - Veranio ha muerto; pero, al morir, me dejó un encargo; hélo aquí:
       E sacando unha carteira, sacou tamen d'ela unha carta que case non podia 
  ler co-as bagoas de qu'os ollos se ll'arrasaban, e decia:
       &quot;Cuando esta carta llegue á tus manos, padre mio, no maldigas al hijo que 
  hoy la escribe y entónces ya no existirá. Muero con un secreto, con un delito 
  grave, cometido en un momento de alucinación y que jamás me he atrevido á 
  revelarte; pero muero arrepentido, muero con el remordimiento de ese delito 
  que expio con mi vida, y espero que Dios me lo perdonará. Perdónamele tú 
  tambien, desde luego, padre mio; perdona al que en un baile de máscaras, 
  prevalido del antifaz, abusando del cloroformo, manchó el honor de una familia 
  distinguida, abusando tambien de Otilia de Sancti-Petri. No me maldigas, 
  repito, padre mio; ántes ruega por mí al Padre de toda misericordia. Es tu 
  hijo quien aquí te habla; haz por él un último sacrificio, ya que tantos 
  otros, bien mal pagados, hiciste hasta aquí por él. Visita en mi nombre, si te 
  es posible, el Santo sepulcro del Señor; visita al ménos la basílica del Santo 
  Apóstol Santiago, y si en la ciudad de este nombre, en esa ciudad donde sin 
  temor pequé, vieses, por fortuna, á Otilia de Sancti-Petri, díla, díla, padre 
  mio, que ella tambien, por su parte me perdone, díla, en fin, que yo, puesto 
  ya el pié sobre el sepulcro y con lágrimas en los ojos, espero me perdone y 
  que no abandonará el fruto, si le hubo, de mi pecado.
                                                                                 
                                                     VERANIO.&quot;
       Logo añadeu:
       - Cumplo exactamente la voluntad de mi hijo; por eso venimos de 
  Tierra-Santa y vamos á Compostela. Mas ántes de que partamos, ántes de que á 
  ustedes dejemos, dija Otilia: ¿tengo nieto ó nieta á quien querer?
       Otilia baijou os ollos e o outro pelegrino, sacando estonces tamen, con 
  pesarosa clama d'a sua carteira un cinturon e unha sortella, dijo a sua ves a 
  Otilia, enseñándoll'os.
       - Conocerá V., acaso, estas dos prendas, y ellas le dirán...
       Otilia volveu á quedar case esmorecida; sua nai non tanto; ambas 
  reconoceron o punto aquelas prendas e a segunda, arrojada un algo, preguntou 
  con enfase.
       - ¿Y quién á mi hija asi denuncia?
       - No se enoje V., señora. Salvio de Rebordan jamás denunció, ni 
  denunciará á Otilia. Salvio, ¿le recuerda usted? Salvio de Rebordan es quien 
  estas prendas sólo las enseña hoy, porque las aprecia y sorprendió un dia en 
  casa de Inés, adoptiva madre de... ya sabrá V.; Salvio de Rebordan, que las 
  exigió á Inés y lleva consigo á todas partes; Salvio, en fin, que, con el 
  Marqués de Tria-Castela, á quien tiene V. presente, viene cumpliendo, como 
  acaba de oir, la voluntad de su hijo.
       - ¡Salvio de Rebordan! -exclamou Otilia con dolor-, ¡Salvio! ¡Salvio!
       - ¡El Marqués de Tria-Castela! -exclamou sua nái estupefauta.
       Salvio volveu a carteira as suas prendas, e logo Otilia, dirigindos'o 
  pelegrino qu'o seu lado estaba, dijoll'entre suspiros y novas bagoas:
       - Una niña, Sr. Marqués, una niña fué el fruto engendrado en aquel 
  malhadado baile y discúlpeme V. si no fuí con ella tan buena madre como 
  debiera. No la abandoné, sin embargo; algo por ella hice en sus primeros años: 
  después... después -mirando á Salvio con intención y ternura-, un caballero la 
  recogió, la llevó consigo á Madrid y creo que estará bien.
       - ¿En que año la recogió?
       - En 1862.
       - ¿El nombre del caballero?
       - Lo ignoro.
       - ¿El de la niña?
       - Majina, Sr. Marqués.
       - ¿Majina? -preguntou o Marqués con vivo esforzado acento.
       - Sí. ¿Por qué de esa manera me lo preguntais?
       - Porque ese caballero, Otilia, soy yo, y Majina, á quien mi amigo Salvio 
  me decidió á recoger de casa de unos labradores del país, donde, al parecer, 
  servía, muerta ya su adoptiva madre, está hoy educándose por mi cuenta en un 
  colegio de Madrid.
       - Y Ermelio -añadeu Salvio-, Ermelio, hermano de leche un dia, amante hoy 
  de Majina, y mi ahijado, en otro colegio igualmente, por la mia.
       Logo o Marqués, erguendo os ollos a'o ceo, exclamou:
       - ¡Gracias, Dios mio, gracias, por tantas mercedes en un dia, en un 
  instante! ¡Bendita sea, amigo mio -dirigindos'a Salvio-, la hora en que 
  subimos la montaña!
       E abranguendo estonce-l-o vaso, tirado ja d'a cesta por Otilia, enche-o 
  n'o pichiño d'a fonte qu'arreitaba alí e alí mismo o bebe. Adria e Fara 
  mirábans'e coidaban que soñáran; as de Sancti-Petri estaban como rendidas de 
  tanta impresion, que nunca jamais pensáran, e Salvio non cesaba de contemplar 
  á Otilia, bonita, moi bonita ainda, ben que, coma él, contando alguns abriles 
  mais. A media tarde, trataban os pelegrinos de retirarse é o anciano dijo as 
  señoras:
       - Cumplida no está aún del todo mi promesa y tenemos que hacer á pié lo 
  que todavía falta. El sol vá declinando ya y no podremos deternernos más.
       - Bajaremos juntos y á pié todos la pendiente -contestou a señora de 
  Sancti-Petri-, y luégo dejaremos á Vds., bien que con el disgusto de no poder 
  acompañarles, pues tenemos ahí abajo nuestras caballerías.
       - Gracias -dijeron ambos.
       E juntos baijaron todos a pendente d'o monte hasta outra fontiña, chamada 
  de Santiago, adornada hai anos c'unha fachada de canteiría, mandada facer 
  po-l-o Canonego Sr. D. Pedro Valdés Feijoo; fachada, ond'aparecian gravados 
  dous arbres, un dragon, tres touros, dous castelos, un escudo e os disciplos 
  d'o sant'Apostol Atanasio e Teodoro, un d'eles facendo ó dragon a crus, como 
  lle fijo, disque, cando, enviados ó Pico-Sacro po-l-a Reina Lupa, iban á catar 
  bois pra leva-l-o corpo de seu Maestro dende Padron á Compostela; fachada, 
  ond'ademais se via unha lápeda con inscricion alusiva á todo esto, e fachada 
  estonces destruida ja completamente, sin restos haber siquira de lápeda, segun 
  nos informaron. Deron ali as mans cordialmente os pelegrinos as señoras; 
  ofreceulles a nai d'Otilia a sua casa en Santiago, non sin adverti-l-os d'a 
  inorancia en que'o seu home estaba d'o sucedido á filla, e despedindos'entre 
  sí hasta o outro dia, marcharon todos á Compostela. Fara, diante á pe, c'os 
  pelegrinos, separandose d'eles ó entrar n'a vila, e correndo á casa de suas 
  amas; estas e Adria, un pouco atrás e d'acabalo.
       Deijémos ahora que descansen uns e outras, é mentras, duas palabras mais 
  acerca de Veranio e d'a reserva que seu pai gardou con Salvio, relativamente o 
  oujeto d'a promesa ou voto feito.

        XIV

       Sabemos ja a causa d'o gran pesar d'o marques qu'á ninguén quixo 
  deci-l-a, incluso a sua muller, pois, de decirll'a, ou sabe-l-a esta, choraría 
  coma él, avergonzada o ver que seu herdeiro, seu fillo único, lujára á un 
  tempo o honor d'as casas de Tria-Castela e de Sancti-Petri. D'ahí que nin á 
  ela, nin o mismo Salvio, dijese tampouco o oujeto e causa d'a sua promesa, d'a 
  promesa feita por encargo de Veranio. Díjolles, si, que pra Terra-Santa e 
  Compostela sairía á cumplir un secreto voto: respetaron ambos, sin a menor 
  curiosidá, a sua oferta; mais o indicarll'a á Salvio, Salvio contestou que o 
  acompañaría, tardesen o que tardasen. Saeu: acompañou-no o de Rebordan, e se 
  durant'a pelegrinacion soupo este, con tristura, o que saber non quixéra, qu'o 
  profanador d'a sua querida, o pai de Majina, d'a chamada espúrea, fora 
  Veranio, o fillo d'o amigo mismo á quien acompañaba, atrebúyas'a casualidá ou 
  a Providencia e sirva hasta pra probar que nada o marques lle dijo, nada 
  Salvio lle preguntou.
       Sabemos que Veranio en mil oitocentos cincuenta estaba en Santiago co-a 
  Marquesa sua nai; sabemos tamen qu'en París morreu arrepentido d'o seu delito; 
  sepamos ahora cando e porqu'á París marchou.
       Veranio, qu'en mil oitocentos cincuenta contaría de dezanóve á vint'anos, 
  logo qu'a conciencia empezou a remorde-l-o d'o torpe feito, tuvo congojas é 
  amarguras, com'Otilia, ben que mais aguilloantes, pois sentia-as o propio 
  delinquente, mentras qu'en Otilia era a inocencia quen sufría. Confesouse; e 
  como d'algunha maneira era preciso repara-l-o daño, tendo en conta as 
  circunstancias gravísimas d'o pecado e d'a ofendida, alcanzar, o ménos, seu 
  perdon, e como para esto era menester tamen da-l-a cara, facerse reo, decir, 
  en fin, qu'él fora quen o lustre empañara d'a sua casa e d'a de Sancti-Petri, 
  Veranio, que tales cousas resistia e a naide, nin a seu pai, queria 
  declararse, n'achando confesor que o ansolvere, deijou de confesarse, pro non 
  a conciencia d'acusa-l-o. Loitou co-ela, e vencido, trataba, cal Otilia, de 
  matarse, siquiera eligise a pistola. Mas dou a sorte s'evitara o lance, 
  atopándoll'un dia sua nai a escondida arma e levandoll'o pai pra que a 
  gardase. Gardou-na o punto o marques e suspeitando estonces algun mal 
  pensamento d'o seu fillo, á quen hachaba desconocido e malenconico dende que 
  chegaran á Madri, pois, contr'o qu'antes lle pasaba, nada ali o satisfacia e 
  aleijabas'hasta d'os amigos; vendo-o precupado sempre, qu'a naide falaba, sin 
  que lle falasen; considerando, en suma, qu'amorios andarían de por medio e 
  sería forza esparjell'o ánimo, levar sua atencion a oujetos novos que 
  novamente e d'outra maneira o impresionasen, ideou, d'acordo co-a Marquesa, 
  face-l-o ir o extranjero, mais sin que Veranio s'apercibise d'o fin qu'eles en 
  isto se propúñan. Dijeronll'o con astrucia, indicandolle diferentes puntos. 
  Veranio alegrouse moito, eligeu París, e en mil oitocentos sesent'edous, cando 
  á Galicia viñan o Marques e Salvio, Veranio, por primera ves, saía á Francia.
       Quixo o principio engañars'á sí mismo, enlouquecers'entr'o refinamento de 
  mil volutosidades e placeres, estrago d'a mocedá; pro alí, como en todas 
  partes, perseguia-o un recordo que non podia matar, o recordo, vivo sempre, 
  d'o seu delito. Aconteceu que, saindo á unha cita, ávedo d'impuras 
  sensaciones, iba certa noite po-l-a calle, e chegando a casa señalada, o que 
  n'ela s'atopou foi, ¿qué dirán nosos leutores? Un cadavre, o cadavre d'a 
  persona a quen citara e qu'a pouco d'entrar alí, caera morta de repente. 
  Extremeceu o home, veu inmediatamente á sua imaginacion o baile en Santiago 
  d'as Candeas, e como se cataratas d'os ollos lle tiraran e un mundo novo 
  ant'eles lle puxeran, quedouse estateco mirando-o, chea d'horror a alma 
  d'angustia o corazon. Avalaba, queria fujir e apenas s'estrevia; figurabaselle 
  qu'a terra s'abria pra traga-l-o. Sacou maquinalmente un bolso de diñeiro, 
  guindou-no ali, volveu costas o cadavre e baijando as escaleiras, enfermo case 
  retirous'á sua posada. Meteuse n'a cama o golpe, coidando d'asosegar, pro non, 
  que remordementos sobre remordementos de toda a vida sua desenvolta o corazon 
  lle sofejaban, a sangue subiasell'a cabeza e puxose realmente enfermo. Chorou 
  estonces, esaminou miudamente a sua conciencia e disposto pra confesars'o 
  outro dia, buscaronll'instruido sacerdote, con que, n'afeuto se confesou e 
  sigueu confesandose moitas veces n'os poucos que viveu dempois. Resultado 
  d'estas últimas confesions e a carta po-l-o mismo sacerdote aconsellada e que 
  morto ja Veranio dirijeu aquel o Marques po-l-o correo.

        XV

       Os pelegrinos, non querendo por nada, nin por nadie, faltar as condicions 
  d'a oferta, buscaron pousada humilde, pra cear e pasa-l-a noite, como 
  humildemente pasaron. O outro dia, ou sea o vint'eoito, de madrugada, 
  sacudieron o polvo d'o camiño, lavaronse, asearons'o millor posible e forons'a 
  catredal; confesarons'ali e comulgaron; oiron algunhas misas, sin perde-l-a 
  mayor; n'ela e diante d'a Soledá o Marques orou a Dios e a sua Nai po-l-o 
  fillo que perdera, dándolles gracias o mismo tempo po-l-o eisito felís d'o seu 
  voto; Salvio, porque nada malo lle sucedera durant'a pelegrinacion, 
  porque'inocente resultaba Otilia e pra qu'esta por él se decidise, s'a Dios 
  conviña; abrazaron o Sant'-Apostle; visitaron a capilla d'as reliquias e 
  moitas outras, deron un paseo po-l-os clástros, contemplando dend'eles as 
  erguidas torres d'aquela gran basílica, especialmente a d'o relos, e voltos o 
  sagrado tomaron auga bendita e sairon po-l-a porta d'a Quintan. O Marques tiña 
  cumplida a sua oferta. Dirigirons'a pousada, pagaron ali o seu pequeno gasto, 
  marcharon seguidamente a unha fonda pra desaunarse con chocolate, que tempo 
  habia ja que non tomaran, e foron auto continuo a unha sastrería, onde cada un 
  encargou traje pra sí, arreglado a sua posicion n'a sociedá.
       A de Sancti-Petri, supoñendo, segun era de supoñer, qu'os pelegrino-l-a 
  visitarian o vint'eoito, preparou o home, apenas chegou d'o Pico, e 
  preparou-no de maneira que, se ben lle contou como o de Rebordan e o Marques 
  de Tria-Castela viñan a Santiago de pelegrinos, en complimento d'un voto, e 
  como casualmente s'atoparan n'a romaría, calou todo o demais ali ocurrido 
  co-eles, pro añadindo, si, que lles ofrecera a casa e que non sería estraño 
  chegasen de visita. Sancti-Petri adimirouse non pouco d'a novedá d'o caso e 
  fijo a sua muller varias preguntas que contestou esta sin gran esforzo, 
  estudiado, cal habia, as respostas po-l-o camiño, contando con que ll'as 
  faría. Os pelegrinos deseaban volver a falar co-as de Sancti-Petri, mayormente 
  Salvio; ensayáronse tamen n'o qu'habian de falar, tendo en conta a indicacion 
  d'a nai d'Otilia, e dando o relos d'a catredal as doce, presentáronse, segun 
  estaban, pois outros trajes n'os tiñan. Como a visita s'agardaba, sairon 
  imediatamente a sala Sancti-Petri e a sua muller; d'alí a pouquiño, saeu 
  Otilia, ningun se sorprendeu, solo Sancti-Petri mostrou algun adimiro que 
  desapareceu o golpe. Houbo as ceremonias e cumplidos de rigor en tales casos, 
  e ja sentados todos, Salvio, como de mais confianza e antiguo n'aquela casa, 
  tomou a palabra e dijo:
       - Acabamos de dar por terminada la oferta hecha y, dentro de dos ó tres 
  dias, tan luégo nos lleve el sastre un traje que cada uno de nosotros le ha 
  encargado, tomaremos el coche de la Coruña y nos irémos á Madrid. 
  Dispénsennos, pues, Vds. si venimos á saludarles en traje todavía de 
  peregrinos.
       - El traje no hace al monje -contestou a de Sancti-Petri-, y aunque 
  Santiago ofrece poco, cual no ignora V., una vez que están aquí, descansen 
  Vds. algunos dias más. Con eso tendremos el gusto de ver no es esta la última 
  visita, y hasta que el Marqués nos honre á comer un dia. V., Salvio, no 
  necesita que le convidemos, sabe ya que puede venir cuando y como se le 
antoje.
       - Gracias, señora.
       - Sí, Marqués -añadeu Sancti-Petri-, mi mujer y yo tendríamos suma 
  complacencia en que V. Nos favoreciese un dia á comer, y si Vds. se empeñan en 
  marchar tan pronto, como dice Salvio, que ese dia fuese el de mañana mismo.
       - Por mí, con mucho gusto; el amigo Salvio dispondrá. En esto, como en 
  todo, me tiene siempre á sus órdenes.
       - Bien. Mañana aquí vendremos á comer -contestou Salvio.
       Logo, Sancti-Petri e a sua muller puserons'á falar de cousas indiferentes 
  c'o Marqués, e Salvio, acercándos'a Otilia, dijolle.
       - Noto con satisfaccion, Otilia, que ni los años ni los infortunios dejan 
  apénas huella en el rostro de V. Encontré ayer y encuentro á V. como en sus 
  mejores días.
       - Galante era V. un tiempo y veo que continúa siéndolo todavía, á pesar 
  de hacer muchísimo que no nos vemos, tanto, que le desconocí ayer y 
  desconocería aún si V. no se diese á conocer. Vienen Vds. tan maltratados del 
  viaje, y luégo esa barba que casi les oculta el rostro...
       - Soy el de siempre para Otilia. Habrá cambiado mi exterior; mi interior, 
  nó; es el mismo. ¿Cambió Otilia?
       - ¿Ignora V. cuánto he sufrido?
       - Ignoro quién sufrió mas. No hablemos de lo sufrido; hablemos del 
  corazon de la hermosa Otilia hácia el pobre Salvio.
       - ¡Hermosa! Dicen que lo fuí un tiempo, cuando yo tenía diez y seis años, 
  y concluyó con ellos mi hermosura. Hoy, amigo mio, me conceptúo una vieja. 
  Tengo treinta y dos.
       - Diez más tengo yo.
       - Los hombres siempre parecen bien y se gastan ménos que nosotras las 
  mujeres. V. fué siempre de una conducta irreprensible, ejemplar y yo... yo, á 
  los ojos de V. debí aparecer culpable muchos años. El primer patrimonio de la 
  mujer es el honor, y yo he sido deshonrada...
       - Probada está su inocencia.
       - La mancha queda siempre.
       - Cualquiera con esa mancha puede ser esposo de Otilia, y yo, si no 
  fuesen mis cuarenta y dos, la quisera aún por esposa.
       - Yo..., si no fueran mis treinta y dos, quisiera tambien por esposo á 
  Salvio -contestou ela, baijando os ollos e facendo un nudo n'a punta d'o pano 
  que traguía posto.
       A nai, qu'atendía o Marqués e o que decia Otilia, inclinous'escontra 
  Salvio e faloull'así o oido.
       - ¿No se lo dije á V.? ¿No le dije un dia que no era tarde?
       - Tambien pudo V. haberme dicho entónces algo más -respondeulle Salvio 
  d'igual maneira.
       Logo este, dirigindos'outra ves á Otilia, preguntoulle:
       - ¿Cuando nos casamos, pues?
       - Cuando quiera Salvio.
       - ¿Dentro de ocho dias?
       - Cuanto ántes.
       - ¿Lo anuncio?
       - No hay inconveniente.
       - Marqués -dirigindos'estonces á éste, ¿quiere V. saber una cosa?
       - Diga V.
       - Que no podemos marchar ya cuando pensábamos.
       - ¿Y eso?
       - Porque me caso con esta señorita.
       - ¿Tan pronto se arregló V. con ella?
       - Años há que venimos arreglándonos; pero hoy ha sido la decisiva.
       - Por parte de V., creo buena la eleccion.
       - Gracias, señor Marqués -dijo Otilia.
       Seguidamente, añadeu aquel:
       - Respecto de esta señorita, ya habrá estudiado á usted y no necesitará 
  de que yo le abone. Bien, pues: nos detendremos. Arreglen ahora Vds. el dia de 
  la boda y padrino no se busque, pues quiero serlo yo.
       - Ninguno mejor -dijeron á unha todos.
       E acordouse celebra-l-a n'a primeira semana de San Joan, poi-l-o mes de 
  Mayo estaba rematándose, habia que tirar despacho e dispoñer algunhas outras 
  cousas. Co-esto, a visita foise prolongando as duas, hora de comer en 
  Santiago, e vindo-a o Marqués n'un d'os relojes d'a casa, dijo á Salvio:
       - Amigo mio, estos señores querrán comer y no es razon les molestemos 
  más; por otra parte, una vez que el viaje se suspende, tiempo tiene V. para 
  desquitarse del que nuestra peregrinacion le haya robado.
       Otilia e Salvio rironse. Ergueus'o último d'o sofá en qu'estaba, 
  erguéronse todo-l-os demais e despidindos'entre sí con apretons de mans, 
  ofrecementos e cumplidos, colleron os pelegrinos os seus sombreiros, agarraron 
  os bordons que fora d'a sala deijáran arrimados o recanto d'un pasadizo, e 
  baijando a escaleira camiñaron pra a fonda.

        XVI

       Así como n'as enfermedades físicas, ou d'o corpo, canto mais aguda e 
  forte se presenta a aucion d'o mal, tanto mais forte e aguda e a reaucion que 
  lle susigue, así n'as enfermedades morales, ou d'a alma, tras d'un sentimento 
  grande, d'un pesar que mata, vése con frecuencia unha alegría súpeta. Tal 
  aconteceu n'a casa de Sancti-Petri á noite d'a romaría d'o Pico-Sagro, millor 
  dito, a tarde e noite d'o vint'e oito dempois que de visita estuveron os 
  pelegrinos. Aquela casa mudou enteiramente d'aspeuto, as personas andaban 
  n'ela enteiramente desconocidas.
       Otilia, risona e bulideira cal os rayos d'o sol a auga que rega os verdes 
  campos, cantarujando po-l-as salas, coma en antiguos tempos; sua nai, 
  satisfeita e contenta de ve-l-a asi; seu pais, tamen contento, mais sin 
  acertar á darse conta d'aquel cambeo, non menos istantáneo qu'o primeiro. 
  Cavilaba algo n'esto, figurabasell'un encanto; pro os resultados falaban, 
  qu'era o importante, e ademais, dispoñer pr'o outro dia un ousequio o Marques 
  dino de quen o recibia e de quen o ousequiaba; pra a boda, canto se pudese e 
  permitise a corteda d'o plazo señadado, pois que c'o despacho correria Salvio. 
  Junto, de consiguente, o matrimonio e Otilia, o tempo de comer tratouse de 
  todo esto, chamouse logo a Adria e de sobremesa os catro acordaron, respeuto 
  d'entrambos puntos, o que millor pareceu a mayoria e sin que Sancti-Petri 
  reparase en gastos.
       Estando asi en conferencia, chega Salvio e chega solo, porqu'o Marques 
  deseaba ir e iba á rezar n'a catredal po-l-o seu fillo. Encargouse, n'efeuto, 
  d'o despacho, e informado logo d'o disposto, tanto pra ousequiar o Marques, 
  como pra boda, suprimeu algunhas partidas, ben contra gusto de seus futuros 
  sogros, e as referentes a boda, d'acordo con Otilia, a quen seguidamente 
  consagrou o resto d'a tarde e parte d'a noite.
       Otilia, qu'amara e amaba a Salvio de corazon, admiraba estonce-l-a sua 
  costancia a sua nobleza de sentimentos, canto sufrido e feito habia por ela 
  n'a sua desgracia, e querendo recompensar hasta certo punto todo esto, 
  querendo ja tamen desquitarse a sua ves, d'o moito que se reprimira fingindo 
  frialdá e indiferencia a Salvio, nada sabia nin podia disimular d'o contento e 
  satisfaucion en que rebosaba. Declaraball'abertamente e sin rebozo o seu amor; 
  decia-o igualmente n'a casa a cantos lle preguntaban, pra que non o inorase 
  naide, antes soupesen todos que Salvio, e solo Salvio, fora o seu idolo e qu'a 
  él solo, solo a él man e corazon entregaba.
       O outro dia, criados e criadas madrugaron mais d'o que tiñan de costume; 
  estas gavejaban n'a cociña; aqueles saian pra a plaza, e Adria barria as 
  habitacions con todo esmero; Sancti-Petri e a sua muller erguerons'aquel dia 
  tamen mais cedo e tomaran ja chocolate; pro Otilia n'asomaba e veiase cerrada 
  ainda a porta d'o gabinete en que dormia. Entrabeu-na Adria, e o primeiro que 
  descubreu foi a Otilia en naguas, sentada n'unha tijeireta d'alfombra e 
  sobr'as rodillas especie de menecreque ou muñeca que ja fijera e ataba 
  estonces po-l-a cintura con ladillo de seda verde. Espavecida Adria, dijo 
  supetamente:
       - ¡Señorita! ¿Qué hace V. ahí?
       Otilia ergueu os ollos, clavou-nos n'ela e guindou con garbo a muñeca 
  detras de sí, botou seguidamente unha ristoada grande e quedouse logo 
  pensativa, triste o c'os ollos fijos n'o chan. ¡¡¡Louqueara!!!
       Adria berrou po-l-a señora; acudeu esta, Sancti-Petri acudeu tras ela, e 
  chorando todos que partian, trataron d'agarima-l-a e facer que volvese a cama; 
  pro Otilia resistias'e desbotaba de si á todos con bruscos ademans. Falaba 
  d'Inés, d'inclusa, de Veranio, esvariaba, en fin, que daba compasion. Adria, 
  secasi, levou-na n'o colo a cama, ond'a forza de mimos e carizas, que seus 
  pais e a misma Adria lle prodigaron, foi acougando algo, ben que decindo a 
  tempos e cal s'espertase asustada:
       - El teatro... sí... Oigo la música y gritería de las máscaras... Pero yo 
  no estaba aquí... ¿Quién me ha traido?... Mi amiga ¡tambien aquí!... ¡Dios 
  mio!...
       Inmediatamente mandouse recado a Salvio; chegou este case sin alento, 
  entra todo azorado n'o gabinete, acercas'a cama en qu'estaba Otilia, e esta o 
  ve-l-o encorporándose n'o leito e mais asustada ainda, esclamou:
       - ¡Ah! ¡El máscara!...
       E mirando fit'a fit'a Salvio e este a ela coma se n'o corazon lle desen 
  unha legoada, quedaron así un pouco os dous amantes. Logo dijo Otilia:
       - No, tú no eres el magnetizador, tú eres un peregrino, ya lo sé, ahora 
  conozco el traje.
       - Soy Salvio, Otilia mia, tu Salvio -respondeu este con delor.
       - Sí... Salvio... ¿Por qué no estabas entónces en el baile? Si estuvieras 
  no magnetizarian á tu Otilia, tú la defenderias... ¿Verdad que la defenderias, 
  Salvio?, ¡Salvio mio!
       E guindando a cabeza sobr'a almohada, estendeu un brazo e alargoull'a man 
  que colleu e bicou Salvio, esclamando seguidamente este:
       - ¡Cuán loca está!
       Otilia, sin solta-l-a man de Salvio, estuvo asi un pouco coma se quixera 
  dormir; empezou, n'efeuto, a prender n'o sono, e Salvio estonces, sin soltar 
  tampouco a man de Otilia, dijo chorando a Sancti-Petri:
       - Dos renglones, si V. puede, al Marqués anunciándole lo que pasa.
       E lacio, esmacelado, guindou a sua ves a cabeza sobr'a cama.
       Sancti-Petri, chorando igualmente o mismo qu'a sua muller e Adria, 
  escribeu o Marques canto pasaba, pro añadindolle que se ben todo s'acedara e 
  solo loito habia n'a sua casa, viñese dende logo a consola-l-o e consolar a 
  Salvio.
  Ven o Marques c'o portador d'a carta, a tempo que j'asperta Otilia esvariaba 
  mais ainda qu'en primeiro e contemplando-a o lonje con semblante triste 
  aconsellou a Sancti-Petri enviase inmediatamente por un medico. Veu tamen o 
  medico e dispuxo alguns remedeos, mai-l-o esvario n'amainaba e convertidos uns 
  en asistentes, feitos outros unhas lastimas e a comida enteiramente descoidada 
  chegou a hora de jantar. Salvio non comeu nin pudo facer que comese Otilia; 
  Sancti-Petri e a sua muller tomaron solo unha pouca sopa a rogos d'o Marques e 
  este, s'algo comeu, fijo-o mais por anima-l-a gente que por ganas que tuvere 
  de comer. Todo en ves d'alegria como s'esperaba, foi un puro planto n'aque-l-a 
  casa ond'a punto de louquear tamen estuveron Salvio e seus futuros sogros.
       Pasados asi dous dias, sin qu'o Marques nin Salvio marchasen siquera a 
  dormir n'a fonda, e comprendendo o Marques, o cabo d'eles, que todo se 
  fustrara, pois pra seu conceuto Otilia estaba realmente louca, conferenciou 
  con Salvio, relativamente o viaje suspendido; Salvio dijolle qu'a non iba ja, 
  que pasaria en Santiago alguns dias, e se dentro d'eles non milloraba Otilia, 
  iria á chorar pra sempre en Rebordan a sua desgracia e mala sorte.
       O Marques falou seguidamente con Sancti-Petri; manifestoull'a resolucion 
  de Salvio, e añadeu que carecendo ja case d'oujeto a permanencia sua en 
  Santiago, tanto mais canto de nada lle servia, marchaba solo a Madri n'o 
  primeiro coche que saise pra a Coruña. Sancti-Petri non tuvo qu'opoñer a esto 
  e o marques marchou o un de San Joan, dia en que Salvio tirou a barba e deijou 
  o traje de pelegrino, vestindo en cambeo o qu'encargara e acababa de levarll'o 
  xastre. Pro indo e vindo dias, Otilia non milloraba, nin daba esperanzas de 
  tornar a sano acordo, antes púxose tan rematada, que con delor profundisimo de 
  seus pais e de Salvio, n'houbo remedeo senon mete-l-a n'unha especie de jaula, 
  feita n'o gabinete. Cada ves que Salvio a visitaba ali e contemplaba asi 
  aquelada, imposible e esplica-l-a tribulanza que sentia, os estremos de pesar 
  a que se daba. Diremos solo qu'era el quen estonces infundia mais compasion, e 
  o mismo medico, receoso de qu'ocurrise n'el outra catastrofe, ou enfermara, 
  obligou-no a que saise de Santiago, e'estuvese n'outro lado por algun tempo. 
  Saeu, de consiguente, pra Rebordan, onde tal melancolia s'apoderou d'el, 
  qu'enfermou, o fin, e pensando de morrer, fijo testamento, instituindo por seu 
  herdeiro a Ermelio.


        XVII

       Chegado a Madri o Marques, o primeiro que fijo foi enteirarse de como 
  estaban Majina e Ermelio, Majina, sobre todo, a quen miraba ja coma sua neta, 
  sua herdeira; pois, filla d'o seu fillo unico e sin ascendente-l-o Marques, 
  era ela a forzosa que viña a ter: asi que, cando moi logo pasou a ve-.l-a e 
  visitou seguidamente a Ermelio, en nome de seu padriño, ben qu'ocultando os 
  dous o que n'o Pico e en Compostela sucedera, pareceulle mais bonita, 
  gustoulle mais ainda d'o qu'en Vilanova lle gustara a primeira ves qu'ali a 
  vira. Abrazou-na, fijolle moitas carizas e hasta a bicou n'a frente. De volta 
  n'a casa ja, chamou po-l-a Marquesa, e encerrados ambos n'un cuarto, dijoll'o 
  que n'a sua pelegrinacion descubrira, leull'a carta d'o seu fillo, conoceu a 
  muller estonce-l-o oujeto d'a reservada oferta d'o seu home, e este contoull', 
  por ultimo, como louca deijaba a Otilia en Compostela. A Marquesa 
  entristeceus'e alegrous'a un tempo; entristeceuse, po-l-a mala aucion de 
  Veranio, disgustos e sacrificios de seu pai e estado tamen d'Otilia; 
  alegrouse, porqu'arrepentido morrera o filo, estaba seu delito perdonado e 
  tiña neta, en quen corria a sangue d'aquel mismo fillo. Conocia a Majina, mais 
  non conocia o seu orige; conocia-a como unha espurea, a quen amparaba a caridá 
  e noble corazon d'o seu home. Estonces quixo ja conoce-l-a como tal neta; pro 
  non queria o Marques que Majina traslucise esto po-l-o pronto; queria, si, 
  casa-l-a con Ermelio, sempre qu'os dous s'amasen, e como o tanto tuvesen ambos 
  dezaseis anos, acordaron os Marqueses qu'o tarreo s'esplorase, encargandos'a 
  Marquesa de Majina e o Marques d'Ermelio. Esploraron-o unha e outro, con tal 
  satisfautorio eisito, que resolveron casa-l-os, con tal de qu'o amigo Salvio o 
  aprobase, e casa-l-os n'a casa, cumplido qu'houbese Ermelio os dezaoito.
       Postas así as cousas, escribeu o Marques a Salvio, noticiandolle todo o 
  caso, e Salvio, qu'en Rebordan s'hachaba convalecendo d'a sua enfermedá; 
  Salvio, qu'outra cousa non deseaba ja mais qu'o que se ll'indicaba, a felicidá 
  d'o seu afillado e de Majina; Salvio, qu'acababa d'instituir por seu herdeiro 
  á Ermelio, contestou o Marques non solo aprobando e estimando o feito, senon 
  incluindoll'hasta unha copia simple d'o mismo testamento, con nota firmada 
  d'invariable.
       Fijada, pois, definitivamente a boda pr'o ano mil oitocentos sesent'e 
  oito, Salvio n'este medio tempo iba a Santiago e volvia a Rebordan triste, 
  macío e pensando sempre n'o amargoso estado d'a pobre Otilia qu'hasta a morte 
  sigueu así e en quen a alegria non fora mais d'unha labarada. Quixera asistir 
  a boda d'o seu afillado; quixera ser padriño d'ela, pro o seu corazon era un 
  deserto, estaba moi enegrido, morrera a toda idea d'alborozo e mal a boda 
  aquecia esto. O Marques, por outra parte, adiantábaselle generosamente, e 
  realizaba, acaso millor que realizaria él, o pensamento último qu'acarizaba; o 
  Marques, de consiguente, realizou a boda o ano dito, previo reconocemtne 
  formal d'a sua neta, mais sin asistencia de Salvio que, s'algunha ves deijou a 
  Rebordan foi únicamente pra ir a Santiago a ver a Otilia.
       Majina, se ben nunca conoceu a seus naturales pais, fijo unha gran 
  casada, foi dichosa con Ermelio, e tempo andando Marquesa de Tria-Castela; 
  Ermelio, dono e Señor de Rebordan; Bieito, dono e señor d'a casiña e leiras 
  d'Ermeliño, como decia Ruperta, en virtú de donacion gratuita que ll'otorgou 
  aquel, e Felis agraciado po-l-a nova Marquesa c'unha cantidá en metálico igual 
  o valor d'a casa e leiras donadas a Bieito por Ermelio.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


&lt;br /&gt;

{{Wikipedia}}
[[Categoría:1880]]
[[Categoría:1870]]
[[Categoría:Cotovía]]</text>
      <sha1>kvf495eyldhbad19ivdhg3dfwmhpqwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Almanaque Gallego para 1898.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3664</id>
    <revision>
      <id>17993</id>
      <parentid>10789</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>17993</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="jl7zjjcn7zurgz1agaf1zdd1zmgpizi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
&lt;center&gt;&lt;u&gt;ES PROPIEDAD DEL AUTOR&lt;/u&gt;&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jl7zjjcn7zurgz1agaf1zdd1zmgpizi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Almanaque Gallego para 1898.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3665</id>
    <revision>
      <id>17994</id>
      <parentid>10790</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>17994</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1781" sha1="or57kyeqvvmvk8jh0tz7bplryrvgk6k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;A t. m a n a q u k

G alle g o

3

Emprendemos la publicación de este A l m a n a q ü e , elprimero gallego en América, con un fin noble y determinante de
progreso: el de ampliar la obra á cuya realización viene
aspirando E l E c o d e G a l i c i a , de dar á conocer, en las
repúblicas del Plata, á la pequeña pntria, y en la pequeña
patria, el saber, el ingenio y la honrosa acción de sus
hijos residentes en estos países. EI A l m a n a q u e aventajará
á la revista en ser de un tanto más fácil conservación:
siempre alcanza mayor vida que el periódico el folleto ó
el libro. Y uno y otra, salvando la inmensidad del océano,
llevarán á la madre de las madres, á la Patria, la expresión
de nuestros anhelos y el eco de nuestros suspiros; y vice
versa, traerános alentadores recuerdos de la hermosa región
en que el Miño nace, y á cuyos piés el Atlántico y el
Cantábrico se enlazan, y en donde aun palpita el alma
vigorosa del celta, y que brilta con luz propia en los
fastos hispánicos, y tiene, por su historia y la naturaleza,
alta misión que cumplir, todavía, en el concierto de las
demás provincias españolas. Desgraciadamente bien sabemos
que en América,—y no sólo en América, por cierto,—de
las Ietras que no sean de cambio, y menos de las letras
exóticas, si son sinceras y honradas, es imposible esperar
fama ni provecho; pero en nuestra nueva empresa, nos
anima, como siempre, un espíritu superior á toda tendencia
utilitaria, prosaica; y por él llevados, pero con la ayuda
que nos prestan bondadosamente muchos escritores de
relevante mérito y otros buenos comprovincianos, damos
adelante, llenos de verdadero júbilo, estotro paso en la
senda del engrandecimiento de Galicia.

Buenos A ircs, octubre, 1897&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>or57kyeqvvmvk8jh0tz7bplryrvgk6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Almanaque Gallego para 1898.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3666</id>
    <revision>
      <id>17991</id>
      <parentid>10791</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>17991</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="sbdg64hcyvo5txz09u8irjfn95rrb4l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;HombreDHojalata&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ALMÁNAQUE GÁLLEGO
para 1898
POR

M an uel Castro López

O o n lít c o la b o r a c ió n . d e d is t in g n id o s e e c r ito r e s y a r tis ta s

Aíto I

B U K N ' o S Ü I I K .B S
IM P R B N T A

Y EM C U A D ER .V A C IflN

DE

« E

l

C o RKEO

4 6 0 — C.alle 2 5 de M ayo - 468}

1898

E

sPÁ

ÍO L »&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sbdg64hcyvo5txz09u8irjfn95rrb4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:MenciónFlow</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3669</id>
    <revision>
      <id>11048</id>
      <parentid>10800</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="o60pq8o315zd16aa0xkkb00gxhvhl7i" xml:space="preserve">@[[Usuario:{{{1|Example}}}|{{{2|{{{1|Example}}}}}}]]&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de Flow]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o60pq8o315zd16aa0xkkb00gxhvhl7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antón Vilar Ponte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3738</id>
    <redirect title="Autor:Antón Villar Ponte" />
    <revision>
      <id>14586</id>
      <parentid>10888</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Antón Villar Ponte]]&quot;</comment>
      <origin>14586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="aczaqytqcycxb1eerb4ibansx9bl3h8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Antón Villar Ponte]]</text>
      <sha1>aczaqytqcycxb1eerb4ibansx9bl3h8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Aviso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3739</id>
    <revision>
      <id>19256</id>
      <parentid>19255</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 13 revisións desde [[:w:Modelo:Aviso]]</comment>
      <origin>19255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1082" sha1="s39ohunbe15o5zmhbmeynzqinpa9lzv" xml:space="preserve">{{Mbox
| name       = Aviso
| style      = {{#if:{{{style|}}} |{{#if:{{{small|}}}||width:80%;}} {{{style}}} }}
| type       = notice
| image      = {{#if:{{{image|}}} |[[Ficheiro:{{{image|}}}|40px|Aviso]]}}{{#if:{{{imaxe|}}}|{{{imaxe|}}}}}
| small      = {{{small|}}}
| smallimage = {{#if:{{{image|{{{imaxe|}}}}}} |[[Ficheiro:{{{image|{{{imaxe}}}}}}|30px|Aviso]]}}
| imageright = {{#if:{{{imageright|{{{imaxedereita|}}}}}} |{{{imageright|{{{imaxedereita|}}}}}} |{{#if:{{{atallo|{{{atallo1|}}}}}} |{{atallo|{{{atallo|{{{atallo1|}}}}}}|{{{atallo2|}}}|{{{atallo3|}}}|{{{atallo4|}}}|{{{atallo5|}}}}}}} }}
| textstyle = {{{textstyle|text-align: {{#if:{{{center|}}}|center|{{{align|left}}}}};}}}
| text       = {{#if:{{{header|{{{heading|{{{title|{{{título|}}}}}}}}}}}} |&lt;div style=&quot;{{{headstyle|text-align: {{#if:{{{center|}}}|center|left}};}}}&quot;&gt;'''{{{header|{{{heading|{{{title|{{{título|}}}}}}}}}}}}'''&lt;/div&gt;}}&lt;!--
            --&gt;{{{text|{{{content|{{{reason|{{{1|&lt;span class=error&gt;ERRO: non se escribiu ningún aviso&lt;/span&gt;}}}}}}}}}}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s39ohunbe15o5zmhbmeynzqinpa9lzv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Bosquexo de fío LQT trasladado e convertido a Flow</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3740</id>
    <revision>
      <id>11040</id>
      <parentid>10916</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="23xtmef1bekqytioo7bviaq2ayml83x" xml:space="preserve">A mensaxe de {{{author}}} foi movida o {{{date}}}. Pode atoparse en [[{{{title}}}]].&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de Flow]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23xtmef1bekqytioo7bviaq2ayml83x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Páxina LQT convertida a Flow</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3741</id>
    <revision>
      <id>11043</id>
      <parentid>10917</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205" sha1="q1u7iz5056ahwdstp3mh00hm9lio2nl" xml:space="preserve">O historial de páxina anterior gardouse como respaldo en &lt;span class='flow-link-to-archive'&gt;[[{{{archive}}}]]&lt;/span&gt; o {{#time: Y-m-d|{{{date}}} }}.&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de Flow]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q1u7iz5056ahwdstp3mh00hm9lio2nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Arquivo da páxina LQT convertida</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3742</id>
    <revision>
      <id>11037</id>
      <parentid>10918</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="7mqkcm402362o7n5ocdt1cad3iui2ki" xml:space="preserve">Esta páxina é unha páxina LiquidThreads gardada. '''Non edite os contidos desta páxina'''. Dirixa calquera comentario adicional á [[{{{from}}}|páxina de conversa actual]].&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de Flow]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7mqkcm402362o7n5ocdt1cad3iui2ki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Mensaxe importada de LiquidThreads cun usuario suprimido.</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3743</id>
    <revision>
      <id>11042</id>
      <parentid>10919</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:36:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="462t9s0282yu8giip2qn9vbjx62vysl" xml:space="preserve">Esta revisión importouse desde LiquidThreads cun usuario suprimido. Foi reasignada ó usuario actual.&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de Flow]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>462t9s0282yu8giip2qn9vbjx62vysl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Mensaxe de LQT importado cunha sinatura de usuario diferente.</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3744</id>
    <revision>
      <id>11041</id>
      <parentid>10920</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="cz9et1sagp47c82o1ua21fva8gv2h1c" xml:space="preserve">''Este comentario fíxoo [[User:{{{authorUser}}}|{{{authorUser}}}]], pero firmou como [[User:{{{signatureUser}}}|{{{signatureUser}}}]].'&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de Flow]]&lt;/noinclude&gt;'</text>
      <sha1>cz9et1sagp47c82o1ua21fva8gv2h1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Páxina de conversa en wikitexto convertida a Flow</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3745</id>
    <revision>
      <id>11044</id>
      <parentid>10921</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="0rpt0ueewei4gyeork8zykgnm4ogmoc" xml:space="preserve">A conversa anterior gardouse en &lt;span class='flow-link-to-archive'&gt;[[{{{archive}}}]]&lt;/span&gt; o {{#time: Y-m-d|{{{date}}} }}.&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de Flow]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0rpt0ueewei4gyeork8zykgnm4ogmoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Arquivo da páxina de conversa en wikitexto convertida</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3746</id>
    <revision>
      <id>11039</id>
      <parentid>10922</parentid>
      <timestamp>2016-01-11T17:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="20xp9by8hozc7ifbhs6k1cn3wm8lvgw" xml:space="preserve">Esta páxina está gardada. '''Non edite os contidos desta páxina'''. Dirixa calquera comentario adicional á [[{{{from|{{TALKSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}}}}|páxina de conversa actual]].&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de Flow]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>20xp9by8hozc7ifbhs6k1cn3wm8lvgw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Antón Losada Diéguez</title>
    <ns>102</ns>
    <id>3760</id>
    <revision>
      <id>21669</id>
      <parentid>16879</parentid>
      <timestamp>2025-08-21T16:05:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18066" sha1="1d7ovk9loyt234z0eyvje9c2camc501" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Antón Losada Diéguez.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote={{PAGENAME}}
|Wikinoticias=none
}}
'''Antón Losada Diéguez''' (Boborás 1884 - Pontevedra 1929) foi un escritor e político galego, integrante da Irmandade da Fala de Ourense, impulsor da revista ''Nós'' e correspondente da RAG. Dedicóuselle o [[Modelo:Día das Letras Galegas|Día das Letras Galegas]] de 1985.

== Obra ==
Dende que entrou nas Irmandades ata a súa morte coñecenllese media ducia de poesías (entre orixinais e traducións ó galego), sete contos curtos, un fragmento de comedia inacabada, dous artigos sobre arte, unha incursión parafilosófica,&lt;ref name=&quot;TEORIA&quot;&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157149&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=7 &quot;Teoría cuasi trascendental de velocidade&quot; (''Nós'' n.º 5)]&lt;/ref&gt; dous discursos, incluíndo o de ingreso no Seminario de Estudos Galegos,&lt;ref name=&quot;ENCOL&quot;/&gt; e doce artigos máis ou menos políticos e case todos breves. Porén, na publicación en 1985 da ''Obra Completa'' (657 páxinas), o material recollido suma 119 textos.&lt;ref name=&quot;VILAVEDRA&quot;&gt;{{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Vilavedra}} |nome-editor={{Versaleta|D.}} |ligazón-editor= |ano=1995 |título=Losada Diéguez, Antón |enciclopedia=Diccionario da Literatura Galega |volume=I |páxinas=351-352 |editorial=Galaxia |ISBN=84-8288-019-5}}&lt;/ref&gt;

Divididos en catro temáticas e, dentro destas, por orde cronolóxica, os títulos son:&lt;ref name=&quot;COMPLETA&quot;&gt;En {{Cita libro |título=Obra completa |editor={{Versaleta|Beramendi, Justo}} |editorial=Xerais |ano=1985 |id=ISBN 84-7507-181-3}}&lt;sup&gt;[http://pictures.abebooks.com/LGALGO/19375540900.jpg]&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;
=== Sobre arte e literatura ===
* {{Es}} &quot;Concierto Quiroga&quot;.
* {{Es}} ''Simbólica e ideas filosóficas contenidas en &quot;La vida es sueño&quot;: drama en tres jornadas y en verso de D. Pedro Calderón de la Barca'', tese, 1910.
* {{Es}} &quot;La universalidad de la obra artística&quot; {{Es}}.&lt;ref name=&quot;COMPLETA&quot;/&gt;
* {{Es}} &quot;Un artista&quot;, probablemente en ''La Voz del Miño'', 1912.
* {{Es}} &quot;Sobre las poesías de Antonio Valcarcel&quot;.
* &quot;[[Manolo Quiroga]]&quot;, ''O Tio Marcos d'a Portela'', 21/6/1918.
* &quot;[[Encol da prosa galega]]&quot;,&lt;ref name=&quot;ENCOL&quot;&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157213&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=4 &quot;Encol da prosa galega&quot;, ''Nós'' 73, 15/1/1930] en Galiciana.&lt;/ref&gt; discurso de ingreso no SEG o 12 de maio de 1924.
* {{Es}} &quot;Los Orfeones y la Coral Polifónica&quot;.

=== Política e ideoloxía ===
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
* {{Es}} &quot;La situación de España y los católicos&quot;.
* {{Es}} &quot;Un reto y algunas cosas más&quot;.
* {{Es}} &quot;Carta abierta a D. Severino Trigo y Brañas&quot;.
* {{Es}} &quot;Resucitando&quot;.
* {{Es}} &quot;El fin&quot;.
* {{Es}} &quot;Educación social&quot;, serie de artigos en ''El Estradense'', baixo o pseudónimo Pedro Enxebre.
* {{Es}} &quot;La retirada&quot;.
* {{Es}} &quot;Reflexiones&quot;.
* {{Es}} &quot;Sobre la asociación&quot;.
* {{Es}} &quot;Teníamos razón&quot;.
* {{Es}} &quot;Nuestros enemigos&quot;.
* {{Es}} &quot;De asociación agrícola&quot;.
* {{Es}} &quot;Lo que debe caer&quot;.
* {{Es}} &quot;Fe y trabajo&quot;.
* {{Es}} &quot;La acción social católica&quot;.
* {{Es}} &quot;Notas del discurso jaimista en Orense&quot;.
* {{Es}} &quot;Notas sobre tradicionalismo&quot;.
* {{Es}} &quot;Del tiempo&quot;.
* {{Es}} &quot;Esperanza&quot;.
* {{Es}} &quot;El jaimismo y la cuestión social&quot;.
* {{Es}} &quot;Las luchas del momento&quot;.
* {{Es}} &quot;El dolor en la vida política y social&quot;.
* {{Es}} &quot;Regionalismo gallego&quot;.
* &quot;[[O noso rexionalismo]]&quot;
* {{Es}} &quot;De regionalismo&quot;.
* {{Es}} &quot;El problema gallego, Regionalismo y separatismo&quot;.
* {{Es}} &quot;El momento gallego. Aspectos regionalistas&quot;.
* {{Es}} &quot;Regionalismo y nacionalismo&quot;.
* {{Es}} &quot;La lucha electoral en Carballino. Carta abierta a un lector&quot;.
* {{Es}} &quot;Los católicos y los regionalistas. Una aclaración&quot;.
* {{Es}} &quot;Manifiesto a los lectores&quot;.
* &quot;[[Valentín Lamas Carvajal (artigo)|Valentín Lamas Carvajal]]&quot;. ''O Tio Marcos d'a Portela'' 32, 31/5/1918.
* &quot;[[Os problemas do idioma e da cultura no rexionalismo galego]]&quot;, 18/7/1918.&lt;ref name=&quot;MONTEAGUDO&quot;&gt;{{Cita libro |autor={{Versaleta|Monteagudo, H.}} |ano=1995 |url=http://webspersoais.usc.es/export/sites/default/persoais/henrique.monteagudo/Descargas/Ideas_sobre_a_lingua_de_Antxn_Losada_Dixguez.pdf |capítulo=Ideas sobre a lingua de Antón Losada Diéguez |título=Antón Losada Diéguez, 10 anos dun premio |localización=O Carballiño |id=ISBN 978-84-606-2400-4}}&lt;/ref&gt;
* {{Es}} &quot;En defensa del galleguismo&quot;.
* {{Es}} &quot;El nacionalismo gallego&quot;.
* {{Es}} &quot;Regionalismo gallego. Galicia es una nacionalidad&quot;.
* &quot;[[Todos rexionalistas]]&quot;.
* &quot;[[Carta aberta a D. Xaime Solá]]&quot;.
* &quot;[[Manifesto do Partido Nazonalista Galego]]&quot;.
* &quot;[[Aos eleutores da Estrada, Cerededo, Forcarey e Silleda]]&quot;.
* &quot;[[Os camiños d'o agrarismo galego]]&quot;. ''A Nosa Terra'' nº 96, 5/8/1919.
* &quot;[[A significación profunda do galeguismo]]&quot;, ''Nós'' 75, 15/3/1930.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157109&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=3 Nós 75, 15/3/1930] (Risco sitúao entre 1919-20).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Reeditado en ''Pensamento galego I''. Escolma e limiar de {{Versaleta|C. Baliñas}}, 1977. ISBN 84-7337-004-X.&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Proxecto de manifesto nacionalista]]&quot;.
* &quot;[[Mensaxe á Sociedade Artística de Pontevedra]]&quot;.
* &quot;[[Postal d'Ourense]]&quot;.
* &quot;[[A terra fala]]&quot;.
* ''[[Teoría cuasi trascendental de velocidade]]'', ''Nós'' 2, 30/11/1920.&lt;ref name=&quot;TEORIA&quot;/&gt;
* {{Es}} &quot;El voto de la mujer&quot;.
* &quot;[[Proxecto de Renacencia Galega]]&quot;.
* &quot;[[Lembranza de Porteiro]]&quot;.
* &quot;[[Terencio Mac Swiney]]&quot;, ''Nós'' n.º 8, 5/12/1921.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157155&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=6 &quot;Terencio Mac Swiney&quot; (n.º 8 de ''Nós'')] en Galiciana.&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Propostas para a IV Asamblea Nacionalista]]&quot;.
* &quot;[[Regramento da Sección de Espallamento da I.N.G.]]&quot;.
* &quot;[[Adiante]]&quot;. Publicado en ''A Nosa Terra'' n.º 167 o 25/7/1922.
* &quot;[[Notas sobre nacionalismo]]&quot;.
* &quot;[[Nota verbo do nomeamento de Arcebispo de Santiago]]&quot;.
* &quot;[[Na morte de D. Manuel Murguía]]&quot;.
* &quot;[[En torno a unha iniciativa: a Bolsa de Traballo Galego-Americana]]&quot;.
* &quot;[[Conferencia na Exposición Castelao]]&quot;.
* &quot;[[Comunicado sobre a Mancomunidade Galega]]&quot;.
* {{Es}} &quot;Del caracter gallego&quot;.
* &quot;[[Resurximento das Hespañas]]&quot;.
* &quot;[[Nin tristura nin laídos]]&quot;.
* {{Es}} &quot;Del momento político&quot;.
* {{Es}} &quot;La acción social de la mujer&quot;.
* {{Es}} Propostas á Diputación Provincial de Pontevedra, Entre 1924-1925.&lt;ref name=&quot;MANU&quot;&gt;Manuscrito sen título.&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Tempo de loito]]&quot;.
* &quot;[[N'aldeia]]&quot;.
* {{Es}} &quot;El problema de la vivienda en el campo gallego&quot;.
* {{Es}} &quot;Ponencia sobre Gobierno Regional&quot;.
* {{Es}} &quot;Un recuerdo a turró y a Gaudí&quot;.
* &quot;[[Conversa]]&quot;.
* &quot;[[Camiño adiante]]&quot;.
* {{Es}} &quot;La Misión de la Sociedad Coral Polifónica&quot;.
* &quot;[[Juvenilia]]&quot;.
* &quot;[[No Día]]&quot;.
* &quot;[[¡Atrás!]]&quot;.
* &quot;[[Renovamento]]&quot;.
* {{Es}} Escrito sobre a reforma do ensino medio.&lt;ref name=&quot;MECA&quot;&gt;Mecanografado, sen título nin data.&lt;/ref&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;height: 1010px; width: 265px; overflow: auto; padding: 10px; float: right&quot;&gt;
{{Galería
|title=&lt;big&gt;Hemeroteca virtual&lt;/big&gt;
|width=220
|height=275
|Ficheiro:A folla, A Nosa Terra n.º 61, 20 de xullo de 1918, p. 3.JPG|&quot;[[A folla]]&quot;.
|Ficheiro:Soneto XV da Vita nuova, A Nosa Terra n.º 61, 20 de xullo de 1918, p. 3.JPG|&quot;[[Soneto XV de la Vita nuova]]&quot;.
|Ficheiro:Parrafeo sentimental, A Nosa Terra 113, 25-02-1920.JPG|&quot;[[Parrafeo sentimental]]&quot;.
|Ficheiro:Conto sinxelo, publicado no n. 3 da revista Nós o 30-12-1920.jpg|&quot;[[Conto sinxelo]]&quot;, ''Nós'' 3, 1920.
|Ficheiro:Conto, publicado no n.º 5 da revista Nós o 24 de xuño de 1921.jpg|&quot;[[Conto (Dous rapaciños rifaron...)|Conto]]&quot;, ''Nós'' 5, 1921.&lt;ref&gt;Imaxe retocada por Wikipedia. [http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157152&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=8 Imaxe orixinal] (con debuxos)&lt;/ref&gt;
|Ficheiro:Terencio Mac Swiney (Terence McSwiney), publicado no n.º 8 de Nós o 5-12-1921.jpg|&quot;[[Terencio Mac Swiney]]&quot;, ''Nós'' 8.
|Ficheiro:L O N X E.jpg|&quot;[[Lonxe]]&quot; e &quot;[[Ano novo, vida nova]]&quot;.
|Ficheiro:Soneto XV da Vita nuova, do Dante.jpg|&quot;[[Soneto XV da Vita nuova, do Dante|Soneto XV da Vita nuova]]&quot;.
|Ficheiro:Un conto (Boteime a camiñar pol-o Ceo, brincando...).jpg|&quot;[[Un conto (Boteime a camiñar pol-o Ceo, brincando...)|Un conto]]&quot;.
|Ficheiro:Outro conto (Cando me erguín aquela mañán dixéronme).jpg|&quot;[[Outro conto (Cando me erguín aquela mañán dixéronme...)|Outro conto]]&quot;.
|Ficheiro:Nós n.º 75, 15-03-1930, A significación profunda do galeguismo, Antón Lousada Diéguez.jpg|&quot;[[A significación profunda do galeguismo|A significación profunda…]]&quot;
}}
&lt;/div&gt;

{{Cita centrada|''Lembradevos ben, con todo, agrarios galegos, que sodes fillos de Galicia, qu'a nosa vida d'o campo, os nosos cultivos, os edios, monte y-augas nosas son d'a terra nosa e teñen un carauter seu que non se pode confundire, nin se deben estudiar sinón como tales asuntos galegos caraiterísticos y-enxebres.''&lt;br&gt;&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &lt;small&gt;&quot;Os camiños d'o agrarismo galego&quot;, 1919.&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{Versaleta|Tarrío Varela, A.}} [http://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/1358449.pdf &quot;Do enxebre ó bravú&quot;] en ''EDUGA'' n.º 21, novembro de 1998.&lt;/ref&gt;}}

=== Arqueoloxía ===
* {{Es}} ''Excavaciones en Montealegre (Domayo), provincia de Pontevedra'', 1925.&lt;ref&gt;Junta Superior de Excavaciones y Antigüedades, Madrid, ''Revista de Archivos'', 1927.&lt;/ref&gt;
* {{Es}} &quot;Objetos procedentes de las excavaciones de Montealegre (Domaio)&quot;, ''El Museo de Pontevedra'' n.º 2, 1943.&lt;ref&gt;[http://arquivos.depo.es/?1,611,2,228 ''El Museo de Pontevedra'', hemeroteca da Deputación]&lt;/ref&gt;
* {{Es}} &quot;Informe sobre el castro de Vigo&quot;, 29/1/1929, con José Filgueira Valverde e Florentino López Cuevillas.

=== Obra literaria ===
* &quot;[[El Pin-pin y el chasco]]&quot; (texto en galego), manuscrito. Probablemente en Deusto entre 1900-01.&lt;ref name=&quot;COMPLETA&quot;/&gt;
* {{Es}} ''En el camino de la vida'', teatro, manuscrito de 122 cuartetas, ''circa'' 1903-06.&lt;ref name=&quot;COMPLETA&quot;/&gt;
* {{Es}} ''Los que sueñan'', teatro, manuscrito de 67 cuartetas, ''circa'' 1903-06.&lt;ref name=&quot;COMPLETA&quot;/&gt;
* {{Es}} ''Virilidad'', teatro, manuscrito de 48 cuartetas, ''circa'' 1905.
* {{Es}} &quot;A una rubia&quot;, poesía, ''El Estradense'' n.º 28, 22/6/1907.
* {{Es}} &quot;Roguemos por los fuertes&quot;, conto, publicado en ''Galicia'', Madrid, 1/5/1908.
* &quot;[[A folla]]&quot;, poesía, tradución, ''A Nosa Terra'' n.º 61, 20/7/1918.
* &quot;[[Soneto XV da Vita nuova, do Dante]]&quot;,&lt;sup&gt;sic&lt;/sup&gt; tradución. ''A Nosa Terra'' 61 1918 e ''Nós'' 71 1929.&lt;ref&gt;Do italiano [[s:it:Vita nuova/Capitolo XXVI#capitolo 26 versetto5|«Tanto gentile e tanto onesta pare...»]]&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Queixumes]]&quot;, n.º 112 de ''A Nosa Terra'', 1920. Publicado tamén no n.º 71 de ''Nós'', 1929, como &quot;Outro conto&quot;.&lt;ref name=&quot;IDL&quot;/&gt;
* &quot;[[Home viaxeiro]]&quot;, n.º 112 de ''A Nosa Terra'', 1920. Publicado tamén no n.º 71 de ''Nós'', 1929, como &quot;Un conto&quot;.&lt;ref name=&quot;IDL&quot;/&gt;
* &quot;[[Parrafeo sentimental]]&quot;, poesía traducida de Verlaine, ''A Nosa Terra'' n.º 113, 25/11/1920.&lt;ref&gt;Do francés [[:fr:Fêtes galantes/Colloque sentimental|&quot;Colloque sentimental&quot;]].&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Conto sinxelo]]&quot;, ''Nós'' n.º 3, 30/12/1920.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157150&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=21 &quot;Conto sinxelo&quot; (n.º 3 de ''Nós'')] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Conto (Dous rapaciños rifaron...)|Conto]]&quot;, n.º 5 de ''Nós'', 24/6/1921. Baseado na mesma historia de &quot;Roguemos por los fuertes&quot; (1908).&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157152&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=8 &quot;Conto&quot; (n.º 5 da revista ''Nós'')] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;
* &quot;[[Camiñantes]]&quot;, lenda, ''Alborada'' n.º 2, 1922; e tamén en ''Céltiga'' n.º 8, 1925.
* &quot;[[Amañecer]]&quot;, conto publicado en ''Alborada'' n.º 2, 1922.
* &quot;[[Neboeiro]]&quot;, ''Faro de Vigo'', 1/1/1927. Unha variante publicouse en ''Nós'' n.º 71, 1929, co título &quot;[[Lonxe]]&quot;.
* &quot;[[Romance popular]]&quot;, ''Nós'' n.º 64, 15/4/1929, pp.&amp;nbsp;68–69.
* &quot;[[O infinido]]&quot;, tradución de poesía de Leopardi, manuscrita sen data.&lt;ref name=&quot;COMPLETA&quot;/&gt;
* &quot;[[A noite do día de festa]]&quot;, tradución de poesía de Leopardi, manuscrita sen data.&lt;ref name=&quot;MARCHISIO&quot;/&gt;
* &quot;[[A si mesmo]]&quot;, tradución de poesía de Leopardi, manuscrita sen data.&lt;ref name=&quot;MARCHISIO&quot;/&gt;
* &quot;[[Choros n-a-y-alma miña]]&quot;, tradución de poesía de Verlaine, manuscrita sen data.&lt;ref name=&quot;MARCHISIO&quot;/&gt;
* &quot;[[Pelegrino d'amore]]&quot;, poesía manuscrita sen data.&lt;ref name=&quot;COMPLETA&quot;/&gt;
* &quot;[[Ano Novo]]&quot;, poesía, ''Nós'' n.º 71, 1929.&lt;ref name=&quot;IDL&quot;&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157106&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=7 &quot;Inéditos do Lousada&quot; no número 71 de ''Nós'', 15/11/1929]&lt;/ref&gt;
* ''[[A domeadora]]'', ''Nós'' 71, 1929. Obra teatral incompleta.&lt;ref name=&quot;IDL&quot;/&gt; Reeditada en 1985&lt;ref&gt;Ed. en 1985 nos ''Cadernos da Escola Dramática Galega'' por {{Versaleta|P. García}} e {{Versaleta|X. M. Dobarro}}&lt;/ref&gt; e 2005.&lt;ref&gt;Ed. en 2005 por {{Versaleta|C. Loureiro Rodríguez}} con intro. de {{Versaleta|X. C. Garrido}}.&lt;sup&gt;[http://bvg.udc.es/ficha_obra.jsp?id=D%EDdeLona1&amp;alias=Xo%E1n+Carlos+Garrido+Couceiro&amp;]&lt;/sup&gt; ISBN 978-84-96368-21-7.&lt;/ref&gt;

=== Varios ===
* {{Es}} &quot;Canto de cigarra&quot;, ''El Estradense'' n.º 28, 22/6/1907.
* {{Es}} &quot;Risas y suspiros&quot;, ''El Estradense'' n.º 29, 19/6/1907.
* {{Es}} &quot;Impresión&quot;, ''El Estradense'' n.º 30, 6/7/1907.
* {{Es}} &quot;El hijo de la Estrada&quot;, ''El Estradense'' n.º 91, 5/9/1908.
* &quot;[[N'a súa memoria]]&quot;, ''El Emigrado'', 24/10/1925.
* &quot;[[A Estrada]]&quot;, ''Galicia'' n.º 1.095 o 6/4/1926 e tamén en ''El Emigrado'' o 7/5/1926.

=== Escolmas e edicións ===
* {{Cita libro |título=Antón Losada Diéguez |editor={{Versaleta|Filgueira Valverde}} |editorial=Publicacións da RAG |ano=1985 |id=ISBN 84-600-3921-8}}&lt;ref&gt;[http://www.gallaecialibros.com/Images/productos_tienda/2577_pro.jpg Portada de ''Antón Losada Diéguez''. Publicacións da RAG]&lt;/ref&gt;
* {{Cita libro |título=Obra completa |editor={{Versaleta|Beramendi, J.}} |lingua= |editorial=Xerais |ano=1985 |id=ISBN 84-7507-181-3}} Inclúe:&lt;ref&gt;[http://pictures.abebooks.com/LGALGO/19375540900.jpg Imaxe da portada da ''Obra Completa''].&lt;/ref&gt;

:* Museo do Pobo Galego: &quot;Limiar&quot;
:* {{Versaleta|Losada, L.}} (o fillo) e {{Versaleta|Beramendi, J.}}: &quot;Cronoloxía de Antonio Losada&quot;.
:* {{Versaleta|Losada, Luís}}: &quot;As raíces, a terra: Formación e aprendizaxe da vida&quot;.
:* {{Versaleta|Filgueira Valverde, Xosé}}: &quot;A miña lembranza de Losada Diéguez&quot;.
:* {{Versaleta|Durán, José Antonio}}: &quot;Antonio Losada Diéguez, perfil dun agrarista&quot;.
:* {{Versaleta|Villares Paz, Ramón}}: &quot;Fidalguía e galeguismo&quot;
:* {{Versaleta|Beramendi, Justo}}: &quot;Antonio Losada: Tradición e nacionalismo&quot;.

* {{Cita libro |título=Antoloxía de Antonio Losada Diéguez |ano=1985 |outros= Limiar de {{Versaleta|Anxo Tarrío}} |editorial=USC |id=ISBN 978-84-7191-356-2}}&lt;ref&gt;[http://cloud1.todocoleccion.net/libros/tc/2015/10/30/19/52436488.jpg Imaxe da portada de ''Antoloxía de Antonio Losada Diéguez'']&lt;/ref&gt;
* {{Cita libro |título=Arredor do noso futuro. Campus Universitario Ourense |ano=1997 |editorial=Deputación de Ourense |id=ISBN 84-87575-55-2}}&lt;ref&gt;Textos de {{Versaleta|Cuevillas, Risco, Pedrayo}} e {{Versaleta|Losada}}. [http://publicacions.depourense.es/images/stories/imagenes/editadas/19961998/0117.jpg Portada]&lt;/ref&gt;
* {{Cita libro |título=Traduccións poéticas de Antón Losada Diéguez |editor={{Versaleta|Marchisio, C.}} |editorial=Bibliófilos Gallegos |ano=1999 |id=ISBN 84-605-9791-1}}&lt;ref name=&quot;MARCHISIO&quot;&gt;{{Cita libro |url=http://www.almonedavigo.com/imx_articulos/1305049921.jpg |título=Traduccións poéticas de Antón Losada Diéguez |editor={{Versaleta|Marchisio, C.}} |editorial=Bibliófilos Gallegos |ano=1999 |id=ISBN 84-605-9791-1}}&lt;/ref&gt;
* {{Cita libro |título=Na estrada da vida: ensaio de comedia dramática, en tres actos e un prólogo |editorial=Fervenza |ano=2006 |id=ISBN 84-96368-43-2}}&lt;ref&gt;Orixinalmente en castelán. Trad.: {{Versaleta|Carlos Loureiro Rodríguez}}. [http://dixirep.qlees.es/application/GetImage.php?img=Zo9z1NHazNDXdtim3p3TrdjF4Mrek3mlaJhnkXqa0d7J1Nm01HCfcJl4pJqsm6OYeq5l0qjI Portada]&lt;/ref&gt;
* {{Cita libro |título=Os que soñan |editorial=Fervenza Edicións |localización=A Estrada |ano=2006 |id=ISBN 84-96368-41-6}}&lt;ref&gt;Orixinalmente en castelán. Trad.: {{Versaleta|Mari Carmen Otero Otero}}. [http://dixirep.qlees.es/application/GetImage.php?img=Zo9z1NHazNDXdtim3p3TrdjF4Mrek3mlaJhnkXqa0d7J1Nm01HCfcJl4pJqsm6OYeKpl0qjI Portada]&lt;/ref&gt;
* {{Cita libro |título=Virilidade: ensaio cómico, orixinal e en prosa |editorial=Fervenza |ano=2006 |id=ISBN 84-96368-44-0}}&lt;ref&gt;Orixinalmente en castelán. Trad.: {{Versaleta|Valentín García Gómez}}. [http://dixirep.qlees.es/application/GetImage.php?img=Zo9z1NHazNDXdtim3p3TrdjF4Mrek3mlaJhnkXqa0d7J1Nm01HCfcJl4pJqsm6OYe6tl0qjI Portada]&lt;/ref&gt;
* {{Cita libro |título=O mellor de... Antón Losada Diéguez (1884-1929) |editor={{Versaleta|Seara, T.}}| ano=2010 |editorial=''La Voz de Galicia'' |id=ISBN 978-84-9757-257-6}}&lt;ref&gt;[http://media.lavozdegalicia.es/default/2010/07/16/0012_2783072/Foto/g16p46f2.jpg ''O mellor de... Antón Losada Diéguez (1884-1929)'', portada]&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Listaref|30em}}

== Véxase tamén ==
* ''[[Manifesto da I Asemblea Nazonalista]]''


{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}
{{Día das Letras Galegas}}
[[Categoría:Antón Losada Diéguez| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>1d7ovk9loyt234z0eyvje9c2camc501</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adiante</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3761</id>
    <revision>
      <id>13184</id>
      <parentid>12469</parentid>
      <timestamp>2016-04-14T10:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3818" sha1="33oh6m4q72ou3te45njadt5dlony3ha" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&quot;Adiante&quot;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=25/7/1922
}}
&lt;center&gt;Artigo publicado en ''A Nosa Terra'' nº 167 (texto íntegro).&lt;ref&gt;[http://bvg.udc.es/indice_paxinas.jsp?id_obra=OB_Ad++++++1&amp;id_edicion=OB_Ad++++++1001&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DOB_Ad%2B%2B%2B%2B%2B%2B1%26alias%3DAnt%25F3n%2BLosada%2BDi%25E9guez%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EAdiante%3C%2Fa%3E&amp;alias=Ant%F3n+Losada+Di%E9guez&amp;formato=texto Biblioteca Virtual Galega]&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;

&lt;br /&gt;

{{Espazos|3}}Fai xa algún tempo que a actividade nacionalista galega deixou d'estalar en berros e en vibraciós lostregantes, e que o movimento galeguista das rúas e dos mitins do agro e das cidades trocuse n-unha aición literaria e centífica. Cada cousa chega n-o mundo ao seu tempo e moi ben pode sere que ese maino traballar do derradeiro fose perciso para recoller as forzas e para facer un eisame de concencia preparando o porvir cô insiño do pasado e coas necesidades do presente.

{{Espazos|3}}O nacionalismo galego conseguiu en pouco tempo remexer hasta o máis fondo da alma galega. Por todal-as partes da nosa Terra e aínda chegando aos políticos máis vellos e máis caciques, espallouse a fervenza do ideal e aínda sin querelo, aínda sin sentilo, vense movidos pol-o vento libertadore que lenvantóu o latexar da concencia galega, que é para eles decote como un meigallo que lles fai seguir ao lonxe a nova luz.

{{Espazos|3}}E indiscutible que o alento directore da Galicia de hoxe é o pensamento nacionalista. Pódese seguir coa máis grande craridade todol-os pasos de calquer feito social, ou político, ou literario que se dea hoxe en Galicia ou entre os galegos de Madrid n-as Cortes ou fora d-elas e veráse como decote ten as suas raíces n-unha afirmación nacionalista, que levou a dianteira e espertou a inquietude.

{{Espazos|3}}Por todo elo o movimento nacionalista coido que non pode deixar por máis tempo de voltar á vida púbrica das prazas, das rúas e dos mitins do agro. Non abonda para a vitalidade galega que somentes alumeen os refrexos do noso pensamento e unhas arelas esmatadas. Galicia non pode ter o seu contentamento con unhas cantas argalladas que somellan toda a aición galega e non son máis que acodea das aspiracións e dos desexos.

{{Espazos|3}}No progreso e no perfeicionamento humán ten a door a máis grande parte, porque a door, no seu máis elevado siñificado espiritual, leva en sí un degaro infinido de perfeición, é o máis fondo salio encol da afirmación da eisistencia e do desenrolo da actividade que topa un valo no seu camiñar.

{{Espazos|3}}E o nacionalismo galego como un degaro de eisistencia e de perfeicionamento das actividás da nosa terra ten que berrar a todal-as horas a door de Galicia e afirmare a sua potencialidade e a sua enerxía encolleita y acochada nas artificialidades e na pobreza das organizaciós políticas e sociais que os asoballan.

{{Espazos|3}}A mocedade quere loita e quere acollerse a unha bandeira que siñifique un despertar e un amañecer. A nosa bandeira ben ergueita e libre ao vento ten que levar aos curazóns mozos un ideal que faga latexar a alma con ledicia coa formanza d-unha obra que se comenza e que leva a posibilidade de ser rematada axiña tendo as portas abertas a todol-os ventos da Xusticia e da Beleza.

{{Espazos|3}}A todol-os vellos nacionalistas é perciso decirlles que temos a obriga de rexuvenecere a nosa actividade e que da nosa capacidade para unha mocedade costante e para un renacemento de todol-os días depende o trunfo do noso ideal. Temos que ser o sol decotío no seu nacemento e si o miramos morrer que esto sexa para voltar os ollos ao Nacente.

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:1922]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>33oh6m4q72ou3te45njadt5dlony3ha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valentín Lamas Carvajal (artigo)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3762</id>
    <revision>
      <id>10992</id>
      <parentid>10974</parentid>
      <timestamp>2016-01-09T22:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>10992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2852" sha1="hc4ela5e92uimtkv4ul97xvq63o5yjp" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&quot;Valentín Lamas Carvajal&quot;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=31/5/1918
}}
&lt;center&gt;Artigo publicado en ''O Tío Marcos da Portela'' nº 32, p. 4.&lt;ref&gt;[http://bvg.udc.es/ficha_obra.jsp?id=OB_VaLaCa++1&amp;alias=Ant%F3n+Losada+Di%E9guez&amp; Ficha do artigo &quot;Valentín Lamas Carvajal&quot;] na Biblioteca Virtual Galega.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;

&lt;br /&gt; 
N-il falou a terra Gallega. Niguén coma il sintiu n-a y-alma a verdadeira emoceón d'a vida d'os nosos campos, a vós d'os carreiriños, o dôce xerminar d'os eidos baixo o luar, as cántegas d'o traballo, y-a carón d'as ledas horas d'aldea os delores d'os labregos, a dör de Galicia. Foi a vós y-o queixume d'a Galicia enxebre.

Lamas Carvajal cantaba é ría. Y-ó cantar eran os seus desexos un soño ideale d'unha Galicia nova surxindo d'a natureza campesía, d'os vales, e d'os curutos, forte e brincadeira n-o agarimo d'a terra. Y-ó rîr era a sua risa azoute ou mallo pr'os esprotadores, y-as suas parolas como aguelas qu'en fondas feridas facían sangue envolta en risadas, risadas ben cheas de leuciós, topando un eco n-os corazós labregos.

Ánima xenerosa e doída pol-as mágoas d'o corpo e pol-as inxusticias ollando perdida a nosa Galicia, non s'acedou o seu esprito e sempre arrecendían os seus versos, aínda con espiñas, a follas de castiñeiros e carballos, y-a froles d'as silveiras, d'as xestas amorosas, d'as rosas e d'os caraveles d'as solainas e foron as suas canciós alalás d'esperanza, y-as suas prosas feiticiero esforzo d'artista qu'abría os camiños d'o renacemento gallego.

Deitáronse n-a morte d'a lús seus ollos, y-erguéronse aloumiñados co'a craridá d'unha vida aberta ôs ensonos n-o colo d'armonía d'as veigas e d'os piñeirales, d'as lembranzas d'os groriosos feitos galicianos.

Sin petar á fama argalleira d'as cibdades e d'as loitas polítecas o seu nome foi groriosos. Pol-as feiras, e pol-as romarías, festas d'o traballo e d'a Fé, de cote ledas, n-as corredoiras e n-as noites de parrafeos, O TIO MARCOS levaba a Lamas Carvajal d'unha veira a outra de Galicia y-eisí foi o mesmo esprito d'a terra nosa quen-o fixo imorrente.

N-o xardín d'o Posío d'Ourense váiselle erguer en pedra unha lembranza: homes d'a cibdá han-o ver n-os seus paseos con indefrencia y-as rapazas d'alta sociedade y-os nenos d'os ricos n-os seus esparxementos non terán pra il un agarimo, mais a terra en que se pousa o seu moimento fará rayolar â pedra pra que n-os corazós gallegos dea froitos de loite, e voluntade forte de sere mais galegos pra sentirse mais fondamente homes.

E dis que á imaxe de Valentín Lamas Carvaxal énchese de vida cando s'oye rezoar por Galicia levado n-os airiños e n-os fortes ventos o berro de: ¡Terra a nosa!

Orense, Mayo 1918.

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:1918]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]</text>
      <sha1>hc4ela5e92uimtkv4ul97xvq63o5yjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Os camiños d'o agrarismo galego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3763</id>
    <revision>
      <id>13285</id>
      <parentid>13182</parentid>
      <timestamp>2016-04-15T21:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3195" sha1="aih5w6hwch7cy7yrj7nwzleyq6n48sw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&quot;Os camiños d'o agrarismo galego&quot;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=5/8/1919
}}
&lt;center&gt;Artigo publicado en ''A Nosa Terra'' nº 96.&lt;ref&gt;[http://bvg.udc.es/ficha_obra.jsp?id=OB_Oscad%27ag2&amp;alias=Ant%F3n+Losada+Di%E9guez&amp; Ficha do artigo &quot;Os camiños d'o agrarismo galego&quot;] na Biblioteca Virtual Galega.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;

&lt;br /&gt;

Estamos n'un tempo en qu'e preciso recollerse un pouco pra escoller os mais axeitados camiños n'a vida social e política, tan cheas hoxe de loitas e revoltas.

A aición dos agrarios galegos —santificadores d'a terra— co'a fondísima aspiración de libertar ós labregos i-erguer a vida d'as nosas aldeas enchéndoas de cultura e de xusticia ten n'estes mesmos días unha importancia d'a que cumpre nos decatemos abondo.

Ollando o mundo encóllese o curazón de medo e de esperanza. Todo sangra, y-ainda nada frolece. Anúncianse boas novas e redenciós a eito, mais por decontado a fame y-as loitas non fuxiron.

E n'a España unha espranza ven, y-outra se vai y-a fedenta política enche o país noso de lama e de movimentos e combinaciós d'os partidos que dan noxo. As ilusiós desfeitas dos homes de boa fe cuasemente non topan onde pousarse pra alcender a y-alma e quentar as suas ansias.

Mais non se pode acougar. Hoxe como nunca e un debere o loitar polo ideal, pra todos os que o sintan, e se comprendan irmans dos homes todos.

¿Qué camiño escoller? Ninguén pousa tan en firme como os agrarios que volven a vista a terra, que se acollen ó agrarismo d'a Natureza. E ningún agrarismo tan forte n'o seu orixe como o agrarismo galego.

O problema agrario en Galicia non ten que ver co de ningunha outra parte d'España e de fora d'España. A pequena propiedade e n'a nosa terra a mais, non hay labrego que non sexa propietario e con todo eisisten un malestar, eisisten graves problemas económicos e de xusticia social n'as nosas aldeas, problemas que son da vida enteira do mundo, que non se pode esquecer y-hai que resolver.

Lembradevos ben, con todo, agrarios galegos, que sodes fillos de Galicia, qu'a nosa vida d'o campo, os nosos cultivos, os edios, monte y-augas nosas son d'a terra nosa e teñen un carauter seu que non se pode confundire, nin se deben estudiar sinón como tales asuntos galegos caraiterísticos y-enxebres.

Y-os nosos lugares, aldeas e vilas cheos de vividores políticos e de criados d'os grandes amos políticos que viven n'a capital d'a porvincia ou en Madrid están pedindo unha limpeza, y-unha rega de ideaes e de aución política tamén enxebre, que non e soilo nosa.

Canto mais n'a realidade vexamos as custións canto mais preto de nos y-en nos mesmos estudiemos os problemas, mais preto estamos d'a realidade d'o mundo enteiro e mais importancia e forza terán as nosas soluciós.

Por eso tivo este Congreso agrario d'o vran, esta reunión agraria de Pontareas n'o primeiro ano despois da guerra un interés excepcional.

Agrarios galegos, xuntádevos todos n'o agarimo d'a terra, n'o colo de Galicia, pra recoller n'ela todo o entusiasmo y-o espíritu que fai falla.

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:1919]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>aih5w6hwch7cy7yrj7nwzleyq6n48sw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1830</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3764</id>
    <revision>
      <id>14484</id>
      <parentid>10975</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1919</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3765</id>
    <revision>
      <id>18242</id>
      <parentid>10978</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1918</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3766</id>
    <revision>
      <id>18232</id>
      <parentid>10979</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1922</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3767</id>
    <revision>
      <id>18243</id>
      <parentid>10981</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1863</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3768</id>
    <revision>
      <id>14481</id>
      <parentid>10982</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Versaleta</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3769</id>
    <revision>
      <id>10984</id>
      <timestamp>2016-01-09T22:00:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;span class=&quot;smallcaps&quot; style=&quot;font-variant:small-caps;&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt; {{Uso de marcador}} &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>10984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="cnwv96nk2798ftrx0yutpc4gaolwzor" xml:space="preserve">&lt;span class=&quot;smallcaps&quot; style=&quot;font-variant:small-caps;&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cnwv96nk2798ftrx0yutpc4gaolwzor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Conto (Dous rapaciños rifaron...)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3770</id>
    <revision>
      <id>14785</id>
      <parentid>14778</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T10:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Conto]]; engado a [[Categoría:Contos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4419" sha1="5ohd2gpycqwlk1nb9ghiij4vyi5914o" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;C O N T O&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=Maio de 1921
}}


&lt;center&gt;Relato publicado no n.º 5 da revista ''Nós'' o 24 de xuño de 1921.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157152&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=8 &quot;Conto&quot; (n.º 5 da revista ''Nós'')] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; {{Xxxxx-grande|D}} ous rapaciños rifaron, y-estábanse batendo cegos. Un d’iles san e rexo, y-o outro un malpocadiño que choraba. Dúas mulleres apartáronos e levaron ó meniño dos choros dándolle bicos. O outro, o san e forte, sollo, vermello de vergonza quedaba sin agarimo, cheo de tristura, e foise indo paseniño. Fíxenlle unha festa ó probe do rapás e dixen pra min «tamén os fortes dan compasión ás veces», lembrándome d'un sucedido.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O sucedido foi esto. Había unha vés n-unha aldea veira mar, n-a ría de Marín, dous mozos mariñeiros. Chuco e Manoel. Eran tempos n-os qu’aínda non ian as motoras a buscar sardiña a Leixões, nin xiquera as artes da traíña eran donas das rías. Os barcos xeitosos ían mar afora máis alá d’a illa d’Ons e chegaban moitas veces a Finisterre.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Manoel era un rapás ergueito e finiño, churrusqueiro y-amigo das rapazas. Chuco era un mozo forte e valente que se desfacía de bó; ninguén bogaba coma il que pasaba horas sin arrial-o remo, e sin falar, nin se conocía nadador coma il n-a ría.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; E Chuco e Manoel tiñan tolería por Carmela, unha meiga rapaza d’ollos mouros, moi beiladora. Cada un d’os mariñeiros á sua maneira lle buscaba as voltas, y-ela por ningún s’acraraba. Con Manuel ría e parolaba a desfacerse, diante de Chuco baixaba os ollos, e toda s’alcendía.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Pasou o caso cando Manoel e Chuco saíron ó mar n-o mesmo barco con oito homes máis. O barco era nóvo e foron á despedida vellos, nenos e mozas, y-antre eles Carmeliña que non separaba os óllos de Chuco, nin Chuco d’ela. Foron as miradas unha promesa d’amore, e Chuco bogou con máis forza que nunca, cheo de vida.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Non se soupo bén nunca, porque estas cousas non se saben bén endexamais. O mar estivera calmo, e batía un pouco de Nordeste. Fixéranse dous bos lances n-a illa, y-o barco voltaba pra terra cando caía o sol, con toda a vela pra aproveitar as frías. Debeu ser com’un lóstrego a nortada, a escota non correu a tempo, a carga foise a unha banda, calquer cousa, o conto foi que d’un soilo batido o vento dou volta ó barco y-os homes fóronse ó mar co’a sorte de se poderen por a salvo n-a quilla.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Xa todo se cerrara d’escuma, e rompendo avantaban as augas. Non se vía un barco, zoaba o vento y-a noite chegaba. Foi estonces cando Chuco, o máis forte nadador de todol-os xeiteiros, botouse ó mar confiado e surrindo a buscar en terra axuda pr’ós probiños que alí se quedaban engarrados no barco deitado n-as olas. Todol-o viron loitar, avantando en longas brazadas con toda seguranza e ninguén dubidou que conseguise o proposto.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O tempo pasou en balde, e n-a noite coidaron os mariñeiros morrer moitas veces, mollados y-esmoreados de frío. Pol-a mañán unha motora topou o barco perdido e salvou ós nove homes.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Aquela misma mañán apareceu Chuco morto n-a area de Beluso despois de nadare cinco millas: o seu esforzo fixo soster a espranza n-os que quedaban n-o cativo amparo d’as madeiras do barco. Os probiños salváronse y-o mozo forte morreu.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Non pasou un ano e a Carmeliña sempre meiga e beiladora casábase con Manoel, de cote finiño e churrusqueiro. E certo que co’a lembranza de Chuco pódese decir qu’os fortes dan compasión ás veces e que non está de máis o pregar por eles.


&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; {{Versaleta|[[Antón Losada Diéguez|Antón Losada e Diéguez]]}}


&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Pontevedra-Mayo-1921
&lt;/div&gt;

[[File:Conto, publicado no n.º 5 da revista Nós o 24 de xuño de 1921.jpg|center|473px]]
== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:1921]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:Nós]]</text>
      <sha1>5ohd2gpycqwlk1nb9ghiij4vyi5914o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Antón Losada Diéguez</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3771</id>
    <revision>
      <id>15401</id>
      <parentid>14516</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T09:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="f4hzecsks9wrgapget3szp1m6w1vonm" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-L]]</text>
      <sha1>f4hzecsks9wrgapget3szp1m6w1vonm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Neboeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3772</id>
    <revision>
      <id>17008</id>
      <parentid>12677</parentid>
      <timestamp>2017-10-14T11:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="kws730tin7v1jrwp7l373g27527gzht" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;N E B O E I R O&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=Nadal, 1926
}}

&lt;center&gt;Publicado en ''Faro de Vigo'' o 1/1/1927.&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;Unha variante publicouse postumamente no n.º 71 da revista ''Nós'', como &quot;Lonxe&quot; o 15/11/1929.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157106&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=7 Páxina 191 do n.º 71 da revista ''Nós''] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div class=prose&gt;
&lt;center&gt;L &amp;nbsp; O &amp;nbsp; N &amp;nbsp; X &amp;nbsp; E&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
:Probes rosas, saudosas

:Esperando amañecer;

:Loumiñadas, degaradas

:Por medrar, y arrecender.

:Tristes rosas amorosas,

:Todo chega y-o fin chega

:Cando a pola se dobrega

:E non vos pode soster. 


:Craros soños, frolecidos

:Cobizando un ideal;

:Aniñados, enchoyados,

:N'unha roseira lanzal.

:Tristes soños noitecidos,

:Todo chega, y-o fin chega

:Se dos soños soilo queda

:O Imposibre no rosal.

:::Pontevedra, Nadal, 1926

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


[[Ficheiro:L O N X E.jpg|800px|center]]

{{Clear}}
== Notas ==
{{Listaref}}

== Véxase tamén ==
* &quot;[[Ano Novo]]&quot;

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1926]]
[[Categoría:1929]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:Nós]]</text>
      <sha1>kws730tin7v1jrwp7l373g27527gzht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Clear</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3773</id>
    <revision>
      <id>10999</id>
      <timestamp>2016-01-10T15:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div style=&quot;clear:{{{1|both}}};&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt; {{Uso de marcador}} &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>10999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="0km5kde94t9dpedooywbysxyso08i2j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;clear:{{{1|both}}};&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0km5kde94t9dpedooywbysxyso08i2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1926</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3774</id>
    <revision>
      <id>18233</id>
      <parentid>11001</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1929</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3775</id>
    <revision>
      <id>18245</id>
      <parentid>11002</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1921</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3776</id>
    <revision>
      <id>18250</id>
      <parentid>11003</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Argumentos</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3777</id>
    <revision>
      <id>19114</id>
      <parentid>19113</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Argumentos]]</comment>
      <origin>19113</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="10054" sha1="5qx9tzlul9ser30uxj9nbasjt92cevn" xml:space="preserve">-- This module provides easy processing of arguments passed to Scribunto from
-- #invoke. It is intended for use by other Lua modules, and should not be
-- called from #invoke directly.

local libraryUtil = require('libraryUtil')
local checkType = libraryUtil.checkType

local arguments = {}

-- Generate four different tidyVal functions, so that we don't have to check the
-- options every time we call it.

local function tidyValDefault(key, val)
	if type(val) == 'string' then
		val = val:match('^%s*(.-)%s*$')
		if val == '' then
			return nil
		else
			return val
		end
	else
		return val
	end
end

local function tidyValTrimOnly(key, val)
	if type(val) == 'string' then
		return val:match('^%s*(.-)%s*$')
	else
		return val
	end
end

local function tidyValRemoveBlanksOnly(key, val)
	if type(val) == 'string' then
		if val:find('%S') then
			return val
		else
			return nil
		end
	else
		return val
	end
end

local function tidyValNoChange(key, val)
	return val
end

local function matchesTitle(given, title)
	local tp = type( given )
	return (tp == 'string' or tp == 'number') and mw.title.new( given ).prefixedText == title
end

local translate_mt = { __index = function(t, k) return k end }

function arguments.getArgs(frame, options)
	checkType('getArgs', 1, frame, 'table', true)
	checkType('getArgs', 2, options, 'table', true)
	frame = frame or {}
	options = options or {}

	--[[
	-- Set up argument translation.
	--]]
	options.translate = options.translate or {}
	if getmetatable(options.translate) == nil then
		setmetatable(options.translate, translate_mt)
	end
	if options.backtranslate == nil then
		options.backtranslate = {}
		for k,v in pairs(options.translate) do
			options.backtranslate[v] = k
		end
	end
	if options.backtranslate and getmetatable(options.backtranslate) == nil then
		setmetatable(options.backtranslate, {
			__index = function(t, k)
				if options.translate[k] ~= k then
					return nil
				else
					return k
				end
			end
		})
	end

	--[[
	-- Get the argument tables. If we were passed a valid frame object, get the
	-- frame arguments (fargs) and the parent frame arguments (pargs), depending
	-- on the options set and on the parent frame's availability. If we weren't
	-- passed a valid frame object, we are being called from another Lua module
	-- or from the debug console, so assume that we were passed a table of args
	-- directly, and assign it to a new variable (luaArgs).
	--]]
	local fargs, pargs, luaArgs
	if type(frame.args) == 'table' and type(frame.getParent) == 'function' then
		if options.wrappers then
			--[[
			-- The wrappers option makes Module:Arguments look up arguments in
			-- either the frame argument table or the parent argument table, but
			-- not both. This means that users can use either the #invoke syntax
			-- or a wrapper template without the loss of performance associated
			-- with looking arguments up in both the frame and the parent frame.
			-- Module:Arguments will look up arguments in the parent frame
			-- if it finds the parent frame's title in options.wrapper;
			-- otherwise it will look up arguments in the frame object passed
			-- to getArgs.
			--]]
			local parent = frame:getParent()
			if not parent then
				fargs = frame.args
			else
				local title = parent:getTitle():gsub('/sandbox$', '')
				local found = false
				if matchesTitle(options.wrappers, title) then
					found = true
				elseif type(options.wrappers) == 'table' then
					for _,v in pairs(options.wrappers) do
						if matchesTitle(v, title) then
							found = true
							break
						end
					end
				end

				-- We test for false specifically here so that nil (the default) acts like true.
				if found or options.frameOnly == false then
					pargs = parent.args
				end
				if not found or options.parentOnly == false then
					fargs = frame.args
				end
			end
		else
			-- options.wrapper isn't set, so check the other options.
			if not options.parentOnly then
				fargs = frame.args
			end
			if not options.frameOnly then
				local parent = frame:getParent()
				pargs = parent and parent.args or nil
			end
		end
		if options.parentFirst then
			fargs, pargs = pargs, fargs
		end
	else
		luaArgs = frame
	end

	-- Set the order of precedence of the argument tables. If the variables are
	-- nil, nothing will be added to the table, which is how we avoid clashes
	-- between the frame/parent args and the Lua args.
	local argTables = {fargs}
	argTables[#argTables + 1] = pargs
	argTables[#argTables + 1] = luaArgs

	--[[
	-- Generate the tidyVal function. If it has been specified by the user, we
	-- use that; if not, we choose one of four functions depending on the
	-- options chosen. This is so that we don't have to call the options table
	-- every time the function is called.
	--]]
	local tidyVal = options.valueFunc
	if tidyVal then
		if type(tidyVal) ~= 'function' then
			error(
				&quot;bad value assigned to option 'valueFunc'&quot;
					.. '(function expected, got '
					.. type(tidyVal)
					.. ')',
				2
			)
		end
	elseif options.trim ~= false then
		if options.removeBlanks ~= false then
			tidyVal = tidyValDefault
		else
			tidyVal = tidyValTrimOnly
		end
	else
		if options.removeBlanks ~= false then
			tidyVal = tidyValRemoveBlanksOnly
		else
			tidyVal = tidyValNoChange
		end
	end

	--[[
	-- Set up the args, metaArgs and nilArgs tables. args will be the one
	-- accessed from functions, and metaArgs will hold the actual arguments. Nil
	-- arguments are memoized in nilArgs, and the metatable connects all of them
	-- together.
	--]]
	local args, metaArgs, nilArgs, metatable = {}, {}, {}, {}
	setmetatable(args, metatable)

	local function mergeArgs(tables)
		--[[
		-- Accepts multiple tables as input and merges their keys and values
		-- into one table. If a value is already present it is not overwritten;
		-- tables listed earlier have precedence. We are also memoizing nil
		-- values, which can be overwritten if they are 's' (soft).
		--]]
		for _, t in ipairs(tables) do
			for key, val in pairs(t) do
				if metaArgs[key] == nil and nilArgs[key] ~= 'h' then
					local tidiedVal = tidyVal(key, val)
					if tidiedVal == nil then
						nilArgs[key] = 's'
					else
						metaArgs[key] = tidiedVal
					end
				end
			end
		end
	end

	--[[
	-- Define metatable behaviour. Arguments are memoized in the metaArgs table,
	-- and are only fetched from the argument tables once. Fetching arguments
	-- from the argument tables is the most resource-intensive step in this
	-- module, so we try and avoid it where possible. For this reason, nil
	-- arguments are also memoized, in the nilArgs table. Also, we keep a record
	-- in the metatable of when pairs and ipairs have been called, so we do not
	-- run pairs and ipairs on the argument tables more than once. We also do
	-- not run ipairs on fargs and pargs if pairs has already been run, as all
	-- the arguments will already have been copied over.
	--]]

	metatable.__index = function (t, key)
		--[[
		-- Fetches an argument when the args table is indexed. First we check
		-- to see if the value is memoized, and if not we try and fetch it from
		-- the argument tables. When we check memoization, we need to check
		-- metaArgs before nilArgs, as both can be non-nil at the same time.
		-- If the argument is not present in metaArgs, we also check whether
		-- pairs has been run yet. If pairs has already been run, we return nil.
		-- This is because all the arguments will have already been copied into
		-- metaArgs by the mergeArgs function, meaning that any other arguments
		-- must be nil.
		--]]
		if type(key) == 'string' then
			key = options.translate[key]
		end
		local val = metaArgs[key]
		if val ~= nil then
			return val
		elseif metatable.donePairs or nilArgs[key] then
			return nil
		end
		for _, argTable in ipairs(argTables) do
			local argTableVal = tidyVal(key, argTable[key])
			if argTableVal ~= nil then
				metaArgs[key] = argTableVal
				return argTableVal
			end
		end
		nilArgs[key] = 'h'
		return nil
	end

	metatable.__newindex = function (t, key, val)
		-- This function is called when a module tries to add a new value to the
		-- args table, or tries to change an existing value.
		if type(key) == 'string' then
			key = options.translate[key]
		end
		if options.readOnly then
			error(
				'could not write to argument table key &quot;'
					.. tostring(key)
					.. '&quot;; the table is read-only',
				2
			)
		elseif options.noOverwrite and args[key] ~= nil then
			error(
				'could not write to argument table key &quot;'
					.. tostring(key)
					.. '&quot;; overwriting existing arguments is not permitted',
				2
			)
		elseif val == nil then
			--[[
			-- If the argument is to be overwritten with nil, we need to erase
			-- the value in metaArgs, so that __index, __pairs and __ipairs do
			-- not use a previous existing value, if present; and we also need
			-- to memoize the nil in nilArgs, so that the value isn't looked
			-- up in the argument tables if it is accessed again.
			--]]
			metaArgs[key] = nil
			nilArgs[key] = 'h'
		else
			metaArgs[key] = val
		end
	end

	local function translatenext(invariant)
		local k, v = next(invariant.t, invariant.k)
		invariant.k = k
		if k == nil then
			return nil
		elseif type(k) ~= 'string' or not options.backtranslate then
			return k, v
		else
			local backtranslate = options.backtranslate[k]
			if backtranslate == nil then
				-- Skip this one. This is a tail call, so this won't cause stack overflow
				return translatenext(invariant)
			else
				return backtranslate, v
			end
		end
	end

	metatable.__pairs = function ()
		-- Called when pairs is run on the args table.
		if not metatable.donePairs then
			mergeArgs(argTables)
			metatable.donePairs = true
		end
		return translatenext, { t = metaArgs }
	end

	local function inext(t, i)
		-- This uses our __index metamethod
		local v = t[i + 1]
		if v ~= nil then
			return i + 1, v
		end
	end

	metatable.__ipairs = function (t)
		-- Called when ipairs is run on the args table.
		return inext, t, 0
	end

	return args
end

return arguments</text>
      <sha1>5qx9tzlul9ser30uxj9nbasjt92cevn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Argumentos/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3778</id>
    <revision>
      <id>12603</id>
      <parentid>11008</parentid>
      <timestamp>2016-02-12T08:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Módulo:Argumentos/uso]]</comment>
      <origin>12603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3023" sha1="sqnrrbzcamkg29wieyujdo7jekirep1" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
Este módulo proporciona un procesado sinxelo dos argumentos pasados dende #invoke. É un meta-módulo, é dicir que debe ser usado por outros módulos, e non debe ser chamado directamente. As súas funcións inclúen:
* Eliminación sinxela de espazos dos argumentos e borrado de argumentos en branco.
* Os argumentos poden ser pasados tanto polo ''frame'' actual como polo ''frame'' pai ó mesmo tempo. (Máis detalles abaixo.)
* Os argumentos poden ser pasados directamente dende outro módulo Lua ou dende a consola de depuración de erros.
* Os argumentos poden ser buscados cando se precisan, o que pode axudar a evitar (algúns) problemas coas etiquetas ref
* Máis funcionalidades poden ser personalizadas. 

== Uso básico ==

Primeiro, vostede precisa cargar o módulo. Este contén unha función, chamada &lt;code&gt;getArgs&lt;/code&gt;.

&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
local getArgs = require('Módulo:Argumentos').getArgs
&lt;/source&gt;

No escenario máis básico, vostede pode usar getArgs dentro da súa función principal. A variable &lt;code&gt;args&lt;/code&gt; é unha táboa que contén os argumentos de #invoke. (Mirar abaixo para máis detalles.)

&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
local getArgs = require('Módulo:Argumentos').getArgs
local p = {}

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)
	-- O código do módulo principal vai aquí.
end

return p
&lt;/source&gt;

Pola contra, a práctica recomendada é usar a función só para procesar argumentos de #invoke. Isto significa que se alguén chama ó seu módulo dende outro módulo Lua vostede non ten que ter un obxecto frame dispoñible, o que mellora o rendemento.

&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
local getArgs = require('Módulo:Argumentos').getArgs
local p = {}

function p.main(frame)
	local args = getArgs(frame)
	return p._main(args)
end

function p._main(args)
	-- O código do módulo principal vai aquí.
end

return p
&lt;/source&gt;

Se vostede quere que varias funcións usen os argumentos, e tamén quere que estean accesibles dende #invoke, pode usar unha función para envolvelos.

&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
local getArgs = require('Módulo:Argumentos').getArgs

local function makeInvokeFunc(funcName)
	return function (frame)
		local args = getArgs(frame)
		return p[funcName](args)
	end
end

local p = {}

p.func1 = makeInvokeFunc('_func1')

function p._func1(args)
	-- O código da primeira función vai aquí.
end

p.func2 = makeInvokeFunc('_func2')

function p._func2(args)
	-- O código da segunda función vai aquí.
end

return p
&lt;/source&gt;

=== Limitacións coñecidas ===

O uso de metatáboas ten tamén os seus problemas. A maioría das ferramentas de táboas de Lua normais non funcionan correctamente coa táboa de argumentos, incluíndo o operador &lt;code&gt;#&lt;/code&gt;, a función &lt;code&gt;next()&lt;/code&gt;, e as funcións na biblioteca de funcións de táboas. Se o seu módulo precisa usalas, vostede debe usar a súa propia función de procesado de argumentos no canto deste módulo. 

&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>sqnrrbzcamkg29wieyujdo7jekirep1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Montaxe fotográfica</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3780</id>
    <revision>
      <id>11017</id>
      <timestamp>2016-01-11T06:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>[[w:Modelo:Montaxe fotográfica]]</comment>
      <origin>11017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5884" sha1="8fll5gt2q63nwn19rrqanke102si2fz" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;
&lt;table style=&quot;border:{{{bordo|1}}}px solid {{{color_bordo|black}}}&quot; bgcolor={{{color|black}}} cellspacing=&quot;0&quot; {{#if:{{{posición|}}}|align=&quot;{{{posición}}}&quot;}}&gt; 
&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;padding:{{{espazado|1}}}px 0px 0px {{{espazado|1}}}px&quot;&gt;
{{#if:{{{foto5a|}}}|
	{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto1c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto1a|}}}|{{{foto1b|}}}|{{{foto1c|}}}|{{{foto1d|}}}|{{{foto1e|}}}}}
	{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto2a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto2a|}}}|{{{foto2b|}}}|{{{foto2c|}}}|{{{foto2d|}}}|{{{foto2e|}}}}}
	{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto3a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto3a|}}}|{{{foto3b|}}}|{{{foto3c|}}}|{{{foto3d|}}}|{{{foto3e|}}}}}
	{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto4a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto4b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto4c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto4d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto4e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto4a|}}}|{{{foto4b|}}}|{{{foto4c|}}}|{{{foto4d|}}}|{{{foto4e|}}}}}
	{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto5a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto5b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto5c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto5d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto5e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto5a|}}}|{{{foto5b|}}}|{{{foto5c|}}}|{{{foto5d|}}}|{{{foto5e|}}}}}
|
	{{#if:{{{foto4a|}}}|
		{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto1a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto1a|}}}|{{{foto1b|}}}|{{{foto1c|}}}|{{{foto1d|}}}|{{{foto1e|}}}}}
		{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto2a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto2a|}}}|{{{foto2b|}}}|{{{foto2c|}}}|{{{foto2d|}}}|{{{foto2e|}}}}}
		{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto3a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto3a|}}}|{{{foto3b|}}}|{{{foto3c|}}}|{{{foto3d|}}}|{{{foto3e|}}}}}
		{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto4a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto4b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto4c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto4d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto4e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto4a|}}}|{{{foto4b|}}}|{{{foto4c|}}}|{{{foto4d|}}}|{{{foto4e|}}}}}
	|
		{{#if:{{{foto3a|}}}|
			{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto1a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto1a|}}}|{{{foto1b|}}}|{{{foto1c|}}}|{{{foto1d|}}}|{{{foto1e|}}}}}
			{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto2a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto2a|}}}|{{{foto2b|}}}|{{{foto2c|}}}|{{{foto2d|}}}|{{{foto2e|}}}}}
			{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto3a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto3e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto3a|}}}|{{{foto3b|}}}|{{{foto3c|}}}|{{{foto3d|}}}|{{{foto3e|}}}}}
		|	
			{{#if:{{{foto2a|}}}|
				{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto1a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto1a|}}}|{{{foto1b|}}}|{{{foto1c|}}}|{{{foto1d|}}}|{{{foto1e|}}}}}
				{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto2a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto2e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto2a|}}}|{{{foto2b|}}}|{{{foto2c|}}}|{{{foto2d|}}}|{{{foto2e|}}}}}
				|
				{{#if:{{{foto1a|}}}|
				{{Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal|tamaño={{{tamaño|200}}}|espazado={{{espazado|1}}}|cantidade={{#expr:{{#if:{{{foto1a|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1b|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1c|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1d|}}}|1|0}}+{{#if:{{{foto1e|}}}|1|0}}}}|color={{{color|black}}}|{{{foto1a|}}}|{{{foto1b|}}}|{{{foto1c|}}}|{{{foto1d|}}}|{{{foto1e|}}}}}
				}}
			}}
		}}
	}}
}}
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
{{#if:{{{texto|}}}|
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;thumbcaption&quot; style=&quot;background-color:{{{fondo_de_texto|#F8F8FF}}};&quot; width=&quot;{{{tamaño|200}}}&quot;&gt;&lt;small&gt;{{{texto|{{{pé|{{{caption}}}}}}}}}&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
}}
&lt;/table&gt;
{{#if:{{{pé_montaxe|}}}|&lt;span style=&quot;font-size:smaller&quot;&gt;{{{pé_montaxe}}}&lt;/span&gt;}}
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8fll5gt2q63nwn19rrqanke102si2fz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3781</id>
    <revision>
      <id>11018</id>
      <timestamp>2016-01-11T06:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>[[w:Modelo:Montaxe fotográfica/Horizontal]]</comment>
      <origin>11018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2988" sha1="thym6wz1m8a5q1u8xryw3mnx5zcd2xf" xml:space="preserve">&lt;table style=&quot;border:0px&quot; bgcolor={{{color|black}}} cellspacing=&quot;0&quot; &gt; 
&lt;tr&gt;
{{#switch:{{{cantidade}}}
|1=
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{1}}}|{{{tamaño}}}px]]&lt;/td&gt;
|2=
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{1}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{2}}}|{{#expr:{{{tamaño}}}-(((({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0) + {{{espazado}}}) *({{{cantidade}}}-1)}}px]]&lt;/td&gt;
|3=
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{1}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{2}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{3}}}|{{#expr:{{{tamaño}}}-(((({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0) + {{{espazado}}}) *({{{cantidade}}}-1)}}px]]&lt;/td&gt;
|4=
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{1}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{2}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{3}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{4}}}|{{#expr:{{{tamaño}}}-(((({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0) + {{{espazado}}}) *({{{cantidade}}}-1)}}px]]&lt;/td&gt;
|5=
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{1}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{2}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{3}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{4}}}|{{#expr:(({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0}}px]]&lt;/td&gt;
&lt;td style=&quot;padding:0px {{{espazado}}}px {{{espazado}}}px 0px&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{5}}}|{{#expr:{{{tamaño}}}-(((({{{tamaño}}}-{{{espazado}}}*({{{cantidade}}}-1))/{{{cantidade}}}) round 0) + {{{espazado}}}) *({{{cantidade}}}-1)}}px]]&lt;/td&gt;
}}
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>thym6wz1m8a5q1u8xryw3mnx5zcd2xf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Caixas de navegación sen listas horizontais</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3782</id>
    <revision>
      <id>11254</id>
      <parentid>11023</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T09:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="4zmpyy9y5lgrqrb9tbjgiznaqyjydrz" xml:space="preserve">__CATEGORÍAOCULTA__
[[Categoría:Caixas de navegación]]</text>
      <sha1>4zmpyy9y5lgrqrb9tbjgiznaqyjydrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de ligazón entre proxectos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3783</id>
    <revision>
      <id>11026</id>
      <timestamp>2016-01-11T09:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>11026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Categorías ocultas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3784</id>
    <revision>
      <id>19272</id>
      <parentid>11031</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Banjo moveu a páxina &quot;[[Categoría:Categorías ocultas]]&quot; a &quot;[[Categoría:Wikisource:Categorías ocultas]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>11031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Páxinas con argumentos duplicados nas chamadas aos modelos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3785</id>
    <revision>
      <id>11121</id>
      <parentid>11036</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T14:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Banjo moveu a páxina &quot;[[Categoría:Páxinas con argumentos duplicados nas chamadas aos modelos]]&quot; a &quot;[[Categoría:Wikisource:Páxinas con argumentos duplicados nas chamadas aos modelos]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>11121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de Flow</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3786</id>
    <revision>
      <id>11038</id>
      <timestamp>2016-01-11T17:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>11038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de mantemento de modelos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3787</id>
    <revision>
      <id>11050</id>
      <timestamp>2016-01-11T17:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>11050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="gt3nerphvztkt9880bmij0pc2bj8eqa" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores de mantemento]]</text>
      <sha1>gt3nerphvztkt9880bmij0pc2bj8eqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de licenza</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3788</id>
    <revision>
      <id>11055</id>
      <timestamp>2016-01-11T17:40:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>11055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Arquivo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3789</id>
    <revision>
      <id>11067</id>
      <parentid>11060</parentid>
      <timestamp>2016-01-12T14:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="619" sha1="43p9bcsk8nueqx8mmv5glpz1t6jddt8" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo        = sen franxa
| imaxe       = [[Ficheiro:Replacement filing cabinet.svg|40px]]
| estilo      = background-color: #f8eaba
| texto       = Esta páxina contén un '''arquivo de conversas vellas''' ou contidos anteriores e mantense só para a súa consulta.&lt;br /&gt;'''Non edite esta páxina.''' Para retomar un fío vello diríxase á [[{{{1|{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|1}}}}}|páxina de conversa actual]].
}}&lt;includeonly&gt;__NONEWSECTIONLINK__
[[Categoría:Wikisource:Arquivo|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>43p9bcsk8nueqx8mmv5glpz1t6jddt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Arquivos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3790</id>
    <revision>
      <id>11061</id>
      <timestamp>2016-01-12T14:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{| cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;width:240px; border: 1px solid #aaa; font-size: 90%; padding: 4px; margin: 0.5em 0 0.8em 1.4em; float: right; clear: right; background: #...&quot;</comment>
      <origin>11061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="471" sha1="ldryxv0mqknap4gmsn4ztybwfcdly8n" xml:space="preserve">{| cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;4&quot; style=&quot;width:240px; border: 1px solid #aaa; font-size: 90%; padding: 4px; margin: 0.5em 0 0.8em 1.4em; float: right; clear: right; background: #f8eaba;&quot;
|-
|[[Ficheiro:Replacement filing cabinet.svg|center|40px]]
&lt;center&gt;'''Arquivos'''&lt;/center&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;{{Lista de arquivos|{{#if:{{{raíz|}}}|raíz}}={{{raíz}}} }}&lt;/div&gt;{{{1|}}}
|}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ldryxv0mqknap4gmsn4ztybwfcdly8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Lista de arquivos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3791</id>
    <revision>
      <id>11062</id>
      <timestamp>2016-01-12T14:06:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;!-- --&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 1|{{{raíz|}}}}}|&lt;!-- --&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 26|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|li...&quot;</comment>
      <origin>11062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2737" sha1="4ds0ih923kqsb53wphf2q6pssqrvh07" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 1|{{{raíz|}}}}}|&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 26|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=0}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 51|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=25}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 76|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=50}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 101|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=75}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 126|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=100}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 151|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=125}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 176|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=150}}&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo 201|{{{raíz|}}}}}|{{Lista de arquivos/mostrar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=175}}|{{Lista de arquivos/comprobar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=175}}}}|{{Lista de arquivos/comprobar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=150}}}}|{{Lista de arquivos/comprobar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=125}}}}|{{Lista de arquivos/comprobar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=100}}}}|{{Lista de arquivos/comprobar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=75}}}}|{{Lista de arquivos/comprobar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=50}}}}|{{Lista de arquivos/comprobar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=25}}}}|{{Lista de arquivos/comprobar25|raíz={{{raíz|}}}|ligazóns={{#ifeq:{{{nobr|}}}|si||{{{ligazóns|10}}}}}|nobr=si|comezo=0}}}}|''aínda non hai arquivos'' ([[{{#rel2abs:./Arquivo 1|{{{raíz|}}}}}|crear]])}}&lt;!-- 
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4ds0ih923kqsb53wphf2q6pssqrvh07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Lista de arquivos/comprobar25</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3792</id>
    <revision>
      <id>11063</id>
      <timestamp>2016-01-12T14:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{#ifeq:{{{comezo|}}}|0||{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 0) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}}}{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} +...&quot;</comment>
      <origin>11063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7256" sha1="2bnpvu7aydt04a524n0q78tt2oskq52" xml:space="preserve">{{#ifeq:{{{comezo|}}}|0||{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 0) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 1}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 1}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 2}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 1) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 2}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 2}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 3}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 2) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 3}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 3}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 4}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 3) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 4}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 4}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 5}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 4) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 5}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 5}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 6}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 5) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 6}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 6}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 7}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 6) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 7}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 7}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 8}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 7) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 8}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 8}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 9}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 8) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 9}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 9}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 10}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 9) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 10}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 10}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 11}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 10) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|{{#ifeq:{{{nobr|}}}|si|,&amp;#32;|&lt;br /&gt;}}}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 11}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 11}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 12}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 11) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 12}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 12}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 13}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 12) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 13}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 13}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 14}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 13) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 14}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 14}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 15}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 14) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 15}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 15}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 16}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 15) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 16}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 16}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 17}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 16) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 17}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 17}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 18}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 17) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 18}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 18}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 19}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 18) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 19}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 19}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 20}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 19) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 20}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 20}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 21}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 20) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|{{#ifeq:{{{nobr|}}}|si|,&amp;#32;|&lt;br /&gt;}}}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 21}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 21}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 22}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 21) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 22}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 22}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 23}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 22) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 23}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 23}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 24}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 23) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 24}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 24}}]]&lt;!--
--&gt;{{#ifexist:{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 25}}|{{{raíz|}}}}}|{{#if:{{{ligazóns|}}}|{{#ifeq:{{#expr: ({{{comezo}}} + 24) mod {{{ligazóns}}}}}|0|&lt;br /&gt;|,&amp;#32;}}|,&amp;#32;}}[[{{#rel2abs:./Arquivo {{#expr:{{{comezo}}} + 25}}|{{{raíz|}}}}}|{{#expr:{{{comezo}}} + 25}}]]&lt;!--
--&gt;}}}}}}}}}}&lt;!--
--&gt;}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}&lt;!--
--&gt;}}}}}}}}}}}}}}}}}}&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2bnpvu7aydt04a524n0q78tt2oskq52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:A Taberna/Arquivo 1</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3793</id>
    <revision>
      <id>16703</id>
      <parentid>11070</parentid>
      <timestamp>2017-06-01T18:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>57</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Wmf_logo_vert_pms.svg with [[File:Wikimedia_Foundation_logo_-_vertical_(2012-2016).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: Name that is less ambiguous, more harmonious with other Wikimedia Found</comment>
      <origin>16703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187731" sha1="1olyxlbfnae3rvp8732hz9greladkvv" xml:space="preserve">{{Arquivo}}

==Categoría ''Literatura''==
Penso que se fai necesaria a creación da categoría literatura, hai xa algúns artigos, e penso engadir máis, que vos parece?--[[User:Rocastelo|Rocastelo]] 21:23, 19 decembro 2005 (UTC)
**Ademais creo que sería necesario separar documentos legais, entre os documentos legais galegos, documentos legais españois, etc. para os que buscan documentos legais seríalles útil que estiveran ben identificados por medio das categorías.--[[User:Rocastelo|Rocastelo]] 21:26, 19 decembro 2005 (UTC)
*Estou de acordo co da categoría literatura, en canto ó dos documentos legais (os que lle estou collendo cariño) tiña pensado face-la mesma proposta. Un saúdo --[[User:Alyssalover|Alyssalover]] 22:45, 19 decembro 2005 (UTC)
*De acordo coas categorías. &lt;strike&gt;Ademais creo que habería que considerar tamén a posibilidade de introducir enlaces nos documentos, ou ben presentar dúas versións, unha delas con enlaces&lt;/strike&gt; (xa vin que se estaba facendo). Un cordial saúdo. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|(talk)]]&lt;/sup&gt; 23:30, 19 decembro 2005 (UTC)

== Votación en Wikisource.org ==
En Wikisource.org está a se desenvolver unha votación para que os desenvolvedores permitan a protección dunha parte da páxina. Isto permite preservar os contido tal como o foi escrito polos seus autores, pero permite a inclusión de interwikis, categorías, marcadores, cambios de formato... Para poder votar hai que estar rexistrado e ter un mínimo de 50 edicións da wikisource da que se proceda. As votacións realízanse aquí:[http://wikisource.org/wiki/Wikisource:Vote_on_enabling_the_ProtectSection_extension].--[[User:Rocastelo|Rocastelo]] 20:47, 16 Xaneiro 2006 (UTC)

==Ramón María del Valle Inclán==
O 5 de xaneiro deste ano cumplíronse 70 anos da morte deste autor, así que segundo a Lei de Propriedade Intelectual extinguíronse os dereitos de autor sobre das súas obras. Poderiamos aprobeitar e incluir algúns dos seus textos, ¿qué vos parece? --[[User:Alyssalover|Alyssalover]] 16:00, 4 Febreiro 2006 (UTC)
*Habería que traducilos, e iso levaría o seu tempo.--[[User:Rocastelo|Rocastelo]] 18:52, 4 Febreiro 2006 (UTC)


*Paréceme boa idea, habería que centrarse nalgunha obra concreta. Un cordial saúdo. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|(talk)]]&lt;/sup&gt; 23:18, 4 Febreiro 2006 (UTC)

== [[:oldwikisource:Wikisource|Wikisource — The Free Library]] ==

Hello. Please check (and if need be ''add'' or ''correct'') the translation of '''''&quot;Wikisource — The Free Library&quot;''''' in your language, in the table at '''[[:oldwikisource:Wikisource|this page]]'''. Note: The table is linked to from the circular logo at '''[[:oldwikisource:|Wikisource's Multilingual Portal]]'''.

Thank you! [[User:Dovi]] 17:47, 21 January 2007 (UTC)

* '''[[:oldwikisource:Wikisource|Nesta páxina]]''' troquei ''Wikifontes'' en ''Galifontes'' para concordar coa nova portada. [[Usuario:Elvire|Elvire]] 00:05, 12 Outubro 2009 (UTC)

== Sobre o sistema de categorías==

Por qué se segue a categorización alfabética GL-X? Pode ser que esa fose a que se usaba cando WS era un proxecto multilingüe nun único dominio? Se é ese o caso, e realmente se non o é tamén, non ten sentido seguir a usala, pois asúmese que todos os textos que se atopen aquí estan en galego. Propoño que se elimine este sistema de categorías. A cuestión sería desenvolver un novo, pero presentarei unha proposta se ó final decídese descartar este.--[[User:Fryant|Fryant]] 01:13, 5 Novembro 2007 (UTC)
: Concordo, tes razón. Un cordial saúdo. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|(talk)]]&lt;/sup&gt; 17:49, 20 Novembro 2007 (UTC)
: Concordo. --[[User:Xosé|Xosé]] 23:28, 22 Novembro 2007 (UTC)

Ben, enton tentarei presentar para a vindeira semana unha proposta básica que podería serivr para comezar a traballar.[[User:Fryant|Fryant]] 10:53, 23 Novembro 2007 (UTC)

* Onte anduven creando categorias co exemplo da Galipedia, pensando que por non haber por eiqui moita xente activa, eu non debia inovar. Agora que vexo a proposta que vai abaixo, vou adaptar as categorias ao que xa esta eiqui abaixo falado e que esta mais axeitado a una biblioteca en galego. Saúdos [[Usuario:Elvire|Elvire]] 10:30, 28 Abril 2008 (UTC)

=== Proposta para un novo sistema de categorización ===

Presento aquí a miña proposta de categorías. As categorías de primeiro nível penduran de [[:Categoría:Índice]].

* [[:Categoría:Autores]] (Para categorizar as fichas de autores, que aínda que non temos ningunha, deseguro que xurdirán. Alén diso, serven como introdución ao conxunto de obras do propio autor. Sería posíbel pedir a activación do espazo de nomes Autor ao estilo do en.ws, para non inflar as estadísticas?)

:* [[:Categoría:Autores por nacionalidade]]
::* [[:Categoría:Autores galegos]]
::* [[:Categoría:Autores ingleses]]
::* [[:Categoría:Autores estadounidenses]]
::* ...

:* [[:Categoría:Autores por orde alfabética]] Todas categorías estan creadas, vexase [[:Categoría:Autores por orde alfabética]](informe engadido por [[Usuario:Elvire|Elvire]] 14:02, 27 Outubro 2008 (UTC))
::* [[:Categoría:Autores-A]]
::* [[:Categoría:Autores-B]]
::* [[:Categoría:Autores-C]] &lt;small&gt;engadida o 28/04/08&lt;/small&gt;
::* ...
::* [[:Categoría:Autores-E]] &lt;small&gt;engadida o 20/08/08&lt;/small&gt;
::* ...
::* [[:Categoría:Autores-M]] &lt;small&gt;engadida o 28/04/08&lt;/small&gt;
::* ...


:* [[:Categoría:Autores por ano de nacemento]]
::* [[:Categoría:Autores nacidos en 1800]]
::* [[:Categoría:Autores nacidos en 1801]]
::* ...

:* [[:Categoría:Autores por ano de pasamento]]
::* [[:Categoría:Autores pasados en 1900]]
::* [[:Categoría:Autores pasados en 1901]]
::* ...

Con esta categorización, por exemplo, Alfonso Daniel Rodríguez Castelao ficaría categorizado baixo [[:Categoría:Autores galegos]], [[:Categoría:Autores-C]], [[:Categoría:Autores nacidos en 1886]], [[:Categoría:Autores pasados en 1950]]. As obras de Castelao quedarían categorizadas, neste senso, en [[:Categoría:Alfonso Daniel Rodriguez Castelao]], que á súa vez estaría nas mesmas categorías que a ficha do autor.

:* [[:Categoría:Licenzas]] (a idea era que os modelos de licenzas categorizaran automáticamente as obras concordando co estado da súa licenza nas vindeiras categorías)

::* [[:Categoría:Dominio Público]]

:::* [[:Categoría:Dominio Público - Vida+70]] (o modelo é {{tl|DP-vello-70}}, que só se aplica nalgúns países)

:::* [[:Categoría:Dominio Público - Vida+120]] (o modelo é {{tl|DP-vello}}, que se aplica en todo o mundo)

:::* [[:Categoría:Dominio Público - Traballos de gobernos e organismos públicos]] 

::::* [[:Categoría:DP-Goberno Federal Estadounidense]] (o modelo é {{tl|DP-GovEUA}})
:::::* [[:Categoría:DP-Goberno de Nova Iorque]]
:::::* [[:Categroría:DP-Goberno de Texas]]
:::::* ...

::::* [[:Categoría:DP-Goberno de España]] (o modelo é {{tl|DP-Esp}})
:::::* [[:Categoría:Goberno de Galiza]]
:::::* [[:Categoría:Goberno de Asturias]]
:::::* ...

:::* [[:Categoría:Dominio Público - 1996]] (o modelo é {{tl|DP-1996}})


* [[:Categoría:Obras]]

:* [[:Categoría:Literatura]]

::* [[:Categoría:Poesía]]
:::* [[:Categoría:Poesía por ano]]
::::* [[:Categoría:Poesía do século XX]]
:::::* [[:Categoría:Poesía publicada en 1900]]
:::::* [[:Categoría:Poesía publicada en 1901]]
:::::* ...
::::* [[:Categoría:Poesía do século XIX]]
:::::* ...
::::* ...

::* [[:Categoría:Novela]]
:::* [[:Categoría:Novela por ano]] (e aquí se repite a estrutura de poesía por ano)

::* [[:Categoría:Ensaio]] &lt;small&gt;engadida o 12/07/08&lt;/small&gt;
:::* [[:Categoría:Ensaio por ano]] (e aquí se repite a estrutura de poesía por ano)

::* [[:Categoría:Teatro]]
:::* [[:Categoría:Teatro por ano]] (e aquí se repite a estrutura de poesía por ano)

::* [[:Categoría:Literatura por orde alfabética]]
:::* [[:Categoría:Literatura-A]]
:::* [[:Categoría:Literatura-B]]
:::* ...

:* [[:Categoría:Documentos legais]]

::* [[:Categoría:Documentos legais por país]]

:::* [[:Categoría:Documentos legais españois]] (só para documentos procedentes de órganos estatais)
::::* [[:Categoría:Documentos legais españois por ano]](e aquí se repite a estrutura de poesía por ano)
::::* [[:Categoría:Documentos legais españois por orde alfabética]]
:::::* [[:Categoría:DLEsp-A]]
:::::* [[:Categoría:DLEsp-B]]
:::::* ...
::::* [[:Categoría:Documentos legais españois por autonomía]]
:::::* [[:Categoría:Documentos legais galegos]]
::::::* [[:Categoría:Documentos legais galegos por ano]] (e aquí se repite a estrutura de poesía por ano)
::::::* [[:Categoría:Documentos legais galegos por orde alfabética]]
:::::::* [[:Categoría:DLGz, Esp-A]]
:::::::* [[:Categoría:DLGz, Esp-B]]
:::::* [[:Categoría:Documentos legais asturianos]]
::::::* ...
:::::* [[:Categoría:Documentos legais catalans]]
::::::* ...
:::::* ...

:::* [[:Categoría:Documentos legais alemáns]]
::::* [[:Categoría:Documentos legais alemáns por ano]] (e aquí se repite a estrutura de poesía por ano)
::::* [[:Categoría:Documentos legais alemáns por orde alfabética]] 
:::::* [[:Categoría:DLAle-A]]
:::::* [[:Categoría:DLAle-B]]
:::::* ...
::::* [[:Categoría:Documentos legais alemáns por lander]]
:::::* [[:Categoría:Documentos legais berlineses]]
::::::* [[:Category:Documentos legais berlineses por ano]] (e aquí se repite a estrutura de poesía por ano)
::::::* [[:Category:Documentos legais berlineses por orde alfabética]]
:::::::* [[:Category:DLBer, Ale-A]]
:::::::* [[:Category:DLBer, Ale-B]]
:::::::* ...
:::::* [[:Categoría:Documentos legais turinxios]]
::::::* ...
:::::* ...

:::* ...

::* [[:Categoría:Tratados internacionais]] &lt;small&gt;engadida o 12/07/08&lt;/small&gt;
:::* [[:Categoría:Tratados internacionais por ano]] (e aquí se repite a estrutura de poesía por ano)
:::* [[:Categoría:Tratados internacionais por orde alfabética]] 
::::* [[:Categoría:DLTI-A]]
::::* [[:Categoría:DLTI-B]]

Está por rematar.[[User:Fryant|Fryant]] 20:44, 27 Novembro 2007 (UTC)

*En primeiro lugar agradecerche o traballo de crear a árbore de categorías. Mireina por riba e a única suxerencia que me vén a cabeza, polo de agora, é mudar os xentilicios (galegos, franceses,..) por topónimos (Galicia, Francia,..) e seguir o mesmo criterio sobre Galicia e Galiza que na Galipedia. Polo demais na miña opinión adiante co sistema e se hai que corrixir algo segundo vaia medrando xa se fará. Grazas polo traballo. Un cordial saúdo.  --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|(talk)]]&lt;/sup&gt; 16:50, 9 decembro 2007 (UTC)

*Ola, Fryant, bo traballo, eu só suxeriría de momento unha cousa antes de entrar na diferenciación dos documentos legais, eu crearía unha categoría xenérica de Documentos divididos por países, para englobar por exemplo todos os que levo creado sobre Arxentina que non encaixan na definición de documento legal, ou que encaixan mellor na subclasificación de documento histórico, pero non de documento legal, xa que estou a falar de estatísticas de desaparecidos, declaracións de comandantes.... Polo demais, concordo plenamente. Saúdos. --[[Usuario:Alma|Alma]] 23:38, 12 decembro 2007 (UTC)

:Boas, Alma. Isa era a miña idea, pero como vedes, esta árbore de clasficiación está aínda sen rematar, e estas tres pólas son só unha parte do todo. O que pasa é que agora estou sen moito tempo por razóns de exames, así que a ver cando o podo rematar. [[Usuario:Fryant|Fryant]] 00:40, 13 decembro 2007 (UTC)

: Anduven ordeando un pouco segun o esquema de Fryant, xa que a sua base e bóa. Visto os poucos artigos, deixo certas cousas no tronco, que logo podense afinar sin destruir a base. A sola categoria que non me dou decido a borrar é [[:Categoría:Trobadores]]. Deixoa na categoria nai dos autores sabendo ben que habrá que mudala, supoño ca un momento farase pos autores subcategorias por xénero. A miña opinion é que polos principios vale millor pór artigos e categorias nas raices que son nais. Tres razóns :
# son mais faciles de clasificar no futuro por ter unha vista do conxunto que esta por repartir ; 
# en canto hai poucos artigos non é bóo para o lector de perderse no grande mar ; 
# a base da arquitectura das categorias parece bóa para unha biblioteca. Pero quedan alguns temas por debatir : a) sobre o contido das clasificacións, eu son favorable para unha clasificación moi rigorosa e amplia (obra : orde alpha, xénero, data de públicacion etc) b) sobre o mantemento e o calendario, eu son favorable a un mantemento rigoroso e xa que somos poucos en seguir e poucos en abarcar conocementos suficientes para o control de cada tema, pois gustame mais polo momento deixar os artigos nas categorias mais altas e só facer as categorias mais miudas cando se teña os recursos humans necesarios. Por exemplo si quero porlle a Rosalia de Castro todas categorias que merece, pois perdo tempo en mantemento. Polo momento pareceme mais importante engadir documentos e deixalos nas categorias nais.
: Polos días que siguen conto engadir algúns artigos pequenos, tendo en conta os direitos ! Un saúdo [[Usuario:Elvire|Elvire]] 12:27, 28 Abril 2008 (UTC)

== Pedida de borrado urxente ==
Qixen ir de presa e fixen un gran erro : non cumpriron os 70 anos desde a morte de Otero Pedrayo ! Por favor que un administrador ou burocrata borre : [[Ensaio histórico sobre a cultura gelega]] e [[Introducción : Ensaio histórico sobre a cultura gelega]]. Sintóo moito empezar esi a contribuir. A única desculpa que teño e a miña intención de leer o libro e no arranque quixen compartilo ! Desexo que se pense que o fixen de bóa fe e que non se me bloquee. Moitas gracias e reitero pedida de perdon [[Usuario:Elvire|Elvire]] 10:24, 28 Abril 2008 (UTC)


== Orixe dos textos e direitos/Varias versions posibles ==
Doume conta co arranque que tuven de vir colaborar mostrame os limites das miñas posibilidades. Falanda concretamente da literatura medieval pois atopanse varias versions en libros de papel. Seria conveniente de poder marcar na páxina de conversa, ou en calquer lugar apropiado si o texto da Galifontes é o texto tal como esta no cancioneiro conservada ou si é un texto dunha edición critica. No caso do texto dunha edicion critica supoño que o texto da édicion critica leva os direitos segun a data da morte do autor. Isto é problema de direitos e é tamén problema de rigor da información que se da o lector. Retirando o problema dos direitos, queda detras o informe da identificación da version de Galifonte, e polo tanto teran que admitirse varias versións. Logo tamén ven o problema dos nomes : [[Mendiño]] e [[Mendinho]] como exemplo. Vou cavilar para que o pouco que podo contribuir non desprecie decisiós futuras e non viole direitos. Saúdos [[Usuario:Elvire|Elvire]] 15:48, 28 Abril 2008 (UTC)

==[[Usuario:Ordenador]], bot de [[User talk:White Cat|White Cat]]==
O usuario [[User talk:White Cat|White Cat]] deixou a seguinte mensaxe na miña páxina de discusión:

:;''Bot flag request for [[Usuario:Ordenador]]''
:* ''Bot operator: [[User:White Cat]] ([[:Commons:User:White Cat]]) - En-N, Tr-4, Ja-1''
:* ''List of botflags on other projects: Bot has a flag on wikimedia (meta,commons) wikipedia (ar, az, de, en, es, et, fr, is, ja, ku, nn, no, ru, sr, tr, uz, simple...) (See: [[m:User:White Cat#Bots]])''
:* ''Purpose: Interwiki linking, double redirect fixing, commons delinking (for cases where commonsdelinker fails)''
:''--&lt;small&gt; [[User:White Cat|Cat]]&lt;/small&gt; &lt;sup&gt;[[User talk:White Cat|chi?]]&lt;/sup&gt; 17:59, 16 Marzo 2008 (UTC)''

Aínda que neste wiki hai moi pouca actividade quixera coñecer a opinión doutros colaboradores sobre outorgarlle ou denegarlle o status de bot. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|gl]]&lt;/sup&gt; 13:37, 2 Maio 2008 (UTC)
::Por mín podeselle dar, agás teña problema en outra wiki, o que non parece. [[Usuario:Elvire|Elvire]] 15:40, 5 Maio 2008 (UTC)

== Wikimedia España == 
Boas a todos. Deixo este aviso para comunicar a esta comunidade de que estase tentando crear o capítulo local de Wikimedia en España. 
Nestes días estanse debatindo os estatutos para a creación da asociación. Tódolos interesados poden obter máis información, e participar, [http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Espa%C3%B1a nésta] páxina ou na
[http://lists.wikimedia.org.ar/cgi-bin/mailman/listinfo/wikimedia-es lista de correo]. Saúdos.[http://es.wikipedia.org/wiki/Usuario:Elisardojm Elisardojm]


==Resultados da elección do Consello de Administración==
[[m:User:Wing|Ting Chen]] foi elixido  na [[m:Board elections/2008/Results/en|recente elección]] para ocupar un posto no Consello de Administración da Fundación Wikimedia en representación da comunidade Wikimedia. Na vindeira reunión do Consello que terá lugar o 16 de xullo de 2008 a toma de posesión fárase efectiva. Nesta elección emítironse 3.019 votos válidos, dos cales sete foron realizados desde wikis en lingua galega (tiñan dereito a voto nesta elección 39 colaboradores). Un cordial saúdo. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|gl]]&lt;/sup&gt; 11:44, 3 xullo 2008 (UTC)

==Anuncio==
Trasladei o [[Modelo:Listaref]] dende a Galipedia. [[Usuario:Gallaecio|Gallaecio]] 18:25, 30 agosto 2008 (UTC)

==Axuda de admins==
Boas! Necesitaría que algún admin copiase [[w:Mediawiki:Common.js]] e [[w:Mediawiki:Common.css]] para aquí dende a galipedia. Faría falta copialos para que algúns modelos funcionen ben. Grazas! --[[Usuario:Banjo|Banjo]] 08:09, 30 Marzo 2009 (UTC)
:Ola Banjo. Supoño que o queres importar é o código javascript que permite converter as caixas en despregables. Penso que antes de facer a importación aquí hai que ter en conta as diferenzas entre a Galipedia e Wikisource e por outra banda cuestións de accesibilidade. Un cordial saúdo. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|gl]]&lt;/sup&gt; 17:07, 30 Marzo 2009 (UTC)

:*De primeiras, persoalmente creo que tanto aquí coma no resto de proxectos en galego deberíamos estandarizar toda a parte de mediawiki, incluíndo esas dúas páxinas. Para esas dúas botei un ollo e creo que sería bo traelas; o .css axudaría para os modelos infobox (por exemplo para facer fichas de autores), para a apariencia das táboas, incluso posiblemente para non ter un baleiro na nova portada (isto non o sei exactamente, tería que probalo). O .js axudaría para os modelos despregables, a botoeira de edición, o control de premer en amosar vista previa para as ips... varias cousas máis. Logo o tema do resto de páxinas de mediawiki, o normal (para mín) sería ter as mesmas mensaxes de interface para tódolos proxectos, ben sexa o diccionario, o source ou a enciclopedia. O proxecto máis &quot;maduro&quot; (por dicilo dalgunha forma) que temos agora mesmo é a galipedia, polo que creo que deberíamos tomar ese interface como estandar e pasalo ao resto dos proxectos en galego. O que si non estou seguro, para o de mediawiki, é se pode haber unha forma de pedilo en meta ou algún sitio destes para aforrar traer mensaxe a mensaxe dende a galipedia. --[[Usuario:Banjo|Banjo]] 08:15, 31 Marzo 2009 (UTC)
:*Por suposto, posiblemente algunhas das mensaxes haxa que adaptalas lixeiramente, como por exemplo trocar referencias a &quot;galipedia&quot; por &quot;galifontes&quot;, ou a &quot;artigo&quot; por &quot;texto&quot;, cousas asi, habería que ir vendo caso por caso. --[[User:Banjo|&lt;font color=#000000 face=&quot;Verdana&quot;&gt;'''BaNjO''']]&lt;sup&gt;[[User talk:Banjo|&lt;font color=#dd0000 face=&quot;Verdana&quot;&gt;'''tell me'''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; 08:24, 31 Marzo 2009 (UTC)

::*Cando se creou este proxecto e outros proxectos en galego houbo o acordo tácito de que tiveran certa unidade na interface dentro das peculiaridades de cada wiki, iso non abrangue por completo aos ficheiros [[w:Mediawiki:Common.js]] e [[w:Mediawiki:Common.css]] porque ditos ficheiros conteñen código que non necesariamente debe pasar dun wiki a outro. No marco da unidade que se buscaba, tamén estaba como obxectivo que cada wiki tivera vida propia, algo que a historia destes wikis máis pequenos demostrou un propósito moi difícil de materializar. Con iso quero dicir que o problema principal nestes momentos é producir contidos, mesmo, na miña opinión, a medio prazo iso pode conducir a que haxa en Meta propostas de peche deste wiki. Co que acabo de dicir non quero desvalorizar o traballo na navegación e na homoxeneización dos wiki senón simplemente contextualizar a miña mensaxe. Polo que a min respecta (naquilo que sexa aplicable) o tema das mensaxes do sistema (non dixen nada porque na mensaxe anterior non comentabas nada diso) non presenta dificultade, só é unha cuestión de tempo. Tecnicamente a solución consiste en por unha banda usar aquelas mensaxes que proceden do wiki de traducións e por outra editar aquí outras, aínda así haberá algunhas mensaxes diferentes. Con respecto [[w:Mediawiki:Common.js]] e [[w:Mediawiki:Common.css]]  penso que haberá que traer aqueles códigos que realmente sexan necesarios segundo as circunstancias deste wiki. O uso dos modelos nos proxectos do tipo source é bastante menos intensivo que nas Wikipedias, e o uso de modelos despregables é cuestionable (por suposto, isto é unha opinión). Entre os motivos está que se o contido deses modelos é realmente importante debe ser visible, porque senón non ten moito sentido poñelo, e para min máis importante aínda é o problema de accesibilidade por cuestión do javascript. Poida que quede ''bonita'' a función de despregar, pero no contexto dun documento (tomando esta palabra no sentido estrito) creo que o seu uso non está nada claro. Con iso quero dicir que é conveniente antes de traelo falar sobre as vantaxes e desvantaxes que poida ter. Iso non implica que non poidan traerse outros códigos un a un, segundo as necesidades. Tamén aproveito para aclarar que non adoito usar a palabra Galifontes para referirme a este wiki porque non houbo consenso sobre ese nome, si sobre que debería incluír o prefixo Gali-, mesmo me parece que neste mesmo wiki Gallaecio fixo unha proposta de chamarlle Galiteca que quedou sen debatirse. Para finalizar, en ningún caso quero poñer trabas ao teu traballo, é unha sorte que alguén se lembre do Wikisource en galego, e no caso de que se chegara a interpretar así retiro todo o dito. Un cordial saúdo. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|gl]]&lt;/sup&gt; 14:06, 31 Marzo 2009 (UTC)

*O feito de que de repente apareza por aquí e comece a molestar ven sendo un proxecto personal para axudar a estes proxectos paralelos á galipedia, na parte de modelos, páxinas de axuda e wikipedia e demáis. Vou tentar ir un por un, en paralelo coas cousas que vou facendo na Galipedia, e neste caso tocou aquí. En canto xa non podia facer moito máis pasarei a outro deles, aínda que sen deixar este, seguramente acabe bastante metido aquí tamén :). No contido tamén me gustaría axudar, pero non me vexo tan capaz, de ahi que me centre nestas cousas. Ao non ser administrador aquí non podo axudar para editar as mensaxes do interface, pero símplemente deixo a miña idea ahi, a de que deberíamos estandarizar (e adaptar segun o caso) as mensaxes. Para o .css e .js tes razón, quizáis non fagan falta aquí moito dese código. Hei revisar a fondo na gali, e se vexo que hai algunha parte que sí se debería traer pois aviso e vémolo pouco a pouco. E por último, pillei &quot;galifontes&quot; polo de &quot;gali-&quot;, pero sí, seguramente habería que falalo entre todos e deixar un nome final para seguir có de estandarizar (que teima a miña eh! :D ) --[[User:Banjo|&lt;font color=#000000 face=&quot;Verdana&quot;&gt;'''BaNjO''']]&lt;sup&gt;[[User talk:Banjo|&lt;font color=#dd0000 face=&quot;Verdana&quot;&gt;'''tell me'''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; 14:26, 31 Marzo 2009 (UTC)

:*De ningún xeito quixen suxerir nin dar a entender nada relacionado con molestar, ao contrario está moi ben que aparezan novos usuarios por aquí. Que conste que eu tamén son dos de buscar unidade entre os proxectos, o da interface simplemente é algo pendente que fomos facendo segundo iamos podendo. Na época na que se fixo non existía o wiki de traducións; por se non quedou claro o procedemento a seguir agora (sempre e cando exista a mensaxe no wiki de traducións) é borrar  a mensaxe en Wikisource (se se borra o sistema colle directamente a tradución do wiki de tradución) se non hai problemas co historial, nese caso poida que haxa que corrixir aquí. Se me vas deixando aviso daquelas mensaxes que detectes, logo pouco a pouco ireino facendo. Como semella que son o único administrador activo no resto dos wikis en galego (q, b, wikt) supoño que teremos que seguir falando neses wikis. Grazas. Un cordial saúdo. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|gl]]&lt;/sup&gt; 14:46, 31 Marzo 2009 (UTC)

==Nova portada==

Boas, teño unha proposta para cambiar a portada, a idea básica está tirada da portada da galipedia. Podédela ver en [[Usuario:Banjo/Proposta Portada]]
De principio necesitaría cambiar a imaxe da sección ''outras entradas'', pero seguramente falten máis cousas, a ver que opinades :) --[[Usuario:Banjo|Banjo]] 15:25, 30 Marzo 2009 (UTC)
:Gústame. Pero de primeiras xa atopo algo que cambiaría. A ver se é posible utilizar porcentaxes para o ancho das táboas, e evitar así un oco baleiro coma [http://bayimg.com/image/jaoibaabk.jpg este] en grandes resolucións de pantalla. Un saúdo! &lt;s&gt;[[Especial:Contribucións/213.60.150.134|213.60.150.134]] 15:53, 30 Marzo 2009 (UTC) (Son Gallaecio, vou con presa).&lt;/s&gt; [[Usuario:Gallaecio|Gallaecio]] 17:40, 30 Marzo 2009 (UTC)
::Actualizar o deseño da portada é algo que temos pendente desde case o principio de Wikisource, así que benvida toda a axuda na mellora desa páxina. Un cordial saúdo. --[[User:Prevert|Prevert]]&lt;sup&gt;[[User talk:Prevert|gl]]&lt;/sup&gt; 17:09, 30 Marzo 2009 (UTC)
:::Banjo non podes saber o prazer de ver a túa proposta. Botei unha ollada e o conxunto (organización do espazo, escolla dos elementos a destacar en sección, cores etc) pareceme mui bóo, en harmonia con WPgl, con menos seccións para estar a medida do que é o proxecto polo de momento e ainda por algúns tempos, vaime mui ben (traduciches &quot;Varones ...&quot;). De arranque a única cousa que non sei moito é a presentación da terceira sección : cando se pode facer clic, probanse varios hasta caer nun listaxe de artigos ??. Saúdos e alegrome moito. [[Usuario:Elvire|Elvire]] 19:44, 30 Marzo 2009 (UTC)
*O do baleiro das táboas posíblemente se solucione importando o [[Mediawiki:Common.css]] dende a galipedia. As dúas seccións &quot;sobre galicia&quot; e &quot;outras entradas&quot; son as que xa hai na portada, fixen unha expecie de selección, pero seguramente esto habería que revisalo para ver cales serían máis apropiados para ir ahi. O dos varóns traducino porque o artigo está traducido así, o título en castelán redirixe ahí. O da terceira sección non o entendín moi ben, sorry :( , básicamente é o modelo de índice que hai para as categorías, non ten moito máis :) --[[Usuario:Banjo|Banjo]] 08:05, 31 Marzo 2009 (UTC)
*Banjo polo da terceira sección considera que non dixen nada, anduven ollando outras portadas e non é un problema. Por mín podese meter a nova portada de seguida, agás mellorias &quot;technicas&quot; que eu non podo percebir. Esta portada é moito máis bonita ! Saúdos [[Usuario:Elvire|Elvire]] 18:19, 4 Abril 2009 (UTC)
::Permitome engadir, pero non sei se ten que ver coa portada, e non pretendo retrasar nada : gustariame moito que se trocar Wikisource por '''Galifontes''' ! [[Usuario:Elvire|Elvire]] 18:44, 4 Abril 2009 (UTC)

:::Maravilloso : quedeime admirativa, cores doces e alegres !!! Pero por ben que me rexistre ... non quedo rexistrada ! (lol) [[Especial:Contribucións/82.121.192.57|82.121.192.57]] 22:00, 6 Abril 2009 (UTC) [[Usuario:Elvire]], que non esqueceu asinar !
::::Poís é todo maravilloso : hoxe non teño problema para quedar rexistrada... e a portada sempre gustame tanto ! Saúdos [[Usuario:Elvire|Elvire]] 19:13, 7 Abril 2009 (UTC)

:Creo que quedou ben, de feito vese distinto ao da miña subpáxina, non hai hueco :). Movín as subpáxinas que emprega a portada para o espacio wikisource e modelo, e engadinas na lista de páxinas a importar, para manter o historial, incluíndo a propia portada. Logo de importar hai que revisar para ter as edicións boas para aquí. Tamén, unha vez listo todo, pediría que se borrasen as miñas subpáxinas que quedaron coma redireccións :)

:PD: Elvire, gústame que che guste, de todas formas o mérito é na maior parte de Alberte (e algunha otra xente máis), xa que está copiada e adaptada da portada da galipedia que el propúxo no seu día :) --[[User:Banjo|&lt;font color=#000000 face=&quot;Verdana&quot;&gt;'''BaNjO''']]&lt;sup&gt;[[User talk:Banjo|&lt;font color=#dd0000 face=&quot;Verdana&quot;&gt;'''tell me'''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; 10:48, 8 Abril 2009 (UTC)
::Poís é verdade ca portada da Galipedia tamén me gusta moito na súa presentación xeral : cores, organización do espazo, equilibrio mui refrescante entre sobriedade e un pouquiño de fantasiía... A proxima volta non sera para alavar a xuventude galega, queda moito por traballar nos artigos ! [[Usuario:Elvire|Elvire]] 11:15, 8 Abril 2009 (UTC)

==Código css==

Faigo unha nova sección para que quede máis lexible. Para o caso do css revisei (aínda non mirei o .js) e creo que o seguinte sí debería traerse aquí:

&lt;pre&gt;
/* &lt;source lang=&quot;css&quot;&gt; */
 
/* Arranxos na Portada */
 
  .page-Portada .firstHeading { display:none; }
  .page-Portada #siteSub { display:none; }
#interwiki-completelist {
    font-weight: bold;
}

/*****
** Bytecounter colours
*****/ 
 strong.mw-plusminus-neg
   {
   color: #c00;
   }
 
 span.mw-plusminus-neg
   {
   color: #900;
   }
 
 span.mw-plusminus-pos
   {
   color: #060;
   }
 
 strong.mw-plusminus-pos
   {
    color: #006400;
   }
 
 
/*****
** Table formatting
*****/
   table.wikitable,
   table.prettytable {
      margin:1em 1em 1em 0;
      background:#F9F9F9;
      border:1px #AAA solid;
      border-collapse:collapse;
      }
 
   table.wikitable th, table.wikitable td,
   table.prettytable th, table.prettytable td {
      border:1px #AAA solid;
      padding:0.2em;
      }
 
   table.wikitable th,
   table.prettytable th {
      background:#F2F2F2;
      text-align:center;
      }
 
   table.wikitable caption,
   table.prettytable caption {
      margin-left:inherit;
      margin-right:inherit;
      }

/* Acender en azul a referencia ó clicarlle, para facilitar a navegación */
 
ol.references &gt; li:target {
background-color: #DEF;
}
 
sup.reference:target { 
background-color: #DEF;
}
 
/* Make the list of references smaller */
ol.references {
    font-size: 100%;
}
.references-small { 
    font-size: 95%;
}
 
/* Clase Infobox */
.infobox {
    border: 1px solid #aaa;
    background-color: #f9f9f9;
    color: black;
    margin-bottom: 0.5em;
    margin-left: 1em;
    padding: 0.2em;
    float: right;
    clear: right;
}
.infobox td,
.infobox th {
    vertical-align: top;
}
.infobox caption {
    font-size: larger;
    margin-left: inherit;
}
.infobox.bordered {
    border-collapse: collapse;
}
.infobox.bordered td,
.infobox.bordered th {
    border: 1px solid #aaa;
}
.infobox.bordered .borderless td,
.infobox.bordered .borderless th {
    border: 0;
}
 
.infobox.sisterproject {
    width: 20em;
    font-size: 90%;
}
 
@media print {
    .infobox.sisterproject {
        display: none;
    }
}
&lt;/pre&gt;

O resto que hai no da gali é para o commonsticker (que aquí non funciona) e para os modelos despregables, que polo momento quizáis non faga falta telos aquí tal e como dí prevert. Sen embargo este que poño aquí si o vería de axuda, básicamente sería para as táboas, os modelos de tipo infobox (fichas de escritores, por exemplo), as cores nos cambios recentes (verde/vermello), a portada e as referencias. --[[User:Banjo|&lt;font color=#000000 face=&quot;Verdana&quot;&gt;'''BaNjO''']]&lt;sup&gt;[[User talk:Banjo|&lt;font color=#dd0000 face=&quot;Verdana&quot;&gt;'''tell me'''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; 14:56, 31 Marzo 2009 (UTC)

== Axudando as boas vontades ==
Mensaxe para Banjo, Gallaecio, Norrim strange e Prevert xa que pasades de vez en cando, a ver si algún de vos pode clarificar [[Conversa:Libro de Mormón - Introdución|esta conversa]]. Inicié esa conversa porque semella que o texto a principios da [[Libro de Mormón - Introdución|Introdución]] non esta no orixinal do Projet Gutenberg, de ser ese anaco de texto unha engadidura ao orixinal da publicación de 1830 debese retirar. Moitas grazas [[Usuario:Elvire|Elvire]] 11:10, 2 Maio 2009 (UTC)

==Follas novas==
Hola colegas. Permitidme que me exprese en castellano. ¿Podríais revisar y traer a Wikisource en galego [[:es:Follas novas]]? Entiendo que está en galego. Cuando esté creo que se podrá borrar de allá. Saludos cordiales. -[[Usuario:Aleator|Aleator]] 15:21, 1 xuño 2009 (UTC)
::Gracias, puse el texto [[Usuario:Elvire/Follas novas|aquí]], en espera que yo o otro usuario lo revise y lo utilize. Muchas gracias, lo podeis borrar en WSes.[[Usuario:Elvire|Elvire]] 20:22, 1 xuño 2009 (UTC)

 
== Categoría:Benvida ip‎ ==
Créei a  [[:Categoría:Benvida ip‎]] porque ponse automaticamente en vermello ao usar o marcador '''''Benvida ip‎'''''. Maís non estou segura de habela colocado ben. Engado este post para que se poida revisar.[[Usuario:Elvire|Elvire]] 23:58, 11 Outubro 2009 (UTC)

==Política de protección de páxinas==
Seria boa cousa adoptar a política da wikisource castelá sobre protección: [http://es.wikisource.org/wiki/Wikisource:Pol%C3%ADticas_de_bloqueo_de_p%C3%A1ginas Políticas de bloqueo de páginas]. --[[Usuario:Norrin strange|Norrin strange]] 10:32, 4 Xaneiro 2010 (UTC)

== Encontro de wikimedistas en Galicia == 
Boas a todos. Estamos preparando un encontro de colaboradores de tódolos proxectos da Fundación Wikimedia en Galicia para tratar distintos temas. A data non está determinada pero podería ser entre o Entroido e o mes de Marzal, en principio en Santiago. Tedes tódala información necesaria na páxina de [[m:Wikimedia España/Encuentro de wikimedistas en Galicia/gl|meta]] e podedes contactar comigo na miña páxina de usuario para calquer aclaración. Queremos facer unha reunión para coñecer a outros colaboradores dos proxectos da Fundación e tratar entre todos algúns temas comúns como as posibilidades de facer proxectos fóra das ''pedias'', o tratamento das ''pedias'' nos medios de comunicación, a creación e organización do capítulo de Wikimedia España e outras cousas que se propoñan. Animo a tódolos interesados a visitar a páxina, apuntarvos e dar as vosas opinións. Saúdos a todos, --[[Especial:Contribucións/83.165.8.176|83.165.8.176]] 00:03, 2 Febreiro 2010 (UTC) P.S: Son o usuario Elisardojm da galipedia e wikipedia.
==Wikimania Scholarships==
The call for applications for Wikimania Scholarships to attend Wikimania 2010 in Gdansk, Poland (July 9-11) is now open. The Wikimedia Foundation offers Scholarships to pay for selected individuals' round trip travel, accommodations, and registration at the conference.
To apply, visit the [[wm2010:Main Page|Wikimania 2010]] [[wm2010:Scholarships|scholarships information page]], click the secure link available there, and fill out the form to apply.
For additional information, please visit the Scholarships information and FAQ pages:
* [[wm2010:Scholarships|Scholarships]]
* [[wm2010:Scholarships/FAQ|Scholarships FAQ]]
Yours very truly,
[[m:User:Cary Bass|Cary Bass]]&lt;/br&gt;
Volunteer Coordinator&lt;/br&gt;
Wikimedia Foundation

== Revisión definitiva dos Estatutos do Capítulo de Wikimedia España==

Xa se rematou coa redacción definitiva dos [http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Espa%C3%B1a/Borrador_de_estatutos  estatutos] do futuro capítulo español da Fundación Wikimedia. Pretendeuse realizar unha redacción simple e flexible abondo para que non sexa necesario modificalos nunha boa tempada. Algúns dos detalles do funcionamiento da asociación incluiranse no futuro Reglamento de Réxime Interno para facilitar a súa modificación, xa que ese documento non necesita ser presentado no Rexistro de Asociacións e así aforramos ese papeleo. 

Esta versión dos estatutos vaise someter á votación de todos os interesados para o que se abre un período de votación do 28 de abril ó 5 de maio, ámbolos dous incluídos. Oportunamente publicarase o enlace onde se poderá votar. Prégase ós que desexen propoñer textos, artigos ou frases alternativas, que non as intercalen no texto do borrador de Estatutos, para non facelo ilexible, e que trasladen as súas propostas á discusión da páxina.

Queda convocada unha [http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Espa%C3%B1a/Encuentro_de_wikimedistas_en_Madrid reunión para o día 8 de maio de 2010 en Madrid], reunión á que poderán asistir todos os interesados, na que se procederá á firma da Acta de Constitución. Prégase a todos os interesados en firmar que acudan co seu DNI ou outra identificación oficial (Pasaporte ou Carné de Conducir), a ser posible en vigor. 

Calquera dúbida ou suxerencia pode realizarse nas páxinas de [http://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Espa%C3%B1a meta] ou na [http://lists.wikimedia.org.ar/cgi-bin/mailman/listinfo/wikimedia-es lista] de correo.
Saúdos, Elisardojm, --[[Especial:Contribucións/83.165.14.79|83.165.14.79]] 22:04, 26 de Abril de 2010 (UTC)

== 2010 Fundraising Is Almost Here ==

[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|left]] Hello Wikimedians, My name is Kelly Lyman and I am working for the Wikimedia Foundation during the 2010 Fundraiser. My job is to be the liaison between your community and the Foundation. This year's fundraiser is intended to be a collaborative and global effort; we recognize that banner messages which may perform well in the United States don't necessarily translate well, or appeal to international audiences. &lt;Br&gt;

I'm contacting you as I am currently looking for translators who are willing to contribute to this project by helping translate and localize messages into different languages and suggesting messages that would appeal to your readers on the Fundraising Meta Page. We've started the setup on [http://meta.wikimedia.org/wiki/Fundraising_2010 meta] for both [http://meta.wikimedia.org/wiki/Fundraising_2010/Messages banner submission], [http://meta.wikimedia.org/wiki/Fundraising_2010/Banner_testing statistical analysis], and [http://meta.wikimedia.org/wiki/Fundraising_2010/Committee grouping volunteers together].&lt;br&gt;Use the talk pages on meta, talk to your local communities, talk to others, talk to us, and add your feedback to the proposed messages as well! I look forward to working with you during this year's fundraiser. If someone could translate this message I would really appreciate it so that everyone is able to understand our goals and contribute to this year's campaign.&lt;br&gt; [[m:User:Klyman|Kelly Lyman]] 01:25, 21 de Outubro de 2010 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 0021 --&gt;

== [[:en:Wikisource:WikiProject Translation|WikiProject Translation]] ==

Announcing the creation of a new interlingual cooperative WikiProject- [[:en:Wikisource:WikiProject Translation|WikiProject Translation]]! The goal is inter-wiki collaboration with the aim of making source texts available in multiple languages. The project is very much in the formation phase, and would benefit from voices giving input. Please feel free to express any ideas, concerns, or questions at the [[:en:Wikisource talk:WikiProject Translation|project talk page]]. If you don't speak English, you have two options: Use [http://translate.google.com/translate?sl=en&amp;tl=gl&amp;u=http://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:WikiProject_Translation Google Translate], or start your own WikiProject Translation here at Galician Wikisource. (This is recommended in any case.) In the spirit of the project, please translate this message! --[[Usuario:Eliyak|Eliyak]] 09:27, 10 de Xaneiro de 2011 (UTC)

== Aprobación de Wikimedia España ==
Estimados compañeiros. Permitídeme unhas liñas para anunciar o que para moitos de nós resulta unha importante nova:

O pasado 7 de febreiro, a Fundación Wikimedia [http://blog.wikimedia.org/blog/2011/02/14/welcome-wikimedias-30th-global-chapter-wikimedia-espana/ recoñeceu] oficialmente a Wikimedia España como capítulo oficial da Fundación. Wikimedia España, constituída baixo a figura de asociación sen ánimo de lucro e xuridicamente independente, ten como obxectivo conseguir os mesmos intereses que a Fundación Wikimedia en territorio español, promover o coñecemento libre e apoiar tódolos proxectos de Wikimedia en calquera das súas linguas.

O recoñecemento oficial de Wikimedia España produciuse despois de máis de tres anos de traballo durante os cales decenas de usuarios promoveron de diverso modo a creación do capítulo español. Este fito non sería posible sen a axuda desinteresada das devanditas persoas, as cales están comprometidas cos principios do coñecemento libre e cren nas posibilidades que o asociacionismo activo ten para promover este movemento global. Como?, de moitas maneiras: conferencias, concursos, xornadas, talleres, comunicación coa prensa, intercesión ante as administracións para conseguir a liberación de datos, etc. Traducido aos proxectos de Wikimedia, incluído este, fomentar este tipo de actividades permitirá mellorar a cantidade e calidade dos contidos, captar novos colaboradores e asegurar a súa viabilidade económica. Os éxitos doutros capítulos oficiais avalan esta estratexia.

Ademais, Wikimedia España contempla a posibilidade de conformar estruturas de acción local para axilizar a realización de actividades a nivel autonómico, provincial ou municipal; fomentar a relación con outros capítulos da Fundación Wikimedia, presentes e futuros; e apoiar outros proxectos que, aínda non gardando relación directa coa Fundación Wikimedia, si compartan os seus obxectivos básicos de ofrecer información que poida ser libremente utilizada, estudada, redistribuída e modificada.

Se alguén considera interesantes os obxectivos de Wikimedia España e desexa informarse máis, pode facelo a través de:

*[[:m:Wikimedia_España|a páxina en Meta]] 
*[http://wikimedia-es.blogspot.com/ o blogue oficial]
*Ou simplemente preguntarme a min :)

Un saúdo, --[[Usuario:Elisardojm|Elisardojm]] ([[Conversa Usuario:Elisardojm|conversa]]) 02:58, 18 de febreiro de 2011 (UTC)

P.D: Agora, en canto a cousa comece a rodar un pouco, o que vai facer falta son proxectos e ideas, así que as cousas que se vos ocorran serán benvidas e a asociación tentará facer todo o que poda por elas.

== Administradores ==

Boas os que pasen por acà. A pàxina [http://gl.wikisource.org/w/index.php?title=Wikisource:Administradores&amp;action=history Wikisource:Administradores] necesita revision : Prevert renuncio a ser administrador en todos proxectos de WIKIMEDIA. Penso que nesa pàxina sò poden modificar usuarios rexistrados (por eso desfichen a ediciòn dunha IP, inda que sexa correcta na intenciòn) e que deron probas de colaboraciòn honesta en algun proxecto en galego. Eu non teño maña en galego,deixen unha mensaxe a Norrim strange, pero é posible que antes pase Gallaecio ou outro compañeiro ... Saudos a todos [[Usuario:Elvire|Elvire]] 00:06, 15 de Marzo de 2011 (UTC)

* '''Feito''' , puxen Prevert  na secciòn ''Antigos administradores:'', tal como fixose na Galipedia.--[[Usuario:Elvire|Elvire]] 22:49, 27 de Maio de 2011 (UTC)

== Call for image filter referendum ==

The Wikimedia Foundation, at the direction of the Board of Trustees, will be holding a vote to determine whether members of the community support the creation and usage of an opt-in personal image filter, which would allow readers to voluntarily screen particular types of images strictly for their own account.

Further details and educational materials will be available shortly.  The referendum is scheduled for 12-27 August, 2011, and will be conducted on servers hosted by a neutral third party.  Referendum details, officials, voting requirements, and supporting materials will be posted at [[Meta:Image filter referendum]] shortly.

Sorry for delivering you a message in English. Please help translate the pages on the referendum on Meta and join the [[mail:translators-l|translators mailing list]].

For the coordinating committee,&lt;br /&gt;
[[m:User:Philippe (WMF)|Philippe (WMF)]]&lt;br /&gt;
[[m:User:Cbrown1023|Cbrown1023]]&lt;br/&gt;
[[m:User:Risker|Risker]]&lt;/br&gt;
[[m:User:Mardetanha|Mardetanha]]&lt;br/&gt;
[[m:User:PeterSymonds|PeterSymonds]]&lt;br/&gt;
[[m:User:Robertmharris|Robert Harris]]
&lt;!-- EdwardsBot 0089 --&gt;
=== Tradución recollida na Galipedia e feito por [[:w:gl:Usuario:Toliño]] ===
==== Chamada á votación sobre o filtro de imaxes ====
A Fundación Wikimedia, baixo a dirección do Consello de Administración, realizará unha votación para determinar se os membros da comunidade apoian a creación e uso dun filtro persoal de carácter opcional que permitiría aos lectores agochar voluntariamente certos tipos de imaxes estritamente para a súa conta.

En breve, haberá dispoñibles máis detalles e materiais de consulta. A votación está prevista desde o 12 ao 27 de agosto de 2011; levarase a cabo en servidores aloxados por unha terceira parte neutral. Os detalles da votación, interventores, requirimentos de votación e materiais de consulta publicaranse en breve na páxina [[m:Image filter referendum]].

En nome do comité de coordinación,&lt;br /&gt;
[[User:Philippe (WMF)|Philippe]]&lt;br /&gt;
[[User:Cbrown1023|Cbrown1023]]&lt;br/&gt;
[[User:Risker|Risker]]&lt;/br&gt;
[[User:Mardetanha|Mardetanha]]&lt;br/&gt;
[[User:PeterSymonds|PeterSymonds]]&lt;br/&gt;
[[User:Robertmharris|Robert Harris]]

[Texto extraído de [[m:Image filter referendum/Announcement/gl]].] Saúdos! --[[Usuario:Toliño|Toliño]]&lt;sup&gt;[[Conversa usuario:Toliño| &lt;span style=&quot;cursor:help;&quot; title=&quot;Fala aquí comigo&quot;&gt;Fala aquí comigo&lt;/span&gt; ]]&lt;/sup&gt; 14:01, 3 de xullo de 2011 (UTC)
*copia feita por --[[Usuario:Elvire|Elvire]] 18:02, 3 de xullo de 2011 (UTC)

== Terms of Use update ==

''I apologize that you are receiving this message in English. Please help translate it.''
 
Hello,
 
The Wikimedia Foundation is discussing changes to its Terms of Use.  The discussion can be found at [[m:Talk:Terms of use|Talk:Terms of use]]. Everyone is invited to join in. Because the new version of [[m:Terms of use|Terms of use]] is not in final form, we are not able to present official translations of it. Volunteers are welcome to translate it, as German volunteers have done at [[:m:Terms of use/de]], but we ask that you note at the top that the translation is unofficial and may become outdated as the English version is changed. The translation request can be found at [[m:Translation requests/WMF/Terms of Use 2]] -- [[m:User:Mdennis (WMF)|Maggie Dennis, Community Liaison]] 00:48, 27 de Outubro de 2011 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 0119 --&gt;

== Open Call for 2012 Wikimedia Fellowship Applicants ==

[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
''I apologize that you are receiving this message in English. Please
help translate it.''
*Do you want to help attract new contributors to Wikimedia projects?
*Do you want to improve retention of our existing editors?
*Do you want to strengthen our community by diversifying its base and increasing the overall number of excellent participants around the world?
The Wikimedia Foundation is seeking Community Fellows and project ideas for the Community Fellowship Program. A Fellowship is a temporary position at the Wikimedia Foundation in order to work on a specific project or set of projects. Submissions for 2012 are encouraged to focus on the theme of improving editor retention and increasing participation in Wikimedia projects. If interested, please submit a project idea or apply to be a fellow by January 15, 2012. Please visit https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Fellowships for more information.

Thanks!

--[[m:User:Sbouterse (WMF)|Siko Bouterse, Head of Community Fellowships,
Wikimedia Foundation]] 13:01, 21 de decembro de 2011 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0139 --&gt;

== Announcing Wikipedia 1.19 beta ==

Wikimedia Foundation is getting ready to push out 1.19 to all the WMF-hosted wikis.  As we finish wrapping up our code review, you can test the new version ''right now'' on [http://beta.wmflabs.org/ beta.wmflabs.org].  For more information, please read the [https://svn.wikimedia.org/viewvc/mediawiki/trunk/phase3/RELEASE-NOTES-1.19?view=markup release notes] or the [[mw:MediaWiki_1.19|start of the final announcement]].

The following are the areas that you will probably be most interested in:
* [https://bugzilla.wikimedia.org/show_bug.cgi?id=33711#c2 Faster loading of javascript files makes dependency tracking more important.]
* New common*.css files usable by skins instead of having to copy piles of generic styles from MonoBook or Vector's css.
* The default user signature now contains a talk link in addition to the user link.
* Searching blocked usernames in block log is now clearer.
* Better timezone recognition in user preferences.
* Improved diff readability for colorblind people.
* The interwiki links table can now be accessed also when the interwiki cache is used (used in the API and the Interwiki extension).
* More gender support (for instance in logs and user lists).
* Language converter improved, e.g. it now works depending on the page content language.
* Time and number-formatting magic words also now depend on the page content language.
* Bidirectional support further improved after 1.18.

Report any [http://labs.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Problem_reports problems] on the labs beta wiki and we'll work to address them before they software is released to the production wikis.

'''Note''' that this cluster does have SUL but it is not integrated with SUL in production, so you'll need to create another account.  You should avoid using the same password as you use here.  — [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 00:10, 15 de Xaneiro de 2012 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 0145 --&gt;

== Wsexport: an automatic export tool for Wikisource ==

Hello, and first sorry for this automatic delivery message.

An export tool for Wikisource books, [[oldwikisource:Wikisource:WSexport|Wsexport]], is currently in active development. It is a tool for exporting Wikisource's texts in [[w:EPUB|EPUB]], [[w:OpenDocument|ODT]] and other file formats. It was created for French Wikisource, but it's also available for the other Wikisource subdomains. It can be used directly from its page on [http://toolserver.org/~tpt/wsexport/book.php Toolserver.org] (for texts in all languages, use &quot;www&quot; for oldwikisource), or browsing http://wsexport.fr.nf (currently only for French Wikisource's texts).

In order to work, the tool need some configuration from your Wikisource subdomain, [[oldwikisource:Wikisource:WSexport|This page]] explains how to do it. Currently French, Italian, English, and German Wikisource does it.

You will find more information on [[oldwikisource:Wikisource:Scriptorium#Wsexport_:_an_automatic_export_tool_for_Wikisource_fr|The global Scriptorium]]. Ask [[oldwikisource:Wikisource_talk:WSexport|here]] for all question.

This message was distributed to all Wikisources using the [[:m:Global message delivery|Global message delivery]] system. If you want to use it to send your messages, ask for permission [[:m:Talk:Global_message_delivery|here]].
() 21:17, 15 de Xaneiro de 2012 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 0147 --&gt;

[[ar:ويكي مصدر:الميدان]]
[[az:VikiMənbə:Kənd meydanı]]
[[br:Wikimammenn:An davarn]]
[[bs:Wikizvor:Čaršija]]
[[ca:Viquitexts:La taverna]]
[[cs:Wikizdroje:U pramene]]
[[cy:Wicitestun:Y Sgriptoriwm]]
[[da:Wikisource:Skriptoriet]]
[[de:Wikisource:Skriptorium]]
[[el:Βικιθήκη:Γραμματεία]]
[[en:Wikisource:Scriptorium]]
[[es:Wikisource:Café]]
[[et:Vikitekstid:Üldine arutelu]]
[[fa:ویکی‌نبشته:دفترخانه]]
[[fi:Wikiaineisto:Kahvihuone]]
[[fo:Wikiheimild:Undirhúsið]]
[[fr:Wikisource:Scriptorium]]
[[he:ויקיטקסט:מזנון]]
[[hr:Wikizvor:Pisarnica]]
[[hu:Wikiforrás:Kocsmafal]]
[[hy:Վիքիդարան:Խորհրդարան]]
[[id:Wikisource:Warung kopi]]
[[is:Wikiheimild:Potturinn]]
[[it:Wikisource:Bar]]
[[ja:Wikisource:井戸端（仮）]]
[[ko:위키문헌:사랑방]]
[[la:Vicifons:Scriptorium]]
[[li:Wikibrónne:Gebroekersportaol]]
[[mk:Wikisource:Тековни настани]]
[[nl:Wikisource:De kroeg]]
[[no:Wikikilden:Kontoret]]
[[pl:Wikiźródła:Skryptorium]]
[[pt:Wikisource:Esplanada]]
[[ru:Викитека:Форум]]
[[sv:Wikisource:Mötesplatsen]]
[[tr:VikiKaynak:Köy çeşmesi]]
[[vec:Wikisource:Ciacole]]
[[yi:װיקיביבליאָטעק:געמײנדע]]
[[zh:Wikisource:写字间]]

== MediaWiki 1.19 ==

(Apologies if this message isn't in your language.) The Wikimedia Foundation is planning to upgrade MediaWiki (the software powering this wiki) to its latest version this month. You can help to test it before it is enabled, to avoid disruption and breakage. More information is available [[:mw:MediaWiki 1.19/Deployment announcement|in the full announcement]]. Thank you for your understanding.

[[:m:user:guillom|Guillaume Paumier]], via the [[:m:Global message delivery|Global message delivery system]] &lt;small&gt;([[:m:Distribution list/Global message delivery|wrong page? You can fix it.]])&lt;/small&gt;. 15:01, 12 de Febreiro de 2012 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 0154 --&gt;

== Bot flag for GedawyBot ==

* '''Bot                               : [[User:GedawyBot|GedawyBot]]
* '''Operator'''                       : [[w:ar:مستخدم:محمد الجداوي|M.Gedawy]]
* '''Programming Language(s)'''        : Python (pywikipedia)
* '''Function Summary'''               : Interwiki
* '''Contributions'''                  : [[Special:Contributions/GedawyBot|see here]]
* '''Already has bot flag on'''        : [http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?user=GedawyBot +150 wikis]
I will make another request on meta. Thank you.--[[User:محمد الجداوي|M.Gedawy]] 14:00, 16 de Febreiro de 2012 (UTC)

== Update on IPv6 ==

[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
(Apologies if this message isn't in your language. Please consider translating it, as well as '''[[m:Special:MyLanguage/IPv6 initiative/2012 IPv6 Day announcement|the full version of this announcement on Meta]]''') 

The Wikimedia Foundation is planning to do limited testing of IPv6 on June 2-3. If there are not too many problems, we may fully enable IPv6 on [http://www.worldipv6day.org/ World IPv6 day] (June 6), and keep it enabled.

What this means for your project:

*At least on June 2-3, 2012, you may see a small number of edits from IPv6 addresses, which are in the form &quot;&lt;code&gt;2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334&lt;/code&gt;&quot;. See e.g. [[w:en:IPv6 address]]. These addresses should behave like any other IP address: You can leave messages on their talk pages; you can track their contributions; you can block them. (See [[m:Special:MyLanguage/IPv6 initiative/2012 IPv6 Day announcement|the full version of this announcement]] for notes on range blocks.)

*In the mid term, some user scripts and tools will need to be adapted for IPv6. 

*We suspect that IPv6 usage is going to be very low initially, meaning that abuse should be manageable, and we will assist in the monitoring of the situation.

Read [[m:Special:MyLanguage/IPv6 initiative/2012 IPv6 Day announcement|the full version of this announcement]] on how to test the behavior of IPv6 with various tools and how to leave bug reports, and to find a fuller analysis of the implications of the IPv6 migration.

--[[m:User:Eloquence|Erik Möller, VP of Engineering and Product Development, Wikimedia Foundation]] 00:59, 2 de xuño de 2012 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0201 --&gt;

== 2011 Picture of the Year competition ==

&lt;small&gt;[[:commons:Commons:Picture of the Year/2011/Translations/mk|{{#language:mk}}]] • [[:commons:Commons:Picture of the Year/2011/Translations/no|{{#language:no}}]] • [[:commons:Commons:Picture of the Year/2011/Translations/pl|{{#language:pl}}]]&lt;/small&gt; 

Dear Wikimedians,

Wikimedia Commons is happy to announce that the ''2011 Picture of the Year competition'' is now open. We are interested in your opinion as to which images qualify to be the ''Picture of the Year 2011''. Any user registered at Commons or a Wikimedia wiki SUL-related to Commons [//toolserver.org/~pathoschild/accounteligibility/?user=&amp;wiki=&amp;event=24 with more than 75 edits before 1 April 2012 (UTC)] is welcome to vote and, of course everyone is welcome to view!

Detailed information about the contest can be found [[:commons:Commons:Picture of the Year/2011/Introduction|at the introductory page]].

About 600 of the best of Wikimedia Common's photos, animations, movies and graphics were chosen &amp;ndash;by the international Wikimedia Commons community&amp;ndash; out of 12 million files during ''2011'' and are now called ''Featured Pictures''.

From professional animal and plant shots to breathtaking panoramas and skylines, restorations of historically relevant images, images portraying the world's best architecture, maps, emblems, diagrams created with the most modern technology, and impressive human portraits, Commons ''Features Pictures'' of all flavors.  

For your convenience, we have sorted the images [[:commons:Commons:Picture of the Year/2011/Galleries|into topic categories]]. 

We regret that you receive this message in English; we intended to use banners to notify you in your native language but there was both, human and technical resistance.

See you on Commons!
--[[:commons:Commons:Picture of the Year/2011/Committee|Picture of the Year 2011 Committee]] 18:18, 5 de xuño de 2012 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0205 --&gt;

== Mobile view as default view coming soon ==

[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
''(Apologies if this message isn't in your language. Please consider translating it, as well as the [[m:Special:MyLanguage/Mobile Projects/Mobile Gateway/Mobile homepage formatting|instructions on Meta]])'' 

The mobile view of this project and others will soon become the default view on mobile devices (except tablets). Some language versions of these projects currently show no content on the mobile home page, and it is a good time to do a little formatting so users get a mobile-friendly view, or to add to existing mobile content if some already exists.

If you are an administrator, please consider helping with this change. There are [[m:Mobile Projects/Mobile Gateway/Mobile homepage formatting|instructions]] which are being translated. The proposed date of switching the default view is June 21.

To contact the mobile team, email &lt;tt&gt;mobile-feedback-l[[File:At_sign.svg|17px]]lists.wikimedia.org&lt;/tt&gt;.

--[[m:User:Pchang|Phil Inje Chang, Product Manager, Mobile, Wikimedia Foundation]] 08:29, 16 de xuño de 2012 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0214 --&gt;

== Help decide about more than $10 million of Wikimedia donations in the coming year ==

[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
''(Apologies if this message isn't in your language. Please consider translating it)''

Hi,

As many of you are aware, the Wikimedia Board of Trustees recently initiated important changes in the way that money is being distributed within the Wikimedia movement. As part of this, a new community-led &quot;[[m:Funds_Dissemination_Committee/Framework_for_the_Creation_and_Initial_Operation_of_the_FDC|Funds Dissemination Committee]]&quot; (FDC) is currently being set up. Already in 2012-13, its recommendations will guide the decisions about the distribution of over 10 million US dollars among the Foundation, chapters and other [[m:Funds_Dissemination_Committee/Framework_for_the_Creation_and_Initial_Operation_of_the_FDC#Eligible_fund-seeking_entities|eligible entities]].

Now, seven capable, knowledgeable and trustworthy community members are sought to volunteer on the initial Funds Dissemination Committee. It is expected to take up its work in September. In addition, a community member is sought to be the [[m:Funds_Dissemination_Committee/Framework_for_the_Creation_and_Initial_Operation_of_the_FDC#FDC_Ombudsperson|Ombudsperson]] for the FDC process. If you are interested in joining the committee, read the [[m:Funds Dissemination Committee/Call for Volunteers|call for volunteers]]. Nominations are planned to close on August 15.

--[[m:User:ASengupta_(WMF)|Anasuya Sengupta]], Director of Global Learning and Grantmaking, Wikimedia Foundation 20:05, 19 de xullo de 2012 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0223 --&gt;

== Request for Comment: Legal Fees Assistance Program ==

[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
''I apologize for addressing you in English. I would be grateful if you could translate this message into your language.''

The Wikimedia Foundation is conducting a [[:m:Request_for_comment/Legal_Fees_Assistance_Program|request for comment]] on a [[:m:Legal_and_Community_Advocacy/Legal_Fees_Assistance_Program|proposed program]] that could provide legal assistance to users in specific support roles who are named in a legal complaint as a defendant because of those roles. We wanted to be sure that your community was aware of this discussion and would have a chance to participate in [[:m:Request_for_comment/Legal_Fees_Assistance_Program|that discussion]]. 

If this page is not the best place to publicize this request for comment, please help spread the word to those who may be interested in participating. (If you'd like to help translating the &quot;request for comment&quot;, program policy or other pages into your language and don't know how the translation system works, please come by my user talk page at [[:m:User talk:Mdennis (WMF)]]. I'll be happy to assist or to connect you with a volunteer who can assist.)
 
Thank you! --[[:m:User:Mdennis (WMF)|Mdennis (WMF)]]01:56, 6 de Setembro de 2012 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0245 --&gt;

== Wikidata is getting close to a first roll-out ==

[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
(Apologies if this message isn't in your language.) 

As some of you might already have heard Wikimedia Deutschland is working on a new Wikimedia project. It is called [[m:Wikidata]]. The goal of Wikidata is to become a central data repository for the Wikipedias, its sister projects and the world. In the future it will hold data like the number of inhabitants of a country, the date of birth of a famous person or the length of a river. These can then be used in all Wikimedia projects and outside of them.

The project is divided into three phases and &quot;we are getting close to roll-out the first phase&quot;. The phases are:
# language links in the Wikipedias (making it possible to store the links between the language editions of an article just once in Wikidata instead of in each linked article)
# infoboxes (making it possible to store the data that is currently in infoboxes in one central place and share the data)
# lists (making it possible to create lists and similar things based on queries to Wikidata so they update automatically when new data is added or modified)

It'd be great if you could join us, test the [http://wikidata-test.wikimedia.de demo version], provide feedback and take part in the development of Wikidata. You can find all the relevant information including an [[m:Wikidata/FAQ|FAQ]] and sign-up links for our on-wiki newsletter on [[m:Wikidata|the Wikidata page on Meta]]. 

For further discussions please use [[m:Talk:Wikidata|this talk page]] (if you are uncomfortable writing in English you can also write in your native language there) or point [[m:User_talk:Lydia Pintscher (WMDE)|me]] to the place where your discussion is happening so I can answer there.

--[[m:User:Lydia Pintscher (WMDE)|Lydia Pintscher]] 13:19, 10 de Setembro de 2012 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0248 --&gt;

== Upcoming software changes - please report any problems ==

[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
&lt;div dir=ltr&gt;
''(Apologies if this message isn't in your language. Please consider translating it)''

All Wikimedia wikis - including this one - will soon be upgraded with new and possibly disruptive code.  This process starts today and finishes on October 24 (see the [[mw:MediaWiki_1.21/Roadmap|upgrade schedule]] &amp; [[mw:MediaWiki 1.21/wmf2|code details]]).

Please watch for problems with:
* revision diffs
* templates
* CSS and JavaScript pages (like user scripts)
* bots
* PDF export
* images, video, and sound, especially scaling sizes
* the CologneBlue skin

If you notice any problems, please [[mw:How to report a bug|report problems]] at [[mw:Bugzilla|our defect tracker site]].  You can test for possible problems at [https://test2.wikipedia.org test2.wikipedia.org] and [https://mediawiki.org/ mediawiki.org], which have already been updated.

Thanks!  With your help we can find problems fast and get them fixed faster.

[[mw:User:Sharihareswara (WMF)|Sumana Harihareswara, Wikimedia Foundation Engineering Community Manager]] ([[mw:User talk:Sharihareswara (WMF)|talk]]) 02:54, 16 de Outubro de 2012 (UTC)

P.S.: For the regular, smaller MediaWiki updates every two weeks, please [[mw:MediaWiki_1.21/Roadmap|watch this schedule]].

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0278 --&gt;

== Fundraising localization: volunteers from outside the USA needed ==

''Please translate for your local community''

Hello All,

The Wikimedia Foundation's Fundraising team have begun our 'User Experience' project, with the goal of understanding the donation experience in different countries outside the USA and enhancing the localization of our donation pages. I am searching for volunteers to spend 30 minutes on a Skype chat with me, reviewing their own country's donation pages. It will be done on a 'usability' format (I will ask you to read the text and go through the donation flow) and will be asking your feedback in the meanwhile. 

The only pre-requisite is for the volunteer to actually live in the country and to have access to at least one donation method that we offer for that country (mainly credit/debit card, but also real-time banking like IDEAL, E-wallets, etc...) so we can do a live test and see if the donation goes through. ''All volunteers will be reimbursed of the donations that eventually succeed'' (and they will be low amounts, like 1-2 dollars)

By helping us you are actually helping thousands of people to support our mission of free knowledge across the world. Please sing up and help us with our 'User Experience' project! :)
If you are interested (or know of anyone who could be) please email ppena@wikimedia.org. All countries needed (excepting USA)!

Thanks!&lt;br /&gt;
[[wmf:User:Ppena|Pats Pena]]&lt;br /&gt;
Global Fundraising Operations Manager, Wikimedia Foundation

Sent using [[m:Global message delivery|Global message delivery]], 16:59, 17 de Outubro de 2012 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 0280 --&gt;

== Be a Wikimedia fundraising &quot;User Experience&quot; volunteer! ==

Thank you to everyone who volunteered last year on the Wikimedia fundraising 'User Experience' project. We have talked to many different people in different countries and their feedback has helped us immensely in restructuring our pages. If you haven't heard of it yet, the 'User Experience' project has the goal of understanding the donation experience in different countries (outside the USA) and enhancing the localization of our donation pages. 

I am (still) searching for volunteers to spend some time on a Skype chat with me, reviewing their own country's donation pages. It will be done on a 'usability' format (I will ask you to read the text and go through the donation flow) and will be asking your feedback in the meanwhile. 

The only pre-requisite is for the volunteer to actually live in the country and to have access to at least one donation method that we offer for that country (mainly credit/debit card, but also real time banking like IDEAL, E-wallets, etc...) so we can do a live test and see if the donation goes through. **All volunteers will be reimbursed of the donations that eventually succeed (and they will be very low amounts, like 1-2 dollars)**

By helping us you are actually helping thousands of people to support our mission of free knowledge across the world. If you are interested (or know of anyone who could be) please email ppena@wikimedia.org. All countries needed (excepting USA)!!

Thanks!

[[m:User:Ppena (WMF)|Pats Pena]]&lt;br/&gt;
Global Fundraising Operations Manager, Wikimedia Foundation

: Sent using [[m:Global message delivery|Global message delivery]], 8 de Xaneiro de 2013 ás 20:53 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 331 --&gt;

== Wikimedia sites to move to primary data center in Ashburn, Virginia. Read-only mode expected. ==

(Apologies if this message isn't in your language.) Next week, the Wikimedia Foundation will transition its main technical operations to a new data center in Ashburn, Virginia, USA. This is intended to improve the technical performance and reliability of all Wikimedia sites, including this wiki. There will be some times when the site will be in read-only mode, and there may be full outages; the current target windows for the migration are January 22nd, 23rd and 24th, 2013, from 17:00 to 01:00 UTC (see [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?msg=Wikimedia+data+center+migration&amp;iso=20130122T17&amp;ah=8 other timezones] on timeanddate.com). More information is available [https://blog.wikimedia.org/2013/01/19/wikimedia-sites-move-to-primary-data-center-in-ashburn-virginia/ in the full announcement].

If you would like to stay informed of future technical upgrades, consider [[m:Tech/Ambassadors|becoming a Tech ambassador]] and [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-ambassadors joining the ambassadors mailing list]. You will be able to help your fellow Wikimedians have a voice in technical discussions and be notified of important decisions.

Thank you for your help and your understanding.

[[:m:user:guillom|Guillaume Paumier]], via the [[:m:Global message delivery|Global message delivery system]] &lt;small&gt;([[:m:Distribution list/Global message delivery|wrong page? You can fix it.]])&lt;/small&gt;. 19 de Xaneiro de 2013 ás 15:17 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 0338 --&gt;
== Picture of the Year voting round 1 open ==
Dear Wikimedians,

Wikimedia Commons is happy to announce that the 2012 Picture of the Year competition is now open.  We're interested in your opinion as to which images qualify to be the Picture of the Year for 2012. Voting is open to established Wikimedia users who meet the following criteria:

:# Users must have an account, at any Wikimedia project, which was registered '''before Tue, 01 Jan 2013 00:00:00 +0000''' [UTC].
:# This user account must have more than '''75 edits''' on '''any single''' Wikimedia project '''before Tue, 01 Jan 2013 00:00:00 +0000''' [UTC]. Please check your account eligibility at the [//toolserver.org/~pathoschild/accounteligibility/?user=&amp;wiki=&amp;event=27 POTY 2012 Contest Eligibility tool].
:# Users must vote with an account meeting the above requirements either on Commons or another SUL-related Wikimedia project (for other Wikimedia projects, the account must be attached to the user's Commons account through [[meta:Help:Unified login|SUL]]).

Hundreds of images that have been rated Featured Pictures by the international Wikimedia Commons community in the past year are all entered in this competition. From professional animal and plant shots to breathtaking panoramas and skylines, restorations of historically relevant images, images portraying the world's best architecture, maps, emblems, diagrams created with the most modern technology, and impressive human portraits, Commons features pictures of all flavors.  

For your convenience, we have sorted the images into topic categories. Two rounds of voting will be held: In the first round, you can vote for as many images as you like. The first round category winners and the top ten overall will then make it to the final.  In the final round, when a limited number of images are left, you must decide on the one image that you want to become the Picture of the Year.

To see the candidate images just go to [[commons:Commons:Picture_of_the_Year/2012|the POTY 2012 page on Wikimedia Commons]].

Wikimedia Commons celebrates our featured images of 2012 with this contest. Your votes decide the Picture of the Year, so remember to vote in the first round by '''January 30, 2013'''.

Thanks,&lt;br /&gt;
the Wikimedia Commons Picture of the Year committee&lt;br /&gt;

&lt;small&gt;This message was delivered based on [[:m:Distribution list/Global message delivery]]. Translation fetched from: [[:commons:Commons:Picture of the Year/2012/Translations/Village Pump/en]] -- [[Usuario:Rillke|Rillke]] ([[Conversa usuario:Rillke|conversa]]) 22 de Xaneiro de 2013 ás 23:49 (UTC)&lt;/small&gt;

== Help turn ideas into grants in the new IdeaLab ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
''I apologize if this message is not in your language. Please help translate it.''

*Do you have an idea for a project to improve this community or website?
*Do you think you could complete your idea if only you had some funding?
*Do you want to help other people turn their ideas into project plans or grant proposals?

Please join us in the [[m:Grants:IdeaLab|IdeaLab]], an incubator for project ideas and Individual Engagement Grant proposals.

The Wikimedia Foundation is seeking new ideas and proposals for Individual Engagement Grants. These grants fund individuals or small groups to complete projects that help improve this community. If interested, please submit a completed proposal by February 15, 2013. Please visit https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:IEG for more information.

Thanks!  --[[m:User:Sbouterse (WMF)|Siko Bouterse, Head of Individual Engagement Grants, Wikimedia Foundation]] 30 de Xaneiro de 2013 ás 20:25 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Correct it here]].)&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0344 --&gt;

== Please comment on Individual Engagement Grant proposals until February 21 ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Wikimedia_Foundation_RGB_logo_with_text.svg|80px|right]]
''I apologize if this message is not in your language. Please help translate it.''

The Wikimedia Foundation is considering [[m:Grants:IEG|Individual Engagement Grant]] proposals from community members. Please [[m:Grants:IEG#ieg-join|join the discussion]] and share your thoughts about these ideas, until February 21. The following proposal may be of particular relevance for this Wikimedia project:
*[[m:Grants:IEG/Elaborate Wikisource strategic vision|Grants:IEG/Elaborate Wikisource strategic vision]] (10000 EUR)

Thanks!  --[[m:User:Sbouterse (WMF)|Siko Bouterse, Head of Individual Engagement Grants, Wikimedia Foundation]] 20 de Febreiro de 2013 ás 01:01 (UTC)
&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Correct it here]].)&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0364 --&gt;

== Convert complex templates to Lua to make them faster and more powerful ==

&lt;small&gt;(Please consider translating this message for the benefit of your fellow Wikimedians)&lt;/small&gt;

Greetings. As you might have seen on the [https://blog.wikimedia.org/2013/03/11/lua-templates-faster-more-flexible-pages/ Wikimedia tech blog] or the [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2013-March/000171.html tech ambassadors list], a new functionality called &quot;Lua&quot; is being enabled on all Wikimedia sites today. [[mw:Lua|Lua]] is a scripting language that enables you to write faster and more powerful MediaWiki templates.

If you have questions about how to convert existing templates to Lua (or how to create new ones), we'll be holding two support sessions on IRC next week: [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=02&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=20&amp;month=03&amp;year=2013 one on Wednesday] (for Oceania, Asia &amp; America) and [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=18&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=22&amp;month=03&amp;year=2013 one on Friday] (for Europe, Africa &amp; America); see [[m:IRC office hours]] for the details. If you can't make it, you can also get help at [[mw:Talk:Lua scripting]].

If you'd like to learn about this kind of events earlier in advance, consider becoming a [[m:Tech/Ambassadors|Tech ambassador]] by subscribing to the [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-ambassadors mailing list]. You will also be able to help your fellow Wikimedians have a voice in technical discussions and be notified of important decisions.

[[:m:user:guillom|Guillaume Paumier]], via the [[:m:Global message delivery|Global message delivery system]]. 13 de Marzo de 2013 ás 19:40 (UTC) &lt;small&gt;([[:m:Distribution list/Global message delivery|wrong page? You can fix it.]])&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0379 --&gt;

== Información errónea na Voz de Galicia, hoxe ==

Paso a copiar aquí un correo que lles enviei hoxe ós da Voz de Galicia para corrixir unha nova ([http://www.lavozdegalicia.es/noticia/ocioycultura/2013/04/15/teofilo-publica-primeira-version-galego-arte-da-guerra-sun-zi-span-langes-esreal-academiaspan-presentacion-manuel-gonzalez-span-langes-essalon-comicspan-ficomic-supera-cien-mil-visitantes-span-langes-esliteraturaspan-grandes-vila-matas-pasan-infantil-span-langes-eslibreriasspan-comezan-ferrol-as-feiras-do-libro-galegas/0003_201304G15P27993.htm?utm_source=buscavoz&amp;utm_medium=buscavoz]): ''&quot;Vexo hoxe na Voz, sección Cultura, que foi publicada a &quot;primeira versión en galego de 'A arte da guerra'&quot;. Só unhas letras para facer unha corrección á nova: en http://gl.wikisource.org/wiki/A_arte_da_guerra pódese observar que hai xa sete anos que existe dita páxina, cunha versión galega da obra que sufriu posteriormente algunha pequena reforma, máis ben aclaración, depois do seu remate o 12 de marzo de 2006.
Atte.&quot;''--[[Usuario:Agremon|Agremon]] ([[Conversa usuario:Agremon|conversa]]) 15 de Abril de 2013 ás 20:40 (UTC)

== [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|Request for comment on inactive administrators]] ==

; Solicitude de comentarios sobre os administradores inactivos

&lt;small&gt;(Por favor, considere traducir esta mensaxe para axudar aos seus compañeiros. Considere traducir tamén [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Summary|a proposta]].)&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;[[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message|Read this message in English]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/ast|Lleer esti mensaxe n'asturianu]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/bn|বাংলায় এই বার্তাটি পড়ুন]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/ca|Llegiu aquest missatge en català]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/da|Læs denne besked på dansk]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/de|Lies diese Nachricht auf Deutsch]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/egl|Leś cal mesag' chè in Emiliàn]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/es|Leer este mensaje en español]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/fi|Lue tämä viesti suomeksi]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/fr|Lire ce message en français]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/gl|Ler esta mensaxe en galego]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/hi|हिन्दी]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/hr|Pročitajte ovu poruku na hrvatskom]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/id|Baca pesan ini dalam Bahasa Indonesia]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/it|Leggi questo messaggio in italiano]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/kn|ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಓದಿ]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/mt|Aqra dan il-messaġġ bil-Malti]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/nb|norsk (bokmål)]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/nl|Lees dit bericht in het Nederlands]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/pl|Przeczytaj tę wiadomość po polsku]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/ro|Citiți acest mesaj în română]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/ru|Прочитать это сообщение на русском]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/so|Farriintaan ku aqri Af-Soomaali]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/sr|Pročitaj ovu poruku na srpskom (Прочитај ову поруку на српском)]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/th|อ่านข้อความนี้ในภาษาไทย]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/uk|Прочитати це повідомлення українською мовою]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/vi|Đọc thông báo bằng tiếng Việt]] / [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message/zh|使用中文阅读本信息。]]&lt;/small&gt;

Boas!

Hai [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|unha nova solicitude de comentarios]] en Meta-Wiki referente á eliminación dos dereitos administativos a aqueles wikimedistas inactivos durante moito tempo. Xeralmente, esta proposta dos stewards aplicaríase só aos wikis sen un proceso local de retirada de dereitos administativos.

Tamén estamos elaborando unha [[m:Talk:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|lista de proxectos]] con procedementos para retirar os dereitos dos administradores inactivos na páxina de conversa da solicitude de comentarios. Calquera persoa pode engadir o(s) seu(s) proxecto(s) á lista se hai unha política establecida sobre a inactividade por parte dos administradores.

Agradecemos calquera achega. Está previsto que o debate remate o 21 de maio de 2013 (21-05-2013), pero pódese prolongar a duración se fose preciso.

Grazas, [[m:User:Billinghurst|Billinghurst]] &lt;small&gt;(thanks to all the [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders/Global message|translators]]!)&lt;/small&gt; 24 de Abril de 2013 ás 04:41 (UTC)
:&lt;small&gt;Distribuído a través do [[m:Global message delivery|sistema global de mensaxes]] (Esta non é a páxina axeitada? [[m:Distribution list/Global message delivery|Pode corrixila aquí]].)&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0430 --&gt;

== Wikisource vision development: News April 2013 ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Wikisource-logo-fr.svg|120px|right]]
''I apologize if this message is not in your language. Please help translate it.''

Dear Wikisourcerors, it has been almost a month since we have started with the [[meta:Grants:IEG/Elaborate_Wikisource_strategic_vision|Elaborate Wikisource strategic vision]] grant and we would like to share some news with you:
*The '''[[oldwikisource:Wikisource vision development|Wikisource vision development]]''' pages are open to discussion. Specially important: what do you think of creating together an international '''[[oldwikisource:Wikisource:Association|Wikisource User Group]]'''?
*In case some Wikisources want to use Wikidata to store book metadata and share it with Commons, we have started '''[[d:Wikidata:Books task force|Wikidata:Books task force]]''' to decide which properties are needed. We think it's very important to discuss book metadata there, both for Wikisource and for all other projects.
*We also started some relevant Requests for Comments for Wikisource:
**[[meta:Requests for comment/Interproject links interface|Interproject links interface]]: how can we improve sister projects visibility?
**[[meta:Requests for comment/Musical score transcription project proposal|Musical score transcription project proposal]]: now that [[mw:Extension:Score|Extension:Score]] allows musical scores both in [[w:en:Help:Score|Wikipedia]] and in [[:en:Help:Sheet_music|Wikisource]] ([[:en:Page:A Dictionary of Music and Musicians vol 1.djvu/24|example 1]], [[:fr:Page:Barzaz Breiz, huitième édition.djvu/641|example 2]]), we need to define where we want music sheets to be hosted.
*We are following and promoting a Google Summer of Code project for Wikisource: [[mw:User:GorillaWarfare/Proposal|Improve support for book structures]]. We are also helping to convert the [[oldwikisource:Wikisource:Book uploader|UploadWizard customisation for books]] proposal into another GSoC.
* First contacts have been initiated with Open Library, Internet Archive and Open Knowledge Foundation for possible partnerships. Please check out [[oldwikisource:Wikisource:Open_Library|this page]].
And that's it for now! During the month of May, we ([[meta:Grants:IEG/Elaborate Wikisource strategic vision/Profile|Aubrey and Micru]]) would like to organize at least one Skype or Google Hangout meeting for the users of each one of the [http://toolserver.org/~phe/statistics.php 10 biggest wikisources] plus another one or two for the other languages (depending on interest). We want to know your opinion on what Wikisource should become in the next years.

Thanks! --[[w:ca:User:Micru|Micru]] and [[w:it:User:Aubrey|Aubrey]] 27 de Abril de 2013 ás 00:57 (UTC)

&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery/Wikisource|Correct it here]].)&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0434 --&gt;

== [en] Change to wiki account system and account renaming ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Some accounts will soon be renamed due to a technical change that the developer team at Wikimedia are making. [[m:Single User Login finalisation announcement|More details on Meta]].

&lt;small&gt;(Distributed via [[m:global message delivery|global message delivery]] 30 de Abril de 2013 ás 03:38 (UTC). Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Correct it here]].)&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0437 --&gt;

== [en] Change to section edit links ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The default position of the &quot;edit&quot; link in page section headers is going to change soon. The &quot;edit&quot; link will be positioned adjacent to the page header text rather than floating opposite it.

Section edit links will be to the immediate right of section titles, instead of on the far right. If you're an editor of one of the wikis which already implemented this change, nothing will substantially change for you; however, scripts and gadgets depending on the previous implementation of section edit links will have to be adjusted to continue working; however, nothing else should break even if they are not updated in time.

[[m:Change to section edit links|Detailed information and a timeline]] is available on meta.

Ideas to do this all the way to 2009 at least. It is often difficult to track which of several potential section edit links on the far right is associated with the correct section, and many readers and anonymous or new editors may even be failing to notice section edit links at all, since they read section titles, which are far away from the links.

&lt;small&gt;(Distributed via [[m:global message delivery|global message delivery]] 30 de Abril de 2013 ás 18:28 (UTC). Wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Correct it here]].)&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0438 --&gt;

== Tech newsletter: Subscribe to receive the next editions ==

&lt;div style=&quot;width:auto; padding: 1em; background:#fdf6e3;&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;&lt;big&gt;Latest '''[[m:Tech/News|&lt;span style=&quot;color:#268bd2;&quot;&gt;Tech news&lt;/span&gt;]]''' from the Wikimedia technical community.&lt;/big&gt; ''Please inform other users about these changes.''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:auto; padding: 1em; border: 2px solid #fdf6e3;&quot; class=&quot;plainlinks&quot; &gt;
;Recent software changes: ''(Not all changes will affect you.)''

* The latest version of MediaWiki (version [[mw:MediaWiki 1.22/wmf4|1.22/wmf4]]) was added to non-Wikipedia wikis on May 13, and to the English Wikipedia (with a Wikidata software update) on May 20. It will be updated on all other Wikipedia sites on May 22. [https://gerrit.wikimedia.org/r/gitweb?p=operations/mediawiki-config.git;a=commitdiff;h=ed976cf0c14fa3632fd10d9300bb646bfd6fe751;hp=c6c7bb1e5caaddf7325de9eef0e7bf85bcf5cc35] [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2013-May/069458.html]
* A software update will perhaps result in temporary issues with images. Please [[m:Tech/Ambassadors|report any problems]] you notice. [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2013-May/069458.html]
* MediaWiki recognizes links in twelve new [[:w:en:URI scheme|schemes]]. Users can now link to [[:w:en:SSH|SSH]], [[:w:en:XMPP|XMPP]] and [[:w:en:Bitcoin|Bitcoin]] directly from wikicode. [https://gerrit.wikimedia.org/r/gitweb?p=mediawiki/core.git;a=commitdiff;h=a89d623302b5027dbb2d06941a22372948757685]
* VisualEditor was added to [[bugzilla:48430|all content namespaces]] on mediawiki.org on May 20. [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2013-May/069458.html]
* A new extension (&quot;TemplateData&quot;) was added to all Wikipedia sites on May 20. It will allow a future version of VisualEditor to [[bugzilla:44444|edit templates]]. [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2013-May/069458.html]
* New sites: [[:voy:el:|Greek Wikivoyage]] and [[:wikt:vec:|Venetian Wiktionary]] joined the Wikimedia family last week; the total number of project wikis is now 794. [https://gerrit.wikimedia.org/r/gitweb?p=operations/mediawiki-config.git;a=commit;h=5d7536b403730bb502580e21243f923c3b79da0e] [https://gerrit.wikimedia.org/r/gitweb?p=operations/mediawiki-config.git;a=commit;h=43c9eebdfc976333be5c890439ba1fae3bef46f7]
* The logo of 18 Wikipedias was changed to [[w:en:Wikipedia:Wikipedia_logos#The_May_2010_logo|version 2.0]] in a [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2013-May/125999.html third group of updates]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/gitweb?p=operations/mediawiki-config.git;a=commitdiff;h=4688adbe467440eea318eecf04839fdd9ffa0565] 
* The [[:commons:Special:UploadWizard|UploadWizard]] on Commons now shows links to the old upload form in 55 languages ([[:bugzilla:33513|bug 33513]]). [https://gerrit.wikimedia.org/r/gitweb?p=operations/mediawiki-config.git;a=commit;h=4197fa18a22660296d0e5b84820d5ebb4cef46d4]

;Future software changes:
* The next version of MediaWiki (version 1.22/wmf5) will be added to Wikimedia sites starting on May 27. [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2013-May/069458.html]
* An updated version of [[mw:Echo (Notifications)|Notifications]], with new features and fewer bugs, will be added to the English Wikipedia on May 23. [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2013-May/069458.html]
* The [[m:Special:MyLanguage/Single User Login finalisation announcement|final version]] of the &quot;single user login&quot; (which allows people to use the same username on different Wikimedia wikis) is moved to August 2013. The software will [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2013-April/000217.html automatically rename] some usernames. [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2013-May/000233.html]
* A [[m:Special:MyLanguage/Flow|new discussion system]] for MediaWiki, called &quot;Flow&quot;, is under development. Wikimedia designers need your help to inform other users, [http://unicorn.wmflabs.org/flow/ test the prototype] and discuss the interface. [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2013-May/069433.html].
* The Wikimedia Foundation is hiring people to act as links between software developers and users for VisualEditor. [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2013-May/000245.html]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:90%; font-style:italic; background:#fdf6e3; padding:1em;&quot;&gt;'''[[m:Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Global message delivery|Global message delivery]] • [[m:Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Tech/News/2013/21|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Unsubscribe]] • 20 de Maio de 2013 ás 20:36 (UTC)
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;float:left; background:#eee8d5; border: .2em solid #dc322f; border-left: .7em solid #dc322f; padding: 1em; &quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:#dc322f;font-weight:bold;&quot;&gt;Important note:&lt;/span&gt; This is the first edition of the [[m:Tech/News|Tech News]] weekly summaries, which help you monitor recent software changes likely to impact you and your fellow Wikimedians.

'''If you want to continue to receive the next issues every week''', please '''[[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe to the newsletter]]'''. You can  subscribe your personal talk page and a community page like this one. The newsletter can be [[m:Tech/News/2013/21|translated into your language]].

You can also [[m:Tech/Ambassadors|become a tech ambassador]], [[m:Tech/News|help us write the next newsletter]] and [[m:Talk:Tech/News|tell us what to improve]]. Your feedback is greatly appreciated. [[m:user:guillom|guillom]] 20 de Maio de 2013 ás 20:36 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0455 --&gt;

== Trademark discussion ==

Hi, apologies for posting this in English, but I wanted to alert your community to a discussion on Meta about potential changes to the Wikimedia Trademark Policy. Please translate this statement if you can. We hope that you will all participate in the discussion; we also welcome translations of the legal team’s statement into as many languages as possible and encourage you to voice your thoughts there. Please see the [[:m:Trademark practices discussion|Trademark practices discussion (on Meta-Wiki)]] for more information. Thank you! --[[:m:User:Mdennis_(WMF)|Mdennis (WMF)]] ([[:m:User talk:Mdennis_(WMF)|talk]])
&lt;!-- EdwardsBot 0473 --&gt;

== [[:m:Requests_for_comment/X!'s_Edit_Counter|X!'s Edit Counter]] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;small&gt;(Sorry for writing in English. You can [[:m:Special:MyLanguage/Requests_for_comment/X!%27s_Edit_Counter/Summary|translate the proposal]].)&lt;/small&gt;

Should [[tools:~tparis/pcount|X!'s edit counter]] retain the opt-in requirement? Your input is strongly encouraged. [[:m:Requests_for_comment/X!'s_Edit_Counter|Voice your input here]].—[[:m:w:User:Cyberpower678|&lt;span style=&quot;color:green;font-family:Neuropol&quot;&gt;cyberpower]] [[:m:w:User talk:Cyberpower678|&lt;sup style=&quot;color:purple;font-family:arnprior&quot;&gt;Chat]]&lt;sub style=&quot;margin-left:-4.4ex;color:purple;font-family:arnprior&quot;&gt;Automation&lt;/sub&gt; 23 de xuño de 2013 ás 04:29 (UTC)
:&lt;small&gt;Distributed via [[:m:Global message delivery|Global message delivery]]. (Wrong page? [[:m:Distribution list/Global message delivery|Fix here]].)&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0505 --&gt;

== Universal Language Selector will be enabled on 2013-07-09 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
On July 9, 2013, [[mw:Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) will be enabled on this wiki. The ULS provides a flexible way to configure and deliver language settings like interface language, fonts, and input methods (keyboard mappings). Making it available here is the last phase of making ULS available on all Wikimedia wikis.

Please read the announcement on [[m:Announcement Universal Language Selector|Meta-Wiki]] for more information. [[m:User_talk:Siebrand|Siebrand]] 4 de xullo de 2013 ás 12:28 (UTC) &lt;small&gt;(via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]).&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0515 --&gt;

== Pywikipedia is migrating to git ==

Hello, Sorry for English but It's very important for bot operators so I hope someone translates this.
[[mw:PWB|Pywikipedia]] is migrating to Git so after July 26, SVN checkouts won't be updated If you're using Pywikipedia you have to switch to git, otherwise you will use out-dated framework and your bot might not work properly. There is a [[mw:Manual:Pywikipediabot/Gerrit|manual]] for doing that and a [https://blog.wikimedia.org/2013/07/23/pywikipediabot-moving-to-git-on-july-26/ blog post] explaining about this change in non-technical language. If you have question feel free to ask in [[mw:Manual talk:Pywikipediabot/Gerrit]], [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/pywikipedia-l mailing list], or in the [irc://irc.freenode.net/#pywikipediabot IRC channel]. Best [[mw:User:Ladsgroup|Amir]] &lt;small&gt;(via [[m:Global message delivery|Global message delivery]]).&lt;/small&gt; 23 de xullo de 2013 ás 13:14 (UTC)
&lt;!-- EdwardsBot 0534 --&gt;

== HTTPS for users with an account ==

Greetings. Starting on August 21 (tomorrow), all users with an account will be using [[m:w:en:HTTPS|HTTPS]] to access Wikimedia sites. HTTPS brings better security and improves your privacy. More information is available at [[m:HTTPS]].

If HTTPS causes problems for you, tell us [https://bugzilla.wikimedia.org on bugzilla], [[m:IRC|on IRC]] (in the &lt;code&gt;#wikimedia-operations&lt;/code&gt; channel) or [[m:Talk:HTTPS|on meta]]. If you can't use the other methods, you can also send an e-mail to &lt;code&gt;https@wikimedia.org&lt;/code&gt;.

[[m:User:Greg (WMF)|Greg Grossmeier]] &lt;small&gt;(via the [[m:Global message delivery|Global message delivery]] system)&lt;/small&gt;. 20 de agosto de 2013 ás 19:06 (UTC) &lt;small&gt;(wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|You can fix it.]])&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0560 --&gt;

== [[:m:Community Logo/Request for consultation|Request for consultation on community logo]] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

[[File:Wikimedia Community Logo.svg|thumb|Request for consultation on this community logo]]

First, I’d like to apologize for the English. If you can, please help to translate this for other members of your community.

The legal team at the Wikimedia Foundation would greatly appreciate your input on the best way to manage the &quot;community logo&quot; (pictured here) to best balance protection of the projects with community support. Accordingly, they have created a “request for consultation” on Meta where they set out briefly some of the issues to be considered and the options that they perceive. [[:m:Community Logo/Request for consultation|Your input would be invaluable]] in helping guide them in how best to serve our mission.

Thank you! --[[m:User:Mdennis|Mdennis]] ([[m:User talk:Mdennis|talk]]) &lt;small&gt;(via the [[m:Global message delivery|Global message delivery]] system)&lt;/small&gt;. 24 de Setembro de 2013 ás 02:29 (UTC) &lt;small&gt;(wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|You can fix it.]])&lt;/small&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0590 --&gt;

== [[mw:Echo|Notifications]] ==

[[File:Notifications-Flyout-Screenshot-08-10-2013-Cropped.png|thumb|300px|Notifications inform you of new activity that affects you -- and let you take quick action.]]
''(This message is in English, please translate as needed)''

Greetings!  

[[mw:Echo|Notifications]] will inform users about new activity that affects them on this wiki in a unified way: for example, this new tool will let you know when you have new talk page messages, edit reverts, mentions or links -- and is designed to augment (rather than replace) the watchlist. The Wikimedia Foundation's editor engagement team developed this tool (code-named 'Echo') earlier this year, to help users contribute more productively to MediaWiki projects. 

We're now getting ready to bring Notifications to almost all other Wikimedia sites, and are aiming for a 22 October deployment, as outlined in [[mw:Echo/Release_Plan_2013|this release plan]]. It is important that notifications is translated for all of the languages we serve.  

There are three major points of translation needed to be either done or checked:
*[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3AMessageGroupStats&amp;x=D&amp;group=ext-echo#sortable:3=desc Echo on translatewiki for user interface] - you must have an account on translatewiki to translate
*[https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3AMessageGroupStats&amp;x=D&amp;group=ext-thanks#sortable:3=desc Thanks on translatewiki for user interface] - you must have an account on translatewiki to translate
*[[mw:Help:Notifications|Notifications help on mediawiki.org]].  This page can be hosted after translation on mediawiki.org or we can localize it to this Wikipedia.  You do not have to have an account to translate on mediawiki, but single-user login will create it for you there if you follow the link.
:*[[mw:Echo/Release Plan 2013#Checklist|Checklist]]

Please let us know if you have any questions, suggestions or comments about this new tool. For more information, visit [[mw:Echo_(Notifications)|this project hub]] and [[mw:Help:Notifications|this help page]]. [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 4 de Outubro de 2013 ás 18:35 (UTC)
:&lt;small&gt;(via the [[m:Global message delivery|Global message delivery]] system) (wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|You can fix it.]])&lt;/small&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0597 --&gt;

== Speak up about the trademark registration of the Community logo. ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

Hi all, 

Please join the consultation about the Community logo that represents Meta-Wiki: [[:m:Community Logo/Request for consultation]].

This community consultation was commenced on September 24. The following day, two individuals filed a legal opposition against the registration of the Community logo.

The question is whether the Wikimedia Foundation should seek a collective membership mark with respect to this logo or abandon its registration and protection of the trademark. 

We want to make sure that everyone get a chance to speak up so that we can get clear direction from the community.  We would therefore really appreciate the community's help in translating this announcement from English so that everyone is able to understand it.

Thanks, 
[[m:User:Geoffbrigham|Geoff]] &amp; [[m:User:YWelinder (WMF)|Yana]] 8 de Outubro de 2013 ás 20:09 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0601 --&gt;

== Introducting Beta Features ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for writing in English. Please translate if necessary)''

We would like to let you know about [[mw:About_Beta_Features|Beta Features]], a new program from the Wikimedia Foundation that lets you try out new features before they are released for everyone.

Think of it as a digital laboratory where community members can preview upcoming software and give feedback to help improve them. This special preference page lets designers and engineers experiment with new features on a broad scale, but in a way that's not disruptive.

Beta Features is now ready for testing on [[mw:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|MediaWiki.org]]. It will also be released on Wikimedia Commons and MetaWiki this Thursday, 7 November. Based on test results, the plan is to release it on all wikis worldwide on 21 November, 2013.

Here are the first features you can test this week:
* [[mw:Multimedia/About_Media_Viewer|Media Viewer]] — view images in large size or full screen
* [[mw:VisualEditor/Beta_Features/Formulae|VisualEditor Formulæ]] (for wikis with [[mw:VisualEditor|VisualEditor]]) — edit algebra or equations on your pages
* [[mw:Typography_Update|Typography Refresh]] —  make text more readable (coming Thursday)

Would you like to try out Beta Features now? After you log in on MediaWiki.org, a small 'Beta' link will appear next to your 'Preferences'. Click on it to see features you can test, check the ones you want, then click 'Save'. Learn more on the [[mw:About_Beta_Features|Beta Features page]].

After you've tested Beta Features, please let the developers know what you think on [[mw:Talk:About_Beta_Features|this discussion page]] -- or report any bugs [http://wmbug.com/new?product=MediaWiki%20extensions&amp;component=BetaFeatures here on Bugzilla]. You're also welcome to join [[m:IRC_office_hours#Upcoming_office_hours|this IRC office hours chat]] on Friday, 8 November at 18:30 UTC. 

Beta Features was developed by the Wikimedia Foundation's Design, Multimedia and VisualEditor teams. Along with other developers, they will be adding new features to this experimental program every few weeks. They are very grateful to all the community members who helped create this project — and look forward to many more productive collaborations in the future.

Enjoy, and don't forget to let developers know what you think!  [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 5 de Novembro de 2013 ás 19:57 (UTC)
:&lt;small&gt;Distributed via [[m:Global message delivery|Global message delivery]] (wrong page? [[m:Distribution list/Global message delivery|Correct it here]])&lt;/small&gt;, 5 de Novembro de 2013 ás 19:57 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0622 --&gt;

== Call for comments on draft trademark policy ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi all, 

The Wikimedia legal team invites you to participate in the development of the new Wikimedia trademark policy.

The [[:wmf:Trademark policy|current trademark policy]] was introduced in 2009 to protect the [[:wmf:Wikimedia trademarks|Wikimedia marks]]. We are now updating this policy to better balance permissive use of the marks with the legal requirements for preserving them for the community. The new draft trademark policy is ready for your review [[:m:Trademark policy|here]], and we encourage you to discuss it [[:m:Talk:Trademark policy|here]].

We would appreciate if someone would translate this message into your language so more members of your community can contribute to the conversation.

Thanks, &lt;br /&gt;
[[:m:User:YWelinder (WMF)|Yana]] &amp; [[:m:User:Geoffbrigham|Geoff]]

&lt;/div&gt;
&lt;!-- EdwardsBot 0657 --&gt;

== Wikidata is here! ==

Hey everyone :)

As previously announced we have just enabled interwiki links via Wikidata for Wikisource. This means from now on you no longer have to maintain the links in the Wikitext but can maintain them together with the links for Wikipedia, Commons and Wikivoyage on Wikidata. You will still be able to keep them locally though if you want to. Local interwiki links will overwrite the ones from Wikidata.
You do not yet have access to the other data on Wikidata like the date of birth of an author. That will come in a future deployment. I will let you know when I have a date for it.

If you have any questions [[d:Wikidata:Wikisource]] is a good first step. It also has a list of people familiar with both Wikisource and Wikidata who are able to help you out. That is also a good place for any issues or bugs you encounter.


I'm really excited to welcome you all to Wikidata! I hope it will become a great help for Wikisource.


Cheers
[[d:User:Lydia Pintscher (WMDE)|Lydia Pintscher (WMDE)]] via [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 14 de Xaneiro de 2014 ás 21:07 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Lydia Pintscher (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=6909884 --&gt;

== Request for comment on Commons: Should Wikimedia support MP4 video? ==

''I apologize for this message being only in English. Please translate it if needed to help your community.''

The Wikimedia Foundation's [[mw:Multimedia|multimedia team]] seeks community guidance on a proposal to support the [[w:MP4|MP4 video format]]. This digital video standard is used widely around the world to record, edit and watch videos on mobile phones, desktop computers and home video devices. It is also known as [[w:MP4|H.264/MPEG-4 or AVC]].

Supporting the MP4 format would make it much easier for our users to view and contribute video on Wikipedia and Wikimedia projects -- and video files could be offered in dual formats on our sites, so we could continue to support current open formats (WebM and Ogg Theora). 

However, MP4 is a patent-encumbered format, and using a proprietary format would be a departure from our current practice of only supporting open formats on our sites -- even though the licenses appear to have acceptable legal terms, with only a small fee required. 

We would appreciate your guidance on whether or not to support MP4. Our Request for Comments presents views both in favor and against MP4 support, based on opinions we’ve heard in our discussions with community and team members. 

[[commons:Commons:Requests for comment/MP4 Video|Please join this RfC -- and share your advice]].

All users are welcome to participate, whether you are active on Commons, Wikipedia, other Wikimedia project -- or any site that uses content from our free media repository.

You are also welcome to join tomorrow's [[m:IRC_office_hours#Upcoming_office_hours|Office hours chat on IRC]],  this Thursday, January 16, at 19:00 UTC, if you would like to discuss this project with our team and other community members.

We look forward to a constructive discussion with you, so we can make a more informed decision together on this important topic. [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16 de Xaneiro de 2014 ás 06:46 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Keegan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/MP4_notice_targets&amp;oldid=7105580 --&gt;

== Access to data in Wikidata ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hey :)

(Sorry for writing in English. I hope someone can translate this for me where necessary.)

Not long ago we enabled language links via Wikidata for Wikisource. This seems to have gone rather smoothly. Thanks to everyone who helped! But as you know this was only the start. What is actually more interesting is access to the data in Wikidata like the date of birth of an author or the year a book was published. We have planned this for February 25th (unless any issues arise). You will then be able to use the data in your articles. I hope this will open up a lot of new opportunities for you.

If you have any questions [[d:Wikidata:Wikisource]] is a good place to find help.

Cheers
[[:d:User:Lydia Pintscher (WMDE)|Lydia Pintscher (WMDE)]] 27 de Xaneiro de 2014 ás 13:51 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Lydia Pintscher (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=6909884 --&gt;

== Universal Language Selector will be enabled by default again on this wiki by 21 February 2014 ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
On January 21 2014 the MediaWiki extension [[mw:Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) was [[mw:Universal Language Selector/Announcement Jan2014|disabled]] on this wiki. A new preference was added for logged-in users to turn on ULS. This was done to prevent slow loading of pages due to ULS webfonts, a behaviour that had been observed by the Wikimedia Technical Operations team on some wikis. 

We are now ready to enable ULS again. The temporary preference to enable ULS will be removed. A [[commons:File:ULS-font-checkbox.png|new checkbox]] has been added to the Language Panel to enable/disable font delivery. This will be unchecked by default for this wiki, but can be selected at any time by the users to enable webfonts. This is an interim solution while we improve the feature of webfonts delivery.

You can read the [[mw:Universal Language Selector/Announcement Feb2014|announcement]] and the [[mw:Universal Language Selector/Upcoming Development Plan|development plan]] for more information. Apologies for writing this message only in English. Thank you. [[m:User_talk:Runab WMF|Runa]]

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Runab WMF@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/ULS_Reenable_2014&amp;oldid=7490703 --&gt;

== Amendment to the Terms of Use ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello all, 

Please join a discussion about a [[:m:Terms of use/Paid contributions amendment|proposed amendment]] to the [[wmf:Terms of Use|Wikimedia Terms of Use]] regarding undisclosed paid editing and we encourage you to voice your thoughts there. Please translate this statement if you can, and we welcome you to translate the proposed amendment and introduction. Please see [[:m:Terms of use/Paid contributions amendment|the discussion on Meta Wiki]] for more information. Thank you! [[:m:User:Slaporte (WMF)|Slaporte (WMF)]] 21 de Febreiro de 2014 ás 22:00 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Jalexander@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=7499312 --&gt;

== IMPORTANTE: Revisión da actividade dos administradores ==
Boas. Recentemente adoptouse unha nova política en relación á retirada de &quot;dereitos avanzados&quot; (administradores, burócratas etc.) por [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|consenso comunitario global]] (a vosa comunidade recibiu un aviso sobre o debate). Segundo esta política, os [[:m:stewards|stewards]] están revisando a actividade dos administradores nos wikis máis pequenos. Ata onde sabemos, o voso wiki non ten un proceso formal para retirar os &quot;dereitos avanzados&quot; das contas inactivas. Isto significa que os stewards se encargarán neste wiki desta tarefa segundo o novo proceso de [[:m:Admin activity review|revisión da actividade dos administradores]].

Determinamos que os seguintes usuarios cumpren os criterios de inactividade (ningunha edición e ningunha acción rexistrada durante máis de 2 anos):
# Alyssalover (administrator)
# Moderador (administrator)
# Rocastelo (bureaucrat, administrator)
# Xosé (administrator)

Axiña, estes usuarios recibirán unha notificación pedíndolles que inicien un debate comunitario sobre se queren manter algún ou todos os seus dereitos. Se o usuario non responde, entón os stewards hanlles retirar os seus dereitos.

Con todo, se vós, como comunidade, queredes crear o voso propio proceso de revisión de actividade que substitúa o global, queredes tomar outra decisión sobre os posuidores inactivos destes dereitos ou xa tedes unha política e nós non nos decatamos, entón facédello saber aos [[:m:Stewards' noticeboard|stewards en Meta-Wiki]] para que non procedan á revisión de dereitos no voso wiki. Grazas, -- [[User:Quentinv57|Quentinv57]] 22 de Febreiro de 2014 ás 17:02 (UTC)

== You can now access the data on Wikidata ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hey folks,

We have just enabled data access to Wikidata for Wikisource (except old-wikisource). This means you can now access data like the date of birth of an author or the ISBN of a book. You can do this in two ways. The first one is a parser function. You can use it like &lt;nowiki&gt;{{#property:capital}}&lt;/nowiki&gt; or &lt;nowiki&gt;{{#property:P36}}&lt;/nowiki&gt;. The second one is Lua. The documentation for that is at [[mw:Extension:WikibaseClient/Lua]]

If you have any questions you will find help at [[d:Wikidata:Wikisource]] and its talk page.

I hope you'll use this to do some kick-ass things on Wikisource ;-)


Cheers [[d:Lydia Pintscher (WMDE)|Lydia Pintscher]] 25 de Febreiro de 2014 ás 19:54 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Lydia Pintscher (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=6909884 --&gt;

== Call for project ideas: funding is available for community experiments ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:IEG_key_blue.png|100px|right]]

''I apologize if this message is not in your language. Please help translate it.''

Do you have an idea for a project that could improve your community? [[m:Grants:IEG|Individual Engagement Grants]] from the Wikimedia Foundation help support individuals and small teams to organize experiments for 6 months. You can get funding to try out your idea for online community organizing, outreach, tool-building, or research to help make {{SITENAME}} better. In March, we’re looking for new project proposals. 

Examples of past Individual Engagement Grant projects:
*[[m:Grants:IEG/Build_an_effective_method_of_publicity_in_PRChina|Organizing social media for Chinese Wikipedia]] ($350 for materials) 
*[[m:Grants:IEG/Visual_editor-_gadgets_compatibility|Improving gadgets for Visual Editor]] ($4500 for developers)
*[[m:Grants:IEG/The_Wikipedia_Library|Coordinating access to reliable sources for Wikipedians]] ($7500 for project management, consultants and materials)
*[[m:Grants:IEG/Elaborate_Wikisource_strategic_vision|Building community and strategy for Wikisource]] (€10000 for organizing and travel)

'''[[m:Grants:IEG#ieg-applying|Proposals]] are due by 31 March 2014.''' There are a number of ways to [[m:Grants:IEG|get involved]]! 

Hope to have your participation,

--[[m:User:Sbouterse (WMF)|Siko Bouterse, Head of Individual
Engagement Grants, Wikimedia Foundation]] 28 de Febreiro de 2014 ás 19:44 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:AKoval (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=IEG/MassMessageList&amp;oldid=7675744 --&gt;

== Proposed optional changes to Terms of Use amendment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello all, in response to some community comments in the discussion on the amendment to the Terms of Use on undisclosed paid editing,  we have prepared two optional changes. Please [[m:Terms_of_use/Paid_contributions_amendment#Optional_changes|read about these optional changes on Meta wiki]] and share your comments. If you can (and this is a non english project), please translate this announcement. Thanks! [[m:User:Slaporte (WMF)|Slaporte (WMF)]] 13 de Marzo de 2014 ás 21:55 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Jalexander@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=7592057 --&gt;

== Changes to the default site typography coming soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; 
This week, the typography on Wikimedia sites will be updated for all readers and editors who use the default &quot;Vector&quot; skin. This change will involve new serif fonts for some headings, small tweaks to body content fonts, text size, text color, and spacing between elements. The schedule is: 

* '''April 1st''': non-Wikipedia projects will see this change live
* '''April 3rd''': Wikipedias will see this change live

This change is very similar to the &quot;Typography Update&quot; Beta Feature that has been available on Wikimedia projects since November 2013. After several rounds of testing and with feedback from the community, this Beta Feature will be disabled and successful aspects enabled in the default site appearance. Users who are logged in may still choose to use another skin, or alter their [[Special:MyPage/vector.css|personal CSS]], if they prefer a different appearance. Local [[MediaWiki:Common.css|common CSS]] styles will also apply as normal, for issues with local styles and scripts that impact all users. 

For more information:
* [[mw:Typography refresh|Summary of changes and FAQ]]
* [[mw:Talk:Typography refresh|Discussion page]] for feedback or questions
* [https://blog.wikimedia.org/2014/03/27/typography-refresh/ Post] on blog.wikimedia.org

-- [[m:User:Steven (WMF)|Steven Walling]] (Product Manager) on behalf of the Wikimedia Foundation's [[mw:Design|User Experience Design]] team
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Steven (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=7990801 --&gt;

== Wikisource meetup at Wikimania 2014 ==

[https://wikimania2014.wikimedia.org Wikimania 2014] will be held in London this August and it will be a great opportunity to discuss how to use the recently created [[meta:Wikisource Community User Group|Wikisource Community User Group]] to coordinate and to better promote Wikisource. We would like to invite the participants of each Wikisource language community to showcase the projects has been working in the past year and, of course, learn from each other experiences. See you there? Sign up in the [https://wikimania2014.wikimedia.org/wiki/Wikisource_Meetup meeting page].&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;&amp;mdash;''The preceding [[meta:MassMessage|MassMessage]] was sent by [[w:ca:User:Micru|Micru]] on behalf of the [[meta:Wikisource Community User Group|Wikisource Community User Group]].--13 de Maio de 2014 ás 06:59 (UTC)
&lt;!-- Mensagem enviada por User:Micru@metawiki utilizado a lista em http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=6909884 --&gt;

== Media Viewer ==

&lt;br&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings, my apologies for writing in English.

I wanted to let you know that [[mw:Multimedia/About Media Viewer|Media Viewer]] will be released to this wiki in the coming weeks. Media Viewer allows readers of Wikimedia projects to have an enhanced view of files without having to visit the file page, but with more detail than a thumbnail. You can try Media Viewer out now by turning it on in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Features]]. If you do not enjoy Media Viewer or if it interferes with your work after it is turned on you will be able to disable Media Viewer as well in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preferences]]. I invite you to [[mw:Talk:Multimedia/About Media Viewer|share what you think]] about Media Viewer and how it can be made better in the future.

Thank you for your time. - [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 23 de Maio de 2014 ás 21:29 (UTC)

&lt;small&gt;--This message was sent using [[m:MassMessage|MassMessage]]. Was there an error? [[m:Talk:MassMessage|Report it!]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/br&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Keegan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/MassMessage/Multimedia/Media_Viewer&amp;oldid=8631315 --&gt;

== Media Viewer is now live on this wiki ==

&lt;br&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Media_Viewer_Desktop_-_Large_Image_Opaque_Info.png|thumb|Media Viewer lets you see images in larger size]]

Greetings— and sorry for writing in English, please translate if it will help your community,

The Wikimedia Foundation's [[mw:Multimedia|Multimedia team]] is happy to announce that [[mw:Multimedia/About Media Viewer|Media Viewer]] was just released on this site today. 

Media Viewer displays images in larger size when you click on their thumbnails, to provide a better viewing experience. Users can now view images faster and more clearly, without having to jump to separate pages — and its user interface is more intuitive, offering easy access to full-resolution images and information, with links to the file repository for editing. The tool has been tested extensively across all Wikimedia wikis over the past six months as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] and has been [[mw:Multimedia/Media_Viewer/Release_Plan#Timeline|released]] to the largest Wikipedias, all language Wikisources, and the English Wikivoyage already.

If you do not like this feature, you can easily turn it off by clicking on &quot;Disable Media Viewer&quot; at the bottom of the screen, pulling up the information panel (or in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|your preferences]]) whether you have an account or not. Learn more [[mw:Help:Multimedia/Media_Viewer#How_can_I_turn_off_this_feature.3F|in this Media Viewer Help page]].

Please let us know if you have any questions or comments about Media Viewer. You are invited to [[mw:Talk:Multimedia/About_Media_Viewer|share your feedback in this discussion on MediaWiki.org]] in any language, to help improve this feature. You are also welcome to [https://www.surveymonkey.com/s/media-viewer-1-all?c=announce-all take this quick survey in English], [https://www.surveymonkey.com/s/media-viewer-1-fr en français], [https://www.surveymonkey.com/s/media-viewer-1-es o español].

We hope you enjoy Media Viewer. Many thanks to all the community members who helped make it possible. - [[mw:User:Fabrice Florin (WMF)|Fabrice Florin (WMF)]]  ([[m:User talk:Fabrice Florin (WMF)|talk]]) 19 de xuño de 2014 ás 21:54 (UTC)

&lt;small&gt;--This message was sent using [[m:MassMessage|MassMessage]]. Was there an error? [[m:Talk:MassMessage|Report it!]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Keegan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/MassMessage/Multimedia/Media_Viewer&amp;oldid=8631315 --&gt;

== Letter petitioning WMF to reverse recent decisions ==

The Wikimedia Foundation recently created a new feature, &quot;superprotect&quot; status. The purpose is to prevent pages from being edited by elected administrators -- but permitting WMF staff to edit them. It has been put to use in only one case: to protect the deployment of the Media Viewer software on German Wikipedia, in defiance of a clear decision of that community to disable the feature by default, unless users decide to enable it.

If you oppose these actions, please add your name to this letter. If you know non-Wikimedians who support our vision for the free sharing of knowledge, and would like to add their names to the list, please ask them to sign an identical version of the letter on change.org.
* [[:m:Letter to Wikimedia Foundation: Superprotect and Media Viewer|Letter to Wikimedia Foundation: Superprotect and Media Viewer]]
* [http://www.change.org/p/lila-tretikov-remove-new-superprotect-status-and-permit-wikipedia-communities-to-enact-current-software-decisions-uninhibited Letter on change.org]

-- [[:m:User:JurgenNL|JurgenNL]] ([[:m:User talk:JurgenNL|talk]]) 21 de agosto de 2014 ás 17:35 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:JurgenNL@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=9313374 --&gt;

== Process ideas for software development ==

&lt;div class=”mw-content-ltr”&gt;
’’My apologies for writing in English.’’

Hello,

I am notifying you that a brainstorming session has been [[:m:Community Engagement (Product)/Process ideas|started on Meta]] to help the Wikimedia Foundation increase and better affect community participation in software development across all wiki projects. Basically, how can you be more involved in helping to create features on Wikimedia projects?  We are inviting all interested users to voice their ideas on how communities can be more involved and informed in the product development process at the Wikimedia Foundation. It would be very appreciated if you could translate this message to help inform your local communities as well.

I and the rest of [[:m:Community Engagement (Product)|my team]] welcome you to participate. We hope to see you on Meta.

Kind regards,
-- [[m:User:Rdicerb (WMF)|Rdicerb (WMF)]] [[m:User talk:Rdicerb (WMF)|talk]] 21 de agosto de 2014 ás 22:15 (UTC)

&lt;small&gt;--This message was sent using [[m:MassMessage|MassMessage]]. Was there an error? [[m:Talk:MassMessage|Report it!]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Keegan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=9313374 --&gt;

== Grants to improve your project ==

:''Apologies for English.  Please help translate this message.''
Greetings! The [[:m:Grants:IEG|Individual Engagement Grants program]] is accepting proposals for funding new experiments from September 1st to 30th. Your idea could improve Wikimedia projects with a new tool or gadget, a better process to support community-building on your wiki, research on an important issue, or something else we haven't thought of yet. 
Whether you need $200 or $30,000 USD, Individual Engagement Grants can cover your own project development time in addition to hiring others to help you.
*'''[[:m:Grants:IEG#ieg-apply|Submit your proposal]]'''
*'''Get help''': In [[:m:Grants:IdeaLab|IdeaLab]] or an upcoming [[:m:Grants:IdeaLab/Events#Upcoming_events|Hangout session]] [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 2 de Setembro de 2014 ás 16:52 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:PEarley (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:PEarley_(WMF)/Sandbox&amp;oldid=9730503 --&gt;

== Change in renaming process ==

''Part or all of this message may be in English. Please help translate if possible.''
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[:m:Single User Login finalisation announcement|Single-user login (SUL) finalisation]]'s goal is so that every Wikimedia editor has a single, recognized global account with one username across all projects. As you may know, after a long delay, it's now underway as an effort between [[m:bureaucrat|bureaucrat]]s, [[m:stewards|stewards]], and Wikimedia Foundation engineers. This will also allow for development of cross-wiki tools like global notifications and watchlists. '''There is no set date for the completion of single-user login finalization at this time.'''

The process involves changing all rename processes into one global renaming process. The ability for local bureaucrats to rename users on this wiki will be turned off on Monday, 15 September 2014, as one of the first steps. [[:m:Global renamers|Global renamers]] are in the process of being created to make sure projects and languages are represented by the time this occurs. I sent a note to every bureaucrat about this process three weeks ago with an invitation to participate and many have begun [[:m:SRGP|requesting]] to be a part of the group. Together with the stewards, the global renamers will be empowered to help editors work through the often difficult process of getting a global name.

In parting, visit [[Special:MergeAccount]] to unify your account if you have never done so. If your local pages about renaming still need to be updated, please do so and consider pointing people to [[:m:SRUC]] for future rename requests, especially if this project does not have bureaucrats that hold global renamer permissions. If you have any questions, you can read more on [[:m:Help:Unified login|the help page on Meta]]. You can also follow the technical progress [[:mw:SUL finalisation|on mediawiki.org]]. [[:m:User talk:Keegan (WMF)|Contact me on Meta]] any time with questions as well. Thank you for your time.&lt;/div&gt; -- [[:m:User:Keegan (WMF)|User:Keegan (WMF)]] ([[:m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 9 September 2014 16.22 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/MassMessage/Crats/Pumps&amp;oldid=9804310 --&gt;

== {{int:right-upload}}, [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Upload Wizard|{{int:uploadwizard}}]]? ==

[[Image:Commons-logo.svg|right|220px|alt=Wikimedia Commons logo]]
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello! Sorry for writing in English. It was noted that on this wiki there is little community activity around uploads: less than 50 &quot;{{int:delete}}&quot; actions in &quot;{{ns:6}}&quot; last year.

I guess this wiki doesn't have the interest or energies to maintain complex [[mw:Multimedia/Media Viewer/Template compatibility|templates and metadata]], especially for [[m:EDP|EDP]] files.
I propose to
* send users to '''[[commons:Special:UploadWizard]] from the sidebar''' and
* [[commons:Commons:Turning off local uploads|limit]] '''[[Special:Upload|local &quot;{{int:upload}}&quot;]] to the &quot;{{int:group-sysop}}&quot;''' group (for any emergency uploads),
so that no new work is needed on this wiki and all users can have a functioning, easy upload interface [[translatewiki:Special:Translate/ext-uploadwizard|in their own language]]. All registered users can upload on Commons.

All this will be done around 2014-09-30.
# If you disagree with the proposal, just [[m:User:Nemo bis/Unused local uploads|remove this wiki from the list]].
# To make the UploadWizard even better, please tell your experience and ideas on [[commons:Commons:Upload Wizard feedback]].
# In all cases, [[Special:ListFiles|existing files]] will not be affected, but everyone is welcome to '''join [[m:File metadata cleanup drive]]'''. The goal is to give better credit to the authors who provided us their works.

[[m:User:Nemo_bis|Nemo]] 18 de Setembro de 2014 ás 19:12 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Nemo bis@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Nemo_bis/Unused_local_uploads&amp;oldid=9923192 --&gt;

== Meta RfCs on two new global groups ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello all, 

There are currently requests for comment open on meta to create two new global groups. The first is a group for members of the OTRS permissions queue, which would grant them autopatrolled rights on all wikis except those who opt-out. That proposal can be found at [[m:Requests for comment/Creation of a global OTRS-permissions user group]]. The second is a group for Wikimedia Commons admins and OTRS agents to view deleted file pages through the 'viewdeletedfile' right on all wikis except those who opt-out. The second proposal can be found at [[m:Requests for comment/Global file deletion review]].

We would like to hear what you think on both proposals. Both are in English; if you wanted to translate them into your native language that would also be appreciated.

It is possible for individual projects to opt-out, so that users in those groups do not have any additional rights on those projects. To do this please start a local discussion, and if there is consensus you can request to opt-out of either or both at [[m:Stewards' noticeboard]].

Thanks and regards, [[m:User:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[m:User talk:Ajraddatz|talk]]) 26 de Outubro de 2014 ás 18:04 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Ajraddatz@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=10024331 --&gt;

== Global AbuseFilter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello,

[[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] is a MediaWiki extension used to detect likely abusive behavior patterns, like pattern vandalism and spam. In 2013, [[m:Special:Mylanguage/Global AbuseFilter|Global AbuseFilters]] were enabled on a limited set of wikis including Meta-Wiki, MediaWiki.org, Wikispecies and (in early 2014) all the &quot;[https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=small.dblist small wikis]&quot;. Recently, global abuse filters were enabled on &quot;[https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=medium.dblist medium sized wikis]&quot; as well. These filters are currently managed by stewards on Meta-Wiki and have shown to be very effective in preventing mass spam attacks across Wikimedia projects. However, there is currently no policy on how the global AbuseFilters will be managed although there are proposals. There is an ongoing [[m:Requests for comment/Global AbuseFilter|request for comment]] on policy governing the use of the global AbuseFilters. In the meantime, specific wikis can opt out of using the global AbuseFilter. These wikis can simply add a request to [[m:Global AbuseFilter/Opt-out wikis|this list]] on Meta-Wiki. More details can be found on [[m:Special:Mylanguage/Global AbuseFilter/2014 announcement|this page]] at Meta-Wiki. If you have any questions, feel free to ask on [[m:Talk:Global AbuseFilter|m:Talk:Global AbuseFilter]].

Thanks,

[[m:User:PiRSquared17|PiRSquared17]], [[m:User:Glaisher|Glaisher]]&lt;/div&gt; — 14 de Novembro de 2014 ás 17:36 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Glaisher@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_AbuseFilter/2014_announcement_distribution_list&amp;oldid=10495115 --&gt;

== [Global proposal] m.{{SITENAME}}.org: {{int:group-all}} {{int:right-edit}} ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Mediawiki-mobile-smartphone.png|thumb|MediaWiki mobile]]
Hi, this message is to let you know that, on domains like {{CONTENTLANGUAGE}}.'''m'''.wikipedia.org, '''unregistered users cannot edit'''. At the Wikimedia Forum, where global configuration changes are normally discussed, a few dozens users [[m:Wikimedia Forum#Proposal: restore normal editing permissions on all mobile sites|propose to restore normal editing permissions on all mobile sites]]. Please read and comment!

Thanks and sorry for writing in English, [[m:User:Nemo_bis|Nemo]] 1 de Marzo de 2015 ás 22:32 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Nemo bis@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=11428885 --&gt;

== Inspire Campaign: Improving diversity, improving content ==

This March, we’re organizing an Inspire Campaign to encourage and support new ideas for improving gender diversity on Wikimedia projects. Less than 20% of Wikimedia contributors are women, and many important topics are still missing in our content. We invite all Wikimedians to participate. If you have an idea that could help address this problem, please get involved today! The campaign runs until March 31.

All proposals are welcome - research projects, technical solutions, community organizing and outreach initiatives, or something completely new! Funding is available from the Wikimedia Foundation for projects that need financial support. Constructive, positive feedback on ideas is appreciated, and collaboration is encouraged - your skills and experience may help bring someone else’s project to life. Join us at the Inspire Campaign and help this project better represent the world’s knowledge!
:*[[:m:Grants:IdeaLab/Inspire|Inspire Campaign main page]]
''(Sorry for the English - please translate this message!)'' [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 4 de Marzo de 2015 ás 20:01 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:PEarley (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:PEarley_(WMF)/Inspire_Mass_Message&amp;oldid=11457822 --&gt;

== SUL finalization update ==

&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi all,apologies for writing in English, please read [[m:Single_User_Login_finalisation_announcement/Schema_announcement|this page]] for important information and an update involving [[m:Help:Unified login|SUL finalization]], scheduled to take place in one month. Thanks. [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 13 de Marzo de 2015 ás 19:45 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Keegan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/Everyone_but_meta_and_de&amp;oldid=11538208 --&gt;

== Stewards confirmation rules ==

Hello, I made [[:m:Requests_for_comment/Confirmation_of_stewards|a proposal on Meta]] to change the rules for the steward confirmations. Currently consensus to remove is required for a steward to lose his status, however I think it's fairer to the community if every steward needed the consensus to keep. As this is an issue that affects all WMF wikis, I'm sending this notification to let people know &amp; be able to participate. Best regards, --&lt;small&gt;[[User:MF-Warburg|MF-W]]&lt;/small&gt; 10 de Abril de 2015 ás 16:13 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:MF-Warburg@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=11737694 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Call for candidates|Nominations are being accepted for 2015 Wikimedia Foundation elections]] ==

''This is a message from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/Accepting nominations|Translations]] are available.''
[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical (2012-2016).svg|100px|right]]
Greetings,

I am pleased to announce that nominations are now being accepted for the 2015 Wikimedia Foundation Elections. This year the Board and the FDC Staff are looking for a diverse set of candidates from regions and projects that are traditionally under-represented on the board and in the movement as well as candidates with experience in technology, product or finance. To this end they have [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Call for candidates|published letters]] describing what they think is needed and, recognizing that those who know the community the best are the community themselves, the election committee is [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015|accepting nominations]] for community members you think should run and will reach out to those nominated to provide them with information about the job and the election process.

This year, elections are being held for the following roles:

''Board of Trustees''&lt;br/&gt;
The Board of Trustees is the decision-making body that is ultimately responsible for the long term sustainability of the Foundation, so we value wide input into its selection.  There are three positions being filled. More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015|the board elections page]].    

''Funds Dissemination Committee (FDC)''&lt;br/&gt;
The Funds Dissemination Committee (FDC) makes recommendations about how to allocate Wikimedia movement funds to eligible entities.  There are five positions being filled. More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC elections/2015|the FDC elections page]].

''Funds Dissemination Committee (FDC) Ombud''&lt;br/&gt;
The FDC Ombud receives complaints and feedback about the FDC process, investigates complaints at the request of the Board of Trustees,  and summarizes the investigations and feedback for the Board of Trustees on an annual basis.  One position is being filled.  More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC Ombudsperson elections/2015|the FDC Ombudsperson elections page]]. 

The candidacy submission phase lasts from 00:00 UTC April 20 to 23:59 UTC May 5 for the Board and from 00:00 UTCApril 20 to 23:59 UTC April 30 for the FDC and FDC Ombudsperson. This year, we are accepting both self-nominations and nominations of others. More information on this election and the nomination process can be found on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015|the 2015 Wikimedia elections page on Meta-Wiki]].

Please feel free to post a note about the election on your project's village pump. Any questions related to the election can be posted on the talk page on Meta, or sent to the election committee's mailing list, board-elections -at- wikimedia.org 

On behalf of the Elections Committee,&lt;br/&gt;
-Gregory Varnum ([[m:User:Varnent|User:Varnent]])&lt;br/&gt;
Coordinator, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]]

''Posted by the [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]], 05:03, 21 April 2015 (UTC) • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/Accepting nominations|Translate]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections 2015|Get help]]
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Varnent@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=11918510 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/FDC voting has begun|Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections 2015]] ==

[[File:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|right|75px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/FDC voting has begun]]
''This is a message from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/FDC voting has begun|Translations]] are available.''

[[m:Special:SecurePoll/vote/336|Voting has begun]] for [[m:Wikimedia Foundation elections 2015#Requirements|eligible voters]] in the 2015 elections for the ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC elections/2015|Funds Dissemination Committee]]'' (FDC) and ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC Ombudsperson elections/2015|FDC Ombudsperson]]''. Questions and discussion with the candidates for the ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC elections/2015/Questions|Funds Dissemination Committee]]'' (FDC) and ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC Ombudsperson elections/2015/Questions|FDC Ombudsperson]]'' will continue during the voting. Nominations for the ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015|Board of Trustees]]'' will be accepted until 23:59 UTC May 5.

The ''[[m:Special:MyLanguage/Grants:APG/Funds Dissemination Committee|Funds Dissemination Committee]]'' (FDC) makes recommendations about how to allocate Wikimedia movement funds to eligible entities. There are five positions on the committee being filled.

The ''[[m:Special:MyLanguage/Grants:APG/Funds Dissemination Committee/Ombudsperson role, expectations, and selection process|FDC Ombudsperson]]'' receives complaints and feedback about the FDC process, investigates complaints at the request of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Board of Trustees]], and summarizes the investigations and feedback for the Board of Trustees on an annual basis. One position is being filled.

The voting phase lasts from 00:00 UTC May 3 to 23:59 UTC May 10. '''[[m:Special:SecurePoll/vote/336|Click here to vote]].''' Questions and discussion with the candidates will continue during that time. '''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC elections/2015/Questions|Click here to ask the FDC candidates a question]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC Ombudsperson elections/2015/Questions|Click here to ask the FDC Ombudsperson candidates a question]].''' More information on the candidates and the elections can be found on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC elections/2015|2015 FDC election page]], the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/FDC Ombudsperson elections/2015|2015 FDC Ombudsperson election page]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015|2015 Board election page]] on Meta-Wiki. 

On behalf of the Elections Committee,&lt;br/&gt;
-Gregory Varnum ([[m:User:Varnent|User:Varnent]])&lt;br/&gt;
Volunteer Coordinator, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]]

''Posted by the [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] 03:45, 4 May 2015 (UTC) • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/FDC voting has begun|Translate]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections 2015|Get help]]
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Varnent@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=12082785 --&gt;

== Wikidata: Access to data from arbitrary items is coming ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
(Sorry for writing in English)

When using data from Wikidata on Wikipedia and other sister projects, there is currently a limitation in place that hinders some use cases: data can only be accessed from the corresponding item. So, for example, the Wikipedia article about Berlin can only get data from the Wikidata item about Berlin but not from the item about Germany. This had technical reasons. We are now removing this limitation. It is already done for French Wikisource and Dutch Wikipedia. Your project is one of the next ones: 
* 18. May: Farsi Wikipedia, English Wikivoyage, Hebrew Wikipedia
* 1. June: Italian Wikipedia, all remaining Wikisource

We hope to have it rolled out nearly everywhere by the end of June 2015.

We invite you to play around with this new feature if you are one of the people who have been waiting for this for a long time. If you have technical issues/questions with this you can come to [[d:Wikidata:Contact the development team]].

A note of caution: Please be careful with how many items you use for a single page. If it is too many pages, loading might get slow. We will have to see how the feature behaves in production to see where we need to tweak and how.

How to use it, once it is enabled:
* Parser function: &lt;nowiki&gt;{{#property:P36|from=Q183}}&lt;/nowiki&gt; to get the capital from the item about Germany
* Lua: see [[mw:Extension:Wikibase Client/Lua]]

Cheers [[:d:User:Lydia Pintscher (WMDE)|Lydia Pintscher]] 13 de Maio de 2015 ás 15:19 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Lydia Pintscher (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lydia_Pintscher_(WMDE)/Distribution_List&amp;oldid=12185755 --&gt;

== [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/339?setlang=gl Wikimedia Foundation Board of Trustees elections 2015] ==

[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical (2012-2016).svg|right|100px|link=metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/Board voting has begun]]
''This is a message from the [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]]. [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/Board voting has begun|Translations]] are available.''

[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/339?setlang=gl Voting has begun] for [[metawiki:Wikimedia Foundation elections 2015#Requirements|eligible voters]] in the 2015 elections for the ''[[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015|Wikimedia Foundation Board of Trustees]]''. Questions and discussion with the candidates for the ''[[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015/Questions|Board]]'' will continue during the voting.

The ''[[metawiki:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]]'' is the ultimate governing authority of the Wikimedia Foundation, a 501(c)(3) non-profit organization registered in the United States. The Wikimedia Foundation manages many diverse projects such as Wikipedia and Commons.

The voting phase lasts from 00:00 UTC May 17 to 23:59 UTC May 31. '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/339?setlang=gl Click here to vote].''' More information on the candidates and the elections can be found on the [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015|2015 ''Board'' election page]] on Meta-Wiki. 

On behalf of the Elections Committee,&lt;br/&gt;
-Gregory Varnum ([[metawiki:User:Varnent|User:Varnent]])&lt;br/&gt;
Volunteer Coordinator, [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]]

''Posted by the [[metawiki:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] 17:20, 17 May 2015 (UTC) • [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/Board voting has begun|Translate]] • [[metawiki:Talk:Wikimedia Foundation elections 2015|Get help]]
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Varnent@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=12206621 --&gt;

== [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/339?setlang=gl Wikimedia Foundation Board of Trustees elections 2015] ==

[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical (2012-2016).svg|right|100px|link=metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/Board voting has begun]]
''This is a message from the [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]]. [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/Board voting has begun|Translations]] are available.''

[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/339?setlang=gl Voting has begun] for [[metawiki:Wikimedia Foundation elections 2015#Requirements|eligible voters]] in the 2015 elections for the ''[[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015|Wikimedia Foundation Board of Trustees]]''. Questions and discussion with the candidates for the ''[[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015/Questions|Board]]'' will continue during the voting.

The ''[[metawiki:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]]'' is the ultimate governing authority of the Wikimedia Foundation, a 501(c)(3) non-profit organization registered in the United States. The Wikimedia Foundation manages many diverse projects such as Wikipedia and Commons.

The voting phase lasts from 00:00 UTC May 17 to 23:59 UTC May 31. '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/339?setlang=gl Click here to vote].''' More information on the candidates and the elections can be found on the [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/Board elections/2015|2015 ''Board'' election page]] on Meta-Wiki. 

On behalf of the Elections Committee,&lt;br/&gt;
-Gregory Varnum ([[metawiki:User:Varnent|User:Varnent]])&lt;br/&gt;
Volunteer Coordinator, [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/Committee|2015 Wikimedia Foundation Elections Committee]]

''Posted by the [[metawiki:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] 17:20, 17 May 2015 (UTC) • [[metawiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections 2015/MassMessages/Board voting has begun|Translate]] • [[metawiki:Talk:Wikimedia Foundation elections 2015|Get help]]
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Varnent@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=12206621 --&gt;

== Wikidata: Access to data from arbitrary items is here ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
(Sorry for writing in English.)

I have previously announced the arbitrary access feature here. It is now enabled for you.

More background information: When using data from Wikidata on most Wikipedias and other sister projects, there is currently a limitation in place that hinders some use cases: data can only be accessed from the corresponding item. So, for example, the Wikipedia article about Berlin can only get data from the Wikidata item about Berlin but not from the item about Germany. This has technical reasons. This limitation has now been removed for your project.

We invite you to play around with this new feature if you are one of the people who have been waiting for this for a long time. If you have technical issues/questions with this you can come to [[Wikidata:Contact the development team]].

How to use it:
* Parser function: &lt;nowiki&gt;{{#property:P36|from=Q183}}&lt;/nowiki&gt; to get the capital (Property:P36) from the item about Germany (Q183)
* Lua: see [[mw:Extension:Wikibase Client/Lua]]

I hope you'll make great things with this and that it will make your work on this project easier. 

Cheers [[:d:User:Lydia Pintscher (WMDE)|Lydia Pintscher (WMDE)]] 1 de xuño de 2015 ás 14:10 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Lydia Pintscher (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lydia_Pintscher_(WMDE)/Distribution_List&amp;oldid=12360740 --&gt;

== Pywikibot compat will no longer be supported - Please migrate to pywikibot core ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;small&gt;Sorry for English, I hope someone translates this.&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] (then &quot;Pywikipediabot&quot;) was started back in 2002. In 2007 a new branch (formerly known as &quot;rewrite&quot;, now called &quot;core&quot;) was started from scratch using the MediaWiki API. The developers of Pywikibot have decided to stop supporting the compat version of Pywikibot due to bad performance and architectural errors that make it hard to update, compared to core.  If you are using pywikibot compat it is likely your code will break due to upcoming MediaWiki API changes (e.g. [[phab:T101524|T101524]]). It is highly recommended you migrate to the core framework. There is a  [[mw:Manual:Pywikibot/Compat deprecation|migration guide]], and please [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Communication|contact us]] if you have any problem.

There is an upcoming MediaWiki API breaking change that compat will not be updated for. If your bot's name is in [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2015-June/081931.html this list], your bot will most likely break.

Thank you,&lt;br /&gt;
The Pywikibot development team, 19:30, 5 June 2015 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Ladsgroup@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=12271740 --&gt;

== Pywikibot compat will no longer be supported - Please migrate to pywikibot core ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;small&gt;Sorry for English, I hope someone translates this.&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] (then &quot;Pywikipediabot&quot;) was started back in 2002. In 2007 a new branch (formerly known as &quot;rewrite&quot;, now called &quot;core&quot;) was started from scratch using the MediaWiki API. The developers of Pywikibot have decided to stop supporting the compat version of Pywikibot due to bad performance and architectural errors that make it hard to update, compared to core.  If you are using pywikibot compat it is likely your code will break due to upcoming MediaWiki API changes (e.g. [[phab:T101524|T101524]]). It is highly recommended you migrate to the core framework. There is a  [[mw:Manual:Pywikibot/Compat deprecation|migration guide]], and please [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Communication|contact us]] if you have any problem.

There is an upcoming MediaWiki API breaking change that compat will not be updated for. If your bot's name is in [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2015-June/081931.html this list], your bot will most likely break.

Thank you,&lt;br /&gt;
The Pywikibot development team, 19:30, 5 June 2015 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Ladsgroup@metawiki mediante a lista presente en http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=12271740 --&gt;

== HTTPS ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.

Hi everyone.

Over the last few years, the Wikimedia Foundation has [http://blog.wikimedia.org/2013/08/01/future-https-wikimedia-projects/ been working] towards enabling [[m:Special:MyLanguage/HTTPS|HTTPS]] by default for all users, including unregistered ones, for better privacy and security for both readers and editors. This has taken a long time, as there were different aspects to take into account. Our servers haven't been ready to handle it. The Wikimedia Foundation has had to balance sometimes conflicting goals.

[https://blog.wikimedia.org/2015/06/12/securing-wikimedia-sites-with-https/ Forced HTTPS] has just been implemented on all Wikimedia projects. Some of you might already be aware of this, as a few Wikipedia language versions were converted to HTTPS last week and the then affected communities were notified.

Most of Wikimedia editors shouldn't be affected at all. If you edit as registered user, you've probably already had to log in through HTTPS. We'll keep an eye on this to make sure everything is working as it should. Do get in touch with [[:m:HTTPS#Help!|us]] if you have any problems after this change or contact me if you have any other questions.

/[[:m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]
&lt;/div&gt; 19 de xuño de 2015 ás 22:01 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/HTTPS_global_message_delivery&amp;oldid=12471979 --&gt;

== Proposal to create PNG thumbnails of static GIF images ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:(R)-3-phenyl-cyclohanone.gif|255px|thumb|The thumbnail of this gif is of really bad quality.]]
[[File:(R)-3-phenyl-cyclohanone.png|255px|thumb|How a PNG thumb of this GIF would look like]]

There is a [[w:c:Commons:Village_pump/Proposals#Create_PNG_thumbnails_of_static_GIF_images|proposal]] at the Commons Village Pump requesting feedback about the thumbnails of static GIF images: It states that static GIF files should have their thumbnails created in PNG. The advantages of PNG over GIF would be visible especially with GIF images using an alpha channel. (compare the thumbnails on the side)

This change would affect all wikis, so if you support/oppose or want to give general feedback/concerns, please post them to the [[w:c:Commons:Village_pump/Proposals#Create_PNG_thumbnails_of_static_GIF_images|proposal page]]. Thank you. --[[w:c:User:McZusatz|McZusatz]] ([[w:c:User talk:McZusatz|talk]]) &amp; [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 24 de xullo de 2015 ás 05:08 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:-revi@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=12485605 --&gt;

== What does a Healthy Community look like to you? ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Community Health Cover art News portal.png|300px|right]]
Hi, &lt;br&gt;
The Community Engagement department at the Wikimedia Foundation has launched a new learning campaign. The WMF wants to record community impressions about what makes a healthy online community.
Share your views and/or create a drawing and take a chance to win a Wikimania 2016 scholarship!
Join the WMF as we begin a conversation about Community Health. Contribute a drawing or answer the questions [[meta:Grants:Evaluation/Community Health learning campaign|on the campaign's page.]]
=== Why get involved? ===
'''The world is changing. The way we relate to knowledge is transforming.''' As the next billion people come online, the Wikimedia movement is working to bring more users on the wiki projects. The way we interact and collaborate online are key to building sustainable projects. How accessible are Wikimedia projects to newcomers today? Are we helping each other learn?
&lt;br/&gt;
Share your views on this matter that affects us all!
&lt;br&gt;
'''We invite everyone to take part in this learning campaign. Wikimedia Foundation will distribute one Wikimania Scholarship 2016 among those participants who are eligible.''' 

=== More information ===
* All participants must have a registered user of at least one month antiquity on any Wikimedia project before the starting date of the campaign. 
* &lt;span style=&quot;border-bottom:1px dotted&quot;&gt; All eligible contributions must be done until '''August 23, 2015 at &lt;nowiki&gt;23:59&lt;/nowiki&gt; UTC''' &lt;/span&gt;
* &lt;big&gt; Wiki link: '''[[meta:Grants:Evaluation/Community Health learning campaign|Community Health learning campaign]]''' &lt;/big&gt;
* URL https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Evaluation/Community_Health_learning_campaign 
* Contact: [[meta:user:MCruz (WMF)|María Cruz]] / Twitter: {{@}}WikiEval #CommunityHealth / email: eval{{@}}wikimedia{{dot}}org
&lt;br&gt;

Happy editing! 
&lt;br&gt;
&lt;br&gt;
[[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 31 de xullo de 2015 ás 23:43 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:MCruz (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=12909005 --&gt;

== How can we improve Wikimedia grants to support you better? ==

''My apologies for posting this message in English. Please help translate it if you can.''

Hello,

The Wikimedia Foundation would like your feedback about how we can '''[[m:Grants:IdeaLab/Reimagining WMF grants|reimagine Wikimedia Foundation grants]]''', to better support people and ideas in your Wikimedia project.  Ways to participate:

*Respond to questions on [[m:Grants talk:IdeaLab/Reimagining WMF grants|the discussion page of the idea]].
*Join a [[m:Grants:IdeaLab/Events#Upcoming_events|small group conversation]].   
*Learn more about [[m:Grants:IdeaLab/Reimagining WMF grants/Consultation|this consultation]].
Feedback is welcome in any language.

With thanks,

[[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]], [[m:Community Resources|Community Resources]], Wikimedia Foundation.

([[m:Grants:IdeaLab/Reimagining WMF grants/ProjectTargets|''Opt-out Instructions'']]) &lt;small&gt;This message was sent by [[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] through [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]].&lt;/small&gt; 19 de agosto de 2015 ás 00:15 (UTC)

== How can we improve Wikimedia grants to support you better? ==

''My apologies for posting this message in English. Please help translate it if you can.''

Hello,

The Wikimedia Foundation would like your feedback about how we can '''[[Grants:IdeaLab/Reimagining WMF grants|reimagine Wikimedia Foundation grants]]''', to better support people and ideas in your Wikimedia project.  Ways to participate:

*Respond to questions on [[Grants talk:IdeaLab/Reimagining WMF grants|the discussion page of the idea]].
*Join a [[Grants:IdeaLab/Events#Upcoming_events|small group conversation]].   
*Learn more about [[Grants:IdeaLab/Reimagining WMF grants/Consultation|this consultation]].
Feedback is welcome in any language.

With thanks,

[[User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]], [[Community Resources]], Wikimedia Foundation.

([[Grants:IdeaLab/Reimagining WMF grants/ProjectTargets|''Opt-out Instructions'']]) &lt;small&gt;This message was sent by {{user|I JethroBT (WMF)}} through [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]].&lt;/small&gt; 19 de agosto de 2015 ás 02:32 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:I JethroBT (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Grants:IdeaLab/Reimagining_WMF_grants/ProjectTargets&amp;oldid=13196071 --&gt;

== Introducing the Wikimedia public policy site ==

Hi all,

We are excited to introduce a new Wikimedia Public Policy site. The site includes resources and position statements on access, copyright, censorship, intermediary liability, and privacy. The site explains how good public policy supports the Wikimedia projects, editors, and mission.

Visit the public policy portal: https://policy.wikimedia.org/

Please help translate the [[m:Public policy|statements on Meta Wiki]]. You can [http://blog.wikimedia.org/2015/09/02/new-wikimedia-public-policy-site/ read more on the Wikimedia blog].

Thanks,

[[m:User:YWelinder (WMF)|Yana]] and [[m:User:Slaporte (WMF)|Stephen]] ([[m:User talk:Slaporte (WMF)|Talk]]) 2 de Setembro de 2015 ás 18:12 (UTC)

''(Sent with the [[m:MassMessage#Global_message_delivery|Global message delivery system]])''
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Slaporte (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Slaporte_(WMF)/Announcing_public_policy_site&amp;oldid=13439030 --&gt;

== Introducing the Wikimedia public policy site ==

Hi all,

We are excited to introduce a new Wikimedia Public Policy site. The site includes resources and position statements on access, copyright, censorship, intermediary liability, and privacy. The site explains how good public policy supports the Wikimedia projects, editors, and mission.

Visit the public policy portal: https://policy.wikimedia.org/

Please help translate the [[m:Public policy|statements on Meta Wiki]]. You can [http://blog.wikimedia.org/2015/09/02/new-wikimedia-public-policy-site/ read more on the Wikimedia blog].

Thanks,

[[m:User:YWelinder (WMF)|Yana]] and [[m:User:Slaporte (WMF)|Stephen]] ([[m:User talk:Slaporte (WMF)|Talk]]) 2 de Setembro de 2015 ás 19:16 (UTC)

''(Sent with the [[m:MassMessage#Global_message_delivery|Global message delivery system]])''
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Slaporte (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Slaporte_(WMF)/Announcing_public_policy_site&amp;oldid=13439030 --&gt;

== Open call for Individual Engagement Grants ==

''My apologies for posting this message in English. Please help translate it if you can.''

Greetings!  The '''[[m:IEG|Individual Engagement Grants program]] is accepting proposals''' until September 29th to fund new tools, community-building processes, and other experimental ideas that enhance the work of Wikimedia volunteers.  Whether you need a small or large amount of funds (up to $30,000 USD), Individual Engagement Grants can support you and your team’s project development time in addition to project expenses such as materials, travel, and rental space.

*[[m:Grants:IEG#ieg-apply|'''Submit''' a grant request]]
*[[m:Grants:IdeaLab|'''Get help''' with your proposal in IdeaLab]] or [[m:Grants:IdeaLab/Events#Upcoming_events|an upcoming Hangout session]]
*[[m:Grants:IEG#ieg-engaging|'''Learn from examples''' of completed Individual Engagement Grants]]

Thanks,

[[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]], [[m:Community Resources|Community Resources]], Wikimedia Foundation. 4 de Setembro de 2015 ás 20:52 (UTC)

([[m:User:I JethroBT (WMF)/IEG 2015 Targets|''Opt-out Instructions'']]) &lt;small&gt;This message was sent by [[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] ([[m:User talk:I JethroBT (WMF)|talk]]) through [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]].&lt;/small&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:I JethroBT (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:I_JethroBT_(WMF)/IEG_2015_Targets&amp;oldid=13476366 --&gt;

== Only one week left for Individual Engagement Grant proposals! ==

(Apologies for using English below, please help translate if you are able.)

'''There is still one week left to submit [[m:IEG|Individual Engagement Grant]] (IEG) proposals''' before the September 29th deadline.  If you have ideas for new tools, community-building processes, and other experimental projects that enhance the work of Wikimedia volunteers, start your proposal today!  Please encourage others who have great ideas to apply as well.  Support is available if you want help turning your idea into a grant request.
*[[m:Grants:IEG#ieg-apply|'''Submit''' a grant request]]
*[[m:Grants:IdeaLab|'''Get help''' with your proposal in IdeaLab]]
*[[m:Grants:IEG#ieg-engaging|'''Learn from examples''' of completed Individual Engagement Grants]]

[[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]], [[m:Community Resources|Community Resources]] 22 de Setembro de 2015 ás 21:01 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:I JethroBT (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:I_JethroBT_(WMF)/IEG_2015_Targets&amp;oldid=13754911 --&gt;

== Only one week left for Individual Engagement Grant proposals! ==

(Apologies for using English below, please help translate if you are able.)

'''There is still one week left to submit [[m:IEG|Individual Engagement Grant]] (IEG) proposals''' before the September 29th deadline.  If you have ideas for new tools, community-building processes, and other experimental projects that enhance the work of Wikimedia volunteers, start your proposal today!  Please encourage others who have great ideas to apply as well.  Support is available if you want help turning your idea into a grant request.
*[[m:Grants:IEG#ieg-apply|'''Submit''' a grant request]]
*[[m:Grants:IdeaLab|'''Get help''' with your proposal in IdeaLab]]
*[[m:Grants:IEG#ieg-engaging|'''Learn from examples''' of completed Individual Engagement Grants]]

[[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]], [[m:Community Resources|Community Resources]] 22 de Setembro de 2015 ás 22:31 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:I JethroBT (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:I_JethroBT_(WMF)/IEG_2015_Targets&amp;oldid=13754911 --&gt;

== Reimagining WMF grants report ==

''(My apologies for using English here, please help translate if you are able.)''

Last month, we asked for community feedback on [[m:Grants:IdeaLab/Reimagining WMF grants| a proposal to change the structure of WMF grant programs]]. Thanks to the 200+ people who participated!  '''[[m:Grants:IdeaLab/Reimagining_WMF_grants/Outcomes|
A report]]''' on what we learned and changed based on this consultation is now available.

Come read about the findings and next steps as WMF’s Community Resources team begins to implement changes based on your feedback. Your questions and comments are welcome on [[m:Grants talk:IdeaLab/Reimagining WMF grants/Outcomes|the outcomes discussion page]].

With thanks, [[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] 28 de Setembro de 2015 ás 16:56 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:I JethroBT (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Grants:IdeaLab/Reimagining_WMF_grants/ProjectTargets&amp;oldid=13850666 --&gt;

== Community Wishlist Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; 

Hi everyone! Apologies for posting in English. Translations are very welcome.

The [[:m:Community Tech|Community Tech team]] at the Wikimedia Foundation is focused on building improved curation and moderation tools for experienced Wikimedia contributors. We're now starting a '''[[:m:2015 Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]''' to find the most useful projects that we can work on.

For phase 1 of the survey, we're inviting all active contributors to submit brief proposals, explaining the project that you'd like us to work on, and why it's important. Phase 1 will last for 2 weeks. In phase 2, we'll ask you to vote on the proposals. Afterwards, we'll analyze the top 10 proposals and create a prioritized wishlist.

While most of this process will be conducted in English, we're inviting people from any Wikimedia wiki to submit proposals. We'll also invite volunteer translators to help translate proposals into English. 

Your proposal should include: the problem that you want to solve, who would benefit, and a proposed solution, if you have one. You can submit your proposal on the Community Wishlist Survey page, using the entry field and the big blue button. We will be accepting proposals for 2 weeks, ending on November 23.
 
We're looking forward to hearing your ideas!

&lt;/div&gt; &lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Community Tech Team via [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 9 de Novembro de 2015 ás 21:57 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Global_distribution&amp;oldid=14554458 --&gt;

== Wikimania 2016 scholarships ambassadors needed ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello! [[wm2016:|Wikimania 2016]] scholarships will soon be open; by the end of the week we'll form the committee and we need your help, see [[wm2016:Special:MyLanguage/Scholarship committee|Scholarship committee]] for details.

If you want to carefully review nearly a thousand applications in January, you might be a perfect committee member. Otherwise, you can '''volunteer as &quot;ambassador&quot;''': you will observe all the committee activities, ensure that people from your language or project manage to apply for a scholarship, translate '''scholarship applications written in your language''' to English and so on. Ambassadors are allowed to ask for a scholarship, unlike committee members.

[[wm2016:Scholarship committee|Wikimania 2016 scholarships subteam]] 10 de Novembro de 2015 ás 10:48 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Nemo bis@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=14347818 --&gt;

== Harassment consultation ==

{{int:Please-translate}}

The Community Advocacy team the Wikimedia Foundation has opened a consultation on the topic of '''harassment''' on [[m:Harassment consultation 2015|Meta]]. The consultation period is intended to run for one month from today, November 16, and end on December 17. Please share your thoughts there on harassment-related issues facing our communities and potential solutions. (Note: this consultation is not intended to evaluate specific cases of harassment, but rather to discuss the problem of harassment itself.)
::*[[m:Harassment consultation 2015|Harassment consultation 2015]]  
:Regards, [[m:Community Advocacy|Community Advocacy, Wikimedia Foundation]]
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:PEarley (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:PEarley_(WMF)/Inspire_Mass_Message&amp;oldid=14684364 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Free Bassel/MassMessages/2015 Free Bassel banner straw poll|Your input requested on the proposed #FreeBassel banner campaign]] ==

''This is a message regarding the [[:m:Special:MyLanguage/Free Bassel/Banner|proposed 2015 Free Bassel banner]]. [[m:Special:MyLanguage/Free Bassel/MassMessages/2015 Free Bassel banner straw poll|Translations]] are available.''

Hi everyone,

This is to inform all Wikimedia contributors that a [[:m:Special:MyLanguage/Free Bassel/Banner/Straw poll|straw poll seeking your involvement]] has just been started on Meta-Wiki.

As some of your might be aware, a small group of Wikimedia volunteers have proposed a banner campaign informing Wikipedia readers about the urgent situation of our fellow Wikipedian, open source software developer and Creative Commons activist, [[:w:Bassel Khartabil|Bassel Khartabil]]. An exemplary [[:m:Special:MyLanguage/Free Bassel/Banner|banner]] and an [[:m:Special:MyLanguage/Free Bassel/Banner|explanatory page]] have now been prepared, and translated into about half a dozen languages by volunteer translators.

We are seeking [[:m:Special:MyLanguage/Free Bassel/Banner/Straw poll|your involvement to decide]] if the global Wikimedia community approves starting a banner campaign asking Wikipedia readers to call on the Syrian government to release Bassel from prison. We understand that a campaign like this would be unprecedented in Wikipedia's history, which is why we're seeking the widest possible consensus among the community.

Given Bassel's urgent situation and the resulting tight schedule, we ask everyone to [[:m:Special:MyLanguage/Free Bassel/Banner/Straw poll|get involved with the poll and the discussion]] to the widest possible extent, and to promote it among your communities as soon as possible.

(Apologies for writing in English; please kindly [[m:Special:MyLanguage/Free Bassel/MassMessages/2015 Free Bassel banner straw poll|translate]] this message into your own language.)

Thank you for your participation!

''Posted by the [[:m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] 21:47, 25 November 2015 (UTC) • [[m:Special:MyLanguage/Free Bassel/MassMessages/2015 Free Bassel banner straw poll|Translate]] • [[:m:Talk:Free Bassel/Banner|Get help]]
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Varnent@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=14758733 --&gt;

== Community Wishlist Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; 

Hi everyone! Apologies for posting this in English. Translations are very welcome.

We're beginning the second part of the Community Tech team's '''[[:m:2015 Community Wishlist Survey/Voting|Community Wishlist Survey]]''', and we're inviting all active contributors to vote on the proposals that have been submitted.

Thanks to you and other Wikimedia contributors, 111 proposals were submitted to the team. We've split the proposals into categories, and now it's time to vote! You can vote for any proposal listed on the pages, using the &lt;nowiki&gt;{{Support}}&lt;/nowiki&gt; tag. Feel free to add comments pro or con, but only support votes will be counted. The voting period will be 2 weeks, ending on December 14.

The proposals with the most support votes will be the team's top priority backlog to investigate and address. Thank you for participating, and we're looking forward to hearing what you think!

Community Tech via
&lt;/div&gt; [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 1 de decembro de 2015 ás 14:38 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Global_distribution&amp;oldid=14913494 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15|Get involved in Wikipedia 15!]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''This is a message from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15/MassMessages/Get involved|Translations]] are available.''

[[File:International-Space-Station wordmark blue.svg|right|200px]]

As many of you know, January 15 is Wikipedia’s 15th Birthday!

People around the world are getting involved in the celebration and have started adding their [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15/Events|events on Meta Page]]. While we are celebrating Wikipedia's birthday, we hope that all projects and affiliates will be able to utilize this celebration to raise awareness of our community's efforts.

Haven’t started planning? Don’t worry, there’s lots of ways to get involved. Here are some ideas:

* '''[[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15/Events|Join/host an event]]'''. We already have more than 80, and hope to have many more.
* '''[[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15/Media|Talk to local press]]'''. In the past 15 years, Wikipedia has accomplished extraordinary things. We’ve made a [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15/15 years|handy summary]] of milestones and encourage you to add your own. More resources, including a [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15/Media#releases|press release template]] and [[m:Special:MyLanguage/Communications/Movement Communications Skills|resources on working with the media]], are also available.
* '''[[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15/Material|Design a Wikipedia 15 logo]]'''. In place of a single icon for Wikipedia 15, we’re making dozens. Add your own with something fun and representative of your community. Just use the visual guide so they share a common sensibility.
* '''[[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15/Events/Package#birthdaywish|Share a message on social media]]'''. Tell the world what Wikipedia means to you, and add #wikipedia15 to the post. We might re-tweet or share your message!

Everything is linked on the [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 15|Wikipedia 15 Meta page]]. You’ll find a set of ten data visualization works that you can show at your events, and a [[c:Category:Wikipedia15 Mark|list of all the Wikipedia 15 logos]] that community members have already designed.

If you have any questions, please contact [[m:User:ZMcCune (WMF)|Zachary McCune]] or [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]].

Thanks and Happy nearly Wikipedia 15!&lt;br /&gt;
-The Wikimedia Foundation Communications team

''Posted by the [[m:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]], 18 de decembro de 2015 ás 20:59 (UTC) • [[m:Wikipedia 15/MassMessages/Get involved|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Wikipedia 15|{{int:help}}]]
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:GVarnum-WMF@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=15158198 --&gt;</text>
      <sha1>1olyxlbfnae3rvp8732hz9greladkvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Arquivo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3794</id>
    <revision>
      <id>11068</id>
      <timestamp>2016-01-12T14:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource|Arquivo]]&quot;</comment>
      <origin>11068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="271snqs4wn26hs8c2vroybjcjkh5r59" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource|Arquivo]]</text>
      <sha1>271snqs4wn26hs8c2vroybjcjkh5r59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Deletereason-dropdown</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3795</id>
    <revision>
      <id>11080</id>
      <parentid>11079</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T09:21:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>11080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="435" sha1="hdov2ka4x6h1ts868idwfwd8b11x7p8" xml:space="preserve">* Motivos frecuentes para borrar
** Borrado tras votación
** Categoría ou modelo sen uso
** Erro no título
** Ficheiro con orixe na Wikimedia Commons
** Ficheiro duplicado
** Ficheiro non existente / eliminado en Commons
** Lixo
** Mensaxe de sistema definida en Translatewiki
** Redirección innecesaria
** Redirección rota
** Solicitado pola persoa que creou a páxina
** Spam
** Vandalismo
** Violación dos dereitos de autoría</text>
      <sha1>hdov2ka4x6h1ts868idwfwd8b11x7p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Abusefilter-disallowed</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3796</id>
    <revision>
      <id>11175</id>
      <parentid>11081</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="380" sha1="c6du17z698k3tj4a3g7fnloekzkzs8h" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso
| texto       = '''Esta acción foi identificada automaticamente como prexudicial e por iso non está permitida.'''
Se cre que a súa acción foi construtiva, por favor, informe a un administrador do que estaba intentando facer. Velaquí hai unha breve descrición da regra de abuso coa que coincide a súa acción: ''$1''
}}</text>
      <sha1>c6du17z698k3tj4a3g7fnloekzkzs8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Anoneditwarning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3797</id>
    <revision>
      <id>11082</id>
      <parentid>3385</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T09:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1213" sha1="7i45it5j932xkg8wy0hbl7ea1e4wvqz" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;anoneditwarning&quot; style=&quot;margin-top:5px; margin-bottom:1em; padding: 0.5em; vertical-align: middle; border: solid #aaaaaa 1px; background-color: transparent;&quot;&gt;&lt;table style=&quot;background: none;&quot;&gt;&lt;tr&gt;&lt;td valign=&quot;center&quot;&gt;[[Imaxe:Emblem-important-red.svg|45px|A súa IP será pública se edita anonimamente.]]&lt;/td&gt;&lt;td&gt;
'''Aviso:''' Aínda non &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Especial:Rexistro|returnto={{FULLPAGENAMEE}}&amp;returntoquery=action%3Dedit}} accedeu ao sistema]&lt;/span&gt;. Se edita de xeito anónimo, o seu enderezo IP quedará rexistrado publicamente no &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} historial de revisións desta páxina]&lt;/span&gt;. Se &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[//gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Especial:Rexistro&amp;type=signup crea unha conta]&lt;/span&gt;, pode ocultar o seu enderezo IP e obter acceso a outras funcionalidades. As mensaxes que se lle envíen á súa IP estarán dispoñibles '''[[Especial:A miña conversa|na súa páxina de conversa]]'''.

{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Wikipedia:Zona de probas||'''Por favor, non garde edicións de proba. Se o que quere é experimentar, use a [[Wikipedia:Zona de probas|zona de probas]].'''}}
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>7i45it5j932xkg8wy0hbl7ea1e4wvqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Abusefilter-intro</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3798</id>
    <revision>
      <id>11176</id>
      <parentid>11083</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1018" sha1="nwksg6pgg6yk3felp4fx79gmqenw839" xml:space="preserve">Benvido á interface do xestor do filtro de abusos.

O filtro de abusos é un software mecánico automático que aplica heurísticas automáticas a todas as accións. Esta interface mostra unha lista dos filtros definidos e permite que estes sexan modificados.

Guía para a edición e creación de filtros:
* ''Por favor teña precaución''. Esta é unha ferramenta moi potente, de ser posible probe sempre os filtros primeiro sen accións habilitadas.
* Revise o [[Especial:Rexistro de abusos|Rexistro de abusos]] tralas súas edicións.
&lt;!--* Para unha axuda sobre cómo empregar etiquetas vexa [[Wikisource:Etiquetas]]. --&gt;

{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|tipo=aviso de edición
|texto='''Por favor teña coidado ao crear ou modificar un filtro.''' O máis pequeno erro tipográfico pode afectar potencialmente a edición de moitos usuarios lexítimos. Recoméndase probar os filtros antes de habilitar calquera acción sobre eles. Se ten algunha dúbida pode pedir axuda na [[Wikisource:A Taberna|Taberna]].
}}</text>
      <sha1>nwksg6pgg6yk3felp4fx79gmqenw839</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Anontalkpagetext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3799</id>
    <revision>
      <id>11087</id>
      <parentid>11086</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T10:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="792" sha1="az16mhsv9zxbw6urj3tvz8sl0i08q5l" xml:space="preserve">{{#switch: {{{chamada|}}}
| MediaWiki:Newarticletext = 
| #default = 
&lt;br style=&quot;clear: both;&quot; /&gt;
----
}}{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo  = sistema
| id    = anontalkpagetext
| imaxe = [[Ficheiro:User-info.svg|40px|Información do usuario.]]
| estilo= margin-top: 1em; font-size: 90%;
| texto = &lt;div&gt;
Esta é a páxina de conversa dun usuario anónimo que aínda non creou unha conta ou que non a usa. Polo tanto, empregamos o enderezo IP para a súa identificación. Este enderezo IP pódeno compartir varios usuarios distintos. Se pensa que foron dirixidos contra a súa persoa comentarios inadecuados, por favor, [[Especial:Crear unha conta|cree unha conta]] ou [[Especial:Iniciar sesión|acceda ao sistema]] para evitar futuras confusións con outros usuarios anónimos.
&lt;/div&gt;
}}</text>
      <sha1>az16mhsv9zxbw6urj3tvz8sl0i08q5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Metamodelo de avisos/Cabeceira</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3800</id>
    <revision>
      <id>11084</id>
      <timestamp>2016-01-13T10:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>[[w:Modelo:Metamodelo de avisos/Cabeceira]]</comment>
      <origin>11084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1332" sha1="oadafo5zdzectaxni8chif9963z0ry2" xml:space="preserve">&lt;table {{#if:{{{id|}}}|id=&quot;{{{id|}}}&quot;}} class=&quot;plainlinks fmbox
{{#switch:{{{tipo|}}}
| aviso      = fmbox-warning
| aviso de edición = fmbox-editnotice
| sistema    &lt;!-- sistema = predeterminado --&gt;
| #default   = fmbox-system
}} {{{clase|}}}&quot; style=&quot;{{{estilo|}}}&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
{{#ifeq:{{{imaxe|}}}|ningunha
| &lt;!-- Sen imaxe. --&gt;
| &lt;td class=&quot;mbox-image&quot;&gt;
  {{#if:{{{imaxe|}}}
  | {{{imaxe}}}
  | [[Ficheiro:{{#switch:{{{tipo|}}}
    | aviso      = Cmbox deletion.png
    | aviso de edición = Imbox notice.png
    | sistema    &lt;!-- system = predeterminado --&gt;
    | #default   = Imbox notice.png
    }}|40x40px|link=|alt=]]
  }}&lt;/td&gt;
}}
&lt;td class=&quot;mbox-text&quot; style=&quot;{{{estilotexto|}}}&quot;&gt; {{{texto}}} &lt;/td&gt;
{{#if:{{{imaxedereita|}}}
| &lt;td class=&quot;mbox-imageright&quot;&gt; {{{imaxedereita}}} &lt;/td&gt;
}}
&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;&lt;!--
  Detectar e informar do uso incorrecto do parámetro &quot;tipo&quot;:
--&gt;{{#switch:{{{tipo|}}}
|   &lt;!-- Acéptase que non se dea o parámetro &quot;tipo&quot;. --&gt;
| aviso
| aviso de edición
| sistema    =    &lt;!-- Non fai nada, &quot;tipo&quot; válido. --&gt;
| #default   = &lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;Esta caixa emprega un parámetro &quot;tipo={{{tipo|}}}&quot; inválido e cómpre corrixilo.&lt;/div&gt;[[Categoría:Páxinas con erros de formato nos modelos|{{FULLPAGENAME}}]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oadafo5zdzectaxni8chif9963z0ry2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Autoblockedtext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3801</id>
    <revision>
      <id>11088</id>
      <timestamp>2016-01-13T10:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo        = aviso de edición | imaxe       = [[Ficheiro:Stop bad orthography.svg|100px]][[Ficheiro:Stop x nuvola.svg|60px]] | estilo      = b...&quot;</comment>
      <origin>11088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1155" sha1="pald8yu7587mr7kvwo8aaq3tft8595o" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso de edición
| imaxe       = [[Ficheiro:Stop bad orthography.svg|100px]][[Ficheiro:Stop x nuvola.svg|60px]]
| estilo      = border: 2px solid #aa8;
| texto       = &lt;div style=&quot;width:100%; margin:auto; text-align:center;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;font-size:130%;&quot;&gt;'''O seu enderezo IP foi bloqueado automaticamente porque foi empregado por outro usuario que foi bloqueado por [[Usuario:$1|$1]].'''&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin:auto; width:70%;&quot;&gt;
A razón que deu foi a seguinte:&lt;br clear=&quot;all&quot;/&gt;
&lt;div style=&quot;margin:1em; padding:5px; border:3px #666 double;&quot;&gt;$2&lt;/div&gt;
Caducidade do bloqueo: '''$6'''.
&lt;/div&gt;

Pode contactar con $1 ou con calquera outro [[{{MediaWiki:Grouppage-sysop}}|administrador]] para discutir este bloqueo.

Teña en conta que non pode empregar a característica &quot;Enviar un correo electrónico a este usuario&quot; a non ser que dispoña dun enderezo electrónico válido rexistrado nas súas [[Especial:Preferencias|preferencias de usuario]] e e que o seu uso non fose bloqueado.

O seu enderezo IP actual é $3 e o ID do bloqueo é #$5.
Por favor, inclúa estes datos nas consultas que faga.
}}</text>
      <sha1>pald8yu7587mr7kvwo8aaq3tft8595o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Blankarticle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3802</id>
    <revision>
      <id>11177</id>
      <parentid>11089</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221" sha1="j18d98n0gsul0rm7d612b7pj0p3hq2p" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|tipo=aviso
|texto=&lt;strong&gt;Advertencia:&lt;/strong&gt; A páxina que está a piques de crear está baleira.
Se preme no botón &quot;{{int:savearticle}}&quot; outra vez, a páxina crearase sen contido.
}}</text>
      <sha1>j18d98n0gsul0rm7d612b7pj0p3hq2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Blockiptext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3803</id>
    <revision>
      <id>11091</id>
      <parentid>1494</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T10:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>deixo ligada a páxina de políticas da galipedia</comment>
      <origin>11091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="364" sha1="myyknzzxz6f34ol22pkf2j69kxzohls" xml:space="preserve">Use o seguinte formulario para bloquear o acceso de escritura desde un enderezo IP ou para bloquear un usuario específico. Isto debería facerse só para previr vandalismo, e de acordo coa [[w:Wikipedia:Política e normas|política e normas]] vixentes. Explique a razón específica do bloqueo (por exemplo, citando as páxinas concretas que sufriron vandalismo).</text>
      <sha1>myyknzzxz6f34ol22pkf2j69kxzohls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Cascadeprotected</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3804</id>
    <revision>
      <id>11093</id>
      <timestamp>2016-01-13T10:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div id=&quot;mw-cascadeprotectedtext&quot; style=&quot;background:#FFDBDB; border: solid 1px #c00000; padding: 4px;&quot;&gt; [[Ficheiro:Padlock.svg|left|50px|Esta páxina está protexida.]] '''Esta p...&quot;</comment>
      <origin>11093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="519" sha1="gpsad02n1rl4n7256h9csqpohw08ncv" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;mw-cascadeprotectedtext&quot; style=&quot;background:#FFDBDB; border: solid 1px #c00000; padding: 4px;&quot;&gt;
[[Ficheiro:Padlock.svg|left|50px|Esta páxina está protexida.]]
'''Esta páxina está [[w:Wikipedia:Política de protección|protexida]] fronte á edición''' debido a que está incluída {{PLURAL:$1|na seguinte páxina protexida|nas seguintes páxinas protexidas}} coa opción &quot;[[w:Wikipedia:Política de protección#Protección en serie|protección en serie]]&quot; activada:
&lt;div class=&quot;horizontal&quot;&gt;
$2
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>gpsad02n1rl4n7256h9csqpohw08ncv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Cascadeprotectedwarning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3805</id>
    <revision>
      <id>11094</id>
      <timestamp>2016-01-13T10:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div id=&quot;cascadeprotectedwarning&quot;&gt; &lt;strong&gt;ATENCIÓN:&lt;/strong&gt; Esta páxina foi [[w:Wikipedia:Política de protección|protexida]] de xeito que só os Wikisource:Administradores...&quot;</comment>
      <origin>11094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="529" sha1="bfeo1tuedivcg3u9j165frldzsttwnp" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;cascadeprotectedwarning&quot;&gt;
&lt;strong&gt;ATENCIÓN:&lt;/strong&gt; Esta páxina foi [[w:Wikipedia:Política de protección|protexida]] de xeito que só os [[Wikisource:Administradores|administradores]] poidan editala. Isto é debido a que está incluída {{PLURAL:$1|na seguinte páxina protexida|nas seguintes páxinas protexidas}} coa opción &quot;[[w:Wikipedia:Política de protección#Protección en serie|protección en serie]]&quot; activada.

&lt;hr class=&quot;fmbox-warning-ruler&quot; style=&quot;color: #BB7070; background-color: #BB7070;&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>bfeo1tuedivcg3u9j165frldzsttwnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Cite-tracking-category-cite-error</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3806</id>
    <revision>
      <id>11095</id>
      <timestamp>2016-01-13T10:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Wikisource:Páxinas con erros de referencia&quot;</comment>
      <origin>11095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="io47u1isiok8gg3aq5abvluu2np8f8a" xml:space="preserve">Wikisource:Páxinas con erros de referencia</text>
      <sha1>io47u1isiok8gg3aq5abvluu2np8f8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Páxinas con erros de referencia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3807</id>
    <revision>
      <id>11097</id>
      <parentid>11096</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T10:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="3gjg0wxkfu7ucezq9xcuxlrhctzd4ps" xml:space="preserve">__CATEGORÍAOCULTA__
{{Categoría baleira}}
Esta categoría inclúe artigos que conteñen chamadas erróneas a referencias, con erros no uso de etiquetas {{etiqueta|ref}} ou {{etiqueta|references|o}}
[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>3gjg0wxkfu7ucezq9xcuxlrhctzd4ps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Categoría baleira</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3808</id>
    <revision>
      <id>11098</id>
      <timestamp>2016-01-13T10:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{#ifeq:{{{agochar}}}|si||{{Metamodelo de avisos | tipo   = contido | imaxe  = [[Ficheiro:Cmbox content.png|40px]] | estilo = background-color: #FFE7CE; text-align: center; | text...&quot;</comment>
      <origin>11098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="32hbkllr1lt3jeg88au6jlltq3bnlmj" xml:space="preserve">{{#ifeq:{{{agochar}}}|si||{{Metamodelo de avisos
| tipo   = contido
| imaxe  = [[Ficheiro:Cmbox content.png|40px]]
| estilo = background-color: #FFE7CE; text-align: center;
| texto  = &lt;big&gt;'''Administradores: Non borredes esta categoría, mesmo se está baleira!'''&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;Esta categoría pode estar baleira ocasionalmente ou case sempre. {{{1|}}}
}}}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento de categorías]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>32hbkllr1lt3jeg88au6jlltq3bnlmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de mantemento de categorías</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3809</id>
    <revision>
      <id>11100</id>
      <parentid>11099</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T10:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="mw1voa8mbqaap1lpr1aftf1c4qbfalb" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores de mantemento|Categorias]]</text>
      <sha1>mw1voa8mbqaap1lpr1aftf1c4qbfalb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Etiqueta</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3810</id>
    <revision>
      <id>11101</id>
      <timestamp>2016-01-13T10:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;code class=&quot;{{#ifeq:{{{wrap|}}}|yes|wrap|nowrap}}&quot; style=&quot;{{#ifeq:{{{style|}}}|plain|border:none;background:transparent;|{{{style|}}}}}&quot;&gt;&lt;!--  Opening tag --&gt;{{#switch:{{{2|pair}...&quot;</comment>
      <origin>11101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="703" sha1="0am106cfnjxc7sohcfovq2n9tb9jw9h" xml:space="preserve">&lt;code class=&quot;{{#ifeq:{{{wrap|}}}|yes|wrap|nowrap}}&quot; style=&quot;{{#ifeq:{{{style|}}}|plain|border:none;background:transparent;|{{{style|}}}}}&quot;&gt;&lt;!--
 Opening tag
--&gt;{{#switch:{{{2|pair}}}
  |c|close =
  |s|single
  |o|open
  |p|pair = &amp;lt;{{{1|tag}}}{{#if:{{{params|}}}|&amp;#32;{{{params}}}}}
 }}&lt;!--
 Content between tags
--&gt;{{#switch:{{{2|pair}}}
  |c|close = {{{content|}}}
  |s|single = &amp;#32;&amp;#47;&amp;gt;
  |o|open = &amp;gt;{{{content|}}}
  |p|pair = {{#ifeq:{{{1|tag}}}|!--||&amp;gt;}}{{{content|...}}}
 }}&lt;!--
 Closing tag
--&gt;{{#switch:{{{2|pair}}}
  |s|single
  |o|open =
  |c|close
  |p|pair = {{#ifeq:{{{1|tag}}}|!--|--&amp;gt;|&amp;lt;&amp;#47;{{{1|tag}}}&amp;gt;}}
 }}&lt;!--
--&gt;&lt;/code&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0am106cfnjxc7sohcfovq2n9tb9jw9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Etiqueta/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3811</id>
    <revision>
      <id>11102</id>
      <timestamp>2016-01-13T11:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Subpáxina de documentación}} ===Obxectivo=== Este modelo proporciona unha forma rápida de mencionar unha etiqueta de estilo XML/HTML dunha forma preformatada. Usada principal...&quot;</comment>
      <origin>11102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1962" sha1="cv2c9m1e7vg7wp2txzi7bk52nwk409n" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Este modelo proporciona unha forma rápida de mencionar unha etiqueta de estilo XML/HTML dunha forma preformatada. Usada principalmente en páxinas de conversa e axuda.

===Parámetros===
; {{parámetro|1|nome}} {{nobold|&amp;nbsp;(''nome da etiqueta'')}}
; {{parámetro|2|tipo}} {{nobold|&amp;nbsp;(''tipo da etiqueta''):}}
:: &lt;kbd&gt;p&lt;/kbd&gt; &amp;nbsp;(par) ''(por defecto)''
::: Par de apertura/peche (ex: {{Etiqueta|div|p}}).
:: &lt;kbd&gt;o&lt;/kbd&gt; &amp;nbsp;(open)
::: Apertura (e.g. {{Etiqueta|span|o}}).
:: &lt;kbd&gt;c&lt;/kbd&gt; &amp;nbsp;(close)
::: Peche (e.g. {{Etiqueta|span|c}}).
:: &lt;kbd&gt;s&lt;/kbd&gt; &amp;nbsp;(single)
::: Etiqueta única (e.g. {{Etiqueta|hr|s}}).
; {{parámetro|content}} : Texto entre as etiquetas de apertura/peche
; {{parámetro|params}} : Parametros a incluír na etiqueta de apertura.
; {{parámetro|wrap|yes}} : Deshabilitar nowrap para etiquetas longas.

===Exemplos===
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|ref}}&lt;/nowiki&gt;                      {{Etiqueta|ref}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|ref|content=}}&lt;/nowiki&gt;            {{Etiqueta|ref|content=}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|ref|content=baa}}&lt;/nowiki&gt;        {{Etiqueta|ref|content=baa}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|font|content=baa}}&lt;/nowiki&gt;        {{Etiqueta|font|content=baa}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|font|o}}&lt;/nowiki&gt;                {{Etiqueta|font|o}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|font|o|content=baa}}&lt;/nowiki&gt;  {{Etiqueta|font|o|content=baa}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|span|c|content=baa}}&lt;/nowiki&gt;  {{Etiqueta|span|c|content=baa}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|span|p|content=baa}}&lt;/nowiki&gt;   {{Etiqueta|span|p|content=baa}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|ref|open|params=group=&quot;nota&quot;}}&lt;/nowiki&gt; {{Etiqueta|ref|open|params=group=&quot;nota&quot;}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|references|s}}&lt;/nowiki&gt;       {{Etiqueta|references|s}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|br|s}}&lt;/nowiki&gt;                {{Etiqueta|br|s}}
* &lt;nowiki&gt;{{Etiqueta|!--|content=comentario}}&lt;/nowiki&gt;     {{Etiqueta|!--|content=comentario}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cv2c9m1e7vg7wp2txzi7bk52nwk409n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Parámetro</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3812</id>
    <revision>
      <id>12807</id>
      <parentid>11103</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Parámetro]]</comment>
      <origin>12807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="10pt5f5e4ims7gj6xadnkp7ls4o75hw" xml:space="preserve">&lt;code style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}&lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt;}}{{{2|}}}&lt;/code&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>10pt5f5e4ims7gj6xadnkp7ls4o75hw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Para</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3813</id>
    <redirect title="Modelo:Parámetro" />
    <revision>
      <id>12804</id>
      <parentid>11104</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Para]]</comment>
      <origin>12804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="2t993oysuokuie1pvafygfar2uyxj8b" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Parámetro]]</text>
      <sha1>2t993oysuokuie1pvafygfar2uyxj8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Parámetro/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3814</id>
    <revision>
      <id>11105</id>
      <timestamp>2016-01-13T11:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Subpáxina de documentación}} ;Obxectivo Este modelo serve para dar exemplos do código fonte de parámetros de modelos nas documentacións.  ;Uso Debe usar un ou dous parámet...&quot;</comment>
      <origin>11105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1250" sha1="ef2wzegov3lq5b9zdzisg3prwp6tz5x" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Este modelo serve para dar exemplos do código fonte de parámetros de modelos nas documentacións.

;Uso
Debe usar un ou dous parámetros. O primeiro é o nome do parámetro que se quere mostrar (pode estar ''baleiro'', pero debe estar ''presente''). O segundo parámetro (opcional) é un valor para o primeiro parámetro de exemplo ou, se o primeiro parámetro de {{tlx|parámetro}} está baleiro, un parámetro de exemplo sen nome.

===Exemplos===
#&amp;nbsp;&amp;nbsp;{{tlx|parámetro|nome}}
#:móstrase como
#:{{parámetro|nome}}
#&amp;nbsp;&amp;nbsp;{{tlx|parámetro|título|&amp;lt;var&amp;gt;título de libro&amp;lt;/var&amp;gt;}}
#:móstrase como
#:{{parámetro|título|&lt;var&gt;título de libro&lt;/var&gt;}}
#&amp;nbsp;&amp;nbsp;{{tlx|parámetro|3=sección|2=&lt;span style=&quot;font-size: 1pt;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;}}
#:móstrase como
#:{{parámetro||sección}}
#:(para parámetros sen nome no código de exemplo; nótese o primeiro parámetro baleiro no modelo {{tlx|parámetro}})
#&amp;nbsp;&amp;nbsp;{{tlx|parámetro|&amp;lt;var&amp;gt;parámetro&amp;lt;/var&amp;gt;|&amp;lt;var&amp;gt;valor&amp;lt;/var&amp;gt;}}
#:móstrase como
#:{{parámetro|&lt;var&gt;parámetro&lt;/var&gt;|&lt;var&gt;valor&lt;/var&gt;}}

===Véxase tamén===
*{{tl|tlx}}

&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Marcadores de formato|Parametro]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ef2wzegov3lq5b9zdzisg3prwp6tz5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tlx</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3815</id>
    <revision>
      <id>12889</id>
      <parentid>12888</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Modelo:Tlx]]</comment>
      <origin>12889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1054" sha1="67iwmdofnjodwaigl36tsfhvkkhljaw" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
    --&gt;&lt;code&gt;&lt;!--
        --&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;{{#if:{{{subst|}}} |[[Help:Substitution|subst]]:}}&lt;!--
                     --&gt;[[{{{LANG|}}}{{{SISTER|}}}{{ns:Template}}:{{{1|}}}|{{{1|}}}]]&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{2|}}}  |&amp;#124;{{{2}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{3|}}}  |&amp;#124;{{{3}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{4|}}}  |&amp;#124;{{{4}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{5|}}}  |&amp;#124;{{{5}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{6|}}}  |&amp;#124;{{{6}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{7|}}}  |&amp;#124;{{{7}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{8|}}}  |&amp;#124;{{{8}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{9|}}}  |&amp;#124;{{{9}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{10|}}} |&amp;#124;{{{10}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{11|}}} |&amp;#124;{{{11}}}}}&lt;!--
                          --&gt;{{#if:{{{12|}}} |&amp;#124;''…''}}&lt;!--
        --&gt;&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;!--
    --&gt;&lt;/code&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67iwmdofnjodwaigl36tsfhvkkhljaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tlx/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3816</id>
    <revision>
      <id>11107</id>
      <timestamp>2016-01-13T11:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Subpáxina de documentación}} ;Obxectivo O modelo '''''tlx''''' úsase para mostrar o nome dun modelo en forma de ligazón interna, seguido de parámetros, entre dous pares de...&quot;</comment>
      <origin>11107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="668" sha1="j8tuecayrd7vjnya27e2jetlgef76zx" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
O modelo '''''tlx''''' úsase para mostrar o nome dun modelo en forma de ligazón interna, seguido de parámetros, entre dous pares de corchetes, un a cada extremo. Úsase en instrucións e documentación, coa estrutura:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Tlx|modelo|primeiro parámetro|segundo|...|décimo}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

;Uso
Este é un exemplo de uso:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Tlx|Sensinatura|Agremon|12:00, 1 de xaneiro de 2010}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
... que dá como resultado:
:{{Tlx|Sensinatura|Agremon|12:00, 1 de xaneiro de 2010}}

==Véxase tamén==
*{{Tl|Tl}}
&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>j8tuecayrd7vjnya27e2jetlgef76zx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de formato</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3817</id>
    <revision>
      <id>11108</id>
      <timestamp>2016-01-13T11:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>11108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Nobold</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3818</id>
    <revision>
      <id>11109</id>
      <timestamp>2016-01-13T11:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;span style=&quot;font-weight:normal;&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}} [[Categoría:Marcadores de formato]] &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>11109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="rtmtq18ovtqboc6u3z6amue53ghs8k3" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;font-weight:normal;&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}
[[Categoría:Marcadores de formato]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rtmtq18ovtqboc6u3z6amue53ghs8k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Cite reference link</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3819</id>
    <revision>
      <id>11110</id>
      <timestamp>2016-01-13T11:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;sup id=&quot;$1&quot; class=&quot;reference&quot;&gt;[[#$2|&lt;span&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;$3&lt;span&gt;&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;&quot;</comment>
      <origin>11110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="blq9p9t9gc2u906gar4pbbl8hj3c5ef" xml:space="preserve">&lt;sup id=&quot;$1&quot; class=&quot;reference&quot;&gt;[[#$2|&lt;span&gt;&lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;$3&lt;span&gt;&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/sup&gt;</text>
      <sha1>blq9p9t9gc2u906gar4pbbl8hj3c5ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Sitesubtitle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3820</id>
    <revision>
      <id>11111</id>
      <parentid>2681</parentid>
      <timestamp>2016-01-13T11:12:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="j1khuu2db1e6t5hs8qtwsis9q9ixlf9" xml:space="preserve">o Wikisource en galego</text>
      <sha1>j1khuu2db1e6t5hs8qtwsis9q9ixlf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Citethispage-content</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3821</id>
    <revision>
      <id>11112</id>
      <timestamp>2016-01-13T11:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;__NOTOC__ &lt;div style=&quot;border: 1px solid grey; background: #E6E8FA; width: 90%; padding: 15px 30px 15px 30px; margin: 10px auto;&quot;&gt; == Detalles bibliográficos de &quot;{{FULLPAGENAME}}&quot;...&quot;</comment>
      <origin>11112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3909" sha1="h0zp726whtq8nfdt0an1994h69b4axu" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;div style=&quot;border: 1px solid grey; background: #E6E8FA; width: 90%; padding: 15px 30px 15px 30px; margin: 10px auto;&quot;&gt;
== Detalles bibliográficos de &quot;{{FULLPAGENAME}}&quot; ==
* Nome da páxina: {{FULLPAGENAME}}
* Autor: Colaboradores do Wikisource en galego
* Editor: ''Galifontes, {{int:sitesubtitle}}''.
* Data da última revisión: {{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}} ás {{CURRENTTIME}} UTC
* Data da consulta: &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}} ás {{CURRENTTIME}} UTC&lt;/citation&gt;
* Enderezo URL permanente: {{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}}
* ID da versión da páxina: {{REVISIONID}}
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;border: 1px solid grey; width: 90%; padding: 15px 30px 15px 30px; margin: 10px auto;&quot;&gt;
== Modelos de referencia bibliográfica de &quot;{{FULLPAGENAME}}&quot; ==
=== [[w:APA style|Estilo APA]] ===
{{FULLPAGENAME}}. ({{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}}). ''Galifontes, {{int:sitesubtitle}}''. Consultado o &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}} ás {{CURRENTTIME}}&lt;/citation&gt; en {{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}}.

=== [[w:The MLA style manual|Estilo MLA]] ===
&quot;{{FULLPAGENAME}}.&quot; ''Galifontes, {{int:sitesubtitle}}''. {{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHABBREV}} de {{CURRENTYEAR}}, {{CURRENTTIME}} UTC. &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHABBREV}} de {{CURRENTYEAR}}, {{CURRENTTIME}}&lt;/citation&gt; &amp;lt;{{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}}&amp;gt;.

=== [[w:MHRA Style Guide|Estilo MHRA]] ===
Colaboradores do Wikisource en galego, '{{FULLPAGENAME}}', ''Galifontes, {{int:sitesubtitle}},'' {{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}}, {{CURRENTTIME}} UTC, &amp;lt;{{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}}&amp;gt; [consultado o &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}}&lt;/citation&gt;]

=== [[w:The Chicago Manual of Style|Estilo Chicago]] ===
Colaboradores do Wikisource en galego, &quot;{{FULLPAGENAME}},&quot; ''Galifontes, {{int:sitesubtitle}},'' {{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}} (consultado o &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}}&lt;/citation&gt;).

=== [[w:Council of Science Editors|Estilo CBE/CSE]] ===
Colaboradores do Wikisource en galego. {{FULLPAGENAME}} [Internet]. Galifontes, {{int:sitesubtitle}}; {{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHABBREV}} de {{CURRENTYEAR}}, {{CURRENTTIME}} UTC [citado o &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHABBREV}} de {{CURRENTYEAR}}&lt;/citation&gt;]. Dispoñible en:
{{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}}.

=== [[w:Bluebook|Estilo Bluebook]] ===
{{FULLPAGENAME}}, {{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}} (última visita o &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}} de {{CURRENTMONTHNAME}} de {{CURRENTYEAR}}&lt;/citation&gt;).

=== Entrada [[w:BibTeX|BibTeX]] ===

  @misc{ wiki:xxx,
    author = &quot;Colaboradores do Wikisource en galego&quot;,
    title = &quot;{{FULLPAGENAME}} --- Wikisource en galego{,} {{int:sitesubtitle}}&quot;,
    year = &quot;{{CURRENTYEAR}}&quot;,
    url = &quot;{{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}}&quot;,
    note = &quot;[En liña; consultado o &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAME}}-{{CURRENTYEAR}}&lt;/citation&gt;]&quot;
  }

Ao empregar o paquete &quot;url&quot; do [[w:LaTeX|LaTeX]] (&lt;code&gt;\usepackage{url}&lt;/code&gt; nalgunha parte do preámbulo), que tende a mostrar os enderezos web nun formato moito máis agradable, poida que prefira o seguinte:

  @misc{ wiki:xxx,
    author = &quot;Colaboradores do Wikisource en galego&quot;,
    title = &quot;{{FULLPAGENAME}} --- Wikisource en galego{,} {{int:sitesubtitle}}&quot;,
    year = &quot;{{CURRENTYEAR}}&quot;,
    url = &quot;'''\url{'''{{canonicalurl:{{FULLPAGENAME}}|oldid={{REVISIONID}}}}'''}'''&quot;,
    note = &quot;[En liña; consultado o &lt;citation&gt;{{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAME}}-{{CURRENTYEAR}}&lt;/citation&gt;]&quot;
  }

&lt;/div&gt; &lt;!--etiqueta &quot;div&quot; de peche para os &quot;plainlinks&quot; abertos--&gt;</text>
      <sha1>h0zp726whtq8nfdt0an1994h69b4axu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Texto da Licenza de documentación libre de GNU</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3822</id>
    <revision>
      <id>14210</id>
      <parentid>11509</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T11:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2008]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22932" sha1="0gjracx0h6issdv1u1zior7cjsquhv1" xml:space="preserve">__NOEDITSECTION__ __NOTOC__

Version 1.3, 3 November 2008
Copyright (C) 2000, 2001, 2002, 2007, 2008 Free Software Foundation, Inc. &lt;http://fsf.org/&gt;

Everyone is permitted to copy and distribute verbatim copies of this license document, but changing it is not allowed.

==0. PREAMBLE==

The purpose of this License is to make a manual, textbook, or other functional and useful document &quot;free&quot; in the sense of freedom: to assure everyone the effective freedom to copy and redistribute it, with or without modifying it, either commercially or noncommercially. Secondarily, this License preserves for the author and publisher a way to get credit for their work, while not being considered responsible for modifications made by others.

This License is a kind of &quot;copyleft&quot;, which means that derivative works of the document must themselves be free in the same sense. It complements the GNU General Public License, which is a copyleft license designed for free software.

We have designed this License in order to use it for manuals for free software, because free software needs free documentation: a free program should come with manuals providing the same freedoms that the software does. But this License is not limited to software manuals; it can be used for any textual work, regardless of subject matter or whether it is published as a printed book. We recommend this License principally for works whose purpose is instruction or reference.

==1. APPLICABILITY AND DEFINITIONS==

This License applies to any manual or other work, in any medium, that contains a notice placed by the copyright holder saying it can be distributed under the terms of this License. Such a notice grants a world-wide, royalty-free license, unlimited in duration, to use that work under the conditions stated herein. The &quot;Document&quot;, below, refers to any such manual or work. Any member of the public is a licensee, and is addressed as &quot;you&quot;. You accept the license if you copy, modify or distribute the work in a way requiring permission under copyright law.

A &quot;Modified Version&quot; of the Document means any work containing the Document or a portion of it, either copied verbatim, or with modifications and/or translated into another language.

A &quot;Secondary Section&quot; is a named appendix or a front-matter section of the Document that deals exclusively with the relationship of the publishers or authors of the Document to the Document's overall subject (or to related matters) and contains nothing that could fall directly within that overall subject. (Thus, if the Document is in part a textbook of mathematics, a Secondary Section may not explain any mathematics.) The relationship could be a matter of historical connection with the subject or with related matters, or of legal, commercial, philosophical, ethical or political position regarding them.

The &quot;Invariant Sections&quot; are certain Secondary Sections whose titles are designated, as being those of Invariant Sections, in the notice that says that the Document is released under this License. If a section does not fit the above definition of Secondary then it is not allowed to be designated as Invariant. The Document may contain zero Invariant Sections. If the Document does not identify any Invariant Sections then there are none.

The &quot;Cover Texts&quot; are certain short passages of text that are listed, as Front-Cover Texts or Back-Cover Texts, in the notice that says that the Document is released under this License. A Front-Cover Text may be at most 5 words, and a Back-Cover Text may be at most 25 words.

A &quot;Transparent&quot; copy of the Document means a machine-readable copy, represented in a format whose specification is available to the general public, that is suitable for revising the document straightforwardly with generic text editors or (for images composed of pixels) generic paint programs or (for drawings) some widely available drawing editor, and that is suitable for input to text formatters or for automatic translation to a variety of formats suitable for input to text formatters. A copy made in an otherwise Transparent file format whose markup, or absence of markup, has been arranged to thwart or discourage subsequent modification by readers is not Transparent. An image format is not Transparent if used for any substantial amount of text. A copy that is not &quot;Transparent&quot; is called &quot;Opaque&quot;.

Examples of suitable formats for Transparent copies include plain ASCII without markup, Texinfo input format, LaTeX input format, SGML or XML using a publicly available DTD, and standard-conforming simple HTML, PostScript or PDF designed for human modification. Examples of transparent image formats include PNG, XCF and JPG. Opaque formats include proprietary formats that can be read and edited only by proprietary word processors, SGML or XML for which the DTD and/or processing tools are not generally available, and the machine-generated HTML, PostScript or PDF produced by some word processors for output purposes only.

The &quot;Title Page&quot; means, for a printed book, the title page itself, plus such following pages as are needed to hold, legibly, the material this License requires to appear in the title page. For works in formats which do not have any title page as such, &quot;Title Page&quot; means the text near the most prominent appearance of the work's title, preceding the beginning of the body of the text.

The &quot;publisher&quot; means any person or entity that distributes copies of the Document to the public.

A section &quot;Entitled XYZ&quot; means a named subunit of the Document whose title either is precisely XYZ or contains XYZ in parentheses following text that translates XYZ in another language. (Here XYZ stands for a specific section name mentioned below, such as &quot;Acknowledgements&quot;, &quot;Dedications&quot;, &quot;Endorsements&quot;, or &quot;History&quot;.) To &quot;Preserve the Title&quot; of such a section when you modify the Document means that it remains a section &quot;Entitled XYZ&quot; according to this definition.

The Document may include Warranty Disclaimers next to the notice which states that this License applies to the Document. These Warranty Disclaimers are considered to be included by reference in this License, but only as regards disclaiming warranties: any other implication that these Warranty Disclaimers may have is void and has no effect on the meaning of this License.

==2. VERBATIM COPYING==

You may copy and distribute the Document in any medium, either commercially or noncommercially, provided that this License, the copyright notices, and the license notice saying this License applies to the Document are reproduced in all copies, and that you add no other conditions whatsoever to those of this License. You may not use technical measures to obstruct or control the reading or further copying of the copies you make or distribute. However, you may accept compensation in exchange for copies. If you distribute a large enough number of copies you must also follow the conditions in section 3.

You may also lend copies, under the same conditions stated above, and you may publicly display copies.

==3. COPYING IN QUANTITY==

If you publish printed copies (or copies in media that commonly have printed covers) of the Document, numbering more than 100, and the Document's license notice requires Cover Texts, you must enclose the copies in covers that carry, clearly and legibly, all these Cover Texts: Front-Cover Texts on the front cover, and Back-Cover Texts on the back cover. Both covers must also clearly and legibly identify you as the publisher of these copies. The front cover must present the full title with all words of the title equally prominent and visible. You may add other material on the covers in addition. Copying with changes limited to the covers, as long as they preserve the title of the Document and satisfy these conditions, can be treated as verbatim copying in other respects.

If the required texts for either cover are too voluminous to fit legibly, you should put the first ones listed (as many as fit reasonably) on the actual cover, and continue the rest onto adjacent pages.

If you publish or distribute Opaque copies of the Document numbering more than 100, you must either include a machine-readable Transparent copy along with each Opaque copy, or state in or with each Opaque copy a computer-network location from which the general network-using public has access to download using public-standard network protocols a complete Transparent copy of the Document, free of added material. If you use the latter option, you must take reasonably prudent steps, when you begin distribution of Opaque copies in quantity, to ensure that this Transparent copy will remain thus accessible at the stated location until at least one year after the last time you distribute an Opaque copy (directly or through your agents or retailers) of that edition to the public.

It is requested, but not required, that you contact the authors of the Document well before redistributing any large number of copies, to give them a chance to provide you with an updated version of the Document.

==4. MODIFICATIONS==

You may copy and distribute a Modified Version of the Document under the conditions of sections 2 and 3 above, provided that you release the Modified Version under precisely this License, with the Modified Version filling the role of the Document, thus licensing distribution and modification of the Modified Version to whoever possesses a copy of it. In addition, you must do these things in the Modified Version:

&lt;ol type=&quot;A&quot;&gt;
&lt;li&gt;Use in the Title Page (and on the covers, if any) a title distinct from that of the Document, and from those of previous versions (which should, if there were any, be listed in the History section of the Document). You may use the same title as a previous version if the original publisher of that version gives permission.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;List on the Title Page, as authors, one or more persons or entities responsible for authorship of the modifications in the Modified Version, together with at least five of the principal authors of the Document (all of its principal authors, if it has fewer than five), unless they release you from this requirement.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;State on the Title page the name of the publisher of the Modified Version, as the publisher.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Preserve all the copyright notices of the Document.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Add an appropriate copyright notice for your modifications adjacent to the other copyright notices.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Include, immediately after the copyright notices, a license notice giving the public permission to use the Modified Version under the terms of this License, in the form shown in the Addendum below.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Preserve in that license notice the full lists of Invariant Sections and required Cover Texts given in the Document's license notice.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Include an unaltered copy of this License.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Preserve the section Entitled &quot;History&quot;, Preserve its Title, and add to it an item stating at least the title, year, new authors, and publisher of the Modified Version as given on the Title Page. If there is no section Entitled &quot;History&quot; in the Document, create one stating the title, year, authors, and publisher of the Document as given on its Title Page, then add an item describing the Modified Version as stated in the previous sentence.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Preserve the network location, if any, given in the Document for public access to a Transparent copy of the Document, and likewise the network locations given in the Document for previous versions it was based on. These may be placed in the &quot;History&quot; section. You may omit a network location for a work that was published at least four years before the Document itself, or if the original publisher of the version it refers to gives permission.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;For any section Entitled &quot;Acknowledgements&quot; or &quot;Dedications&quot;, Preserve the Title of the section, and preserve in the section all the substance and tone of each of the contributor acknowledgements and/or dedications given therein.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Preserve all the Invariant Sections of the Document, unaltered in their text and in their titles. Section numbers or the equivalent are not considered part of the section titles.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Delete any section Entitled &quot;Endorsements&quot;. Such a section may not be included in the Modified version.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Do not retitle any existing section to be Entitled &quot;Endorsements&quot; or to conflict in title with any Invariant Section.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Preserve any Warranty Disclaimers.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

If the Modified Version includes new front-matter sections or appendices that qualify as Secondary Sections and contain no material copied from the Document, you may at your option designate some or all of these sections as invariant. To do this, add their titles to the list of Invariant Sections in the Modified Version's license notice. These titles must be distinct from any other section titles.

You may add a section Entitled &quot;Endorsements&quot;, provided it contains nothing but endorsements of your Modified Version by various parties—for example, statements of peer review or that the text has been approved by an organization as the authoritative definition of a standard.

You may add a passage of up to five words as a Front-Cover Text, and a passage of up to 25 words as a Back-Cover Text, to the end of the list of Cover Texts in the Modified Version. Only one passage of Front-Cover Text and one of Back-Cover Text may be added by (or through arrangements made by) any one entity. If the Document already includes a cover text for the same cover, previously added by you or by arrangement made by the same entity you are acting on behalf of, you may not add another; but you may replace the old one, on explicit permission from the previous publisher that added the old one.

The author(s) and publisher(s) of the Document do not by this License give permission to use their names for publicity for or to assert or imply endorsement of any Modified Version.

==5. COMBINING DOCUMENTS==

You may combine the Document with other documents released under this License, under the terms defined in section 4 above for modified versions, provided that you include in the combination all of the Invariant Sections of all of the original documents, unmodified, and list them all as Invariant Sections of your combined work in its license notice, and that you preserve all their Warranty Disclaimers.

The combined work need only contain one copy of this License, and multiple identical Invariant Sections may be replaced with a single copy. If there are multiple Invariant Sections with the same name but different contents, make the title of each such section unique by adding at the end of it, in parentheses, the name of the original author or publisher of that section if known, or else a unique number. Make the same adjustment to the section titles in the list of Invariant Sections in the license notice of the combined work.

In the combination, you must combine any sections Entitled &quot;History&quot; in the various original documents, forming one section Entitled &quot;History&quot;; likewise combine any sections Entitled &quot;Acknowledgements&quot;, and any sections Entitled &quot;Dedications&quot;. You must delete all sections Entitled &quot;Endorsements&quot;.

==6. COLLECTIONS OF DOCUMENTS==

You may make a collection consisting of the Document and other documents released under this License, and replace the individual copies of this License in the various documents with a single copy that is included in the collection, provided that you follow the rules of this License for verbatim copying of each of the documents in all other respects.

You may extract a single document from such a collection, and distribute it individually under this License, provided you insert a copy of this License into the extracted document, and follow this License in all other respects regarding verbatim copying of that document.

==7. AGGREGATION WITH INDEPENDENT WORKS==

A compilation of the Document or its derivatives with other separate and independent documents or works, in or on a volume of a storage or distribution medium, is called an &quot;aggregate&quot; if the copyright resulting from the compilation is not used to limit the legal rights of the compilation's users beyond what the individual works permit. When the Document is included in an aggregate, this License does not apply to the other works in the aggregate which are not themselves derivative works of the Document.

If the Cover Text requirement of section 3 is applicable to these copies of the Document, then if the Document is less than one half of the entire aggregate, the Document's Cover Texts may be placed on covers that bracket the Document within the aggregate, or the electronic equivalent of covers if the Document is in electronic form. Otherwise they must appear on printed covers that bracket the whole aggregate.

==8. TRANSLATION==

Translation is considered a kind of modification, so you may distribute translations of the Document under the terms of section 4. Replacing Invariant Sections with translations requires special permission from their copyright holders, but you may include translations of some or all Invariant Sections in addition to the original versions of these Invariant Sections. You may include a translation of this License, and all the license notices in the Document, and any Warranty Disclaimers, provided that you also include the original English version of this License and the original versions of those notices and disclaimers. In case of a disagreement between the translation and the original version of this License or a notice or disclaimer, the original version will prevail.

If a section in the Document is Entitled &quot;Acknowledgements&quot;, &quot;Dedications&quot;, or &quot;History&quot;, the requirement (section 4) to Preserve its Title (section 1) will typically require changing the actual title.

==9. TERMINATION==

You may not copy, modify, sublicense, or distribute the Document except as expressly provided under this License. Any attempt otherwise to copy, modify, sublicense, or distribute it is void, and will automatically terminate your rights under this License.

However, if you cease all violation of this License, then your license from a particular copyright holder is reinstated (a) provisionally, unless and until the copyright holder explicitly and finally terminates your license, and (b) permanently, if the copyright holder fails to notify you of the violation by some reasonable means prior to 60 days after the cessation.

Moreover, your license from a particular copyright holder is reinstated permanently if the copyright holder notifies you of the violation by some reasonable means, this is the first time you have received notice of violation of this License (for any work) from that copyright holder, and you cure the violation prior to 30 days after your receipt of the notice.

Termination of your rights under this section does not terminate the licenses of parties who have received copies or rights from you under this License. If your rights have been terminated and not permanently reinstated, receipt of a copy of some or all of the same material does not give you any rights to use it.

==10. FUTURE REVISIONS OF THIS LICENSE==

The Free Software Foundation may publish new, revised versions of the GNU Free Documentation License from time to time. Such new versions will be similar in spirit to the present version, but may differ in detail to address new problems or concerns. See http://www.gnu.org/copyleft/.

Each version of the License is given a distinguishing version number. If the Document specifies that a particular numbered version of this License &quot;or any later version&quot; applies to it, you have the option of following the terms and conditions either of that specified version or of any later version that has been published (not as a draft) by the Free Software Foundation. If the Document does not specify a version number of this License, you may choose any version ever published (not as a draft) by the Free Software Foundation. If the Document specifies that a proxy can decide which future versions of this License can be used, that proxy's public statement of acceptance of a version permanently authorizes you to choose that version for the Document.

==11. RELICENSING==

&quot;Massive Multiauthor Collaboration Site&quot; (or &quot;MMC Site&quot;) means any World Wide Web server that publishes copyrightable works and also provides prominent facilities for anybody to edit those works. A public wiki that anybody can edit is an example of such a server. A &quot;Massive Multiauthor Collaboration&quot; (or &quot;MMC&quot;) contained in the site means any set of copyrightable works thus published on the MMC site.

&quot;CC-BY-SA&quot; means the Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 license published by Creative Commons Corporation, a not-for-profit corporation with a principal place of business in San Francisco, California, as well as future copyleft versions of that license published by that same organization.

&quot;Incorporate&quot; means to publish or republish a Document, in whole or in part, as part of another Document.

An MMC is &quot;eligible for relicensing&quot; if it is licensed under this License, and if all works that were first published under this License somewhere other than this MMC, and subsequently incorporated in whole or in part into the MMC, (1) had no cover texts or invariant sections, and (2) were thus incorporated prior to November 1, 2008.

The operator of an MMC Site may republish an MMC contained in the site under CC-BY-SA on the same site at any time before August 1, 2009, provided the MMC is eligible for relicensing.
= How to use this License for your documents =

To use this License in a document you have written, include a copy of the License in the document and put the following copyright and license notices just after the title page:

: Copyright (c)  YEAR  YOUR NAME.
: Permission is granted to copy, distribute and/or modify this document
: under the terms of the GNU Free Documentation License, Version 1.3
: or any later version published by the Free Software Foundation;
: with no Invariant Sections, no Front-Cover Texts, and no Back-Cover Texts.
: A copy of the license is included in the section entitled &quot;GNU
: Free Documentation License&quot;.

If you have Invariant Sections, Front-Cover Texts and Back-Cover Texts, replace the &quot;with...Texts.&quot; line with this:

: with the Invariant Sections being LIST THEIR TITLES, with the
: Front-Cover Texts being LIST, and with the Back-Cover Texts being LIST.

If you have Invariant Sections without Cover Texts, or some other combination of the three, merge those two alternatives to suit the situation.

If your document contains nontrivial examples of program code, we recommend releasing these examples in parallel under your choice of free software license, such as the GNU General Public License, to permit their use in free software.

[[Categoría:Licenzas]]
[[Categoría:2008]]</text>
      <sha1>0gjracx0h6issdv1u1zior7cjsquhv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wikimedia-copyrightwarning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3823</id>
    <revision>
      <id>21501</id>
      <parentid>21238</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T18:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="432" sha1="g3s1lnms1z5ilrsu7vonjymdwtidht0" xml:space="preserve">&lt;p&gt;Ao premer no botón &quot;{{MediaWiki:Savearticle}}&quot; acepta os [[:foundation:Policy:Terms_of_Use/gl|termos de uso]] e acepta liberar irrevogablemente a súa contribución baixo a [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.gl licenza CC-BY-SA 4.0] e a [[Texto da Licenza de documentación libre de GNU|GFDL]].&lt;br/&gt;Acepta que unha hiperligazón ou un enderezo URL é recoñecemento abondo baixo a licenza Creative Commons.&lt;/p&gt;</text>
      <sha1>g3s1lnms1z5ilrsu7vonjymdwtidht0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Duplicate-args-category</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3824</id>
    <revision>
      <id>11120</id>
      <timestamp>2016-01-13T14:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Wikisource:Páxinas con argumentos duplicados nas chamadas aos modelos&quot;</comment>
      <origin>11120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="7s5chk205dscsgfb6a6dd199q9v7kap" xml:space="preserve">Wikisource:Páxinas con argumentos duplicados nas chamadas aos modelos</text>
      <sha1>7s5chk205dscsgfb6a6dd199q9v7kap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Editinginterface</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3825</id>
    <revision>
      <id>11125</id>
      <timestamp>2016-01-13T15:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo        = sistema | imaxe       = [[Ficheiro:Tools.svg|40px]] | estilo      =  | estilotexto =  | texto       = '''Está editando unha páxi...&quot;</comment>
      <origin>11125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="qo7shs2ps4zx2r134w2s0qq8wg0ci2m" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = sistema
| imaxe       = [[Ficheiro:Tools.svg|40px]]
| estilo      = 
| estilotexto = 
| texto       = '''Está editando unha páxina usada para fornecer o texto da interface do software.'''&lt;br /&gt;Os cambios feitos nesta páxina afectarán á aparencia do sitio. Para realizar traducións, considere usar &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://translatewiki.net/wiki/Main_Page?setlang=gl translatewiki]&lt;/span&gt;, o proxecto de localización de MediaWiki.
}}</text>
      <sha1>qo7shs2ps4zx2r134w2s0qq8wg0ci2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Edittools</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3826</id>
    <revision>
      <id>11127</id>
      <timestamp>2016-01-13T15:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div id=&quot;{{{id|editpage-specialchars}}}&quot; style=&quot;margin-top: 15px; border: 1px solid #aaaaaa; padding: 2px;&quot; class=&quot;edittools-text&quot;&gt; &lt;!-- Este &lt;div&gt; substitúese automaticamente po...&quot;</comment>
      <origin>11127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4158" sha1="i4dx120fx4sf52fpogmuayv2d6x3dmz" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;{{{id|editpage-specialchars}}}&quot; style=&quot;margin-top: 15px; border: 1px solid #aaaaaa; padding: 2px;&quot; class=&quot;edittools-text&quot;&gt;
&lt;!--
Este &lt;div&gt; substitúese automaticamente pola ferramenta de edición que crea o código presente en [[MediaWiki:Gadget-charinsert.js]]. Os cambios débense facer alí. O contido deste &lt;div&gt; móstrase unicamente aos usuarios co JavaScript desactivado (ou que non o soporten).
--&gt;
'''Copie e pegue:''' – — ° ′ ″ ≈ ≠ ≤ ≥ ± − × ÷ ← → · § &amp;nbsp; {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}||'''Asine as súas mensaxes nas conversas:''' &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp;}} '''Cite as fontes:''' &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; 
----
&lt;small&gt;
&lt;nowiki&gt;{{}}&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; &lt;nowiki&gt;{{{}}}&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; | &amp;nbsp; &lt;nowiki&gt;[]&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; &lt;nowiki&gt;[[]]&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; &lt;nowiki&gt;[[Categoría:]]&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; &lt;nowiki&gt;#REDIRECCIÓN [[]]&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; &amp;amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;lt;s&gt;&amp;lt;/s&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;u&gt;&amp;lt;/u&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;sup&gt;&amp;lt;/sup&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;sub&gt;&amp;lt;/sub&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;code&gt;&amp;lt;/code&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;pre&gt;&amp;lt;/pre&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;blockquote&gt;&amp;lt;/blockquote&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;ref&gt;&amp;lt;/ref&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;ref name=&quot;&quot; /&gt; &amp;nbsp; &lt;nowiki&gt;{{Listaref}}&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;includeonly&gt;&amp;lt;/includeonly&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;noinclude&gt;&amp;lt;/noinclude&gt; &amp;nbsp; &lt;nowiki&gt;{{ORDENAR:}}&lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;nowiki&gt;&amp;lt;/nowiki&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;!-- --&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&amp;lt;/span&gt; &amp;nbsp; &amp;lt;code&gt;&amp;lt;nowiki&gt;&amp;lt;/nowiki&gt;&amp;lt;/code&gt;
&lt;/small&gt;
----
&lt;small&gt;
'''Símbolos:''' ~ | ¡ ¿ † ‡ ↔ ↑ ↓ • ¶ &amp;nbsp; # ∞ &amp;nbsp; ‘ ’ “ ” ‹› «» &amp;nbsp; ¤ ₳ ฿ ₵ ¢ ₡ ₢ $ ₫ ₯ € ₠ ₣ ƒ ₴ ₭ ₤ ℳ ₥ ₦ № ₧ ₰ £ ៛ ₨ ₪ ৳ ₮ ₩ ¥ &amp;nbsp; ♠ ♣ ♥ ♦ &amp;nbsp; ♭ ♯ ♮ &amp;nbsp; © ® ™&lt;br /&gt;
'''Latín:''' A a Á á À à Â â Ä ä Ǎ ǎ Ă ă Ā ā Ã ã Å å Ą ą Æ æ Ǣ ǣ &amp;nbsp; B b &amp;nbsp; C c Ć ć Ċ ċ Ĉ ĉ Č č Ç ç &amp;nbsp; D d Ď ď Đ đ Ḍ ḍ Ð ð &amp;nbsp; E e É é È è Ė ė Ê ê Ë ë Ě ě Ĕ ĕ Ē ē Ẽ ẽ Ę ę Ẹ ẹ Ɛ ɛ Ǝ ǝ Ə ə &amp;nbsp; F f &amp;nbsp; G g Ġ ġ Ĝ ĝ Ğ ğ Ģ ģ &amp;nbsp; H h Ĥ ĥ Ħ ħ Ḥ ḥ &amp;nbsp; I i İ ı Í í Ì ì Î î Ï ï Ǐ ǐ Ĭ ĭ Ī ī Ĩ ĩ Į į Ị ị &amp;nbsp; J j Ĵ ĵ &amp;nbsp; K k Ķ ķ &amp;nbsp; L l Ĺ ĺ Ŀ ŀ Ľ ľ Ļ ļ Ł ł Ḷ ḷ Ḹ ḹ &amp;nbsp; M m Ṃ ṃ &amp;nbsp; N n Ń ń Ň ň Ñ ñ Ņ ņ Ṇ ṇ Ŋ ŋ &amp;nbsp; O o Ó ó Ò ò Ô ô Ö ö Ǒ ǒ Ŏ ŏ Ō ō Õ õ Ǫ ǫ Ọ ọ Ő ő Ø ø Œ œ &amp;nbsp; Ɔ ɔ &amp;nbsp; P p &amp;nbsp; Q q &amp;nbsp; R r Ŕ ŕ Ř ř Ŗ ŗ Ṛ ṛ Ṝ ṝ &amp;nbsp; S s Ś ś Ŝ ŝ Š š Ş ş Ș ș Ṣ ṣ ß &amp;nbsp; T t Ť ť Ţ ţ Ț ț Ṭ ṭ Þ þ &amp;nbsp; U u Ú ú Ù ù Û û Ü ü Ǔ ǔ Ŭ ŭ Ū ū Ũ ũ Ů ů Ų ų Ụ ụ Ű ű Ǘ ǘ Ǜ ǜ Ǚ ǚ Ǖ ǖ &amp;nbsp; V v &amp;nbsp; W w Ŵ ŵ &amp;nbsp; X x &amp;nbsp; Y y Ý ý Ŷ ŷ Ÿ ÿ Ỹ ỹ Ȳ ȳ &amp;nbsp; Z z Ź ź Ż ż Ž ž &amp;nbsp; ß Ð ð Þ þ Ŋ ŋ Ə ə &amp;nbsp; &lt;nowiki&gt;{{Unicode|}}&lt;/nowiki&gt; &lt;br /&gt;
'''Grego:''' Ά ά Έ έ Ή ή Ί ί Ό ό Ύ ύ Ώ ώ &amp;nbsp; Α α Β β Γ γ Δ δ &amp;nbsp; Ε ε Ζ ζ Η η Θ θ &amp;nbsp; Ι ι Κ κ Λ λ Μ μ &amp;nbsp; Ν ν Ξ ξ Ο ο Π π &amp;nbsp; Ρ ρ Σ σ ς Τ τ Υ υ &amp;nbsp; Φ φ Χ χ Ψ ψ Ω ω&lt;br /&gt;
'''Cirílico:''' А а Б б В в Г г &amp;nbsp; Ґ ґ Ѓ ѓ Д д Ђ ђ &amp;nbsp; Е е Ё ё Є є Ж ж &amp;nbsp; З з Ѕ ѕ И и І і &amp;nbsp; Ї ї Й й Ј ј К к &amp;nbsp; Ќ ќ Л л Љ љ М м &amp;nbsp; Н н Њ њ О о П п &amp;nbsp; Р р С с Т т Ћ ћ &amp;nbsp; У у Ў ў Ф ф Х х &amp;nbsp; Ц ц Ч ч Џ џ Ш ш &amp;nbsp; Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь &amp;nbsp; Э э Ю ю Я я &amp;nbsp; ́ &lt;br /&gt;
'''IPA:''' t̪ d̪ ʈ ɖ ɟ ɡ ɢ ʡ ʔ &amp;nbsp; ɸ β θ ð ʃ ʒ ɕ ʑ ʂ ʐ ç ʝ ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ ɦ &amp;nbsp; ɱ ɳ ɲ ŋ ɴ &amp;nbsp; ʋ ɹ ɻ ɰ &amp;nbsp; ʙ ⱱ ʀ ɾ ɽ &amp;nbsp; ɫ ɬ ɮ ɺ ɭ ʎ ʟ &amp;nbsp; ɥ ʍ ɧ &amp;nbsp; ʼ &amp;nbsp; ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ &amp;nbsp; ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ &amp;nbsp; ɨ ʉ ɯ &amp;nbsp; ɪ ʏ ʊ &amp;nbsp; ø ɘ ɵ ɤ &amp;nbsp; ə ɚ &amp;nbsp; ɛ œ ɜ ɝ ɞ ʌ ɔ &amp;nbsp; æ &amp;nbsp; ɐ ɶ ɑ ɒ &amp;nbsp; ʰ ʱ ʷ ʲ ˠ ˤ ⁿ ˡ &amp;nbsp; ˈ ˌ ː ˑ ̪
&lt;/small&gt;
&lt;!--
Todo o que haxa por riba desta liña será substituído automaticamente pola ferramenta de edición para aqueles usuarios co JavaScript activado.
--&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>i4dx120fx4sf52fpogmuayv2d6x3dmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ano novo, vida nova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3827</id>
    <redirect title="Ano Novo" />
    <revision>
      <id>12673</id>
      <parentid>12669</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Ano Novo]]&quot;</comment>
      <origin>12673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="g9bw7ct2yhsg385oiowvlzwhvehvoem" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ano Novo]]</text>
      <sha1>g9bw7ct2yhsg385oiowvlzwhvehvoem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Filedelete-reason-dropdown</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3828</id>
    <revision>
      <id>11575</id>
      <parentid>11133</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T08:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="q22m36r0pp1plgs2bnkgtf77wkz9slm" xml:space="preserve">*Motivos frecuentes para borrar
** Borrado tras votación
** Ficheiro duplicado
** Ficheiro con orixe en Commons
** Ficheiro con orixe en Flickr transferido a Commons
** Ficheiro transferido a Commons
** Imaxe sen orixe definida
** Imaxe sen licenza definida
** Imaxe sen licenza nin orixe definidas
** Imaxe sen interese enciclopédico
** Imaxe sen uso
** Imaxe de peor calidade que outras xa existentes en Commons
** Subida a Commons polo propio autor
** Violación dos dereitos de autoría</text>
      <sha1>q22m36r0pp1plgs2bnkgtf77wkz9slm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Filedelete-success</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3829</id>
    <revision>
      <id>11181</id>
      <parentid>11134</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1433" sha1="p5x1gklwf80oz222bdt8s7qchbipx00" xml:space="preserve">&lt;big&gt;Borrouse o ficheiro &quot;'''{{FULLPAGENAME}}'''&quot;&lt;/big&gt; ([[Especial:Restaurar/{{FULLPAGENAME}}|restaurar]]). No [[Especial:Rexistros/delete|rexistro de borrados]] pode ver unha lista cos borrados máis recentes.
&lt;div style=&quot;font-size:94%&quot;&gt;
Dependendo do motivo que o levou a borrar a imaxe, pode que queira eliminar calquera [[Especial:Páxinas que ligan con esta/{{FULLPAGENAME}}|ligazón cara a esta páxina]]{{
#switch:{{NAMESPACE}}
| Ficheiro
| {{ns:file}} = &amp;nbsp;e calquera &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}}} outra ligazón á imaxe]&lt;/span&gt;
| #default=
}}.
{{#ifexist:{{TALKPAGENAME}}|
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|tipo=sistema
|imaxe=ningunha
|texto=
&lt;table class=&quot;collapsible collapsed&quot; style=&quot;background:transparent; width:100%; margin:0;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;font-weight:normal; text-align:left;&quot;&gt;[[Ficheiro:Emblem-notice.svg|40px]] Esta páxina tamén ten unha '''[[{{TALKPAGENAME}}|conversa]]''' &lt;small class=&quot;plainlinks&quot;&gt;([{{fullurl:{{TALKPAGENAMEE}}|action=edit}} editar]{{·}} [{{fullurl:{{TALKPAGENAMEE}}|action=delete&amp;wpReason=Páxina+de+conversa+dunha+imaxe+borrada}} borrar])&lt;/small&gt;. Quizais tamén a queira borrar.&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;
__NOTOC__
&lt;hr class=&quot;fmbox-warning-ruler&quot; style=&quot;color: #BB7070; background-color: #BB7070;&quot; /&gt;
{{ {{TALKPAGENAME}} }}
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
}}}}
Volver a:
* &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Categoría:Limpar|action=purge}} Categoría:Limpar]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>p5x1gklwf80oz222bdt8s7qchbipx00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Googlesearch</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3830</id>
    <revision>
      <id>11135</id>
      <timestamp>2016-01-14T08:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;margin-left: 2em&quot;&gt;  &lt;!-- Google search --&gt; &lt;div style=&quot;width:130px;float:left;text-align:center;position:relative;top:-8px&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://www.goog...&quot;</comment>
      <origin>11135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1822" sha1="k7jo2f6nctb2mdhpn2368g006x0ltps" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;margin-left: 2em&quot;&gt;

&lt;!-- Google search --&gt;
&lt;div style=&quot;width:130px;float:left;text-align:center;position:relative;top:-8px&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://www.google.com/&quot; style=&quot;padding:0;background-image:none&quot;&gt;Google&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;

&lt;form method=&quot;get&quot; action=&quot;http://www.google.com/search&quot; style=&quot;margin-left:135px&quot;&gt;
  &lt;div&gt;
    &lt;input type=&quot;hidden&quot; name=&quot;domains&quot; value=&quot;gl.wikipedia.org&quot; /&gt;
    &lt;input type=&quot;hidden&quot; name=&quot;num&quot; value=&quot;50&quot; /&gt;
    &lt;input type=&quot;hidden&quot; name=&quot;ie&quot; value=&quot;$2&quot; /&gt;
    &lt;input type=&quot;hidden&quot; name=&quot;oe&quot; value=&quot;$2&quot; /&gt;
    
    &lt;input type=&quot;text&quot; name=&quot;q&quot; size=&quot;31&quot; maxlength=&quot;255&quot; value=&quot;$1&quot; /&gt;
    &lt;input type=&quot;submit&quot; name=&quot;btnG&quot; value=&quot;Google Search&quot; /&gt;
  &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;
    &lt;input type=&quot;radio&quot; name=&quot;sitesearch&quot; id=&quot;gwiki&quot; value=&quot;gl.wikipedia.org&quot; checked=&quot;checked&quot; /&gt;&lt;label for=&quot;gwiki&quot;&gt;Galipedia&lt;/label&gt;
    &lt;input type=&quot;radio&quot; name=&quot;sitesearch&quot; id=&quot;gWWW&quot; value=&quot;&quot; /&gt;&lt;label for=&quot;gWWW&quot;&gt;Todas as páxinas web&lt;/label&gt;
  &lt;/div&gt;
&lt;/form&gt;

&lt;div style=&quot;clear:left;margin-top:10px&quot;&gt;

&lt;!-- Yahoo! search --&gt;
&lt;div style=&quot;width:130px;float:left;text-align:center;clear:left&quot;&gt;&lt;a href=&quot;http://search.yahoo.com/&quot; style=&quot;padding:0;background-image:none&quot;&gt;Yahoo!&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;

&lt;form method=&quot;get&quot; action=&quot;http://search.yahoo.com/search&quot; style=&quot;margin-left:135px&quot;&gt;
  &lt;div&gt;
    &lt;input type=&quot;hidden&quot; name=&quot;x&quot; value=&quot;op&quot; /&gt;
    &lt;input type=&quot;hidden&quot; name=&quot;va_vt&quot; value=&quot;any&quot; /&gt;
    &lt;input type=&quot;text&quot; name=&quot;va&quot; size=&quot;31&quot; value=&quot;$1&quot; /&gt;
    &lt;input type=&quot;submit&quot; value=&quot;Yahoo! Search&quot; /&gt;
  &lt;/div&gt;
  &lt;div style=&quot;font-size:90%&quot;&gt;
    &lt;input type=&quot;radio&quot; name=&quot;vs&quot; id=&quot;ywiki&quot; value=&quot;gl.wikipedia.org&quot; checked=&quot;checked&quot; /&gt;&lt;label for=&quot;ywiki&quot;&gt;Galipedia&lt;/label&gt;
    &lt;input type=&quot;radio&quot; name=&quot;vs&quot; id=&quot;yWWW&quot; value=&quot;&quot; /&gt;&lt;label for=&quot;yWWW&quot;&gt;Todas as páxinas web&lt;/label&gt;
  &lt;/div&gt;
&lt;/form&gt;

&lt;/div&gt;

&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>k7jo2f6nctb2mdhpn2368g006x0ltps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Group-sysop.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3831</id>
    <revision>
      <id>11136</id>
      <timestamp>2016-01-14T08:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>[[w:MediaWiki:Group-sysop.css]]</comment>
      <origin>11136</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="874" sha1="ev9309w6dz1x2qro59wgjsd45aiwluq" xml:space="preserve">/* As páxinas protexidas teñen a zona do texto en vermello para evitar edicións
   accidentais por parte dos administradores que non se decataron do aviso. */
.mw-textarea-protected, .ns-8 textarea {
  background-color: #FFDBDB;
}

/* As ligazóns &quot;mostrar/agochar&quot; cara a [[Special:RevisionDelete]]. */ 
span.mw-revdelundel-link,
strong.mw-revdelundel-link {
  font-size: inherit;
}

/* A ligazón &quot;Volver á Portada&quot; en [[Special:MovePage]]
   despois de borrar a páxina de destino non ten sentido. */
.page-Special_MovePage #mw-returnto {
  display: none;
}

/* Mostrar os elementos agochados que teñan a clase class=&quot;sysop-show&quot;. */
div.sysop-show, p.sysop-show { 
  display: block !important;
}
span.sysop-show, small.sysop-show { 
  display: inline !important;
}
table.sysop-show { 
  display: table !important;
}
li.sysop-show{
  display: list-item !important;
}</text>
      <sha1>ev9309w6dz1x2qro59wgjsd45aiwluq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:History-feed-empty</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3832</id>
    <revision>
      <id>11138</id>
      <timestamp>2016-01-14T09:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;A páxina solicitada non existe. Puido &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=delete&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}}} borrarse]&lt;/span&gt; ou moverse a outro nome. Probe a {{n...&quot;</comment>
      <origin>11138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="fnuxdf7moajm0h7oybqexvvzql0p8dw" xml:space="preserve">A páxina solicitada non existe.
Puido &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=delete&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}}} borrarse]&lt;/span&gt; ou moverse a outro nome.
Probe a [[{{ns:special}}:Search/{{PAGENAME}}|buscar no wiki]] para atopar as páxinas relacionadas.</text>
      <sha1>fnuxdf7moajm0h7oybqexvvzql0p8dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Import-logentry-interwiki</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3833</id>
    <revision>
      <id>11139</id>
      <timestamp>2016-01-14T09:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;importou &quot;$1&quot;&quot;</comment>
      <origin>11139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="grcmzs681ufxjngxb5kdc4j43eshpk1" xml:space="preserve">importou &quot;$1&quot;</text>
      <sha1>grcmzs681ufxjngxb5kdc4j43eshpk1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Ipb already blocked</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3834</id>
    <revision>
      <id>11140</id>
      <timestamp>2016-01-14T09:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div class=&quot;alreadyblocked&quot; id=&quot;alreadyblocked&quot; style=&quot;color:red; font-weight:bold; font-size:96.75%;&quot;&gt;[[Usuario:$|$1]] ([[Conversa usuario:$1|conversa]] • Especial:Contribuci...&quot;</comment>
      <origin>11140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="549" sha1="asrlqfbv6shk58dxd03lphcnsr9nul1" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;alreadyblocked&quot; id=&quot;alreadyblocked&quot; style=&quot;color:red; font-weight:bold; font-size:96.75%;&quot;&gt;[[Usuario:$|$1]] ([[Conversa usuario:$1|conversa]] • [[Especial:Contribucións/$1|contribucións]]) xa está bloqueado (&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[//gl.wikisource.org/w/index.php?title=Especial:Rexistros/bloqueos&amp;page=Usuario:$1 rexistro de bloqueos] • [//gl.wikisource.org/w/index.php?title=Especial:Lista_dos_bloqueos_a_enderezos_IP&amp;action=unblock&amp;ip=$1&amp;wpUnblockReason=desbloqueo%20para%20cambiar%20a%20duración desbloquear]&lt;/span&gt;).&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>asrlqfbv6shk58dxd03lphcnsr9nul1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Loginlanguagelinks</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3835</id>
    <revision>
      <id>11143</id>
      <timestamp>2016-01-14T09:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;* {{#language:ast}}|ast * {{#language:ca}}|ca * {{#language:de}}|de * {{#language:en}}|en * {{#language:eu}}|eu * {{#language:es}}|es * {{#language:fr}}|fr * {{#language:gl}}|gl *...&quot;</comment>
      <origin>11143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243" sha1="aayclpprpvx4u2lo93zvw713hvt02uv" xml:space="preserve">* {{#language:ast}}|ast
* {{#language:ca}}|ca
* {{#language:de}}|de
* {{#language:en}}|en
* {{#language:eu}}|eu
* {{#language:es}}|es
* {{#language:fr}}|fr
* {{#language:gl}}|gl
* {{#language:it}}|it
* {{#language:nl}}|nl
* {{#language:pt}}|pt</text>
      <sha1>aayclpprpvx4u2lo93zvw713hvt02uv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Mainpage-nstab</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3836</id>
    <revision>
      <id>11144</id>
      <timestamp>2016-01-14T09:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Portada&quot;</comment>
      <origin>11144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7" sha1="8vm6mon5bod35qfzr5hzsvlb0xcfxu2" xml:space="preserve">Portada</text>
      <sha1>8vm6mon5bod35qfzr5hzsvlb0xcfxu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:OK</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3837</id>
    <revision>
      <id>11145</id>
      <timestamp>2016-01-14T10:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>[[gl:w:Modelo:OK]]</comment>
      <origin>11145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="fcrlqvtjosghi2kj64akom2xjbl83p2" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Yes check.svg|{{{1|20}}}px]]&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fcrlqvtjosghi2kj64akom2xjbl83p2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:OK/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3838</id>
    <revision>
      <id>11146</id>
      <timestamp>2016-01-14T10:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Subpáxina de documentación}} ===Obxectivo=== Permite expresar de xeito conciso o remate dunha actividade. Normalmente de uso en táboas por ser unha versión moi pequena. Sen...&quot;</comment>
      <origin>11146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="500" sha1="tbcck5krxn1orw9m7k2ckg85096h3n4" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Permite expresar de xeito conciso o remate dunha actividade. Normalmente de uso en táboas por ser unha versión moi pequena. Sen engadir ningunha palabra

===Uso===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Modelo !! Resultado
|-
|{{tlx|OK}} || {{OK}}
|}

===Véxase tamén===
*{{tl|NOK}}: para mensaxes coa cruz, sen ningunha palabra.
*{{tl|Non feito}}
*{{tl|Feito}}
*{{tl|Si icon}}
*{{tl|Non}}
*{{tl|En proceso}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>tbcck5krxn1orw9m7k2ckg85096h3n4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Movepage-moved</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3839</id>
    <revision>
      <id>11147</id>
      <timestamp>2016-01-14T10:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt; {{OK}} A páxina &quot;'''[{{fullurl:$3|redirect=no}} $3]'''&quot; &lt;small&gt;([[Special:WhatLinksHere/$3|ligazóns]] | [{{fullurl:$3|action=edit}} editar]&lt;span class=&quot;...&quot;</comment>
      <origin>11147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1583" sha1="0805b9q2daj10f25or52ysyy6lgb332" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
{{OK}} A páxina &quot;'''[{{fullurl:$3|redirect=no}} $3]'''&quot; &lt;small&gt;([[Special:WhatLinksHere/$3|ligazóns]] | [{{fullurl:$3|action=edit}} editar]&lt;span class=&quot;sysop-show&quot;&gt;&amp;nbsp;| &lt;span id=&quot;specialDeleteLink&quot;&gt;[{{fullurl:$3|action=delete}} borrar]&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;)&lt;/small&gt; foi movida a &quot;'''[{{fullurl:$4}} $4]'''&quot; &lt;small&gt;([{{fullurl:$4|action=edit}} editar] | [{{fullurl:$4|action=history}} historial] | [[Special:WhatLinksHere/$4|ligazóns]] | [{{fullurl:Special:Movepage|wpOldTitle={{urlencode:$4}}&amp;wpNewTitle={{urlencode:$3}}&amp;wpReason=reverter&amp;wpMovetalk=1}} reverter] | [[Special:Log/move|rexistro]])&lt;/small&gt;
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|tipo  = sistema
|imaxe = [[Ficheiro:Ambox warning orange.svg|35px|alt=|link=]]
|texto =
Cómpre '''facer algo de limpeza''' despois do traslado:
* Comprobe se as categorías da páxina teñen clave de ordenación e actualíceas se fose necesario.
&lt;span id=&quot;specialDeleteTarget&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;$3&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
* [{{fullurl:Special:WhatLinksHere/$3|hidelinks=1&amp;hidetrans=1}} Bote un ollo ás páxinas que ligan con esta] para comprobar se o traslado creou algunha [[Special:DoubleRedirects|dobre redirección]] e así arranxalas. Use este texto para substituír as vellas:
*: &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;#REDIRECCIÓN [[$4]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;
* Se o título &quot;[{{fullurl:$3|redirect=no}} $3]&quot; non se debe conservar (por exemplo, por conter un erro ortográfico), asegúrese de que [[Special:WhatLinksHere/$3|ningunha páxina liga con esta]] e márquea para o seu borrado así:
*: {{tlx|lixo|Motivo para o borrado}}
}}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>0805b9q2daj10f25or52ysyy6lgb332</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Newarticletext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3840</id>
    <revision>
      <id>11156</id>
      <parentid>11150</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T10:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6081" sha1="p9ikd0yh648o4zylfhvxtcrq6pghcx7" xml:space="preserve">{{#ifexist:Wikisource:Votacións para borrar/{{FULLPAGENAME}} |
&lt;div style=&quot;margin-bottom:.2em;&quot;&gt;
&lt;table style=&quot;background-color:transparent;&quot;&gt;&lt;tr&gt;&lt;td valign=&quot;center&quot;&gt;[[Ficheiro:Fairytale_no.png|45px|Esta páxina xa foi borrada antes.]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;'''Aviso:''' Esta páxina foi borrada anteriormente nunha '''[[Wikisource:Votacións para borrar/{{FULLPAGENAME}}|proposta de borrado]]''' segundo as [[Wikisource:Borrar|políticas de borrado]]; considere se é apropiado volvela crear.
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;
}}&lt;!--
--&gt;
{{#ifexist: {{FULLPAGENAME}})
| &lt;div class=&quot;searchdidyoumean&quot;&gt;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
  | tipo  = aviso de edición
  | id    = newarticletext
  | imaxe = [[Ficheiro:Circle-style-warning.svg|50px]]
  | estilotexto = font-size: 130%;
  | texto = '''Quizais quixo dicir: &quot;[[{{FULLPAGENAME}})]]&quot;?'''
  }}&lt;/div&gt;

}}{{#switch: {{NAMESPACE}}
| {{ns:0}} =
  {{Metamodelo de avisos/Cabeceira
  | tipo  = aviso de edición
  | id    = newarticletext
  | imaxe = ningunha
  | texto = 
&lt;ul class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&lt;li&gt;'''''Antes de crear un artigo, bótelle unha ollada a [[Wikisource:Como crear unha páxina]].'''''&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Antes debería [[Especial:Procurar/{{PAGENAME}}|facer unha procura]] por se xa existe algunha páxina semellante cara a que crear unha [[Wikisource:Como redireccionar unha páxina|redirección]] desde este título.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Lembre que para os experimentos está a [[Wikisource:Zona de probas|zona de probas]]; as edicións non construtivas bórranse decontado.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
  }}

| {{ns:User talk}} =
  {{Metamodelo de avisos/Cabeceira
  | tipo  = aviso de edición
  | id    = newarticletext
  | imaxe = ningunha
  | texto = 
Este usuario aínda '''non ten mensaxes'''. {{
    #ifeq: {{PAGENAME}} | {{SUBPAGENAME}}
    |
    | Teña en conta que o que está a piques de crear é unha subpáxina.
    }}
&lt;ul&gt;&lt;li&gt;Para comezar a páxina &quot;{{FULLPAGENAME}}&quot;, escriba na caixa inferior. Cando remate, olle a vista previa para comprobar que non haxa erros e logo garde o texto.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
  }}&lt;!--Os seguintes dous &quot;ifeq&quot; detectan se se trata dunha páxina de usuario
        dun enderezo IP e mostran a mensaxe MediaWiki:Anontalkpagetext.
--&gt;{{#ifeq: {{#expr:{{PAGENAME}}}} | {{PAGENAME}}
  | 
  | {{#ifeq: {{#expr: {{PAGENAME}}}} | {{#expr: {{PAGENAME}}+deliberatesyntaxerror }}
    | 
    | {{MediaWiki:Anontalkpagetext|chamada=MediaWiki:Newarticletext}}
    }}
  }}

| {{TALKSPACE}} =
  {{Metamodelo de avisos/Cabeceira
  | tipo  = aviso de edición
  | id    = newarticletext
  | imaxe = ningunha
  | texto = 
'''A Galipedia aínda non ten unha [[Wikisource:Páxina de conversa|páxina de conversa]] con este título.''' {{
    #ifeq: {{PAGENAME}} | {{SUBPAGENAME}}
    | {{#ifexist: {{SUBJECTPAGENAME}}
      | 
      | Teña en conta que a páxina asociada, ''[[:{{SUBJECTPAGENAME}}]]'', tampouco existe.
      }}
    | Teña en conta que o que está a piques de crear é unha subpáxina.
    }}
&lt;ul&gt;&lt;li&gt;Para comezar a páxina &quot;{{FULLPAGENAME}}&quot;, escriba na caixa inferior. Cando remate, olle a vista previa para comprobar que non haxa erros e logo garde o texto.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;
  }}

| {{ns:File}} =
  {{#ifeq: {{PAGENAME}} | {{SUBPAGENAME}}
  | {{#ifexist:Media:{{PAGENAME}}
    | {{Metamodelo de avisos/Cabeceira
      | tipo = aviso
      | id   = newarticletext
      | texto= 
Esta imaxe está aloxada na [[commons:Portada galega|Wikimedia Commons]], non en Galifontes. Os cambios na descrición deben facerse alí. Esta páxina deberíase crear só por temas de categorización.
      }}
    | {{Metamodelo de avisos/Cabeceira
      | tipo = aviso
      | id   = newarticletext
      | texto= 
'''Galifontes non ten unha páxina de ficheiro con este título.''' ''Non'' cree manualmente esta páxina. Se o que quere é cargar un ficheiro chamado &quot;{{PAGENAME}}&quot;, bótelle unha ollada a [[Wikisource:Guía de carga de imaxes]]. En caso de que esta imaxe fose borrada hai pouco, poida que apareza nalgunhas páxinas como unha ligazón vermella. &lt;span style=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}}}#filelinks Ver a lista completa das páxinas que inclúen esta imaxe.]&lt;/span&gt;
      }}
    }}
  | {{Metamodelo de avisos/Cabeceira
    | tipo  = aviso de edición
    | id    = newarticletext
    | imaxe = ningunha
    | texto = Teña en conta que o que está a piques de crear é unha subpáxina.
    }}
  }}

| #default =
  {{Metamodelo de avisos/Cabeceira
  | tipo  = aviso de edición
  | id    = newarticletext
  | imaxe = ningunha
  | texto = 
'''A Galipedia non ten {{
    #switch: {{NAMESPACE}}
    | Categoría = unha [[Wikisource:Categorías|categoría]]
    | Axuda     = unha [[Wikisource:Axuda|páxina de axuda]]
    | Portal    = un portal
    | Modelo    = un modelo
    | Usuario   = unha [[Wikisource:Páxina de usuario|páxina de usuario]]
    | Wiksource = unha páxina do proxecto
    | #default  = unha páxina
    }} con este título.''' {{
    #ifeq: {{PAGENAME}} | {{SUBPAGENAME}}
    | {{#switch:{{NAMESPACE}}
      | Categoría = Para evitar redundancias, revise as [[Wikisource:Categorías|categorías]] que xa existen antes de crear esta páxina.
      | Axuda     = Para evitar redundancias, revise as [[Wikisource:Axuda|páxinas de axuda]] que xa existen antes de crear esta páxina.
      | Portal    = Para evitar redundancias, revise os portais que xa existen antes de crear esta páxina.
      | Modelo    = Para evitar redundancias, revise os [[Wikisource:Modelos|modelos]] que xa existen antes de crear esta páxina.
      | Usuario   = Por regra xeral, o único que debería crear e editar esta páxina é o [[{{ns:User}}:{{PAGENAME}}]].
      | Wikisource = Para evitar redundancias, revise as páxinas de proxecto xa existentes ou [[Especial:Procurar/{{ns:Project}}:{{PAGENAME}}|realice unha procura]] nas mesmas antes de crear esta páxina.
      }}
    | Teña en conta que o que está a piques de crear é unha subpáxina.
    }} &lt;p&gt;Para comezar a páxina &quot;{{FULLPAGENAME}}&quot;, escriba na caixa inferior. Cando remate, olle a vista previa para comprobar que non haxa erros e logo garde o texto.&lt;/p&gt;
  }}

}}</text>
      <sha1>p9ikd0yh648o4zylfhvxtcrq6pghcx7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Newarticletextanon</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3841</id>
    <revision>
      <id>11151</id>
      <timestamp>2016-01-14T10:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{int:newarticletext}}&quot;</comment>
      <origin>11151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="lhs0fczcg5opt0nj1n0n512on91hwvd" xml:space="preserve">{{int:newarticletext}}</text>
      <sha1>lhs0fczcg5opt0nj1n0n512on91hwvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Newuserlog-autocreate-entry</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3842</id>
    <revision>
      <id>11152</id>
      <timestamp>2016-01-14T10:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Conta de usuario creada automaticamente&quot;</comment>
      <origin>11152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="pqu5e949jfiuo6rb9yeaswnoflqitpt" xml:space="preserve">Conta de usuario creada automaticamente</text>
      <sha1>pqu5e949jfiuo6rb9yeaswnoflqitpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Noarticletext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3843</id>
    <revision>
      <id>11155</id>
      <timestamp>2016-01-14T10:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo  = sistema | id    = noarticletext | imaxe = ningunha | estilotexto = padding: 0.6em 0.9em; | texto =   {{#ifexist: {{FULLPAGENAME}})   | &lt;...&quot;</comment>
      <origin>11155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5195" sha1="num3sqy3ixb5gflx8d48tv7duqa77mb" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo  = sistema
| id    = noarticletext
| imaxe = ningunha
| estilotexto = padding: 0.6em 0.9em;
| texto =
  {{#ifexist: {{FULLPAGENAME}})
  | &lt;div class=&quot;searchdidyoumean&quot;&gt;Quizais quixo dicir: &quot;[[{{FULLPAGENAME}})|{{FULLPAGENAME}}&lt;em&gt;)&lt;/em&gt;]]&quot;&lt;/div&gt;
  }}{{#ifeq: {{NAMESPACE}} | {{ns:0}}
  | &lt;div class=&quot;infobox&quot; id=&quot;sisterproject&quot; style=&quot;width:20em; font-size:90%; float:right; padding:0.5em;&quot;&gt;Procurar &quot;'''{{PAGENAME}}'''&quot; nalgún dos [[Especial:Wikis Wikimedia|proxectos irmáns]] da Galipedia:

&lt;table style=&quot;background:none; margin:auto;&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot;&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; &gt;[[Ficheiro:Wiktionary-logo-gl.png|30x30px|alt=Galizionario|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[wikt:Special:Search/{{PAGENAME}}|Galizionario]], o dicionario libre.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; &gt;[[Ficheiro:Wikibooks-logo.svg|30x30px|alt=Galilibros|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[b:Special:Search/{{PAGENAME}}|Galilibros]], libros de texto libres.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; &gt;[[Ficheiro:Wikiquote-logo.svg|30x30px|alt=Galicitas|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[q:Special:Search/{{PAGENAME}}|Galicitas]], citas.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; &gt;[[Ficheiro:Wikisource-logo.svg|30x30px|alt=Galifontes|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[s:Special:Search/{{PAGENAME}}|Galifontes]], a biblioteca libre.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; &gt;[[Ficheiro:Commons-logo.svg|30x30px|alt=Commons|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[commons:Special:Search/{{PAGENAME}}|Commons]], imaxes e outros recursos multimedia libres.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; &gt;[[Ficheiro:Wikiversity-logo.svg|30x30px|alt=Wikiversity|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[:en:v:Special:Search/{{PAGENAME}}|Wikiversity]], recursos didácticos.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot; &gt;[[Ficheiro:Wikinews-logo.svg|40x30px|alt=Wikinews|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[:en:n:Special:Search/{{PAGENAME}}|Wikinews]], fonte de novas.&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;[[Ficheiro:Wikivoyage-logo.svg|30x30px|alt=Wikivoyage|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[:en:voy:Special:Search/{{PAGENAME}}|Wikivoyage]], viaxes&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;[[Ficheiro:Wikidata-logo.svg|40x30px|alt=Wikidata|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[d:Special:Search/{{PAGENAME}}|Wikidata]], datos&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;
&lt;td align=&quot;center&quot;&gt;[[Ficheiro:Wikispecies-logo.svg|30x30px|alt=Wikispecies|ligazón=]]&lt;/td&gt;
&lt;td&gt;[[species:Special:Search/{{PAGENAME}}|Wikispecies]], especies&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;

  }}{{#ifeq: {{NAMESPACE}} | Conversa usuario
  | Este usuario aínda '''non ten mensaxes'''.
  | '''Galifontes aínda non ten {{#switch: {{NAMESPACE}}
    | {{ns:0}} = unha páxina
    | {{TALKSPACE}} = unha [[Wikisource:Páxina de conversa|páxina de conversa]]
    | {{ns:Category}} = unha [[Wikisource:Categorías|categoría]]
    | {{ns:Help}} = unha [[Wikisource:Axuda|páxina de axuda]]
    | {{ns:Template}} = un [[Wikisource:Modelos|modelo]]
    | {{ns:User}} = unha [[Wikisource:Páxina de usuario|páxina de usuario]]
    | {{ns:Project}} = unha páxina do proxecto
    | #default = unha páxina
    }} con este título.''' {{#ifeq: {{PAGENAME}} | {{SUBPAGENAME}}
    | {{#switch: {{NAMESPACE}}
      | {{ns:0}} = Fai unha [[Especial:Procurar/{{PAGENAME}}|procura de &quot;{{PAGENAME}}&quot; na Galipedia]] para comprobar se xa existe a páxina con outro título.
      | {{ns:Category}} = Revise as [[Wikisource:Categorías|categorías]] que xa existen antes de crear esta páxina.
      | {{ns:Help}} = Revise as [[Wikisource:Axuda|páxinas de axuda]] que xa existen antes de crear esta páxina.
      | {{ns:Template}} = Revise os [[Wikisource:Modelos|modelos]] que xa existen antes de crear esta páxina.
      | {{ns:User}} = Por regra xeral, o único que debería crear e editar esta páxina é o [[{{ns:User}}:{{PAGENAME}}]].
      }}
    | Teña en conta que o que está a piques de crear é unha subpáxina.
    }}
  }}
{{#ifeq:{{{nopermission}}}|yes||* '''[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} {{
  #switch: {{NAMESPACE}} 
  | User talk = Deixarlle unha mensaxe a {{PAGENAME}}
  | #default = Comezar a páxina &quot;{{FULLPAGENAME}}&quot;
  }}.]'''
}}{{#switch: {{NAMESPACE}} 
  | User talk = 
  | #default = 
* [[{{ns:Special}}:Search/{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}||{{NAMESPACE}}:}}{{PAGENAME}} |Procurar o texto &quot;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}||{{NAMESPACE}}:}}{{PAGENAME}}&quot;]] nas páxinas{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|| &amp;nbsp;pertencentes ao espazo de nomes {{NAMESPACE}}}}.
* [[Especial:Páxinas que ligan con esta/{{FULLPAGENAME}}|Olle as páxinas de Galifontes que ligan con este título]].
  }}
&lt;div id=&quot;noarticletext_technical&quot;&gt;
----

'''Outros motivos polos que aparece esta mensaxe:'''
* Se {{#switch: {{NAMESPACE}}
  | {{ns:File}} = cargou a imaxe
  | creou a páxina
  }} hai pouco, é posible que Galifontes estea a experimentar un retardo; agarde uns intres e intente [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} limpar a memoria caché].
* Os títulos diferencian entre '''maiúsculas e minúsculas''', agás no primeiro carácter; teña isto en conta e considere realizar unha [[Axuda:Como redireccionar unha páxina|redirección]] se procede.
* Se a páxina foi borrada, bótelle unha ollada ao '''[{{fullurl:Especial:Rexistros/delete|page={{FULLPAGENAMEE}}}} rexistro de borrados]'''.
&lt;/div&gt;
}}</text>
      <sha1>num3sqy3ixb5gflx8d48tv7duqa77mb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Overwroteimage</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3844</id>
    <revision>
      <id>11158</id>
      <timestamp>2016-01-14T11:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;cargou unha nova versión de &quot;[[$1]]&quot;&quot;</comment>
      <origin>11158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="pvr6o2s7ir5u2jg2bgzdewxsiqgfz75" xml:space="preserve">cargou unha nova versión de &quot;[[$1]]&quot;</text>
      <sha1>pvr6o2s7ir5u2jg2bgzdewxsiqgfz75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Patrol-log-auto</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3845</id>
    <revision>
      <id>11159</id>
      <timestamp>2016-01-14T11:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;(automático)&quot;</comment>
      <origin>11159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="7x1p5xt0uvwurplg5b9smstjaffvk3m" xml:space="preserve">(automático)</text>
      <sha1>7x1p5xt0uvwurplg5b9smstjaffvk3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Patrol-log-line</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3846</id>
    <revision>
      <id>11160</id>
      <timestamp>2016-01-14T11:08:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;marcou a $1 de &quot;$2&quot; como revisada $3&quot;</comment>
      <origin>11160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="katy52nc5afpuwq6c8trzzqbg42ms20" xml:space="preserve">marcou a $1 de &quot;$2&quot; como revisada $3</text>
      <sha1>katy52nc5afpuwq6c8trzzqbg42ms20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Protect-dropdown</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3847</id>
    <revision>
      <id>11162</id>
      <timestamp>2016-01-14T11:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;*Motivos frecuentes para a protección ** Vandalismo excesivo ** Publicidade excesiva ** Guerra de edicións ** Páxina moi visitada ** Modelo ou Módulo con moitas transclusións&quot;</comment>
      <origin>11162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="72jxfu60deid66hoqor7tts1koh5cx0" xml:space="preserve">*Motivos frecuentes para a protección
** Vandalismo excesivo
** Publicidade excesiva
** Guerra de edicións
** Páxina moi visitada
** Modelo ou Módulo con moitas transclusións</text>
      <sha1>72jxfu60deid66hoqor7tts1koh5cx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Protect-text</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3848</id>
    <revision>
      <id>11182</id>
      <parentid>11163</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="ryvf6qcmxcjss49h9fdrg1vpw1wsrya" xml:space="preserve">&lt;div name=&quot;protect_text&quot; id=&quot;protect_text&quot;&gt;
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|tipo=aviso de edición
|texto=Aquí é onde pode ver e cambiar os niveis de protección da páxina chamada &quot;'''&lt;nowiki&gt;$1&lt;/nowiki&gt;'''&quot;. Por favor, asegúrese de que está a seguir a [[Wikisource:Política de protección|política de protección de páxinas]].

Por defecto, o tempo de protección fíxase como indefinido. Para especificar unha caducidade, escolla un período de tempo (por exemplo: &quot;1 día&quot;, &quot;2 semanas&quot; ou &quot;3 meses&quot;) ou unha data de caducidade (por exemplo: &quot;1 de {{#switch:{{CURRENTMONTH}}|1=febreiro|2=marzo|3=abril|4=maio|5=xuño|6=xullo|7=agosto|8=setembro|9=outubro|10=novembro|11=decembro|12=xaneiro}} de {{#ifeq:{{CURRENTMONTH}}|12|{{#expr:{{CURRENTYEAR}}+1}}|{{CURRENTYEAR}} }}&quot;) en [http://www.gnu.org/software/tar/manual/html_node/Date-input-formats.html formato estándar GNU].
* Evite os valores de números que non sexan enteiros, tales como &quot;2,37 semanas&quot; ou &quot;1,84 días&quot;; o software MediaWiki interpretaraos incorrectamente.
* Os tempos de caducidade das proteccións fronte ao traslado e mais á edición poden establecerse con diferentes duracións.
** Isto permite que as páxinas sexan protexidas fronte á edición durante un período finito mentres que o traslado non se poida realizar indefinidamente.

&lt;big&gt;&lt;span style='color: darkred'&gt;'''Por favor, teña tino ao protexer páxinas.'''&lt;/span&gt;&lt;/big&gt;
}}&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ryvf6qcmxcjss49h9fdrg1vpw1wsrya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Protectedinterface</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3849</id>
    <revision>
      <id>11164</id>
      <timestamp>2016-01-14T11:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div id=&quot;mw-protectedinterface&quot;&gt; {| border=0 cellspacing=0 style=&quot;border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:100%; margin:.5em auto .5em auto;&quot; |- | style=&quot;padding:10px;...&quot;</comment>
      <origin>11164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="753" sha1="03ecfzhr48044l0ny10ptf3ojb5p0oy" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;mw-protectedinterface&quot;&gt;
{| border=0 cellspacing=0 style=&quot;border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; font-size:100%; margin:.5em auto .5em auto;&quot;
|-
| style=&quot;padding:10px;&quot; | [[Ficheiro:Namespace MediaWiki.svg|45px|Esta é unha mensaxe MediaWiki.]]|| '''Esta [[mw:Manual:System message|mensaxe da interface]] está documentada na [[mw:Manual:Interface/{{PAGENAME}}|páxina do manual]].'''&lt;br /&gt;A páxina forma parte da interface MediaWiki e está protexida para evitar [[Wikisource:Vandalismo|o seu abuso]], polo que só pode ser editada polos [[Wikisource:Administradores|administradores]]. Para solicitar un cambio na páxina deixe unha mensaxe na [[{{ns:9}}:{{PAGENAME}}|páxina de conversa]] ou na [[Wikisource:A Taberna|Taberna]].
|}
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>03ecfzhr48044l0ny10ptf3ojb5p0oy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Protectedpagetext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3850</id>
    <revision>
      <id>11183</id>
      <parentid>11165</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T12:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6537" sha1="p64i8obdrgs8uq4cjx2c8w2wur6xipm" xml:space="preserve">{{#ifeq: $1 | protect
| &lt;!-- Protección completa --&gt;
&lt;div id=&quot;mw-protectedpagetext&quot; style=&quot;background: white; border: solid 0px #AAAAAA; margin-bottom: 0.5em; padding: 4px&quot;&gt;
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira|tipo=sistema|imaxe=[[Ficheiro:Ambox protection.png]]|estilo=border: 2px solid #bba;|estilotexto=font-weight:bold; font-size:130%;|texto=Esta páxina foi [[Wikisource:Política de protección#Protección completa|protexida]] e só pode ser editada por [[Wikisource:Administradores|administradores]].}}
{{#ifexist: {{FULLPAGENAME}}|
&lt;table style=&quot;margin-top:1em; background:none;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;width:50%; vertical-align:top;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:80%; vertical-align:top; background:transparent;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;position:relative; height:25px; left:1.3em; top:4px;&quot;&gt;&lt;h2 style=&quot;border-bottom:0; font-size:130%; font-weight:bold; padding:.15em;&quot;&gt;Por que está protexida a páxina?&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt; Algúns [[Wikisource:Modelos|modelos]] e todas as páxinas da interface do sitio están [[Wikisource:Política de protección#Protección permanente|permanentemente protexidos]] debido ao seu amplo uso. De xeito ocasional, os artigos protéxense temporalmente por [[Wikisource:Guerra de edicións|guerras de edición]]. Porén, a maioría dos artigos pódeos editar calquera.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt; O motivo para a protección pódese atopar no &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=protect&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}}} rexistro de proteccións]&lt;/span&gt;. Se non hai entradas relevantes no rexistro, pódese deber a &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=move&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}}} un traslado]&lt;/span&gt; realizado despois da protección.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;width:50%; vertical-align:top;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;position:relative; height:25px; left:1.3em; top:4px;&quot;&gt;&lt;h2 style=&quot;border-bottom:0; font-size:130%; font-weight:bold; padding:.15em;&quot;&gt;Que podo facer?&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;
&lt;ul&gt;
{{#ifeq: {{FULLPAGENAME}} | Portada | &lt;li&gt;[[Wikisource:Como rexistrarse|Rexistre unha conta]] se aínda non ten ningunha&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Visite a [[Wikisource:Zona de probas|zona de probas]] para facer probas de edición&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Bótelle un ollo á [[Wikisource:Guía|Guía]] para aprender máis sobre como editar&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Conversa:Portada|Informe sobre os erros que haxa na Portada]]&lt;/li&gt;| {{#ifeq: {{NAMESPACE}} | Modelo
| {{#switch:
    {{#ifexist: {{FULLPAGENAME}}/uso
    | uso
    }}
  | uso = &lt;li&gt; Este modelo ten unha páxina de documentación, [[{{FULLPAGENAME}}/uso]], que pode ser editada libremente. &lt;/li&gt;
  }}
}}
{{#ifexist: {{FULLPAGENAME}}
| {{#ifeq: {{NAMESPACE}} | {{TALKSPACE}}
  |
  | {{#if:{{TALKPAGENAME}}|&lt;li&gt; [[{{TALKPAGENAME}}|Converse sobre o contido da páxina]] cos outros.&lt;/li&gt;}}
  &lt;li&gt; Se a páxina está protexida fronte ao traslado, solicite o movemento na [[Wikisource:A Taberna|Taberna]].&lt;/li&gt;
}}
}}
&lt;li&gt; [[Wikisource:A Taberna|Solicite a desprotección]] da páxina. &lt;/li&gt;
{{#if:{{TALKPAGENAME}}|&lt;li&gt;Se deu cun erro ou ten unha suxestión para facer un cambio menor, pode enviar unha proposta de edición premendo na ligazón de embaixo. Un [[Wikisource:Administradores|administrador]] fará entón o cambio no seu nome. Bótelle primeiro un ollo á [[{{TALKPAGENAMEE}}|páxina de conversa do artigo]], para ver se o caso xa se está a debater.&lt;/li&gt;
&lt;li style=&quot;list-style:none; display:inline;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; margin:auto;&quot;&gt;
&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:{{TALKPAGENAME}}|action=edit&amp;preloadtitle=Solicitude%20de%20edición&amp;section=new}} Enviar unha solicitude de edición]&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;
}}
}}
&lt;/ul&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
|   }}
&lt;/div&gt;
| &lt;!-- Semiprotección --&gt;
&lt;div id=&quot;mw-protectedpagetext&quot; style=&quot;background: white; border: solid 0px #AAAAAA; margin-bottom: 0.5em; padding: 4px&quot;&gt;
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira|tipo=sistema|estilo=border: 2px solid #bba;|estilotexto=font-weight:bold; font-size:130%;|texto=Esta páxina foi [[Wikisource:Política de protección#Semiprotección|semiprotexida]] e só pode ser editada por [[Wikisource:Usuarios autoconfirmados|usuarios autoconfirmados]].}}

&lt;table style=&quot;margin-top:1em; background:none;&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td style=&quot;width:50%; vertical-align:top;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:80%; vertical-align:top; background:transparent;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;position:relative; height:25px; left:1.3em; top:4px;&quot;&gt;&lt;h2 style=&quot;border-bottom:0; font-size:130%; font-weight:bold; padding:.15em;&quot;&gt;Por que está protexida a páxina?&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt; Mentres que calquera pode editar a meirande parte dos artigos, a [[Wikisource:Política de protección#Semiprotección|semiprotección]] é ás veces necesaria para evitar [[Wikisource:Vandalismo|vandalismos]] en páxinas moi visitadas.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt; O motivo para a protección pódese atopar no &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=protect&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}}} rexistro de proteccións]&lt;/span&gt;. Se non hai entradas relevantes no rexistro, pódese deber a &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=move&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}}} un traslado]&lt;/span&gt; realizado despois da protección.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;width:50%; vertical-align:top;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;position:relative; height:25px; left:1.3em; top:4px;&quot;&gt;&lt;h2 style=&quot;border-bottom:0; font-size:130%; font-weight:bold; padding:.15em;&quot;&gt;Que podo facer?&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt; Se ten unha conta de usuario, [[Especial:Rexistro|acceda ao sistema]] primeiro. Se aínda non ten unha conta, quizais queira &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:UserLogin|type=signup}} crear unha]&lt;/span&gt;; despois de [[Wikisource:Usuarios autoconfirmados|4 días e 10 edicións]], será capaz de modificar páxinas semiprotexidas.&lt;/li&gt;
{{#ifexist: {{FULLPAGENAME}}
| {{#ifeq: {{NAMESPACE}} | {{TALKSPACE}}
  |
  | &lt;li&gt;[[{{TALKPAGENAME}}|Converse sobre o contido da páxina]] cos outros.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;[[Wikisource:A Taberna|Solicite a desprotección]] da páxina.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;Se deu cun erro ou ten unha suxestión para facer un cambio menor, pode enviar unha proposta de edición premendo na ligazón de embaixo. Un [[Wikisource:Usuarios autoconfirmados|usuario autoconfirmado]] fará entón o cambio no seu nome. Bótelle primeiro un ollo á [[{{TALKPAGENAMEE}}|páxina de conversa do artigo]], para ver se o caso xa se está a debater.&lt;/li&gt;
  }}
}}
&lt;li style=&quot;list-style:none; display:inline;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; margin:auto;&quot;&gt;
&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:{{TALKPAGENAME}}|action=edit&amp;preloadtitle=Solicitude%20de%20edición&amp;section=new}} Enviar unha solicitude de edición]&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
}}</text>
      <sha1>p64i8obdrgs8uq4cjx2c8w2wur6xipm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Readonlytext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3851</id>
    <revision>
      <id>11167</id>
      <timestamp>2016-01-14T11:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div id=&quot;mw-readonlytext&quot; style=&quot;margin-top:5px; margin-bottom:1em; padding: 0.5em; vertical-align: middle; border: solid #aaaaaa 1px; background-color: transparent;&quot;&gt;&lt;table style...&quot;</comment>
      <origin>11167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="902" sha1="63siy5qrrg7vbeqn8wu8w4z7suiv2ex" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;mw-readonlytext&quot; style=&quot;margin-top:5px; margin-bottom:1em; padding: 0.5em; vertical-align: middle; border: solid #aaaaaa 1px; background-color: transparent;&quot;&gt;&lt;table style=&quot;background: none;&quot;&gt;&lt;tr&gt;&lt;td valign=&quot;center&quot;&gt;[[Ficheiro:Padlock.svg|45px|A base de datos está pechada.]]&lt;/td&gt;&lt;td&gt;A base de datos da Wikipedia está temporalmente no modo de só lectura polo seguinte motivo: &lt;div&gt;'''$1'''&lt;/div&gt; Probablemente isto sexa debido a rutinas de mantemento; se é así, será capaz de editar dentro duns minutos. Pedimos desculpas por calquera inconveniencia que isto poida causar. Pode continuar navegando polos artigos da Wikipedia mentres a base de datos estea bloqueada. Para obter máis información, pode visitar as canles [irc://irc.freenode.net/wikipedia #wikipedia] e [irc://irc.freenode.net/wikipedia-gl #wikipedia-gl] na rede IRC [http://freenode.net/ freenode].&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>63siy5qrrg7vbeqn8wu8w4z7suiv2ex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Readonlywarning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3852</id>
    <revision>
      <id>11168</id>
      <timestamp>2016-01-14T11:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo        = aviso de edición | imaxe       = [[Ficheiro:Padlock.svg|60x60px]] | texto       = '''Atención: A base de datos está temporalmen...&quot;</comment>
      <origin>11168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="759" sha1="5m72f8qyyefdky2r5srccicnngl696x" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso de edición
| imaxe       = [[Ficheiro:Padlock.svg|60x60px]]
| texto       = '''Atención: A base de datos está temporalmente pechada.'''&lt;br /&gt;Probablemente o motivo sexa que se están a facer labores de mantemento. Isto quere dicir que nestes intres non pode gardar as edicións que fixo nesta páxina. Se cadra, para conservalas, pode cortar e pegar o texto nun ficheiro de texto e gardalo para despois intentalo de novo. Para obter máis información, pode visitar as canles [irc://irc.freenode.net/wikipedia #wikipedia] e [irc://irc.freenode.net/wikipedia-gl #wikipedia-gl] na rede IRC [http://freenode.net/ freenode].&lt;br /&gt;O administrador que pechou a base de datos deu esta explicación: ''$1''
}}</text>
      <sha1>5m72f8qyyefdky2r5srccicnngl696x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Recreate-moveddeleted-warn</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3853</id>
    <revision>
      <id>11171</id>
      <timestamp>2016-01-14T12:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo  = aviso de edición | id    = recreate | imaxe = [[Ficheiro:Nuvola apps important blue.svg|50px]] | texto =  {{#switch:{{NAMESPACE}}|Conve...&quot;</comment>
      <origin>11171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="632" sha1="gzde9ubqjdu31ip8xn9x36xwq08321b" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo  = aviso de edición
| id    = recreate
| imaxe = [[Ficheiro:Nuvola apps important blue.svg|50px]]
| texto = 
{{#switch:{{NAMESPACE}}|Conversa|Conversa categoría|Conversa axuda|Conversa modelo|Conversa Wikisource|Conversa usuario=Esta páxina de conversa xa foi [[Wikisource:Borrar|eliminada]] anteriormente. |'''Atención: Vai volver crear unha páxina que xa foi [[Wikisource:Borrar|eliminada]] anteriormente.'''

Debería considerar se é apropiado continuar a editar esta páxina.}}
}}
Velaquí están o rexistro de borrados e mais o de traslados desta páxina, por se quere consultalos:</text>
      <sha1>gzde9ubqjdu31ip8xn9x36xwq08321b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Revdelete-reason-dropdown</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3854</id>
    <revision>
      <id>11172</id>
      <timestamp>2016-01-14T12:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;* Motivos frecuentes para borrar ** Violación dos dereitos de autoría ** Comentario inapropiado ou información persoal ** Ataques persoais, difamación ** Nome de usuario inapr...&quot;</comment>
      <origin>11172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="cpxuwnr0nsszf4q6d4t0gsvosynk1pj" xml:space="preserve">* Motivos frecuentes para borrar
** Violación dos dereitos de autoría
** Comentario inapropiado ou información persoal
** Ataques persoais, difamación
** Nome de usuario inapropiado
** Información potencialmente difamatoria</text>
      <sha1>cpxuwnr0nsszf4q6d4t0gsvosynk1pj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Scribunto-doc-page-does-not-exist</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3855</id>
    <revision>
      <id>11173</id>
      <timestamp>2016-01-14T12:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Uso de marcador}}&quot;</comment>
      <origin>11173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="q4swh7l02n6ngye8nl6nr5dctof8gmj" xml:space="preserve">{{Uso de marcador}}</text>
      <sha1>q4swh7l02n6ngye8nl6nr5dctof8gmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Scribunto-doc-page-show</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3856</id>
    <revision>
      <id>11174</id>
      <timestamp>2016-01-14T12:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Uso de marcador}} &lt;hr /&gt;&quot;</comment>
      <origin>11174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="nw3rjknbtoet1d4lutc057zc6xibzrv" xml:space="preserve">{{Uso de marcador}}
&lt;hr /&gt;</text>
      <sha1>nw3rjknbtoet1d4lutc057zc6xibzrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Searchdisabled</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3857</id>
    <revision>
      <id>11184</id>
      <timestamp>2016-01-14T12:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo        = sistema | imaxe       =  | estilo      =  | estilotexto =  | texto       = As procuras en {{SITENAME}} están deshabilitadas por c...&quot;</comment>
      <origin>11184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="404" sha1="85taf1zx3noyk7vipkn6hdb8u6oqj8m" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = sistema
| imaxe       = 
| estilo      = 
| estilotexto = 
| texto       = As procuras en {{SITENAME}} están deshabilitadas por cuestións de rendemento. Mentres tanto pode procurar usando o Google.
&lt;span style=&quot;font-size: 89%; display: block; margin-left: .2em&quot;&gt;Note que os seus índices do contido de {{SITENAME}} poden estar desactualizados.&lt;/span&gt;
}}</text>
      <sha1>85taf1zx3noyk7vipkn6hdb8u6oqj8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Semiprotectedpagewarning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3858</id>
    <revision>
      <id>11185</id>
      <timestamp>2016-01-14T12:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div id=&quot;semiprotectedpagewarning&quot;&gt; {{Metamodelo de avisos/Cabeceira |tipo=aviso de edición |texto='''Nota:''' Esta páxina foi Wikipedia:Política de protección#Semiprotecci...&quot;</comment>
      <origin>11185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="394" sha1="svpv1khfqwthsip0hzc1pxpikz8z21g" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;semiprotectedpagewarning&quot;&gt;
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
|tipo=aviso de edición
|texto='''Nota:''' Esta páxina foi [[Wikipedia:Política de protección#Semiprotección|semiprotexida]] de xeito que só os [[Wikipedia:Usuarios autoconfirmados|usuarios autoconfirmados]] a poidan editar.
}}
&lt;hr class=&quot;fmbox-warning-ruler&quot; style=&quot;color: #BB7070; background-color: #BB7070;&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>svpv1khfqwthsip0hzc1pxpikz8z21g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Sharedupload-desc-here</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3860</id>
    <revision>
      <id>11187</id>
      <timestamp>2016-01-14T12:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo        = sistema | id          = mw-sharedupload | imaxe       = [[Ficheiro:Commons-logo.svg|40x40px|Logo da Wikimedia Commons]] | estilote...&quot;</comment>
      <origin>11187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="778" sha1="eerv1n18pswve61qcm5zgmrh82bpb95" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = sistema
| id          = mw-sharedupload
| imaxe       = [[Ficheiro:Commons-logo.svg|40x40px|Logo da Wikimedia Commons]]
| estilotexto = font-size: 90%; text-align: center;
| texto       = &lt;div&gt;
&lt;big&gt;Este ficheiro procede da [[commons:Portada galega|Wikimedia Commons]]. A continuación móstrase a información da súa '''[[commons:File:{{PAGENAME}}|páxina de descrición]]'''.&lt;/big&gt; &lt;br /&gt; Commons é un repositorio libre de ficheiros multimedia. [[commons:Commons:Benvido|Pode contribuír alí]] cargando as súas imaxes.
&lt;/div&gt;
}}&lt;div class=&quot;metadata topicon&quot; id=&quot;commons-icon&quot; style=&quot;display:none; right:30px;&quot;&gt;[[Ficheiro:Commons-logo.svg|14px|link=commons:File:{{PAGENAME}}|Este é un ficheiro da Wikimedia Commons.]]&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>eerv1n18pswve61qcm5zgmrh82bpb95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Sp-contributions-footer</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3861</id>
    <revision>
      <id>11188</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo  = sistema | id    = sp-contributions-footer | imaxe = [[Ficheiro:User-info.svg|40px|Información d{{U@|U=$1}} usuari{{U@|U=$1}}.]] | estil...&quot;</comment>
      <origin>11188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2090" sha1="mpnjhjhcd3w02fby7wj4m2gm7ui440n" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo  = sistema
| id    = sp-contributions-footer
| imaxe = [[Ficheiro:User-info.svg|40px|Información d{{U@|U=$1}} usuari{{U@|U=$1}}.]]
| estilotexto = font-size: 90%; text-align:center;
| texto = 
[[Usuario:{{{1|$1}}}|{{{1|$1}}}]]:&amp;nbsp; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[Especial:Índice de prefixos/Usuario:{{{1|$1}}}/|Subpáxinas]] '''·'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[{{fullurl:Especial:Lista de usuarios|limit=1&amp;username={{urlencode:{{{1|$1}}}}}}} Dereitos de usuari{{U@|U=$1}}] '''·'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[//tools.wmflabs.org/xtools-ec/?user={{urlencode:{{{1|$1}}}}}&amp;project=gl.wikisource.org Número de edicións] &lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;{{#iferror:{{#expr:{{edicións|$1}}+1}}||&lt;span style=&quot;font-size: 90%&quot;&gt;({{formatnum:{{edicións|$1}}}})&lt;/span&gt;}} &lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;{{#ifexist:Usuario:$1/Editcounter|([//toolserver.org/~tparis/pcount/index.php?name={{urlencode:$1}}&amp;lang=gl&amp;wiki=wikisource con gráficos])|}}'''·'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[//toolserver.org/~snottywong/commentsearch.html?name={{urlencode:{{{1|$1}}}}} Uso do resumo de edición] '''·'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[//gl.wikisource.org/w/index.php?title=Especial:Páxinas_novas&amp;namespace=all&amp;username={{urlencode:$1}}&amp;limit=1000 Páxinas novas]&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;([//toolserver.org/~tparis/pages/index.php?name={{urlencode:{{{1|$1}}}}}&amp;lang=gl&amp;wiki=wikisource&amp;redirects=none todas]) '''·'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[//toolserver.org/%7Eluxo/contributions/contributions.php?user={{urlencode:{{{1|$1}}}}}&amp;blocks=true&amp;lang=gl Contribucións globais] '''·'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[//gl.wikisource.org/w/index.php?title=Especial%3ALista+de+imaxes&amp;limit=50&amp;user={{{1|$1}}} Imaxes subidas] / [[commons:Special:ListFiles/{{{1|$1}}}|Commons]] '''·'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[sulutil:{{{1|$1}}}|Rexistro unificado]] / [[Especial:Autenticación central/{{{1|$1}}}|contas]]&lt;/span&gt;
}}</text>
      <sha1>mpnjhjhcd3w02fby7wj4m2gm7ui440n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Sp-contributions-footer-anon</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3862</id>
    <revision>
      <id>11189</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo  = sistema | id    = sp-contributions-footer-anon | imaxe = [[Ficheiro:User-info.svg|40px|Información do usuario.]] | estilotexto = font-s...&quot;</comment>
      <origin>11189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2286" sha1="972pasacau5ny3f8nzew9pwrcsgs5j6" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo  = sistema
| id    = sp-contributions-footer-anon
| imaxe = [[Ficheiro:User-info.svg|40px|Información do usuario.]]
| estilotexto = font-size: 90%;
| texto = &lt;div&gt;
Estas son as contribucións dun usuario anónimo, identificado polo seu [[enderezo IP]]. Algúns enderezos IP cambian periodicamente e poden ser compartidos por diversos usuarios.&lt;br/&gt;Se é un usuario anónimo, pode [https://gl.wikisource.org/w/index.php?title=Especial:Iniciar_sesi%C3%B3n&amp;type=signup crear unha conta] ou [[Especial:Iniciar_sesión|acceder ao sistema]] para evitar confusións con outros usuarios anónimos.&lt;br /&gt;
&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;{{#iferror: {{#expr:{{urlencode:$1}}}}
| &lt;div class=&quot;hlist inline&quot;&gt;
* &amp;#91;[https://tools.wmflabs.org/whois/gateway.py?lookup=true&amp;ip={{urlencode:$1}} WHOIS]
* [//www.robtex.com/ip/{{urlencode:$1}}.html rDNS]
* [http://www.dnsstuff.com/tools#traceroute/type=ipv4&amp;&amp;value={{urlencode:$1}}&amp;&amp; Traceroute]
* [https://db-ip.com/{{urlencode:$1}} Localización xeográfica]
* [{{fullurl:Special%3ABlockList|ip={{urlencode:$1}}}} Bloqueos en activo]
* [//tools.wmflabs.org/guc/index.php?user={{urlencode:$1}} Contribucións globais]]
* &amp;#91;RIRs: [http://whois.arin.net/rest/ip/{{urlencode:$1}}.html América]
* [http://www.ripe.net/fcgi-bin/whois?searchtext={{urlencode:$1}} Europa]
* [http://www.afrinic.net/cgi-bin/whois?searchtext={{urlencode:$1}} África]]
&lt;/div&gt;
| &lt;div class=&quot;hlist inline&quot;&gt;
* &amp;#91;[http://whois.domaintools.com/{{urlencode:$1}} WHOIS]
* [//www.robtex.com/ip/{{urlencode:$1}}.html rDNS]
* [http://www.domaintools.com/research/traceroute/?query={{urlencode:$1}} Traceroute]
* [http://whatismyipaddress.com/ip/{{urlencode:$1}} Localización xeográfica]&amp;nbsp;&lt;sup&gt;([http://www.infosniper.net/index.php?ip_address={{urlencode:$1}} Alternativa])&lt;/sup&gt;
* [{{fullurl:Special%3ABlockList|ip={{urlencode:$1}}}} Bloqueos en activo]
* [//tools.wmflabs.org/guc/index.php?user={{urlencode:$1}} Contribucións globais]&amp;#93;
* &amp;#91;RIRs: [http://whois.arin.net/rest/ip/{{urlencode:$1}}.html América]
* [http://www.ripe.net/fcgi-bin/whois?searchtext={{urlencode:$1}} Europa]
* [http://www.afrinic.net/cgi-bin/whois?searchtext={{urlencode:$1}} África]]
&lt;/div&gt;
}}&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
}}</text>
      <sha1>972pasacau5ny3f8nzew9pwrcsgs5j6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Spam-blacklist</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3863</id>
    <revision>
      <id>11190</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;!-- Deixe esta liña tal e como está --&gt; &lt;pre&gt; # As ligazóns externas que coincidan na súa totalidade ou en parte con algún rexistro desta lista serán bloqueadas cando se in...&quot;</comment>
      <origin>11190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5999" sha1="joero1baaex7a29p4wm2r8chmfda7y3" xml:space="preserve">&lt;!-- Deixe esta liña tal e como está --&gt; &lt;pre&gt;
# As ligazóns externas que coincidan na súa totalidade ou en parte con algún rexistro desta lista serán bloqueadas cando se intenten engadir a unha páxina.
# Esta lista afecta unicamente a este wiki; tamén existe unha lista global en [[m:Spam_blacklist]]
# Para obter máis documentación vaia a https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:SpamBlacklist
#
# A sintaxe é a seguinte:
#   * Todo o que vaia despois dun carácter &quot;#&quot; ata o final da liña é un comentario
#   * Toda liña que non estea en branco é un fragmento de expresión regular que só coincide con dominios dentro de enderezos URL
#
#  Ao engadir unha nova entrada, deixa un comentario có teu nome de usuario e unha descrición breve

#### ABREVIADORES DE URL, ALIAS DE DNS E TRADUTORES AUTOMÁTICOS ####
## Importado de https://es.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Spam-blacklist por Banjo - 30/03/2015
## Empregados para evadir restriccións (insertar URL bloqueadas por esta mesma lista)
## Sempre se pode usar a URL real se resulta necesario. Para referencias e citas deben empregarse as URL reales.
abbr\.com
abe5\.com
metamark\.net
notlong\.com
shurl\.net
snipurl\.com
tiny\.cc
tinyurl
welcome\.to
wikidraw\.no-ip\.org           # Publicidad gratuita - Ecemaml 17-01-2008
‽\.ws
xurl\.jp

#### SITIOS DE DESCARGAS ####
##  Estas regexes, con «.+», non permiten ligar os arquivos pero sí 
##  ligar có sitio principal dos artigos.
## Importado de https://es.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Spam-blacklist por Banjo - 30/03/2015
bajateloz\.com
ciberdvd\.com
cinegratis\.net
conemule\.com
depositfiles\.com\/.+
filesonic\.com\/.+
gigasize\.com\/.+
hotfiles\.com\/.+
losinconseguiblesdelrock\.com # Enlaces a descargar+blog. --Bernard 2014/09/15
megaupload\.com\/.+
megavideo\.com\/.+
peliculasflv\.co
pordescargadirecta\.com/.+
rapidshare\.com\/.+

#### ESTAFAS ####
## Importado de https://es.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Spam-blacklist por Banjo - 30/03/2015
\.16mb\.com                    # [[es:Especial:Contribuciones/Asciicoder]], web maliciosa
agencia-tributaria-gov.com     # Falso web de Agencia Tributaria, malware --Abián (12/03/2015)
agencia-tributaria.org         # Falso web de Agencia Tributaria, malware --Abián (12/03/2015)
checkgmail\.sf\.net            # Phishing. --Ganímedes. 12/12/2012
\bclkpop\.com                  # [[es:Especial:Contribuciones/Popclick.A]]
lawagnermania\.com             # Web atacante. --Ganímedes. 20/12/2012
thewealthpackage               # [[es:Especial:Contribuciones/Steve_Bradshaw]]
toolserver\.hostzi\.com/gmail  # Phishing. --Morza 30/10/2012
wikirecent\.com                # Web posiblemente malicioso --Hprmedina 03/02/2015
xlnk\.cc/                      # Phishing. --Ganímedes. 12/12/2012 

#### PORNO / SHOCKSITES ####
## Importado de https://es.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Spam-blacklist por Banjo - 30/03/2015
www\.intimas\.tk               # Spam a favor de la anorexia. -- Gusgus
carneargenta\.com              # fotos de modelos argentinas --Beto 29 (20/03/2008)
\bsexole\.com\b                # Véase entrada anterior. 
nudetube\.com                  # SPAM - --KveD (23/05/2008)
0wned\.es                      # Shocksite 
owned\.es                      # Shocksite
own3d\.es                      # Shocksite -- HUB 9/7/2009
gentefresa\.com                # Shocksite 
daddysfriends\.com             # Porno en vandalismo
rafelguaraf\.tk                # Redirección shocksite own3d.es -- HUB 9/7/2009
youjizz\.com
babosas\.com                   # Usado en vandalismos
petardas\.com                  # Usado en vandalismos -- HUB 17/06/2010
serakon\.com
reigncelebrity\.wordpress      # Spam en artículos de celebridades. --BetoCG 05/11/2010
elpoderdelgarche\.blogspot\.com # Spam. Enlace inadecuado. --Montgomery 19/04/2011
\bcreditservices\.pro\b        # Spam camuflado. Avisado por OTRS, comunicado por MarcoAurelio. --Savh 20/09/2011
pornstarglobal\.com            # Spam porno --Hprmedina
fixedporn\.com                 # Recurrentes intentos de spam camuflado. --Montgomery 13/01/2012
curasobreros\.com              # Porno camuflado como enlace externo en Curas Obreros. --Andreateletrabajo 27/01/2012
chaturbate\.com                # Contenido para adultos, malware. --Abián 28/02/2013
pornstarrank\.com              # Spam. --BetoCG 26/06/2013

#### FOROS ####
## Importado de https://es.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Spam-blacklist por Banjo - 30/03/2015
## Dominios xerais
foroactivo\.com                # foros personales
foroactivo\.net
\bcreatuforo\b
\bcrearforo\b
\bforoweb\.org
\bforo-gratuito\.com
\bforoespana\b                 # Otro de foros de opinión
forums-free
network54\.com                 # Hosting de foros. Añadido abril 2014. --Bernard. 
\btaringa\.net                 # Enlaces a contenidos que violan los derechos de autor
ellibrototal\.com              # Enlaces a contenidos que violan derechos de autor
forochuches\.com               # Spam en artículo Forocoches, suplantando verdadero enlace. --Montgomery 14/05/2013
foroparalelo\.com              # Ídem que anterior. --Montgomery 22/06/2013

#### FOTOLOGS ####
## Importado de https://es.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Spam-blacklist por Banjo - 30/03/2015
fotolog\.com                    # Fotologs casi nunca son relevantes como enlace externo
metroflog\.com                  # Idem razones fotolog.com. --KveD (24/01/2007)
\bshafeono\.com                 # spam en artículos judíos por Gise821. -- Drini (1/10/2007)
\bfotoscofrades\.blogspot\.com  # Spam. Fotolog de imágenes. --Tirithel 06/03/2010
tinypic\.com                    # Se pueden hostear imagenes maliciosas por esa vía, a tratar igual que los reductores de enlaces. --Manuelt15
photobucket\.com                # Lo mismo que el anterior
imageshack\.us
crazyxgame

#### Engadidas por Prevert - 19/08/2007 ####
concellodetouro\.web\.iespana\.es
fao\.iespana\.es
xeneraisdoulla\.iespana\.es

 &lt;/pre&gt; &lt;!-- Deixe esta liña tal e como está --&gt;</text>
      <sha1>joero1baaex7a29p4wm2r8chmfda7y3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Tagline</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3864</id>
    <revision>
      <id>11191</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;En Galifontes, o Wikisource en galego.&quot;</comment>
      <origin>11191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="axllvv5b9w0j4rvep2f6kiqfpvs7y9b" xml:space="preserve">En Galifontes, o Wikisource en galego.</text>
      <sha1>axllvv5b9w0j4rvep2f6kiqfpvs7y9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Talkpagetext</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3865</id>
    <revision>
      <id>11192</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo        = aviso de edición | id          = talkpagetext | imaxe       = ningunha | texto       = Esta é unha '''Wikisource:Páxina de co...&quot;</comment>
      <origin>11192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="518" sha1="ly67smn81e7l48l7d4d68o644o1itna" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso de edición
| id          = talkpagetext
| imaxe       = ningunha
| texto       = Esta é unha '''[[Wikisource:Páxina de conversa|páxina de conversa]]'''. Lembra [[Wikisource:Asine as súas mensaxes nas páxinas de conversa|asinar as mensaxes]] que escribas engadindo o código &quot;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&quot; ou premendo na icona &quot;[[Ficheiro:Insert-signature.png|link=Wikisource:Asine as súas mensaxes nas páxinas de conversa]]&quot; da barra de edición.
}}</text>
      <sha1>ly67smn81e7l48l7d4d68o644o1itna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Titleblacklist</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3866</id>
    <revision>
      <id>11193</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:14:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;# Esta é unha lista negra de títulos. Non se pode crear ningún título ou usuario que coincida cunha destas expresións regulares. # Use &quot;#&quot; para os comentarios. # Por defecto,...&quot;</comment>
      <origin>11193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1099" sha1="obpxv2grmc5usjppfqytwex36wcqyg7" xml:space="preserve"># Esta é unha lista negra de títulos. Non se pode crear ningún título ou usuario que coincida cunha destas expresións regulares.
# Use &quot;#&quot; para os comentarios.
# Por defecto, diferencia entre maiúsculas e minúsculas.

 .*\/[Ww]\/[Ww]\/INDEX\.php

 .*((G|g)(A|a)(L|l)(I|i)(C|c)(I|i)(A|a)).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*((G|g)(A|a)(L|l)(I|i)(Z|z)(A|a)).* &lt;newaccountonly&gt;

 #Engadidos por Banjo o 19/12/07. Editado por Toliño o 02/04/2013.
 .*(\ba|A)(?i:dmin).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(\ba|A)(?i:dministrador).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(\bs|S)(?i:ysop).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(?i:fu[c(k]k).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*\.(com|org|co\.uk|net|info|es)\b.* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(?i:wikipedia|wiktionary|wikibooks|wikiquote|wikisource|wikispecies|wikinews|wikiversity|wikivoyage|wikidata|wikimedia|wiki).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(?i:galipedia|galizionario|galilibros|galicitas|galifontes|galinovas|galiversidade).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(\bc|C)(?i:heckuser).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(?i:template).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(?i:talk).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(?i:mediawiki).* &lt;newaccountonly&gt;
 .*(\bp|P)(?i:ut[oa]s*\b).* &lt;newaccountonly&gt;</text>
      <sha1>obpxv2grmc5usjppfqytwex36wcqyg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Titleprotectedwarning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3867</id>
    <revision>
      <id>11194</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo        = aviso | imaxe       = [[Ficheiro:Locked.svg|40px]] | estilo      = border: none; background-color: transparent | texto       = '''...&quot;</comment>
      <origin>11194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="554" sha1="md0xi0uoavjv2qb9byvdv366ujnkpf5" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso
| imaxe       = [[Ficheiro:Locked.svg|40px]]
| estilo      = border: none; background-color: transparent
| texto       = '''Aviso: Esta páxina foi protexida de xeito que [[Special:ListGroupRights|só algúns usuarios]] a poidan crear.'''&lt;br /&gt;Pode pedir o seu desbloqueo na [[Wikipedia:A Taberna|Taberna]]. Velaquí está a última entrada no &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=protect&amp;page={{FULLPAGENAMEE}}}} rexistro de proteccións]&lt;/span&gt;, por se quere consultala: &lt;/span&gt;
}}</text>
      <sha1>md0xi0uoavjv2qb9byvdv366ujnkpf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Tog-fancysig</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3868</id>
    <revision>
      <id>11195</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;b&gt;Tratar a sinatura como se fose texto wiki.&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;Se a opción está desmarcada, o contido da caixa ha representar o seu &lt;u&gt;nome de usuario&lt;/u&gt; e ligará coa súa páxina de...&quot;</comment>
      <origin>11195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="p4ua34n8klv2lkkn37je7vqwiq3kk1g" xml:space="preserve">&lt;b&gt;Tratar a sinatura como se fose texto wiki.&lt;/b&gt;&lt;br /&gt;Se a opción está desmarcada, o contido da caixa ha representar o seu &lt;u&gt;nome de usuario&lt;/u&gt; e ligará coa súa páxina de usuario. Se a opción está marcada, o texto wiki utilizarase como o seu nome cando asine con &lt;nowiki&gt;~~~ ou ~~~~&lt;/nowiki&gt;.</text>
      <sha1>p4ua34n8klv2lkkn37je7vqwiq3kk1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Undo-failure</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3869</id>
    <revision>
      <id>11196</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Metamodelo de avisos/Cabeceira | id    = mw-undo-failure | tipo  = aviso | imaxe = [[Ficheiro:Nuvola actions undo.png|40px]] | texto = '''Non se pode desfacer a edición debido...&quot;</comment>
      <origin>11196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237" sha1="jh3w0oxbgr3gbvqewegcg9jj99b50vz" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| id    = mw-undo-failure
| tipo  = aviso
| imaxe = [[Ficheiro:Nuvola actions undo.png|40px]]
| texto = '''Non se pode desfacer a edición debido a un conflito con algunha das edicións intermedias.'''
}}</text>
      <sha1>jh3w0oxbgr3gbvqewegcg9jj99b50vz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Undo-success</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3870</id>
    <revision>
      <id>11198</id>
      <parentid>11197</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T13:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="528" sha1="n1fkjzva0fogolg6q34j8x1ovqllu31" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| id    = mw-undo-success
| tipo  = aviso de edición
| imaxe = ningunha
| texto = &lt;div&gt;
'''A edición pódese desfacer. Comprobe a comparación que aparece a continuación para confirmar que isto é o que desexa facer; despois, garde os cambios para desfacer a edición.'''

''Se está a desfacer unha edición que non é un [[Wikisource:Vandalismo|vandalismo]], explique o motivo no [[Axuda:Resumo de edición|resumo de edición]] ademais de usar a mensaxe que aparece por defecto.''
&lt;/div&gt;
}}</text>
      <sha1>n1fkjzva0fogolg6q34j8x1ovqllu31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Jswarning</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3871</id>
    <revision>
      <id>11202</id>
      <parentid>11201</parentid>
      <timestamp>2016-01-14T13:57:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="592" sha1="tqtnm7k8sfpa6m458bzkremmpijdkqx" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso de edición
| imaxe       = ningunha
| estilo      = border:2px solid #8B0000; background:#EEE;
| estilotexto = font-size:100%; font-weight: bold; color: #8B0000; margin:.5em auto .5em auto;
| texto       = O código que insira nesta páxina pode tratarse de contido malicioso capaz de pór en perigo a súa conta. Se non está certo de se o código que está a engadir a esta páxina é seguro, pode preguntar [[Wikisource:A Taberna|na Taberna]]. Teña en conta que o código ''vaixe executar'' ao obter a vista previa desta páxina.
}}</text>
      <sha1>tqtnm7k8sfpa6m458bzkremmpijdkqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Userinvalidcssjstitle</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3872</id>
    <revision>
      <id>11203</id>
      <timestamp>2016-01-14T13:58:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{MediaWiki:Jswarning}} {{Metamodelo de avisos/Cabeceira | tipo        = aviso | imaxe       = ningunha | estilo      =  | estilotexto =  | texto       = '''Aviso:''' Non hai ning...&quot;</comment>
      <origin>11203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="isrf81z5e9p9l9ta082ve35ug7wgml7" xml:space="preserve">{{MediaWiki:Jswarning}}
{{Metamodelo de avisos/Cabeceira
| tipo        = aviso
| imaxe       = ningunha
| estilo      = 
| estilotexto = 
| texto       = '''Aviso:''' Non hai ningunha aparencia chamada &quot;$1&quot;. Lembre que as páxinas .css e .js personalizadas utilizan un título en minúsculas, como por exemplo &quot;[[Usuario:{{BASEPAGENAME}}/vector.js]]&quot; no canto de &quot;Usuario:{{BASEPAGENAME}}/Vector.js&quot;.
}}</text>
      <sha1>isrf81z5e9p9l9ta082ve35ug7wgml7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Youhavenewmessagesfromusers</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3873</id>
    <revision>
      <id>11207</id>
      <timestamp>2016-01-14T14:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/36/Nuvola_apps_email.png&quot; alt=&quot;Ten mensaxes novas.&quot; width=&quot;25&quot; height=&quot;25&quot; longdesc=&quot;/wiki/File:Nuvola_apps_email.png&quot; /&gt; Ten...&quot;</comment>
      <origin>11207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="im8z13fmzxqs31jpq45wmj363rvkpmw" xml:space="preserve">&lt;img src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/36/Nuvola_apps_email.png&quot; alt=&quot;Ten mensaxes novas.&quot; width=&quot;25&quot; height=&quot;25&quot; longdesc=&quot;/wiki/File:Nuvola_apps_email.png&quot; /&gt; Ten $1 {{PLURAL:$3|doutro usuario|de $3 usuarios}} ($2).</text>
      <sha1>im8z13fmzxqs31jpq45wmj363rvkpmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:U@</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3874</id>
    <revision>
      <id>11212</id>
      <timestamp>2016-01-14T15:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{gender:{{{U|{{ROOTPAGENAME}}}}}|{{{1|o}}}|{{{2|a}}}|{{{3|{{{1|o}}}}}}}}&lt;noinclude&gt; {{Uso de marcador}} &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>11212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="eb6h07u8xa5iyyex2ty35f8gx796v6e" xml:space="preserve">{{gender:{{{U|{{ROOTPAGENAME}}}}}|{{{1|o}}}|{{{2|a}}}|{{{3|{{{1|o}}}}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eb6h07u8xa5iyyex2ty35f8gx796v6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:U@/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3875</id>
    <revision>
      <id>11213</id>
      <timestamp>2016-01-14T15:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Subpáxina de documentación}} __SENÍNDICE__ ;Obxectivo Este modelo serve para adaptar o texto doutros modelos que fan referencia a un/unha usuario/a, o se dirixen a el/ela, de...&quot;</comment>
      <origin>11213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="amuabwd5j62tleesqgd1q3gnllbm6xq" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
__SENÍNDICE__
;Obxectivo
Este modelo serve para adaptar o texto doutros modelos que fan referencia a un/unha usuario/a, o se dirixen a el/ela, de acordo co sexo que marcou a persoa nas súas preferencias. Se se inclúe nunha páxina ou conversa de usuario/a, a detección do sexo é automática.

O uso deste modelo non representa unha cualificación ou designación forzada do sexo do/a usuario/a de que se fala, xa que '''fai uso das preferencias configuradas pola persoa''', poñendo valores neutros (en masculino) cando o/a usuario/a prefiriu non especificar ese dato.

;Uso
*{{tlx|U@|''texto se é home''|''texto se é muller''}}

Pode engadirse tamén un texto xenérico:
*{{tlx|U@|''texto se é home''|''texto se é muller''|''texto se non se configurou o sexo''}}

Se o modelo está incluído fóra do espazo de nomes de usuario/a, deberá engadirse o nome de usuario da persoa de quen se fala mediante o parámetro &lt;code&gt;'''U='''&lt;/code&gt;:
*{{tlx|U@|U=''Nome de usuario''|''texto se é home''|''texto se é muller''|''texto xenérico''}}

=== Parámetros ===
* '''Texto se é home:''' É o primeiro parámetro, opcional. Mostrarase cando o usuario configurase nas súas preferencias que é un home. Se non se define, o texto por omisión será &quot;'''o'''&quot;. En caso de quedar baleiro, non se mostrará nada.
* '''Texto se é muller:''' É o segundo parámetro, opcional. Mostrarase cando a usuaria configurase nas súas preferencias que é unha muller. Se non se define, o texto por omisión será &quot;'''a'''&quot;. En caso de quedar baleiro, non se mostrará nada.
* '''Texto xenérico:''' É o terceiro parámetro, opcional. Mostrarase cando a persoa non especificou o seu sexo nas preferencias. Polo xeral non será necesario definilo, en cuxo caso mostrarase o texto correspondente a se é home.
* '''U='''''nome de usuario'': Só é necesario cando o modelo está incluído en espazos de nome que non sexan o correspondente aos usuarios.

=== Exemplos ===
==== Inclusións en páxinas de usuario ou as súas conversas====
* &lt;code&gt;Est{&amp;#123;U@|e|a&amp;#125;} wikipedista é arxentin{&amp;#123;U@&amp;#125;}&lt;/code&gt;
**Se é home → Est{{U@|e|a|U=Toliño}} wikipedista é arxentin{{U@|U=Toliño}}
**Se é muller → Est{{U@|e|a|U=Elvire}} wikipedista é arxentin{{U@|U=Elvire}}

==== Inclusións fóra das páxinas de usuario ====
É útil para variacións dunha soa letra, en particular cando sexan as definidas por omisión, &quot;'''o'''&quot; e &quot;'''a'''&quot;
* &lt;code&gt;Usuari{&amp;#123;U@|U=Toliño&amp;#125;}&lt;/code&gt; → Usuari{{U@|U=Toliño}}
* &lt;code&gt;Usuari{&amp;#123;U@|U=Elvire&amp;#125;}&lt;/code&gt; → Usuari{{U@|U=Elvire}}
Para textos máis longos pode ser preferible usar directamente &lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;gender:''nome de usuario''|''texto se é home''|''texto se é muller''}}&lt;/tt&gt;.

==== Parámetros en branco ====
Se un parámetro queda en branco non se mostrará nada, nin sequera o seu valor por defecto.
* &lt;code&gt;Es un{&amp;#123;U@||ha&amp;#125;} colaborador{&amp;#123;U@||a&amp;#125;}&lt;/code&gt;
**Se é home → Es un{{U@||a|U=Toliño}} colaborador{{U@||a|U=Toliño}}
**Se é muller → Es un{{U@||ha|U=Elvire}} colaborador{{U@||a|U=Elvire}}

Nótese que aquí podería omitirse o &quot;'''a'''&quot; por ser o valor predeterminado do segundo parámetro, deixando si o primeiro en branco. Así:
* &lt;code&gt;Es un{&amp;#123;U@||ha&amp;#125;} colaborador{&amp;#123;U@|&amp;#125;}&lt;/code&gt;
**Se é home → Es un{{U@||a|U=Toliño}} colaborador{{U@||U=Toliño}}
**Se é muller → Es un{{U@||ha|U=Elvire}} colaborador{{U@||U=Elvire}}

==== Terceiro parámetro ====
Aínda que non é de uso frecuente, poderá definirse un texto ambiguo ou de sexo indefinido, por exemplo:
*&lt;code&gt;{&amp;#123;U@|usuario|usuaria|usuari@&amp;#125;}&lt;/code&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Caixas de usuario|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>amuabwd5j62tleesqgd1q3gnllbm6xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Upload.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3876</id>
    <revision>
      <id>11214</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;/**  * Caixa de Descrición  *  * Engade o texto predefinido para o [[Modelo:Information]] na caixa de texto   * de &quot;Descrición&quot;  *   * Traído de [[nl:MediaWiki:Common.js]].  */...&quot;</comment>
      <origin>11214</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="585" sha1="1ahy3mkztcpu23z0c4difbx0fqb5y21" xml:space="preserve">/**
 * Caixa de Descrición
 *
 * Engade o texto predefinido para o [[Modelo:Information]] na caixa de texto 
 * de &quot;Descrición&quot;
 * 
 * Traído de [[nl:MediaWiki:Common.js]].
 */
 
function loadAutoInformationTemplate() {
	if (mw.util.getParamValue('wpDestFile') !== null) return;
 uploadDescription = document.getElementById('wpUploadDescription');
 var doubleBracket = '{' + '{';
 
 uploadDescription.value = doubleBracket + 'Information\n|Description=\n|Source=\n|Date=\n|Author=\n|Permission=\n|other_versions=\n|additional_information=\n}}\n';
}
 
$(loadAutoInformationTemplate);</text>
      <sha1>1ahy3mkztcpu23z0c4difbx0fqb5y21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Information</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3877</id>
    <revision>
      <id>11215</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:28:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{| summary=&quot;Unha táboa estándar que proporciona a información completa sobre o ficheiro, incluíndo a descrición do que é e como se fixo, os dereitos de autor e a súa orixe....&quot;</comment>
      <origin>11215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2520" sha1="myw6tw5iqhmjbifx37lqkid57ls66ds" xml:space="preserve">{| summary=&quot;Unha táboa estándar que proporciona a información completa sobre o ficheiro, incluíndo a descrición do que é e como se fixo, os dereitos de autor e a súa orixe.&quot; class=&quot;toccolours mbox-inside&quot; style=&quot;width: 100%;&quot; cellpadding=&quot;2&quot;
! style=&quot;background: #ccf; text-align: right; vertical-align: top; padding-right: 0.4em; width: 15%;&quot; id=&quot;fileinfotpl_desc&quot; |Descrición
| {{{Location|}}}
{{#if: {{{Description|{{{description|}}}}}} 
| {{{Description|{{{description}}}}}} 
| {{Sen descrición&lt;noinclude&gt;|categoría=&lt;/noinclude&gt;}} 
}}
|- valign=&quot;top&quot;
! style=&quot;background: #ccf; text-align: right; padding-right: 0.4em;&quot; id=&quot;fileinfotpl_src&quot; | Orixe
| 
{{#if:{{{Source|{{{source|}}}}}}
| {{{Source|{{{source}}}}}}
| &lt;includeonly&gt;[[Categoría:Imaxes sen orixe]]&lt;/includeonly&gt; Non se especificou a orixe. Edite a descrición deste ficheiro e [[Wikipedia:Citar as fontes|proporcione a orixe]].
}}
|- valign=&quot;top&quot;
! style=&quot;background: #ccf; text-align: right; padding-right: 0.4em; white-space: nowrap;&quot; id=&quot;fileinfotpl_date&quot; | Data
|
{{{Date|{{{date}}}}}}
|- valign=&quot;top&quot;
! style=&quot;background: #ccf; text-align: right; padding-right: 0.4em;&quot; id=&quot;fileinfotpl_aut&quot; | Autor
|
{{#if: {{{Author|{{{author|}}}}}} 
| {{{Author|{{{author}}}}}} 
| {{Sen descrición|información do autor|categoría=}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Imaxes sen orixe]]&lt;/includeonly&gt; 
}}
|- valign=&quot;top&quot;
! style=&quot;background: #ccf; text-align: right; padding-right: 0.4em;&quot; id=&quot;fileinfotpl_perm&quot; | Licenza&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Commons:Commons:Reusing content outside Wikimedia|Reuso deste ficheiro]])&lt;/small&gt;
|
{{#if:{{{Permission|{{{permission|}}}}}}
| {{{Permission|{{{permission}}}}}}
| Véxase embaixo.
}}
{{#switch: {{{Other_versions| {{{other_versions| {{{other versions|}}} }}} }}}
|   = 
| - = 
| none = 
| #default = 
&lt;tr valign=&quot;top&quot;&gt;
&lt;th style=&quot;background: #ccf; text-align: right; padding-right: 0.4em;&quot; id=&quot;fileinfotpl_ver&quot;&gt; Outras versións &lt;/th&gt;
&lt;td&gt; {{{Other_versions| {{{other_versions| {{{other versions|}}} }}} }}} &lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
}}
{{#switch: {{{Additional_information|{{{additional_information|{{{Additional information|{{{additional information|}}}}}}}}}}}}
|   = 
| - = 
| none = 
| #default = 
&lt;tr style=&quot;vertical-align:top;&quot;&gt;
&lt;th style=&quot;background:#ccf; text-align:right; padding-right:0.4em;&quot; id=&quot;fileinfotpl_add&quot;&gt; Información adicional &lt;/th&gt;
&lt;td&gt; {{{Additional_information|{{{additional_information|{{{Additional information|{{{additional information|}}}}}}}}}}}} &lt;/td&gt;
&lt;/tr&gt;
}}
|}&lt;noinclude&gt;

{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>myw6tw5iqhmjbifx37lqkid57ls66ds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Information/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3878</id>
    <revision>
      <id>11218</id>
      <parentid>11217</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T07:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición 11217 de [[Special:Contributions/Banjo|Banjo]] ([[User talk:Banjo|conversa]])</comment>
      <origin>11218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="676" sha1="h24iz9hu9lyr60cob9d5c270tf371k4" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír unha caixa co resumo da información máis relevante sobre un ficheiro.

;Uso
Copiar e pegar, enchendo os datos, na páxina de descrición da imaxe.

{| style=&quot;background-color: transparent;&quot;
! Completo
! Sinxelo
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
|
&lt;pre&gt;
{{Information
| description = 
| source      = 
| date        = 
| author      = 
| permission  = 
| other_versions = 
| additional_information =
}}
&lt;/pre&gt;
|
&lt;pre&gt;
{{Information
| description = 
| source      = 
| date        = 
| author      = 
| permission  = 
}}

&lt;/pre&gt;
|}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Caixas de información sobre imaxes|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>h24iz9hu9lyr60cob9d5c270tf371k4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Caixas de información sobre imaxes</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3879</id>
    <revision>
      <id>11219</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Caixas de información|Imaxes]] [[Categoría:Marcadores de mantemento de imaxes]]&quot;</comment>
      <origin>11219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="9t27616b1sd8hlav9qkr6uvux86r7v4" xml:space="preserve">[[Categoría:Caixas de información|Imaxes]]
[[Categoría:Marcadores de mantemento de imaxes]]</text>
      <sha1>9t27616b1sd8hlav9qkr6uvux86r7v4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de mantemento de imaxes</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3880</id>
    <revision>
      <id>11224</id>
      <parentid>11220</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T07:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="nlluv5bkgh84wsjmb4ypsn3e43d5d70" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento de imaxes]]
[[Categoría:Marcadores de mantemento|Imaxes]]</text>
      <sha1>nlluv5bkgh84wsjmb4ypsn3e43d5d70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Mantemento de imaxes</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3881</id>
    <revision>
      <id>11223</id>
      <parentid>11222</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T07:32:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Banjo moveu a páxina &quot;[[Categoría:WikisourceMantemento de imaxes]]&quot; a &quot;[[Categoría:Wikisource:Mantemento de imaxes]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>11223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Caixas de información</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3882</id>
    <revision>
      <id>11225</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:33:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>11225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen descrición</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3883</id>
    <revision>
      <id>11226</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;cleanup&quot; style=&quot;text-align: center; background: #ffe; margin: .75em 15%; padding: .5em; border: 1px solid #e3e3b0;&quot;&gt;Ficheiro:Nuvola_apps_im...&quot;</comment>
      <origin>11226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="hh4vf59ip32leukbeqtol64qqo9kuv5" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;cleanup&quot; style=&quot;text-align: center; background: #ffe; margin: .75em 15%; padding: .5em; border: 1px solid #e3e3b0;&quot;&gt;[[Ficheiro:Nuvola_apps_important.svg|60px|left]] Este ficheiro carece de '''{{ #if: {{{1|}}} | {{{1}}} | descrición }}''' ou fáltalle información esencial.
Se coñece esta información, engada estes datos á páxina do ficheiro.
&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Ficheiro|[[Categoría:Imaxes tarefas pendentes|{{PAGENAME}}]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;

{{Uso de marcador}}

[[Categoría:Caixas de información sobre imaxes|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hh4vf59ip32leukbeqtol64qqo9kuv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen descrición/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3884</id>
    <revision>
      <id>11227</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:35:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Subpáxina de documentación}} ;Obxectivo Indicar que un ficheiro carece de descrición.  ;Uso O modelo é empregado por {{m|Information}} para indicar que unha imaxe carece de...&quot;</comment>
      <origin>11227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="285" sha1="ji400nc08480xuli36tg8nkgw80cpxz" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Indicar que un ficheiro carece de descrición.

;Uso
O modelo é empregado por {{m|Information}} para indicar que unha imaxe carece de descrición.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Caixas de información sobre imaxes|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ji400nc08480xuli36tg8nkgw80cpxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ficheiros sen licenza lexible por máquina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3885</id>
    <revision>
      <id>11228</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;__CATEGORIAOCULTA__  Categoría definida en [[MediaWiki:Commonsmetadata-trackingcategory-no-license]].  Véxanse tamén as categorías: :Categoría:Ficheiros sen descrición lex...&quot;</comment>
      <origin>11228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="8q7ipxv4jz4yiqfq38xgxz6p3stf5pw" xml:space="preserve">__CATEGORIAOCULTA__

Categoría definida en [[MediaWiki:Commonsmetadata-trackingcategory-no-license]].

Véxanse tamén as categorías: [[:Categoría:Ficheiros sen descrición lexible por máquina]], [[:Categoría:Ficheiros sen orixe lexible por máquina]] e [[:Categoría:Ficheiros sen autor lexible por máquina]].


[[Categoría:Wikisource:Mantemento de imaxes]]</text>
      <sha1>8q7ipxv4jz4yiqfq38xgxz6p3stf5pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ficheiros sen descrición lexible por máquina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3886</id>
    <revision>
      <id>11229</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:42:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;__CATEGORIAOCULTA__  Categoría definida en [[MediaWiki:Commonsmetadata-trackingcategory-no-description]].  Véxanse tamén as categorías: :Categoría:Ficheiros sen licenza lex...&quot;</comment>
      <origin>11229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="364" sha1="pbmb70uy0rfs3dsaxayzpclq0uab0f1" xml:space="preserve">__CATEGORIAOCULTA__

Categoría definida en [[MediaWiki:Commonsmetadata-trackingcategory-no-description]].

Véxanse tamén as categorías: [[:Categoría:Ficheiros sen licenza lexible por máquina]], [[:Categoría:Ficheiros sen orixe lexible por máquina]] e [[:Categoría:Ficheiros sen autor lexible por máquina]].

[[Categoría:Wikisource:Mantemento de imaxes]]</text>
      <sha1>pbmb70uy0rfs3dsaxayzpclq0uab0f1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ficheiros sen orixe lexible por máquina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3887</id>
    <revision>
      <id>11230</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;__CATEGORIAOCULTA__   Categoría definida en [[MediaWiki:Commonsmetadata-trackingcategory-no-source]].  Véxanse tamén as categorías: :Categoría:Ficheiros sen licenza lexible...&quot;</comment>
      <origin>11230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="366" sha1="5uy98dfs9zmzr9wl00cwdfyf1tlowkd" xml:space="preserve">__CATEGORIAOCULTA__


Categoría definida en [[MediaWiki:Commonsmetadata-trackingcategory-no-source]].

Véxanse tamén as categorías: [[:Categoría:Ficheiros sen licenza lexible por máquina]], [[:Categoría:Ficheiros sen descrición lexible por máquina]] e [[:Categoría:Ficheiros sen autor lexible por máquina]].

[[Categoría:Wikisource:Mantemento de imaxes]]</text>
      <sha1>5uy98dfs9zmzr9wl00cwdfyf1tlowkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ficheiros sen autor lexible por máquina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3888</id>
    <revision>
      <id>11231</id>
      <timestamp>2016-01-15T07:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;__CATEGORIAOCULTA__   Categoría definida en [[MediaWiki:Commonsmetadata-trackingcategory-no-author]].  Véxanse tamén as categorías: :Categoría:Ficheiros sen licenza lexible...&quot;</comment>
      <origin>11231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="366" sha1="41nx17bo8bfwu83bdyrnhdvi951jmju" xml:space="preserve">__CATEGORIAOCULTA__


Categoría definida en [[MediaWiki:Commonsmetadata-trackingcategory-no-author]].

Véxanse tamén as categorías: [[:Categoría:Ficheiros sen licenza lexible por máquina]], [[:Categoría:Ficheiros sen descrición lexible por máquina]] e [[:Categoría:Ficheiros sen orixe lexible por máquina]].

[[Categoría:Wikisource:Mantemento de imaxes]]</text>
      <sha1>41nx17bo8bfwu83bdyrnhdvi951jmju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Print.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3889</id>
    <revision>
      <id>11233</id>
      <timestamp>2016-01-15T08:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;/* O CSS que se coloque aquí afectará ás impresións */  /* &lt;source lang=&quot;css&quot;&gt; */  /* Non imprimir:    1: No espazo de nomes principal: As caixas de mensaxes dos artigos,...&quot;</comment>
      <origin>11233</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1776" sha1="ho550wa79plnb044c25gpolft72tm9s" xml:space="preserve">/* O CSS que se coloque aquí afectará ás impresións */

/* &lt;source lang=&quot;css&quot;&gt; */

/* Non imprimir:
   1: No espazo de nomes principal: As caixas de mensaxes dos artigos,
      as caixas de navegación, as caixas dos proxectos irmáns,
      as ligazóns a homónimos e os elementos marcados como metadatos.
   2: As ligazóns cara á política de protección de datos ao acerca de
      e mais as advertencias, as redireccións e as ligazóns de edición das seccións.
   3: O texto amosar/agochar dos elementos despregables.
   4: Os elementos marcados como &quot;noprint&quot;.
*/
.ns-0 .ambox, 
.ns-0 .navbox, 
.ns-0 .infobox.sisterproject, 
.ns-0 .dablink, 
.ns-0 .metadata, 
#footer-places,
.editlink,
span.collapseButton, a.NavToggle,
.noprint {
    display: none;
}

/* Formato para as &quot;referencias externas&quot; dalgúns modelos. */
#content cite a.external.text:after,
.nourlexpansion a.external.text:after,
.nourlexpansion a.external.autonumber:after {
    display: none !important;
}

/* Despregar as táboas/divs contraíbles. */
table.collapsible tr, div.NavPic, div.NavContent {
    display: block !important;
}
table.collapsible tr {
    display: table-row !important;
}

/* Agochar algúns elementos ao imprimir coa aparencia Sinxela. */
.skin-simple div#column-one,
.skin-simple div#f-poweredbyico,
.skin-simple div#f-copyrightico,
.skin-simple .editsection { 
    display: none; 
}

/* Formato para as táboas wiki normais. */
table.wikitable {
    margin: 1em 1em 1em 0;
    border: 1px #aaa solid;
    border-collapse: collapse;
}
.wikitable th, .wikitable td {
    border: 1px #aaa solid;
    padding: 0.2em;
}
.wikitable th {
    text-align: center;
    background: #F2F2F2;
    font-weight: bold;
}
.wikitable caption {
    font-weight: bold;
}

/* &lt;/source&gt; */</text>
      <sha1>ho550wa79plnb044c25gpolft72tm9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Lixo/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3890</id>
    <revision>
      <id>11236</id>
      <parentid>11235</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T08:30:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="d5gvmx8yi7k5waifhxpneq36cbcwnzz" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Incluír unha marca nas páxinas que axiña serán borradas por un [[Wikipedia:Administradores|administrador]] segundo as regras de [[Wikipedia:Eliminación rápida|eliminación rápida]].

O modelo inclúe as páxinas na [[:Categoría:Limpar]]. Non confundir co modelo de mensaxe predefinida {{tl|Borrar}}.

===Uso===
Colocar o seguinte ao comezo do artigo:
&lt;pre&gt;{{Lixo}}&lt;/pre&gt;

*Pódese empregar con un parámetro, por se se quere dar un motivo concreto que aclare a inclusión do marcador de borrado.
&lt;pre&gt;{{Lixo|motivo para o borrado}}&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>d5gvmx8yi7k5waifhxpneq36cbcwnzz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Usuario</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3891</id>
    <revision>
      <id>12220</id>
      <parentid>11238</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:27:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 10 revisións desde [[:w:Modelo:Usuario]]</comment>
      <origin>12220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174" sha1="5054qrl2l2wptnqigbtu3tvdiuzqvlg" xml:space="preserve">[[Usuario:{{{1}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]] ([[Conversa usuario:{{{1}}}|conversa]]{{·}} [[Especial:Contribucións/{{{1}}}|contribucións]])&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5054qrl2l2wptnqigbtu3tvdiuzqvlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Usuario/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3892</id>
    <revision>
      <id>12226</id>
      <parentid>11239</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Modelo:Usuario/uso]]</comment>
      <origin>12226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="337" sha1="gqjf9val29d1crsd6fni9blv8izewbr" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Dado un usuario, este modelo crea unha lista de ligazóns de interese.

===Uso===
::{{tlx|Usuario|nome de usuario}}

===Exemplo===
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Usuario|Agremon}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;  → {{Usuario|Agremon}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>gqjf9val29d1crsd6fni9blv8izewbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Idade en tempo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3893</id>
    <revision>
      <id>15170</id>
      <parentid>11240</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 7 revisións desde [[:w:Modelo:Idade_en_tempo]]</comment>
      <origin>15170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1109" sha1="1xqp3tqju8c8yy79fdyai8osd4w2iby" xml:space="preserve">{{#iferror: {{#time:U| {{{1|}}} }}
 |{{erro|Erro: Os datos non se recoñecen como formato de data ou tempo válidos.}}
 |{{Idade en tempo/núcleo
  |hace = {{{hai|}}}
  |dentro de = {{{dentro de|}}}
  |time = {{{1|}}}
  |magnitud_auto_num = {{#if:{{{magnitude|}}}
   |0&lt;!-- Asegurarse que o parámetro {{{magnitude}}} especificado se utiliza --&gt;
   |{{#expr:{{#ifexpr: floor( abs( {{#time:U}} - {{#time:U| {{{1|}}} }} ) / 60      ) | 1 | 0 }}+
    {{#ifexpr: floor( abs( {{#time:U}} - {{#time:U| {{{1|}}} }} ) / 3600     ) | 1 | 0 }}+
    {{#ifexpr: floor( abs( {{#time:U}} - {{#time:U| {{{1|}}} }} ) / 86400   ) | 1 | 0 }}+
    {{#ifexpr: floor( abs( {{#time:U}} - {{#time:U| {{{1|}}} }} ) / 5356800  ) | 2 | 0 }}+
    {{#ifexpr: floor( abs( {{#time:U}} - {{#time:U| {{{1|}}} }} ) / 31557600 ) | 1 | 0 }}
   }}
  }}
  |magnitud_menor_num = {{#switch:{{#if:{{{magnitude|}}}
    |{{{magnitude}}}
    |{{{magnitude_menor}}}
   }}
   |anos    = 6
   |meses   = 5
   |semanas = 4
   |días    = 3
   |horas   = 2
   |minutos = 1
   |segundos
   |#default= 0
  }}
 }}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1xqp3tqju8c8yy79fdyai8osd4w2iby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Idade en tempo/núcleo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3894</id>
    <revision>
      <id>15178</id>
      <parentid>15177</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Idade_en_tempo/núcleo]]</comment>
      <origin>15178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1862" sha1="g6orp4wkyhxiw604fhn50ii4f5jmx97" xml:space="preserve">{{#ifexpr:{{#time:U}}&gt;={{#time:U|{{{time|}}}}}
|{{#if:{{{hai|}}}|{{{hai}}}|hai}} {{#switch:{{max|{{{magnitud_menor_num|-1}}}|{{{magnitud_auto_num|0}}}}}
 |0 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}}))}}|segundo|segundos}}
 |1 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/60)}}|minuto|minutos}}
 |2 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/3600)}}|hora|horas}}
 |3 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/86400)}}|día|días}}
 |4 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/604800)}}|semana|semanas}}
 |5 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/2678400)}}|mes|meses}}
 |6 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/31557600)}}|ano|anos}}
}}
|{{#if:{{{dentro de|}}}|{{{dentro de}}}|dentro de}} {{#switch:{{max|{{{magnitud_menor_num|-1}}}|{{{magnitud_auto_num|0}}}}}
 |0 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}}))}}|segundo|segundos}}
 |1 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/60)}}|minuto|minutos}}
 |2 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/3600)}}|hora|horas}}
 |3 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/86400)}}|día|días}}
 |4 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/604800)}}|semana|semanas}}
 |5 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/2678400)}}|mes|meses}}
 |6 = {{Idade en tempo/nomes|{{#expr:floor(abs({{#time:U}}-{{#time:U|{{{time|}}}}})/31557600)}}|ano|anos}}
}}
}}
&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Modelo Idade en tempo]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g6orp4wkyhxiw604fhn50ii4f5jmx97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Idade en tempo/nomes</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3895</id>
    <revision>
      <id>15174</id>
      <parentid>11242</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Idade_en_tempo/nomes]]</comment>
      <origin>15174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="kr8wjihvxco6y4irwix6fo9fvzxqs7w" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{{1}}} {{plural:{{{1}}}|{{{2}}}|{{{3|{{{2}}}s}}}|{{{4}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de cálculos de data e hora]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kr8wjihvxco6y4irwix6fo9fvzxqs7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de cálculos de data e hora</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3896</id>
    <revision>
      <id>11243</id>
      <timestamp>2016-01-15T08:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>11243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Idade en tempo/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3897</id>
    <revision>
      <id>11245</id>
      <parentid>11244</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T08:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2906" sha1="fha3n5cxsnzhvzej5ue9iavvidc1aty" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
=== Uso ===
Este modelo calcula automaticamente a cantidade de tempo (en cualquiera magnitude como segundos, minutos, horas, días, meses ou anos) que transcorreu o por transcorrer, a partir dos datos de data proporcionados. O resultado é unha cadea similar a algún dos exemplos mostrados abaixo. Este modelo '''non debería''' ser usado xunto con «subst:», xa que provocaría unha actualización do resultado non desexada cada vez que se actualice a páxina.

* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo|&lt;operadortempo&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

=== Parámetros ===
* &lt;code&gt;magnitude&lt;/code&gt;: este parámetro pode fixarse para que se utilice unha soa unidade de tempo. Os valores permitidos son: &lt;code&gt;segundos&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;minutos&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;horas&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;días&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;semanas&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;meses&lt;/code&gt; y &lt;code&gt;anos&lt;/code&gt;.
* &lt;code&gt;magnitude_menor&lt;/code&gt;: este parámetro pode fixarse para usar una unidade de tempo non menor ó mínimo especificado. Os valores permitidos son: &lt;code&gt;segundos&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;minutos&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;horas&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;días&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;meses&lt;/code&gt; y &lt;code&gt;anos&lt;/code&gt;.

=== Exemplos ===
O operador de tempo pode estar en calquera formato lexible para o software, pera para impedir a ambigüidades, é posible utilizar algún do seguintes estilos:

* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| -83 minutes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|-83 minutes}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| -334 minutes}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|-334 minutes}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| Jan 21, 2001 3:45 PM}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|Jan 21 2001 3:45 PM}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| Nov 6 2008}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; → '''{{Idade en tempo|Nov 6 2008}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| Nov 6 2008|magnitud=semanas}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|Nov 6 2008|magnitud=semanas}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| Nov 6 2008|magnitud_menor=días}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|Nov 6 2008|magnitud_menor=días}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| Nov 6 2008|magnitud_menor=anos}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|Nov 6 2008|magnitud_menor=anos}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| Dec 21 2012|magnitud=semanas}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|Dec 21 2012|magnitud=semanas}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| Dec 21 2012|magnitud_menor=días}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|Dec 21 2012|magnitud_menor=días}}'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Idade en tempo| Dec 21 2012|magnitud_menor=anos}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → '''{{Idade en tempo|Dec 21 2012|magnitud_menor=anos}}'''

=== Modelos de apoio ===
* {{tl|Idade en tempo/nomes}}
* {{tl|Idade en tempo/núcleo}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de cálculos de data e hora]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>fha3n5cxsnzhvzej5ue9iavvidc1aty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Max</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3898</id>
    <revision>
      <id>15181</id>
      <parentid>11246</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Max]]</comment>
      <origin>15181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423" sha1="enwhrn4qk4d32g75kn4t3pgq32syvi4" xml:space="preserve">{{#if:{{{1|}}}
 |{{#expr:{{#if:{{{2|}}}
  |{{#if:{{{3|}}}
   |{{#ifexpr:({{{1}}})&gt;({{{2}}})
    |{{#ifexpr:({{{1}}})&gt;({{{3}}})
     |{{{1}}}
     |{{{3}}}
    }}
    |{{#ifexpr:({{{2}}})&gt;({{{3}}})
     |{{{2}}}
     |{{{3}}}
    }}
   }}
   |{{#ifexpr:({{{1}}})&gt;({{{2}}})
    |{{{1}}}
    |{{{2}}}
   }}
  }}
  |{{{1}}}
 }}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de funcións matemáticas]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>enwhrn4qk4d32g75kn4t3pgq32syvi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de funcións matemáticas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3899</id>
    <revision>
      <id>11247</id>
      <timestamp>2016-01-15T08:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>11247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Vector.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3900</id>
    <revision>
      <id>21148</id>
      <parentid>16816</parentid>
      <timestamp>2023-10-29T02:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krinkle</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <comment>Maintenance: remove old style lock icon in favour of default icon built-in to MediaWiki</comment>
      <origin>21148</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1373" sha1="dm33utxc8zwyv23pizug3wx4t6bw0db" xml:space="preserve">/* O CSS que se coloque aquí afectará a quen use a aparencia Vector */
/* Para que non saian algunhas cousas na Portada */
.page-Portada #deleteconfirm,
.page-Portada #t-cite,
.page-Portada #footer-info-lastmod,
.action-view.page-Portada #siteSub,
.action-view.page-Portada #contentSub,
.action-view.page-Portada .firstHeading {
    display: none !important;
}

/* Posición do cartel superior da Portada */
body.page-Portada #mp-topbanner {
  margin-top: 0 !important;
}

/* Posición das coordenadas nos artigos */
#coordinates {
    position: absolute;
    top: 0;
    right: 0;
    float: right;
    margin: 0;
    padding: 0;
    line-height: 1.5em;
    text-align: right;
    text-indent: 0;
    font-size: 85%;
    text-transform: none;
    white-space: nowrap;
}

/* Mostrar subtítulo */
#siteSub {
    display: inline;
    font-size: 92%;
}

/* Cor de fondo para o indicador de novo artigo na lista de cambios recentes ([[MediaWiki:Newpageletter]]) */
.newpage {
 color: black;
 background-color: yellow;
}

/* Cor de fondo para o indicador de edición feita por un bot na lista de cambios recentes ([[MediaWiki:Boteditletter]]) */
.botedit {
 color: black;
 background-color: orange;
}

/* Estilo das redireccións (suaves) ([[bugzilla:26544]]) */
div.redirectMsg img {
    vertical-align: text-bottom;
}
.redirectText {
    font-size: 150%;
    margin: 5px;
}</text>
      <sha1>dm33utxc8zwyv23pizug3wx4t6bw0db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Caixas de navegación</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3901</id>
    <revision>
      <id>11252</id>
      <timestamp>2016-01-15T09:47:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores de navegación]]&quot;</comment>
      <origin>11252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="pnoal376rfeee6gkoktvqkojoarut7f" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores de navegación]]</text>
      <sha1>pnoal376rfeee6gkoktvqkojoarut7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Caixas de navegación con cores de fondo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3902</id>
    <revision>
      <id>11255</id>
      <parentid>11253</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T09:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="4zmpyy9y5lgrqrb9tbjgiznaqyjydrz" xml:space="preserve">__CATEGORÍAOCULTA__
[[Categoría:Caixas de navegación]]</text>
      <sha1>4zmpyy9y5lgrqrb9tbjgiznaqyjydrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadgets-definition</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3904</id>
    <revision>
      <id>21149</id>
      <parentid>19994</parentid>
      <timestamp>2023-10-29T02:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Krinkle</username>
        <id>564</id>
      </contributor>
      <origin>21149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1004" sha1="975bwismby93cj280xgflalcq7mhxi5" xml:space="preserve">== Navegación ==

* RevisorOrtografico[ResourceLoader | dependencies=mediawiki.util]|RevisorOrtografico.js
* DetectorHomonimos[ResourceLoader | dependencies=mediawiki.util,mediawiki.api]|DetectorHomonimos.js|DetectorHomonimos.css
* rightsfilter[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|rightsfilter.js
* ReferenceTooltips[ResourceLoader]|ReferenceTooltips.js|ReferenceTooltips.css

== Edición ==

* HotCat[ResourceLoader]|HotCat.js
* wikEd[ResourceLoader]|wikEd.js
* DotsSyntaxHighlighter[ResourceLoader]|DotsSyntaxHighlighter.js
* charinsert[ResourceLoader|default]|charinsert.js
* charinsert-core[ResourceLoader|hidden|dependencies=mediawiki.toolbar,jquery.textSelection]|charinsert-core.js|charinsert-core.css

== Aparencia ==

* UTCLiveClock[ResourceLoader]|UTCLiveClock.js
* LocalLiveClock[ResourceLoader]|LocalLiveClock.js
* contrib-numeradas|contrib-numeradas.css
* purgetab[ResourceLoader|dependencies=mediawiki.util]|purgetab.js
* XustificaParagrafos[ResourceLoader]|XustificaParagrafos.css</text>
      <sha1>975bwismby93cj280xgflalcq7mhxi5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-RevisorOrtografico.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3905</id>
    <revision>
      <id>11263</id>
      <timestamp>2016-01-15T11:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>[[gl:w:MediaWiki:Gadget-RevisorOrtografico.js]]</comment>
      <origin>11263</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="3097" sha1="tc2fxw396efogdtj1howf5tei39ocnc" xml:space="preserve">// Minimale Rechtschreibprüfung: Version 2
// Siehe Wikipedia:Helferlein/Rechtschreibprüfung
//
// Der Text eines Artikels (in der normalen Artikelansicht, nicht beim Bearbeiten) wird an den
// Toolserver geschickt, gegen eine Wortliste geprüft und fehlerhafte Wörter werden dann im
// Text rot hervorgehoben.

function spellcheck()
{
  // Anfrage an Toolserver senden
  var scJS = document.createElement('script');
  scJS.type = 'text/javascript';
  scJS.src = '//tools.wmflabs.org/spellcheck/gl/checkArticle.php?pageName=' + escape(mw.config.get( 'wgPageName' ));
  document.getElementsByTagName('head')[0].appendChild(scJS);
}
 
window.markWordStart = function (text, hint)
{
  if (typeof bodyContent == 'undefined' &amp;&amp; !(bodyContent = document.getElementById('bodyContent')))
    bodyContent = document.getElementById('article');
 
  markWord(bodyContent, text, hint);
}
 
function markWord(node, text, hint)
{
  var pos, len, newnodes = 0;
  var newnode, middlenode, endnode;
 
  // textnode - search for word
  if (node.nodeType == 3)
  { 
    pos = node.data.search(text);
    if(pos &gt;= 0)
    {
      // create new span-element
      newnode = document.createElement(&quot;span&quot;);
      newnode.style.backgroundColor = &quot;#FF9191&quot;;
      newnode.title = hint;
 
      // get length of the matching part
      len = node.data.match(text)[0].length;
 
      // splits content in three parts: begin, middle and end
      middlenode = node.splitText(pos);
      endnode = middlenode.splitText(len);
 
      // appends a copy of the middle to the new span-node
      newnode.appendChild(middlenode.cloneNode(true));
      // replace middlenode with the new span-node
      middlenode.parentNode.replaceChild(newnode, middlenode);
 
      newnodes = 1;
    }
  }
  else if ((node.nodeType == 1)  // element node
           &amp;&amp; (node.hasChildNodes()) // with child nodes
           &amp;&amp; (node.tagName.toLowerCase() != &quot;script&quot;) // no script, style and form
           &amp;&amp; (node.tagName.toLowerCase() != &quot;style&quot;)
           &amp;&amp; (node.tagName.toLowerCase() != &quot;form&quot;))
  {
    var this_child;
    for (this_child = 0; this_child &lt; node.childNodes.length; this_child++)
    {
      this_child = this_child + markWord(node.childNodes[this_child], text, hint);
    }
  }
  return newnodes;
}
 
function RP_load()
{
  // Variablenabfrage, ob '''keine''' automatische RP bei jedem Aufruf eines Artikels gewünscht ist.
  // wenn automatische RP nicht gewünscht ist, dann einfach &quot;'''var DontAutorunRP = true;'''&quot; vor die Einbindung schreiben
  // ansonsten einfach weg lassen.
  if ( !window.DontAutorunRP )
  {
    // Nur beim Betrachten, aber nicht auch unnötigerweise beim Bearbeiten, auf der Versionsgschichte
    // etc. laden: spart Wartezeit beim Benutzer und Ressourcen auf dem Toolserver
    // Standardmäßig RP nur auf Artikelseiten, wenn RPonAllPages &quot;true&quot; RP in allen Seiten
    if (mw.config.get('wgAction') === 'view' &amp;&amp; ($.inArray(mw.config.get('wgNamespaceNumber'), [0, 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 100, 108]) !== -1 || window.RPonAllPages ))
    {
      spellcheck();
    }
  }
}
 
$( RP_load );</text>
      <sha1>tc2fxw396efogdtj1howf5tei39ocnc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-RevisorOrtografico</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3906</id>
    <revision>
      <id>11264</id>
      <timestamp>2016-01-15T11:35:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;'''Ortografía:''' Activar o [[Wikisource:Revisor ortográfico|revisor ortográfico]].&quot;</comment>
      <origin>11264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="qx998vjhmzzww7l2jyz311h7m552ia4" xml:space="preserve">'''Ortografía:''' Activar o [[Wikisource:Revisor ortográfico|revisor ortográfico]].</text>
      <sha1>qx998vjhmzzww7l2jyz311h7m552ia4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-DetectorHomonimos.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3907</id>
    <revision>
      <id>11282</id>
      <parentid>11281</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 17 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-DetectorHomonimos.js]]</comment>
      <origin>11282</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="6732" sha1="08v86gt4jdhq6igfu9azpyo04bd8yn0" xml:space="preserve">//===========================================================================
// Basado en https://de.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Gadget-bkl-check.js
// obra do usuario APPER
// Highlight links to disambiguation pages with the CSS class 'bkl-link',
// In both the normal page view and in the preview
//===========================================================================

// Example: [[Antrazith]] (misspelling) -&gt; [[Anthrazit]] (disambiguation)

window.bklCheck = {
	cat : {
		'Categoría:Homónimos' : {
			className   : 'bkl-link bkl-link-inner', // bkl-link-inner kept for b/c reasons
			titleAppend : ' (homónimos)',
			htmlAppend  : '&lt;sup class=&quot;bkl-link-sup&quot;&gt;HOMÓNIMOS&lt;/sup&gt;'}
	},

	queryParamsView      : {
		action: 'query',
		prop: 'categories',
		pageids: mw.config.get('wgArticleId'),
		generator: 'links',
		redirects: '',
		gpllimit: 'max',
		gplnamespace: 0,
		cllimit: 'max',
		indexpageids: '',
		requestid: mw.config.get('wgCurRevisionId') // Break client caching, when page has been edited
	},
	queryParamsPreview   : {
		action: 'query',
		prop: 'categories',
		cllimit: 'max',
		redirects: '',
		indexpageids: ''
	},
	titles            : {},
	count             : 0,
	previewQueryCount : 0,

	execute : function () {
		if ( window.bklCheckOnlyCheckMainNS &amp;&amp; mw.config.get('wgNamespaceNumber') !== 0 ) return;
		var api = new mw.Api();
		// Use &amp;clcategories to reduce needed queries
		var cats = [];
		for ( var name in bklCheck.cat ) if ( bklCheck.cat[name].className )
			cats.push( name );
		bklCheck.queryParamsView.clcategories = cats.join( '|' );
		bklCheck.queryParamsPreview.clcategories = cats.join( '|' );
		var action = mw.config.get('wgAction');
		if ( action === 'submit' )	bklCheck.doPreviewQueries( api );
		else if ( action === 'view' || action === 'historysubmit' || action === 'purge' )
			bklCheck.doQuery( api, bklCheck.viewResultArrived, bklCheck.queryParamsView );
		else { // &quot;Show preview on first edit&quot; enabled?
			var prev = document.getElementById( 'wikiPreview' );
			if ( prev &amp;&amp; prev.firstChild ) bklCheck.doQuery( api, bklCheck.viewResultArrived, bklCheck.queryParamsView );
		}
	},

	storeTitles : function ( res ) {
		if ( !res || !res.query || !res.query.pageids ) return;
		var q = res.query;
		var redirects = {};
		for ( var i = 0; q.redirects &amp;&amp; i &lt; q.redirects.length; i++ ) {
			var r = q.redirects[i];
			if ( !redirects[r.to] ) redirects[r.to] = [];
			redirects[r.to].push( r.from );
		}
		for ( i = 0; i &lt; q.pageids.length; i++ ) {
			var page = q.pages[q.pageids[i]];
			if ( page.missing === '' || page.ns !== 0 || !page.categories ) continue;
			for ( var j = 0; j &lt; page.categories.length; j++ ) {
				var cat = bklCheck.cat[page.categories[j].title];
				if ( !cat ) continue;
				bklCheck.count++;
				bklCheck.titles[page.title] = cat;
				if ( !redirects[page.title] ) break;
				for ( var k = 0; k &lt; redirects[page.title].length; k++ )
					bklCheck.titles[redirects[page.title][k]] = cat;
				break;
			}
		}
	},

	markLinks : function () {
		if ( !bklCheck.count ) return;
		var links = bklCheck.getLinks( 'wikiPreview' ) || bklCheck.getLinks( 'bodyContent' )
				|| bklCheck.getLinks( 'mw_contentholder' ) || bklCheck.getLinks( 'article' );
		if ( !links ) return;
		for ( var i = 0; i &lt; links.length; i++ ) {
			if ( links[i].className === 'image' || links[i].className.indexOf('external') !== -1 ) continue; // Don't mess with images or external links!
			var title = links[i].title || ( links[i].childNodes[0] &amp;&amp; links[i].childNodes[0].nodeValue );
			if ( title ) title = title.charAt(0).toUpperCase() + title.slice(1); // make first character uppercase
			var cat = bklCheck.titles[title];
			if ( !cat ) continue;
			links[i].innerHTML = '&lt;span class=&quot;' + cat.className + '&quot; title=&quot;' +
				mw.html.escape(title + cat.titleAppend) + '&quot;&gt;' + links[i].innerHTML + cat.htmlAppend + '&lt;/span&gt;';
		}
	},

	viewResultArrived : function ( api, res ) {
		bklCheck.storeTitles( res );
		if ( res &amp;&amp; res['continue'] ) {
			bklCheck.doQuery( api, bklCheck.viewResultArrived, bklCheck.queryParamsView, res['continue'] );
		} else bklCheck.markLinks();
	},

	PreviewQuery : function ( api, titles ) {
		bklCheck.previewQueryCount++;
		//We have to keep the titles in memory in case we get a query-continue
		bklCheck.queryParamsPreview.titles = titles.join( '|' );
		this.doQuery( api, bklCheck.resultArrived, bklCheck.queryParamsPreview );
	},

	doPreviewQueries : function ( api ) {
		var links = bklCheck.getLinks( 'wikiPreview' );
		if ( !links ) return;
		var titles=[]; var m;
		var unique = {};
		var siteRegex = new RegExp( mw.RegExp.escape( mw.config.get( 'wgServer' ) ) + mw.RegExp.escape( mw.config.get( 'wgArticlePath' ).replace( /\$1/, '' ) ) + '([^#]*)' );
		//We only care for main ns pages, so we can filter out the most common cases to save some requests
		var namespaceRegex = /^((User|Wikipedia|File|MediaWiki|Template|Help|Category|Portal)(_talk)?|Special|Talk):/i;
		for ( var i = 0; i &lt; links.length; i++ ) {
			if ( !( m = links[i].href.match( siteRegex ) )
				|| m[1].match( namespaceRegex ) || unique[m[1]] ) continue;
			unique[m[1]] = true; // Avoid requesting same title multiple times
			titles.push( decodeURIComponent( m[1].replace( /_/g, '%20' ) ) ); // Avoid normalization of titles
			if ( titles.length &lt; 50 ) continue;
			bklCheck.PreviewQuery( api, titles );
			titles=[];
		}
		if ( titles.length ) bklCheck.PreviewQuery( api, titles );
	},

	getLinks : function ( id ) {
		var el = document.getElementById( id );
		return el &amp;&amp; el.getElementsByTagName( 'a' );
	}
};

bklCheck.doQuery = function ( api, callback, queryParams, continueParams ) {
	api.get(
		$.extend( {}, queryParams, continueParams || { 'continue': '' } )
	).then( function( data ) {
		callback( api, data );
	} ).fail( function( code, data ) {
		var extraText;
		if ( code === 'http' &amp;&amp; data ) {
			extraText = ( data.xhr &amp;&amp; data.xhr.status ? '[' + data.xhr.status + ']' : '' )
			+ ( data.textStatus ? '' + data.textStatus + ( data.exception ? ': ' : '' ) : '' )
			+ ( data.exception ? '' + data.exception : '' );
		} else {
			extraText = code + ( data &amp;&amp; data.error &amp;&amp; data.error.info ? ': ' + data.error.info : '' );
		}
		mw.notify(
			'BKL-Check: Fehler beim Ermitteln der Begriffsklärungen' +
			' (' + extraText + ')',
			{ tag: 'bklCheck-error' }
		);
	} );
};

bklCheck.resultArrived = function ( api, res ) {
	bklCheck.storeTitles( res );
	if ( res &amp;&amp; res['continue'] ) {
		this.doQuery( api, bklCheck.resultArrived, bklCheck.queryParamsPreview, res['continue'] );
	} else bklCheck.previewQueryCount--;
	if ( !bklCheck.previewQueryCount ) bklCheck.markLinks();
};

if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) &gt;= 0 ) $( bklCheck.execute );</text>
      <sha1>08v86gt4jdhq6igfu9azpyo04bd8yn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-DetectorHomonimos.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3908</id>
    <revision>
      <id>11284</id>
      <parentid>11283</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-DetectorHomonimos.css]]</comment>
      <origin>11284</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="38" sha1="9h9uv27z2l7y7lcz3sxggjsjfhdx9lc" xml:space="preserve">.bkl-link {
	background-color: #ff0;
}</text>
      <sha1>9h9uv27z2l7y7lcz3sxggjsjfhdx9lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-DetectorHomonimos</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3909</id>
    <revision>
      <id>11287</id>
      <parentid>11286</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>11287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="6epnwheavjrffygkolyv2fx2pok0ucb" xml:space="preserve">'''Homónimos:''' Activar o [[Wikisource:Detector de homónimos|detector de homónimos]].</text>
      <sha1>6epnwheavjrffygkolyv2fx2pok0ucb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-rightsfilter.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3910</id>
    <revision>
      <id>11291</id>
      <parentid>11290</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-rightsfilter.js]]</comment>
      <origin>11291</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="126" sha1="5j7ilw6bk71f4ni8hbih0q727941wx8" xml:space="preserve">mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-rightsfilter.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');</text>
      <sha1>5j7ilw6bk71f4ni8hbih0q727941wx8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-rightsfilter</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3911</id>
    <revision>
      <id>11293</id>
      <parentid>11292</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-rightsfilter]]</comment>
      <origin>11293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="j9z5an5b3qv2u4ulbafa4h0hxs7ykhk" xml:space="preserve">'''Filtro de rexistros:''' Permite filtrar [[Especial:Rexistros]] mediante expresións regulares. Orixinalmente, estaba destinado soamente a [[Especial:Rexistros/rights]], mais agora permite filtrar en calquera páxina que conteña &lt;nowiki&gt;&lt;li&gt;&lt;/nowiki&gt;.</text>
      <sha1>j9z5an5b3qv2u4ulbafa4h0hxs7ykhk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3912</id>
    <revision>
      <id>11295</id>
      <parentid>11294</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:37:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.css]]</comment>
      <origin>11295</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2523" sha1="j9k8xsj3kazftgk859r9pfdzn6u10lc" xml:space="preserve">/* See [[mw:Reference Tooltips]] */

.referencetooltip {
        position: absolute;
        list-style: none;
        list-style-image: none;
        opacity: 0;
        font-size: 10px;
        margin: 0;
        z-index: 5;
        padding: 0;
}
.referencetooltip li {
        border: #080086 2px solid;
        max-width: 260px;
        padding: 10px 8px 13px 8px;
        margin: 0px;
        background-color: #F7F7F7;
        box-shadow: 2px 4px 2px rgba(0,0,0,0.3);
        -moz-box-shadow: 2px 4px 2px rgba(0,0,0,0.3);
        -webkit-box-shadow: 2px 4px 2px rgba(0,0,0,0.3);
}
.referencetooltip li+li {
        margin-left: 7px;
        margin-top: -2px;
        border: 0;
        padding: 0;
        height: 3px;
        width: 0px;
        background-color: transparent;
        box-shadow: none;
        -moz-box-shadow: none;
        -webkit-box-shadow: none;
        border-top: 12px #080086 solid;
        border-right: 7px transparent solid;
        border-left: 7px transparent solid;
}
.referencetooltip&gt;li+li::after {
        content: '';
        border-top: 8px #F7F7F7 solid;
        border-right: 5px transparent solid;
        border-left: 5px transparent solid;
        margin-top: -12px;
        margin-left: -5px;
        z-index: 1;
        height: 0px;
        width: 0px;
        display: block;
}
.client-js .referencetooltip li ul li {
        border: none;
        box-shadow: none;
        -moz-box-shadow: none;
        -webkit-box-shadow: none;
        height: auto;
        width: auto;
        margin: auto;
        padding: 0;
        position: static;
}
.RTflipped {
        padding-top: 13px;
}
.referencetooltip.RTflipped li+li {
        position: absolute;
        top: 2px;
        border-top: 0;
        border-bottom: 12px #080086 solid;
}
.referencetooltip.RTflipped li+li::after {
        border-top: 0;
        border-bottom: 8px #F7F7F7 solid;
        position: absolute;
        margin-top: 7px;
}
.RTsettings{
        float: right;
        height: 16px;
        width: 16px;
        cursor: pointer;
        background-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Cog.png);
        margin-top: -9px;
        margin-right: -7px;
        -webkit-transition: opacity 0.15s;
        -moz-transition: opacity 0.15s;
        -o-transition: opacity 0.15s;
        -ms-transition: opacity 0.15s;
        transition: opacity 0.15s;
        opacity: 0.6;
        filter: alpha(opacity=60);
}
.RTsettings:hover{
        opacity: 1;
        filter: alpha(opacity=100);
}</text>
      <sha1>j9k8xsj3kazftgk859r9pfdzn6u10lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3913</id>
    <revision>
      <id>21229</id>
      <parentid>21029</parentid>
      <timestamp>2024-01-12T19:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladsgroup</username>
        <id>1318</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Maintenance: jquery.cookie has been deprecated [[phab:T271995]]</comment>
      <origin>21229</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="9595" sha1="4ri8v2x4i1oackbr84hpdar7s8e1af0" xml:space="preserve">// See [[mw:Reference Tooltips]]

window.pg || $(document).ready( function($) {

    // Make sure we are in article, project, or help namespace
    if ( mw.config.get('wgCanonicalNamespace') === '' || mw.config.get('wgCanonicalNamespace') === 'Project' || mw.config.get('wgCanonicalNamespace') === 'Help' ) {
        function toggleRT(o){
            mw.loader.using(&quot;mediawiki.cookie&quot;,function(){
                    mw.cookie.set(&quot;RTsettings&quot;,o+&quot;|&quot;+ settings[1] + &quot;|&quot; + settings[2], {path:&quot;/&quot;,expires:90});
                    location.reload();
            })
        }
        var settings = document.cookie.split(&quot;RTsettings=&quot;)[1];
        settings = settings ? settings.split(&quot;;&quot;)[0].split(&quot;%7C&quot;) : [1, 200, +(&quot;ontouchstart&quot; in document.documentElement)];
        if( settings[0] == 0 ) {
            var footer = $(&quot;#footer-places, #f-list&quot;);
            if( footer.length === 0 ) {
                    footer = $(&quot;#footer li&quot;).parent();
            }
            footer.append($(&quot;&lt;li&gt;&quot;).append($(&quot;&lt;a&gt;&quot;).text(&quot;Activar a vista previa das notas&quot;).attr(&quot;href&quot;,&quot;javascript:(function(){})()&quot;).click(function(){toggleRT(1)})));
            return;
        }
        var isTouchscreen = +settings[2],
            timerLength = isTouchscreen ? 0 : +settings[1],
            settingsMenu;
        $(&quot;.reference&quot;).each( function() {
            var tooltipNode, hideTimer, showTimer, checkFlip = false;
            function findRef( h ){
                    h = h.firstChild.getAttribute(&quot;href&quot;); h = h &amp;&amp; h.split(&quot;#&quot;); h = h &amp;&amp; h[1];
                    h = h &amp;&amp; document.getElementById( h );
                    h = h &amp;&amp; h.nodeName == &quot;LI&quot; &amp;&amp; h;
                    return h;
            }
            function hide( refLink ){
                    if( tooltipNode &amp;&amp; tooltipNode.parentNode == document.body ) {
                            hideTimer = setTimeout( function() {
                                    $(tooltipNode).animate({opacity: 0}, 100, function(){ document.body.removeChild( tooltipNode ) })
                            }, isTouchscreen ? 16 : 100)
                    } else {
                            var h = findRef( refLink );
                            h &amp;&amp; (h.style.border = &quot;&quot;);
                    }
            }
            function show(){
                    if( !tooltipNode.parentNode || tooltipNode.parentNode.nodeType === 11 ){
                            document.body.appendChild( tooltipNode );
                            checkFlip = true;
                    }
                    $(tooltipNode).stop().animate({opacity: 1}, 100)
                    clearTimeout( hideTimer );
            }
            function openSettingsMenu(){
                    if( settingsMenu ) {
                            settingsMenu.dialog( &quot;open&quot; );
                    } else {
                            settingsMenu = $(&quot;&lt;form&gt;&quot;).append(
                                    $(&quot;&lt;button&gt;&quot;).css(&quot;width&quot;,&quot;100%&quot;).text(&quot;Desactivar a vista previa das notas&quot;).button().click(function(){toggleRT(0)}),
                                    $(&quot;&lt;br&gt;&quot;),
                                    $(&quot;&lt;small&gt;&quot;).text(&quot;Unha vez desactivado, o trebello pódese reactivar mediante a ligazón que hai ao final da páxina.&quot;),
                                    $(&quot;&lt;hr&gt;&quot;),
                                    $(&quot;&lt;label&gt;&quot;).text(&quot;Atraso antes de que apareza a vista previa (en milisegundos): &quot;).append($(&quot;&lt;input&gt;&quot;).attr({&quot;type&quot;:&quot;number&quot;,&quot;value&quot;:settings[1],step:50,min:0,max:5000})),
                                    $(&quot;&lt;br&gt;&quot;),
                                    $(&quot;&lt;span&gt;&quot;).text(&quot;A vista previa aparece ao:&quot;),
                                    $(&quot;&lt;label&gt;&quot;).append(
                                            $(&quot;&lt;input&gt;&quot;).attr({&quot;type&quot;:&quot;radio&quot;, &quot;name&quot;:&quot;RTActivate&quot;, &quot;checked&quot;:settings[2]==0&amp;&amp;&quot;checked&quot;, &quot;disabled&quot;:&quot;ontouchstart&quot; in document.documentElement&amp;&amp;&quot;disabled&quot;}),
                                            &quot;pasar o rato&quot;
                                    ),
                                    $(&quot;&lt;label&gt;&quot;).append(
                                            $(&quot;&lt;input&gt;&quot;).attr({&quot;type&quot;:&quot;radio&quot;, &quot;name&quot;:&quot;RTActivate&quot;, &quot;checked&quot;:settings[2]==1&amp;&amp;&quot;checked&quot;}),
                                            &quot;premer no número&quot;
                                    )
                            ).submit(function(e){e.preventDefault()}).dialog({modal:true,width:500,title:&quot;Opcións da vista previa das notas&quot;,buttons:{&quot;Gardar a configuración&quot;:function(){
                                    var a = this.getElementsByTagName(&quot;input&quot;),
                                            b = +a[0].value;
                                    mw.cookie.set(&quot;RTsettings&quot;,&quot;1|&quot;+ (b &gt; -1 &amp;&amp; b &lt; 5001 ? b : settings[1]) + (a[1].checked ? &quot;|0&quot; : &quot;|1&quot;), {path:&quot;/&quot;,expires:90});
                                    location.reload();
                            }}});
                    }
            }
            $(this)[ isTouchscreen ? 'click' : 'hover' ](function( e ){
                    var _this = this;
                    if( isTouchscreen ) {
                            e.preventDefault();
                            (tooltipNode &amp;&amp; tooltipNode.parentNode == document.body) || setTimeout( function(){
                                    $( document.body ).on(&quot;click touchstart&quot;, function( e ) {
                                            e = e || event;
                                            e = e.target || e.srcElement;
                                            for( ; e &amp;&amp; !$( e ).hasClass( &quot;referencetooltip&quot; ) ; )
                                                    e = e.parentNode;
                                            if( !e ){
                                                    clearTimeout( showTimer );
                                                    hide( _this );
                                                    $(document.body).off(&quot;click touchstart&quot;, arguments.callee)
                                            }
                                    })
                            }, 0);
                    }
                    showTimer &amp;&amp; clearTimeout( showTimer );
                    showTimer = setTimeout( function() {
                            var h = findRef( _this );
                            if( !h ){return};
                            if( !isTouchscreen &amp;&amp; ( window.pageYOffset || document.documentElement.scrollTop || document.body.scrollTop || 0 ) + $(window).height() &gt; $( h ).offset().top + h.offsetHeight ) {
                                    h.style.border = &quot;#080086 2px solid&quot;;
                                    return;
                            }
                            if(!tooltipNode){
                                    tooltipNode = document.createElement(&quot;ul&quot;);
                                    tooltipNode.className = &quot;referencetooltip&quot;;
                                    var c = tooltipNode.appendChild( h.cloneNode( true ) );
                                    try {
                                            if( c.firstChild.nodeName != &quot;A&quot; ) {
                                                    while( c.childNodes[1].nodeName == &quot;A&quot; &amp;&amp; c.childNodes[1].getAttribute( &quot;href&quot; ).indexOf(&quot;#cite_ref-&quot;) !== -1 ) {
                                                            do { c.removeChild( c.childNodes[1] ) } while ( c.childNodes[1].nodeValue == &quot; &quot; );
                                                    }
                                            }
                                    } catch (e) { mw.log(e) }
                                    c.removeChild( c.firstChild );
                                    $( tooltipNode.firstChild.insertBefore( document.createElement( &quot;span&quot; ), tooltipNode.firstChild.firstChild ) ).addClass(&quot;RTsettings&quot;).attr(&quot;title&quot;, &quot;Configuración&quot;).click(function(){
                                            mw.loader.using([&quot;mediawiki.cookie&quot;,&quot;jquery.ui&quot;], openSettingsMenu);
                                    })
                                    tooltipNode.appendChild( document.createElement( &quot;li&quot; ) );
                                    isTouchscreen || $(tooltipNode).hover(show, hide);
                            }
                            show();
                            var o = $(_this).offset(), oH = tooltipNode.offsetHeight;
                            $(tooltipNode).css({top: o.top - oH, left: o.left - 7 });
                            if( tooltipNode.offsetHeight &gt; oH ) { // is it squished against the right side of the page?
                                    $(tooltipNode).css({left:'auto',right:0});
                                    tooltipNode.lastChild.style.marginLeft = (o.left - tooltipNode.offsetLeft) + &quot;px&quot;;
                            }
                            if( checkFlip ) {
                                    if( o.top &lt; tooltipNode.offsetHeight + ( window.pageYOffset || document.documentElement.scrollTop || document.body.scrollTop || 0 ) ) { // is part of it above the top of the screen?
                                            $(tooltipNode).addClass(&quot;RTflipped&quot;).css({top: o.top + 12});
                                    } else if( tooltipNode.className === &quot;referencetooltip RTflipped&quot; ) { // cancel previous
                                            $(tooltipNode).removeClass(&quot;RTflipped&quot;);
                                    }
                                    checkFlip = false;
                            }
                    }, timerLength);
            }, isTouchscreen ? undefined : function(){clearTimeout(showTimer); hide(this); } )
 
        } );
        
    }

} );</text>
      <sha1>4ri8v2x4i1oackbr84hpdar7s8e1af0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3914</id>
    <revision>
      <id>11301</id>
      <parentid>11300</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="pxoiurcm1kgx1gf15uondeed6fkn5iv" xml:space="preserve">'''[[mw:Reference Tooltips|Vista previa das notas]]:''' Pasa o rato sobre calquera cita en liña co texto para ollar a información da referencia, no canto de ter que ir ata o final da páxina.</text>
      <sha1>pxoiurcm1kgx1gf15uondeed6fkn5iv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-HotCat.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3915</id>
    <revision>
      <id>11307</id>
      <parentid>11306</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-HotCat.js]]</comment>
      <origin>11307</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="373" sha1="gm1clkd729t5r2kg5s2ww420445r7eh" xml:space="preserve">/*
 Este código importa a última versión do HotCat desde Commons.
 O HotCat é unha ferramenta que facilita o labor de modificar as categorías.
 A documentación completa pode consultarse en http://commons.wikimedia.org/wiki/Help:Gadget-HotCat
*/
mw.loader.load( '//commons.wikimedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-HotCat.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript' );</text>
      <sha1>gm1clkd729t5r2kg5s2ww420445r7eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-HotCat.js/local defaults</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3916</id>
    <revision>
      <id>11313</id>
      <parentid>11312</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-HotCat.js/local_defaults]]</comment>
      <origin>11313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="894" sha1="b6qd79578b25c8zeyo2nd4kzoftbna6" xml:space="preserve">// &lt;source lang=&quot;javascript&quot;&gt;

// Tradución ao galego de mensaxes locais de HotCat
if (typeof (HotCat) != 'undefined') {

  HotCat.messages.cat_removed       = 'elimino a [[Categoría:$1]]';
  HotCat.messages.template_removed  = 'elimino a {{[[Categoría:$1]]}}';
  HotCat.messages.cat_added         = 'engado a [[Categoría:$1]]';
  HotCat.messages.cat_keychange     = 'nova clave para a [[Categoría:$1]]: ';
  HotCat.messages.cat_notFound      = 'Non se atopou a categoría &quot;$1&quot;';
  HotCat.messages.cat_exists        = 'A categoría &quot;$1&quot; xa existe; no se engadiu.';
  HotCat.messages.cat_resolved      = ' (resolta a redirección cara á [[Categoría:$1]])';
  HotCat.messages.uncat_removed     = 'elimino {{sencat}}';
  HotCat.messages.using             = ' mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]';
  HotCat.messages.multi_change      = '$1 categorías';

} // end if

// &lt;/source&gt;</text>
      <sha1>b6qd79578b25c8zeyo2nd4kzoftbna6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-HotCat</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3917</id>
    <revision>
      <id>11317</id>
      <parentid>11316</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:39:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="n2ufh3tffvn8d76eshc7tejgzgb1njt" xml:space="preserve">'''[[Wikisource:HotCat|HotCat]]:''' Engade, elimina ou cambia a categoría dunha páxina dun xeito doado &lt;small&gt;&amp;#91;[[:Ficheiro:HotCat.png|exemplo]]]&lt;/small&gt;.</text>
      <sha1>n2ufh3tffvn8d76eshc7tejgzgb1njt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-wikEd.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3918</id>
    <revision>
      <id>11321</id>
      <parentid>11320</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-wikEd.js]]</comment>
      <origin>11321</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="701" sha1="07ednnf924uf41bewzl4odcxxtb3n6e" xml:space="preserve">/**
 * Editor con funcións avanzadas (Firefox 1.5 ou superior, Mozilla 1.3 ou superior,
 * SeaMonkey, WebKit, Google Chrome ou Safari)
 * @source: [[w:en:User:Cacycle/wikEd.js]]
 * @see: [[Wikipédia:Software/Scripts/wikEd]], [[w:en:User:Cacycle/wikEd]]
 * @author: [[w:en:User:Cacycle]]
 */
window.wikEd = {};
window.wikEd.config = {};
window.wikEd.config.regExTypoFix = true;
window.wikEd.config.regExTypoFixURL = '//gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Project:AutoWikiBrowser/Typos&amp;action=raw';
if (navigator.appName != 'Microsoft Internet Explorer') {
    mw.loader.load( '//en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Cacycle/wikEd.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&amp;smaxage=21600&amp;maxage=86400' );
}</text>
      <sha1>07ednnf924uf41bewzl4odcxxtb3n6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-wikEd</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3919</id>
    <revision>
      <id>11338</id>
      <parentid>11328</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>11338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="fbo6vr30zrd5felfvuv6tu1kk18gai7" xml:space="preserve">'''wikEd:''' Un editor con funcións avanzadas &lt;small&gt;(incompatible con Internet Explorer e Opera; incompatible con '''Syntax highlighter''')&lt;/small&gt;.</text>
      <sha1>fbo6vr30zrd5felfvuv6tu1kk18gai7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3920</id>
    <revision>
      <id>11330</id>
      <parentid>11329</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js]]</comment>
      <origin>11330</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="131" sha1="9o5mgo01jz5w6gheybov4hxdvtsozbi" xml:space="preserve">mw.loader.load('//www.mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-DotsSyntaxHighlighter.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');</text>
      <sha1>9o5mgo01jz5w6gheybov4hxdvtsozbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-DotsSyntaxHighlighter</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3921</id>
    <revision>
      <id>11337</id>
      <parentid>11336</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>11337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210" sha1="dbg131fwpt4yx51hojs5m5p78pqp8zg" xml:space="preserve">'''[[mw:User:Remember the dot/Syntax highlighter|Syntax highlighter]]:''' Resalta a sintaxe especial wiki na caixa de edición &lt;small&gt;(incompatible con Internet Explorer; incompatible con '''WikiEd''')&lt;/small&gt;.</text>
      <sha1>dbg131fwpt4yx51hojs5m5p78pqp8zg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:RefToolbarConfig.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3922</id>
    <revision>
      <id>20867</id>
      <parentid>11347</parentid>
      <timestamp>2021-10-02T20:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladsgroup</username>
        <id>1318</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Maintenance: Global identifier &quot;$j&quot; has been deprecated [[mw:ResourceLoader/Migration_guide_(users)#MediaWiki_1.17]]</comment>
      <origin>20867</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="7347" sha1="c53b1vsg5wgt4ngwzidydkdexaxolfy" xml:space="preserve">/* Sitewide options for the the Cite toolbar button:
* All options should be specified
*
* &quot;date format&quot; sets the date format used for the function to insert the current date
* Current available options:
* date - the day of the month
* zdate - day of the month, zero padded to 2 digits
* monthname - The month name
* month - The numberic month (1-12)
* zmonth - numeric month, zero padded to 2 digits
* year - The full year (4 digits)
*
* &quot;autodate fields&quot; is a list of template fields that should have a button to insert the current date
* 
* &quot;months&quot; is a list of localized month names
*
* &quot;modal&quot; - if true, the dialogs will be modal windows, blocking access to the rest of the window.
* See http://en.wikipedia.org/wiki/Modal_window
* All dialogs in the toolbar are modal by default
*
* &quot;autoparse&quot; - if true, previewing a ref will automatically trigger a preview of the parsed wikitext.
* It is not recommended to set this to true as a global setting as it may slow the script down for
* people with slow connections.
*
* &quot;expandtemplates&quot; - if true, templates and parser functions will be expanded when getting page text
* (templates inside of ref tags will not be expanded). This will allow references inside of templates or
* references using {{#tag:ref}} to be listed in the named refs dialog and searched by error checks.
* This may slow loading the named refs and error check dialogs.
*/

CiteTB.Options = {
&quot;date format&quot; : &quot;&lt;date&gt; de &lt;monthname&gt; de &lt;year&gt;&quot;,
&quot;autodate fields&quot; : ['dataacceso'],
&quot;months&quot; : ['xaneiro', 'febreiro', 'marzo', 'abril', 'maio', 'xuño', 'xullo', 'agosto', 'setembro', 'outubro', 'novembro', 'decembro'],
&quot;modal&quot; : true,
&quot;autoparse&quot; : false,
&quot;expandtemplates&quot; : false
};

// Definicións dos modelos de citas
new citeTemplate('cita web', 'cite web',
[ // Campos básicos
{&quot;field&quot;: &quot;apelidos&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;apelidos1&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;nome&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;nome1&quot;}, 
{&quot;field&quot;: &quot;título&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;título&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;url&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;obra&quot;, &quot;tooltip&quot;: &quot;cite-obra-tooltip&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;revista&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;editor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;dataacceso&quot;}
],
[ // Campos expandidos
{&quot;field&quot;: &quot;autor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ligazónautor&quot;, &quot;tooltip&quot;:&quot;cite-ligazónautor-tooltip&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;coautores&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;coautores&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;urlarquivo&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;dataarquivo&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;localización&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;páxina&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;páxinas&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;páxinas&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;lingua&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;formato&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;doi&quot;, &quot;autofillid&quot;:&quot;doi&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;data&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;data&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;mes&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ano&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;cita&quot;}
]);

new citeTemplate('cita novas', 'cite news',
[ // Campos básicos
{&quot;field&quot;: &quot;apelidos&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;nome&quot;}, 
{&quot;field&quot;: &quot;título&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;url&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;dataacceso&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;obra&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;data&quot;}
],
[ // Campos expandidos
{&quot;field&quot;: &quot;autor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;autor2&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;autor3&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;autor4&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;autor5&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ligazónautor&quot;, &quot;tooltip&quot;:&quot;cite-ligazónautor-tooltip&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;axencia&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;urlarquivo&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;dataarquivo&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;localización&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;páxina&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;páxinas&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;lingua&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;formato&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;doi&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;mes&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ano&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;cita&quot;}
]);

new citeTemplate('cita libro', 'cite book',
[ // Campos básicos
{&quot;field&quot;: &quot;apelidos&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;apelidos1&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;nome&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;nome1&quot;}, 
{&quot;field&quot;: &quot;título&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;título&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ano&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;ano&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;editor&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;editor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;localización&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;localización&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;isbn&quot;, &quot;autofillid&quot;:&quot;isbn&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;páxinas&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;url&quot;}
],
[ // Campos expandidos
{&quot;field&quot;: &quot;autor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;edición&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;edición&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ligazónautor&quot;, &quot;tooltip&quot;:&quot;cite-ligazónautor-tooltip&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;coautores&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;coautores&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;editor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;dataacceso&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;urlarquivo&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;dataarquivo&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;páxina&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;lingua&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;formato&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;capítulo&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;data&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;mes&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;cita&quot;}
]);

new citeTemplate('cita publicación periódica', 'cite journal',
[ // Campos básicos
{&quot;field&quot;: &quot;apelidos&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;apelidos1&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;nome&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;nome1&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;coautores&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;coautores&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;título&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;título&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;revista&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;revista&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;data&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;data&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ano&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;mes&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;volume&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;volume&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;serie&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;número&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;número&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;páxinas&quot;, &quot;autofillprop&quot;:&quot;páxinas&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;doi&quot;, &quot;autofillid&quot;:&quot;doi&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;pmid&quot;, &quot;autofillid&quot;:&quot;pmid&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;url&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;dataacceso&quot;}
],
[ // Campos expandidos
{&quot;field&quot;: &quot;autor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ligazónautor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;editor1-nome&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;editor1-apelidos&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;editor1-ligazón&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;páxina&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;en&quot;, &quot;tooltip&quot;:&quot;cite-en-tooltip&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;trad_título&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;editor&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;localización&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;lingua&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;formato&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;issn&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;pmc&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;oclc&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;bibcode&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;id&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;cita&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;ref&quot;, &quot;tooltip&quot;:&quot;cite-ref-tooltip&quot;},
{&quot;field&quot;: &quot;postscript&quot;, &quot;tooltip&quot;:&quot;cite-postscript-tooltip&quot;}
]);

new citeErrorCheck({'type':'reflist', 'testname':'samecontent', 'desc': 'cite-samecontent-desc',
'func': function(reflist) {
  var errors = [];
  var refs2 = [];
  for(var i=0; i&lt;reflist.length; i++) {
    if (!reflist[i].shorttag) {
      if ($.inArray(reflist[i].content, refs2) != -1) {
        if ($.inArray(reflist[i].content, errors) == -1) {
          errors.push(reflist[i].content);
        }
      } else {
        refs2.push(reflist[i].content);
      }
    }
  }
  ret = [];
  for(var j=0; j&lt;errors.length; j++) {
    ret.push({'msg':'cite-samecontent-error', 'err':errors[j]});
  }
  return ret;
}}
);

new citeErrorCheck({'type':'reflist', 'testname':'repeated', 'desc':'cite-repeated-desc',
'func': function(reflist) {
  var errors = [];
  var refs2 = [];
  for(var i=0; i&lt;reflist.length; i++) {
    if (!reflist[i].shorttag &amp;&amp; reflist[i].refname) {
      if ($.inArray(reflist[i].refname, refs2) != -1) {
        if ($.inArray(reflist[i].refname, errors) == -1) {
          errors.push(reflist[i].refname);
        }
      } else {
        refs2.push(reflist[i].refname);
      }
    }
  }
  ret = [];
  for(var j=0; j&lt;errors.length; j++) {
    ret.push({'msg':'cite-repeated-error', 'err':errors[j]});
  }
  return ret;
}}
);

new citeErrorCheck({'type':'reflist', 'testname':'undefined', 'desc':'cite-undefined-desc',
'func': function(reflist) {
  var errors = [];
  var longrefs = [];
  for(var i=0; i&lt;reflist.length; i++) {
    if (!reflist[i].shorttag &amp;&amp; reflist[i].refname) {
      longrefs.push(reflist[i].refname);
    }
  }
  for(var j=0; i&lt;reflist.length; j++) {
    if (reflist[i].shorttag &amp;&amp; $.inArray(reflist[i].refname, errors) == -1 &amp;&amp; $.inArray(reflist[i].refname, longrefs) == -1) {
      errors.push(reflist[i].refname);
    }
  }
  ret = [];
  for(var j=0; j&lt;errors.length; j++) {
    ret.push({'msg':'cite-undefined-error', 'err':errors[j]});
  }
  return ret;
}}
);

CiteTB.init();</text>
      <sha1>c53b1vsg5wgt4ngwzidydkdexaxolfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:RefToolbarMessages-en.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3923</id>
    <revision>
      <id>11363</id>
      <parentid>11362</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 15 revisións desde [[:w:MediaWiki:RefToolbarMessages-en.js]]</comment>
      <origin>11363</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="5264" sha1="btejcbci2x3a38v0m50r7jd7rf7wwna" xml:space="preserve">// All user-facing messages
// TODO: Document usage
mw.usability.addMessages( { 
'cite-section-label' : 'Citar',
'cite-template-list' : 'Modelos',
'cite-named-refs-label' : 'Referencias con nome',
'cite-named-refs-title' : 'Insira unha referencia con nome',
'cite-named-refs-button' : 'Referencias con nome',
'cite-named-refs-dropdown' : 'Referencias con nome', // Used on the top of the named refs list dropdown
'cite-errorcheck-label' : 'Comprobación de erros',
'cite-errorcheck-button' : 'Atopar os erros',
'cite-dialog-web' : 'Cita web',
'cite-dialog-news' : 'Cita novas',
'cite-dialog-book' : 'Cita libro',
'cite-dialog-journal' : 'Cita publicación periódica',
'cite-form-submit' : 'Inserir',
'cite-form-showhide' : 'Mostrar/Agochar os campos adicionais',
'cite-no-namedrefs' : 'Non se atopou ningunha referencia con nome na páxina',
'cite-namedrefs-intro' : &quot;Seleccione un nome da lista para ollar o contido da referencia. Prema en \&quot;Inserir\&quot; para incluír unha chamada a esa referencia no texto.&quot;,
'cite-raw-preview' : 'Texto wiki:',
'cite-parsed-label' : 'Texto wiki analizado:',
'cite-form-parse' : 'Mostrar a vista previa analizada',
'cite-refpreview' : 'Vista previa',
'cite-name-label' : 'Nome da referencia',
'cite-group-label' : 'Grupo de referencias',
'cite-errorcheck-submit' : 'Comprobar',
'cite-errorcheck-heading' : 'Bote un ollo aos seguintes erros:',
'cite-error-unclosed' : 'Hai etiquetas &lt;span style=&quot;font-family:monospace&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;&lt;/span&gt; sen pechar',
'cite-error-samecontent' : 'Hai referencias co mesmo contido',
'cite-error-templates' : 'Hai referencias que non utilizan un &lt;a href=&quot;//gl.wikipedia.org/wiki/Categoría:Marcadores_de_referencias&quot;&gt;modelo de citas&lt;/a&gt;',
'cite-error-repeated' : 'Hai varias referencias co mesmo nome',
'cite-error-undef' : 'Hai un uso de referencias con nome sen definir',
'cite-error-samecontent-msg' : 'Hai varias referencias co mesmo contido: $1',
'cite-error-repeated-msg' : 'Hai varias referencias co mesmo nome: \'$1\'',
'cite-error-templates-msg' : 'Non usa un modelo: $1',
'cite-form-reset' : 'Restablecer',
'cite-loading' : 'Cargando os datos', // Shown while pagetext is being downloaded from the API
'cite-insert-date' : 'Inserir a data de hoxe', // Alt/title text for 'insert date' icon
'cite-err-report-heading' : 'Informe de erros nas citas', // Heading for error report table
'cite-err-report-close' : 'Pechar', // Alt/title text for 'close' icon on error report
'cite-err-report-empty' : 'Non se atopou erro ningún', // Message displayed in the error report list if there are no errors
'cite-autofill-alt' : 'Encher automaticamente', // Alt text for autofill button image
'cite-obra-tooltip' : 'A obra maior á cal esta pertence',
'cite-ligazónautor-tooltip' : 'Se o autor ten un artigo, o nome do artigo',
'cite-en-tooltip' : 'Lugar dentro do recurso (cando a páxina non é axeitada)',
'cite-ref-tooltip' : 'ID para crear referencias ligables',
'cite-postscript-tooltip' : 'En caso de especificarse, sobrescribe o comportamento por defecto de rematar a cita cun punto',
'cite-samecontent-desc' : 'Buscar as referencias co mesmo contido',
'cite-samecontent-error' : 'Hai varias referencias co mesmo contido',
'cite-repeated-desc' : 'Hai varias referencias co mesmo nome',
'cite-repeated-error' : 'Hai varias referencias co mesmo nome',
'cite-undefined-desc' : 'Hai un uso de referencias con nome sen definir',
'cite-undefined-error' : 'Úsase unha referencia con nome, pero non está definida',
'cite-nome-label' : 'Nome',
'cite-apelidos-label' : 'Apelidos',
'cite-título-label' : 'Título',
'cite-obra-label' : 'Obra',
'cite-xornal-label' : 'Xornal',
'cite-revista-label' : 'Revista',
'cite-editor-label' : 'Editor',
'cite-dataacceso-label' : 'Data de acceso',
'cite-autor-label' : 'Autor',
'cite-ligazónautor-label' : &quot;Artigo do autor&quot;,
'cite-coautores-label' : 'Coautores',
'cite-urlarquivo-label' : 'URL do arquivo',
'cite-dataarquivo-label' : 'Data do arquivo',
'cite-localización-label' : 'Localización',
'cite-páxina-label' : 'Páxina',
'cite-páxinas-label' : 'Páxinas',
'cite-en-label' : 'En',
'cite-capítulo-label' : 'Capítulo',
'cite-volume-label' : 'Volume',
'cite-serie-label' : 'Serie',
'cite-número-label' : 'Número',
'cite-lingua-label' : 'Lingua',
'cite-formato-label' : 'Formato',
'cite-data-label' : 'Data',
'cite-mes-label' : 'Mes',
'cite-ano-label' : 'Ano',
'cite-cita-label' : 'Cita',
'cite-autor2-label' : '2º autor',
'cite-autor3-label' : '3º autor',
'cite-autor4-label' : '4º autor',
'cite-autor5-label' : '5º autor',
'cite-axencia-label' : 'Axencia',
'cite-editor-label' : 'Editor',
'cite-editor1-nome-label' : &quot;Nome do editor&quot;,
'cite-editor1-apelidos-label' : &quot;Apelidos do editor&quot;,
'cite-editor1-ligazón-label' : &quot;Artigo do editor&quot;,
'cite-edición-label' : 'Edición',
'cite-trad_título-label' : 'Tradución do título',
'cite-ref-label' : 'Ref',
'cite-postscript-label' : 'Postscript',
'cite-url-label' : 'URL',
'cite-doi-label' : 'DOI',
'cite-isbn-label' : 'ISBN',
'cite-pmid-label' : 'PMID',
'cite-issn-label' : 'ISSN',
'cite-pmc-label' : 'PMC',
'cite-oclc-label' : 'OCLC',
'cite-bibcode-label' : 'Bibcode',
'cite-id-label' : 'ID'
});

// Load configuration for site
var RefToolbarLocal = importScript('MediaWiki:RefToolbarConfig.js');</text>
      <sha1>btejcbci2x3a38v0m50r7jd7rf7wwna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-charinsert</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3924</id>
    <revision>
      <id>11365</id>
      <parentid>11364</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-charinsert]]</comment>
      <origin>11365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="fr18f2mpiehhst2m1w3v1jmsumsz824" xml:space="preserve">'''[[mw:extension:CharInsert|CharInsert]]:''' Engade unha barra de ferramentas baixo a ventá de edición para inserir rapidamente formatos e caracteres especiais.</text>
      <sha1>fr18f2mpiehhst2m1w3v1jmsumsz824</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-charinsert.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3925</id>
    <revision>
      <id>11385</id>
      <parentid>11384</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:44:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 19 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-charinsert.js]]</comment>
      <origin>11385</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="243" sha1="g8858djmordfgit51x1ipqaaamvh3be" xml:space="preserve">/**
 * Isto serve para cargar &quot;charinsert&quot;.
 */

if ( $.inArray( mw.config.get( 'wgAction' ), [ 'edit', 'submit' ] ) !== -1 || mw.config.get( 'wgCanonicalSpecialPageName' ) === 'Upload' ) {
    mw.loader.load( 'ext.gadget.charinsert-core' );
}</text>
      <sha1>g8858djmordfgit51x1ipqaaamvh3be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-charinsert.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3926</id>
    <revision>
      <id>11387</id>
      <parentid>11386</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-charinsert.css]]</comment>
      <origin>11387</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="534" sha1="rm6x2b6iziuqng63mmhizk8ysl8nkpr" xml:space="preserve">/*  _____________________________________________________________________________
 * |                                                                             |
 * |                 === ATENCIÓN: ESTE É UN TREBELLO GLOBAL ===                 |
 * |          Os cambios feitos nesta páxina afectan a moitos usuarios.          |
 * |_____________________________________________________________________________|
 *
 */

div#editpage-specialchars {
	display: block;
	margin-top: .5em;
	border: 1px solid #c0c0c0;
	padding: .3em;
}</text>
      <sha1>rm6x2b6iziuqng63mmhizk8ysl8nkpr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-charinsert-core.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3927</id>
    <revision>
      <id>11389</id>
      <parentid>11388</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-charinsert-core.js]]</comment>
      <origin>11389</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="15011" sha1="al5a3cc2nckd8c986sjj5ht4h13nqgq" xml:space="preserve">/**
 * Copiado de [[:en:MediaWiki:Gadget-charinsert-core.js]]. Modificado para o seu uso na Galipedia.
 *
 * Configuration (to be set from [[Special:MyPage/common.js]]):
 *   window.charinsertCustom – Object. Merged into the default charinsert list. For example, setting
 *       this to { Symbols: '‽' } will add the interrobang to the end of the Symbols section.
 *   window.editToolsRecall – Boolean. Set true to create a recall switch.
 *   window.charinsertDontMove – Boolean. Set true to leave the box in its default position, rather
 *       than moving it above the edit summary.
 *   window.updateEditTools() – Function. Call after updating window.charinsertCustom to regenerate the
 *       EditTools window.
 */
/* global jQuery, mw, charinsertCustom */

window.updateEditTools = function () {
};

jQuery( document ).ready( function ( $ ) {
    var EditTools = {
        // As entradas co prefixo ␥ (SÍMBOLO U+2425) non aparecerán no espazo de nomes dos artigos (espazo de nomes 0).
        // Por favor, traslada calquera cambio a [[MediaWiki:Edittools]]; porén no canto de usar o símbolo ␥, utiliza {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}| | }}.
        charinsert: {
            'Formato wiki': 'Inserir:  – — ° ′ ″ ≈ ≠ ≤ ≥ ± − × ÷ ← → · §  ␥Asine_as_súas_mensaxes_nas_conversas: ␥~~\~~  Cite_as_fontes: &lt;ref&gt;+&lt;/ref&gt;  Formato_wiki:  {\{+}}  {\{\{+}}}  |  [+]  [\[+]]  [\[Categoría:+]]  #REDIRECCIÓN.[\[+]]  &amp;nb'+'sp;  &lt;s&gt;+&lt;/s&gt;  &lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;  &lt;sub&gt;+&lt;/sub&gt;  &lt;code&gt;+&lt;/code&gt;  &lt;pre&gt;+&lt;/pre&gt;  &lt;blockquote&gt;+&lt;/blockquote&gt;  &lt;ref.name=&quot;+&quot;_/&gt;  {\{Listaref}}  &lt;includeonly&gt;+&lt;/includeonly&gt;  &lt;noinclude&gt;+&lt;/noinclude&gt;  {\{ORDENAR:+}}  &lt;nowiki&gt;+&lt;/nowiki&gt;  &lt;!--.+_--&gt;  &lt;span.class=&quot;plainlinks&quot;&gt;+&lt;/span&gt;',
            'Símbolos': '~ | ¡¿†‡↔↑↓•¶#∞  ‘+’ “+” ‹+› «+»  ¤₳฿₵¢₡₢$₫₯€₠₣ƒ₴₭₤ℳ₥₦№₧₰£៛₨₪৳₮₩¥  ♠♣♥♦  ♭♯♮  ©®™ ◌ {\{Unicode|+}}',
            'Latín': 'A a Á á À à Â â Ä ä Ǎ ǎ Ă ă Ā ā Ã ã Å å Ą ą Æ æ Ǣ ǣ  B b  C c Ć ć Ċ ċ Ĉ ĉ Č č Ç ç  D d Ď ď Đ đ Ḍ ḍ Ð ð  E e É é È è Ė ė Ê ê Ë ë Ě ě Ĕ ĕ Ē ē Ẽ ẽ Ę ę Ẹ ẹ Ɛ ɛ Ǝ ǝ Ə ə  F f  G g Ġ ġ Ĝ ĝ Ğ ğ Ģ ģ  H h Ĥ ĥ Ħ ħ Ḥ ḥ  I i İ ı Í í Ì ì Î î Ï ï Ǐ ǐ Ĭ ĭ Ī ī Ĩ ĩ Į į Ị ị  J j Ĵ ĵ  K k Ķ ķ  L l Ĺ ĺ Ŀ ŀ Ľ ľ Ļ ļ Ł ł Ḷ ḷ Ḹ ḹ  M m Ṃ ṃ  N n Ń ń Ň ň Ñ ñ Ņ ņ Ṇ ṇ Ŋ ŋ  O o Ó ó Ò ò Ô ô Ö ö Ǒ ǒ Ŏ ŏ Ō ō Õ õ Ǫ ǫ Ọ ọ Ő ő Ø ø Œ œ  Ɔ ɔ  P p  Q q  R r Ŕ ŕ Ř ř Ŗ ŗ Ṛ ṛ Ṝ ṝ  S s Ś ś Ŝ ŝ Š š Ş ş Ș ș Ṣ ṣ ß  T t Ť ť Ţ ţ Ț ț Ṭ ṭ Þ þ  U u Ú ú Ù ù Û û Ü ü Ǔ ǔ Ŭ ŭ Ū ū Ũ ũ Ů ů Ų ų Ụ ụ Ű ű Ǘ ǘ Ǜ ǜ Ǚ ǚ Ǖ ǖ  V v  W w Ŵ ŵ  X x  Y y Ý ý Ŷ ŷ Ÿ ÿ Ỹ ỹ Ȳ ȳ  Z z Ź ź Ż ż Ž ž  ß Ð ð Þ þ Ŋ ŋ Ə ə  {\{Unicode|+}}',
            'Grego': 'ΆάΈέΉήΊίΌόΎύΏώ  ΑαΒβΓγΔδ  ΕεΖζΗηΘθ  ΙιΚκΛλΜμ  ΝνΞξΟοΠπ  ΡρΣσςΤτΥυ  ΦφΧχΨψΩω  ᾼᾳᾴᾺὰᾲᾶᾷἈἀᾈᾀἉἁᾉᾁἌἄᾌᾄἊἂᾊᾂἎἆᾎᾆἍἅᾍᾅἋἃᾋᾃἏἇᾏᾇ  ῈὲἘἐἙἑἜἔἚἒἝἕἛἓ  ῌῃῄῊὴῂῆῇἨἠᾘᾐἩἡᾙᾑἬἤᾜᾔἪἢᾚᾒἮἦᾞᾖἭἥᾝᾕἫἣᾛᾓἯἧᾟᾗ  ῚὶῖἸἰἹἱἼἴἺἲἾἶἽἵἻἳἿἷ  ῸὸὈὀὉὁὌὄὊὂὍὅὋὃ  ῤῬῥ  ῪὺῦὐὙὑὔὒὖὝὕὛὓὟὗ  ῼῳῴῺὼῲῶῷὨὠᾨᾠὩὡᾩᾡὬὤᾬᾤὪὢᾪᾢὮὦᾮᾦὭὥᾭᾥὫὣᾫᾣὯὧᾯᾧ',
            'Cirílico': 'АаБбВвГг  ҐґЃѓДдЂђ  ЕеЁёЄєЖж  ЗзЅѕИиІі  ЇїЙйЈјКк  ЌќЛлЉљМм  НнЊњОоПп  РрСсТтЋћ  УуЎўФфХх  ЦцЧчЏџШш  ЩщЪъЫыЬь  ЭэЮюЯя ӘәӨөҒғҖҗ ҚқҜҝҢңҮү ҰұҲҳҸҹҺһ  ҔҕӢӣӮӯҘҙ  ҠҡҤҥҪҫӐӑ  ӒӓӔӕӖӗӰӱ  ӲӳӸӹӀ  ҞҟҦҧҨҩҬҭ  ҴҵҶҷҼҽҾҿ  ӁӂӃӄӇӈӋӌ  ӚӛӜӝӞӟӠӡ  ӤӥӦӧӪӫӴӵ  ́',
            'Hebreo': 'אבגדהוזחטיכךלמםנןסעפףצץקרשת  ׳ ״  װױײ',
            'Árabe': '  Transcrición: ʾ ṯ ḥ ḫ ẖ ḏ š ṣ ḍ ṭ ẓ ʿ ġ ẗ ا ﺁ ب ت ث ج ح خ د ذ ر ز س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ك ل م ن ه ة و ي ى ء أ إ ؤ ئ',
            'IPA': 't̪ d̪ ʈɖɟɡɢʡʔ  ɸβθðʃʒɕʑʂʐçʝɣχʁħʕʜʢɦ  ɱɳɲŋɴ  ʋɹɻɰ  ʙⱱʀɾɽ  ɫɬɮɺɭʎʟ  ʍɥɧ  ʼ ɓɗʄɠʛ  ʘǀǃǂǁ  ɨʉɯ ɪʏʊ øɘɵɤ ə ɚ ɛœɜɝɞʌɔ æ ɐɶɑɒ  ʰʱʷʲˠˤˀ ᵊ k̚ ⁿˡ  ˈˌːˑ t̪ d̪ s̺ s̻ θ̼ s̬ n̥ ŋ̊ a̤ a̰  β̞ ˕ r̝ ˔ o˞ ɚ ɝ e̘ e̙ u̟ i̠ ɪ̈ e̽ ɔ̹ ɔ̜ n̩ ə̆ ə̯ ə̃ ȷ̃ ɫ z̴ ə̋ ə́ ə̄ ə̀ ə̏ ə̌ ə̂ ə᷄ ə᷅ ə᷇ ə᷆ ə᷈ ə᷉ t͡ʃ d͡ʒ t͜ɬ ‿  ˥ ˦ ˧ ˨ ˩ ꜛ ꜜ | ‖ ↗ ↘  k͈ s͎ {\{IPA|+}}',
            'Matemáticas e lóxica': '− × ÷ ⋅ ° ∗ ∘ ± ∓ ≤ ≥ ≠ ≡ ≅ ≜ ≝ ≐ ≃ ≈ ⊕ ⊗ ⇐ ⇔ ⇒ ∞ ← ↔ → ≪ ≫ ∝ √ ∤ ≀ ◅ ▻ ⋉ ⋊ ⋈ ∴ ∵ ↦ ¬ ∧ ∨ ⊻ ∀ ∃ ∈ ∉ ∋ ⊆ ⊈ ⊊ ⊂ ⊄ ⊇ ⊉ ⊋ ⊃ ⊅ ∪ ∩ ∑ ∏ ∐ ′ ∫ ∬ ∭ ∮ ∇ ∂ ∆ ∅ ℂ ℍ ℕ ℙ ℚ ℝ ℤ ℵ ⌊ ⌋ ⌈ ⌉ ⊤ ⊥ ⊢ ⊣ ⊧ □ ∠ ⟨ ⟩ &amp;nb'+'sp; &amp;minus; &lt;math&gt;+&lt;/math&gt;'
        },

        charinsertDivider: &quot;\240&quot;,

        cookieName: 'edittoolscharsubset',

        createEditTools: function ( placeholder ) {
            var sel, id;
            var box = document.createElement( &quot;div&quot; );
            var prevSubset = 0, curSubset = 0;
            box.id = &quot;editpage-specialchars&quot;;
            box.title = 'Prema no carácter ou na etiqueta para inserir o código na ventá de edición';

            // append user-defined sets
            if ( window.charinsertCustom ) {
                for ( id in charinsertCustom ) {
                    if ( !EditTools.charinsert[id] ) {
                        EditTools.charinsert[id] = '';
                    }
                }
            }

            // create drop-down select
            sel = document.createElement( 'select' );
            for ( id in EditTools.charinsert ) {
                sel.options[sel.options.length] = new Option( id, id );
            }
            sel.selectedIndex = 0;
            sel.style.marginRight = '.3em';
            sel.title = 'Escolla un subconxunto de caracteres';
            sel.onchange = sel.onkeyup = selectSubset;
            box.appendChild( sel );

            // create &quot;recall&quot; switch
            if ( window.editToolsRecall ) {
                var recall = document.createElement( 'span' );
                recall.appendChild( document.createTextNode( '↕' ) ); // ↔
                recall.onclick = function() {
                    sel.selectedIndex = prevSubset;
                    selectSubset();
                };
                with ( recall.style ) {
                    cssFloat = styleFloat = 'left';
                    marginRight = '5px';
                    cursor = 'pointer';
                }
                box.appendChild( recall );
            }

            // load latest selection from cookies
            try {
                var cookieRe = new RegExp( &quot;(?:^|;)\\s*&quot; + EditTools.cookieName + &quot;=(\\d+)\\s*(?:;|$)&quot; );
                var m = cookieRe.exec( document.cookie );
                if ( m &amp;&amp; m.length &gt; 1 &amp;&amp; parseInt( m[1] ) &lt; sel.options.length ) {
                    sel.selectedIndex = parseInt( m[1] );
                }
            } catch ( err ) {
                // ignore
            }

            placeholder.parentNode.replaceChild( box, placeholder );
            selectSubset();
            return;

            function selectSubset() {
                // remember previous (for &quot;recall&quot; button)
                prevSubset = curSubset;
                curSubset = sel.selectedIndex;
                //save into cookies for persistence
                try {
                    var expires = new Date();
                    expires.setTime( expires.getTime() + 30 * 24 * 60 * 60 * 1000 );  // + 30 days
                    document.cookie = EditTools.cookieName + &quot;=&quot; + curSubset + &quot;;path=/;expires=&quot; + expires.toUTCString();
                } catch ( err ) {
                    // ignore
                }
                //hide other subsets
                var pp = box.getElementsByTagName( 'p' ) ;
                for ( var i = 0; i &lt; pp.length; i++ ) {
                    pp[i].style.display = 'none';
                }
                //show/create current subset
                var id = sel.options[curSubset].value;
                var p = document.getElementById( id );
                if ( !p ) {
                    p = document.createElement( 'p' );
                    p.id = id;
                    if ( id == 'Arabic' || id == 'Hebrew' ) {
                        p.style.fontSize = '120%';
                        p.dir = 'rtl';
                    }
                    var tokens = EditTools.charinsert[id];
                    if ( window.charinsertCustom &amp;&amp; charinsertCustom[id] ) {
                        if ( tokens.length &gt; 0 ) {
                            tokens += ' ';
                        }
                        tokens += charinsertCustom[id];
                    }
                    EditTools.createTokens( p, tokens );
                    box.appendChild( p );
                }
                p.style.display = 'inline';
            }
        },

        createTokens: function ( paragraph, str ) {
            var tokens = str.split( ' ' ), token, i, n;
            for ( i = 0; i &lt; tokens.length; i++ ) {
                token = tokens[i];
                n = token.indexOf( '+' );
                if ( token.charAt( 0 ) === '␥' ) {
                    if ( token.length &gt; 1 &amp;&amp; mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) === 0 ) {
                        continue;
                    } else {
                        token = token.substring( 1 );
                    }
                }
                if ( token == '' || token == '_' ) {
                    addText( EditTools.charinsertDivider + ' ' );
                } else if ( token == '\n' ) {
                    paragraph.appendChild( document.createElement( 'br' ) );
                } else if ( token == '___' ) {
                    paragraph.appendChild( document.createElement( 'hr' ) );
                } else if ( token.charAt( token.length-1 ) == ':' ) { // : at the end means just text
                    addBold( token );
                } else if ( n == 0 ) { // +&lt;tag&gt;  -&gt;   &lt;tag&gt;+&lt;/tag&gt;
                    addLink( token.substring( 1 ), '&lt;/' + token.substring( 2 ), token.substring( 1 ) );
                } else if ( n &gt; 0 ) { // &lt;tag&gt;+&lt;/tag&gt;
                    addLink( token.substring( 0, n ), token.substring( n+1 ) );
                } else if ( token.length &gt; 2 &amp;&amp; token.charCodeAt( 0 ) &gt; 127 ) { // a string of insertable characters
                    for ( var j = 0; j &lt; token.length; j++ ) {
                        addLink( token.charAt( j ), '' );
                    }
                } else {
                    addLink( token, '' );
                }
            }
            return;

            function addLink( tagOpen, tagClose, name ) {
                var handler;
                var dle = tagOpen.indexOf( '\x10' );
                if ( dle &gt; 0 ) {
                    var path = tagOpen.substring( dle + 1 ).split( '.' );
                    tagOpen = tagOpen.substring( 0, dle );
                    handler = window;
                    for ( var i = 0; i &lt; path.length; i++ ) {
                        handler = handler[path[i]];
                    }
                } else {
                    tagOpen = tagOpen.replace( /\./g,' ' );
                    tagClose = tagClose ? tagClose.replace( /_/g,' ' ) : '';
                    handler = new Function(
                        &quot;evt&quot;,
                        &quot;mw.toolbar.insertTags('&quot; + tagOpen + &quot;', '&quot; + tagClose + &quot;', ''); evt.preventDefault(); return false;&quot;
                    );
                }
                var a = document.createElement( 'a' );
                name = name || tagOpen + tagClose;
                name = name.replace( /\\n/g,'' );
                a.appendChild( document.createTextNode( name ) );
                a.href = &quot;#&quot;;
                $( a ).click( handler );
                paragraph.appendChild( a );
                addText( ' ' );
            }

            function addBold( text ) {
                var b = document.createElement( 'b' );
                b.appendChild( document.createTextNode( text.replace( /_/g,' ' ) ) );
                paragraph.appendChild( b );
                addText( ' ' );
            }
            function addText( txt ) {
                paragraph.appendChild( document.createTextNode( txt ) );
            }
        },

        last_active_textfield: null,

        registerTextField: function ( evt ) {
            var e = evt || window.event;
            var node = e.target || e.srcElement;
            if ( !node ) {
                return;
            }
            EditTools.last_active_textfield = node.id;
            return true;
        },

        getTextArea: function () {
            var txtarea = null;
            if ( EditTools.last_active_textfield &amp;&amp; EditTools.last_active_textfield != &quot;&quot; )
                txtarea = document.getElementById( EditTools.last_active_textfield );
            if ( !txtarea ) {
                // Fallback option: old behaviour
                if ( document.editform ) {
                    txtarea = document.editform.wpTextbox1;
                } else {
                    // Some alternate form? Take the first one we can find
                    txtarea = document.getElementsByTagName( 'textarea' );
                    if ( txtarea.length &gt; 0 ) {
                        txtarea = txtarea[0];
                    } else {
                        txtarea = null;
                    }
                }
            }
            return txtarea;
        },

        setup: function () {
            var placeholder;
            if ( $( '#editpage-specialchars' ).length ) {
                placeholder = $( '#editpage-specialchars' )[0];
            } else {
                placeholder = $( '&lt;div id=&quot;editpage-specialchars&quot;&gt; &lt;/div&gt;' ).prependTo( '.mw-editTools' )[0];
            }
            if ( !placeholder ) {
                return;
            }
            if ( !window.charinsertDontMove ) {
                $( '.editOptions' ).before( placeholder );
            }
            EditTools.createEditTools( placeholder );
            window.updateEditTools = function () {
                EditTools.createEditTools( $( '#editpage-specialchars' )[0] );
            };
        }

    }; // end EditTools

    EditTools.setup();
} );</text>
      <sha1>al5a3cc2nckd8c986sjj5ht4h13nqgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-charinsert-core.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3928</id>
    <revision>
      <id>11391</id>
      <parentid>11390</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-charinsert-core.css]]</comment>
      <origin>11391</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="617" sha1="mym3xp500944zrqc5njkerg1ucp0rg9" xml:space="preserve">/*  _____________________________________________________________________________
 * |                                                                             |
 * |               === ATENCIÓN: CÓDIGO PARA UN TREBELLO GLOBAL ===              |
 * |                         Calquera cambio nesta páxina                        |
 * |                        pode afectar a moitos usuarios.                      |
 * |_____________________________________________________________________________|
 *
 */

div#editpage-specialchars {
	display: block;
	margin-top: .5em;
	border: 1px solid #c0c0c0;
	padding: .3em;
}</text>
      <sha1>mym3xp500944zrqc5njkerg1ucp0rg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-refToolbar</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3929</id>
    <revision>
      <id>11395</id>
      <parentid>11394</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-refToolbar]]</comment>
      <origin>11395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="lj30272cthfnw439m0ms44q3cdrpv0k" xml:space="preserve">'''[[:en:Wikipedia:RefToolbar|refTools]]:''' Engade o botón &quot;Citar&quot; na barra de ferramentas de edición para a adición rápida e fácil dos modelos de citas máis comúns.</text>
      <sha1>lj30272cthfnw439m0ms44q3cdrpv0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3930</id>
    <revision>
      <id>11399</id>
      <parentid>11398</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:48:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js]]</comment>
      <origin>11399</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="122" sha1="l89n6kac3u9379pommqzboe6eej8dh5" xml:space="preserve">mw.loader.load('//www.mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');</text>
      <sha1>l89n6kac3u9379pommqzboe6eej8dh5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3931</id>
    <revision>
      <id>11403</id>
      <parentid>11402</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151" sha1="b1ihq5i0jhfgp6ppeq2q0tkz89eltv8" xml:space="preserve">'''Reloxo UTC:''' Engade un reloxo na barra de ferramentas persoal que mostra a hora actual en formato UTC, xunto cunha ligazón para purgar a páxina.</text>
      <sha1>b1ihq5i0jhfgp6ppeq2q0tkz89eltv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-LocalLiveClock</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3932</id>
    <revision>
      <id>11407</id>
      <parentid>11406</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-LocalLiveClock]]</comment>
      <origin>11407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="dnlye5ierluk22yir1wg1xqp8hhwvk0" xml:space="preserve">'''Reloxo coa hora local:''' Engade un reloxo na barra de ferramentas persoal que mostra a hora local do ordenador do usuario, xunto cunha ligazón para purgar a páxina.</text>
      <sha1>dnlye5ierluk22yir1wg1xqp8hhwvk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-LocalLiveClock.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3933</id>
    <revision>
      <id>11409</id>
      <parentid>11408</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-LocalLiveClock.js]]</comment>
      <origin>11409</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="153" sha1="bnv97jgkp7wccyhykmfuezrbdhx3t0s" xml:space="preserve">mw.loader.load( '//www.mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-LocalLiveClock.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&amp;smaxage=21600&amp;maxage=86400' );</text>
      <sha1>bnv97jgkp7wccyhykmfuezrbdhx3t0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-contrib-numeradas</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3934</id>
    <revision>
      <id>11412</id>
      <parentid>11411</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-contrib-numeradas]]</comment>
      <origin>11412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="hzksrn4z3ib7v36q1wemciwo1adxosq" xml:space="preserve">Mostrar os [[Axuda:Historial|historiais]] e mais todas as páxinas especiais como unha lista numerada.</text>
      <sha1>hzksrn4z3ib7v36q1wemciwo1adxosq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-contrib-numeradas.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3935</id>
    <revision>
      <id>11414</id>
      <parentid>11413</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:MediaWiki:Gadget-contrib-numeradas.css]]</comment>
      <origin>11414</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="156" sha1="gr551i2odm6yp4379iqw8k3kr9hzmn8" xml:space="preserve">body.ns--1 div#content ul,
div#content ul#pagehistory {list-style: decimal}

/* Excepcións */

body.page-Especial_Libro {list-style-image: url(bullet.gif)}</text>
      <sha1>gr551i2odm6yp4379iqw8k3kr9hzmn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-purgetab</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3936</id>
    <revision>
      <id>11417</id>
      <parentid>11416</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-purgetab]]</comment>
      <origin>11417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="7fq3g6ityaitywvti85kqpxubt5tq2t" xml:space="preserve">'''Purgetab:''' Engade unha ligazón na cabeceira da páxina para purgar a caché e refrescar o contido da páxina.</text>
      <sha1>7fq3g6ityaitywvti85kqpxubt5tq2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-purgetab.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3937</id>
    <revision>
      <id>11422</id>
      <parentid>11421</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-purgetab.js]]</comment>
      <origin>11422</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="618" sha1="jua23v61hi5r4fg6kphst1v1g4etpwn" xml:space="preserve">/**
 * Engade unha ligazón para &quot;purgar&quot; o contido da páxina.
 *
 * Dependencias: mediawiki.util
 *
 * @source www.mediawiki.org/wiki/Snippets/Purge_action
 * @revision 2015-02-10
 * Adaptado por: Banjo 20/04/2015
 */
$( function () {
    if ( !$( '#ca-purge' ).length &amp;&amp; mw.config.get( 'wgIsArticle' ) ) {
        mw.util.addPortletLink(
            'p-cactions',
            mw.util.getUrl( null, { action: 'purge' } ),
            mw.config.get( 'skin' ) === 'vector' ? 'Purgar a caché' : '*',
            'ca-purge',
            'Purgar a caché do servidor nesta páxina',
            '*'
        );
    }
} );</text>
      <sha1>jua23v61hi5r4fg6kphst1v1g4etpwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-XustificaParagrafos</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3938</id>
    <revision>
      <id>11425</id>
      <parentid>11424</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-XustificaParagrafos]]</comment>
      <origin>11425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="dic5reoupo0xu6we4mu730x3qa7mxy3" xml:space="preserve">Xustificar os parágrafos.</text>
      <sha1>dic5reoupo0xu6we4mu730x3qa7mxy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-XustificaParagrafos.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3939</id>
    <revision>
      <id>11428</id>
      <parentid>11427</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:MediaWiki:Gadget-XustificaParagrafos.css]]</comment>
      <origin>11428</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="208" sha1="lj3eqrfy53747kllszlmwdkkh1k7pkz" xml:space="preserve">/**
 * Justify paragraphs
 * @source mediawiki.org/wiki/Snippets/Paragraph_justification
 * @revision 1.0 (2014-02-06)
 * @author MediaWiki
 */
#article, #bodyContent, #mw_content {
    text-align: justify;
}</text>
      <sha1>lj3eqrfy53747kllszlmwdkkh1k7pkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-section-Navegación</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3940</id>
    <revision>
      <id>11429</id>
      <timestamp>2016-01-15T11:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Navegación&quot;</comment>
      <origin>11429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="bb18j98k3qpnh5o9phwa4sxa3t66vqo" xml:space="preserve">Navegación</text>
      <sha1>bb18j98k3qpnh5o9phwa4sxa3t66vqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-section-Edición</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3941</id>
    <revision>
      <id>11430</id>
      <timestamp>2016-01-15T11:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Edición&quot;</comment>
      <origin>11430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8" sha1="700zpksjoyrpdvla7ptoc2jm1qzd500" xml:space="preserve">Edición</text>
      <sha1>700zpksjoyrpdvla7ptoc2jm1qzd500</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-section-Aparencia</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3942</id>
    <revision>
      <id>11431</id>
      <timestamp>2016-01-15T11:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Aparencia&quot;</comment>
      <origin>11431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9" sha1="h79p27n6xiqlrp77lhr88akqe7gboh2" xml:space="preserve">Aparencia</text>
      <sha1>h79p27n6xiqlrp77lhr88akqe7gboh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Trebellos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3943</id>
    <revision>
      <id>11452</id>
      <parentid>11451</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T11:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2617" sha1="nlmkszhvxuyj6viclhhwcepkyilmtrf" xml:space="preserve">{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; border:1px #d9ceb8 solid;&quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-bottom:1px #d9ceb8 solid; padding-left:5px; background:#f2e6ce;text-align:center;&quot; |
&lt;h2 style=&quot;margin:.5em; margin-top:.1em; border-bottom:0; font-weight:bold;&quot;&gt;
Trebellos
&lt;/h2&gt;
__SENÍNDICE__
|-
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;background:#fffcf5; padding:1.2em;&quot; |

As páxinas que aparecen a continuación conteñen diversos trebellos e guías que teñen a intención de simplificar, facer máis eficiente ou proporcionar funcionalidades adicionais para os wikipedistas.

== Navegación ==
* '''Ortografía:''' Activa o [[Wikisource:Revisor ortográfico|revisor ortográfico]].
* '''Homónimos:''' Activa o [[Wikisource:Detector de homónimos|detector de homónimos]].
*'''Filtro de rexistros:''' Permite filtrar [[Especial:Rexistros]] mediante expresións regulares. Orixinalmente, estaba destinado soamente a [[Especial:Rexistros/rights]], mais agora permite filtrar en calquera páxina que conteña &lt;nowiki&gt;&lt;li&gt;&lt;/nowiki&gt;.
*'''[[mw:Reference Tooltips|Vista previa das notas]]:''' Pasa o rato sobre calquera cita en liña co texto para ollar a información da referencia, no canto de ter que ir ata o final da páxina.

== Edición ==
* '''HotCat:''' Engade, elimina ou cambia a categoría dunha páxina dun xeito doado.
* '''wikEd:''' Un editor con funcións avanzadas (incompatible con Internet Explorer e Opera; incompatible con Syntax highlighter).
* '''[[:mw:User:Remember the dot/Syntax highlighter|Syntax highlighter]]''': Resalta a sintaxe especial wiki na caixa de edición (incompatible con Internet Explorer; incompatible con WikiEd).
* '''[[:en:Wikipedia:RefToolbar|refTools]]:''' Engade o botón &quot;Citar&quot; na barra de ferramentas de edición para a adición rápida e fácil dos modelos de citas máis comúns.
* '''[[:mw:Extension:CharInsert|CharInsert]]:''' Engade unha barra de ferramentas baixo a ventá de edición para inserir rapidamente formatos e caracteres especiais.

== Aparencia ==
* '''Reloxo UTC:''' Engade un reloxo na barra de ferramentas persoal que mostra a hora actual en formato [[UTC]], xunto cunha ligazón para purgar a páxina.
* '''Reloxo coa hora local:''' Engade un reloxo na barra de ferramentas persoal que mostra a hora local do ordenador do usuario, xunto cunha ligazón para purgar a páxina.
* Mostrar os historiais e mais todas as páxinas especiais como unha lista numerada.
* '''Purgetab:''' Engade unha ligazón na cabeceira da páxina para purgar a caché e refrescar o contido da páxina.
*Xustificar os parágrafos.
|}

[[Categoría:Wikisource:Ferramentas| ]]</text>
      <sha1>nlmkszhvxuyj6viclhhwcepkyilmtrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Ferramentas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3944</id>
    <revision>
      <id>11453</id>
      <timestamp>2016-01-15T11:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource|Ferramentas]]&quot;</comment>
      <origin>11453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="ii7uz41edvwzo6pkum8wkyvrghvlfaq" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource|Ferramentas]]</text>
      <sha1>ii7uz41edvwzo6pkum8wkyvrghvlfaq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Revisor ortográfico</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3945</id>
    <revision>
      <id>11491</id>
      <parentid>11490</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T12:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6730" sha1="6tnlunwifw61zt0e5y13m0uxp7bfzz9" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Captura-corrector-ortografico-gl.jpg|thumb|550px|Exemplo do funcionamento.]]
O '''revisor ortográfico''' da Wikipedia revisa os artigos que se cargan no navegador web cunha lista de erros frecuentes. No caso de que a revisión arroxe algún resultado positivo, este márcase con fondo vermello para facilitar a súa identificación e, ao pasar o rato por riba, móstrase a proposta de palabra correcta. O revisor funciona en todos os [[Wikisource:Espazo de nomes|espazos de nomes básicos]] (todos excepto as conversas).

== Activación ==
Para activar a ferramenta hai que dispor dunha conta e estar rexistrado. Nas [[Especial:Preferencias|preferencias de usuario]], concretamente na sección ''Trebellos'', detállanse tódalas ferramentas dispoñibles para os usuarios da Wikipedia. O revisor ortográfico atópase na sección ''Navegación''. Marcando a caixa xunto ó texto ''Activar o revisor ortográfico'', activarás a ferramenta.

Para desactivar a ferramenta basta con desmarcar a caixa pertinente nas preferencias.

=== Opcións avanzadas ===
Se a ferramenta está activada, entón execútase o revisor ortográfico de forma automática cada vez que se carga unha páxina. Isto pode provocar problemas, especialmente con Mozilla Firefox, por un excesivo uso das opcións de navegación por lapelas, provocando que a pantalla quede &quot;conxelada&quot; durante algúns segundos. Se non se desexa que se execute o script por defecto, basta con incluír no JavaScript persoal a variable '''&lt;code&gt;window.DontAutorunRP&amp;nbsp;=&amp;nbsp;true;&lt;/code&gt;'''. A execución da función ''spellcheck'' (a propia corrección ortográfica) do script debe incluírse na propia páxina .js doutra maneira.

Para activar o script non só no [[Wikisource:Espazo de nomes|espazos de nomes básicos]], senón tamén nas páxinas de conversa da Wikipedia, basta con incluír a seguinte variable &quot;'''&lt;code&gt;window.RPonAllPages&amp;nbsp;=&amp;nbsp;true;&lt;/code&gt;'''&quot;  na páxina de script da túa aparencia (o nome exacto do &quot;ficheiro.js&quot; dependerá da pel que teñas seleccionada na sección &quot;Aparencia&quot; das túas preferencias, por exemplo, se tes a aparencia ''Vector'' o ficheiro a modificar deberá ser o teu [[Special:MyPage/vector.js|vector.js]], se tes a aparencia ''Monobook'' o ficheiro a modificar deberá ser o teu [[Special:MyPage/monobook.js|monobook.js]]).

O código do script do revisor ortográfico atópase [[MediaWiki:Gadget-RevisorOrtografico.js]].

== Como funciona? ==
Cando se navega pola Wikipedia, cada vez que se cargue unha páxina no navegador, executarase un script. Este script enviará o URL da páxina a un servidor externo (o denominado Toolserver da Wikimedia) que comprobará se algunhas das palabras do texto coinciden coas [[Wikipedia:Revisor ortográfico/Listaxe|desta listaxe]]. As palabras detectadas como erróneas móstranse sen necesidade de abrir a caixa de edición; de feito, en modo de edición ou de previsualización non se mostran os erros existentes. O revisor só detecta erros nunha palabra, non en combinacións de palabras. Cada vez que se detecta un erro, o servidor executa un script no navegador, que marca a palabra cun fondo vermello. Se se pasa o rato sobre a palabra en cuestión, entón móstrase unha palabra a modo de suxestión para emendar o erro.

O script funciona nos navegadores máis populares: Opera, Mozilla Firefox e en Internet Explorer na versión 7 ou superior.

== Listaxe de palabras ==
As palabras que se identifican como erros atópanse en [[Wikisource:Revisor ortográfico/Listaxe]]. A lista pode ampliala calquera usuario en todo momento, con erros frecuentes, tanto erros ortográficos (*''camion'' en lugar de ''camión'') como desleixos (*''qeu'' en lugar de ''que''). Os cambios non son inmediatos, e actualízanse ás 4:00 UTC.&lt;ref&gt;[http://de.wikipedia.org/wiki/Benutzer_Diskussion:APPER#Wikipedia:Helferlein.2FRechtschreibpr.C3.BCfung Información proporcionada polo creador e mantenedor da ferramenta]&lt;/ref&gt;

As palabras detéctanse tanto en maiúsculas como en minúsculas, por iso non é necesario incluír dúas entradas idénticas con e sen maiúsculas (ex. *''Nicolas'' e *''nicolas''), porque cunha soa entrada son detectados os dous erros. Se só un dos dous casos, ex. *''españa'' (en minúsculas), é erróneo pero en maiúsculas non o é, hai que diferenciar estes dous casos mediante o uso do parámetro &lt;code&gt;cs&lt;/code&gt;.

As palabras teñen que ser idénticas, é dicir, se se introduce como erro unha palabra como *''camion'', a palabra *''camions'' non se detectará como erro, a non ser que se introduza tamén de forma adicional.

===Problemas técnicos e limitacións===
*A ferramenta ten, polo menos, un problema técnico sen solución: o navegador web interpreta os símbolos que non pertencen ó ASCII (de 7 bits) (ex. «ñ», «á», «é», «í», «ó», «ú», «ü») como alleos á palabra, polo que se interpretará o carácter que lles procede como o último da palabra. É por iso que en casos, como por exemplo &quot;característica&quot;, o navegador cortará a palabra en dúas, neste caso «caracter» e «stica». Dado que «caracter» si está na lista de termos erróneos, marcarao como erróneo así: &lt;font style=&quot;background:lightcoral; color:black;&quot;&gt;caracter&lt;/font&gt;ística.
*Tampouco é posible facer regras ou excepcións para «ensinar» ó revisor en qué casos concretos non se trata dun erro senón dun falso positivo. A única forma de que unha palabra non se sinale como errónea polo revisor é retirando a entrada da listaxe.
*Nalgunhas ocasións inclúense termos na listaxe do revisor que, aínda que existan (ex. ultimo, do verbo ultimar) son moito menos frecuentes que outras formas que levan til (ex. último, adxectivo). Por iso, é importante recordar que o propósito deste revisor é detectar erros de estilo para os artigos enciclopédicos, en ocasións á custa dalgúns falsos positivos.

=== Exemplos ===
Ambiguo: Unha das dúas entradas sobra:
:&lt;code&gt;hungria||Hungría&lt;/code&gt;
:&lt;code&gt;Hungria||Hungría&lt;/code&gt;

Erro:
:&lt;code&gt;francia||Francia&lt;/code&gt; (tamén &quot;Francia&quot; sería detectada como erro, posto que non se distingue entre maiúsculas/minúsculas)

Correcto:
:&lt;code&gt;francia|'''cs'''|Francia&lt;/code&gt; (así só a versión en minúsculas dá erro; para distinguir entre maiúsculas/minúsculas úsase &lt;code&gt;cs&lt;/code&gt;, sigla en inglés de ''case sensitive'')

== Máis información ==
Para avisar de problemas, erros ou propor melloras da ferramenta podes facer uso da [[Conversa Wikipedia:Revisor ortográfico|páxina de conversa]].

== Autor ==
O autor do script é o usuario [[:de:Benutzer:APPER|APPER]] da Wikipedia en alemán.

==Notas==
{{listaref}}

[[Categoría:Wikisource:Ferramentas|Revisor ortográfico]]</text>
      <sha1>6tnlunwifw61zt0e5y13m0uxp7bfzz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Revisor ortográfico/Listaxe</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3946</id>
    <revision>
      <id>11494</id>
      <parentid>11493</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T12:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>11494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="298705" sha1="odj01zcmgm3aw1t2dc0s0l0wr6qfdb6" xml:space="preserve">* Nesta listaxe detállanse os termos que o [[Wikipedia:Revisor ortográfico|revisor ortográfico]] detecta como erróneos.
* Sintaxe: termo erróneo|parámetro|termo suxerido
* O único parámetro dispoñible é ''cs'' (''case sensitive''), sensible a letras maiúsculas e minúsculas.
* A lista é moi ampliable con termos que se adoitan escribir mal de forma consciente ou inconsciente.
* Exemplo de erro consciente sería escribir ''*camion'' en lugar de ''camión''.
* Exemplo de erro inconsciente sería ''*qeu'' en lugar de ''que''. Destes últimos só se recomenda incluír os casos frecuentes.
* Só admite un termo por liña e sen espazos, ex. ''a basto||abasto'' non funcionará.
* Tampouco se admiten outros caracteres á marxe das letras do abecedario da lingua galega, con ou sen acentos gráficos. Exemplos de casos que non se detectarán son: &quot;.&quot;, &quot;-&quot;, &quot;2&quot; ou &quot;'&quot;.
* Débense poñer as palabras en todas as formas posibles: masculino, feminino e os seus plurais. Ex: ''*basco, *basca, *bascos, *bascas'', en lugar de ''vasco, vasca, vascos, vascas''. Nos erros de ortografía do tipo b/v, se a palabra leva acento gráfico, cómpre poñer todas as formas. Ex: ''*abion, *abión'' en lugar de ''avión''.
* O formato desta listaxe baséase nunha [[:de:Wikipedia:Helferlein/Rechtschreibprüfung/Wortliste|similar á presente na Wikipedia en alemán]].
* Nota: Os cambios feitos nesta listaxe non se aplican inmediatamente, actualízanse ás 4:00 UTC.

{{CompactTOC}}

== A ==
 abaco||ábaco
 abacos||ábacos
 abad||abade
 aballoar||avelloar (de vello)
 abate||abade
 abates||abades
 abadia||abadía
 abadias||abadías
 abagar||avagar
 abandoada||abandonada
 abandoadas||abandonadas
 abandoado||abandonado
 abandoados||abandonados
 abandoar||abandonar
 abandoamon||abandonamos
 abandou||abandonou
 abandoou||abandonou
 abañon||frieira
 abañón||frieira
 abañons||frieiras
 abañóns||frieiras
 abasoirada||vasoirada
 abate||abade 
 abates||abades 
 abatimento||abatemento 
 abatir||abater 
 abela||abelá
 abelas||abelás
 abesullon||abesullón
 abesullons||abesullóns
 abdomen||abdome
 abduccion||abdución
 abducción||abdución
 abduccions||abducións
 abduccións||abducións
 abducion||abdución
 abducions||abducións
 abductor||abdutor
 abductora||abdutora
 abductoras||abdutoras
 abductores||abdutores
 abeado||arroutado 
 abeados||arroutados
 abeada||arroutada 
 abeadas||arroutadas
 abecer||avecer 
 abechornar||abafar, avergoñar 
 abichornar||abafar, avergoñar 
 abecabrumar||abafar, avergoñar 
 abedueira||bidueiro
 abedueiras||bidueiros
 abegar||avegar 
 abelencia||habelencia 
 abellaruxo||abellaruco, ave rubideira
 abellaruxos||abellarucos, aves rubideiras
 abellizcar||beliscar 
 abellota||belota
 abellotas||belotas
 aber||haber
 aberia||avaría
 abería||avaría
 aberias||avarías
 aberías||avarías
 abermellada||avermellada
 abermelladas||avermelladas
 abermellado||avermellado
 abermellados||avermellados
 abexorro||abellón
 abexorros||abellóns
 abezar||avezar
 abichornar||abafar, avergoñar 
 abierto||aberto
 abiertos||abertos
 abierta||aberta
 abiertas||abertas
 abinza||avinza 
 abiñanza||avinza 
 abiñanzas||avinzas 
 abiñanzar||avinzar 
 abion||avión
 abión||avión
 abions||avións
 abións||avións
 abiso||aviso
 abisos||avisos
 ablancazada||abrancuzada
 ablancuzadas||abrancuzadas
 ablancazado||abrancuzado
 ablancuzados||abrancuzados
 ablandar||abrandar
 abo||avó 
 abó||avó
 aboa||avoa (substantivo), aboa (verbo)
 abos||avós
 abós||avós
 aboas||avoas
 aboengo||avoengo
 aboengos||avoengos
 aboenza||avoengo
 aboenzas||avoengos
 abofetear||losquear, dar unha losqueada, dar un lapote 
 abogacía||avogacía
 abogacías||avogacías
 abogacia||avogacía
 abogacias||avogacías
 abogado||avogado
 abogados||avogados
 abogada||avogada
 abogadas||avogadas
 aboitre||voitre 
 aboitres||voitres 
 abolencia||avoengo 
 abolengo||avoengo 
 abolladura||aboladura 
 abolladuras||aboladuras 
 abollar||abolar 
 abombada||empenada
 abombadas||empenadas
 abombado||empenado
 abombados||empenados
 abombar||empenar
 abondante||abundante
 abondantes||abundantes
 abono||fertilizante, abono (conxunto de entradas ou billetes: &quot;foi retirar o abono para a piscina&quot;)
 aborcallar||envorcallar 
 aborixen||aborixe 
 aborrescer||aborrecer 
 abotonar||abotoar 
 ábrego||ávrego 
 ábregos||ávregos 
 abrego||ávrego 
 abregos||ávregos 
 abrevar||abeberar
 Abril|cs|abril
 abrilantar||abrillantar 
 abrocallar||envorcallar 
 abrumar||abafar
 abside||ábsida
 absides||ábsidas
 ábside||ábsida
 ábsides||ábsidas
 abstraccion||abstracción
 abstraccions||abstraccións
 abstencion||abstención
 abstencions||abstencións
 abstracion||abstracción
 abstración||abstracción
 abstracions||abstraccións
 abstracións||abstraccións
 abstraccion||abstracción
 abstraccions||abstraccións
 abuchear||apupar 
 abucheo||apupada
 abucheos||apupadas
 abuela||avoa
 abuelas||avoas
 abuelo||avó
 abuelos||avós
 abultar||avultar
 abultado||avultado
 abultada||avultada
 abultados||avultados
 abultadas||avultadas
 académicamente||academicamente
 acabalo||cabalo
 acabalos||cabalos
 acaudalado||adiñeirado
 acaudalada||adiñeirada
 acaudalados||adiñeirados
 acaudaladas||adiñeiradas
 acebo||acivro
 acebos||acivros
 acebro||acivro
 acebros||acivros
 acechar|| asexar, axexar, espreitar, guichar 
 aceituna||oliva
 aceitunas||olivas
 achacable||atribuíble, atribuíbel
 achacables||atribuíbles, atribuíbeis
 achádego||achado
 achádegos||achados
 achádega||achada
 achádegas||achadas
 achicoria||chicoria
 aceitar||aceptar (pero aceitar é correcto se é engraxar con aceite) 
 aceitaches||aceptaches
 aceitou||aceptou
 aceitamos||aceptamos
 aceitastes||aceptastes
 aceitaron||aceptaron
 aceitei||aceptei
 aceleracion||aceleración
 aceleracions||aceleracións
 aceptacion||aceptación
 aceptacions||aceptacións
 acera||beirarrúa
 aceras||beirarrúas
 aceira||beirarrúa 
 aceiras||beirarrúas
 acibache||acibeche
 acibaches||acibeches
 acné||acne
 acnés||acnes
 acobardada||acovardada
 acobardadas||acovardadas
 acobardado||acovardado
 acobardados||acovardados
 acobardamento||acovardamento
 acobardar||acovardar
 acorazado||acoirazado
 acorazados||acoirazados
 acorazada||acoirazada
 acorazadas||acoirazadas
 acorralar||acurralar
 acorralado||acurralado
 acorralados||acurralados
 acorralada||acurralada
 acorraladas||acurraladas
 acostumbrar||acostumar
 acotación||acoutación
 acotacións||acoutacións
 acotar||acoutar
 acourazado||acoirazado
 acourazados||acoirazados
 acreedor||acredor
 acreedora||acredora
 acreedoras||acredoras
 acreedores||acredores
 acribillar||cribar
 acribillado||cribado
 acribillada||cribada
 acribillados||cribados
 acribilladas||cribadas
 actuálmente||actualmente
 actuacion||actuación
 actuacions||actuacións
 acuatlón||ácuatlon
 acuatlon||ácuatlon
 acuciante||urxente, perentorio
 acueducto||acueduto 
 acueductos||acuedutos
 acumulacion||acumulación
 acumulacions||acumulacións
 acumulo||acumulación
 acúmulo||acumulación
 acumulos||acumulacións
 acúmulos||acumulacións
 acumulo||acumulación
 acumulos||acumulacións
 acunar||arrolar
 actualidade||(estilo) procure evitar &quot;actualmente&quot;, &quot;na actualidade&quot;, ... Mellor &quot;no ano X&quot;, &quot;dende o ano X&quot;, ...
 actualmente||(estilo) procure evitar &quot;actualmente&quot;, &quot;na actualidade&quot;, ... Mellor &quot;no ano X&quot;, &quot;dende o ano X&quot;, ...
 adefesio||esperpento
 ademáis||ademais, amais 
 adeudar||adebedar
 adéus||adeus
 adiós||adeus
 adios||adeus
 administracion||administración
 administracions||administracións
 administrazon||administración
 administrazón||administración
 administrazons||administracións
 administrazón||administracións
 adoitar||adoptar (pero adoitar vale co significado de ter por costume, ser habitual) 
 adoquín||lastra
 adoquíns||lastras
 adoquinado||empedrado
 adoquinar||lastrar
 adosar||arrimar, acaroar
 adosado||acaroado
 adosados||acaroados
 adosada||acaroada
 adosadas||acaroadas
 aducción||adución
 aduccións||aducións
 aductor||adutor
 aductora||adutora
 aductoras||adutoras
 aductores||adutores
 adxetivo||adxectivo
 adxetivos||adxectivos
 adxuntar||achegar
 aerea||aérea
 aereo||aéreo
 aereas||aéreas
 aereos||aéreos
 afeta||afecta
 afetou||afectou
 afgana||afgá ou afgán
 afganas||afgás ou afgáns
 afialapices||afialapis
 afialápices||afialapis
 afialapiz||afialapis
 afialápiz||afialapis
 afición||afección
 aficion||afección
 aficiones||afeccións
 afliccion||aflición
 aflicción||aflición
 afliccions||aflicións
 afliccións||aflicións
 aflicion||aflición
 aflicions||aflicións
 aflictivo||aflitivo
 aflictivos||aflitivos
 aflictiva||aflitiva
 aflictivas||aflitivas
 aflicto||aflito
 aflictos||aflitos
 aflicta||aflita
 aflictas||aflitas
 afluinte||afluente
 afluínte||afluente
 afluintes||afluentes
 afluíntes||afluentes
 aforo||capacidade
 afoscar||afuscar
 Agosto|cs|agosto
 agotar||esgotar
 agobiar||angustiar
 agobio||angustia
 agujetas||maniotas
 águia||aguia
 águias||aguias
 agulletas||maniotas
 aguxeiro||burato, buraco, furado 
 aguxeiros||buratos, buracos, furados 
 aguxetas||maniotas
 ahi||aí
 ahí||aí
 ainda||aínda
 airada||irada
 airadamente||iradamente
 airadas||iradas
 airado||irado
 airados||irados
 aiunar||xaxuar
 aiuno||xaxún
 al||ó, é correcto se é o símbolo do aluminio
 alambre||arame
 alambres||arames
 alambrado||aramado
 alambrados||aramados
 alambrada||aramada
 alambradas||aramadas
 alambrar||aramar
 alantoides||alantoide
 alazana||alazán, alazá
 alaxa||alfaia
 alaxas||alfaias
 albacea||testamenteiro 
 albaceas||testamenteiros 
 albañil||albanel
 albañís||albaneis
 albañis||albaneis
 albañilería||albanelería
 albaran||albará
 albarán||albará
 albarans||albarás
 albaráns||albarás
 albugo||albuxe
 albugos||albuxes
 album||álbum 
 álbumes||álbums
 albums||álbums
 albúmina||albumina
 albúminas||albuminas
 alcantarilla||sumidoiro
 alcantarillas||sumidoiros
 alcoholica||alcohólica
 alcoholicas||alcohólicas
 alcoholico||alcohólico
 alcoholicos||alcohólicos
 aleacion||aliaxe
 aleación||aliaxe
 aleacions||aliaxes
 aleacións||aliaxes
 alear||aliar
 alegacion||alegación
 alegacions||alegacións
 alegato||alegación
 alegatos||alegacións
 aleiro||beirado, beiril
 aleiros||beirados, beirís
 alemana||alemá
 alemanas||alemás
 almeiro||armeiro
 almeiros||armeiros
 almexa||ameixa
 almexas||ameixas
 alema||alemá
 aleman||alemán
 alemanes||alemáns
 alemans||alemáns
 alemania||Alemaña
 alemas||alemás
 algibe||alxibe
 algibes||alxibes
 algodon||algodón
 algodons||algodóns
 algun||algún
 alguns||algúns
 ali||alí
 Alicante||Alacant
 Algeciras||Alxeciras
 alinear||aliñar 
 almena||amea
 almenas||ameas
 almea||amea
 almeas||ameas
 almíbar||caldo de azucre ou xarope
 almíbares||caldos de azucre ou xaropes
 almibar||caldo de azucre ou xarope
 almibares||caldos de azucre ou xaropes
 almidon||amidón
 almidón||amidón
 almidons||amidóns
 almidóns||amidóns
 almidonar||amidonar
 almohada||almofada
 almohadas||almofadas
 almorávide||almorábide 
 almorávides||almorábides
 almorta||pedrelo 
 almortas||pedrelos
 alomenos||ao menos, polo menos 
 alonxar||afastar
 alquilar||alugar
 alquiler||alugueiro
 alquitrán||alcatrán
 alquitranar||alcatranar
 altavoz||altofalante
 altavoces||altofalantes 
 alubia||feixón
 alubias||feixóns
 aluguer||alugueiro, alugamento
 alxeria|cs|Alxeria
 amabel||amábel
 amabeis||amábeis
 amáis||amais
 amateur||afeccionado, afeccionada
 amateurs||afeccionados, afeccionadas
 ambente||ambiente
 ambentes||ambientes
 Amberes||Antuerpen
 amberes|cs|Antuerpen
 ambiguidade||ambigüidade
 ambiguidades||ambigüidades
 ambigüo||ambiguo
 ambigüos||ambiguos
 ambito||ámbito
 ambitos||ámbitos
 america||América
 américa|cs|América
 America||América
 Ámerica||América
 ametralladora||metralladora
 ametralladoras||metralladoras
 amidon||amidón
 amidons||amidóns
 amigabel||amigábel
 amigabeis||amigábeis
 amistar||amigar
 amnion||amnio
 ámnion||amnio
 amnios||amnio
 ampurdanés||empordanés
 ampurdaneses||empordaneses
 ampurdanesa||empordanesa
 ampurdanesas||empordanesas
 ámsterdam|cs|Ámsterdan (en galego), Amsterdam (en neerlandés)
 amsterdam|cs|Amsterdam
 amortiguador||amortecedor
 amortiguadores||amortecedores
 amortiguar||amortecer 
 analise|análise
 analises|análises
 ancestro||antecesor, antepasado, devanceiro
 ancestros||antecesores, antepasados, devanceiros
 andén||plataforma
 andéns||plataformas
 anduriña||andoriña
 anduriñas||andoriñas
 análisis||análise
 anfitriona||anfritrioa
 anfitrionas||anfritrioas
 angola|cs|Angola
 anglosaxona||anglosaxoa
 anglosaxonas||anglosaxoas
 anicrar||anicar
 animales||animais
 Ankara||Ancara
 anodino||anódino 
 anodinos||anódinos 
 anodina||anódina 
 anodinas||anódinas 
 anque||aínda que
 antidiluviano||antediluviano
 antidiluvianos||antediluvianos
 antidiluviana||antediluviana
 antidiluvianas||antediluvianas
 antidóping||antidopaxe
 antidoping||antidopaxe
 antifaz||anteface
 antifaces||antefaces
 antiguo||antigo
 antiguos||antigos
 antigüedade||antigüidade
 antigüedades||antigüidades
 antorcha||facho
 antorchas||fachos
 antoxar||antollar
 antoxo||antollo
 antoxos||antollos
 Anveres||Antuerpen
 añadir||engadir
 apaciguar||tranquilizar, apazugar
 apasionada||apaixonada
 apasionadas||apaixonadas
 apasionado||apaixonado
 apasionados||apaixonados
 aparcelamento||parcelamento
 aparcelamentos||parcelamentos
 aparcelar||parcelar
 apariencia||aparencia 
 apariencias||aparencias
 aparte||á parte, se non é un comentario ou sitio retirado
 Aparte||Á parte, se non é un comentario ou sitio retirado
 apeadeiro||apeadoiro
 apeadeiros||apeadoiros
 apesar||a pesar
 aplastar||esmagar
 apófisis||apófise
 apofisis||apófise
 apolillar||trazar
 apostilla||apostila 
 aportacion||contribución, colaboración, achega
 aportación||contribución, colaboración, achega
 aportacions||contribucións, colaboracións, achegas
 aportacións||contribucións, colaboracións, achegas
 aportar||achegar, contribuír (aportar só equivale a chegar a porto) 
 apresenta||presenta
 apresentaba||presentaba
 apresentaban||presentaban
 apresentada||presentada
 apresentadas||presentadas
 apresentado||presentado
 apresentados||presentados
 apresentan||presentan
 apresentando||presentando
 apresentar||presentar
 apresentara||presentara
 apresentará||presentará
 apresentaran||presentaran
 apresentarán||presentarán
 apresentaren||presentaren
 apresentaria||presentaría
 apresentaría||presentaría
 apresentarian||presentarían
 apresentarían||presentarían
 apresentaron||presentaron
 apresentarse||presentarse
 apresentase||presentase
 apresentasen||presentasen
 apresente||presente
 apresenten||presenten
 apresentou||presentou
 apretado||apertado
 apretar||apertar
 apreta||aperta 
 apretas||apertas 
 aprezar||apreciar
 aprezo||aprecio
 apromar||achumbar
 apromo||seguridade, decisión
 aquelo||aquilo, se non é do verbo aquelar
 arbotante||arcobotante
 arbotantes||arcobotantes
 arcén||beiravía
 arcéns||beiravías
 archi||arqui, prefixo
 archivo||ficheiro ou arquivo
 archivos||ficheiros ou arquivos
 ardilla||esquío 
 ardillas||esquíos 
 arista||aresta 
 aristas||arestas 
 argentina||Arxentina
 argentino||arxentino
 argentinos||arxentinos
 argentina||arxentina
 argentinas||arxentinas
 armonía||harmonía 
 armonías||harmonías 
 arpía||harpía
 arpías||harpías
 arqueiro||porteiro, se é a posición de fútbol
 arqueiros||porteiros, se é a posición de fútbol
 arquiteto||arquitecto
 arquitetos||arquitectos
 arquiteta||arquitecta
 arquitetas||arquitectas
 arquitetónica||arquitectónica
 arquitetónicas||arquitectónicas
 arquitetónico||arquitectónico
 arquitetónicos||arquitectónicos
 arquitetura||arquitectura
 arrabaldo||arrabalde 
 arrabaldos||arrabaldes
 arregalar||regalar
 arreglar||arranxar, amañar
 arriano||ariano
 arrianos||arianos
 arriana||ariana
 arrianas||arianas
 arrinconar||acantoar, acurrunchar, arrecunchar 
 arroyo||arroio
 arroyos||arroios
 arrousar||rousar
 arrumbar||arrombar
 artígo||artigo
 artígos||artigos
 Arxelia||Alxeria
 arzebispado||arcebispado
 arzebispo||arcebispo
 arzobispado||arcebispado
 arzobispo||arcebispo
 asamblea||asemblea; xunta, xuntanza, reunión 
 asambleas||asembleas; xuntas, xuntanzas, reunións 
 asco||noxo 
 asén||sen
 asequible||accesible, alcanzable
 asequibeis||accesíbeis, alcanzábeis
 asequíbeis||accesíbeis, alcanzábeis
 asequibleis||accesíbeis, alcanzábeis
 asequíbleis||accesíbeis, alcanzábeis
 aserradoiro||serradoiro
 aserradoiros||serradoiros
 asesinar||asasinar 
 asesina||asasina
 asesinas||asasinas
 asesino||asasino
 asesinos||asasinos
 asi||así
 asignatura||materia ou disciplina 
 asignaturas||materias ou disciplinas 
 asimesmo||así mesmo 
 asinatura||sinatura
 asinaturas||sinaturas
 asoprar||soprar
 asosegar||sosegar
 aspavento||espavento
 aspaventos||espaventos
 asta||hasta
 astato||ástato
 asteleiro||estaleiro
 asteleiros||estaleiros
 astil||hastil
 astrictivo||adstritivo
 astrictivos||adstritivos
 astrinxencia||adstrinxencia
 astrinxente||adstrinxente
 astrinxentes||adstrinxentes
 astrinxir||adstrinxir
 atagallido||alarido
 atagallidos||alaridos
 atalar||entalar
 atallarido||alarido
 atallaridos||alaridos
 atarraxa||tarraxa
 atarraxas||tarraxas
 atarraxar||tarraxar
 atemperar||temperar
 atentar||tentar (de tentación), pero atentar = cometer un atentado
 aterrizaxe||aterraxe 
 atividade||actividade
 atividades||actividades
 atmósfera||atmosfera
 atmósferas||atmosferas
 atollar||atrollar
 atolon||atol
 atolón||atol
 atolons||atols
 atolóns||atols
 atraida||atraída
 atraidas||atraídas
 atraido||atraído
 atraidos||atraídos
 atuacion||actuación
 atuación||actuación
 atuacions||actuacións
 atuacións||actuacións
 atual||actual
 atuais||actuais
 atuar||actuar (pero ollo: existe atuar = &quot;tratar de ti&quot;) ou atoar (de atascar)
 aturdir||atordar
 aturullar||encerellar
 audio||son (audio- soamente como prefixo)
 augua||auga
 auguas||augas
 aunar||unificar
 aurela||orela, ourela
 aurelas||orelas, ourelas
 austrica||austríaca
 austriacas||austríacas
 austriaco||austríaco
 austriacos||austríacos
 autoinduccion||autoindución
 autoinducción||autoindución
 autoinduccions||autoinducións
 autoinduccións||autoinducións
 autoinducion||autoindución
 autoinducions||autoinducións
 automáticamente||automaticamente
 automobil||automóbil
 automobiles||automóbiles
 automóvil||automóbil
 automovil||automóbil
 automóviles||automóbiles
 automoviles||automóbiles
 autopista||autoestrada 
 autopistas||autoestradas 
 autoservicio||autoservizo
 autoservicios||autoservizos
 avaliacion||avaliación
 avaliacions||avaliacións
 avanico||abanico, abano
 avanicos||abanicos, abanos
 aventaxar||avantaxar
 avantaxe||vantaxe
 avantaxes||vantaxes
 avantaxoso||vantaxoso
 avantaxosos||vantaxosos
 avantaxosa||vantaxosa
 avantaxosas||vantaxosas
 avaria||avaría 
 avarias||avarías
 avela||abelá
 avelá||abelá
 avelas||abelás
 avelás||abelás
 aver||haber, a ver
 averia||avaría 
 averias||avarías 
 avería||avaría 
 averías||avarías 
 averiar||avariar
 averiguar||descubrir
 avesullar||abesullar
 avesullon||abesullón
 avesullón||abesullón
 avesullona||abesullona
 avesullonas||abesullonas
 avesullons||abesullóns
 avesullóns||abesullóns
 avion||avión
 avions||avións
 avoitre||voitre
 avoitres||voitres
 axedrezado||axadrezado
 axedrezados||axadrezados
 axetreo||atafego
 axuntamento||concello,  axuntamento (axuntar ou axuntarse)
 axuntamentos||concellos,  axuntamentos (axuntar ou axuntarse)
 azabache||acibeche
 azaballar||azafallar
 azarapallar||zarapallar
 azotar||azoutar
 azote||azouta, pero correcto se sinónimo de nitróxeno
 azotes||azoutas
 azucarillo||terrón
 azucarillos||terróns
 azúcre||azucre
 azúcres||azucres
 azucar||azucre
 azucares||azucres
 azúcar||azucre
 azúcares||azucres
 azufre||xofre

== B == 
 babosa||lesma, limacha, limaco, pero só no caso de ser o ''molusco gasterópodo pulmonado''
 babosas||lesmas, limachas, limacos, pero só no caso de ser o ''molusco gasterópodo pulmonado''
 bacaladilla||lirio 
 bacaladillas||lirios 
 bacalao||bacallau
 bacalaos||bacallaus
 bacallao||bacallau
 bacallaos||bacallaus
 bacarrá||bacará
 bache||fochanca/crise 
 baches||fochancas/crises 
 badajoz||Badaxoz
 badexo||abadexo 
 badexos||abadexos 
 baffle||pantalla acústica
 baffles||pantallas acústicas
 bafle||pantalla acústica
 bafles||pantallas acústicas
 bagdalí||bagdadí 
 bagdalís||bagdadís 
 bahía||baía 
 bahías||baías 
 baia||baga se é un froito, baía se é un accidente xeográfico
 baias||bagas se son froitos, baías se son accidentes xeográficos
 baínzo||maínzo
 baínzos||maínzos
 baira||vaira
 bairas||vairas
 baixosaxona||baixosaxón, baixosaxoa 
 baixosaxonas||baixosaxóns, baixosaxoas
 balaguste||balaústre
 balagustes||balaústres
 balagustro||balaústre
 balagustros||balaústres
 ballena||balea
 ballenas||baleas
 bandera||bandeira
 banderas||bandeiras
 bandolina||mandolina
 bandolinas||mandolinas
 baravento||balavento
 baraventos||balaventos
 baraventa||balaventa
 baraventas||balaventas
 baraxa||baralla
 baraxas||barallas
 barcia||varcia
 barcias||varcias
 bareixa||vareixa
 bareixas||vareixas
 barga||varga 
 bargas||vargas
 bargado||vargado
 bargados||vargados
 bargo||vargo
 bargos||vargos
 barnices||vernices
 barniz||verniz
 barnizes||vernices
 barnizar||vernizar 
 barragán||barregán se é de persoa
 barragáns||barregáns se é de persoa
 barragana||barregá se é de persoa
 barraganas||barregás se é de persoa
 barrendeiro||varredor
 barrendeiros||varredores
 barrendeira||varredora
 barrendeiras||varredoras
 barrendero||varredor
 barrenderos||varredores
 barrendera||varredora
 barrenderas||varredoras
 barrer||varrer
 barudo||varudo
 barudos||varudos
 baruda||varuda
 barudas||varudas
 barxa||varxal (terreo) ou vaxa (vaíña dos legumes)
 barxas||varxais (terreo) ou vaxas (vaíñas dos legumes)
 basa||base
 basar||basear
 basca||vasca
 bascas||vascas
 bascallo||vascallo
 bascallos||vascallos
 bascalla||vascalla
 bascallas||vascallas
 bascullo||vascullo
 bascullos||vascullos
 basculla||vasculla
 bascullas||vascullas
 basco||vasco
 bascos||vascos
 baso||vaso
 basoira||vasoira
 basoiras||vasoiras
 basquiña||vasquiña
 basquiñas||vasquiñas
 basos||vasos
 basura||lixo
 basuras||lixos
 batalada||badalada
 bataladas||badaladas
 bataría||batería
 batarías||baterías
 baterista||batería
 bateristas||baterías
 baterísta||batería
 baterístas||baterías
 bateria||batería, se non é do verbo bater
 baterias||baterías, se non é do verbo bater
 batir||bater
 béboda||bébeda
 bébodas||bébedas
 beboda||bébeda
 bebodas||bébedas
 beca||bolsa, de estudos
 becas||bolsas, de estudos
 becado||bolseiro
 becados||bolseiros
 becada||bolseira
 becadas||bolseiras
 becario||bolseiro
 becarios||bolseiros
 becaria||bolseira
 becarias||bolseiras
 Belice||Belize
 belorizo||velorizo
 belorizos||velorizos
 bellota||landra, belota
 bellotas||landras, belotas
 beirarrua||beirarrúa
 beirarruas||beirarrúas
 benedictino||beneditino
 benedictinos||beneditinos
 benedictina||beneditina
 benedictinas||beneditinas
 benin|cs|Benin
 Benín||Benin
 benines||beninés
 benquerencia||benquerenza
 benquerencias||benquerenzas
 beo||veo,vío, prenda de roupa
 berbiquí||berbequí
 berbiquís||berbequís
 berbiqui||berbequí
 berbiquis||berbequís
 ber||ver
 bereber||bérber
 bereberes||bérberes
 bergallán||vergallán
 bergalláns||vergalláns
 bermudiano||bermudano
 bermudianos||bermudanos
 bermudiana||bermudana
 bermudianas||bermudanas
 bérrago||vérrago
 bérragos||vérragos
 berroallo||verroallo
 berroallos||verroallos
 berroeira||verroeira
 berroeiras||verroeiras
 berron||verrón (de porco)
 berrón||verrón (de porco)
 berrons||verróns
 berróns||verróns
 berza||verza
 berzas||verzas
 besgo||vesgo
 besgos||vesgos
 besga||vesga
 besgas||vesgas
 beta||veta, pero beta é correcta se fai referencia á letra grega.
 betas||vetas, pero betas é correcta se fai referencia á letra grega.
 betillo||vetillo
 betillos||vetillos
 betis|cs|Betis
 bever||beber
 bilbaino||bilbaíno
 bilbainos||bilbaínos
 Bilbo||Bilbao (cidade), Bilbo (personaxe de Tolkien)
 billo||bulló
 billó||bulló
 billos||bullós
 billós||bullós
 bío||vío, veo
 bíos||víos, veos
 bípedo||bípede
 bípeda||bípede
 bípedos||bípedes
 bípedas||bípedes
 bisiesto||bisesto
 bisiestos||bisestos
 bisutería||quincalla
 bituron||viturón
 biturón||viturón
 biturons||vituróns
 bituróns||vituróns
 Bizkaia||Biscaia
 blanco||branco
 blancos||brancos
 blanca||branca
 blancas||brancas
 bó||bo
 bós||bos
 boceto||esbozo
 bocetos||esbozos
 boda||voda
 bodas||vodas
 boga||voga, cando se fai con remos  
 bogar||vogar, cando se fai con remos  
 boíña||voíña 
 boiña||voíña 
 boíñas||voíñas 
 boiñas||voíñas 
 boitirón||voitirón
 boitiróns||voitiróns
 boitre||voitre
 boitres||voitres
 bolchevique||bolxevique
 bolcheviques||bolxeviques
 bolchevismo||bolxevismo
 bolo||birlo, cando é o xogo
 bolos||birlos, cando é o xogo
 bon||bo
 book||libro
 books||libros
 borcalladas||vorcalladas
 borcallás||vorcallás
 borde||beira, marxe, bordo, canto, esquina
 bordes||beiras, marxes, bordos, cantos, esquinas
 bormo||mormo
 borma||morma
 bormos||mormos
 bormas||mormas
 borno||morno
 borna||morna
 bornos||mornos
 bornas||mornas
 borroallo||verroallo
 borroallos||verroallos
 borron||verrón, cando é de porco
 borrón||verrón, cando é de porco
 borrons||verróns, cando é de porcos
 borróns||verróns, cando é de porcos
 Bos Aires||Buenos Aires, agás cando sexa parte dun nome propio
 bostezo||bocexo
 bostezos||bocexos
 botellon||botellón
 botellons||botellóns
 botiquín||caixa de urxencias
 botiquíns||caixas de urxencias
 botixo||porrón
 botixos||porróns
 botswana|cs|Botswana
 botsuaniana||botswaniana
 botsuanianas||botswanianas
 botsuaniano||botswaniano
 botsuanianos||botswanianos
 boulla||broulla
 boullas||broullas
 bozal||bozo, embozo
 bozais||bozos, embozos
 brea||verea, cando é de carreiro, senda
 breas||vereas, cando é de carreiros, sendas
 breixa||freixa
 breixas||freixas
 brelo||varelo
 brelos||varelos
 bretona||bretón, bretoa
 bretonas||bretóns, bretoas
 breva||bévera
 brevas||béveras
 brilar||brillar
 brilo||brillo
 britanicas||británicas
 britanica||británica
 britanico||británico
 britanicos||británicos
 brixeira||virxe
 brixeiras||virxes
 brocar||envorcar
 bróchega||bocha, bóchega 
 bróchegas||bochas, bóchegas
 bronca||rifa
 broncas||rifas
 bronquiolo||bronquíolo
 bronquiolos||bronquíolos
 broo||bruñol
 broos||bruñoles
 bruño||abruño, cando é o froito
 bruños||abruños, cando é o froito
 brúxula||compás
 brúxulas||compás
 bucear||mergullar, nadar ao somorgullo
 buceo||mergullo
 buceador||mergullador 
 buceadores||mergulladores
 buceadora||mergulladora 
 buceadoras||mergulladoras
 bucio||mucio cando é de murcho
 bucios||mucios cando é de murchos
 bucia||mucia cando é de murcha
 bucias||mucias cando é de murchas
 buhardilla||faiado, faio
 buhardillas||faiados, faios
 buitre||voitre
 buitres||voitres
 bullar||debullar
 bulmeiro||brumeiro
 bulmeiros||brumeiros
 bulto||vulto
 bultos||vultos
 búmeran||búmerang
 búmerans||búmerangs
 burbuxa||burbulla
 burbuxas||burbullas
 burdel||bordel
 burdeis||bordeis
 burkina|cs|Burkina
 burladero||abeiro
 burladeros||abeiros
 burmeiro||brumeiro
 burmeiros||brumeiros
 Burquina||Burkina
 burquinense||burkinense
 burquinenses||burkinenses
 bursátil||bolsista
 bursáteis||bolsistas
 bursatil||bolsista
 bursateis||bolsistas
 burudes||burundiano
 burudés||burundiano
 burudesa||burundiana
 burudesas||burundianas
 burudeses||burundiano
 burudi|cs|Burundi
 burullo||vurullo
 burullos||vurullos
 búsqueda||busca
 búsquedas||buscas
 busqueda||busca
 busquedas||buscas
 buzo||mergullador (a non ser o sinónimo de bozo)
 buzos||mergulladores (a non ser o sinónimo de bozo)
 buzon||caixa de correos, caixa do correo
 buzón||caixa de correos, caixa do correo
 buzons||caixas de correos, caixas do correo
 buzóns||caixas de correos, caixas do correo

== C ==
 ca||coa, é correcto se é o símbolo de centiárea, do calcio ou conxunción comparativa
 cabala||cábala
 cabalaria||cabalaría
 cabalarias||cabalarías
 cabalas||cábalas
 cabalistica||cabalística
 cabalisticas||cabalísticas
 cabalistico||cabalístico
 cabalisticos||cabalísticos
 caballeria||cabalaría
 caballería||cabalaría
 caballerias||cabalarías
 caballerías||cabalarías
 caballo||cabalo
 caballos||cabalos
 cabecilla||líder
 cabecillas||líderes
 cabestrillo||estribeira
 cabestrillos||estribeiras
 cabidad||cavidade
 cabidades||cavidades
 cabildo||cabido
 cabildos||cabidos
 cabilla||cavilla
 cabillas||cavillas
 cabofa||cagofo
 cabofas||cagofos
 caborco||cavorco
 caborcos||cavorcos
 caboza||cavoza
 cabozas||cavozas
 cabroa||cabrona
 cabroas||cabronas
 cabron||cabrón
 cabrons||cabróns
 cabul|cs|Cabul
 Caceres||Cáceres
 cáceres|cs|Cáceres
 cacerio||casarío
 cacerío||casarío
 cacerios||casaríos
 caceríos||casaríos
 cacerola||pota, ola
 cacerolas||potas, olas
 cache||caché
 caches||cachés
 cachete||lapada
 cachetes||lapadas
 cachifo||cacifo
 cachifos||cacifos
 cachifro||cacifo
 cachifros||cacifos
 cachoeiro||cacheiro
 cachoeiros||cacheiros
 cachondeo||mofa, bromas
 cachondo||cacheiro
 cachondos||cacheiros
 cachonda||cacheira
 cachondas||cacheiras
 cadalso||cadafalso
 cadalsos||cadafalsos
 cadaseu||cadanseu
 cadaseus||cadanseus
 cadaver||cadáver
 cadaveres||cadáveres 
 cadiz||Cádiz
 cádiz|cs|Cádiz
 cadrangular||cuadrangular
 cadrangulares||cuadrangulares
 cadrángulo||cuadrángulo
 cadrángulos||cuadrángulos
 cadrante||cuadrante
 cadrantes||cuadrantes
 cáe||cae
 caella||quella (rúa), quenlla (canle) ou quenlla (peixe)
 caellas||quella (rúas), quenllas (canles) ou quenllas (peixes)
 cáen||caen
 caeria||caería
 caerian||caerían
 caerias||caerías
 cafe||café
 cafes||cafés
 cafeses||cafés
 cafeteria||cafetería
 cafeterias||cafeterías
 caiado||caxato
 caiados||caxatos
 caiada||caxata, cando é un pau
 caiadas||caxatas, cando é un pau
 caiches||caíches
 caida||caída
 caidas||caídas
 caido||caído
 caidos||caídos
 cain||caín
 caír||caer
 cair||caer
 cais||cales
 calabacin||cabazo
 calabacín||cabazo
 calabacins||cabazos
 calabacíns||cabazos
 calabaza||cabaza
 calabazas||cabazas
 caladeiro||caladoiro
 caladeiros||caladoiros
 calamar||lura
 calamares||luras
 calambre||cambra
 calambres||cambras
 calaveira||caveira
 calaveiras||caveiras
 calcarea||calcárea
 calcareas||calcáreas
 calcareo||calcáreo
 calcareos||calcáreos
 calculo||cálculo (substantivo), calculo (verbo)
 calculos||cálculos
 calexon||ruela, corredoira, canella (canella sen saída), canellón, vieiro choído (canella sen saída)
 calexón||ruela, corredoira, canella (canella sen saída), canellón, vieiro choído (canella sen saída)
 calexons||ruelas, corredoiras, canellas (canellas sen saída), canellóns, vieiros choídos (canellas sen saída)
 calexóns||ruelas, corredoiras, canellas (canellas sen saída), canellóns, vieiros choídos (canellas sen saída)
 calices||cálices
 calida||cálida
 calidas||cálidas
 calido||cálido
 calidos||cálidos
 calificable||cualificable
 calificables||cualificables
 calificacion||cualificación
 calificación||cualificación
 calificacions||cualificacións
 calificacións||cualificacións
 calificado||cualificado
 calificados||cualificados
 calificada||cualificada
 calificadas||cualificadas
 calificador||cualificador
 calificadores||cualificadores
 calificadora||cualificadora
 calificadoras||cualificadoras
 calificar||cualificar
 calificativo||cualificativo
 calificativos||cualificativos
 calificativa||cualificativa
 calificativas||cualificativas
 caliz||cáliz
 calizes||cálices
 cálizes||cálices
 caliza||calcaria
 calizas||calcarias
 calle||rúa
 calleja||quella
 callejas||quellas
 calles||rúas
 caloria||caloría
 calorica||calórica
 caloricas||calóricas
 calorico||calórico
 caloricos||calóricos
 calqueira||calquera
 calquer||calquera
 calsificacion||calcificación ou clasificación
 calsificación||calcificación ou clasificación
 calsificacions||calcificacións ou clasificacións
 calsificacións||calcificacións ou clasificacións
 calurosa||calorosa
 calurosas||calorosas
 caluroso||caloroso
 calurosos||calorosos
 calzoncillo||calzón
 calzoncillos||calzóns
 camaleon||camaleón
 camaleons||camaleóns
 camara||cámara
 camaraderia||camaradería
 camaraderias||camaraderías
 camaras||cámaras
 camberra|cs|Camberra
 Camboia||Camboxa
 Camboya||Camboxa
 cambrica||cámbrica
 cambricas||cámbricas
 cambrico||cámbrico
 cambricos||cámbricos
 Camerun||Camerún
 camerún|cs|Camerún
 camerunes||camerunés
 camilla||padiola, angarellas, cama
 camillas||padiolas, angarellas, camas
 camilleiro||padioleiro
 camilleiros||padioleiros
 camino||camiño
 caminos||camiños
 camion||camión
 camions||camións
 campanada||badalada
 campanadas||badaladas
 campeon||campión
 campeón||campión
 campeons||campións
 campeóns||campións
 campeona||campioa
 campeonas||campioas
 campeonato||campionato
 campeonatos||campionatos
 campiona||campioa
 campionas||campioas
 camuflage||camuflaxe
 camuflages||camuflaxes
 camuflaje||camuflaxe
 camuflajes||camuflaxes
 canada||Canadá (país), canada (recipiente)
 canadá|cs|Canadá
 canadiense||canadense
 canadienses||canadenses
 canadiña||quenlla
 canadiñas||quenllas
 canaleta||quenlla
 canaletas||quenllas
 canalon||canlón
 canalón||canlón
 canalons||canlóns
 canalóns||canlóns
 cancer||cáncer
 canceres||cánceres
 canciller||chanceler
 cancilleres||chanceleres
 cancillería||chancelería
 cancillerías||chancelerías
 cancillers||chanceleres
 cancion||canción
 cancions||cancións
 candado||cadeado
 candados||cadeados
 candeon||candeón
 candeons||candeóns
 candida||cándida
 candidas||cándidas
 candido||cándido
 candidos||cándidos
 candion||candeón
 candión||candeón
 candions||candeóns
 candións||candeóns
 canibal||caníbal
 canibales||caníbales
 canibais||caníbales
 caníbais||caníbales
 canica||bóla
 canicas||bólas
 canlon||canlón
 canlons||canlóns
 cangrena||gangrena
 cangrenas||gangrenas
 canilla||canela
 canillas||canelas
 cannabis||cánnabis
 canonica||canónica
 canonicas||canónicas
 canonico||canónico
 canonicos||canónicos
 canonigo||cóengo
 canónigo||cóengo
 canonigos||cóengos
 canónigos||cóengos
 canonizacion||canonización
 canonizacions||canonizacións
 cansanzo||cansazo
 cansion||canción
 cansión||canción
 cansions||cancións
 cansións||cancións
 cantaautor||cantautor
 cantaautora||cantautora
 cantaautoras||cantautoras
 cantaautores||cantautores
 cantanta||cantante
 cantantas||cantantes
 cantarida||cantáride
 cantárida||cantáride
 cantaridas||cantárides
 cantáridas||cantárides
 cantaride||cantáride
 cantarides||cantárides
 cantaro||cántaro
 cantaros||cántaros
 canteiría||cantaría
 canteirías||cantarían
 canteirías||cantarías
 cantico||cántico
 canticos||cánticos
 cantidad||cantidade
 cantides||cantidades
 canton||cantón
 cantons||cantóns
 cantro||centro
 cantros||centros
 canxe||troco, intercambio
 canxes||trocos, intercambios
 caña||augardente
 cañas||augardentes
 cañamo||cáñamo
 cañamos||cáñamos
 cañon||canón
 cañón||canón
 cañons||canóns
 cañóns||canóns
 cañonazo||canonazo
 cañonazos||canonazos
 cañonear||canonear
 cañoneiro||canoneiro
 cañoneiros||canoneiros
 cañoneira||canoneira
 cañoneiras||canoneiras
 cañoneo||canoneo
 cañoneos||canoneos
 canuto||canudo
 canutos||canudos
 caor||calor
 caotica||caótica
 caoticas||caóticas
 caotico||caótico
 caoticos||caóticos
 capacitacion||capacitación
 capacitacions||capacitacións
 caparazón||casca
 capás||capaz
 capáz||capaz
 capiduo||capítulo
 capiduos||capítulos
 capíduo||capítulo
 capíduos||capítulos
 capilla||capela
 capillas||capelas
 capitan||capitán
 capitania||capitanía
 capitanias||capitanías
 capitans||capitáns
 capitulo||capítulo (substantivo) ou capitulo (verbo)
 capitulos||capítulos
 cappuchina||capuchina
 cappuchinas||capuchinas
 cappuchino||capuchino
 cappuchinos||capuchinos
 cappucina||capuchina
 cappucinas||capuchinas
 cappucino||capuchino
 cappucinos||capuchinos
 capsula||cápsula
 capsulas||cápsulas
 capuccina||capuchina
 capuccinas||capuchinas
 capuccino||capuchino
 capuccinos||capuchinos
 carabeliña||caraveliña
 carabeliñas||caraveliñas
 caracter||carácter
 carácteres||caracteres
 caracterisa||caracteriza
 caracterisaba||caracterizaba
 caracterisabas||caracterizabas
 caracterisada||caracterizada
 caracterisadas||caracterizadas
 caracterisado||caracterizado
 caracterisados||caracterizados
 caracterisan||caracterizan
 caracterisando||caracterizando
 caracterisaría||caracterizaría
 caracterísica||característica
 caracterísicas||característica
 caracterísico||característico
 caracterísicos||característicos
 caracteristica||característica
 caracterìstica||característica
 caracteristicas||características
 caracterìsticas||características
 caracteristico||característico
 caracteristicos||característicos
 caráter||carácter
 carbon||carbón
 carbonifera||carbonífera
 carboniferas||carboníferas
 carbonifero||carbonífero
 carboniferos||carboníferos
 carbons||carbóns
 carbunco||carafuncho, carbuncho, nacida
 carbuncos||carafunchos, carbunchos, nacidas
 carcava||cárcava
 carcavas||cárcavas
 carcel||cárcere
 cárcel||cárcere
 carceles||cárceres
 cárceles||cárceres
 carcere||cárcere
 carceres||cárceres
 carcoma||caruncho, couza
 carcomas||carunchos, couzas
 Cardenas||Cárdenas
 cardiologa||cardióloga
 cardiologas||cardiólogas
 cardiologo||cardiólogo
 cardiologos||cardiólogos
 cardioloxia||cardioloxía
 cardioloxias||cardioloxías
 cardioloxica||cardiolóxica
 cardioloxicas||cardiolóxicas
 cardioloxico||cardiolóxico
 cardioloxicos||cardiolóxicos
 careo||acareo
 careos||acareos
 carepa||carapa, paraza
 carepas||carapas, parazas
 caribe|cs|Caribe
 caries||carie
 carismatica||carismática
 carismaticas||carismáticas
 carismatico||carismático
 carismaticos||carismáticos
 carlor||calor
 carlos|cs|Carlos
 carneceria||carnicería
 carnecería||carnicería
 carnecerias||carnicerías
 carnecerías||carnicerías
 carnica||cárnica
 carnicas||cárnicas
 carnico||cárnico
 carnicos||cárnicos
 carnivora||carnívora
 carnivoras||carnívoras
 carnivoro||carnívoro
 carnivoros||carnívoros
 carotida||corótide
 carótida||corótide
 carotidas||corótides
 carótidas||corótides
 carrera||carreira
 carreras||carreiras
 carreteira||estrada
 carreteiras||estradas
 carretera||estrada
 carreteras||estradas
 carroceria||carrocería
 carrocerias||carrocerías
 carrrera||carreira
 carrrera||carreiras
 cartaxines||cartaxinés
 cartaxinéses||cartaxineses
 cartél||cartel
 carter||cárter
 cartilago||cartilaxe (fem)
 cartílago||cartilaxe (fem)
 cartilagos||cartilaxes (fem)
 cartílagos||cartilaxes (fem)
 cartografa||cartógrafa
 cartografas||cartógrafas
 cartografia||cartografía
 cartografias||cartografías
 cartografo||cartógrafo
 cartografos||cartógrafos
 Casaquistan||Casaquistán
 casaquistán|cs|Casaquistán
 casario||casarío
 casarios||casaríos
 cascara||casca (substantivo), cascara ou cascará (verbo)
 cascaras||cascas (substantivo), cascaras ou cascarás (verbo)
 cáscara||casca (substantivo), cascara ou cascará (verbo)
 cáscaras||cascas (substantivo), cascaras ou cascarás (verbo)
 caseina||caseína
 caseinas||caseínas
 caserio||casarío
 caserío||casarío
 caserío||casarío
 caserios||casaríos
 caseríos||casaríos
 casette||casete
 casettes||casetes  
 casi||case
 casi||case
 casí||case
 cási||case
 casilla||cadro, compartimento ou posto
 casillas||cadros, compartimentos ou postos
 casique||cacique (excepto apelido)
 casiques||caciques
 cassete||casete
 cassetes||casetes
 cassette||casete
 cassettes||casetes   
 Castelldefels||Casteldefels
 catala||catalá
 catalan||catalán
 catalans||cataláns
 catalas||catalás
 catalejo||anteollos
 catalejos||anteollos
 catalogacion||catalogación
 catalogacions||catalogacións
 catalunya||Cataluña
 cataluña|cs|Cataluña
 catari||catarí
 cataris||catarís
 catastrofe||catástrofe
 catastrofes||catástrofes
 catastrofica||catastrófica
 catastroficas||catastróficas
 catastrofico||catastrófico
 catastroficos||catastróficos
 catecumena||catecúmena
 catecumenas||catecúmenas
 catecumeno||catecúmeno
 catecumenos||catecúmenos
 catedra||cátedra
 catedras||cátedras
 catedratica||catedrática
 catedraticas||catedráticas
 catedratico||catedrático
 catedraticos||catedráticos
 categoria||categoría
 categorias||categorías
 categorica||categórica
 categoricas||categóricas
 categorico||categórico
 catégorico||categórico
 categoricos||categóricos
 catégoricos||categóricos
 cation||catión
 cations||catións
 catodica||catódica
 catodicas||catódicas
 catodico||catódico
 catodicos||catódicos    
 catolica||católica
 catolicas||católicas
 catolico||católico
 catolicos||católicos
 caucasica||caucásica
 caucasicas||caucásicas
 caucasico||caucásico
 caucasicos||caucásicos
 cauce||leito (do río)
 cauces||leitos (do río)
 caul||cal
 caundo||cando
 caustica||cáustica
 causticas||cáusticas
 caustico||cáustico
 causticos||cáusticos
 cautiverio||cativerio
 cautividade||catividade
 cave||cabe
 cavaleiro||cabaleiro
 cavaleiros||cabaleiros
 cavalo||cabalo
 cavalos||cabalos
 cavidad||cavidade
 cavroa||cabrona
 cavroas||cabronas
 cavron||cabrón
 cavrón||cabrón
 cavrona||cabrona
 cavronas||cabronas
 cavrons||cabróns
 cavróns||cabróns
 caxetilla||paquete
 caxetillas||paquetes
 cecais||quizais
 cedula||cédula
 cedulas||cédulas
 cefalica||cefálica
 cefalicas||cefálicas
 cefalico||cefálico
 cefalicos||cefálicos
 cefalorraquidea||cefalorraquídea
 cefalorraquideas||cefalorraquídeas
 cefalorraquideo||cefalorraquídeo
 cefalorraquideos||cefalorraquídeos
 cefiro||céfiro
 cefiros||céfiros
 Ceilan||Ceilán
 ceilán|cs|Ceilán
 celda||cela
 celdas||celas
 celebracion||celebración
 celebracions||celebracións
 celebraronme||celebráronme
 celebraronse||celebráronse
 celtica||céltica
 celticas||célticas
 celtico||céltico
 celticos||célticos
 celula||célula
 celulas||células
 cenisa||cinza
 cenisas||cinza
 ceniza||cinza
 cenizas||cinzas
 centanario||centenario
 centanarios||centenarios
 centigrado||centígrado
 centigrados||centígrados
 centimetro||centímetro
 centimetros||centímetros
 centinela||sentinela
 centinelas||sentinelas
 centralizacion||centralización
 centralizacions||centralizacións
 centrica||céntrica
 centricas||céntricas
 centrico||céntrico
 centricos||céntricos
 centripeta||centrípeta
 centripetas||centrípetas
 centripeto||centrípeto
 centripetos||centrípetos
 Centroamerica||Centroamérica
 centroamerica||Centroamérica
 centroamérica|cs|Centroamérica
 centurion||centurión
 centurions||centurións
 ceramica||cerámica
 céramica||cerámica
 ceramicas||cerámicas
 céramicas||cerámicas
 ceramico||cerámico
 céramico||cerámico
 ceramicos||cerámicos
 céramicos||cerámicos
 cercana||próxima, achegada
 cercanas||próximas, achegadas
 cercania||proximidade
 cercanía||proximidade
 cercanias||proximidades
 cercanías||proximidades
 cercano||próximo, achegado
 cercanos||próximos, achegados
 cercelo||sarcelo
 cercelos||sarcelos
 ceremonia||cerimonia
 ceremonial||cerimonial
 ceremoniais||cerimoniais
 ceremonias||cerimonias
 cerilla||misto
 cerillas||mistos
 cerre||cerramento, peche (substantivo), é correcto se é cerre (verbo)
 cerres||cerramentos, peches (substantivo), é correcto se é cerres (verbo)
 cerrollo||ferrollo
 cerrollos||ferrollos
 certamen||certame
 certámen||certame
 certamenes||certames
 certámenes||certames
 césar|cs|César (nome propio), césar (emperador)
 cese||cesamento, é correcto se é cese (verbo)
 ceses||cesamentos, é correcto se é ceses (verbo)
 cesped||céspede
 césped||céspede
 cespede||céspede
 cespedes||céspedes
 cetacea||cetácea
 cetaceas||cetáceas
 cetaceo||cetáceo
 cetaceos||cetáceos
 chad|cs|Chad
 chancelers||chanceleres
 chalet||chalé
 chalets||chalés
 chamabase||chamábase
 chamabanse||chamábanse
 chambrico||chambaril
 chambricos||chambaris
 champán||champaña
 champáns||champañas
 chandais||chándales
 chándais||chándales
 chandal||chándal
 chandales||chándales
 chaparron||ballón
 chaparrón||ballón
 chaparrons||ballóns
 chaparróns||ballóns
 chasís||chasis
 Chavez||Chávez
 chávez|cs|Chávez
 checoslovaquia|cs|Checoslovaquia
 chelín||xilin
 chelíns||xilins
 chelin||xilin
 chelins||xilins
 chicle||goma de mascar
 chicles||gomas de mascar
 chiflada||tola, chalada
 chifladas||tola, chaladas
 chiflado||tolo, chalado
 chiflados||tolo, chalados
 chii||xiíta
 chií||xiíta
 chiis||xiítas
 chiís||xiítas
 chiismo||xiísmo
 chiísmo||xiísmo
 chiismos||xiísmos
 chiísmos||xiísmos
 chiita||xiíta
 chíita||xiíta
 chiitas||xiítas
 chíitas||xiítas
 chilaba||xilaba
 chilabas||xilabas
 chimenea||cheminea
 chimeneas||chemineas
 chipre|cs|Chipre
 chombo||chumbo
 chombos||chumbos
 choupo||chopo (trago) ou chopo (árbore)
 choupos||chopos (tragos) ou chopos (árbores)
 churume||chorume
 churumes||chorumes
 ciar||cear
 cibela||fibela
 cibelas||fibelas
 ciclon||ciclón
 ciclons||ciclóns
 cíclope||ciclope
 ciclopea||ciclópea
 ciclopeas||ciclópeas
 ciclopeo||ciclópeo
 ciclopeos||ciclópeos
 cíclopes||ciclopes
 ciclotimica||ciclotímica
 ciclotimicas||ciclotímicas
 ciclotimico||ciclotímico
 ciclotimicos||ciclotímicos
 ciclotron||ciclotrón
 ciclotrons||ciclotróns
 cidada||cidadá
 cidadan||cidadán
 cidadania||cidadanía
 cidadania||cidadanía
 cidadanias||cidadanías
 cidadans||cidadáns
 cidadas||cidadás
 cienaga||lamazal
 ciénaga||lamazal
 cienagas||lamazais
 ciénagas||lamazais
 cienega||lamazal
 cienegas||lamazais
 cientifica||científica
 científicamente||cientificamente
 cientificas||científicas
 cientifico||científico
 cientificos||científicos
 cífra||cifra
 cífras||cifras
 cigomatica||cigomática
 cigomaticas||cigomáticas
 cigomatico||cigomático
 cigomaticos||cigomáticos
 cigoña||cegoña
 cigoñas||cegoñas
 cigueña||cegoña
 cigüeña||cegoña
 cigueñas||cegoñas
 cigüeñas||cegoñas
 cimbabue|cs|Cimbabue
 cimborrio||ciborio
 cimborrios||ciborios
 cincel||cicel
 cinceis||ciceis
 cínco||cinco 
 cinematografica||cinematográfica
 cinematograficas||cinematográficas
 cinematografico||cinematográfico
 cinematograficos||cinematográficos
 cinetica||cinética
 cineticas||cinéticas
 cinetico||cinético
 cineticos||cinéticos
 cinica||cínica
 cinicas||cínicas
 cinico||cínico
 cinicos||cínicos
 cinturón||cinto
 cinturóns||cintos
 cinturon||cinto
 cinturons||cintos
 cinxa||cinza, cinsa
 cinxas||cinzas, cinsas
 cipaio||sipaio
 cipaios||sipaios
 cipela||erisipela
 cipelas||erisipelas
 circuito||circuíto
 circuitos||circuítos
 circulacion||circulación
 circulacions||circulacións
 circulasion||circulación
 circulasión||circulación
 circulasions||circulacións
 circulasións||circulacións
 circulo||círculo (substantivo), circulo (verbo)
 circulos||círculos
 circumnavegacion||circunnavegación
 circumnavegación||circunnavegación
 circumnavegacions||circunnavegacións
 circumnavegacións||circunnavegacións
 circunnavegacion||circunnavegación
 circunnavegacions||circunnavegacións
 circunvalacion||circunvalación
 circunvalacions||circunvalacións
 circustancia||circunstancia
 circustancias||circunstancias
 cirineo||cireneo
 cirineos||cireneos
 cirinea||cirenea
 cirineas||cireneas
 cirscunstancias||circunstancias
 ciruela||ameixa
 ciruelas||ameixas
 ciruhela||ameixa
 ciruhelas||ameixas
 cirumvalacion||circunvalación
 cirumvalación||circunvalación
 cirumvalacions||circunvalacións
 cirumvalacións||circunvalacións
 cirurxá||cirurxiá
 cirurxán||cirurxián
 cirurxáns||cirurxiáns
 cirurxás||cirurxiás
 ciruxia||cirurxía
 ciruxía||cirurxía
 ciruxias||cirurxías
 ciruxías||cirurxías
 citrica||cítrica
 citricas||cítricas
 citrico||cítrico
 citricos||cítricos
 ciuda||cidade
 ciudad||cidade
 ciudadania||cidadanía
 ciudadanía||cidadanía
 ciudadanias||cidadanías
 ciudadanías||cidadanías
 ciudade||cidade
 ciudades||cidades
 ciumes||celos
 ciúmes||celos
 ciumosa||celosa
 ciumosas||celosas
 ciumoso||celoso
 ciumosos||celosos
 civica||cívica
 cívicamente||civicamente
 civicas||cívicas
 civico||cívico
 civicos||cívicos
 civíl||civil
 civilizacion||civilización
 civilizacions||civilizacións
 civilizasion||civilización
 civilizasión||civilización
 civilizasions||civilizacións
 civilizasións||civilizacións
 cizaña||discordia, xoio
 cizañas||discordias, xoios
 clabellina||caraveliña
 clabellinas||caraveliñas
 clamide||clámide
 clamides||clámides
 clarin||clarín
 clarins||claríns
 clasica||clásica
 clasicas||clásicas
 clasico||clásico
 clasicos||clásicos
 clasifiacion||clasificación
 clasifiación||clasificación
 clasifiacions||clasificacións
 clasifiacións||clasificacións
 clasificacion||clasificación
 clasificacions||clasificacións
 clausula||cláusula
 clausulas||cláusulas
 clavellina||caraveliña
 clavellinas||caraveliñas
 cleopatra|cs|Cleopatra
 clerigo||clérigo
 clerigos||clérigos
 click||clic
 clicks||clics
 clinica||clínica
 clinicas||clínicas
 clinico||clínico
 clinicos||clínicos
 clitoris||clítoris
 clón||clon
 clóns||clons
 clube||club
 clubes||clubs
 cms||cm
 coalicion||coalición
 coalicions||coalicións
 coallar||callar
 coar||colar(adorno), coar(filtar)
 coares||colares
 cobarde||covarde
 cobardes||covardes
 cobardemente||covardemente
 cobardía||covardía
 cobardia||covardía
 covardia||covardía
 coccis||cóccix
 cóccis||cóccix
 cochinada||cochada
 cochinadas||cochadas
 cochino||cocho
 cochinos||cochos
 cochina||cocha
 cochinas||cochas
 cocodrilo||crocodilo
 cocodrilos||crocodilos
 cocodilo||crocodilo
 cocodilos||crocodilos
 codearse||tratar
 crocodrilo||crocodilo
 crocodrilos||crocodilos
 codigo||código
 codigos||códigos
 codo||cóbado
 codos||cóbados
 codearse||equipararse
 codear||equiparar, tratar
 coengo||cóengo
 coengo||cóengo
 coengos||cóengos
 coeógrafa||coreógrafa
 coeógrafas||coreógrafas
 coeógrafo||coreógrafo
 coeógrafos||coreógrafos
 coerente||coherente
 coerentes||coherentes 
 cofrade||confrade
 cofrades||confrades
 cofrada||confrada
 cofradas||confradas
 cofradia||confraría
 cofradía||confraría
 cofradias||confrarías
 cofradías||confrarías
 cogote||cocote
 cogotes||cocotes
 cohartada||coartada
 cohartadas||coartadas
 cohartado||coartado
 cohartados||coartados
 cohecho||suborno
 cohechos||subornos
 coiñar||cuiñar
 coincar||cuincar
 colaboracion||colaboración
 colaboracions||colaboracións
 colageno||coláxeno
 colágeno||coláxeno
 colagenos||coláxenos
 colágenos||coláxenos
 colaxeno||coláxeno
 colaxenos||coláxenos
 colchete||corchete
 colchetes||corchetes
 colchon||colchón
 colchons||colchóns
 coleccion||colección
 coleccions||coleccións
 coleoptero||coleóptero
 coleopteros||coleópteros
 colerica||colérica
 colericas||coléricas
 colerico||colérico
 colericos||coléricos
 coletazo||rabexada
 coletazos||rabexadas
 coletilla||apostila, engadido
 coletillas||apostilas, engadidos
 coletiva||colectiva
 coletivas||colectivas
 coletivo||colectivo
 coletivos||colectivos
 colibri||colibrí
 colibris||colibrís
 colica||cólica
 colicas||cólicas
 colicion||colisión ou coalición
 colición||colisión ou coalición
 colicions||colisións ou coalicións
 colicións||colisións ou coalicións
 colico||cólico
 colicos||cólicos
 colilla||cabicha
 colillas||cabichas
 colina||outeiro
 colinas||outeiros
 colinda||linda
 colindando||lindando
 colindante||lindeiro, lindeira
 colindantes||lindeiros, lindeiras
 collarín||colariño
 collaríns||colariños
 collia||collía
 collian||collían
 collias||collías
 colocacion||colocación
 colocacions||colocacións
 colocandoa||colocándoa
 colocandoas||colocándoas
 colocandoma||colocándoma
 colocandomas||colocándomas
 colocandome||colocándome
 colocandomo||colocándomo
 colocandomos||colocándomos
 colocandoo||colocándoo
 colocandoos||colocándoos
 colocandose||colocándose
 colocandote||colocándote
 colombia|cs|Colombia
 colonbia||Colombia
 coloniales||coloniais
 colonical||colonial
 colonicales||coloniais
 colonizacion||colonización
 colonizacions||colonizacións
 columan||columna
 columas||columnas
 colunna||columna
 colunnas||columnas
 comandad||comandada, comandado; comandade (verbo)
 comandadad||comandadas
 comandadada||comandada
 comandadadas||comandadas
 comandadado||comandado
 comandadados||comandados
 combatir||combater
 combinacion||combinación
 combinacions||combinacións
 comediografa||comediógrafa
 comediografas||comediógrafas
 comediografo||comediógrafo
 comediografos||comediógrafos
 comemoracion||conmemoración
 comemoración||conmemoración
 comemoracions||conmemoracións
 comemoracións||conmemoracións
 comepetencia||competencia
 comepetencias||competencias
 comic||cómic
 comica||cómica
 comicas||cómicas
 comico||cómico
 comicos||cómicos
 comics||cómics
 comics||cómics
 cómida||comida
 comino|comiño
 cominos|comiños
 comisaria||comisaría (edificio) ou comisaria (profesión)
 comite||comité
 comites||comités
 commons|cs|Commons
 comoda||cómoda
 cómodamente||comodamente
 comodas||cómodas
 comodo||cómodo
 comodos||cómodos
 comorana||comoriana
 comoranas||comorianas
 comorano||comoriano
 comoranos||comorianos
 Comoras||Comores
 comores|cs|Comores
 compaixon||compaixón
 compaixons||compaixóns
 compania||compañía
 companía||compañía
 companias||compañías
 companías||compañías
 compañia||compañía
 compañias||compañías
 comparacion||comparación
 comparacions||comparacións
 comparasion||comparación
 comparasión||comparación
 comparasions||comparacións
 comparasións||comparacións
 compas||compás
 compasion||compaixón
 compasión||compaixón
 compasions||compaixóns
 compasións||compaixóns
 competicion||competición
 competicions||competicións
 complementadno||complementando
 complice||cómplice
 complices||cómplices
 complir||cumprir
 componente||compoñente
 componentes||compoñentes
 compoñia||compoñía
 compoñias||compoñías
 composicion||composición
 composicions||composicións
 comprension||comprensión
 comprensions||comprensións
 comprovar||comprobar
 comulgar||comungar
 comun||común
 comunicacion||comunicación
 comunicacions||comunicacións
 comunion||comuñón
 comunión||comuñón
 comunions||comuñóns
 comunións||comuñóns
 comuñon||comuñón
 comuñons||comuñóns
 comúnmente||comunmente
 comuns||comúns
 conbinacion||combinación
 conbinación||combinación
 conbinacions||combinacións
 conbinacións||combinacións
 concava||cóncava
 concavas||cóncavas
 concavo||cóncavo
 concavos||cóncavos
 concebía||concibía
 concebían||concibían
 concebida||concibida
 concebidas||concibidas
 concebido||concibido
 concebidos||concibidos
 concebindo||concibindo
 concebir||concibir
 concebira||concibira
 concebirá||concibirá
 concebiran||concibiran
 concebirán||concibirán
 concebiren||concibiren
 concebiría||concibiría
 concebirían||concibirían
 concebiron||concibiron
 concebise||concibise
 concebisen||concibisen
 concebiu||concibiu
 conceito||concepto
 conceitos||conceptos
 concejais||concelleiros
 concejal||concelleiro
 concejala||concelleira
 concejalas||concelleiras
 concejales||concelleiros
 concejalía||concellaría, concellería
 concejalías||concellarías, concellerías
 concejería||consellaría
 concejerías||consellarías
 concejeria||consellaría
 concejerias||consellarías
 concencia||conciencia
 concenciaba||concienciaba
 concenciada||concienciada
 concenciadas||concienciadas
 concenciado||concienciado
 concenciados||concienciados
 concencias||conciencias
 concenso||consenso
 concensos||consensos
 concentracion||concentración
 concentracions||concentracións
 concentrica||concéntrica
 concentricas||concéntricas
 concentrico||concéntrico
 concentricos||concéntricos
 concepcion||concepción
 concepcions||concepcións
 conceptualizacion||conceptualización
 conceptualizacions||conceptualizacións
 concerbaron||conservaron
 concesion||concesión
 concesions||concesións
 concetra||concentra
 concetracion||concentración
 concetración||concentración
 concetracions||concentracións
 concetracións||concentracións
 concetrada||concentrada
 concetradas||concentradas
 concetrado||concentrado
 concetrados||concentrados
 concetran||concentran
 concetrandose||concentrándose
 concetrándose||concentrándose
 concetrar||concentrar
 concetrara||concentrara
 concetraron||concentraron
 concetrarse||concentrarse
 concetras||concentras
 concetrica||concéntrica
 concétrica||concéntrica
 concetricas||concéntricas
 concétricas||concéntricas
 concetrico||concéntrico
 concétrico||concéntrico
 concetricos||concéntricos
 concétricos||concéntricos
 concetro||concentro
 concetro||concentro
 concexais||concelleiros
 concexal||concelleiro
 concexala||concelleira
 concexalas||concelleiras
 concexales||concelleiros
 concibiria||concibiría
 concibirian||concibirían
 conciderable||considerable
 conciderables||considerables
 conciderada||considerada
 concideradas||consideradas
 conciderado||considerado
 conciderados||considerados
 concienciacion||concienciación
 concienciacions||concienciacións
 conciente||consciente
 concientes||conscientes
 concienzacion||concienciación
 concienzación||concienciación
 concienzacions||concienciacións
 concienzacións||concienciacións
 concienzada||concienciada
 concienzadas||concienciadas
 concienzado||concienciado
 concienzados||concienciados
 concienzar||concienciar
 concienzaron||concienciaron
 concistorial||consistorial
 concistoriales||consistoriais
 cónclave||conclave
 cónclaves||conclaves
 conclusion||conclusión
 conclusions||conclusións
 concurrir||concorrer
 concurriran||concorreran
 concurrirán||concorrerán
 concurro||concorro
 concurre||concorre
 concurren||concorren
 condea||condena
 condear||condenar
 condeas||condenas
 condescendiente||condescendente
 condescendientes||condescendentes
 condicion||condición
 condicions||condicións
 condor||cóndor
 condores||cóndores
 conduccion||condución
 conducción||condución
 conduccions||conducións
 conduccións||conducións
 conducia||conducía
 conducian||conducían
 conducias||conducías
 conducion||condución
 conducions||conducións
 conducta||conduta
 conductas||condutas
 coneccion||conexión
 conección||conexión
 coneccions||conexións
 coneccións||conexións
 conesion||conexión
 conesión||conexión
 conesions||conexións
 conesións||conexións
 conectándo||conectando
 conexion||conexión
 conexions||conexións
 conexo||coello
 conexos||coellos
 confeccion||confección
 confeccions||confeccións
 confecion||confesión ou confección
 confeción||confesión ou confección
 confecions||confesións ou confeccións
 confecións||confesións ou confeccións
 confecionar||confeccionar
 confederacion||confederación
 confederacions||confederacións
 confederazon||confederación
 confederazón||confederación
 confederazons||confederacións
 confederazóns||confederacións
 confesion||confesión
 confesions||confesións
 configuracion||configuración
 configuracions||configuracións
 confima||confirma
 confimada||confirmada
 confimadas||confirmadas
 confimado||confirmado
 confimados||confirmados
 confiman||confirman
 confiman||confirman
 confimar||confirmar
 confimaron||confirmaron
 confimaron||confirmaron
 confimarse||confirmarse
 confimas||confirmas
 confimo||confirmo
 confite||confeito
 confites||confeitos
 confitería||confeitaría
 confiterías||confeitarías
 conflicto||conflito
 conflictos||conflitos
 confluida||confluída
 confluidas||confluídas
 confluido||confluído
 confluidos||confluídos
 confluin||confluín
 confluindo||confluíndo
 confluir||confluír
 confluiron||confluíron
 confluiu||confluíu
 conformandoa||conformándoa
 conformandoas||conformándoas
 conformandolla||conformándolla
 conformandollas||conformándollas
 conformandolle||conformándolle
 conformandollela||conformándollela
 conformandollelas||conformándollelas
 conformandollelo||conformándollelo
 conformandollelos||conformándollelos
 conformandolles||conformándolles
 conformandollo||conformándollo
 conformandollos||conformándollos
 conformandoo||conformándoo
 conformandoos||conformándoos
 conformandose||conformándose
 confradia||confraría
 confradía||confraría
 confradias||confrarías
 confradías||confrarías
 confraria||confraría
 confrarias||confrarías
 confucion||confusión
 confucionismo||confucianismo
 confucionismos||confucianismos
 confucions||confusións
 confusion||confusión
 confusions||confusións
 congestion||conxestión
 congestión||conxestión
 congestions||conxestións
 congestións||conxestións
 congo|cs|Congo
 congoleña||congolesa
 congoleñas||congolesas
 congoleño||congolés
 congoleños||congoleses
 congoles||congolés
 congregacion||congregación
 congregacions||congregacións
 conica||cónica
 conicas||cónicas
 conico||cónico
 conicos||cónicos
 conifera||conífera
 coniferas||coníferas
 conlevar||implicar, supoñer, significar
 conmemoracion||conmemoración
 conmemoracions||conmemoracións
 conmigo||comigo
 conotacion||connotación
 conotacions||connotacións
 conotada||connotada
 conotadas||connotadas
 conotado||connotado
 conotados||connotados
 conplementadno||complementando
 conplementando||complementando
 conposicion||composición
 conposición||composición
 conposicions||composicións
 conposicións||composicións
 conquerir||conseguir
 consagracion||consagración
 consagracions||consagracións
 consecion||concesión
 conseción||concesión
 consecions||concesións
 consecións||concesións
 consejais||concelleiros
 consejal||concelleiro
 consejala||concelleira
 consejalas||concelleiras
 consejales||concelleiros
 consequencia||consecuencia
 consequencias||consecuencias
 conservacion||conservación
 conservacions||conservacións
 consideracion||consideración
 consideracions||consideracións
 considereando||considerando
 consideraronse||consideráronse
 consistia||consistía
 consistian||consistían
 consistias||consistías
 consistoriales||consistoriais
 cónsola||consola
 cónsolas||consolas
 contínua||continua
 contínuas||continuas
 contínuo||continuo
 contínuos||continuos
 constitucinal||constitucional
 constitucinales||constitucionais
 constitucion||constitución
 constitucionales||constitucionais
 constitucions||constitucións
 constitue||constitúe
 constituen||constitúen
 constituia||constituía
 constituian||constituían
 constituias||constituías
 constituida||constituída
 constituidas||constituídas
 constituido||constituído
 constituidos||constituídos
 constituimos||constituímos
 constituin||constituín
 constituindo||constituíndo
 constituindoa||constituíndoa
 constituindoas||constituíndoas
 constituindolla||constituíndolla
 constituindollas||constituíndollas
 constituindolle||constituíndolle
 constituindollela||constituíndollela
 constituindollelas||constituíndollelas
 constituindollelo||constituíndollelo
 constituindollelos||constituíndollelos
 constituindolles||constituíndolles
 constituindollo||constituíndollo
 constituindollos||constituíndollos
 constituindome||constituíndome
 constituindoo||constituíndoo
 constituindoos||constituíndoos
 constituindose||constituíndose
 constituindote||constituíndote
 constituir||constituír
 constituirme||constituírme
 constituiron||constituíron
 constituirse||constituírse
 constituiu||constituíu
 constreñir||constrinxir
 constriccion||constrición
 constricción||constrición
 constriccions||constricións
 constriccións||constricións
 constricion||constrición
 constricions||constricións
 construccion||construción
 construcción||construción
 construccions||construcións
 construccións||construcións
 construcion||construción
 construcions||construcións
 constructor||construtor
 constructora||construtora
 constructoras||construtoras
 constructores||construtores
 construida||construída
 construidas||construídas
 construido||construído
 construidos||construídos
 construimos||construímos
 construir||construír
 construiu||construíu
 construiuse||construíuse
 construin||construín
 construindo||construíndo
 construindocha||construíndocha
 construindochas||construíndochas
 construindoche||construíndoche
 construindocho||construíndocho
 construindochos||construíndochos
 construindolla||construíndolla
 construindollas||construíndollas
 construindolle||construíndolle
 construindollela||construíndollela
 construindollelas||construíndollelas
 construindollelo||construíndollelo
 construindollelos||construíndollelos
 construindolles||construíndolles
 construindollo||construíndollo
 construindollos||construíndollos
 construindoma||construíndoma
 construindomas||construíndomas
 construindome||construíndome
 construindomo||construíndomo
 construindomos||construíndomos
 construindose||construíndose
 construindota||construíndocha
 construíndota||construíndocha
 construindotas||construíndochas
 construíndotas||construíndochas
 construindote||construíndote
 construindoto||construíndocho
 construíndoto||construíndocho
 construíndotod||construíndochos
 construindotos||construíndochos
 construir||construír
 construiria||construiría
 construirian||construirían
 construirias||construirías
 construiron||construíron
 construiu||construíu
 constumbre||costume
 constumbres||costumes
 constumbrismo||costumismo
 constumbrismos||costumismos
 constumbrista||costumista
 constumbristas||costumistas
 consul||cónsul
 consúl||cónsul
 consules||cónsules
 container||contedor
 contáiner||contedor
 containers||contedores
 contáiners||contedores
 contame||cóntame
 contaminacion||contaminación
 contaminacions||contaminacións
 contario||contrario
 contarios||contrarios
 conteciosa||contenciosa
 conteciosas||contenciosas
 contecioso||contencioso
 conteciosos||contenciosos
 conteiner||contedor
 contéiner||contedor
 conteineres||contedores
 contéineres||contedores
 contemporanea||contemporánea
 contemporaneas||contemporáneas
 contemporaneo||contemporáneo
 contemporaneos||contemporáneos
 contenedor||contedor
 contenedores||contedores
 contino||decontino, hai que cambiar &quot;de contino&quot; por &quot;decontino&quot;
 contínua||continua
 continuacion||continuación
 continuacions||continuacións
 contínuamente||continuamente
 continuan||continúan
 contínuas||continuas
 contínuo||continuo
 contínuos||continuos
 contractil||contráctil
 contractiles||contráctiles
 contrada||contrata, contratada, encontrada
 contradas||contratas, contratadas, encontradas
 contradeciria||contradiría
 contradeciría||contradiría
 contradecirian||contradirían
 contradecirían||contradirían
 contrado||contrato, contratado, encontrado
 contrados||contratos, contratados, encontrados
 contrareforma||contrarreforma
 contrareformas||contrarreformas
 contrareloxo||contra o reloxo
 contrareplica||contrarréplica
 contrareplicas||contrarréplicas
 contrarevolucion||contrarrevolución
 contrarevolución||contrarrevolución
 contrarevolucions||contrarrevolucións
 contrarevolucións||contrarrevolucións
 contrarreloxo||contra o reloxo
 contrarrevolucion||contrarrevolución
 contrarrevolucions||contrarrevolucións
 contraseña||contrasinal
 contraseñas||contrasinais
 contrasinales||contrasinais
 contratacar||contraatacar
 contratacion||contratación
 contratacions||contratacións
 contrataque||contraataque
 contrataques||contraataques
 contratarón||contrataron
 contribucion||contribución
 contribucions||contribucións
 contribuida||contribuída
 contribuidas||contribuídas
 contribuido||contribuído
 contribuidos||contribuídos
 contribuimos||contribuímos
 contribuindo||contribuíndo
 contribuir||contribuír
 contribuiron||contribuíron
 contriccion||contrición (arrepentimento) ou constrición (de constrinxir)
 contricción||contrición (arrepentimento) ou constrición (de constrinxir)
 contrucción||construción  (arrepentimentos) ou constricións (de constrinxir)
 contruccións||construcións (arrepentimentos) ou constricións (de constrinxir)
 contruia||construía
 contruía||construía
 contruian||construían
 contruían||construían
 contruias||construías
 contruías||construías
 contruiria||construiría
 contruiría||construiría
 contruirian||construirían
 contruirían||construirían
 contruirias||construirías
 contruirías||construirías
 convaleciente||convalecente
 convalecientes||convalecentes
 convalescencia||convalecencia
 convalescencias||convalecencias
 convalescer||convalecer
 convalesciente||convalecente
 convalescientes||convalecentes
 convencion||convención
 convencions||convencións
 convercion||conversión
 converción||conversión
 convercions||conversións
 convercións||conversións
 conversion||conversión
 conversions||conversións
 converteria||convertería
 converterian||converterían
 converterias||converterías
 convertindo||convertendo
 convertindose||converténdose
 convertíndose||converténdose
 convertir||converter
 convertiria||convertería
 convertiría||convertería
 convertirian||converterían
 convertirían||converterían
 convertirias||converterías
 convertirías||converterías
 convertiu||converteu
 convertíu||converteu
 convina||combina
 convinar||combinar
 convinarse||combinarse
 convinte|| conveniente
 conxa||coxa
 conxas||coxas
 conxugandoa||conxugándoa
 conxugandoas||conxugándoas
 conxugandolla||conxugándolla
 conxugandollas||conxugándollas
 conxugandolle||conxugándolle
 conxugandollela||conxugándollela
 conxugandollelas||conxugándollelas
 conxugandollelo||conxugándollelo
 conxugandollelos||conxugándollelos
 conxugandolles||conxugándolles
 conxugandollo||conxugándollo
 conxugandollos||conxugándollos
 conxugandoo||conxugándoo
 conxugandoos||conxugándoos
 conxuxe||cónxuxe
 conxuxes||cónxuxes
 cooperacion||cooperación
 cooperacions||cooperacións
 cooproduccion||coprodución
 cooproducción||coprodución
 cooproduccions||coproducións
 cooproduccións||coproducións
 cooproducida||coproducida
 cooproducidas||coproducidas
 cooproducido||coproducido
 cooproducidos||coproducidos
 cooproducion||coprodución
 cooprodución||coprodución
 cooproducions||coproducións
 cooproducións||coproducións
 cooproducir||coproducir
 coor||cor
 coordinacion||coordinación
 coordinacions||coordinacións
 coorporacion||corporación
 coorporación||corporación
 coorporacions||corporacións
 coorporacións||corporacións
 Copenhagen||Copenhaguen
 copenhagen|cs|Copenhaguen
 Copenhague||Copenhaguen
 copenhague|cs|Copenhaguen
 copenhaguen|cs|Copenhaguen
 coperacion||cooperación
 coperación||cooperación
 coperacions||cooperacións
 coperacións||cooperacións
 coperar||cooperar
 coproduccion||coprodución
 coproduccions||coproducións
 corage||coraxe
 coraje||coraxe
 corazon||corazón
 corazons||corazóns
 corbata||gravata, garavata
 corbatas||gravatas, garavatas
 corbeta||corveta
 corbetas||corvetas
 corcho||cortiza
 corchos||cortizas
 cordoba||córdoba
 cordobas||córdobas
 cordobes||cordobés
 coríntia||corintia
 coríntias||corintias
 coríntio||corintio
 coríntios||corintios
 cornea||córnea (substantivo ou adxectivo), cornea (verbo)
 corneas||córneas (substantivo ou adxectivo), cornea (verbo)
 corneo||córneo (adxectivo), corneo (verbo)
 corneos||córneos
 cornisa||cornixa
 cornisas||cornixas
 corondollo||colondrollo
 corondollos||colondrollos
 corotide||corótide
 corotides||corótides
 corporacion||corporación
 corporacions||corporacións
 corporasion||corporación
 corporasión||corporación
 corporasions||corporacións
 corporasións||corporacións
 corrada||currada
 corradas||curradas
 corrais||currais
 corral||curral
 corrales||currais
 correccion||corrección
 correccions||correccións
 correcion||corrección
 correción||corrección
 correcions||correccións
 correcións||correccións
 correio||correo
 correios||correos
 correto||correcto
 corretos||correctos
 correta||correcta
 corretas||correctas
 correxir||corrixir
 corresponsal||correspondente
 corresponsales||correspondentes
 corresponsais||correspondentes
 corria||corría
 corrian||corrían
 corrias||corrías
 corrucion||corrupción
 corrución||corrupción
 corrucions||corrupcións
 corrucións||corrupcións
 corrupcion||corrupción
 corrupcions||corrupcións
 corruptibel||corruptíbel
 corruptibeus||corruptíbeis
 corruta||corrupta
 corrutas||corruptas
 corrutela||corruptela
 corrutelas||corruptelas
 corrutibel||corruptíbel
 corrutíbel||corruptíbel
 corrutibeis||corruptíbeis
 corrutíbeis||corruptíbeis
 corrutíbel||corruptíbel 
 corrutible||corruptible
 corrutibles||corruptibles
 corrutiva||corruptiva
 corrutivas||corruptivas
 corrutivo||corruptivo
 corrutivos||corruptivos
 corruto||corrupto
 corrutor||corruptor
 corrutora||corruptora
 corrutoras||corruptoras
 corrutores||corruptores
 corrutos||corruptos
 corta||curta (subst. e adx.); corta (verbo)
 cortafogos||devasa
 cortalumes||devasa
 cortas||curtas (subst. e adx.); cortas (verbo)
 cortésmente||cortesmente
 corteza||codia
 cortezas||codias
 corto||curto (substantivo); corto (verbo)
 cortos||curtos (adxectivo); curtas (substantivo)
 cortocircuito||curtocircuíto
 cortocircuíto||curtocircuíto
 coruto||curuto
 corutos||curutos
 coruxa||curuxa
 coruxas||curuxas
 corvata||gravata
 corvatas||gravatas
 cosmica||cósmica
 cosmicas||cósmicas
 cosmico||cósmico
 cosmicos||cósmicos
 cosmologa||cosmóloga
 cosmologas||cosmólogas
 cosmologo||cosmólogo
 cosmologos||cosmólogos
 cosquin||Cosquín
 cosquín|cs|Cosquín
 costar||custar
 costarricense||costarriqueño
 costarricenses||costarriqueños
 coste||custo
 costes||custos
 costitucion||constitución
 costitución||constitución
 costitucions||constitucións
 costitucións||constitucións
 costituida||constituída
 costituída||constituída
 costituidas||constituídas
 costituídas||constituídas
 costituido||constituído
 costituído||constituído
 costituidos||constituídos
 costituídos||constituídos
 costituirse||constituírse
 costituírse||constituírse
 costo||custo (importe, prezo), pero é correcto como adxectivo (costento)
 costumbre||costume
 costumbres||costumes
 costumbrismo||costumismo
 costumbrismos||costumismos
 costumbrista||costumista
 costumbristas||costumistas
 cote||decote, cando non é o nó, hai que cambiar &quot;de cote&quot; por &quot;decote&quot;
 cotío||acotío, decotío, hai que cambiar &quot;a cotío&quot; por &quot;acotío&quot; ou &quot;de cotío&quot; por &quot;decotío&quot;
 cotio||acotío, decotío, hai que cambiar &quot;a cotío&quot; por &quot;acotío&quot; ou &quot;de cotío&quot; por &quot;decotío&quot;
 cotra||contra, corta, curta
 cotrae||contrae
 cotras||contras, cortas, curtas
 cotro||corto (verbo), curto (adxectivo), Cotro (substantivo)
 covertura||cobertura
 coverturas||coberturas
 craneal||cranial
 craneais||craniais
 craneo||cranio
 cráneo||cranio
 craneos||cranios
 cráneos||cranios
 cránio||cranio
 cránios||cranios
 craniana||cranial
 cranianas||craniais
 craniano||cranial
 cranianos||craniais
 crapula||crápula
 crapulas||crápulas
 crater||cráter
 crateres||cráteres
 creacion||creación
 creacions||creacións
 crecimento||crecemento
 crecimentos||crecementos
 crecin||crecín
 credito||crédito
 creditos||créditos
 creer||crer
 crepusculo||crepúsculo
 crepusculos||crepúsculos
 cresta||crista
 crestas||cristas
 crestáceo||crustáceo
 crestáceos||crustáceos
 criáda||criada
 criádas||criadas
 criádo||criado
 criádos||criados
 crimen||crime
 crímen||crime
 crimens||crimes
 crímens||crimes
 crín||crin
 criptica||críptica
 cripticas||crípticas
 criptico||críptico
 cripticos||crípticos
 cristál||cristal
 cristáis||cristais
 cristianizacion||cristianización
 cristianizacions||cristianizacións
 Cristobal||Cristóbal
 cristóbal|cs|Cristóbal
 critério||criterio
 critérios||criterios
 critica||crítica (substantivo), critica (verbo)
 criticas||críticas (substantivo), criticas (verbo)
 critico||crítico (substantivo), critico (verbo)
 criticos||críticos
 croacia|cs|Croacia
 cronica||crónica
 cronicas||crónicas
 cronico||crónico
 cronicos||crónicos
 cronoloxia||cronoloxía
 cronoloxias||cronoloxías
 cronoloxica||cronolóxica
 cronolóxicamente||cronoloxicamente
 cronoloxicas||cronolóxicas
 cronoloxico||cronolóxico
 cronoloxicos||cronolóxicos
 cronometro||cronómetro (substantivo), cronometro (verbo)
 cronometros||cronómetros
 crotalo||crótalo
 crotalos||crótalos
 cruce||cruzamento (substantivo), cruce (verbo)
 crucigrama||encrucillado
 crucigramas||encrucillados
 cruda||crúa
 crudas||crúas
 crudo||cru
 crudos||crus
 crustacea||crustácea
 crustaceas||crustáceas
 crustaceo||crustáceo
 crustaceos||crustáceos
 coallar||callar
 cua||cúa
 cuas||cúas
 cuaderna||caderna
 cuadernas||cadernas
 cuadno||cando
 cuado||cando ou cadro
 cuados||candos ou cadros
 cuadrado||cadrado
 cuadrados||cadrados
 cuadrangulo||cuadrángulo
 cuadrangulos||cuadrángulos
 cuadratin||cuadratín
 cuadratins||cuadratíns
 cuadratlón||cuádratlon
 cuadratlon||cuádratlon
 cuadraxesima||cuadraxésima
 cuadraxesimas||cuadraxésimas
 cuadraxesimo||cuadraxésimo
 cuadraxesimos||cuadraxésimos
 cuadriceps||cuadríceps
 cuádriceps||cuadríceps
 cuadricromia||cuadricromía
 cuadricromias||cuadricromías
 cuadricula||cuadrícula (substantivo), cuadricula (verbo)
 cuadriculas||cuadrículas (substantivo), cuadriculas (verbo)
 cuadrifido||cuadrífido
 cuadrifidos||cuadrífidos
 cuadrifida||cuadrífida
 cuadrifidas||cuadrífidas
 cuádriga||cuadriga
 cuádrigas||cuadrigas
 cuadrilatero||cuadrilátero
 cuadrilateros||cuadriláteros
 cuadrilatera||cuadrilátera
 cuadrilateras||cuadriláteras
 cuadrilitero||cuadrilítero
 cuadriliteros||cuadrilíteros
 cuadrilitera||cuadrilítera
 cuadriliteras||cuadrilíteras
 cuadrillon||cuadrillón
 cuadrillons||cuadrillóns
 cuadrisilabico||cuadrisilábico
 cuadrisilabicos||cuadrisilábicos
 cuadrisilabica||cuadrisilábica
 cuadrisilabicas||cuadrisilábicas
 cuadrisilabo||cuadrisílabo
 cuadrisilabos||cuadrisílabos
 cuadrisilaba||cuadrisílaba
 cuadrisilabas||cuadrisílabas
 cuadrumano||cuadrúmano
 cuadrumanos||cuadrúmanos
 cuadrumana||cuadrúmana
 cuadrumanas||cuadrúmanas
 cuadrupede||cuadrúpede
 cuadrupedes||cuadrúpedes
 cuadrupedo||cuadrúpede
 cuadrúpedo||cuadrúpede
 cuadrupedos||cuadrúpedes
 cuadrúpedos||cuadrúpedes
 cuadrupla||cuádrupla
 cuadruplas||cuádruplas
 cuadruple||cuádruplo ou cuádrupla
 cuadruples||cuádruplos ou cuádruplas
 cuadruplo||cuádruplo
 cuadruplos||cuádruplos
 cuádruple||cuádruplo ou cuádrupla
 cuádruples||cuádruplos ou cuádruplas
 cualificabel||cualificábel
 cualificabeis||cualificábeis
 cualificacion||cualificación
 cualificacions||cualificacións
 cuallar||callar
 cualquera||calquera
 cuando||cando
 cuantica||cuántica
 cuanticas||cuánticas
 cuantico||cuántico
 cuanticos||cuánticos
 cuantidad||cantidade
 cuantidades||cantidades
 cuantificacion||cuantificación
 cuantificacions||cuantificacións
 cuaño||caño, coaño
 cuaños||caños, coaños
 cuaquero||cuáquero
 cuaqueros||cuáqueros
 cuaquera||cuáquera
 cuaqueras||cuáqueras
 cuarcifero||cuarcífero
 cuarciferos||cuarcíferos
 cuarcifera||cuarcífera
 cuarciferas||cuarcíferas
 cuarentena||corentena
 cuarentenas||corentenas
 cuartana||cuartá
 cuartanas||cuartás
 cuarteiron||cuarteirón
 cuarteirons||cuarteiróns
 cuatro||catro
 cuátro||catro
 cuatros||catros
 cuátros||catros
 cuba|cs|Cuba
 cubica||cúbica
 cubicas||cúbicas
 cubicacion||cubicación
 cubicacions||cubicacións
 cubico||cúbico
 cubicos||cúbicos
 cubica||cúbica
 cubicas||cúbicas
 cubiculo||cubículo
 cubiculos||cubículos
 cubilete||gobelete
 cubiletes||gobeletes
 cubilon||cubilón
 cubilons||cubilóns
 cubricion||cubrición
 cubricions||cubricións
 cucaracha||cascuda
 cucarachas||cascudas
 cuchara||culler
 cucharas||culleres
 cucharilla||culleriña
 cucharillas||culleriñas
 cucharón||garfelo, cazo, cullerón
 cucharóns||garfelos, cazos, culleróns
 cucharon||garfelo, cazo, cullerón
 cucharons||garfelos, cazos, culleróns
 cuculido||cucúlido
 cuculidos||cucúlidos
 cucurbita||cucúrbita
 cucurbitas||cucúrbitas
 cucurbitacea||cucurbitácea
 cucurbitaceas||cucurbitáceas
 cucurucho||cornete
 cucuruchos||cornetes
 cuestion||cuestión
 cuestions||cuestións
 cuestionabel||cuestionábel
 cuestionabeis||cuestionábeis
 cufico||cúfico
 cuficos||cúficos
 cufica||cúfica
 cuficas||cúficas
 cuhna||cunha
 cuhnas||cunhas
 cuia||cuxa
 cuias||cuxas
 cuio||cuxo
 cuios||cuxos
 culeiro||coleiro
 culeiros||coleiros
 culicido||culícido
 culicidos||culicidos
 culleron||cullerón
 cullerons||culleróns
 culminacion||culminación
 culminacions||culminacións
 culpabel||culpábel
 culpabeis||culpábeis
 cultivabel||cultivábel
 cultivabeis||cultivábeis
 cumaceo||cumáceo
 cumaceos||cumáceos
 cumpleanos||aniversario
 cumplin||cumprín
 cumplín||cumprín
 cumplir||cumprir
 cumplír||cumprir
 cumpreanos||aniversario
 cumulo||cúmulo
 cumulos||cúmulos
 cuna||berce
 cunas||berces
 cuon||cuón
 cuons||cuóns
 cupe||cupé
 cupes||cupés
 cuple||cuplé
 cuples||cuplés
 cupo||cota
 cupon||cupón
 cupons||cupóns
 cupos||cotas
 cupresacea||cupresácea
 cupresaceas||cupresáceas
 cuprico||cúprico
 cupricos||cúpricos
 cuprifero||cuprífero
 cupriferos||cupríferos
 cuproniquel||cuproníquel
 cuproniqueis||cuproníqueis
 cupula||cúpula
 cupulas||cúpulas
 cupulifera||cupulífera
 cupuliferas||cupulíferas
 curabel||curábel
 curabeis||curábeis
 curacion||curación
 curacions||curacións
 curadoria||curadoría
 curadorias||curadorías
 curculionido||curculiónido
 curculionidos||curculiónidos
 curcuma||cúrcuma
 curcumas||cúrcumas
 curion||curión
 curions||curións
 curman||curmán
 curmans||curmáns
 curma||curmá
 curmas||curmás
 currales||currais
 curricán||corricán
 curricáns||corricáns
 curriculo||currículo (educación)
 curriculos||currículos (educación)
 curtocircuito||curtocircuíto
 curtometraxe||curtametraxe
 curvilineo||curvilíneo
 curvilineos||curvilíneos
 curvilinea||curvilínea
 curvilineas||curvilíneas
 curvimetro||curvímetro
 curvimetros||curvímetros
 cuscus||cuscús
 cuscutacea||cuscutácea
 cuscutaceas||cuscutáceas
 cuspide||cúspide (substantivo), cuspide (verbo)
 cuspides||cúspides (substantivo), cuspides (verbo)
 cuticula||cutícula
 cuticulas||cutículas
 cutin||cutín
 cutins||cutíns
 cutrillón||cotellón
 cutrillóns||cotellóns
 cutrillon||cotellón
 cutrillons||cotellóns
 cutuluvía||cotovía
 cutuluvías||cotovías
 cutuluvia||cotovía
 cutuluvias||cotovías
 cuxillo||coxillo
 cuxillos||coxillos

== D ==
 dacion||dación
 dacions||dacións
 dacordo||de acordo
 dacorromanes||dacorromanés
 dactilico||dactílico
 dactilicos||dactílicos
 dactilica||dactílica
 dactilicas||dactílicas
 dactilo||dáctilo
 dactilos||dáctilos
 dactilografia||dactilografía
 dactilografias||dactilografías
 dactilografico||dactilográfico
 dactilograficos||dactilográficos
 dactilografo||dactilógrafo
 dactilografos||dactilógrafos
 dactilografa||dactilógrafa
 dactilografas||dactilógrafas
 dactiloscopico||dactiloscópico
 dactiloscopicos||dactiloscópicos
 dactiloscopica||dactiloscópica
 dactiloscopicas||dactiloscópicas
 dadaismo||dadaísmo
 dadaismos||dadaísmos
 dadiva||dádiva
 dadivas||dádivas
 dai||de aí
 daí||de aí
 dakar|cs|Dakar
 dalgo||de algo
 dalguén||de alguén
 dalgun||dalgún
 dalguns||dalgúns
 dalmata||dálmata
 dalmatas||dálmatas
 dalmatica||dalmática
 dalmaticas||dalmáticas
 daltonico||daltónico
 daltonicos||daltónicos
 daltonica||daltónica
 daltonicas||daltónicas
 damnacion||damnación
 damnacions||damnacións
 damnificacion||damnificación
 damnificacions||damnificacións
 dandole||dándolle
 dandoles||dándolles
 dandolla||dándolla
 dandollas||dándollas
 dandolle||dándolle
 dandollela||dándollela
 dandollelas||dándollelas
 dandollelo||dándollelo
 dandollelos||dándollelos
 dandolles||dándolles
 dandollo||dándollo
 dandollos||dándollos
 danes||danés (substantivo), danes (verbo)
 danésa||danesa
 danésas||danesas
 danéses||daneses
 danzarin||danzarín
 danzarins||danzaríns
 dañina||daniña
 dañinas||daniñas
 dañino||daniño
 dañinos||daniños
 daquelo||daquilo
 dara||dará
 daras||darás
 Dario||Darío ou diario
 darío|cs|Darío
 darsena||dársena
 darsenas||dársenas
 dasiuro||dasiúro
 dasiuros||dasiúros
 databel||datábel
 datacion||datación
 datacions||datacións
 dataria||dataría
 datarias||datarías
 datil||dátil
 deacuerdo||de acordo
 debastador||devastador
 debastadora||devastadora
 debastadoras||devastadoras
 debastadores||devastadores
 debatira||debaterá
 debatirá||debaterá
 debatiran||debaterán
 debatirán||debaterán
 debecer||devecer
 deberan||deberán
 deberia||debería 
 debéu||debeu
 debil||débil
 debiles||débiles
 débilmente||debilmente
 debio||debeu
 debio||debeu
 debur||debut
 deborcar||debrocar
 deboucar||demoucar
 deburando||debutando
 deburar||debutar
 deburó||debutou
 debutóu||debutou
 decada||década
 decadas||décadas
 decapodo||decápodo
 decathlon||décatlon
 decathlón||décatlon
 décathlon||décatlon
 decatlón||décatlon
 decatlon||décatlon
 decea||desexa
 Decembro|cs|decembro
 decende||descende
 decender||descender
 decendería||descendería
 decenderías||descenderías
 decendes||descendes
 decendia||descendía
 decendía||descendía
 decendian||descendían
 decendían||descendían
 decendias||descendías
 decendías||descendías
 decendido||descendido
 decendidos||descendidos
 decendiente||descendente
 decendientes||descendentes
 decenso||descenso
 decensos||descensos
 deceo||desexo
 decercion||deserción
 decerción||deserción
 decercions||desercións
 decercións||desercións
 decersion||deserción
 decersión||deserción
 decersions||desercións
 decersións||desercións
 decertar||desertar
 decicion||decisión
 decición||decisión
 decicions||decisións
 decicións||decisións
 decidia||decidía o desidia
 decidio||decidiu
 decidíu||decidiu
 deciende||descende
 decienden||descenden
 deciendes||descendes
 decima||décima (substantivo), decima (verbo)
 decimas||décimas (substantivo), decimas (verbo)
 decimo||décimo (substantivo), decimo (verbo)
 decimoprimeira||décimo primeira
 decimoprimeiras||décimo primeiras
 decimoprimeiro||décimo primeiro
 decimoprimeiros||décimo primeiros
 decimosegunda||décimo segunda
 decimosegundas||décimo segundas
 decimosegundo||décimo segundo
 decimosegundos||décimo segundos
 decimoterceira||décimo terceira
 decimoterceiras||décimo terceiras
 decimoterceiro||décimo terceiro
 decimoterceiros||décimo terceiros
 decimocuarta||décimo cuarta
 decimocuartas||décimo cuartas
 decimocuarto||décimo cuarto
 decimocuartos||décimo cuartos
 decimoquinta||décimo quinta
 decimoquintas||décimo quintas
 decimoquinto||décimo quinto
 decimoquintos||décimo quintos
 decimosexta||décimo sexta
 decimosextas||décimo sextas
 decimosexto||décimo sexto
 decimosextos||décimo sextos
 decimosétima||décimo sétima
 decimosétimas||décimo sétimas
 decimosétimo||décimo sétimo
 decimosétimos||décimo sétimos
 decimoséptima||décimo sétima
 decimoséptimas||décimo sétimas
 decimoséptimo||décimo sétimo
 decimoséptimos||décimo sétimos
 decimoctava||décimo octava
 decimoctavas||décimo octavas
 decimoctavo||décimo octavo
 decimoctavos||décimo octavos
 decimooctava||décimo octava
 decimooctavas||décimo octavas
 decimooctavo||décimo octavo
 decimooctavos||décimo octavos
 decimonovena||décimo novena
 decimonovenas||décimo novenas
 decimonoveno||décimo noveno
 decimonovenos||décimo novenos
 decimos||décimos
 decir||dicir
 declaracion||declaración
 declaracions||declaracións
 decomisar||comisar
 decomiso||comiso
 decomisos||comisos
 decrepita||decrépita
 decrepitas||decrépitas
 decrepito||decrépito
 decrepitos||decrépitos
 decribe||describe
 decribes||describes
 decubito||decúbito
 dedalo||dédalo
 dedalos||dédalos
 dedicacion||dedicación
 dedicacions||dedicacións
 dediciden||deciden
 dedicido||decidiu
 dedicidó||decidiu
 defendia||defendía
 defendian||defendían
 defendias||defendías
 defendio||defendeu
 defendiu||defendeu
 defesa||defensa
 defesas||defensas
 deficit||déficit
 deficits||déficits
 definicion||definición
 deflacción||deflación
 deflacciones||deflación
 deflacion||deflación
 deica|ata ou até (deica só é correcto cando o punto de partida está no tempo presente ou no espazo inmediato)
 deicada||dedicada
 deicadas||dedicadas
 deicado||dedicado
 deicados||dedicados
 deican||dedican
 deicandose||dedicándose
 deicándose||dedicándose
 del||do (contracción &quot;de + o&quot;), del (contracción &quot;de + el&quot;)
 delagacion||delegación
 delagación||delegación
 delagacions||delegacións
 delagacións||delegacións
 delfin||delfín
 delfins||delfíns
 delicto||delito
 delictos||delitos
 deliverada||deliberada
 deliveradas||deliberadas
 deliverado||deliberado
 deliverados||deliberados
 demaciada||demasiada
 demaciadas||demasiadas
 demaciado||demasiado
 demaciados||demasiados
 demacrado||consumido
 demacrados||consumidos
 demacrada||consumida
 demacradas||consumidas
 demáis||demais
 demarcacion||demarcación
 demarcacions||demarcacións
 demas||demais
 demerito||demérito (3ª pers. ou sust.), demerito (1ª pers.)
 demeritos||deméritos
 demision||dimisión
 demisión||dimisión
 demisions||dimisións
 demisións||dimisións
 demisionario||dimisionario
 demisionarios||dimisionarios
 demisionaria||dimisionaria
 demisionarias||dimisionarias
 demita||dimita
 demitan||dimitan
 demite||dimite
 demiten||dimiten
 demitia||dimitía
 demitía||dimitía
 demitian||dimitían
 demitían||dimitían
 demitido||dimitido
 demitindo||dimitindo
 demitir||dimitir
 demitira||dimitira
 demitirá||dimitirá
 demitiran||dimitiran
 demitirán||dimitirán
 demitiren||dimitiren
 demitiria||dimitiría
 demitiría||dimitiría
 demitirian||dimitirían
 demitirían||dimitirían
 demitiron||dimitiron
 demitise||dimitise
 demitisen||dimitisen
 demitiu||dimitiu
 democrata||demócrata
 democratas||demócratas
 democratica||democrática
 democraticas||democráticas
 democratico||democrático
 democraticos||democráticos
 demografia||demografía
 demografica||demográfica
 demograficas||demográficas
 demografico||demográfico
 demograficos||demográficos
 dempois||despois
 den||dean
 denada||de nada
 denominacion||denominación
 denominacions||denominacións
 denominava||denominaba
 denominavas||denominabas
 dentifrica||dentífrica
 dentifricas||dentífricas
 dentifrico||dentífrico
 dentifricos||dentífricos
 dentrifica||dentífrica
 dentrífica||dentífrica
 dentrificas||dentífricas
 dentríficas||dentífricas
 dentrifico||dentífrico
 dentrífico||dentífrico
 dentrificos||dentífricos
 dentríficos||dentífricos
 deparatamento||departamento
 deparatamentos||departamentos
 departamente||departamento
 departamenteo||departamento
 departamentes||departamentos
 depatamento||departamento
 depois||despois
 depositaría||tesouraría
 depositarías||tesourarías
 depositaria||tesouraría
 depositarias||tesourarías
 depresion||depresión
 depresions||depresións
 deputacion||deputación
 deputacions||deputacións
 deireito||dereito
 deireitos||dereitos
 deribar||derivar
 dermica||dérmica
 dermicas||dérmicas
 dermico||dérmico
 dermicos||dérmicos
 derrabar||desrabar
 derretir||derreter
 derrumbar||derrubar
 desafio||desafío
 desafios||desafíos
 desague||desaugadoiro 
 desagüe||desaugadoiro 
 desagües||desaugadoiros
 desagues||desaugadoiros
 desahuciar||desafiuzar
 desahucio||desafiuzamento
 desahucios||desafiuzamentos
 desaiuno||almorzo
 desaiunos||almorzos
 desalar||desalgar
 desapacibeis||desapracíbeis
 desapacíbeis||desapracíbeis
 desapacible||desapracible
 desapacibles||desapracibles
 desapacibleis||desapracíbeis
 desapacíbleis||desapracíbeis
 desaparesca||desapareza
 desaparescas||desaparezas
 desaparezca||desapareza
 desaparezcas||desapareza
 desapromar||desachumbar
 desarrollado||desenvolvido, desenvolto
 desarrollados||desenvolvidos, desenvoltos
 desarrollada||desenvolvida, desenvolta
 desarrolladas||desenvolvidas, desenvoltas
 desarrollar||desenvolver
 desarrollador||desenvolvedor
 desarrolladores||desenvolvedores
 desarrolladora||desenvolvedora
 desarrolladoras||desenvolvedoras
 desarbolado||desarborado
 desarbolados||desarborados
 desarbolar||desarborar
 desatornillar||desaparafusar
 desatre||desastre
 desatres||desastres
 desatrosa||desastrosa
 desatrosas||desastrosas
 desatroso||desastroso
 desatrosos||desastrosos
 desavogoso||desavegoso
 desavogosos||desavegosos
 desavogosa||desavegosa
 desavogosas||desavegosas
 desbaraxuste||desfeita
 desbaraxustes||desfeitas
 desblokeando||desbloqueando
 descabelado||desatinado
 descabelados||desatinados
 descalabro||desfeita
 descalabros||desfeitas
 descalificación||descualificación
 descalificacións||descualificacións
 descalificacion||descualificación
 descalificacions||descualificacións
 descalificador||descualificador
 descalificadores||descualificadores
 descalificadora||descualificadora
 descalificadoras||descualificadoras
 descalificar||descualificar
 descanzar||descansar
 descapacidad||discapacidade
 descapacidades||discapacidades
 descapotable||convertible
 descapotables||convertibeis
 descapotabel||convertible
 descapotabeis||convertibeis
 descárrega || descarga
 descarrega || descarga
 descárregas || descargas
 descarregas || descargas
 descarregado || descargado
 descarregar || descargar
 descendiente || descendente 
 descendientes || descendentes
 descentralizacion||descentralización
 descentralizacions||descentralizacións
 descerrajar||desferrollar
 descicion||decisión
 descición||decisión
 descicions||decisións
 descicións||decisións
 descide||decide
 descides||decides
 desconformidad||desconformidade
 desconocer||descoñecer
 desconocido||descoñecido
 desconocidos||descoñecidos
 desconocimiento||descoñecemento
 desconoser||descoñecer
 desconosido||descoñecido
 desconosidos||descoñecidos
 desconosimiento||descoñecemento
 desconxurar||esconxurar
 descornar||escornar
 descrebe||describe
 descreber||describir
 descrebía||describía
 describia||describía
 describian||describían
 descricion||descrición
 descricions||descricións
 descrimina||discrimina
 descriminación||discriminación
 descriminacións||discriminacións
 descriminada||discriminada
 descriminadas||discriminadas
 descriminado||discriminado
 descriminados||discriminados
 descriminar||discriminar
 descripcion||descrición
 descripción||descrición
 descripcions||descricións
 descripcións||descricións
 descripsion||descrición
 descripsión||descrición
 descripsions||descricións
 descripsións||descricións
 descuartizar||despezar
 descubillar||desacubillar
 desden||desdén
 desecación||desecamento
 desecacións||desecamentos
 desembrullar||desenvurullar
 desembrullo||desenvurullo
 desembrullos||desenvurullos
 desencadeante||causante
 desencadeantes||causantes
 desencadenante||causante
 desencadenantes||causantes
 desencadenaria||desencadearía
 desencadenaría||desencadearía
 desencadenarias||desencadearías
 desencadenarías||desencadearías
 desendería||descendería
 desenderías||descenderías
 desentrenar||desadestrar
 desentrenado||desadestrado
 desentrenados||desadestrados
 desentrenada||desadestrada
 desentrenadas||desadestradas
 desenvolvimento||desenvolvemento
 desenvolvimentos||desenvolvementos
 desestimacion||desestimación
 desestimacions||desestimacións
 desfachatez||descaro
 desglose||detalle, repartición, especificación
 desguace||despedazamento
 desguaces||despedazamentos
 desguazar||despezar
 desgracia||desgraza
 desgracias||desgrazas
 deshidratacion||deshidratación
 deshidratacions||deshidratacións
 desicion||decisión
 desición||decisión
 desiciones||decisións
 designacion||designación
 desintegracion||desintegración
 desintegracions||desintegracións
 desisiva|decisiva
 desisivas|decisivas
 desisivo|decisivo
 desisivos|decisivos
 deslumbrar||cegar
 deslumbrante||cegador, cegadora
 deslumbrantes||cegadores, cegadoras
 desmo||décimo (imposto)
 desmoronar||esborrallar
 desnudar||espir(se), denudar(se), desvestir(se)
 desnudo||espido, nu
 desnudos||espidos, nus
 desnuda||espida, núa
 desnudas||espidas, núas
 deso||diso
 desodorante||desodorizante
 desodorantes||desodorizantes
 desos||deses
 desorientacion||desorientación
 desorientacions||desorientacións
 desovediente||desobediente
 desovedientes||desobedientes
 despacio||amodo, paseniño, devagar
 despampanante||rechamante
 despampanantes||rechamantes
 desparafusador||desaparafusador
 desparafusadores||desaparafusadores
 despiadado||desapiadado
 despiadados||desapiadados
 despiadada||desapiadada
 despiadadas||desapiadadas
 desplazar||desprazar
 desplomarse||esbarroarse
 despóis||despois
 despota||déspota
 despotas||déspotas
 despotica||despótica
 despoticas||despóticas
 despotico||despótico
 despoticos||despóticos
 desprecia||despreza
 despreciable||desprezable
 despreciables||desprezables
 despreciada||desprezada
 despreciadas||desprezadas
 despreciado||desprezado
 despreciados||desprezados
 despresia||despreza
 despresiable||desprezable
 despresiada||desprezada
 despresiado||desprezado
 desprevenidamente||desprevidamente
 desprevenido||desprevido
 desprevenidos||desprevidos
 desprevenida||desprevida
 desprevenidas||desprevidas
 desputa||disputa
 desputaba||disputaba
 desputaban||disputaban
 desputada||disputada
 desputadas||disputadas
 desputado||disputado
 desputados||disputados
 desputan||disputan
 desputando||disputando
 desputar||disputar
 desputara||disputara
 desputará||disputará
 desputaran||disputaran
 desputarán||disputarán
 desputaren||disputaren
 desputaria||disputaría
 desputaría||disputaría
 desputarian||disputarían
 desputarían||disputarían
 desputaron||disputaron
 desputase||disputase
 desputasen||disputasen
 despute||dispute
 desputen||disputen
 desputou||disputou
 destacadada||destacada
 destacadadas||destacadas
 destacadado||destacado
 destacadados||destacados
 destacadan||destacaban o destacadas
 destacadandose||destacándose
 destallo||traballo feito
 destartalado||escangallado, escanastrado
 destello||lampo
 destellos||lampos
 destiño||destino
 destiños||destinos
 destituido||destituído
 desto||disto
 destornillador||desaparafusador
 destornilladores||desaparafusadores
 destos||destes
 destrozado||esnaquizado
 destrozar||esnaquizar
 destruida||destruída
 destruidas||destruídas
 destruido||destruído
 destruidos||destruídos
 destruimos||destruímos
 destruir||destruír
 desvaer||esvaecer
 desvan||faiado
 desván||faiado
 desvans||faiados
 desváns||faiados
 desvario||desvarío
 desvastada||devastada
 desvastadas||devastadas
 desvastado||devastado
 desvastador||devastador
 desvastadora||devastadora
 desvastadoras||devastadoras
 desvastadores||devastadores
 desvastados||devastados
 desviandose||desviándose
 desvio||desvío
 desvios||desvíos
 desxelo||desxeo
 desxelos||desxeos
 detaca||destaca
 detacaba||destacaba
 detacable||destacable
 detacables||destacables
 detacada||destacada
 detacadas||destacadas
 detacado||destacado
 detacados||destacados
 detacan||destacan
 detacando ||destacando
 detacándose||destacándose
 detacar||destacar
 detentar||deter
 detras||detrás
 detrozado||esnaquizado
 detrozar||esnaquizar
 devaluar||devalar
 deve||debe
 dever||deber
 devia||debía
 devía||debía
 devido||debido
 devocion||devoción 
 devonica||devónica
 devonico||devónico
 dezmo||décimo
 dezmos||décimos
 dezmar||decimar
 dí||di
 dia||día
 diabetica||diabética
 diabeticas||diabéticas
 diabetico||diabético
 diabeticos||diabéticos
 diabolica||diabólica    
 diabolicas||diabólicas
 diabolico||diabólico
 diabolicos||diabólicos
 diabolo||diábolo
 diabolos||diábolos
 diacono||diácono
 diaconos||diáconos
 diafise||diáfise
 diafisis||diáfise
 diáfisis||diáfise
 diafragmatica||diafragmática
 diafragmaticas||diafragmáticas
 diafragmatico||diafragmático
 diafragmaticos||diafragmáticos
 diagolo||diálogo
 diagolos||diálogos
 dialectica||dialéctica
 dialecticas||dialécticas
 dialectico||dialéctico
 dialecticos||dialécticos
 dialise||diálise
 dialisis||diálise
 diálisis||diálise
 dialogo||diálogo
 dialogos||diálogos
 diametro||diámetro
 diametros||diámetros
 diapason||diapasón
 diapasons||diapasóns
 dias||días
 diaspora||diáspora
 diasporas||diásporas
 diastole||diástole
 diastoles||diástoles
 diastolica||diastólica
 diastolicas||diastólicas
 diastolico||diastólico
 diastolicos||diastólicos
 Diaz||Díaz
 díaz|cs|Díaz
 diccionario||dicionario
 diccionarios||dicionarios
 dicer||dicir
 dicernimiento||discernimento
 dicernir||discernir
 diciembre||decembro, nadal
 diciplina||disciplina
 diciplinas||disciplinas
 dicipula||discípula
 dicípula||discípula
 dicipulas||discípulas
 dicípulas||discípulas
 dicipulo||discípulo
 dicípulo||discípulo
 dicipulos||discípulos
 dicípulos||discípulos
 dicotiledonea||dicotiledónea
 dicotiledoneas||dicotiledóneas
 dicotiledoneo||dicotiledóneo
 dicotiledoneos||dicotiledóneos
 dicotoma||dicótoma
 dicotomas||dicótomas
 dicotomia||dicotomía
 dicotomias||dicotomías
 dicotomo||dicótomo
 dicotomos||dicótomos
 dictado||ditado
 dictados||ditados
 dictar||ditar
 didactica||didáctica
 didacticas||didácticas
 didactico||didáctico
 didacticos||didácticos
 diego|cs|Diego
 dierese||diérese
 dieresis||diérese
 diéresis||diérese
 diesel||diésel (excepto o apelido)
 dietetica||dietética
 dieteticas||dietéticas
 dietetico||dietético
 dieteticos||dietéticos
 díez|cs|Díez
 diez||dez
 dieces||deces
 diferencia||diferenza (substantivo) pero diferencia (3p.s. p.i. diferenciar)
 diferencias||diferenzas (substantivo) pero diferencia (2p.s. p.i. diferenciar)
 dificil||difícil
 dificiles||difíciles
 difícilmente||dificilmente
 dificuldade||dificultade
 dificuldades||dificultades
 difucion||difusión
 difución||difusión
 difuminar||esvaer
 difusion||difusión
 difusions||difusións
 dimension||dimensión
 dimensions||dimensións
 dimitia||dimitía
 dimitian||dimitían
 dimitiria||dimitiría
 dimitirian||dimitirían
 dín||din
 dinamarca|cs|Dinamarca
 dinamarques||dinamarqués
 dinamica||dinámica
 dinamicas||dinámicas
 dinamico||dinámico
 dinamicos||dinámicos
 dinastia||dinastía
 dinastias||dinastías
 dintel||lintel
 dinteis||linteis
 dinteles||linteis
 diócese||diocese
 dióceses||dioceses
 diocesis||diocese
 diócesis||diocese
 dios||deus
 dioses||deuses
 dioxido||dióxido
 diplomatica||diplomática
 diplomaticas||diplomáticas
 diplomatico||diplomático
 diplomaticos||diplomáticos
 diptera||díptera
 dipteras||dípteras
 diptero||díptero
 dipteros||dípteros
 diptico||díptico
 dipticos||dípticos
 diptongo||ditongo
 diptongos||ditongos
 Diputación||Deputación
 Diputacion||Deputación
 Diputacións||Deputacións
 Diputacions||Deputacións
 diputación|cs|Deputación
 diputacións|cs|Deputacións
 diputacion|cs|Deputación
 diputacions|cs|Deputacións
 diminuir||diminuír
 direccion||dirección
 direccions||direccións
 direcion||dirección
 direción||dirección
 direcions||direccións
 direcións||direccións
 direita||directa, dereita
 direitamente||directamente
 direitas||directas, dereitas
 direito||directo 
 direitos||directos
 dirreccion||dirección
 dirrección||dirección
 discapacidad||discapacidade
 discernimiento||discernimento
 discipula||discípula
 discipulas||discípulas
 discipulo||discípulo
 discipulos||discípulos
 discografia||discografía
 discografias||discografías
 discografica||discográfica
 discograficas||discográficas
 discografico||discográfico
 discograficos||discográficos
 disconforme||desconforme
 disconformes||desconformes
 disconformidad||desconformidade
 disconformidades||desconformidades
 discontinuidade||descontinuidade
 discontinuidades||descontinuidades
 discontinuo||descontinuo
 discontinuos||descontinuos
 discontinua||descontinua
 discontinuas||descontinuas
 discucion||discusión
 discución||discusión
 discucions||discusións
 discucións||discusións
 disculpa||desculpa
 disculpas||desculpas
 disculpar||desculpar
 discurrir||discorrer
 discursion||discusión
 discursión||discusión
 discursions||discusións
 discursións||discusións
 discusion||discusión
 discusions||discusións
 diseccion||disección
 diseccions||diseccións
 disención||disensión
 disencións||disensións
 disernimiento||discernimento
 disernir||discernir
 disfraz||disfrace
 disfrazes||disfrace
 disfrutar||gozar
 disfrutado||gozado
 disfrute||gozo
 disgusto||desgusto
 disgustos||desgustos
 disminuir||diminuír
 disminuír||diminuír
 disminucion||diminución
 disminución||diminución
 disnea||dispnea
 disolucion||disolución
 dispocicion||disposición
 dispocición||disposición
 dispocision||disposición
 dispocisión||disposición
 disposicion||disposición
 disponer||dispoñer
 disponible||dispoñible, dispoñíbel
 disponíbel||dispoñible, dispoñíbel
 disponibel||dispoñible, dispoñíbel 
 dispoñibel||dispoñíbel
 disponibilidade||dispoñibilidade
 dispois||despois
 disputaria||disputaría
 disputarian||disputarían
 disticion||distinción
 distición||distinción
 disticions||distincións
 disticións||distincións
 distincion||distinción
 distincions||distincións
 distorción||distorsión
 distribucion||distribución
 distribuida||distribuída
 distribuidas||distribuídas
 distribuido||distribuído
 distribuidos||distribuídos
 districto||distrito
 districtos||distritos
 diuretica||diurética
 diureticas||diuréticas
 diuretico||diurético
 diureticos||diuréticos
 diurna||diúrna
 diurnas||diúrnas
 diurno||diúrno
 diurnos||diúrnos
 divicion||división
 divición||división
 divicions||divisións
 divicións||divisións
 dividia||dividía
 division||división
 divisions||divisións
 doación||doazón
 doazon||doazón
 documentacion||documentación
 documentacions||documentacións
 doctrina||doutrina
 doctrinas||doutrinas
 dogmatica||dogmática
 dogmàtica||dogmática
 dogmaticas||dogmáticas
 dogmatico||dogmático
 dogmaticos||dogmáticos
 dogmatísmo||dogmatismo
 dogmatísmos||dogmatismos
 dolar||dólar
 dolares||dólares
 dolorido||dorido
 doloridos||doridos
 domicilo||domicilio
 domicilos||domicilios
 domigo||domingo
 domigos||domingos
 dominacion||dominación
 dominacions||dominacións
 Dominguez||Domínguez
 domínguez|cs|Domínguez
 dominiques||dominiqués
 donacion||doazón
 donación||doazón
 donante||doador
 donde||onde
 dónde||onde
 dóping||dopaxe
 dópings||dopaxes
 doping||dopaxe
 dopings||dopaxes
 dormilón||durmiñón
 dormilóns||durmiñóns
 dormilones||durmiñóns
 dós||dos
 dotacion||dotación
 dotacions||dotacións
 dotrinas||doutrina
 dotrinas||doutrinas
 dragon||dragón
 dragons||dragóns
 dramatica||dramática
 dramaticas||dramáticas
 dramatico||dramático
 dramaticos||dramáticos
 drastica||drástica
 drasticas||drásticas
 drastico||drástico
 drasticos||drásticos
 drogadiccion||drogadicción
 drogadiccions||drogadiccións
 duatlón||dúatlon
 duatlon||dúatlon
 duas||dúas
 dubai||Dubái
 dubida||dúbida (substantivo), dubida (verbo)
 dubidas||dúbidas (substantivo), dubidas (verbo)
 dublines||dublinés
 dubres||dubrés
 ductil||dúctil
 dulcificacion||dulcificación
 dulcificacions||dulcificacións
 duda||dúbida
 dudas||dúbidas
 duha||dunha
 duhas||dunhas
 duhna||dunha
 duhnas||dunhas
 dulia||dulía
 dulias||dulías
 dum||dun
 duma||dunha, Duma (parlamento ruso)
 duo||dúo
 duos||dúos
 duodecima||duodécima
 duodecimas||duodécimas
 duodecimo||duodécimo
 duodecimos||duodécimos
 duplex||dúplex
 duplicacion||duplicación
 duplicacions||duplicacións
 duplice||dúplice
 duplices||dúplices
 duqueza||duquesa
 duquezas||duquesas
 durabel||durábel
 durabeis||durábeis
 duracción||duración
 duracion||duración
 duramater||duramáter
 duriante||durante
 durminte||durmiñón
 durmintes||durmiñóns
 durmiñon||durmiñón
 durmiñons||durmiñóns
 duunviro||duúnviro
 duunviros||duúnviros

== E ==
 ebano||ébano
 ebanos||ébanos
 ebook||libro electrónico
 ebooks||libros electrónicos
 ebro|cs|Ebro (río), ebrio (borracho)
 ebullición||ebulición
 ebullicion||ebulición
 eccenario||escenario
 eccenarios||escenarios
 eccentrica||excéntrica
 eccéntrica||excéntrica
 eccentricas||excéntricas
 eccéntricas||excéntricas
 eccentricidad||excentricidade
 eccentricidade||excentricidade
 eccentricidades||excentricidades
 eccentrico||excéntrico
 eccéntrico||excéntrico
 eccentricos||excéntricos
 eccéntricos||excéntricos
 ecclesiástica||eclesiástica
 ecclesiastica||eclesiástica (excepto en latín)
 ecclesiasticas||eclesiásticas
 ecclesiásticas||eclesiásticas
 ecclesiastico||eclesiástico
 ecclesiástico||eclesiástico
 ecclesiasticos||eclesiásticos
 ecclesiásticos||eclesiásticos
 ecepto||excepto
 echague||Echagüe
 echagüe|cs|Echagüe
 Echeverria||Echeverría
 echeverría|cs|Echeverría
 ecicion||edición
 ecición||edición
 ecicions||edicións
 ecicións||edicións
 ecision||escisión
 ecisión||escisión
 ecisions||escisións
 ecisións||escisións
 eclectica||ecléctica
 eclecticas||eclécticas
 eclectico||ecléctico
 eclecticos||eclécticos
 eclesiastica||eclesiástica
 eclesiasticas||eclesiásticas
 eclesiastico||eclesiástico
 eclesiasticos||eclesiásticos
 ecliptica||eclíptica
 economia||economía
 económia||economía
 economias||economías
 economica||económica
 económicamente||economicamente
 economicas||económicas
 economico||económico
 economicos||económicos
 ecuacion||ecuación
 ecuacions||ecuacións
 ediccion||edición
 edicción||edición
 ediccions||edicións
 ediccións||edicións
 edicion||edición
 edicions||edicións
 edificos||edificios
 eduardo|cs|Eduardo
 educacion||educación
 educacional || educativo
 educacionais || educativos
 educacions||educacións
 efeito||efecto
 efemeride||efeméride
 efemerides||efemérides
 efetiva||efectiva
 efetivas||efectivas
 efetivo||efectivo
 efetivos||efectivos
 efeto||efecto
 efetos||efectos
 eficio||edificio
 eficios||edificios
 efímero||efémero
 efímera ||efémera
 efímeros||efémeros
 efímeras||efémeras
 egloga||égloga
 eglogas||églogas
 egoista||egoísta
 egoistas||egoístas
 eimoloxia||etimoloxía
 eimoloxias||etimoloxías
 etimoloxia||etimoloxía
 etimoloxias||etimoloxías
 Eibar||Éibar
 eiquí||aquí
 eiqui||aquí
 eis||velaí, velaquí
 ejemplo||exemplo
 ejemplos||exemplos
 el||o, é correcto cando é o pronome
 él||el
 elastica||elástica
 elasticas||elásticas
 elastico||elástico
 elasticos||elásticos
 elastisidad||elasticidade
 eleccion||elección
 eleccions||eleccións
 elecion||elección
 elecions||eleccións
 electrica||eléctrica
 electricas||eléctricas
 electrico||eléctrico
 electricos||eléctricos
 electrodo||eléctrodo
 electrodos||eléctrodos
 electronica||electrónica
 electronicas||electrónicas
 electronico||electrónico
 electronicos||electrónicos
 eleicion||elección
 eleición||elección
 eleicions||eleccións
 eleicións||eleccións
 eleito||electo
 eleitor||elector
 eleitores||electores
 eleitoral||electoral
 eleitorais||electorais
 eleitoiral||electoral
 eleitoirais||electorais
 eleitos||electos
 elétrica||eléctrica
 elétricas||eléctricas
 elétrico||eléctrico
 elétricos||eléctricos
 elevacion||elevación
 elevacions||elevacións
 elevacion||elevación
 elevacions||elevacións
 elexida||elixida
 elexidas||elixidas
 elexido||elixido 
 elexidos||elixidos
 elexir||elixir
 elexiron||elixiron
 elexira||elixira
 elexiu||elixiu
 elexíu||elixiu
 elexiuse||elixiuse
 elexíuse||elixiuse
 eliminacion||eliminación
 eliminacions||eliminacións
 eliptica||elíptica
 elipticas||elípticas
 eliptico||elíptico
 elipticos||elípticos
 élite||elite
 élites||elites
 elixíu||elixiu
 elixíuse||elixiuse
 elmo||helmo
 elmos||helmos
 em||en
 email||correo electrónico
 emails||correos electrónicos
 embadurnar||enzoufar
 embalse||encoro
 embalses||encoros
 embarcacion||embarcación
 embarcacíon||embarcación
 embarcacions||embarcacións
 embarcacíons||embarcacións
 embargo||porén, así a todo, así e todo, con todo, emporiso, no entanto, non obstante, secasí, se é *sen embargo
 embaucar||enredar
 embear||envear
 embestida||turrada
 embestidas||turradas
 emblematica||emblemática
 emblematicas||emblemáticas
 emblematico||emblemático
 emblematicos||emblemáticos
 embolía||embolia
 embolías||embolias
 embolo||émbolo
 embolos||émbolos
 emborca||envorca
 emborcaba||envorcaba
 emborcaban||envorcaban
 emborcada||envorcada
 emborcadas||envorcadas
 emborcado||envorcado
 emborcados||envorcados
 emborcadura||envorcadura
 emborcaduras||envorcaduras
 emborcalla||envorcalla
 emborcallaba||envorcallaba
 emborcallaban||envorcallaban
 emborcallábanse||envorcallábanse
 emborcallábase||envorcallábase
 emborcallan||envorcallan
 emborcallando||envorcallando
 emborcallándose||envorcallándose
 emborcállanse||envorcállanse
 emborcallar||envorcallar
 emborcallara||envorcallara
 emborcallará||envorcallará
 emborcallaran||envorcallaran
 emborcallarán||envorcallarán
 emborcallaranse||envorcallaranse
 emborcalláranse||envorcalláranse
 emborcallarase||envorcallarase
 emborcallárase||envorcallárase
 emborcallaren||envorcallaren
 emborcallárense||envorcallárense
 emborcallaría||envorcallaría
 emborcallaríase||envorcallaríase
 emborcallarían||envorcallarían
 emborcallaríanse||envorcallaríanse
 emborcallaron||envorcallaron
 emborcalláronse||envorcalláronse
 emborcallarse||envorcallarse
 emborcallase||envorcallase
 emborcállase||envorcállase
 emborcallasen||envorcallasen
 emborcalle||envorcalle
 emborcallen||envorcallen
 emborcallouse||envorcallouse 
 emborcan||envorcan
 emborcando||envorcando
 emborcar||envorcar
 emborcara||envorcara
 emborcará||envorcará
 emborcaran||envorcaran
 emborcarán||envorcarán
 emborcaren||envorcaren
 emborcaria||envorcaría
 emborcaría||envorcaría
 emborcarian||envorcarían
 emborcarían||envorcarían
 emborcaron||envorcaron
 emborcase||envorcase
 emborcasen||envorcasen
 emborco||envorco
 emborcos||envorcos
 emborcou||envorcou
 emborque||envorque
 emborquen||envorquen
 embozaria||embozaría
 embozarian||embozarían
 embrioloxica||embriolóxica
 embrioloxicas||embriolóxicas
 embrioloxico||embriolóxico
 embrioloxicos||embriolóxicos
 embrion||embrión
 embrions||embrións
 embuce||emboce
 embucen||embocen
 embudo||funil, embude 
 embudos||funís, embude
 emburulla||envurulla
 emburullaba||envurullaba
 emburullaban||envurullaban
 emburullada||envurullada
 emburulladas||envurulladas
 emburullado||envurullado
 emburullados||envurullados
 emburullan||envurullan
 emburullando||envurullando
 emburullar||envurullar
 emburullara||envurullara
 emburullará||envurullará
 emburullaran||envurullaran
 emburullarán||envurullarán
 emburullaren||envurullaren
 emburullaría||envurullaría
 emburullarían||envurullarían
 emburullaron||envurullaron
 emburullase||envurullase
 emburullasen||envurullasen
 emburulle||envurulle
 emburullen||envurullen
 emburullo||envurullo
 emburullos||envurullos
 emburullou||envurullou
 embuza||emboza
 embuzaba||embozaba
 embuzabas||embozabas
 embuzada||embozada
 embuzadas||embozadas
 embuzado||embozado
 embuzados||embozados
 embuzan||embozan
 embuzando||embozando
 embuzar||embozar
 embuzara||embozara
 embuzará||embozará
 embuzaran||embozaran
 embuzarán||embozarán
 embuzaren||embozaren
 embuzaria||embozaría
 embuzaría||embozaría
 embuzarian||embozarían
 embuzarían||embozarían
 embuzaron||embozaron
 embuzase||embozase
 embuzasen||embozasen
 embuzo||embozo
 embuzos||embozos
 embuzou||embozou
 emendaria||emendaría
 emendarian||emendarían
 emerita||emérita
 emeritas||eméritas
 emerito||emérito
 emeritos||eméritos
 emicion||emisión
 emición||emisión
 emicions||emisións
 emicións||emisións
 emigracion||emigración
 emigracions||emigracións
 emision||emisión
 emisions||emisións
 emitada||emitida
 emitia||emitía
 emitian||emitían
 emitias||emitías
 emocion||emoción
 emocions||emocións
 emparexada||emparellada
 emparexadas||emparelladas
 emparexado||emparellado
 emparexados||emparellados
 emparexando||emparellando
 emparexar||emparellar
 empaz||en paz
 empazaba||empezaba
 empazada||empezada
 empazadas||empezadas
 empazado||empezado
 empazados||empezados
 empazamiento||emprazamento
 empazamientos||emprazamentos
 empazando||empezando
 empazaran||empezarán
 empazarán||empezarán
 empazaron||empezaron
 empeine||empeña
 empeines||empeñas
 emperatris||emperatriz
 emperatrises||emperatrices
 emperatríz||emperatriz
 empesar||empezar
 empirica||empírica
 empiricas||empíricas
 empirico||empírico
 empiricos||empíricos
 emplazamento||emprazamento
 emplazamentos||emprazamentos
 emplazamiento||emprazamento
 emplazamientos||emprazamentos
 empleada||empregada
 empleadas||empregadas
 empleado||empregado
 empleados||empregados
 emplear||empregar
 empola||ampola
 empolaba||ampolaba
 empolaban||ampolaban
 empolan||ampolan
 empolando||ampolando
 empolar||ampolar
 empolara||ampolara
 empolará||ampolará
 empolaran||ampolaran
 empolarán||ampolarán
 empolaren||ampolaren
 empolaría||ampolaría
 empolarían||ampolarían
 empolaron||ampolaron
 empolas||ampolas
 empolase||ampolase
 empolasen||ampolasen
 empole||ampole
 empolen||ampolen
 empolou||ampolou
 emulsion||emulsión
 emulsions||emulsións
 enbarcacion||embarcación
 enbarcación||embarcación
 enbarcacions||embarcacións
 enbarcacións||embarcacións
 encadre||encadramento
 encadres||encadramentos
 encaixonamento||encaixe
 encaixonamentos||encaixes
 encaustica||encáustica
 encausticas||encáusticas
 encaustico||encáustico
 encausticos||encáusticos
 encerrona||celada
 encerronas||celadas
 enciclica||encíclica
 enciclicas||encíclicas
 enciclopedica||enciclopédica
 enciclopedicas||enciclopédicas
 enciclopedico||enciclopédico
 enciclopedicos||enciclopédicos
 encina|carballo
 encinas|carballos
 énclave||enclave
 énclaves||enclaves
 encono||asañamento
 encuesta||enquisa
 encuestas||enquisas
 endeble||feble
 endebles||febles
 endemica||endémica
 endemicas||endémicas
 endemico||endémico
 endemicos||endémicos
 endocrina||endócrina
 endocrinas||endócrinas
 endocrino||endócrino
 endocrinos||endócrinos
 endorréica||endorreica
 endorréicas||endorreicas
 endorréico||endorreico
 endorréicos||endorreicos
 endulzar||adozar
 enegrecida||ennegrecida
 enegrecidas||ennegrecidas
 enegrecido||ennegrecido
 enegrecidos||ennegrecidos
 enemiga||inimiga (substantivo); pon a mal (verbo)
 enemigando||poñendo a mal
 enemigar||poñer a mal
 enemigas||inimigas
 enemigo||inimigo (substantivo); poño a mal (verbo)
 enemigos||inimigos
 enemizada||posta a mal con; enfrontada (segundo o contexto)
 enemizadas||postas a mal con; enfrontadas (segundo o contexto)
 enemizado||posto a mal con; enfrontado (segundo o contexto)
 enemizados||postos a mal con; enfrontados (segundo o contexto)
 energxas||enerxías
 enerxia||enerxía
 enerxias||enerxías
 enero||xaneiro
 enfase||énfase
 enfasis||énfase
 énfasis||énfase
 enfermeria||enfermería
 enfermerias||enfermerías
 enfervorizar||afervoar
 enfosca||enfusca
 enfoscaba||enfuscaba
 enfoscaban||enfuscaban
 enfoscada||enfuscada
 enfoscadas||enfuscadas
 enfoscado||enfuscado
 enfoscados||enfuscados
 enfoscan||enfuscan
 enfoscando||enfuscando
 enfoscar||enfuscar
 enfoscara||enfuscara
 enfoscará||enfuscará
 enfoscaran||enfuscaran
 enfoscarán||enfuscarán
 enfoscaren||enfuscaren
 enfoscaría||enfuscaría
 enfoscarían||enfuscarían
 enfoscaron||enfuscaron
 enfoscase||enfuscase
 enfoscasen||enfuscasen
 enfoscou||enfuscou
 enfosque||enfusque
 enfosquen||enfusquen
 enfriar||arrefriar, arrefecer
 enfriado||arrefriado, arrefecido
 enfriados||arrefriados, arrefecidos
 enfriada||arrefriado, arrefecida
 enfriadas||arrefriados, arrefecidas
 enfrenta||enfronta
 enfrentamento||enfrontamento
 enfrentamentos||enfrontamentos
 enfrentan||enfrontan
 enfrentando||enfrontando
 enfrentandose||enfrontándose
 enfrentándose||enfrontándose
 enfrentanse||enfróntanse
 enfréntanse||enfróntanse
 enfrentar||enfrontar
 enfrentara||enfrontara
 enfrentará||enfrontará
 enfrentaran||enfrontaran
 enfrentarán||enfrontarán
 enfrentaranse||enfrontaranse
 enfrentáranse||enfrontáranse
 enfrentarase||enfrontarase
 enfrentárase||enfrontárase
 enfrentaren||enfrontaren
 enfrentaría||enfrontaría
 enfrentarían||enfrontarían
 enfrentarianse||enfrontaríanse
 enfrentaríanse||enfrontaríanse
 enfrentariase||enfrontaríase
 enfrentaríase||enfrontaríase
 enfrentarense||enfrontáronse
 enfrentárense||enfrontárense
 enfrentaron||enfrontaron
 enfrentaronse||enfrontáronse
 enfrentáronse||enfrontáronse
 enfrentarse||enfrontarse
 enfrentase||enfrontase
 enfréntase||enfróntase
 enfrentasen||enfrontasen
 enfrente||enfronte
 enfrenten||enfronten
 enfrentou||enfrontou
 enfrentouse||enfrontouse
 enfría||arrefría
 enfriaba||arrefriaba
 enfriaban||arrefriaban
 enfriabanse||arrefriábanse
 enfriábanse||arrefriábanse
 enfriabase||arrefriábase
 enfriábase||arrefriábase
 enfriada||arrefriada
 enfriadas||arrefriadas
 enfriado||arrefriado
 enfriados||arrefriados
 enfrian||arrefrían
 enfrían||arrefrían
 enfriando||arrefriando
 enfriandose||arrefriándose
 enfriándose||arrefriándose
 enfrianse||arrefríanse
 enfríanse||arrefríanse
 enfriar||arrefriar
 enfriara||arrefriara
 enfriará||arrefriará
 enfriaran||arrefriaran
 enfriarán||arrefriarán
 enfriaranse||arrefriaranse
 enfriáranse||arrefriáranse
 enfriarase||arrefriarase
 enfriárase||arrefriárase
 enfriaren||arrefriaren
 enfriárense||arrefriárense
 enfriaria||arrefriaría
 enfriaría||arrefriaría
 enfriarian||arrefriarían
 enfriarían||arrefriarían
 enfriarianse||arrefriaríanse
 enfriaríanse||arrefriaríanse
 enfriariase||arrefriaríase
 enfriaron||arrefriaron
 enfriáronse||arrefriáronse
 enfriarse||arrefriarse
 enfríase||arrefríase
 enfriase||arrefriase
 enfriasen||arrefriasen
 enfríe||arrefríe
 enfríen||arrefríen
 enfriou||arrefriou
 enfriouse||arrefriouse
 enfrontandose||enfrontándose
 enfrontanse||enfróntanse
 enfrontarense||enfrontárense
 enfrontaria||enfrontaría
 enfrontarian||enfrontarían
 enfrontarianse||enfrontaríanse
 enfrontariase||enfrontaríase
 enfrontaronse||enfrontáronse
 engadendo||engadindo
 engadendose||engadíndose
 engadéndose||engadíndose 
 engader||engadir
 engadera||engadira
 engaderá||engadirá
 engaderan||engadiran
 engaderán||engadirán
 engaderen||engadiren
 engaderense||engadírense
 engadérense||engadírense
 engaderia||engadiría
 engadería||engadiría
 engaderian||engadirían
 engaderían||engadirían
 engaderianse||engadiríanse
 engaderíanse||engadiríanse
 engaderiase||engadiríase
 engaderíase||engadiríase
 engaderon||engadiron
 engaderonse||engadíronse
 engadéronse||engadíronse
 engaderse||engadirse
 engadese||engadise
 engadesen||engadisen 
 engadindose||engadíndose
 engadirense||engadírense
 engadiria||engadiría
 engadirían||engadirían
 engadirianse||engadiríanse
 engadiriase||engadiríase
 engadironse||engadíronse
 engreida||fachendosa, presumida, presuntuosa, vaidosa, xactanciosa
 engreída||fachendosa, presumida, presuntuosa, vaidosa, xactanciosa
 engreidas||fachendosas, presumidas, presuntuosas, vaidosas, xactanciosas
 engreídas||fachendosas, presumidas, presuntuosas, vaidosas, xactanciosas
 engreido||fachendoso, presumido, presuntuoso, vaidoso, xactancioso
 engreído||fachendoso, presumido, presuntuoso, vaidoso, xactancioso
 engreidos||fachendosos, presumidos, presuntuosos, vaidosos, xactanciosos
 engreídos||fachendosos, presumidos, presuntuosos, vaidosos, xactanciosos
 engrana||engrena
 engranaba||engrenaba
 engranaban||engrenaban
 engranada||engrenada
 engranadas||engrenadas
 engranado||engrenado
 engranados||engrenados
 engranan||engrenan
 engranando||engrenando
 engranar||engrenar
 engranara||engrenara
 engranará||engrenará
 engranaran||engrenaran
 engranarán||engrenarán
 engranaren||engrenaren
 engranaría||engrenaría
 engranarían||engrenarían
 engranaron||engrenaron
 engranase||engrenase
 engranasen||engrenasen
 engrane||engrene
 engranen||engrenen
 engranou||engrenou
 engranaxe||engrenaxe
 engranaxes||engrenaxes
 engrenaria||engrenaría
 engrenarian||engrenarían
 enlaze||enlace
 enlazes||enlaces
 enmenda||emenda
 enmendaba||emendaba
 enmendaban||emendaban
 enmendada||emendada
 enmendadas||emendadas
 enmendado||emendado
 enmendados||emendados
 enmendan||emendan
 enmendando||emendando
 enmendar||emendar
 enmendara||emendara
 enmendará||emendará
 enmendaran||emendaran
 enmendarán||emendarán
 enmendaren||emendaren
 enmendaria||emendaría
 enmendaría||emendaría
 enmendarian||emendarían
 enmendarían||emendarían
 enmendaron||emendaron
 enmendas||emendas
 enmendase||emendase
 enmendasen||emendasen
 enmende||emende
 enmenden||emenden
 enmendou||emendou
 enoxa||anoxa
 enoxaba||anoxaba
 enoxaban||anoxaban
 enoxabanse||anoxábanse
 enoxábanse||anoxábanse
 enoxabase||anoxábase
 enoxábase||anoxábase
 enoxada||anoxada
 enoxadas||anoxadas
 enoxado||anoxado
 enoxados||anoxados
 enoxan||anoxan
 enoxando||anoxando
 enoxandose||anoxándose
 enoxándose||anoxándose
 enoxanse||anóxanse
 enóxanse||anóxanse
 enoxar||anoxar
 enoxara||anoxara
 enoxará||anoxará
 enoxaran||anoxaran
 enoxarán||anoxarán
 enoxaranse||anoxaranse
 enoxáranse||anoxáranse
 enoxarase||anoxarase
 enoxárase||anoxárase
 enoxaren||anoxaren
 enoxarense||anoxárense
 enoxárense||anoxárense
 enoxaria||anoxaría
 enoxaría||anoxaría
 enoxaria||anoxaría
 enoxarían||anoxaría
 enoxarianse||anoxaríanse
 enoxaríanse||anoxaríanse
 enoxariase||anoxaríase
 enoxaríase||anoxaríase
 enoxaron||anoxaron
 enoxaronse||anoxáronse
 enoxáronse||anoxáronse
 enoxase||anoxase 
 enóxase||anóxase
 enoxasen||anoxasen
 enoxe||anoxe
 enoxen||anoxen
 enoxou||anoxou
 enoxouse||anoxouse
 enpezar||empezar
 enriedar||enredar
 enriedo||enredo
 enriedos||enredos
 enriquez||Enríquez
 enríquez|cs|Enríquez
 enroxecer||arroibar
 enroxecido||arroibado
 enroxecidos||arroibados
 enroxecida||arroibada
 enroxecidas||arroibadas
 enrredada||enredada
 enrredadas||enredadas
 enrredado||enredado
 enrredados||enredados
 enrredar||enredar
 ensañarse||asañarse
 ensenada||enseada
 ensenadas||enseadas
 enseres||aparellos
 ensuciaria||ensuciaría
 ensuciarian||ensuciarían
 ensuxa||ensucia
 ensuxaba||ensuciaba
 ensuxabas||ensuciabas
 ensuxada||ensuciada
 ensuxadas||ensuciadas
 ensuxado||ensuciado
 ensuxados||ensuciados
 ensuxan||ensucian
 ensuxando||ensuciando
 ensuxar||ensuciar
 ensuxara||ensuciara
 ensuxará||ensuciará
 ensuxaran||ensuciaran
 ensuxarán||ensuciarán
 ensuxaren||ensuciaren
 ensuxaría||ensuciaría
 ensuxarían||ensuciarían
 ensuxaron||ensuciaron
 ensuxase||ensuciase
 ensuxasen||ensuciasen
 ensuxe||ensucie
 ensuxen||ensucien
 ensuxou||ensuciou
 entablamento||entaboamento
 enteirarse||decatarse, saber de, coñecer, informarse, darse de conta, ter coñecemento
 enterarse||decatarse, saber de, coñecer, informarse, darse de conta, ter coñecemento
 enterica||entérica
 entericas||entéricas
 enterico||entérico
 entericos||entéricos
 entoaria||entoaría
 entoarian||entoarían
 entona||entoa
 entonaba||entoaba
 entonaban||entoaban
 entonada||entoada
 entonadas||entoadas
 entonado||entoado
 entonados||entoados
 entonan||entoan
 entonando||entoando
 entonar||entoar
 entonara||entoara
 entonará||entoará
 entonaran||entoaran
 entonarán||entoarán
 entonaren||entoaren
 entonaria||entoaría
 entonaría||entoaría
 entonarian||entoarían
 entonarían||entoarían
 entonaron||entoaron
 entonase||entoase
 entonasen||entoasen
 entonces||entón
 entone||entoe
 entonen||entoen
 entonou||entoou
 entorno||contorno, contorna (substantivo), entorno (verbo)
 entornos||contornos, contornas
 entrena||adestra
 entrenaba||adestraba
 entrenaban||adestraban
 entrenabanse||adestrábanse
 entrenábanse||adestrábanse
 entrenabase||adestrábase
 entrenábase||adestrábase
 entrenada||adestrada
 entrenadas||adestradas
 entrenado||adestrado
 entrenador||adestrador
 entrenadora||adestradora
 entrenadoras||adestradoras
 entrenadores||adestradores
 entrenados||adestrados
 entrenan||adestran
 entrenando||adestrando
 entrenandose||adestrándose
 entrenándose||adestrándose
 entrenanse||adéstranse
 entrénanse||adéstranse
 entrenar||adestrar
 entrenara||adestrara
 entrenará||adestrará
 entrenaran||adestraran
 entrenarán||adestrarán
 entrenaranse||adestraranse
 entrenáranse||adestráranse
 entrenarase||adestrarase
 entrenárase||adestrárase
 entrenaren||adestraren
 entrenarense||adestrárense
 entrenárense||adestrárense
 entrenaria||adestraría
 entrenaría||adestraría
 entrenarian||adestrarían
 entrenarían||adestrarían
 entrenaron||adestraron
 entrenaronse||adestráronse
 entrenáronse||adestráronse
 entrenarse||adestrarse
 entrenase||adestrase
 entrénase||adéstrase
 entrenasen||adestrasen
 entrene||adestre
 entrenen||adestren
 entrenou||adestrou
 entrenouse||adestrouse
 entretanto||entre tanto
 entrometemento||entremetemento
 entrometementos||entremetementos
 envargo||embargo
 envargos||embargos
 envexecer||avellentar, envellecer ou avellar
 envíada||enviada
 envíadas||enviadas   
 envíado||enviado
 envíados||enviados
 envian||envían
 envíaron||enviaron
 envidia||envexa
 envidiar||envexar
 envio||envío
 envios||envíos
 envorcaria||envorcaría
 envorcarian||envorcarían
 envurullaria||envurullaría
 envurullarian||envurullarían
 enxaboandose||enxaboándose
 enxaboabanse||enxaboábanse
 enxaboabase||enxaboábase
 enxaboanse||enxabóanse
 enxaboarense||enxaboárense
 enxaboaria||enxaboaría
 enxaboarian||enxaboarían
 enxaboarianse||enxaboaríanse
 enxaboariase||enxaboaríase
 enxaboaronse||enxaboáronse
 enxabona||enxaboa
 enxabonaba||enxaboaba
 enxabonaban||enxaboaban
 enxabonabanse||enxaboábanse
 enxabonábanse||enxaboábanse
 enxabonabase||enxaboábase
 enxabonábase||enxaboábase
 enxabonada||enxaboada
 enxabonadas||enxaboadas
 enxabonado||enxaboado
 enxabonados||enxaboados
 enxabonan||enxaboan
 enxabonando||enxaboando
 enxabonandose||enxaboándose
 enxabonándose||enxaboándose
 enxabonanse||enxabóanse
 enxabónanse||enxabóanse
 enxabonar||enxaboar
 enxabonara||enxaboara
 enxabonará||enxaboará
 enxabonaran||enxaboaran
 enxabonarán||enxaboarán
 enxabonaranse||enxaboaranse
 enxabonáranse||enxaboáranse
 enxabonarase||enxaboarase
 enxabonárase||enxaboarase
 enxabonaria||enxaboaría
 enxabonaría||enxaboaría
 enxabonarian||enxaboarían
 enxabonarían||enxaboarían
 enxabonarianse||enxaboaríanse
 enxabonaríanse||enxaboaríanse
 enxabonariase||enxaboaríase
 enxabonaríase||enxaboaríase
 enxabonaren||enxaboaren
 enxabonarense||enxaboárense
 enxabonárense||enxaboárense
 enxabonaron||enxaboaron
 enxabonaronse||enxaboáronse
 enxabonáronse||enxaboáronse
 enxabonarse||enxaboarse
 enxabonase||enxaboase
 enxabónase||enxabóase
 enxabonasen||enxaboasen
 enxabone||enxaboe
 enxabonen||enxaboen
 enxabonou||enxaboou
 enxabonouse||enxaboouse
 enxabroa||enxaboa
 enxabroaba||enxaboaba
 enxabroaban||enxaboaban
 enxabroando||enxaboando
 enxabroándose||enxaboándose
 enxabroar||enxaboar
 enxabroara||enxaboara
 enxabroará||enxaboará
 enxabroaran||enxaboaran
 enxabroarán||enxaboarán
 enxabroaranse||enxaboaranse
 enxabroáranse||enxaboáranse
 enxabroarase||enxaboarase
 enxabroárase||enxaboárase
 enxabroaría||enxaboaría
 enxabroarían||enxaboarían
 enxabroaríanse||enxaboaríanse
 enxabroaríase||enxaboaríase
 enxabroaren||enxaboaren
 enxabroárense||enxaboárense
 enxabroarse||enxaboarse
 enxabroaron||enxaboaron
 enxabroáronse||enxaboáronse
 enxabroase||enxaboase
 enxabróase||enxabóase
 enxabroe||enxaboe
 enxabroen||enxaboen
 enxabroou||enxaboou
 enxabroouse||enxaboouse
 enxerir||inxerir (tragar), inserir (introducir), enxerir (enxertar)
 eolica||eólica
 eolicas||eólicas
 eolico||eólico
 eolicos||eólicos
 epica||épica
 epicas||épicas
 epico||épico
 epicos||épicos
 epicurea||epicúrea
 epicureas||epicúreas
 epicureo||epicúreo
 epicureos||epicúreos
 epifita||epífita
 epifitas||epífitas
 epifitica||epifítica
 epifiticas||epifíticas
 epifitico||epifítico
 epifiticos||epifíticos
 epifito||epífito
 epifitos||epífitos
 epistemoloxia||epistemoloxía
 epistemoloxias||epistemoloxías
 epistemoloxica||epistemolóxica
 epistemoloxicas||epistemolóxicas
 epistemoloxico||epistemolóxico
 epistemoloxicos||epistemolóxicos
 epistola||epístola
 epistolas||epístolas
 epoca||época
 epocas||épocas
 épocs||épocas
 equacion||ecuación
 equación||ecuación
 equacions||ecuacións
 equacións||ecuacións
 equida||équida
 equidas||équidas
 equido||équido
 equidos||équidos
 equipa||equipo, só se é substantivo, non do verbo equipar
 equipas||equipos, só se é substantivo, non do verbo equipar
 equivocadamente||equivocamente
 equívocadamente||equivocamente
 equívocamente||equivocamente
 ereccion||erección
 ereccions||ereccións
 erecion||erección
 ereción||erección
 erecions||ereccións
 erecións||ereccións
 erectil||eréctil
 erectiles||eréctiles
 erectis||eréctiles
 eréctis||eréctiles
 Erevan||Ereván
 ereván|cs|Ereván
 ergonomia||ergonomía
 ergonomias||ergonomías
 ergonomica||ergonómica
 ergonomicas||ergonómicas
 ergonomico||ergonómico
 ergonomicos||ergonómicos
 ericacea||ericácea
 ericaceas||ericáceas
 ericaceo||ericáceo
 ericaceos||ericáceos
 erido||ferido
 eridos||feridos
 ermitaño||ermitán
 ermitaños||ermitáns
 ermitaña||ermitá
 ermitañas||ermitás
 erogación||errogación
 erogacións||errogacións
 eroga||erroga
 erogaba||errogaba
 erogaban||errogaban
 erogada||errogada
 erogadas||errogadas
 erogado||errogado
 erogados||errogados
 erogan||errogan
 erogando||errogando
 erogar||errogar
 erogara||errogara
 erogará||errogará
 erogaran||errogaran
 erogarán||errogarán
 erogaren||errogaren
 erogaria||errogaría
 erogaría||errogaría
 erogarian||errogarían
 erogarían||errogaría
 erogaron||errogaron
 erogase||errogase
 erogasen||errogasen
 erogue||errogue
 eroguen||erroguen
 erogou||errogou
 erosion||erosión
 erosions||erosións
 erotica||erótica
 eroticas||eróticas
 erotico||erótico
 eroticos||eróticos
 erotísmo||erotismo
 errogaria||errogaría
 errogarian||errogarían
 errogarias||errogarías
 erronea||errónea
 erroneas||erróneas
 erroneo||erróneo
 erroneos||erróneos
 erróres||errores
 errores||erros
 esbelta||esvelta
 esbeltas||esveltas
 esbelto||esvelto
 esbeltos||esveltos
 escabacion||escavación
 escabación||escavación
 escabacions||escavacións
 escabacións||escavacións
 escabechina||desfeita 
 escabechinas||desfeitas 
 escadra||escuadra
 escadras||escuadras
 escadrón||escuadrón
 escadróns||escuadróns
 escalofriante||arrepiante
 escalofriantes||arrepiantes
 escalón||chanzo
 escalonar||graduar
 escalóns||chanzos
 escandalo||escándalo
 escandalos||escándalos
 escaner||escáner
 escaneres||escáneres
 escarchado||xeado
 escarchados||xeados
 escavacion||escavación
 escavacions||escavacións
 escazo||escaso
 escazos||escasos
 escea||escena
 esceario||escenario
 escearios||escenarios
 esceas||escenas
 escencia||esencia
 escencial||esencial
 escenciales||esenciais
 escencias||esencias
 escencias||esencias
 esceptica||escéptica
 escepticas||escépticas
 esceptico||escéptico
 escepticos||escépticos
 escicion||escisión
 escicions||escisións
 esclavizada||escravizada
 esclavizadas||escravizadas
 esclavizado||escravizado
 esclavizados||escravizados
 esclavizando||escravizando
 esclavizar||escravizar
 esclavizaron||escravizaron
 esclavizou||escravizou
 esclue||exclúe
 esclúe||exclúe
 escluen||exclúen
 esclúen||exclúen
 esclues||exclúes
 esclúes||exclúes
 escluida||excluída
 escluída||excluída
 escluidas||excluídas
 escluídas||excluídas
 escluido||excluído
 escluído||excluído
 escluidos||excluídos
 escluídos||excluídos
 escluise||excluíse
 escluíse||excluíse
 escluir||excluír
 escluír||excluír
 escluiu||excluíu
 escluíu||excluíu
 escluiuse||excluíuse
 escluíuse||excluíuse
 escoba||vasoira, escoba (xogo de cartas, variedade de xesta de flores amarelas)
 escobas||vasoiras, escobas (variedade de xesta de flores amarelas)
 escocer||proer
 escocido||proído
 escocidos||proídos
 escocida||proída
 escocidas||proídas
 escolastica||escolástica
 escolasticas||escolásticas
 escolastico||escolástico
 escolasticos||escolásticos
 escondídas||escondidas, ás
 escondite||escondedoiro
 escondites||escondedoiros
 escoria||escoura
 escorias||escouras
 escozor||proído
 escozores||proídos
 escribiase||escribíase
 escritunio||escrutinio
 escriva||escriba
 escrupulo||escrúpulo
 escrupulos||escrúpulos
 escuadron||escuadrón
 escualida||escuálida
 escualidas||escuálidas
 escualido||escuálido
 escualidos||escuálidos
 escuela||escola
 escuelas||escolas
 esdrujula||esdrúxula
 esdrújula||esdrúxula
 esdrujulas||esdrúxulas
 esdrújulas||esdrúxulas
 eselente||excelente
 esena||escena
 esenario||escenario
 esenarios||escenarios
 esenas||escenas
 esenciales||esenciais
 esensia||esencia
 esferica||esférica
 esfericas||esféricas
 esferico||esférico
 esfericos||esféricos
 esgrevio||esgrevio (áspero, dificultoso) – egrexio (ilustre, insigne)
 esgrevios||esgrevios (áspero, dificultoso) – egrexios (ilustre, insigne)
 esgrevia||esgrevia (áspera, dificultosa) – egrexia (ilustre, insigne)
 esgrevias||esgrevias (áspera, dificultosa) – egrexias (ilustre, insigne)
 eshibidas||exhibidas
 esicion||escisión
 esición||escisión
 esicions||escisións
 esicións||escisións
 esito||éxito
 ésito||éxito
 eslabón||elo
 eslabóns||elos
 eslabon||elo
 eslabons||elos
 eslálom||slálom (con acento)
 eslavonia|cs|Eslavonia
 eslógan||slogan (sen acento)
 eslovaquia|cs|Eslovaquia
 eslovenia|cs|Eslovenia
 eso||iso
 éso||iso
 esofago||esófago
 esofagos||esófagos
 esos||eses
 ésos||eses
 esoterica||esotérica
 esóterica||esotérica
 esotericas||esotéricas
 esótericas||esotéricas
 esoterico||esotérico
 esóterico||esotérico
 esotericos||esotéricos
 esótericos||esotéricos
 espabilado||espelido
 espabilados||espelidos
 espabilada||espelida
 espabiladas||espelidas
 espacia||espazan
 espaciaba||espazaba
 espaciaban||espazaban
 espaciada||espazada
 espaciadamente||espazadamente
 espaciadas||espazadas
 espaciado||espazado
 espaciador||espazador
 espaciadora||espazadora
 espaciadoras||espazadoras
 espaciadores||espazadores
 espaciados||espazados
 espacian||espazan
 espaciando||espazando
 espaciar||espazar
 espaciara||espazara
 espaciará||espazará
 espaciaran||espazaran
 espaciarán||espazaran
 espaciaren||espazaren
 espaciaria||espazaría
 espaciaría||espazaría
 espaciarian||espazarían
 espaciarían||espazarían
 espaciaron||espazaron
 espaciase||espazase
 espaciasen||espazasen
 espacie||espace
 espacien||espacen
 espacio||espazo
 espacios||espazos
 espaciosa||espazosa
 espaciosas||espazosas
 espacioso||espazoso
 espaciosos||espazosos
 espaciou||espazou
 espalda||lombo, costas
 espaldas||lombos, costas
 espaldeira||espaleira
 espaldeiras||espaleiras
 Espana||España
 espande||expande
 espander||expandir
 espandida||expandida
 espandidas||expandidas
 espandido||expandido
 espandidos||expandidos
 espandir||expandir
 espanol||español
 espanoles||españois
 espantapajaros||espantallo
 espantapájaros||espantallo
 espantapaxaros||espantallos
 espantapáxaros||espantallos
 españa|cs|España
 españoles||españois
 esparcir||esparexer
 esparta|cs|Esparta
 espasmodica||espasmódica
 espasmodicas||espasmódicas
 espasmodico||espasmódico
 espasmodicos||espasmódicos
 espatula||espátula
 espatulas||espátulas
 espazaria||espazaría
 espazarian||espazarían
 especialidad||especialidade
 especifica||específica (adxectivo) ou especifica (verbo)
 específicamente||especificamente
 especificas||específicas (adxectivo) ou especificas (verbo)
 especifico||específico (adxectivo) ou especifico (verbo)
 especificos||específicos (adxectivo)
 especil||especial
 especila||especial
 especilaidades||especialidades
 especilaistas||especialistas
 especilamente||especialmente
 especilidad||especialidade
 especilidade||especialidade
 especilista||especialista
 especilistas||especialistas
 especimen||espécime
 espécimen||espécime
 especimenes||espécimes
 espécimenes||espécimes
 especimens||espécimes
 espécimens||espécimes
 espectaculo||espectáculo
 espectaculos||espectáculos
 espectativa||expectativa
 espectativas||expectativas
 especulacion||especulación
 especulacions||especulacións
 espeluznante||arrepiante
 espeluznantes||arrepiantes
 espermatogenesis||espermatoxénese, espermatoxénese
 espermatogénesis||espermatoxénese, espermatoxénese
 espermatosoide||espermatozoide
 espermatosoides||espermatozoides
 espermatoxenesis||espermatoxénese, espermatoxénese
 espermatoxénesis||espermatoxénese, espermatoxénese
 esperrear||espirrar, esbirrar
 espetacular||espectacular
 espetáculo||espectáculo
 espia||espía
 espias||espías
 espiracion||expiración
 espiración||expiración
 espiracions||expiracións
 espiracións||expiracións
 espirar||expirar
 espiritu||espírito
 espíritu||espírito
 espíritual||espiritual
 espiritus||espíritos
 espiritus||espíritos
 espíritus||espíritos
 espíritus||espíritos
 espisodio||episodio
 espisodios||episodios
 espontanea||espontánea
 espontaneas||espontáneas
 espontaneo||espontáneo
 espontaneos||espontáneos
 esprecion||expresión
 espreción||expresión
 esprecions||expresións
 esprecións||expresións
 espresa||expresa
 espresaban||expresaban
 espresada||expresada
 espresadas||expresadas
 espresado||expresado
 espresados||expresados
 espresamente||expresamente
 espresan||expresan
 espresar||expresar
 espresara||expresara
 espresarse||expresarse
 espresas||expresas
 esprese||exprese
 espresion||expresión
 espresión||expresión
 espresions||expresións
 espresións||expresións
 espresiva||expresiva
 espresivas||expresivas
 espresivo||expresivo
 espresivos||expresivos
 espreso||expreso
 espureo||espurio
 espúreo||espurio
 espureos||espurios
 espúreos||espurios
 esquela||necrolóxica
 esquelas||necrolóxicas
 esquelete||esqueleto
 esqueletes||esqueletos
 esqueletica||esquelética
 esqueleticas||esqueléticas
 esqueletico||esquelético
 esqueleticos||esqueléticos
 esquimal||esquimó, inuit
 esquimales||esquimós, inuits
 esquimais||esquimós, inuits
 esquirol||crebafolgas
 esquiroles||crebafolgas
 esquirois||crebafolgas
 esquisto||xisto
 ésta||esta
 estába||estaba
 establo||corte
 establos||cortes
 estacion||estación
 estacions||estacións
 estadia||estadía
 estadío||estadio
 estadistica||estadística
 estadisticas||estadísticas
 estadistico||estadístico
 estadisticos||estadísticos
 Estadounidense|cs|estadounidense
 Estadounidenses|cs|estadounidenses
 estampido||estoupido
 estampidos||estoupidos
 estan||están
 estandar||estándar
 estandard||estándar
 estándard||estándar
 estandares||estándares
 estandars||estándares 
 estanteria||estante
 estantería||estante
 estanterias||estantes
 estanterías||estantes
 estara||estará
 estaria||estaría
 estaríamos||estariamos
 estarian||estarían
 éstas||estas
 estatica||estática
 estaticas||estáticas
 estatico||estático
 estaticos||estáticos
 estatistica||estatística
 estatisticas||estatísticas
 estátor||estator
 estátua||estatua
 estátuas||estatuas (substantivo) ou estatúas (verbo)
 estatus||status
 esté||estea
 éste||este
 estefania||Estefanía
 estefanía|cs|Estefanía
 esten||estean
 estén||estean
 estension||extensión
 estensión||extensión
 estensions||extensións
 estensións||extensións
 estensivo||extensivo
 estensivos||extensivos
 esterea||estérea
 estereas||estéreas
 estereo||estéreo
 estereos||estéreos
 esteril||estéril
 esteriles||estériles
 esternón||esterno
 esternóns||esternos
 esterno||esterno (óso) – externo (exterior)
 esternos||esternos (ósos) – externos (exteriores)
 esterno||esterno (óso) – externo (exterior)
 esternos||esternos (ósos) – externos (exteriores)
 esterna||externa (exterior)
 esternas||externas (exteriores)
 éstes||estes
 estés||esteas
 Estevez||Estévez
 estévez|cs|Estévez
 estilistícamente||estilisticamente
 estilísticamente||estilisticamente
 estimaronse||estimáronse
 estimulo||estímulo (substantivo) ou estimulo (verbo)
 estimulos||estímulos
 ésto||isto
 esto||isto
 estocolmo|cs|Estocolmo
 estomago||estómago
 estomagos||estómagos
 estomatologa||estomatóloga
 estomatologass||estomatólogas
 estomatologo||estomatólogo
 estomatologos||estomatólogos
 estomatoloxia||estomatoloxía
 estomatoloxias||estomatoloxías
 estoria||historia
 estorias||historias
 estos||estes
 éstos||estes
 estrambotica||estrambótica
 estramboticas||estrambóticas
 estrambotico||estrambótico
 estramboticos||estrambóticos
 estrana||estraña
 estranas||estrañas
 estrano||estraño ou estrano (esteroide)
 estranos||estraños ou estranos (esteroides)
 estratega||estratego
 estratigrafia||estratigrafía
 estratigrafias||estratigrafías
 estrella||estrela
 estremidad||extremidade
 estremidades||extremidades
 estremo||extremo, estremo (límite dunha propiedade)
 estremos||extremos, estremo (límites dunha propiedade)
 estreno||estrea
 estrenos||estreas
 estreñimiento||estrinximento, apertamento, constipación
 estreñido||estrinxido, constipado
 estreñidos||estrinxidos, constipados
 estreñida||estrinxida, constipada
 estreñidas||estrinxidas, constipadas
 estreo||estrea (substantivo, sempre feminino); eu estreo (forma verbal)
 estreos||estreas
 estrepito||estrépito
 estrepitos||estrépitos
 estres||estrés
 estricta||estrita
 estrictamente||estritamente
 estrictas||estritas
 estricto||estrito
 estrictos||estritos
 estropear||estragar
 estropeado||estragado
 estropeados||estragados
 estropeada||estragada
 estropeadas||estragadas
 estructura||estrutura
 estructuras||estruturas
 estuche||estoxo
 estuches||estoxos
 estudiar||estudar (''Estudio'', cun ''i'', é o lugar onde se realizan actividades intelectuais ou profesionais)
 esvastica||esvástica
 esvasticas||esvásticas
 etcetera||etcétera
 etceteras||etcéteras
 etica||ética
 eticas||éticas
 etico||ético
 eticos||éticos
 etilica||etílica
 etilicas||etílicas
 etilico||etílico
 etilicos||etílicos
 etimoloxica||etimolóxica
 etimoloxicas||etimolóxicas
 etimoloxico||etimolóxico
 etimoloxicos||etimolóxicos
 etiope||etíope
 etiopes||etíopes
 etiopia||Etiopía
 etiopía|cs|Etiopía
 étnia||etnia
 étnias||etnias
 etnica||étnica
 etnicas||étnicas
 etnico||étnico
 etnicos||étnicos
 etnoloxia||etnoloxía
 etnoloxica||etnolóxica
 etnoloxicas||etnolóxicas
 etnoloxico||etnolóxico
 etnoloxicos||etnolóxicos
 eufrates||Éufrates
 Eúfrates||Éufrates
 éufrates|cs|Éufrates
 europa|cs|Europa
 europeu||europeo
 europeus||europeos
 euscara||éuscara ou vasca
 eúscara||éuscara ou vasca
 euscaras||éuscaras ou vascas
 eúscaras||éuscaras ou vascas
 euscaro||éuscaro ou vasco
 eúscaro||éuscaro ou vasco
 euscaros||éuscaros ou vascos
 eúscaros||éuscaros ou vascos
 euskera||éuscaro ou vasco (lingua vasca)
 euskeras||éuscaros ou vascos (lingua vasca)
 evaluacion||avaliación
 evaluación||avaliación
 evaluacions||avaliacións
 evaluacións||avaliacións
 evaluar||avaliar
 evangelica||evanxélica
 evangélica||evanxélica
 evangelicas||evanxélicas
 evangélicas||evanxélicas
 evangelico||evanxélico
 evangélico||evanxélico
 evangelicos||evanxélicos
 evangélicos||evanxélicos
 evanxelica||evanxélica
 evanxelicas||evanxélicas
 evanxelico||evanxélico
 evanxelicos||evanxélicos
 evolucion||evolución
 exacerbacion||exacerbación
 exacoraliaria||hexacoraliaria
 exacoraliarias||hexacoraliarias
 exacoraliario||hexacoraliario
 exacoraliarios||hexacoraliarios
 exáctamente||exactamente
 exalcade||ex-alcalde
 exalcaldes||ex-alcaldes
 exalcaldesa||ex-alcaldesa
 exalcaldesas||ex-alcaldesas
 exaltacion||exaltación
 examen||exame
 exámen||exame
 examenes||exames
 exaustiva||exhaustiva
 exaustivas||exhaustivas
 exaustivo||exhaustivo
 exaustivos||exhaustivos
 excava||escava
 excavada|escavada
 excavadas|escavadas
 excavado|escavado
 excavados|escavados
 excavar||escavar
 excabacion||escavación
 excabacions||escavacións
 excavación||escavación
 excavacións||escavacións
 excelentisima||excelentísima
 excelentisimas||excelentísimas
 excelentisimo||excelentísimo
 excelentisimos||excelentísimos
 excena||escena
 excenas||escenas
 excenta||exenta
 excentas||exentas
 excento||exento
 excentos||exentos
 excentrica||excéntrica
 excentricas||excéntricas
 excentrico||excéntrico
 excentricos||excéntricos
 excepcionales||excepcionais
 excepcionalidad||excepcionalidade
 exceptuan||exceptúan
 exclamacion||exclamación
 exclamacions||exclamacións
 excluida||excluída
 excluidas||excluídas
 excluido||excluído
 excluidos||excluídos
 excluido||excluído
 excluidos||excluídos
 excluise||excluíse
 excluir||excluír
 excluiu||excluíu
 excluiuse||excluíuse
 exclusion||exclusión
 exclusions||exclusións
 excomulgar||excomungar
 excomunion||excomuñón
 excomunión||excomuñón
 excomunions||excomuñóns
 excomunións||excomuñóns
 excomuñon||excomuñón
 excomuñons||excomuñóns
 exconcelleira||ex-concelleira
 exconcelleiras||ex-concelleiras
 exconcelleiro||ex-concelleiro
 exconcelleiros||ex-concelleiros
 excongresista||ex-congresista
 excongresistas||ex-congresistas
 exconselleira||ex-conselleira
 exconselleiras||ex-conselleiras
 exconselleiro||ex-conselleiro
 exconselleiros||ex-conselleiros
 exdeputada||ex-deputada
 exdeputadas||ex-deputadas
 exdeputado||ex-deputado
 exdeputados||ex-deputados
 exdiputada||ex-deputada
 exdiputadas||ex-deputadas
 exdiputado||ex-deputado
 exdiputados||ex-deputados
 exdirixente||ex-dirixente
 exdirixentes||ex-dirixentes
 exelencia||excelencia
 exelencias||excelencias
 exelente||excelente
 exelentes||excelentes
 exentrica||excéntrica
 exéntrica||excéntrica
 exentricas||excéntricas
 exéntricas||excéntricas
 exentrico||excéntrico
 exéntrico||excéntrico
 exentricos||excéntricos
 exéntricos||excéntricos
 exepcion||excepción
 exepción||excepción
 exepcional||excepcional
 exepcionales||excepcionais
 exepcionalidad||excepcionalidade
 exepcions||excepcións
 exepcións||excepcións
 exepsion||excepción
 exepsión||excepción
 exepsions||excepcións
 exepsións||excepcións
 exepto||excepto
 exeptuando||exceptuando
 exequatur||exequátur
 exesiva||excesiva
 exesivas||excesivas
 exesivo||excesivo
 exesivos||excesivos
 exeso||exceso
 exfutbolista||ex-futbolista
 exfutbolistas||ex-futbolistas
 exhibicion||exhibición
 exhibicions||exhibicións
 exhuberancia||exuberancia
 exhuberante||exuberante
 exibia||exhibía
 exibiamos||exhibíamos
 exibida||exhibida
 exibidas||exhibidas
 exibido||exhibido
 exibidos||exhibidos
 exibir||exhibir
 exiptologa||exiptóloga
 exiptologas||exiptólogas
 exiptologo||exiptólogo
 exiptologos||exiptólogos
 exisite||existe
 exisitía||existía
 exisitían||existían
 exisitido||existido
 exisitir||existir
 exisitirá||existirá
 exisitiría||existiría
 existia||existía
 existian||existían
 exitar||excitar
 exito||éxito
 exitos||éxitos
 exmarido||ex-marido
 exmaridos||ex-maridos
 exministra||ex-ministra
 exministras||ex-ministras
 exministro||ex-ministro
 exministros||ex-ministros
 exmuller||ex-muller
 exmulleres||ex-mulleres
 exodo||éxodo 
 exotica||exótica
 exoticas||exóticas
 exotico||exótico
 exoticos||exóticos
 expanción||expansión
 expandemos||expandimos
 expander||expandir 
 expanderá||expandirá
 expanderán||expandirán
 expanderás||expandirás
 expandería||expandiría
 expanderían||expandirían
 expanderías||expandirías
 expanderse||expandirse
 expansion||expansión
 expecie||especie
 expecies||especies
 expectacular||espectacular
 expectáculo||espectáculo
 expectaculo||espectáculo   
 expedicion||expedición
 expedicions||expedicións
 expiracion||expiración
 expiracions||expiracións
 explendido||espléndido
 expléndido||espléndido
 explendor||esplendor
 explicacion||explicación
 explicacions||explicacións
 explicita||explícita (substantivo), explícita (verbo)
 explícitamente||explicitamente
 explicitas||explícitas (substantivo), explícitas (verbo)
 explicito||explícito (substantivo), explícito (verbo)
 explicitos||explícitos
 exploracion||exploración
 exploracions||exploracións
 explosion||explosión
 explóta||explota
 explotacion||explotación
 explotacions||explotacións
 explóte||explote
 expolitica||ex-política
 expolítica||ex-política
 expoliticas||ex-políticas
 expolíticas||ex-políticas
 expolitico||ex-político
 expolítico||ex-político
 expoliticos||ex-políticos
 expolíticos||ex-políticos
 exportacion||exportación
 exportacions||exportacións
 exposicion||exposición
 exposicions||exposicións
 exposita||expósita
 expositas||expósitas
 exposito||expósito
 expositos||expósitos
 expresidenta||ex-presidenta
 expresidentas||ex-presidentas
 expresidente||ex-presidente
 expresidentes||ex-presidentes
 expresion||expresión
 expresions||expresións
 exprimir||espremer, premer
 exsecretaria||ex-secretaria
 exsecretarias||ex-secretarias
 exsecretario||ex-secretario
 exsecretarios||ex-secretarios
 exsenador||ex-senador
 exsenadora||ex-senadora
 exsenadoras||ex-senadoras
 exsenadores||ex-senadores
 exsite||existe
 exsiten||existen
 exsitía||existía
 exsitían||existían
 exsitido||existido
 extaterrestre||extraterrestre
 extaterrestres||extraterrestres
 extende||estende
 extenden||estenden
 extendéndose||estendéndose
 extender||estender (pero extenso, extensión)
 extendes||estendes
 exténdese||esténdese
 extendíase||estendíase
 extendida||estendida
 extendidas||estendidas
 extendido||estendido
 extendidos||estendidos
 extenista||ex-tenista
 extenistas||ex-tenistas
 extension||extensión
 extensions||extensións
 extincion||extinción
 extincions||extincións
 extingida||extinguida
 extingidas||extinguidas
 extingido||extinguido
 extingidos||extinguidos
 extracion||extracción
 extración||extracción
 extracions||extraccións
 extracións||extraccións
 extraeronse||extraéronse
 extranjera||estranxeira
 extranjera||estranxeira
 extranjeras||estranxeiras
 extranjeras||estranxeiras
 extranjero||estranxeiro
 extranjero||estranxeiro
 extranjeros||estranxeiros
 extranjeros||estranxeiros
 extrano||estraño
 extranos||estraños
 extrana||estraña
 extranas||estrañas
 extranxeira||estranxeira
 extranxeiras||estranxeiras
 extranxeiro||estranxeiro
 extranxeiros||estranxeiros
 extraña||estraña
 extrañar||estrañar
 extrañas||estrañas
 extraño||estraño
 extraños||estraños
 extraorinaria||extraordinaria
 extraorinarias||extraordinarias
 extraorinario||extraordinario
 extraorinarios||extraordinarios
 extrarradio||arrabalde
 extrarradios||arrabaldes
 extremidad||extremidade
 extricta||estrita
 extrictamente||estritamente
 extrictas||estritas
 extricto||estrito
 extrictos||estritos
 extructura||estrutura
 extructuras||estruturas
 exumacion||exhumación
 exumación||exhumación
 exumacions||exhumacións
 exumacións||exhumacións
 exumada||exhumada
 exumadas||exhumadas
 exumado||exhumado
 exumados||exhumados
 exumar||exhumar
 exxogador||ex-xogador
 exxogadora||ex-xogadora
 exxogadoras||ex-xogadoras
 exxogadores||ex-xogadores

== F ==

 Fabian||Fabián
 fabián|cs|Fabián
 fabio|cs|Fabio
 Fabregas||Fábregas
 fábregas|cs|Fábregas
 fabula||fábula (substantivo), fabula (verbo)
 fabulas||fábulas (substantivo), fabulas (verbo)
 facebook|cs|Facebook
 facia||facía
 facian||facían
 facias||facías
 facil||fácil
 faciles||fáciles
 fácilmente||facilmente
 facinación||fascinación
 facinacións||fascinacións
 facinada||fascinada
 facinadas||fascinadas
 facinado||fascinado
 facinados||fascinados
 facinante||fascinante
 facinantes||fascinantes
 facinar||fascinar
 facismo||fascismo
 facista||fascista
 facsimil||facsímile
 facsímil||facsímile
 facsimiles||facsímiles
 factica||fáctica
 facticas||fácticas
 factico||fáctico
 facticos||fácticos
 faculdade||facultade
 faculdades||facultades
 Fagundez||Fagúndez
 fagúndez|cs|Fagúndez
 falda||saia ou faldra
 falica||fálica
 falicas||fálicas
 falico||fálico
 falicos||fálicos
 fallido||errado
 famelica||famélica
 famelicas||famélicas
 famelico||famélico
 famelicos||famélicos
 família||familia
 famula||fámula
 famulas||fámulas
 famulo||fámulo
 famulos||fámulos
 fanatica||fanática
 fanáticamente||fanaticamente
 fanaticas||fanáticas
 fanatico||fanático
 fanaticos||fanáticos
 fanaticos||fanáticos
 fanerogama||fanerógama
 fanerogamas||fanerógamas
 fanerogamo||fanerógamo 
 fanerogamos||fanerógamos
 fango||lama
 fangoso||lameiro
 fangosa||lameira
 fantasia||fantasía
 fantasmagoria||fantasmagoría
 fantasmagorias||fantasmagorías
 fantasmagorica||fantasmagórica
 fantasmagoricas||fantasmagóricas
 fantasmagorico||fantasmagórico
 fantasmagoricos||fantasmagóricos
 fantastica||fantástica
 fantasticas||fantásticas
 fantastico||fantástico
 fantasticos||fantásticos
 farallon||farallón
 farallons||farallóns
 Farenheit||Fahrenheit 
 farinacea||farinácea
 farinaceas||farináceas
 farinaceo||farináceo
 farinaceos||farináceos
 farmaceutica||farmacéutica
 farmaceuticas||farmacéuticas
 farmaceutico||farmacéutico
 farmaceuticos||farmacéuticos
 farmaco||fármaco
 farmaco||fármaco
 farmacos||fármacos
 farra||troula
 farrago||fargallada
 farragos||fargalladas
 farrallon||farallón
 farrallons||farallóns
 farún||ferún
 fasciculo||fascículo
 fasciculos||fascículos
 fasilitara||facilitara ou facilitará
 fasinación||fascinación
 fasinacións||fascinacións
 fasinada||fascinada
 fasinadas||fascinadas
 fasinado||fascinado
 fasinados||fascinados
 fasinante||fascinante
 fasinantes||fascinantes
 fasinar||fascinar
 fasista||fascista
 faterna||fraterna
 faternas||fraternas
 fatidica||fatídica
 fatidicas||fatídicas
 fatidico||fatídico
 fatidicos||fatídicos
 Fatima||Fátima
 fátima|cs|Fátima
 fatricida||fratricida
 faunistica||faunística
 faunisticas||faunísticas
 faunistico||faunístico
 faunisticos||faunísticos
 fé||fe
 Febreiro|cs|febreiro
 febrero||febreiro
 febrifuga||febrífuga
 febrifugas||febrífugas
 febrifugo||febrífugo
 febrifugos||febrífugos
 fecula||fécula
 feculas||féculas 
 federacion||federación
 federacions||federacións
 federico|cs|Federico
 feedback||retroacción
 feirado||festivo
 feirados||festivos
 feitoría||factoría (industria), falcatruada (mala acción)
 feitorías||factorías (industria), falcatruadas (mala acción)
 feirada||festiva
 feiradas||festivas
 feitorías||factorías
 feligres||fregués
 feligrés||fregués
 feligresa||freguesa
 feligreses||fregueses
 feligresas||freguesas
 feligresía||freguesía
 feligresías||freguesías
 felix||Félix
 félix|cs|Félix
 femur||fémur
 femures||fémures
 fenix||fénix
 fenomeno||fenómeno
 fenomenos||fenómenos
 feretro||féretro
 feretros||féretros
 feriado||festivo
 feriados||festivos
 fernandez||Fernández
 fernández|cs|Fernández
 ferrari|cs|Ferrari
 ferreteria||ferretería
 ferreterias||ferreterías
 ferrocarriles||ferrocarrís
 ferroviara||ferroviaria
 ferroviaras||ferroviarias
 ferroviaro||ferroviario
 ferroviaros||ferroviarios
 ferry||transbordador
 fertil||fértil
 fertiles||fértiles
 ferula||férula
 ferulas||férulas
 festin||festín
 fetida||fétida
 fetidas||fétidas
 fetido||fétido
 fetidos||fétidos
 ficcion||ficción
 ficcions||ficcións
 Fidji||Fiyi
 fiéis||fieis
 Fiji||Fiyi
 fiambre||friame
 fiambres||friames
 filantropa||filántropa
 filantropas||filántropas
 filantropia||filantropía
 filantropica||filantrópica
 filantropicas||filantrópicas
 filantropico||filantrópico
 filantropicos||filantrópicos
 filantropo||filántropo
 filantropos||filántropos
 filarmonica||filharmónica
 filarmónica||filharmónica
 filarmonicas||filharmónicas
 filarmónicas||filharmónicas
 filarmonico||filharmónico
 filarmónico||filharmónico
 filarmonicos||filharmónicos
 filarmónicos||filharmónicos
 filharmonica||filharmónica
 filharmonicas||filharmónicas
 filharmonico||filharmónico
 filharmonicos||filharmónicos
 filmografia||filmografía
 filmografias||filmografías
 filologa||filóloga
 filologas||filólogas
 filologia||filoloxía
 filología||filoloxía
 filologo||filólogo
 filologos||filólogos
 filoloxia||filoloxía
 filosofa||filósofa
 filosofas||filósofas
 filosofas||filósofas
 filosofia||filosofía
 filosofica||filosófica
 filosóficamente||filosoficamente
 filosoficas||filosóficas
 filosofico||filosófico
 filosoficos||filosóficos
 filosofo||filósofo
 filosofos||filósofos
 fín||fin
 finaciera||financeira
 financiera||financeira
 finacieramente||financeiramente
 financieramente||financeiramente
 finacieras||financeiras
 financieras||financeiras
 finaciero||financeiro
 financiero||financeiro
 finacieros||financeiro
 financieros||financeiro
 finalize||finalice
 financía||financia
 financiacion||financiamento
 financiación||financiamento
 financiacions||financiamentos
 financiacións||financiamentos
 finca||leira, propiedade rústica, terreo, herdade,; finca (verbo &quot;fincar&quot;)
 fincas||leiras, propiedades rústicas, terreos, herdades; fincas (verbo &quot;fincar&quot;) 
 finlandes||finlandés
 finlandia|cs|Finlandia
 fio||fío
 fiordo||fiorde
 fiordos||fiordes
 fisica||física
 físicamente||fisicamente
 fisicas||físicas
 fisico||físico
 fisicoquimica||fisicoquímica
 físicoquimica||fisicoquímica
 fisicoquimicas||fisicoquímicas
 físicoquimicas||fisicoquímicas
 fisicoquimico||fisicoquímico
 físicoquimico||fisicoquímico
 fisicoquimicos||fisicoquímicos
 físicoquimicos||fisicoquímicos
 fisicos||físicos
 fisiocrata||fisiócrata
 fisiocratas||fisiócratas
 fisionomia||fisionomía
 fisionomica||fisionómica
 fisionomicas||fisionómicas
 fisionomico||fisionómico
 fisionomicos||fisionómicos
 fisonomia||fisionomía
 fisonomias||fisionomías
 fisonomica||fisionómica
 fisonomicas||fisionómicas
 fisonomico||fisionómico
 fisonomicos||fisionómicos
 fistula||fístula (substantivo), fistula (verbo)
 fistulas||fístulas (substantivo), fistula (verbo)
 fitofaga||fitófaga
 fitofagas||fitófagas
 fitofago||fitófago
 fitofagos||fitófagos
 fiyi|cs|Fiyi
 fraile||freire
 frailes||freires
 flamenco||flamenco (canto) – flamengo (ave, de Flandres)
 flamencos||flamencos (canto) – flamengos (ave, de Flandres)
 flamenca||flamenca (canto) – flamenga (de Flandres)
 flamencas||flamencas (canto) – flamengas (de Flandres)
 flautin||frautín ou piccolo
 flautín||frautín ou piccolo
 frautin||frautín
 flecha||frecha, seta
 flechas||frechas, setas
 floracion||floración
 floracions||floracións
 flóres||flores
 Florez||Flórez
 flórez|cs|Flórez
 flota||frota (substantivo); flota (verbo &quot;flotar&quot;)
 flotas||frotas (substantivo); flotas (verbo &quot;flotar&quot;)
 fluida||fluída
 fluidas||fluídas
 fluido||fluído
 fluidos||fluídos
 fluor||flúor
 fogonazo||luzada
 fogonazos||luzadas
 fogoneira||fogueira
 fogoneiras||fogueiras
 fogoneiro||fogueiro
 fogoneiros||fogueiros
 folclorica||folclórica
 folcloricas||folclóricas
 folclorico||folclórico
 folcloricos||folclóricos
 foliculo||folículo
 foliculos||folículos
 folklore||folclore (pero folk, ó ser un anglicismo).
 folklorica||folclórica
 folklórica||folclórica
 folkloricas||folclóricas
 folklóricas||folclóricas
 folklorico||folclórico
 folklórico||folclórico
 folkloricos||folclóricos
 folklóricos||folclóricos
 follar||foder, cando se refire á realización do acto sexual
 follalateiro||latoeiro
 follalateira||latoeira
 follalateiros||latoeiros
 follalateiras||latoeiras
 fonetica||fonética
 foneticas||fonéticas
 fonetico||fonético
 foneticos||fonéticos
 fonica||fónica
 fonicas||fónicas
 fonico||fónico
 fonicos||fónicos
 fonografica||fonográfica
 fonograficas||fonográficas
 fonografico||fonográfico
 fonograficos||fonográficos
 foranea||foránea
 foraneas||foráneas
 foraneo||foráneo
 foraneos||foráneos
 formacion||formación
 formacions||formacións
 formula||fórmula, se é substantivo, correcto se é de formular
 fornea||enforna
 forneaba||enfornaba
 forneabas||enfornabas
 forneada||enfornada
 forneadas||enfornadas
 forneado||enfornado
 forneados||enfornados
 fornean||enfornan
 forneando||enfornando
 fornear||enfornar
 forneara||enfornara
 forneará||enfornará
 fornearan||enfornaran
 fornearán||enfornarán
 fornearen||enfornaren
 fornearia||enfornaría
 fornearía||enfornaría
 fornearian||enfornarían
 fornearían||enfornarían
 fornearon||enfornaron
 fornease||enfornase
 forneasen||enfornasen
 fornee||enforne
 forneen||enfornen
 forneou||enfornou
 fornido||rexo
 fornidos||rexos
 fornida||rexa
 fornidas||rexas
 fornillo||fornelo
 fornillos||fornelos
 fortachón||baril
 fortachóns||barís
 fortalesa||fortaleza
 fortalezer||fortalecer
 fortificacion||fortificación
 fortificacions||fortificacións
 fortin||fortín
 fortins||fortíns
 fosca||fusca
 foscas||fuscas
 fosco||fusco
 foscos||fuscos
 fosforo||fósforo
 fosforos||fósforos
 fosil||fósil
 fosiles||fósiles
 fosilifera||fosilífera
 fosiliferas||fosilíferas
 fosilifero||fosilífero
 fosiliferos||fosilíferos
 fosilizacion||fosilización
 fosilizacions||fosilizacións
 fotografa||fotógrafa
 fotografas||fotógrafas
 fotografia||fotografía
 fotografias||fotografías
 fotografica||fotográfica
 fotograficas||fotográficas
 fotografico||fotográfico
 fotograficos||fotográficos
 fotografo||fotógrafo
 fotografos||fotógrafos
 fotosintese||fotosíntese
 fotosintesis||fotosíntese
 fotosíntesis||fotosíntese
 foulard||fular
 foulards||fulares
 fulard||fular
 fulards||fulares
 fragancia||fragrancia
 fragancias||fragrancias
 fraguandose||fraguándose
 frances||francés
 Francfort||Fráncfort
 Francfórt||Fráncfort
 fráncfort|cs|Fráncfort
 francia|cs|Francia
 francisco|cs|Francisco
 francofila||francófila
 francofilas||francófilas
 francofilo||francófilo
 francofilos||francófilos
 francofona||francófona
 francofonas||francófonas
 francofono||francófono
 francofonos||francófonos
 franela||flanela 	
 franquicia||franquía
 franquicias||franquías
 fransisco||Francisco
 fray||frei
 fraile||frade, freire
 frailes||frades, freires
 freatica||freática
 freaticas||freáticas
 freatico||freático
 freaticos||freáticos
 fregadeiro||vertedoiro
 fregadeiros||vertedoiros
 freir||fritir
 freír||fritir
 frenetica||frenética
 freneticas||frenéticas
 frenetico||frenético
 freneticos||frenéticos
 frente||fronte
 frentes||frontes
 fria||fría
 frias||frías
 friccion||fricción
 friccions||friccións
 fricion||fricción
 frición||fricción
 fricions||friccións
 fricións||friccións
 frio||frío
 frios||fríos
 frunce||engurra, prega
 fruncen||engurran, pregan
 fruncia||engurraba, pregaba
 fruncía||engurraba, pregaba
 fruncian||engurraban, pregaban
 fruncían||engurraban, pregaban
 fruncida||engurrada, pregada
 fruncidas||engurradas, pregadas
 fruncido||engurrado, pregado
 fruncidos||engurrados, pregados
 fruncindo||engurrando, pregando
 fruncir||engurrar, pregar
 fruncira||engurrara, pregara
 fruncirá||engurrará, pregará
 frunciran||engurraran, pregaran
 fruncirán||engurrarán, pregarán
 frunciren||engurraren, pregaren
 frunciria||engurraría, pregaría
 frunciría||engurraría, pregaría
 fruncirian||engurrarían, pregarían
 fruncirían||engurrarían, pregarían
 frunciron||engurraron, pregaron
 fruncise||engurrase, pregase
 fruncisen||engurrasen, pregasen
 frunciu||engurrou, pregou
 frunza||engurre, pregue
 frunzan||engurren, preguen
 fuciño||fociño
 fuciños||fociños
 fucion||función o fusión
 fución||función o fusión
 fuerza||forza
 fuerzas||forzas
 fúgase||foxe
 fugaba||fuxía
 fugabas||fuxías
 fugábase||fuxía
 fugábanse||fuxían
 fugada||fuxida, correcto se é de fuga, música
 fugadas||fuxidas, correcto se é de fuga, música
 fugado||fuxido, correcto se é de fuga, música
 fugados||fuxidos, correcto se é de fuga, música
 fugan||foxen
 fúganse||foxen
 fugando||fuxindo
 fugandose||fuxindo
 fugándose||fuxindo
 fugar||fuxir
 fugara||fuxira
 fugará||fuxirá
 fugaran||fuxiran
 fugarán||fuxirán
 fugaranse||fuxirán
 fugáranse||fuxiran
 fugarase||fuxirá
 fugárase||fuxira
 fugaren||fuxiren
 fugárense||fuxiren
 fugaria||fuxiría
 fugaría||fuxiría
 fugarian||fuxirían
 fugarían||fuxirían
 fugarianse||fuxirían
 fugaríanse||fuxirían
 fugariase||fuxiría
 fugaríase||fuxiría
 fugaron||fuxiron
 fugaronse||fuxiron
 fugáronse||fuxiron
 fugase||fuxise
 fugasen||fuxisen
 fugue||fuxa
 fuguen||fuxan
 fugou||fuxiu
 fugouse||fuxiu
 fulgida||fúlxida
 fúlgida||fúlxida
 fulgidas||fúlxidas
 fúlgidas||fúlxidas
 fulgido||fúlxido
 fúlgido||fúlxido
 fulgidos||fúlxidos
 fúlgidos||fúlxidos
 fumo||fume
 fumos||fumes
 funcion||función
 funcions||funcións
 fundacion||fundación
 fundacions||fundacións
 fundarian||fundarían
 fundicion||fundición
 fundicions||fundicións
 fundiria||fundiría
 fundirian||fundirían
 funebre||fúnebre
 funebres||fúnebres
 furruxe||ferruxe
 furruxes||ferruxes
 fusion||fusión
 futbol||fútbol
 futbolin||futbolín
 fútbolista||futbolista
 fútbolistas||futbolistas
 futbolistica||futbolística
 futbolísticamente||futbolisticamente
 futbolisticas||futbolísticas
 futbolistico||futbolístico
 futbolisticos||futbolísticos
 futebol||fútbol
 futil||fútil
 futiles||fútiles
 futon||futón
 futurologa||futuróloga
 futurologas||futurólogas
 futurologia||futuroloxía
 futurología||futuroloxía
 futurologo||futurólogo
 futurologo||futurólogo
 futurologos||futurólogos
 futuroloxia||futuroloxía

== G ==
 gabacha||gavacha
 gabachas||gavachas
 gabacho||gavacho
 gabachos||gavachos
 gabañon||gabañón
 gabañons||gabañóns
 gábea||gabia
 gábeas||gabias
 gabearia||gabearía
 gabearian||gabearían
 gabela||gavela (porción herba, palla, etc.); gabela (imposto que se pagaba ao Estado)
 gabelas||gavelas (porción herba, palla, etc.); gabelas (imposto que se pagaba ao Estado)
 gabón|cs|Gabón
 gabones||gabonés
 gafas||lentes
 gajo||cuarteirón 
 gajos||cuarteiróns 
 galactica||galáctica
 galacticas||galácticas
 galactico||galáctico
 galacticos||galácticos
 Galapagos||Galápagos
 galápagos|cs|Galápagos
 galardon||galardón
 galeria||galería
 galerias||galerías
 galibo||gálibo
 galibos||gálibos
 galipedia|cs|Galipedia
 gallope||galope
 gallopes||galopes
 galpón||pendello
 galpóns||pendellos
 Galvan||Galván
 galván|cs|Galván
 Galvez||Gálvez
 gálvez|cs|Gálvez
 gamberro||vándalo
 gamberros||vándalos
 gamberra||vándala
 gamberras||vándalas
 gamberrada||falcatruada
 gamberradas||falcatruadas
 gametexenese||gametexénese
 gametogenesis||gametoxénese, gametoxéneses
 gametogénesis||gametoxénese, gametoxéneses
 gametoxenesis||gametoxénese, gametoxéneses
 gametoxénesis||gametoxénese, gametoxéneses
 ganacia||ganancia
 ganacias||ganancias
 ganaderia||ganadería
 ganaderias||ganaderías
 ganchillo||gancho
 gandra||gándara
 gandras||gándaras
 ganés||ghanés
 ganeses||ghaneses
 ganesa||ghanesa
 ganesas||ghanesas
 gañancia||ganancia
 gañancias||ganancias
 gañote||garneato
 gañotes||garneatos
 garabanzo||garavanzo
 garabanzos||garavanzos
 garabata||gravata, garavata
 garabatas||gravatas, garavatas
 garantizar||garantir
 garbanzo||garavanzo
 garbanzos||garavanzos
 gardamallas||gardameta
 Garcia||García
 garcía|cs|García
 garderia||gardería
 garderias||garderías
 garfield|cs|Garfield
 gargola||gárgola
 gargolas||gárgolas
 garrapata||carracha
 garrapatas||carrachas
 garvanzo||garavanzo
 garvanzos||garavanzos
 gasoil||gasóleo
 gasometro||gasómetro
 gasometros||gasómetros
 gasteropoda||gasterópoda
 gasteropodas||gasterópodas
 gasteropodo||gasterópodo
 gasteropodos||gasterópodos
 Gaston||Gastón
 gastón|cs|Gastón
 gastrica||gástrica
 gastricas||gástricas
 gastrico||gástrico
 gastricos||gástricos
 gastronoma||gastrónoma
 gastronomas||gastrónomas
 gastronomia||gastronomía
 gastronomica||gastronómica
 gastronomicas||gastronómicas
 gastronomico||gastronómico
 gastronomicos||gastronómicos
 gastronomo||gastrónomo
 gastronomos||gastrónomos
 gávea||gabia
 gavea||gabea (verbo 'gabear'); gabia (subst. 'cuneta', 'foxo')
 gaveas||gabeas (verbo 'gabear'); gabias (subst. 'cuneta', 'foxo')
 gaveaba||gabeaba
 gaveaban||gabeaban
 gaveado||gabeado (verbo, participio)
 gavean||gabean
 gaveando||gabeando
 gavear||gabear
 gaveara||gabeara
 gaveará||gabeará
 gavearan||gabearan
 gavearán||gabearán
 gavearen||gabearen
 gavearia||gabearía
 gavearía||gabearía
 gavearian||gabearían
 gavearían||gabearían
 gavearon||gabearon
 gáveas||gabias
 gavease||gabease
 gaveasen||gabeasen
 gavee||gabee
 gaveen||gabeen
 gaveou||gabeou
 gaveta||gabeta
 gavetas||gabetas
 gazapo||cazapo
 gazapos||cazapos
 gegrafia||xeografía
 gegrafía||xeografía
 gegrafica||xeográfica
 gegráfica||xeográfica
 gegraficas||xeográficas
 gegrafícas||xeográficas
 gegrafico||xeográfico
 gegrafíco||xeográfico
 gegraficos||xeográficos
 gegrafícos||xeográficos
 German||Germán
 german|cs|Germán
 ghana|cs|Ghana
 ghana|cs|Ghana
 Gipuzkoa||Guipúscoa
 Gibraltar||Xibraltar
 gibraltar|cs|Xibraltar
 gibraltareño||xibraltareño
 gibraltareños||xibraltareños
 gibraltareña||xibraltareña
 gibraltareñas||xibraltareñas
 gladiolo||gladíolo
 gladiolos||gladíolos
 glandula||glándula
 glandula||glándula
 glandulacion||glandulación
 glandulacions||glandulacións
 glandulas||glándulas
 globulo||glóbulo
 globulos||glóbulos 
 glotón||larpeiro, lambón, comellón
 glotóns||larpeiros, lambóns, comellóns
 glotona||larpeira, lambona, comellona
 glotonas||larpeiras, lambonas, comellonas
 glutea||glútea
 gluteas||glúteas
 gluteo||glúteo
 gluteos||glúteos
 gnoseologia||gnoseoloxía
 gnoseología||gnoseoloxía
 gnoseoloxia||gnoseoloxía
 gnoseoloxica||gnoseolóxica
 gnoseoloxicas||gnoseolóxicas
 gnoseoloxico||gnoseolóxico
 gnoseoloxicos||gnoseolóxicos
 gnostica||gnóstica
 gnostica||gnóstica
 gnosticas||gnósticas
 gnosticas||gnósticas
 gnostico||gnóstico
 gnostico||gnóstico
 gnosticos||gnósticos
 gnosticos||gnósticos
 gobernabel||gobernábel
 gobernacion||gobernación
 gobernacion||gobernación
 gobernacions||gobernacións
 gobiernador||gobernador
 gobiernadores||gobernadores
 gobiernadora||gobernadora
 gobiernadoras||gobernadoras
 gobierno||goberno
 gobiernos||gobernos
 golo||goro
 golos||goros
 golondrina||andoriña
 golondrinas||andoriñas
 Gomez||Gómez
 gómez|cs|Gómez
 gomina||brillantina
 gomita||vomita
 gomitaba||vomitaba
 gomitaban||vomitaban
 gomitada||vomitada
 gomitadas||vomitadas
 gomitado||vomitado
 gomitados||vomitados
 gomitan||vomitan
 gomitando||vomitando
 gomitar||vomitar
 gomitara||vomitara
 gomitará||vomitará
 gomitaran||vomitaran
 gomitarán||vomitarán
 gomitaren||vomitaren
 gomitaria||vomitaría
 gomitaría||vomitaría
 gomitarian||vomitarían
 gomitarían||vomitarían
 gomitaron||vomitaron
 gomitase||vomitase
 gomitasen||vomitasen
 gomite||vomite
 gomiten||vomiten
 gomitiva||vomitiva
 gomitivas||vomitivas
 gomitivo||vomitivo
 gomitivos||vomitivos
 gomitou||vomitou
 gondola||góndola
 gondolas||góndolas
 gonzalez||González
 gonzález|cs|González
 google|cs|Google
 gorgulla||gurgulla
 gorgullaba||gurgullaba
 gorgullaban||gurgullaban
 gorgullan||gurgullan
 gorgullando||gurgullando
 gorgullar||gurgullar
 gorgullara||gurgullara
 gorgullará||gurgullará
 gorgullaran||gurgullaran
 gorgullarán||gurgullarán
 gorgullaren||gurgullaren
 gorgullaria||gurgullaría
 gorgullaría||gurgullaría
 gorgullarian||gurgullarían
 gorgullarían||gurgullarían
 gorgullaron||gurgullaron
 gorgullase||gurgullase
 gorgullasen||gurgullasen
 gorgulle||gurgulle
 gorgullen||gurgullen
 gorgullou||gurgullou
 gornicion||gornición
 gornicions||gornicións
 gotica||gótica
 goticas||góticas
 gotico||gótico
 goticos||góticos
 governada||gobernada
 governado||gobernado
 governadas||gobernadas
 governados||gobernados
 governar||gobernar
 governador||gobernador
 governadores||gobernadores
 governadora||gobernadora
 governadoras||gobernadoras
 governo||goberno
 governos||gobernos
 govierno||goberno
 goviernos||gobernos
 gozne||aldraba
 goznes||aldrabas
 grabacion||gravación
 grabación||gravación
 grabacions||gravacións
 grabacións||gravacións
 grabar||gravar
 grabata||gravata
 grabatas||gravatas
 gracia||graza
 gracias||grazas
 grada||bancada, chanzo
 gradas||bancadas, chanzos
 graderío||bancada
 graderíos||bancadas
 graduacion||graduación
 graduacions||graduacións
 graduandose||graduándose
 grafia||grafía
 grafias||grafías
 grafica||gráfica 
 graficas||gráficas 
 grafico||gráfico 
 graficos||gráficos
 grafitacion||grafitación
 grafitica||grafítica
 grafiticas||grafíticas
 grafitico||grafítico
 grafiticos||grafíticos
 gralla||erro (excepto se é a ave)
 grallas||erros (excepto se son as aves)
 gramatica||gramática
 gramaticas||gramáticas
 gramatico||gramático
 gramaticos||gramáticos
 grammy|cs|Grammy
 gramofonica||gramofónica
 gramofonicas||gramofónicas
 gramofonico||gramofónico
 gramofonicos||gramofónicos
 gramofono||gramófono
 gramofonos||gramófonos
 grán||gran
 grana||engraia (verbo 'engraiar')
 granaba||engraiaba
 granaban||engraiaban
 granan||engraian
 granando||engraiando
 granar||engraiar
 granara||engraiara
 granará||engraiará
 granaran||engraiaran
 granarán||engraiarán
 granaren||engraiaren
 granaria||engraiaría (verbo 'engraiar')
 granaría||engraiaría (verbo 'engraiar')
 granarian||engraiarían (verbo 'engraiar')
 granarían||engraiarían (verbo 'engraiar')
 granaron||engraiaron (verbo 'engraiar')
 granase||engraiase (verbo 'engraiar')
 granasen||engraiasen (verbo 'engraiar')
 grane||engraie (verbo 'engraiar')
 granen||engraien (verbo 'engraiar')
 granicela||gradicela
 granicelas||gradicelas
 granizo||sarabia
 granizada||sarabiada
 granizadas||sarabiadas
 granizar||sarabiar
 granou||engraiou
 grandiozo||grandioso
 grasa||graxa
 grasas||graxas
 graso||graxo
 grasos||graxos
 grasienta||graxenta
 grasientas||graxentas
 grasiento||graxento
 grasientos||graxentos
 grasumada||graxumada
 gratuita||gratuíta
 gratuitas||gratuítas
 gratuito||gratuíto
 gratuitos||gratuítos
 gravacion||gravación
 gravacions||gravacións
 grecia|cs|Grecia
 grei||grea
 Grenlandia||Groenlandia
 grenlandés||groenlandés
 grenlandes||groenlandés 
 grenlandesa||groenlandesa
 grenlandeses||groenlandeses
 grenlandesas||groenlandesas
 grial||graal
 griega||grega
 griegas||gregas
 griego||grego
 griegos||gregos
 grifo||billa (de auga) ou grifón (ser mitolóxico)
 grifos||billas (de auga) ou grifóns (seres mitolóxicos)
 grinalda||grilanda
 grinaldas||grilandas
 grisacea||agrisada
 grisácea||agrisada
 grisaceas||agrisadas
 grisáceas||agrisadas
 grisaceo||agrisado
 grisáceo||agrisado
 grisaceos||agrisados
 grisáceos||agrisados
 groseria||grosería
 groserias||groserías
 grs||g
 grulla||grou, grúa
 grullas||grous, grúas
 guajardo|cs|Guajardo
 guarani||guaraní
 guaranies||guaranís
 guaranis||guaranís
 guarda||garda
 guardar||gardar
 guardaropa||gardarroupa
 guardaropas||gardarroupas
 guardarropa||gardarroupa
 guardarropas||gardarroupas
 guardaroupa||gardarroupa
 guardaroupas||gardarroupas
 guardarroupa||gardarroupa
 guardarroupas||gardarroupas
 guarderia||gardería
 guardería||gardería
 guarderias||garderías
 guarderías||garderías
 guarismo||algarismo
 guarismos||algarismos
 guarnicion||gornición
 guarnicions||gornicións
 guatemala|cs|Guatemala
 gubernabilidade||gobernabilidade
 gubernabilidades||gobernabilidades
 gubernamental||gobernamental
 gubernamentais||gobernamentais
 guelfa||belfa
 guelfas||belfas
 guelfo||belfo
 guelfos||belfos
 guera||guerra
 guerilla||guerrilla (excepto apelido)
 guerillas||guerrillas
 guerillera||guerrilleira
 guerilleras||guerrilleira
 guerillero||guerrilleiro
 guerilleros||guerrilleiros
 guerrillera||guerrilleira
 guerrilleras||guerrilleiras
 guerrillero||guerrilleiro
 guerrilleros||guerrilleiros
 guia||guía
 guias||guías
 guipúscoa|cs|Guipúscoa
 Guipuzcoa||Guipúscoa
 Guipúzcoa||Guipúscoa
 guirnalda||grilanda
 guirnaldas||grilandas
 guisante||chícharo, ervella
 guisantes||chícharos, ervellas
 gules||goles 
 gurgullaria||gurgullaría
 gurgullarian||gurgullarían
 gusano||verme
 gusanos||vermes
 gusma||usma
 gusmas||usmas
 gustaria||gustaría
 Gutierrez||Gutiérrez
 gutiérrez|cs|Gutiérrez
 guzman||Guzmán
 guzmán|cs|Guzmán

==H==
 habaneira||habanera
 habaneiras||habaneras
 haberia||habería
 haberian||haberían
 habia||había
 habian||habían
 habil||hábil
 habiles||hábiles
 habitacion||habitación
 habitacions||habitacións
 habitat||hábitat
 habitats||hábitats
 habría||habería
 habrían||haberían
 hacea||cara a
 hachádego||achado
 hachádegos||achados
 hachemí||haxemita
 hachemís||haxemitas
 hachemita||haxemita
 hachemitas||haxemitas
 hachís||haxix
 hachuela||desaparafusador
 hachuelas||desaparafusadores
 hacia||cara a
 hada||fada
 hadas||fadas
 haia||faia, haia (hai + a, pron. per. átono)
 haias||faias, haias (hai + as, pron. per. átono)
 haiti||Haití
 haití|cs|Haití
 halago||afago
 halagos||afagos
 halito||hálito
 halitos||hálitos
 hall||vestíbulo ou ástrago
 halls||vestíbulos ou ástragos
 hallazgo||achado
 hallazgos||achados
 hamster||hámster
 hamsters||hámsteres
 hámsters||hámsteres
 hamsteres||hámsteres
 Hannover||Hánnover
 hanster||hámster
 hánster||hámster
 hansteres||hámster
 hánsteres||hámsteres
 hansters||hámsteres
 hánsters||hámsteres
 harakiri||haraquiri
 harem||harén
 harems||haréns
 harmuñía||harmonía
 harmuñías||harmonías
 harpa||arpa
 harpas||arpas
 harpón||arpón
 harpóns||arpóns
 hay||hai
 hectarea||hectárea
 hectareas||hectáreas
 hectarias||hectáreas
 hectometro||hectómetro
 hectometros||hectómetros
 hector||Héctor
 héctor|cs|Héctor
 helado||xeado
 helados||xeados
 helicoptero||helicóptero
 helicopteros||helicópteros
 Helsinki||Helsinqui
 helvetica||helvética
 helveticas||helvéticas
 helvetico||helvético
 helveticos||helvéticos
 hemacía||hemacia
 hemacías||hemacias
 hemati||hemacia
 hematí||hemacia
 hematís||hemacias
 hematies||hemacias
 hematíes||hemacias
 hepatica||hepática
 hepaticas||hepáticas
 hepatico||hepático
 hepaticos||hepáticos
 heptagono||heptágono
 heptagonos||heptágonos
 heptathlón||héptatlon
 héptathlon||héptatlon
 heptathlon||héptatlon
 heptatlón||héptatlon
 heptatlon||héptatlon
 heraldica||heráldica
 heraldicas||heráldicas
 heraldico||heráldico
 heraldicos||heráldicos
 herbacea||herbácea
 herbaceas||herbáceas
 herbaceo||herbáceo
 herbaceos||herbáceos
 herbibora||herbívora
 herbíbora||herbívora
 herbiboras||herbívoras
 herbíboras||herbívoras
 herbiboro||herbívoro
 herbíboro||herbívoro
 herbiboros||herbívoros
 herbíboros||herbívoros
 herbivora||herbívora
 herbivoras||herbívoras 
 herbivoro||herbívoro
 herbivoros||herbívoros
 hermetica||hermética
 hermeticas||herméticas
 hermetico||hermético
 hermeticos||herméticos
 hermida||ermida
 hermidas||ermida
 hermita||ermida
 hermitas||ermida
 hernandez||Hernández
 hernández|cs|Hernández
 héroe||heroe
 héroes||heroes
 heróica||heroica
 heróicas||heroicas
 heróico||heroico
 heróicos||heroicos
 herreria||ferrería
 herrería||ferrería
 herrerias||ferrerías
 herrerías||ferrerías
 hervibora||herbívora
 hervíbora||herbívora
 herviboras||herbívoras
 hervíboras||herbívoras
 herviboro||herbívoro
 hervíboro||herbívoro
 herviboros||herbívoros
 hervíboros||herbívoros
 hervivora||herbívora
 hervívora||herbívora
 hervivoras||herbívoras
 hervívoras||herbívoras
 hervivoro||herbívoro
 hervívoro||herbívoro
 hervivoros||herbívoros
 hervívoros||herbívoros
 heteroclamidea||heteroclamídea
 heteroclamideas||heteroclamídeas
 heteroclamideo||heteroclamídeo
 heteroclamideos||heteroclamídeos
 heuristica||heurística
 heuristicas||heurísticas
 heuristico||heurístico
 heuristicos||heurísticos
 hexagono||hexágono
 hexagonos||hexágonos
 hiba||ía
 hibas||ía
 hibrida||híbrida (adxectivo); hibrida (verbo, el/ela )
 hibridas||híbridas (adxectivo); hibridas (verbo, ti)
 hibridización||hibridación
 hibridizacións||hibridacións
 hibridizacion||hibridación
 hibridizacions||hibridacións
 hibridizada||hibridada
 hibridizadas||hibridadas
 hibridizado||hibridado
 hibridizados||hibridados
 hibridizan||hibridan
 hibridizar||hibridar
 hibridizaron||hibridaron
 hibridizarse||hibridarse
 hibridizase||hibridarse ou hibridase
 hibrido||híbrido (adxectivo), hibrido (verbo, eu)
 hibridos||híbridos
 hidraulica||hidráulica
 hidraulicas||hidráulicas
 hidraulico||hidráulico
 hidraulicos||hidráulicos
 hidrogeno||hidróxeno
 hidrógeno||hidróxeno
 hidrogenos||hidróxeno
 hidrógenos||hidróxeno
 hidrografia||hidrografía
 hidrografica|| hidrográfica
 hidrograficas||hidrográficas
 hidrografico||hidrográfico
 hidrograficos||hidrográficos
 hidroxeno||hidróxeno
 hidroxenos||hidróxenos
 hierarca||xerarca
 hierarcas||xerarcas
 hierarquía||xerarquía
 hierarquías||xerarquías
 hierarquia||xerarquía
 hierarquias||xerarquías
 hieroglifo||xeróglifo
 hieróglifo||xeróglifo
 hieroglifos||xeróglifos
 hieróglifos||xeróglifos
 higado||fígado
 hígado||fígado
 higados||fígados
 hígados||fígados
 hincapie||fincapé
 hincapié||fincapé
 hincapies||fincapés
 hincapiés||fincapés
 hinchada||inchada
 hinchadas||inchadas
 hinchado||inchado
 hinchados||inchados
 hinchando||inchando
 hinchar||inchar
 hindu||hindú
 hindues||hindús
 hindúes||hindús
 hinduismo||hinduísmo
 hinduista||hinduísta
 hinduistas||hinduístas
 hindus||hindús
 hioides||hioide
 hipertension||hipertensión
 hipertensions||hipertensións
 hipocondria||hipocondría
 hipocondrias||hipocondrías
 hipocresía||hipocrisía
 hipocrita||hipócrita
 hipocritas||hipócritas
 hipodromo||hipódromo
 hipodromos||hipódromos
 Hipolito||Hipólito
 hipólito|cs|Hipólito
 hipotalamo||hipotálamo
 hipotalamos||hipotálamos
 hipotension||hipotensión
 hipotensions||hipotensións
 hipotese|hipótese
 hipoteses|hipóteses
 hipotesis||hipótese
 hipótesis|hipótese/s
 hipotéticamente||hipoteticamente
 hirta||irta
 hirtas||irtas
 hirto||irto
 hirtos||irtos
 hiso||fixo, iso
 hispanica||hispánica
 hispanicas||hispánicas
 hispanico||hispánico
 hispanicos||hispánicos
 Hispanoamerica||Hispanoamérica
 hispanoamérica|cs|Hispanoamérica
 histerica||histérica
 histericas||histéricas
 histerico||histérico
 histericos||histéricos
 histologia||histoloxía
 histología||histoloxía
 histologias||histoloxías
 histologías||histoloxías
 histoloxia||histoloxía
 histoloxias||histoloxías
 história||historia 
 historica||histórica
 históricamente||historicamente
 historicas||históricas
 historico||histórico
 historicos||históricos
 históridos||históricos
 hitoria||historia
 hitorias||historias
 hizo||fixo
 hoi||hoxe
 hola||ola
 hollywood|cs|Hollywood
 Holywood||Hollywood
 hombro||ombreiro, ombro
 hombros||ombreiros, ombros
 homonima||homónima
 homonimas||homónimas
 homonimo||homónimo
 homonimos||homónimos
 homoxenea||homoxénea
 homoxeneas||homoxéneas
 homoxeneo||homoxéneo
 homoxeneis||homoxéneos
 hongo||fungo
 hongos||fungos
 honorifica||honorífica
 honorificas||honoríficas
 honorifico||honorífico
 honorificos||honoríficos
 horchata||orchata
 horchatas||orchatas
 horfa||orfa
 horfas||orfas
 horfo||orfo
 horfos||orfos
 horible||horrible
 horibles||horribles
 hormigon||formigón
 hormigón||formigón
 hormigons||formigón
 hormigóns||formigón
 hornillo||fornelo
 hornillos||fornelos
 hoxendia||hoxe en día
 hoxendía||hoxe en día
 hoy||hoxe
 huella||pegada, sinal
 huellas||pegadas, sinais
 huerfana||orfa
 huérfana||orfa
 huerfanas||orfas
 huérfanas||orfas
 huerfano||orfo
 huérfano||orfo
 huerfanos||orfos
 huérfanos||orfos
 humadera||fumareda
 humaderas||fumaredas
 humán||humano
 humareda||fumareda
 humaredas||fumaredas
 humeda||húmida
 húmeda||húmida
 humedad||humidade
 humedada||humidade
 humedades||humidades
 humedas||húmidas
 húmedas||húmidas
 humedo||húmido
 húmedo||húmido
 humedos||húmidos
 húmedos||húmidos
 húmero||úmero
 húmeros||úmeros
 humero||úmero
 humeros||úmeros
 humida||húmida
 humidas||húmidas
 humido||húmido
 humidos||húmidos
 hundio||afundiu
 hundió||afundiu
 hungara||húngara
 hungaras||húngaras
 hungaro||húngaro
 hungaros||húngaros
 hungria||Hungría
 hungría|cs|Hungría
 huracan||furacán
 huracán||furacán
 huracanes||furacáns
 huracans||furacáns
 huracáns||furacáns
 hurna||urna
 hurnas||urnas

== I ==
 Ibañez||Ibáñez
 ibáñez|cs|Ibáñez
 iberica||ibérica
 ibericas||ibéricas
 iberico||ibérico
 ibericos||ibéricos
 icono||icona
 iconos||iconas
 iconografia||iconografía
 iconografias||iconografías
 iconografica||iconográfica
 iconograficas||iconográficas
 iconografico||iconográfico
 iconograficos||iconográficos
 iconos||iconas
 icorporaron||incorporaron
 icorporarón||incorporaron
 idolo||ídolo
 idolos||ídolos
 illano||insular,illán
 illanos||insulares, illáns
 inamobible||inamovible
 inamobibles||inamovibles
 incorruta||incorrupta
 incorrutas||incorruptas
 incorruptibel||incorruptíbel
 incorrutibeis||incorruptíbeis
 incorrutíbeis||incorruptíbeis
 incorrutibel||incorruptíbel
 incorrutíbel||incorruptíbel 
 incorrutibilidade||incorruptibilidade
 incorrutibilidades||incorruptibilidades
 incorrutible||incorruptible
 incorrutibles||incorruptibles
 incorruto||incorrupto
 incorrutos||incorruptos
 Idelfonso||Ildefonso
 identica||idéntica
 identicas||idénticas
 identico||idéntico
 identicos||idénticos
 identificacion||identificación
 identificacions||identificacións
 ideoloxia||ideoloxía
 ideoloxias||ideoloxías
 ideoloxica||ideolóxica
 ideolóxicamente||ideoloxicamente
 ideoloxicas||ideolóxicas
 ideoloxico||ideolóxico
 ideoloxicos||ideolóxicos
 idoiro||doiro
 idoiros||doiros
 idolo||ídolo
 idolos||ídolos
 idonea||idónea
 idoneas||idóneas
 idoneo||idóneo
 idoneos||idóneos
 idustrial||industrial
 idustriales||industriais
 idustriales||industriais
 igar||iguar
 iglesia||igrexa
 iglesias||igrexas
 iglesario||igresario
 iglesarios||igresarios
 iglexa||igrexa
 iglexas||igrexas
 igloo||iglú
 igloos||iglús
 iglu||iglú
 iglus||iglús
 ignifuga||ignífuga
 ignifugas||ignífugas
 ignifugo||ignífugo
 ignifugos||ignífugos
 Iguazu||Iguazú
 iguazú|cs|Iguazú
 il||el
 iles||eles
 ilexitima||ilexítima (adxectivo), ilexitima (verbo)
 ilexitimas||ilexítimas (adxectivo), ilexitimas (verbo)
 ilexitimo||ilexítimo (adxectivo), ilexitimo (verbo)
 ilexitimos||ilexítimos
 illustrada||ilustrada
 illustradas||ilustradas
 illustrado||ilustrado
 illustrados||ilustrados
 ilucion||ilusión
 ilución||ilusión
 ilucionada||ilusionada
 ilucionadas||ilusionadas
 ilucionado||ilusionado
 ilucionados||ilusionados
 ilucions||ilusións
 ilucións||ilusións
 ilustracion||ilustración
 ilustracions||ilustracións
 ilustrasion||ilustración
 ilustrasión||ilustración
 ilustrasions||ilustracións
 ilustrasións||ilustracións
 imaxen||imaxe
 imaxen||imaxe
 imaxén||imaxe
 imáxen||imaxe
 imaxenes||imaxes
 imaxens||imaxes
 imaxinacion||imaxinación
 imaxinacions||imaxinacións
 imbensible||invencible
 imbensibles||invencibles
 IMDB|cs|IMDb
 imensa||inmensa
 imensas||inmensas
 imenso||inmenso
 imensos||inmensos
 imigrante||inmigrante
 imigrantes||inmigrantes
 immigrante||inmigrante
 immigrantes||inmigrantes
 immortalidad||inmortalidade
 impavida||impávida
 impavidas||impávidas
 impavido||impávido
 impavidos||impávidos
 imperterrita||impertérrita
 imperterritas||impertérritas
 imperterrito||impertérrito
 imperterritos||impertérritos
 impetigo||impetixe
 impetigos||impetixes
 impeto||ímpeto
 impetos||ímpetos
 impetu||ímpeto
 ímpetu||ímpeto
 impetus||ímpetos
 ímpetus||ímpetos
 implementa||pon en funcionamento
 implementacion||posta en funcionamento, introdución
 implementación||posta en funcionamento, introdución
 implementacions||postas en funcionamento
 implementacións||postas en funcionamento
 implementado||posto en funcionamento
 implementando||poñendo en funcionamento
 implementar||poñer en funcionamento
 implementou||puxo en funcionamento
 implicacion||implicación
 implicacions||implicacións
 imponente||impoñente
 imponentes||impoñentes
 imposibel||imposíbel
 implorarón||imploraron
 importacion||importación
 importacions||importacións
 ímportante||importante
 importasion||importación
 importasión||importación
 impulsador||impulsor
 impulsadora||impulsora
 impulsadoras||impulsoras
 impulsadores||impulsores
 inabilitada||inhabilitada
 inabilitadas||inhabilitadas
 inabilitado||inhabilitado
 inabilitados||inhabilitados
 inacesible||inaccesible
 inacesibles||inaccesibles
 inaguración||inauguración
 inaguracións||inauguracións
 inagurada||inaugurada
 inaguradas||inauguradas
 inagurado||inaugurado
 inagurados||inaugurados
 inagural||inaugural
 inagurales||inaugurais
 inagurar||inaugurar
 inalambrica||inalámbrica
 inalambricas||inalámbricas
 inalambrico||inalámbrico
 inalambricos||inalámbricos
 inanime||inánime
 inanimes||inánimes
 inasequible||inaccesible, inalcanzable
 inasequibles||inaccesibles, inalcanzables
 inauguracion||inauguración
 inauguracions||inauguracións
 incapas||incapaz
 incapases||incapaces
 incapie||fincapé
 incapié||fincapé
 incapies||fincapés
 incapiés||fincapés
 incautacion||incautación
 incautacions||incautacións
 incertidume||incerteza
 incertidumes||incertezas
 inchenta||enchente
 inchentas||enchentes
 incia||inicia
 inciaba||iniciaba 
 inciaban||iniciaban 
 inciada||iniciada
 inciadas||iniciadas
 inciado||iniciado
 inciados||iniciados
 incial||inicial
 inciales||iniciais
 incialmente||inicialmente
 incian||inician
 inciando||iniciando
 inciandose||iniciándose
 inciándose||iniciándose
 inciar||iniciar
 inciara||iniciara
 inciaran||iniciaran
 inciaron||iniciaron
 incienso||incenso
 inciensos||incensos
 incieso||incenso
 inciesos||incensos
 inciio||inicio (substantivo), inicio ou iniciou (verbo)
 incio||inicio (substantivo), inicio ou iniciou (verbo)
 incios||inicios
 incision||incisión
 inclide||incluíde
 inclua||inclúa
 incluas||inclúas
 incluan||inclúan 
 inclucion||inclusión
 inclución||inclusión
 incluia||incluía
 incluias||incluías
 incluiamos||incluïamos
 incluíamos||incluïamos
 incluiades||incluïades
 incluíades||incluïades
 incluian||incluían
 incluida||incluída
 incluidas||incluídas
 incluido||incluído
 incluidos||incluídos
 incluin||incluín
 incluiches||incluíches
 incluiu||incluíu
 incluimos||incluímos
 incluistes||incluístes
 incluiron||incluíron 
 incluindo||incluíndo
 incluindo||incluíndo 
 incluir||incluír
 incluiras||incluirás
 incluira||incluirá
 incluiran||incluirán
 incluiria||incluiría
 inclurias||incluirías
 incluria||incluiría
 incluiríamos||incluiriamos
 incluiríades||incluiriades
 incluirian||incluirían
 incluise||incluíse
 incluises||incluíses
 incluise||incluíse
 incluisen||incluísen 
 incluires||incluíres
 incluirmos||incluírmos
 incluirdes||incluírdes
 incluiren||incluíren
 incluiu||incluíu
 incluo||inclúo
 inclues||inclúes
 inlcue||inclúe
 incluimos||incluímos
 incluides||incluídes
 incluen||inclúen 
 inclusion||inclusión
 inclusions||inclusións
 incognita||incógnita
 incognita||incógnitas
 incognito||incógnito
 incognito||incógnitos
 incolume||incólume
 incolumes||incólumes
 inconciente||inconsciente
 inconcientes||inconscientes
 inconita||incógnita
 incónita||incógnita
 inconitas||incógnitas
 incónitas||incógnitas
 inconito||incógnito
 incónito||incógnito
 inconitos||incógnitos
 incónitos||incógnitos
 inconsiente||inconsciente
 inconsientes||inconscientes
 inconvinte||inconveniente
 inconvintes||inconvenientes
 incorporacion||incorporación
 incorporacions||incorporacións
 increible||incrible
 increíble||incrible
 increiblemente||incriblemente
 increíblemente||incriblemente
 increibles||incribles
 increíbles||incribles
 incrementádose||incrementándose
 incremetando||incrementando
 incremetar||incrementar
 incremetarían||incrementarían
 incremetaron||incrementaron
 incremtnra||incrementa
 incribeis||incríbeis
 incribel||incríbel
 incribeles||incríbeis
 incríble||incrible
 incríble||incribles
 incríblemente||incriblemente
 incricion||inscrición
 incricion||inscrición
 incricions||inscricións
 incricions||inscricións
 incripción||inscrición
 incripcións||inscricións
 incrustacion||incrustación
 incrustacions||incrustacións
 incursion||incursión
 incursions||incursións
 incustracion||incrustación
 incustración||incrustación
 incustracions||incrustacións
 incustracións||incrustacións
 incustrada||incrustada
 incustradas||incrustadas
 incustrado||incrustado
 incustrados||incrustados
 incustran||incrustan
 indecision||indecisión
 indecisions||indecisións
 independiencia||independencia
 independiencias||independencias
 independientista||independentista
 independientistas||independentistas
 Indianapolis||Indianápolis
 indianápolis|cs|Indianápolis 
 indice||índice
 indices||índices
 Indico||Índico (océano), indico (verbo)
 indiferencia||indiferenza
 indiferencias||indiferenzas
 indivíduo||individuo
 indivíduos||individuos
 indixena||indíxena
 indixenas||indíxenas
 indixienas||indíxenas
 indixienista||indixenista
 indixienistas||indixenistas
 indole||índole
 indoles||índoles
 induccion||indución
 inducción||indución
 induccions||inducións
 induccións||inducións
 inducion||indución
 inducions||inducións
 industriales||industriais
 inedita||inédita
 ineditas||inéditas
 inedito||inédito
 ineditos||inéditos
 ines||Inés
 inés|cs|Inés
 interfaz||interface
 ininterrumpida||ininterrompida
 ininterrumpidamente||ininterrompidamente
 ininterrumpidas||ininterrompidas
 ininterrumpido||ininterrompido
 ininterrumpidos||ininterrompidos
 interrumpida||interrompida
 interrumpidamente||interrompidamente
 interrumpidas||interrompidas
 interrumpido||interrompido
 interrumpidos||interrompidos
 infanteria||infantería
 infanterias||infanterías
 infeccion||infección
 infeccions||infeccións
 infeción||infección
 infecións||infeccións
 inefectiva||ineficaz
 inefectivas||ineficaces
 inefectivo||ineficaz
 inefectivos||ineficaces
 infima||ínfima
 infimas||ínfimas
 infimo||ínfimo
 infimos||ínfimos
 inflaccion||inflación
 inflacción||inflación
 inflacion||inflación
 inflamacion||inflamación
 inflitra||infiltra
 inflitracion||infiltración
 inflitración||infiltración
 inflitrada||infiltrada
 inflitradas||infiltradas
 inflitrado||infiltrado
 inflitrados||infiltrados
 inflitran||infiltran
 inflitrar||infiltrar
 inflitraron||infiltraron
 inflitrarse||infiltrarse
 influenza||influencia (influenza é correcto para a doenza, a acción de influír é influencia)
 influida||influída
 influidas||influídas
 influido||influído
 influidos||influídos
 influir||influír
 informacion||información
 informacions||informacións
 informatibo||informativo
 informatibos||informativos
 informatica||informática
 informatico||informático
 infracion||infracción
 infraestructura||infraestrutura
 infraestructuras||infraestruturas
 infraestuctura||infraestrutura
 infraestucturas||infraestruturas
 infrastructura||infraestrutura
 infrastructuras||infraestruturas
 infucion||infusión
 infución||infusión
 infucions||infusións
 infucións||infusións
 infula||ínfula
 infulas||ínfulas
 infusion||infusión
 ingenierio||enxeñeiro
 ingenierios||enxeñeiros
 ingeniero||enxeñeiro
 ingenieros||enxeñeiros
 inglaterra|cs|Inglaterra
 ingle||ingua
 ingles||inglés ou inguas
 inglete||bispel
 ingletes||bispeis
 ingredente||ingrediente
 ingredentes||ingredientes
 inhalambrica||inalámbrica
 inhalámbrica||inalámbrica
 inhalambricas||inalámbricas
 inhalámbricas||inalámbricas
 inhalambrico||inalámbrico
 inhalámbrico||inalámbrico
 inhalambricos||inalámbricos
 inhalámbricos||inalámbricos
 inhibicion||inhibición
 inhibicions||inhibicións
 inhospita||inhóspita
 inhospitas||inhóspitas
 inhospito||inhóspito
 inhospitos||inhóspitos
 iniciales||iniciais
 ininterrumpida||ininterrompida
 ininterrumpidas||ininterrompidas
 ininterrumpido||ininterrompido
 ininterrumpidos||ininterrompidos
 ininterumpida||ininterrompida
 ininterumpidas||ininterrompidas
 ininterumpido||ininterrompido
 ininterumpidos||ininterrompidos
 inlcluira||incluíra
 incluiras||incluíras
 incluíramos||incluiramos
 incluírades||incluirades
 incluiran||incluíran
 inmaxinacion||imaxinación
 inmaxinación||imaxinación
 inmaxinacions||imaxinacións
 inmaxinacións||imaxinacións
 inmedacion||inmediación
 inmedacions||inmediacións
 inmersion||inmersión
 inmigracción||inmigración
 inmigracion||inmigración
 inmortalidad||inmortalidade
 inmovilizarán||inmobilizarán
 innodoro||inodoro
 innodoros||inodoros
 innovacion||innovación
 innovacions||innovacións
 innumerabeis||innumerábeis
 innumerabel||innumerábel
 inospita||inhóspita
 inóspita||inhóspita
 inospitalaria||inhospitalaria
 inospitalarias||inhospitalarias
 inospitalario||inhospitalario
 inospitalarios||inhospitalarios
 inospitas||inhóspitas
 inóspitas||inhóspitas
 inospito||inhóspito
 inóspito||inhóspito
 inospitos||inhóspitos
 inóspitos||inhóspitos
 inrrenconciliable||irreconciliable
 inrrenconciliables||irreconciliables
 inscricion||inscrición
 inscricions||inscricións
 inscripcion||inscrición
 inscripción||inscrición
 inscripción||inscrición
 inscripción||inscrición
 inscripcions||inscricións
 inscripcións||inscricións
 inscripcións||inscricións
 inscripcións||inscricións
 insercción||inserción
 inserccións||insercións
 inserruccion||insurrección
 inserruccions||insurreccións
 insertar||inserir
 insinua||insinúa
 insinuan||insinúan
 insinue||insinúe
 insinuen||insinúen
 insinuo||insinúo
 insipida||insípida
 insipidas||insípidas
 insipido||insípido
 insipidos||insípidos
 insobornable||insubornable
 insobornables||insubornables
 inspiracion||inspiración
 inspiracions||inspiracións
 instáncia||instancia
 instáncias||instancias
 instantanea||instantánea
 instantáneamente||instantaneamente
 instantaneas||instantáneas
 instantaneo||instantáneo
 instantaneos||instantáneos
 institucion||institución
 instituición||institución
 instituicións||institucións
 instituida||instituída
 instituidas||instituídas
 instituido||instituído
 instituidos||instituídos
 instruccion||instrución
 instrucción||instrución
 instruccions||instrucións
 instruccións||instrucións
 instrucion||instrución
 instrucions||instrucións
 insumisión||insubmisión
 insumisións||insubmisións
 insumisa||insubmisa
 insumisas||insubmisas
 insumiso||insubmiso
 insumisos||insubmisos
 insurreccion||insurrección
 insurreccions||insurreccións
 intantanea||instantánea
 intantánea||instantánea
 intantaneas||instantáneas
 intantáneas||instantáneas
 intantaneo||instantáneo
 intantáneo||instantáneo
 intantaneos||instantáneos
 intantáneos||instantáneos
 íntegramente||integramente
 inteira||enteira
 inteiras||enteiras
 inteiro||enteiro
 inteiros||enteiros
 intencion||intención
 intencions||intencións
 intension||intención
 intensión||intención
 intensions||intencións
 intensións||intencións
 interaccion||interacción
 interaccions||interaccións
 interacion||interacción
 interación||interacción
 interacions||interaccións
 interacións||interaccións
 intercesion||intercesión
 intercesions||intercesións
 interes||interese
 interés||interese
 interim||ínterim
 interím||ínterim
 interims||ínterims
 interíms||ínterims
 interin||ínterim
 interín||ínterim
 ínterin||ínterim
 interins||ínterims
 interíns||ínterims
 ínterins||ínterims
 interlinea||entreliña
 interlínea||entreliña
 interlineas||entreliñas
 interlíneas||entreliñas
 interlineado||entreliña
 interlineados||entreliñas
 interogante||interrogante
 interogantes||interrogantes
 interperie||intemperie
 interpretacion||interpretación
 interpretarón||interpretaron
 interprete||intérprete (substantivo), interprete (verbo)
 interpretes||intérpretes (substantivo), interpretes (verbo)
 interrupcion||interrupción
 interrupcions||interrupcións
 intertrigo||intertixe (inflamación da pel)
 intertrigos||intertixes (inflamación da pel)
 intérvalo||intervalo
 intérvalos||intervalos
 intervencion||intervención
 intervencions||intervencións
 interxeccion||interxección
 interxeccions||interxeccións
 íntimamente||intimamente
 intrepida||intrépida
 intrepidas||intrépidas
 intrepido||intrépido
 intrepidos||intrépidos
 intrepreta||interpreta
 intrepretaba||interpretaba
 intrepretación||interpretación
 intrepretacións||interpretacións
 intrepretada||interpretada
 intrepretadas||interpretadas
 intrepretado||interpretado
 intrepretados||interpretados
 intrepretan||interpretan 
 intrepretando||interpretando
 intrepretar||interpretar
 intrepretaría||interpretaría
 intrepretaron||interpretaron
 intrepretativas||interpretativas
 intrincada||intricada
 intrincadas||intricadas
 intrincado||intricado
 intrincados||intricados
 intrincar||intricar
 intrinseca||intrínseca
 intrinsecas||intrínsecas
 intrinseco||intrínseco
 intrinsecos||intrínsecos
 introduccion||introdución
 introducción||introdución
 introduccions||introducións
 introduccións||introducións
 introducion||introdución
 introducions||introducións
 intromision||intromisión
 intromisions||intromisións
 intrucción||instrución
 intruccións||instrucións
 intrucion||instrución
 intrucions||instrucións
 inumerabel||innumerábel
 inumerable||innumerable
 inumerables||innumerables
 inúmeros||innúmeros, numerosos
 inumeros||innúmeros, numerosos
 inutil||inútil
 inutiles||inútiles
 invasion||invasión
 invasions||invasións
 invensibeis||invencíbeis
 invensibel||invencíbel
 invensible||invencible
 invensibles||invencibles
 inverosimil||inverosímil
 inversor||investidor, cando é a persoa que fai investimentos
 inversores||investidores, cando son as persoas que fan investimentos
 inversora||investidora, cando é a persoa que fai investimentos
 inversoras||investidoras, cando son as persoas que fan investimentos
 inversion||inversión
 inversions||inversións
 inverter||investir (facer un investimento), inverter (dar a volta)
 invertir||inverter (dar a volta a unha cousa)
 investigacion||investigación
 investigaciónes||investigacións
 investigacions||investigacións
 inxeccion||inxección
 inxeccions||inxeccións
 inxecion||inxección
 inxeción||inxección
 inxecions||inxeccións
 inxecións||inxeccións
 inxenieria||enxeñería
 inxeniería||enxeñería
 inxenierias||enxeñerías
 inxenierías||enxeñerías
 inxenio||enxeño
 inxenios||enxeños
 inxeniosa||enxeñosa
 inxeniosas||enxeñosas
 inxenioso||enxeñoso
 inxeniosos||enxeñosos
 inxeñeira||enxeñeira
 inxeñeiras||enxeñeiras
 inxeñeiro||enxeñeiro
 inxeñeiros||enxeñeiros
 inxeñería||enxeñería
 inxeñerías||enxeñerías
 inxeñio||enxeño
 inxeñios||enxeños
 inxeñiosa||enxeñosa
 inxeñiosas||enxeñosas
 inxeñioso||enxeñoso
 inxeñiosos||enxeñosos
 inxeño||enxeño
 inxeños||enxeños
 inxeñosa||enxeñosa
 inxeñosas||enxeñosas
 inxeñoso||enxeñoso
 inxeñosos||enxeñosos
 inxertaba||enxertaba
 inxerta||enxerta
 inxértaa||enxértaa
 inxértaas||enxértaas
 inxértalle||enxértalle
 inxértalles||enxértalles
 inxertábaa||enxertábaa
 inxertábaas||enxertábaas
 inxertáballe||enxertáballe
 inxertáballes||enxertáballes
 inxertaban||enxertaban
 inxertábana||enxertábana
 inxertábanas||enxertábanas
 inxertábanlle||enxertábanlle
 inxertábanlles||enxertábanlles
 inxertábano||enxertábano
 inxertábanos||enxertábanos
 inxertábao||enxertábao
 inxertábaos||enxertábaos
 inxertada||enxertada
 inxertado||enxertado
 inxertados||enxertados
 inxertan||enxertan
 inxértana||enxértana
 inxértanas||enxértanas
 inxertando||enxertando
 inxertándoa||enxertándoa
 inxertándoas||enxertándoas
 inxertándolle||enxertándolle
 inxertándolles||enxertándolles
 inxertándoo||enxertándoo
 inxertándoos||enxertándoos
 inxértanlle||enxértanlle
 inxértanlles||enxértanlles
 inxértano||enxértano
 inxértanos||enxértanos
 inxértao||enxértao
 inxértaos||enxértaos
 inxertar||enxertar
 inxertara||enxertara
 inxertará||enxertará
 inxertaralle||enxertaralle
 inxertáralle||enxertáralle
 inxertaralles||enxertaralles
 inxertáralles||enxertáralles
 inxertaran||enxertaran
 inxertarán||enxertarán
 inxertaranlle||enxertaranlle
 inxertáranlle||enxertáranlle
 inxertaranlles||enxertaranlles
 inxertáranlles||enxertáranlles
 inxertaren||enxertaren
 inxertárenlle||enxertárenlle
 inxertárenlles||enxertárenlles
 inxertaría||enxertaría
 inxertaríalle||enxertaríalle
 inxertaríalles||enxertaríalles
 inxertarían||enxertarían
 inxertaríanlle||enxertaríanlle
 inxertaríanlles||enxertaríanlles
 inxertarlle||enxertarlle
 inxertarlles||enxertarlles
 inxertaron||enxertaron
 inxertáronlle||enxertáronlle
 inxertáronlles||enxertáronlles
 inxertárona||enxertárona
 inxertáronas||enxertáronas
 inxertárono||enxertárono
 inxertáronos||enxertáronos
 inxertase||enxertase
 inxertasen||enxertasen
 inxerte||enxerte
 inxerten||enxerten
 inxerto||enxerto
 inxertou||enxertou
 inxertoulle||enxertoulle
 inxertoulles||enxertoulles
 inxertouna||enxertouna
 inxertounas||enxertounas
 inxertouno||enxertouno
 inxertounos||enxertounos
 inxestion||inxestión
 inxestions||inxestións
 Iorque||York
 irak|cs|Irak
 iran||irán
 irani||iraniano, iraniana
 iraní||iraniano, iraniana
 iranis||iranianos, iranianas
 iranís||iranianos, iranianas
 iraq|cs|Iraq
 iraqui||iraquí
 iraquies||iraquís
 iraquíes||iraquís
 iria|cs|iría (verbo), Iria (nome)
 irlandes||irlandés
 irmanar||irmandar
 ironia||ironía
 irreemplazable||insubstituíble
 irreemplazables||insubstituíbles
 irreemprazable||insubstituíble
 irreemprazables||insubstituíbles
 irremplazable||insubstituíble
 irremplazables||insubstituíbles
 irremprazable||insubstituíble
 irremprazables||insubstituíbles
 irrenconciliable||irreconciliable
 irrenconciliables||irreconciliables
 Irun||Irún
 Iruña||Pamplona
 isa||esa
 isas||esas
 isabel|cs||Isabel
 isaias||Isaías
 isaías|cs|Isaías
 isavel|cs||Isabel
 ise||ese
 ises||eses
 isla||illa
 islas||illas
 Islam|cs|islam
 islamabad|cs|Islamabad
 islamica||islámica
 islamicas||islámicas
 islamico||islámico
 islamicos||islámicos
 islandes||islandés
 islandia|cs|Islandia
 isosceles||isósceles
 israel|cs|Israel
 israeli||israelí
 israelies||israelís
 israelíes||israelís
 istalacion||instalación
 istalacions||instalacións
 ista||esta
 istas||estas
 iste||este
 istes||estes
 italia|cs|Italia
 item||ítem
 items||ítems
 iunior||júnior
 iúnior||júnior
 iuniors||júniors
 iúniors||júniors

== J ==
 ja||ha
 Jaen||Jaén
 jaén|cs|Jaén
 Jalisco||Xalisco
 jarcha||kharxa
 jartum|cs|Jartum
 Javian||Javián
 javián|cs|Javián
 je||he
 jehova||Jehová
 jehová|cs|Jehová
 Jeremias||Jeremías
 jeremías|cs|Jeremías
 jesus||Jesús
 jesús|cs|Jesús
 ji||hi
 jimenez||Jiménez
 jiménez|cs|Jiménez
 jo||ho
 Joaquin||Joaquín
 joaquín|cs|Joaquín
 jorge|cs|Jorge
 jorje||Jorge
 jose|cs|Jose
 josé|cs|José
 ju||hu
 Juán||Juan
 juan|cs|Juan
 julio||xullo
 junio||xuño
 junior||júnior
 juniors||júniors
 junta||xunta
 juntas||xuntas

== K ==
 kabul||Cabul
 Kathmandu||Katmandu
 Katmandú||Katmandu
 katmandu|cs|Katmandu
 Kazagistan||Casaquistán
 Kazagistán||Casaquistán
 Kazajistan||Casaquistán
 Kazajistán||Casaquistán
 ke||que
 Kenia||Kenya
 kermesse||quermese
 kilo||quilo
 kilocaloria||quilocaloría
 kilocaloría||quilocaloría
 kilocalorias||quilocalorías
 kilocalorías||quilocalorías
 kilociclo||quilociclo
 kilociclos||quilociclos
 kilogrametro||quilográmetro
 kilográmetro||quilográmetro
 kilogrametros||quilográmetros
 kilográmetros||quilográmetros
 kilogramo||quilogramo
 kilogramos||quilogramos
 kilohertz||quilohertz
 kilohertzs||quilohertzs
 kilolitro||quilolitro
 kilolitros||quilolitros
 kilometrar||quilometrar
 kilometraxe||quilometraxe
 kilometraxes||quilometraxes
 kilometrica||quilométrica
 kilométrica||quilométrica
 kilometricas||quilométricas
 kilométricas||quilométricas
 kilometrico||quilométrico
 kilométrico||quilométrico
 kilometricos||quilométricos
 kilométricos||quilométricos
 kilometro||quilómetro
 kilómetro||quilómetro
 kilometros||quilómetros
 kilómetros||quilómetros
 kilopodos||quilópodos
 kilópodos||quilópodos
 kilos||quilos
 kiloton||quilotón
 kilotón||quilotón
 kilotons||quilotóns
 kilotóns||quilotóns
 kilowatt||quilowatt
 kilowatts||quilowatts
 kilovolt||quilovolt
 kilovolts||quilovolts
 kitsch||charramangueiro
 kuwait|cs|Kuwait
 kuwaiti||kuwaití

== L ==
 la||a, é correcto cando é a nota musical
 las||as
 laberíntico|labiríntico
 laberínticos|labirínticos
 laberíntica|labiríntica
 laberínticas|labirínticas
 laberintico|labiríntico
 laberinticos|labirínticos
 laberintica|labiríntica
 laberinticas|labirínticas
 laberinto||labirinto
 laberintos||labirintos
 laconica||lacónica
 laconicas||lacónicas
 laconico||lacónico
 laconicos||lacónicos
 lactea||láctea
 lacteas||lácteas
 lacteo||lácteo
 lacteos||lácteos
 ladilla||piollo pato
 ladillas||piollos patos
 ladron||ladrón
 ladrons||ladróns
 lagartixa||lagarta
 lagartixas||lagartas
 lamer||lamber
 lamina||lámina (substantivo), lamina (verbo)
 laminas||láminas (substantivo), laminas (verbo)
 lampada||lámpada
 lampadas||lámpadas
 lampara||lámpada
 lámpara||lámpada
 lamparas||lámpadas
 lámparas||lámpadas
 languida||lánguida
 languidas||lánguidas
 languido||lánguido
 languidos||lánguidos
 lanzadó||lanzado
 lapices||lapis
 lápices||lapis
 lapida||lápida (substantivo), lapida (verbo)
 lapidas||lápidas (substantivo), lapidas (verbo)
 lápis||lapis
 lapislazuli||lapislázuli
 lapiz||lapis
 lápiz||lapis
 lapón||saami (pobo e lingua); lapón (persoa que come moito)
 lapona||saami (muller de Laponia); lapona (persoa que come moito)
 laponas||saami (mulleres de Laponia); laponas (persoas que comen moito)
 lapóns||saamis (pobo e lingua); lapóns (persoas que comen moito)
 larchán||lerchán
 larchana||lerchana
 larchanas||lerchanas
 larcháns||lercháns
 larmeira||solermeira
 larmeiras||solermeiras
 larmeiro||solermeiro
 larmeiros||solermeiros
 laser||láser
 lasers||láseres
 lásers||láseres
 latego||látego
 lategos||látegos
 latigo||látego
 látigo||látego
 latigos||látegos
 látigos||látegos
 latin||latín
 latinoámerica||Latinoamérica
 latinoamerica||Latinoamérica 
 latinoamérica|cs|Latinoamérica
 Latinoamericana|cs|latinoamericana (excepto nome de institución)
 Latinoamericanas|cs|latinoamericanas (excepto nome de institución)
 Latinoamericano|cs|latinoamericano (excepto nome de institución)
 Latinoamericanos|cs|latinoamericanos (excepto nome de institución)
 Latvia||Letonia
 Latvijas||Letonia
 latvio||letón
 latvios||letóns
 latvia||letona
 latvias||letonas
 laurel||loureiro
 laureis||loureiros
 lavadero||lavadoiro
 lavaderos||lavadoiros
 lazaro||Lázaro
 lázaro|cs|Lázaro
 leccion||lección
 leccions||leccións
 leer||ler
 lentexa||lentella
 lentexas||lentellas
 leon||león
 lepidoptero||lepidóptero
 lepidopteros||lepidópteros
 lesion||lesión
 lesoto|cs|Lesoto
 lesxilación||lexislación
 lesxilacións||lexislacións
 leticia|cs|Leticia
 letizia|cs|Letizia
 leton||letón
 letons||letóns
 letonia|cs|Letonia
 lexendario||lendario
 lexendaria||lendaria
 lexendarios||lendarios
 lexendarias||lendarias
 lexía||lixivia
 lexías||lixivias
 lexia||lixivia
 lexias||lixivias
 lexica||léxica
 lexicas||léxicas
 lexico||léxico
 lexicografa||lexicógrafa
 lexicografas||lexicógrafas
 lexicografia||lexicografía
 lexicografias||lexicografías
 lexicografica||lexicográfica
 lexicograficas||lexicográficas
 lexicografico||lexicográfico
 lexicograficos||lexicográficos
 lexicografo||lexicógrafo
 lexicografos||lexicógrafos
 lexicos||léxicos
 lexion||lexión
 lexions||lexións
 lexos||lonxe
 libano||Líbano
 líbano|cs|Líbano
 libelula||libélula
 libelulas||libélulas
 liberacion||liberación
 liberia|cs|Liberia
 liberrima||libérrima
 liberrimas||libérrimas
 liberrimo||libérrimo
 liberrimos||libérrimos
 libertade||liberdade
 libertades||liberdades
 líbido||libido
 libreria||librería
 librerias||librerías
 libreta||caderno
 libretas||cadernos
 licantropa||licántropa
 licantropas||licántropas
 licantropia||licantropía
 licantropo||licántropo
 licantropos||licántropos
 licencia||licenza (correcto se é verbo)
 licencias||licenzas
 licensia||licenza
 licensias||licenzas
 licitacion||licitación
 lider||líder
 lideres||líderes
 ligatura||ligadura
 ligaturas||ligaduras
 lija||lixa
 lijas||lixas
 lijado||lixado
 lijar||lixar
 limite||límite (substantivo), limite (verbo)
 limites||límites (substantivo), limites (verbo)
 limitrofe||limítrofe
 limitrofes||limítrofes
 limonada||limoada
 limonadas||limoadas
 limpida||límpida
 limpidas||límpidas
 limpido||límpido
 limpidos||límpidos
 linaxe||liñaxe
 linaxes||liñaxes
 linea||liña
 línea||liña
 lineas||liñas
 líneas||liñas
 linfatica||linfática
 linfaticas||linfáticas
 linfatico||linfático
 linfaticos||linfáticos
 lingoaxe||lingua
 lingoaxes||linguas
 língua||lingua
 línguas||linguas
 linguista||lingüista
 linguísta||lingüista
 lingüísta||lingüista
 linguistas||lingüistas
 linguístas||lingüistas
 lingüístas||lingüistas
 linguistica||lingüística
 linguística||lingüística
 lingüistica||lingüística
 linguisticas||lingüísticas
 linguísticas||lingüísticas
 lingüisticas||lingüísticas
 linguistico||lingüístico
 linguístico||lingüístico
 lingüistico||lingüístico
 linguisticos||lingüísticos
 linguísticos||lingüísticos
 lingüisticos||lingüísticos
 linterna||lanterna
 linternas||lanternas
 lío||lea
 líos||leas
 liquida||líquida
 liquidas||líquidas
 liquido||líquido
 liquidos||líquidos
 lirica||lírica
 liricas||líricas
 lirico||lírico
 liricos||líricos
 llerga||legra
 llergas||legras
 lobrega||lóbrega
 lobregas||lóbregas
 lobrego||lóbrego
 lobregos||lóbregos
 localizacion||localización
 localizase||localízase
 lograria||lograría
 lograrias||lograrías
 logroño|cs|Logroño
 london||Londres
 londres|cs|Londres
 lonxana||distante, arredada, afastada, apartada ou remota
 lonxanas||distantes, arredadas, afastadas, apartadas ou remotas
 lonxano||distante, arredado, afastado, apartado ou remoto
 lonxanos||distantes, arredados, afastados, apartados ou remotos
 Lopez||López
 lópez|cs|López
 lorenzo|cs|Lorenzo
 loro||papagaio
 loros||papagaios
 los||os
 louisiana||Luisiana
 loureado||laureado, cando é do verbo laurear
 loureados||laureados, cando é do verbo laurear
 loureada||laureada, cando é do verbo laurear
 loureadas||laureadas, cando é do verbo laurear
 lourear||laurear cando é de premiar 
 loxica||lóxica
 lóxicamente||loxicamente
 loxicas||lóxicas
 loxico||lóxico
 loxicos||lóxicos
 loxitud||lonxitude
 lt||l
 ltrs||l
 lts||l
 ludica||lúdica
 ludicas||lúdicas
 ludico||lúdico
 ludicos||lúdicos
 lugubre||lúgubre
 luís|cs|Luís
 lúns||luns
 lupulo||lúpulo
 lupulos||lúpulos
 luxemburgo|cs|Luxemburgo
 luxemburgues||luxemburgués
 Lyon|cs|Lión

== M ==
 madagascar|cs|Madagascar
 madastra||madrasta
 madastras||madrastas
 Madrdi||Madrid
 madrid|cs|Madrid
 maduracion||maduración
 maduracions||maduracións
 maestria||mestría
 maestría||mestría
 maestrias||mestrías
 maestrías||mestrías
 maestro||mestre
 maestra||mestra
 maestros||mestres
 maestras||mestras
 magacin||magacín
 magasin||magacín 
 magasín||magacín 
 magasins||magacíns
 magasíns||magacíns
 magazin||magazín
 magnetica||magnética
 magneticas||magnéticas
 magnetico||magnético
 magneticos||magnéticos
 maices||millos
 maíces||millos
 mail||correo electrónico
 mails||correos electrónicos
 Maio|cs|maio
 maiorazo||morgado
 maiorazos||morgados
 maioria|| maioría
 maiorias|| maiorías
 Maipu||Maipú
 maipú|cs|Maipú
 mais||máis (adverbio), mais (conxunción, equivale a &quot;pero&quot;)
 maís||máis (adverbio), mais (conxunción, equivale a &quot;pero&quot;)
 maitíns||matíns, matinas
 maiuscula||maiúscula
 maiusculas||maiúsculas
 maiusculo||maiúsculo
 maiusculos||maiúsculos
 maiz||millo
 maíz||millo
 maízes|||millos
 maizes||millos
 Malaga||Málaga
 málaga|cs|Málaga
 malasia|cs|Malaisia
 malecon||dique
 malecón||dique
 malecons||diques
 malecóns||diques
 malefica||maléfica
 maleficas||maléficas
 malefico||maléfico
 maleficos||maléficos
 malevola||malévola
 malevolas||malévolas
 malevolo||malévolo
 malevolos||malévolos
 malquerencia||malquerenza
 malquerencias||malquerenzas
 malta|malte, cando son grans de cereais xermolados, secos e torrados
 maltas|maltes, cando son grans de cereais xermolados, secos e torrados
 maltes||maltés, cando é propio da illa de Malta
 mamifera||mamífera
 mamiferas||mamíferas
 mamifero||mamífero
 mamiferos||mamíferos
 mamposteria||mampostería
 mamposterias||mamposterías
 mamute||mamut
 mamutes||mamuts
 manada||manda
 manadas||mandas
 manager||preparador, director
 managers||preparadores, directores
 mánager||preparador, director
 mánagers||preparadores, directores
 managua|cs|Managua
 manati||manatí
 manatis||manatís
 manuscripto||manuscrito
 manuscriptos||manuscritos
 mancion||mansión
 manción||mansión
 mandarin||mandarín
 mandibula||mandíbula
 mandibulas||mandíbulas
 mandragora||mandrágora
 mandragoras||mandrágoras
 mango||manga (froita); mango (dun utensilio: 'mango da tixola')
 mangos||mangas (froita); mangos (dun utensilio: 'mangos das tixolas')
 manifestacion||manifestación
 manifestacions||manifestacións
 manillar||guiador
 manillares||guiadores
 maniobra||manobra
 maniobraba||manobraba
 maniobraban||manobraban
 maniobran||manobran
 maniobrando||manobrando
 maniobrar||manobrar
 maniobrara||manobrara
 maniobrará||manobrará
 maniobraran||manobraran
 maniobrarán||manobrarán
 maniobraren||manobraren
 maniobraria||manobraría
 maniobraría||manobraría
 maniobrarian||manobrarían
 maniobrarían||manobrarían
 maniobraron||manobraron
 maniobras||manobras
 maniobrase||manobrase
 maniobrasen||manobrasen
 maniobre||manobre
 maniobren||manobren
 maniobrou||manobrou
 manipulear||manipular
 manipulearon||manipularon
 maniqui||manequín
 maniquí||manequín
 maniquin||manequín
 maniquín||manequín
 maniquins||manequíns
 maniquíns||manequíns
 maniquis||manequíns
 maniquís||manequíns
 manobraria||manobraría
 manobrarian||manobrarían
 manosea||soba, apalpa
 manoseaba||sobaba, apalpaba
 manoseaban||sobaban, apalpaban
 manoseada||sobada, apalpada
 manoseadas||sobadas, apalpadas
 manoseado||sobado, apalpado
 manoseados||sobados, apalpados
 manosean||soban, apalpan
 manoseando||sobando, apalpando
 manosear||sobar, apalpar
 manoseara||sobara, apalpara
 manoseará||sobará, apalpará
 manosearan||sobaran, apalparan
 manosearán||sobarán, apalparán
 manosearen||sobaren, apalparen
 manosearia||sobaría, apalparía
 manosearían||sobaría, apalparía
 manosearian||sobarían, apalparían
 manosearían||sobarían, apalparían
 manosearon||sobaron, apalparon
 manosease||sobase, apalpase
 manoseasen||sobasen, apalpasen
 manosee||sobe, apalpe
 manoseen||soben, apalpen
 manoseou||sobou, apalpou
 manriquez||Manríquez
 mansion||mansión
 mansions||mansións
 manten||mantén
 maoista||maoísta
 maoistas||maoístas
 maquina||máquina (substantivo), maquina (verbo)
 marafallada||marfallada
 marafalladas||marfalladas
 maraton||maratón
 maratons||maratóns
 maravedi||marabedí
 maravedí||marabedí
 maravedies||marabedís
 maravedíes||marabedís
 maravedis||marabedís
 maravedís||marabedís
 maravilla||marabilla
 maravillas||marabillas
 maravillosa||marabillosa
 maravillosamente||marabillosamente
 maravillosas||marabillosas
 maravilloso||marabilloso
 maravillosos||marabillosos
 marfín||marfil
 marketing||mercadotecnia
 maria||María
 maría|cs|María
 mariguana||marihuana
 marino||mariño
 marinos||mariños
 marina||mariña
 marinas||mariñas
 mariposa||bolboreta
 mariposas||bolboretas
 maritima||marítima
 maritimas||marítimas
 maritimo||marítimo
 maritimos||marítimos
 marmol||mármore
 mármol||mármore
 marmoles||mármore
 mármoles||mármore
 marmore||mármore
 marmores||mármores
 Marquez||Márquez
 márquez|cs|Márquez
 marron||marrón
 marroqui||marroquí
 marroquis||marroquís
 mártes||martes
 Martin||Martín
 martín|cs|Martín
 martinez||Martínez
 martínez|cs|Martínez
 martir||mártir
 martires||mártires
 marxen||marxe
 márxen||marxe
 marxens||marxes
 marxéns||marxes
 Marzo|cs|marzo
 mascara||máscara (substantivo), mascara ou mascará (verbo)
 mascaras||máscaras (substantivo), mascaras ou mascarás (verbo)
 mason||masón
 masoneria||masonería
 masonerias||masonerías
 masonica||masónica
 masonicas||masónicas
 masonico||masónico
 masonicos||masónicos
 masons||masóns
 masons||masóns
 master||máster
 Máster|cs|máster
 mástil||mastro
 mástiles||mastros
 mastin||mastín
 matematica||matemática
 matemáticamente||matematicamente
 matematicas||matemáticas
 matematico||matemático
 matematicos||matemáticos
 matríces||matrices
 matricula||matrícula (substantivo), matricula (verbo) 
 matriculas||matrículas (substantivo), matriculas (verbo)
 matríz||matriz
 matrízes||matrices
 mauricio|cs|Mauricio
 maxestatica||maxestática
 maxestaticas||maxestáticas
 maxestatico||maxestático
 maxestaticos||maxestáticos
 maxica||máxica
 maxicas||máxicas
 maxico||máxico
 maxicos||máxicos
 maxima||máxima
 maximas||máximas
 maximo||máximo
 maximos||máximos
 mayo||maio
 mazmorra||alxube
 mazmorras||alxubes
 mazoneria||mazonería
 mazonerias||mazonerías
 mecanica||mecánica
 mecánicamente||mecanicamente
 mecanicas||mecánicas
 mecanico||mecánico
 mecanicos||mecánicos
 Medellin||Medellín
 medellín|cs|Medellín
 mediambiental||medioambiental
 mediantes||mediante
 mediatizacion||mediatización
 mediatizacions||mediatizacións
 mediatica||dos medios
 mediaticas||dos medios
 mediatico||dos medios
 mediaticos||dos medios
 mediática||dos medios
 mediáticas||dos medios
 mediático||dos medios
 mediáticos||dos medios
 medica||médica (substantivo, adxectivo); medica (verbo)
 medicas||médicas (substantivo, adxectivo); medicas (verbo)
 mediciña||medicina
 mediciñal||medicinal
 medicion||medición
 medicions||medicións
 medico||médico (substantivo, adxectivo); medico (verbo)
 medicos||médicos
 mediodia||mediodía
 mediodias||mediodías
 meditacion||meditación
 meditacions||meditacións
 Meditarraneo||Mediterráneo
 Meditarráneo||Mediterráneo
 Mediterraneo||Mediterráneo
 médula||medula
 médulas||medulas
 meia||media
 meias||medias
 meio||medio
 meios||medios
 meixarigo||neixarigo
 meixarigos||neixarigos
 melancolia||melancolía
 melancolias||melancolías
 melancolica||melancólica
 melancolicas||melancólicas
 melancolico||melancólico
 melancolicos||melancólicos
 melifera||melífera
 meliferas||melíferas
 melifero||melífero
 meliferos||melíferos
 melodia||melodía
 melodias||melodías
 melodica||melódica
 melodicas||melódicas
 melodico||melódico
 melodicos||melódicos
 melon||melón
 melons||melóns
 membra||membro
 membras||membros
 membresia||membresía
 membresias||membresías
 memorandum||memorándum
 menbro||membro
 menbros||membros
 menchevique||menxevique
 mencheviques||menxeviques
 mencion||mención
 mencions||mencións
 Mendez||Méndez
 méndez|cs|Méndez
 menestra||minestra
 menestras||minestras
 mension||mención
 mensión||mención
 mensionar||mencionar
 mensula||ménsula
 mensulas||ménsulas
 mentras||mentres
 menu||menú
 menues||menús
 menúes||menús
 menus||menús
 meñisco||menisco
 meñiscos||meniscos
 meramente||soamente
 mercancia||mercancía
 mercancias||mercancías
 mercoles||mércores
 mércoles||mércores
 merecia||merecía
 merecian||merecían
 merecias||merecías
 merida||Mérida
 mérida|cs|Mérida
 merina||meiriña (cargo) ou meiriña (ovella)
 merinas||meiriñas (cargo) ou meiriñas (ovellas)
 merino||meiriño (cargo) ou meiriño (ovella)
 merinos||meiriños (cargo) ou meiriños (ovellas)
 merito||mérito
 meritos||méritos
 merma||mingua
 mermaba||minguaba
 mermaban||minguaban
 mermada||minguada
 mermadas||minguadas
 mermado||minguado
 mermados||minguados
 merman||minguan
 mermando||minguando
 mermar||minguar
 mermara||minguara
 mermará||minguará
 mermaran||minguaran
 mermarán||minguarán
 mermaren||minguaren
 mermaria||minguaría
 mermaría||minguaría
 mermarian||minguarían
 mermarían||minguarían
 mermaron||minguaron
 mermase||minguase
 mermasen||minguasen
 merme||mingüe
 mermen||mingüen
 mermou||minguou
 meruxa||muruxa
 mesianica||mesiánica
 mesianicas||mesiánicas
 mesianico||mesiánico
 mesianicos||mesiánicos
 mesias||mesías
 mesilla||mesa de noite
 mesillas||mesas de noite
 mestruación||menstruación
 mestruacións||menstruacións
 mestrual||menstrual
 metafisica||metafísica
 metafisicas||metafísicas
 metafisico||metafísico
 metafisicos||metafísicos
 metafora||metáfora
 metaforas||metáforas
 metalica||metálica
 metalicas||metálicas
 metalico||metálico
 metalicos||metálicos
 metalifera||metalífera
 metaliferas||metalíferas
 metalifero||metalífero
 metaliferos||metalíferos
 metalinguistica||metalingüística
 metalinguística||metalingüística
 metalingüistica||metalingüística
 metalinguisticas||metalingüísticas
 metalinguísticas||metalingüísticas
 metalingüisticas||metalingüísticas
 metalinguistico||metalingüístico
 metalinguístico||metalingüístico
 metalingüistico||metalingüístico
 metalinguisticos||metalingüísticos
 metalinguísticos||metalingüísticos
 metalingüisticos||metalingüísticos
 metalurxica||metalúrxica
 metalurxicas||metalúrxicas
 metalurxico||metalúrxico
 metalurxicos||metalúrxicos
 meteorologo||meteorólogo
 meteorologos||meteorólogos
 meteoroloxa||meteoróloga
 meteoroloxas||meteorólogas
 meteoroloxia||meteoroloxía
 meteoroloxias||meteoroloxías
 meteoroloxica||meteorolóxica
 meteoroloxicas||meteorolóxicas
 meteoroloxico||meteorolóxico
 meteoroloxicos||meteorolóxicos
 metereologa||meteoróloga
 metereóloga||meteoróloga
 metereologas||meteorólogas
 metereólogas||meteorólogas
 metereologo||meteorólogo
 metereólogo||meteorólogo
 metereologos||meteorólogos
 metereólogos||meteorólogos
 metéreologos||meteorólogos
 metereoloxía||meteoroloxía
 metereoloxías||meteoroloxías
 metereoloxica||meteorolóxica
 metereolóxica||meteorolóxica
 metereoloxicamente||meteoroloxicamente
 metereoloxicas||meteorolóxicas
 metereolóxicas||meteorolóxicas
 metereoloxico||meteorolóxico
 metereolóxico||meteorolóxico
 metereoloxicos||meteorolóxicos
 metereolóxicos||meteorolóxicos
 metodica||metódica
 metódicamente||metodicamente
 metodicas||metódicas
 metodico||metódico
 metodicos||metódicos
 metodo||método
 metodoloxia||metodoloxía
 metodoloxias||metodoloxías
 metodos||métodos
 metrica||métrica
 metricas||métricas
 metrico||métrico
 metricos||métricos
 metroplitana||metropolitana
 metroplitanas||metropolitanas
 metroplitano||metropolitano
 metroplitanos||metropolitanos
 metrópoli||metrópole
 metropoli||metrópole
 metrópolis||metrópoles
 metropolis||metrópoles
 Mexico||México
 mexico||México
 mèxico||México
 méxico|cs|México
 méxico|cs|México
 mezcla||mestura
 mezclas||mesturas
 mezquina||mesquiña
 mezquinas||mesquiñas
 mezquino||mesquiño
 mezquinos||mesquiños
 mezquiña||mesquiña
 mezquiñas||mesquiñas
 mezquiño||mesquiño
 mezquiños||mesquiños
 mezquita||mesquita
 mezquitas||mesquitas
 meztiza||mestiza
 meztizas||mestizas
 meztizaxe||mestizaxe
 meztizaxes||mestizaxes
 meztizo||mestizo
 meztizos||mestizos
 Michigan||Míchigan
 míchigan|cs|Míchigan
 Michoacan||Michoacán
 micra||micrómetro
 micras||micrómetros
 microfono||micrófono
 microfonos||micrófonos
 micronacion||micronación
 micronacions||micronacións
 microrganismo||microorganismo
 miembra||membro
 miembras||membros
 miembro||membro
 miembros||membros
 migracion||migración
 migracions||migracións
 miguel|cs|Miguel
 míl||mil
 milan||Milán
 milano||miñato (ave)
 milanos||miñatos (aves)
 miligacha||limacha, lesma
 miligachas||limachas, lesmas
 millon||millón
 millons||millóns
 millor||mellor
 millores||mellores
 milloría||melloría, mellora
 millorías||mellorías, melloras
 milpéndora||ouriolo (ave)
 milpéndoras||ouriolos (aves)
 mineria||minería
 minerias||minerías
 minguaria||minguaría
 minguarian||minguarían
 mingue||mingüe
 minguen||mingüen
 minguilete||binguelete
 minguiletes||bingueletes
 minima||mínima
 minimas||mínimas
 minimo||mínimo
 minimos||mínimos
 minoria||minoría
 minorias||minorías
 minoritária||minoritaria
 minoritárias||minoritarias
 minoritário||minoritario
 minoritários||minoritarios
 minuscula||minúscula
 minusculas||minúsculas
 minusculo||minúsculo
 minusculos||minúsculos
 minuteiro||agulla dos minutos
 minuteiros||agullas dos minutos
 mirandes||mirandés
 miruxa||muruxa
 misantropa||misántropa
 misantropas||misántropas
 misantropia||misantropía
 misantropias||misantropías
 misantropo||misántropo
 misantropos||misántropos
 misil||mísil
 misís||mísiles
 mision||misión
 misions||misións
 misma||mesma
 mismas||mesmas
 mismo||mesmo
 mismos||mesmos
 Misouri||Misuri
 misoxina||misóxina
 misoxinas||misóxinas
 misoxino||misóxino
 misoxinos||misóxinos
 Missouri||Misuri
 mistica||mística
 místicamente||misticamente
 misticas||místicas
 mistico||místico
 misticos||místicos
 misturaba||mesturaba
 misturada||mesturada
 misturadas||mesturadas
 misturado||mesturado
 misturados||mesturados
 misturar||mesturar
 mitad||metade
 mitade||metade
 mitades||metades
 mitica||mítica
 miticas||míticas
 mitico||mítico
 miticos||míticos
 mitín||mitin
 mítin||mitin
 mitíns||mitins
 mitoloxia||mitoloxía
 mitoloxias||mitoloxías
 mitoloxica||mitolóxica
 mitolóxicamente||mitoloxicamente
 mitoloxicas||mitolóxicas
 mitoloxico||mitolóxico
 mitoloxicos||mitolóxicos
 mitomana||mitómana
 mitomanas||mitómanas
 mitomania||mitomanía
 mitomanias||mitomanías
 mitomano||mitómano
 mitomanos||mitómanos
 mixiricar||mexericar
 mobemento||movemento
 mobementos||movementos
 mobible||movible
 mobibles||movibles
 mobil||móbil
 mobiles||móbiles
 mobilidad||mobilidade
 modalidad||modalidade
 modelado||modelaxe (substantivo); modelado (verbo 'modelar')
 modelados||modelaxes (substantivo); modelado (verbo 'modelar')
 modem||módem 
 modems||módems
 modernizacion||modernización
 modernizacions||modernizacións
 modica||módica
 modicas||módicas
 modico||módico
 modicos||módicos
 molecula||molécula
 moleculas||moléculas
 momentanea||momentánea
 momentáneamente||momentaneamente
 momentaneas||momentáneas
 momentaneo||momentáneo
 momentaneos||momentáneos
 moneda||moeda
 monedas||moedas
 monedero||moedeiro, portamoedas
 monederos||moedeiros, portamoedas
 monedeiro||moedeiro, portamoedas
 monedeiros||moedeiros, portamoedas
 monica||Mónica
 mónica|cs|Mónica
 monitorizacion||monitorización
 monitorizacions||monitorizacións
 monolito||monólito
 monolitos||monólitos
 monosilaba||monosílaba
 monosilabas||monosílabas
 monosilabo||monosílabo
 monosilabos||monosílabos
 monotona||monótona
 monotonas||monótonas
 monotono||monótono
 monotonos||monótonos
 monstruo||monstro
 monstruos||monstros
 montevideo|cs|Montevideo
 monticulo||montículo
 monticulos||montículos
 monton||montón
 moraleja||ensinanza
 moralejas||ensinanzas
 moralexa||ensinanza
 moralexas||ensinanzas
 morango||amorodo
 morangos||amorodos
 morbida||mórbida
 mórbidamente||morbidamente
 morbidas||mórbidas
 morbido||mórbido
 morbidos||mórbidos
 mordiscar||adentar
 mordisco||dentada
 mordiscos||dentadas
 moreria||mourería
 morería||mourería
 morerias||mourerías
 morerías||mourerías
 morfoloxia||morfoloxía
 morfoloxias||morfoloxías
 morfoloxica||morfolóxica
 morfolóxicamente||morfoloxicamente
 morfoloxicas||morfolóxicas
 morfoloxico||morfolóxico
 morfoloxicos||morfolóxicos
 morillo||trasfogueiro (da lareira)
 morillos||trasfogueiros (da lareira)
 morisca||mourisca
 moriscas||mouriscas
 morisco||mourisco
 moriscos||mouriscos
 morria||morría
 morrian||morrían
 morrias||morrías
 mortifera||mortífera
 mortiferas||mortíferas
 mortifero||mortífero
 mortiferos||mortíferos
 mostranse||móstranse
 mostruo||monstro
 mostruos||monstros
 mostruosa||monstruosa
 mostruosas||monstruosas
 mostruosidad||monstruosidade
 mostruosidade||monstruosidade
 mostruosidades||monstruosidades
 mostruoso||monstruoso
 mostruosos||monstruosos
 mote||alcume
 motes||alcumes
 motivacion||motivación
 mounstro||monstro
 mounstros||monstros
 mounstrosa||monstruosa
 mounstrosas||monstruosas
 mounstrosidad||monstruosidade
 mounstrosidade||monstruosidade
 mounstroso||monstruoso
 mounstrosos||monstruosos
 mounstruo||monstro
 mounstruos||monstros
 moureria||mourería
 mourerias||mourerías
 moustro||monstro
 moustros||monstros
 movense||móvense
 movil||móbil
 móvil||móbil
 moviles||móbiles
 móviles||móbiles
 movilidad||mobilidade
 movilidade||mobilidade
 movilidades||mobilidades
 movimento||movemento
 movimentos||movementos
 mozarabe||mozárabe
 mozarabes||mozárabes
 mulo||macho (animal masc. de 'mula')
 mulos||machos (animal masc. de 'mula')
 murriñada||morriñada
 mtrs||m
 mts||m
 muiño||muíño
 muiños||muíños
 multiple||múltiple
 multiples||múltiples
 mundiales||mundiais
 munich||Múnic
 múnich||Múnic
 múnic|cs|Múnic
 município||municipio
 municípios||municipios
 muón||muon
 murciegalo||morcego
 murciégalo||morcego
 murciegalos||morcegos
 murciégalos||morcegos
 murcielago||morcego
 murciélago||morcego
 murcielagos||morcegos
 murciélagos||morcegos
 musacea||musácea
 musaceas||musáceas
 musaceo||musáceo
 musaceos||musáceos
 musculo||músculo (substantivo), musculo (verbo)
 musculos||músculos
 museologa||museóloga
 museologas||museólogas
 museologo||museólogo
 museologos||museólogos
 museoloxia||museoloxía
 museoloxia||museoloxías
 museoloxica||museóloxica
 museoloxicas||museóloxicas
 museoloxico||museóloxico
 museoloxicos||museóloxicos
 musica||música (substantivo); musica (verbo)
 musicál||musical
 músical||musical
 musicales||musicais
 musicalizacion||musicalización
 musicalizacions||musicalizacións
 musicas||músicas (substantivo); musicas (verbo)
 musico||músico (substantivo); musico (verbo)
 musicos||músicos
 musulma||musulmá
 musulman||musulmán
 musulmans||musulmáns
 musulmas||musulmás

== N ==
 nacencia||nacenza
 nacencias||nacenzas
 naide||ninguén
 nadie||ninguén
 naranxa||laranxa
 naranxas||laranxas
 naranxada||laranxada
 naranxadas||laranxadas
 naranxal||laranxal
 naranxais||laranxais
 naranxeiro||laranxeiro
 naranxeira||laranxeira
 naranxeiros||laranxeiros
 naranxeiras||laranxeiras
 naranxo||laranxeira
 naranxos||laranxeiras 
 Narbonne||Narbona, cidade de Francia
 naquelo||naquilo
 naquelos||naqueles
 natilla||crema
 natillas||crema de ovo
 naturaleza||natureza
 naturalezas||naturezas
 naxarigo||neixarigo
 naxarigos||neixarigos
 nazón||nación
 nazóns||nacións
 necroloxica||necrolóxica
 necroloxicas||necrolóxicas
 necroloxico||necrolóxico
 necroloxicos||necrolóxicos
 negrillo||chopo negro
 negrillos||chopos negros
 negriña||letra grosa
 negriñas||letras grosas
 negrita||letra grosa
 negritas||letras grosas
 nen||nin 
 nembargantes||porén, non obstante, a pesar diso, con todo, mais
 nengún||ningún
 nengunha||ningunha
 nenguhna||ningunha
 nenguhnas||ningunhas
 nengúns||ningúns
 nengunhas||ningunhas
 neso||niso
 nesos||neses
 nesto||nisto
 nesos||neses
 neumatico||pneumático
 neumático||pneumático
 neumaticos||pneumáticos
 neumáticos||pneumáticos
 neumonia||pneumonía
 neumonía||pneumonía
 neumonias||pneumonías
 neumonías||pneumonías
 neutrones||neutróns
 néveda||nébeda
 névedas||nébedas
 nicaragüensa||nicaraguana
 nicaragüensas||nicaraguanas
 nicaragüense||nicaraguano
 nicaragüenses||nicaraguanos
 ninguhna||ningunha
 ninguhnas||ningunhas
 ningun||ningún
 ninguns||ningúns
 níscalo||níscaro
 níscalos||níscaros
 niscalo||níscaro
 niscalos||níscaros
 niscaro||níscaro
 niscaros||níscaros
 nomada||nómade
 nómada||nómade
 nomadas||nómades
 nómadas||nómades
 nomade||nómade
 nomades||nómades
 nombre||nome
 nombres||nomes
 nomeadamente||especialmente
 noménclator||nomenclátor
 noraboa||parabéns, en hora boa
 norde||norte
 noreste||noroeste (norte+oeste), nordés, nordeste (norte+leste)
 norleste||nordés, nordeste
 Novembro|cs|novembro
 novicia||noviza
 novicias||novizas
 novicio||novizo
 novicios||novizos
 noviembre||novembro
 nucleo||núcleo
 nucleos||núcleos
 nueve||nove
 nueves||noves

== O ==
 obertura||abertura
 oberturas||aberturas
 obispo||bispo
 obispos||bispos
 obligación||obriga, obrigación
 obligada||obrigada
 obligadas||obrigadas
 obligado||obrigado
 obligados||obrigados
 obligatorio||obrigatorio
 obligatorios||obrigatorios
 obligatoria||obrigatoria
 obligatorias||obrigatorias
 obxetiva||obxectiva
 obxetivas||obxectivas
 obxetivo||obxectivo
 obxetivos||obxectivo
 obxeto||obxecto
 obxetos||obxectos
 oca||ganso (animal); oca (xogo)
 ocas||gansos (animal); ocas (xogo)
 ocho||oito
 ochos||oitos
 ocidentais||occidentais
 ocidental||occidental
 ocidente||occidente
 octavilla||panfleto
 octavillas||panfletos
 octavo||oitavo
 octavos||oitavos
 octava||oitava
 octavas||oitavas
 octubre||outubro
 odometria||hodometría
 odometría||hodometría
 odometrias||hodometrías
 odometrías||hodometrías
 odometro||hodómetro
 odómetro||hodómetro
 odometros||hodómetros
 odómetros||hodómetros
 oferece||ofrece
 oferecer||ofrecer
 ofereceu||ofreceu
 oficiña||oficina
 oficiñas||oficinas
 ola||onda ('''''pero ollo:''' existe '''ola''' de saúdo e de recipiente'').
 olas||ondas ('''''pero ollo:''' existe '''ola''' de saúdo e de recipiente'').
 olan||ulan (verbo &quot;ulir&quot;)
 olendo||ulindo
 oleo||óleo (é correcto como elemento de formación coma en oleoduto ou oleografía).
 oleos||óleos
 oler||ulir
 olera||ulira
 olerá||ulirá
 oleran||uliran
 olerán||ulirán 
 oleren||uliren
 olerían||ulirían
 oleron||uliron 
 olese||ulise
 olesen||ulisen
 oleu||uliu
 olfato||olfacto
 olfatorio||olfactorio
 olfatorios||olfactorios
 olía||ulía
 olían||ulían
 olida||ulida
 olidas||ulidas
 olido||ulido
 olidos||ulidos
 orbitales||orbitais
 orca||candorca
 orcas||candorcas
 ordea||ordena
 ordeaba||ordenaba
 ordeada||ordenada
 ordeadas||ordenadas
 ordeado||ordenado
 ordeados||ordenados
 ordear||ordenar
 ordearon||ordenaron
 ordeou||ordenou
 ordeouse||ordenouse
 orina||urina
 orinar||ouriñar
 orinas||urinas
 orixen||orixe
 orixenes||orixes
 oríxenes||orixes
 orquesta||orquestra
 orquestas||orquestras
 oscuridade||escuridade
 oscura||escura
 oscuras||escuras
 oscurece||escurece
 oscurecemento||escurecemento
 oscurecementos||escurecementos
 oscurecen||escurecen
 oscurecendo||escurecendo
 oscurecer||escurecer
 oscurecera||escurecera
 oscurecerá||escurecerá
 oscureceran||escureceran
 oscurecerán||escurecerán
 oscureceren||escureceren
 oscureceria||escurecería
 oscurecería||escurecería
 oscurecerian||escurecerían
 oscurecerian||escurecerían
 oscureceron||escureceron
 oscurecese||escurecese
 oscurecesen||escurecesen
 oscureceu||escureceu
 oscurecia||escurecía
 oscurecía||escurecía
 oscurecian||escurecían
 oscurecían||escurecían
 oscurecida||escurecida
 oscurecidas||escurecidas
 oscurecido||escurecido
 oscurecidos||escurecidos
 oscurecimento||escurecemento
 oscurecimentos||escurecementos
 oscureza||escureza
 oscurezan||escurezan
 oscuro||escuro
 oscuros||escuros
 ósmose||osmose
 ósmoses||osmoses
 otomana||otomá
 otomanas||otomás
 otomano||otomán
 otomanos||otománs
 otorgada||outorgada
 otorgadas||outorgadas
 otorgado||outorgado
 otorgados||outorgados
 otorgar||outorgar
 otro||outro
 otros||outros
 ourilucente||aurilucente
 ourilucentes||aurilucentes
 Outubro|cs|outubro

== P ==
 padastro||padrasto
 padastros||padrastos
 pagano||pagán
 pagana||pagá
 paganos||pagáns
 paganas||pagás
 paixon||paixón
 paixons||paixóns
 palanca||panca
 palancas||pancas
 palanqueta||panquiña
 palanquetas||panquiñas
 palear||padexar
 palmeado||palmado
 palmeados||palmados
 palmeada||palmada
 palmeadas||palmadas
 paises||países
 pao||pau
 paos||paus
 paradoxa||paradoxo
 paradoxas||paradoxos
 paragrafo||parágrafo (substantivo), paragrafo (verbo)
 paragrafos||parágrafos
 parásito||parasito
 parásitos||parasitos
 parexa||parella
 parexas||parellas
 Paris||París
 parís|cs|París
 párking||aparcadoiro, aparcamento
 párkings||aparcadoiros, aparcamentos
 parking||aparcadoiro, aparcamento
 parkings||aparcadoiros, aparcamentos
 parquin||aparcadoiro, aparcamento
 parquins||aparcadoiros, aparcamentos
 paroquia||parroquia
 paroquias||parroquias
 parrafo||parágrafo
 párrafo||parágrafo
 parrafos||parágrafos
 párrafos||parágrafos
 partires||partir, se a expresión é &quot;a partires de&quot;
 partixa||partilla
 partixas||partillas
 pasion||paixón
 pasión||paixón
 pasions||paixóns
 pasións||paixóns
 patronato||padroado
 patronatos||padroados
 peaton||peón
 peatón||peón
 peatonal||peonil
 peatons||peóns
 peatóns||peóns
 pechina||pendente
 pechinas||pendentes
 pecoreador||carrexador
 pecoreadora||carrexadora
 pecoreadoras||carrexadoras
 pecoreadores||carrexadores
 pegaxoso||pegañoso ou pegañento
 pegaxosos||pegañosos ou pegañentos
 peine||peite
 peines||peites
 pelegrín||peregrino
 pelegríns||peregrinos
 pelegrino||peregrino
 pelegrinos||peregrinos
 pelicula||película
 peliculas||películas
 peligro||perigo
 peligros||perigos
 pelo||polo (por+o), pelo (substantivo)
 pelos||polos (por+os), pelo (substantivo)
 pendiente||pendente
 pendientes||pendentes
 peninsula||península
 peninsulas||penínsulas
 pepino||cogombro
 pepinos||cogombros
 percutor||percusor
 percutora||percusora
 percutoras||percusoras
 percutores||percusores
 pérdida||perda
 peregrín||peregrino
 periodico||periódico
 periodicos||periódicos
 periodo||período
 periodos||períodos
 peritonitis|peritonite
 permitíu||permitiu
 permitíulla||permitiulla
 permitíullas||permitiullas
 permitíullo||permitiullo
 permitíullos||permitiullos
 permitíullela||permitiullela
 permitíullelas||permitiullelas
 permitíullelo||permitiullelo
 permitíullelos||permitiullelos
 perpétua||perpetua
 perpétuas||perpetuas
 perruquería||salón de peiteado
 persona||persoa
 personas||persoas
 persoaxe||personaxe
 persoaxes||personaxes
 pertencia||pertencía (verbo); pertenza (substantivo)
 pertencias||pertencías (verbo); pertenzas (substantivo)
 pertenecente||pertencente
 pertenecentes||pertencentes
 perto||preto
 pertrechada||abastecida, preparada
 pertrechadas||abastecidas, preparadas
 pertrechado||abastecido, preparado
 pertrechados||abastecidos, preparados
 pertrechar||abastecer, preparar
 perxudica||prexudica, dana
 perxudicaba||prexudicaba, danaba
 perxudicaban||prexudicaban, danaban
 perxudicada||prexudicada, danada
 perxudicadas||prexudicadas, danadas
 perxudicado||prexudicado, danado
 perxudicados||prexudicados, danados
 perxudican||prexudican, danan
 perxudicando||prexudicando, danando
 perxudicar||prexudicar, danar
 perxudicara||prexudicara, danara
 perxudicará||prexudicará, danará
 perxudicaran||prexudicaran, danaran
 perxudicarán||prexudicarán, danarán
 perxudicaren||prexudicaren, danaren
 perxudicaria||prexudicaría, danaría
 perxudicaría||prexudicaría, danaría
 perxudicarian||prexudicarían, danarían
 perxudicarían||prexudicarían, danarían
 perxudicaron||prexudicaron, danaron
 perxudicase||prexudicase, danase
 perxudicasen||prexudicasen, danasen
 perxudicou||prexudicou, danou
 perxudicial||prexudicial
 perxudiciales||prexudiciais
 perxudiciais||prexudiciais
 perxudique||prexudique, dane
 perxudiquen||prexudiquen, danen
 pesares||pesar, se a expresión é &quot;a pesares de&quot;
 pesquisa||indagación, investigación, pescuda
 pesquisador||investigador
 pesquisadores||investigadores
 pesquisar||indagar, investigar
 pesquisaron||indagaron, investigaron
 pesquisas||indagacións, investigacións
 pesquisou||indagou, investigou
 petroglifo||petróglifo
 petroglifos||petróglifos
 pilar||piar (arquitectura)
 pilares||piares (arquitectura)
 píldora||pílula (pastilla); píldora (ave)
 píldoras||pílulas (pastilla); píldoras (aves)
 pilón||pío
 pilóns||píos
 pimenta||pementa
 pimentas||pementas
 pimento||pemento
 pimentos||pementos
 pinzón||pimpín
 pinzóns||pimpíns
 piñon||piñón
 piñons||piñóns
 pirineo||Pireneo
 pirineos||Pireneos
 pisapapeis||calcapapeis
 pisapapeles||calcapapeis
 pitorro||biquela, biquelo
 pitorros||biquelas, biquelos
 pizarra||lousa (rocha); encerado (escola)
 pizarras||lousas (rocha); encerados (escola)
 plancton||plancto
 plaga||praga
 plagas||pragas
 plantacion||plantación
 plantacions||plantacións 
 plantexaba||expoñía, propoñía, suscitaba
 plantexaban||expoñían, propoñían, suscitaban
 plantexamento||plan
 plantexar||expoñer, propoñer, suscitar, formular
 plantexara||expuxera, propuxera, suscitara 
 plantexou||expuxo, propuxo, suscitou 
 plantexaron||expuxeron, propuxeron, suscitaron
 plantilla||soleta, modelo, padrón, cadro de persoal, cadro de xogadores
 plantillas||soletas, modelos, padróns, cadros de persoal, cadros de xogadores
 plata||prata
 platas||pratas
 plateada||prateada
 plateadas||prateadas
 plateado||prateado
 plateados||prateados
 platear||pratear
 plato||prato
 platos||pratos
 playback||son pregravado
 plaza||praza
 plazas||prazas
 pleistoceno||plistoceno
 pleito||preito
 pleitos||preitos
 plumón||penuxe
 plusvalor||plusvalía
 plusvalores||plusvalías
 población||poboación
 poblaciones||poboacións
 poboacion||poboación
 poboacions||poboacións
 poda||poida, é correcto se é do verbo podar
 podan||poidan, é correcto se é do verbo podar
 podium||podio
 pódium||podio
 podiums||podios
 pódiums||podios
 pocema||apócema
 pócema||apócema
 pocemas||apócemas
 pócemas||apócemas
 pocima||apócema
 pócima||apócema
 pocimas||apócemas
 pócimas||apócemas
 podense||pódense
 podese||pódese
 podiase||podíase
 proiecto||proxecto
 proiectos||proxectos
 polichinela||pulchinelo
 polichinelas||pulchinelos
 policiaca||policial
 polison||polisón
 polisons||polisóns
 politica||política
 politicas||políticas
 politico||político
 politicos||políticos
 polizon||polisón
 polizón||polisón
 polizons||polisóns
 polizóns||polisóns
 polrón||porlón
 polróns||porlóns
 polvo||po se é sucidade, foguete se é coito e polbo se é o molusco cefalópodo
 polvos||pos se é sucidade, foguetes se é coito e polbos se é o molusco cefalópodo
 ponencia||relatorio
 ponencias||relatorios
 ponente||relator, relatora
 ponentes||relatores, relatoras
 ponto||punto
 pontos||puntos
 porche||soportal
 porches||soportais
 portanto||por tanto, polo tanto
 posicion||posición
 posicions||posicións
 postema||apostema
 postemas||apostemas
 postor||ofertante
 postora||ofertante
 postoras||ofertantes
 postores||ofertantes
 postra||prostra
 postraba||prostraba
 postraban||prostraban
 postracion||prostración
 postración||prostración
 postracións||prostracións
 postracións||prostracións
 postrada||prostrada
 postradas||prostradas
 postrado||prostrado
 postrados||prostrados
 postran||prostran
 postrando||prostrando
 postrar||prostrar
 postrara||prostrara
 postrará||prostrará
 postraran||prostraran
 postrarán||prostrarán
 postraren||prostraren
 postraria||prostraría (verbo)
 postraría||prostraría (verbo)
 postrarian||prostrarían
 postrarían||prostrarían
 postraron||prostraron
 postrase||prostrase
 postrasen||prostrasen
 postre||sobremesa
 postren||prostren
 postres||sobremesas
 postrou||prostrou
 posue||posúe
 posuen||posúen
 posues||posúes
 posui||posúe (presente), posuíu (pretérito perfecto)
 posuiron||posuíron
 posuiron||posuíron
 praca||placa
 pracas||placas
 pranchaba||pasaba o ferro
 pranchaban||pasaban o ferro
 pranchador||pasador
 pranchadores||pasadores
 pranchan||pasan o ferro
 pranchando||pasando o ferro
 pranchar||pasar o ferro
 pranchara||pasara o ferro
 pranchará||pasará o ferro
 prancharan||pasaran o ferro
 prancharán||pasarán o ferro
 prancharen||pasaren o ferro
 prancharia||pasaría o ferro
 prancharía||pasaría o ferro
 prancharian||pasarían o ferro
 prancharían||pasarían o ferro
 prancharon||pasaron o ferro
 pranchase||pasase o ferro
 pranchasen||pasasen o ferro
 pranche||pase o ferro
 pranchen||pasen o ferro
 pranchou||pasou o ferro
 pranta||planta
 prantacion||plantación
 prantanción||plantación
 prantacions||plantacións
 prantacións||plantacións
 prantada||plantada
 prantadas||plantadas
 prantado||plantado
 prantados||plantados
 prantar||plantar
 prantas||plantas
 prantexar||formular, expoñer, propoñer, suscitar
 prateresco||plateresco
 prateresca||plateresca
 praterescos||platerescos
 praterescas||platerescas
 prática||práctica
 prático||práctico
 práticas||prácticas
 práticos||prácticos
 preacordo||acordo previo
 preacordos||acordos previos
 preaviso||aviso previo
 preavisos||avisos previos
 precio||prezo
 precios||prezos
 preconcebida||preconcibida
 preconcebidas||preconcibidas
 preconcebido||preconcibido
 preconcebidos||preconcibidos
 precurar||procurar
 precura||procura 
 prenda||peza (de roupa, substantivo. Pero é correcto a forma verbal de prender)
 prendas||pezas (de roupa, substantivo. Pero é correcto a forma verbal de prender)
 presencia||presenza (substantivo), pero é correcto presencia (3ps.p.i. presenciar)
 presencias||presenzas
 presionar||premer (unha cousa)
 prevenida||previda
 prevenidas||previdas
 prevenido||prevido
 prevenidos||previdos
 prexudicaria||prexudicaría
 prexudicarian||prexudicarían
 primaveira||primavera
 primaveiras||primaveras
 primer||primeiro
 primero||primeiro
 primeros||primeiros
 princípio||principio
 princípios||principios
 prision||prisión
 prisions||prisións
 proeis||proeiros
 proel||proeiro
 producción||produción
 produccion||produción
 produccions||producións
 produccións||producións
 producion||produción
 producions||producións
 producíuse||produciuse
 producto||produto
 productos||produtos
 prohome||home de prol
 prohomes||homes de prol
 promediar|calcular a media
 promedio||media, termo medio
 promedios||media, termo medio
 pronóstico||prognóstico
 pronósticos||prognósticos
 pronunciamiento||pronunciamento
 pronunciamientos||pronunciamentos
 propria||propia
 proprias||propias
 própria||propia
 próprias||propias
 propriedade||propiedade
 propriedades||propiedades
 proprio||propio
 próprio||propio
 próprios||propios
 proprios||propios
 prostracion||prostración
 prostracions||prostracións
 prostraria||prostraría (verbo)
 prostrarian||prostrarían 
 proteina||proteína
 prova||proba
 provable||probable
 provablemente||probablemente
 provables||probables
 provas||probas
 proveedor||provedor
 proveedores||provedores
 proveedora||provedora
 proveedoras||provedoras
 provinte||proveniente
 provintes||provenientes
 proxetada||proxectada
 proxetadas||proxectadas
 proxetado||proxectado
 proxetados||proxectados
 proxetar||proxectar
 proxetista||proxectista
 proxetistas||proxectistas
 proxeto||proxecto
 proxetos||proxectos
 pruma||pluma
 prumas||plumas
 prumaxe||plumaxe
 psicoanálise||psicanálise
 psicoanalista||psicanalista
 psicoanalistas||psicanalistas
 psicoanalítico||psicanalítico
 psicoanalíticos||psicanalíticos
 psicoanalítica||psicanalítica
 psicoanalíticas||psicanalíticas
 psicoanalizar||psicanalizar
 psoriase||psoríase
 pubrico||público ou publico ser é de publicar
 pubricos||públicos
 púbrico||público ou publico ser é de publicar
 púbricos||públicos
 pueblo||pobo, vila
 pueblos||pobos, vilas
 puente||ponte
 puentes||pontes
 pulpa||polpa
 pulpas||polpas
 pulpo||polbo
 pulpos||polbos
 purín||xurro, zurro
 puríns||xurros, zurros
 puxa||poxa
 puxaba||poxaba
 puxaban||poxaban
 puxada||poxada
 puxadas||poxadas
 puxado||poxado
 puxador||poxador
 puxadora||poxadora
 puxadoras||poxadoras
 puxadores||poxadores
 puxados||poxados
 puxan||poxan, puxan (empuxan)
 puxando||poxando, puxando (empuxando)
 puxar||poxar, puxar (empuxar)
 puxara||poxara, puxara (empuxara)
 puxará||poxará, puxará (empuxará)
 puxaran||poxaran, puxaran (empuxaran)
 puxarán||poxarán, puxarán (empuxarán)
 puxaren||poxaren, puxaren (empuxaren)
 puxaria||poxaría, puxaría (empuxaría)
 puxaría||poxaría, puxaría (empuxaría)
 puxarias||poxarías, puxarías (empuxarías)
 puxarías||poxarías, puxarías (empuxarías)
 puxarian||poxarían, puxarían (empuxarían)
 puxarían||poxarían, puxarían (empuxarían)
 puxaron||poxaron, puxaron (empuxaron)
 puxas||poxas, puxas (empuxas)
 puxase||poxase, puxase (empuxase)
 puxasen||poxasen, puxasen (empuxasen)
 puxe||poxe, puxe (empuxe)
 puxen||poxen se é o verbo poxar, mais é correcto se é do verbo poñer ou (em)puxar
 puxou||poxou, puxou (empuxou)

== Q ==
 qeu||que
 qm||km
 quebradeiro||preocupación, quebradizo
 quebradeiros||preocupacións, quebradizos
 queila||queira
 queilas||queiras
 queixoto||coxote
 queixotos||coxotes
 quenia|cs|Quenia
 quenes||quen
 querencia||querenza
 querencias||querenzas
 quirúrxico||cirúrxico
 quirúrxicos||cirúrxicos
 quiza||quizais
 quizá||quizais
 quizas||quizais
 quizás||quizais
 quizáis||quizais

== R == 
 rábano||ravo
 rábanos||ravos
 racimo||acio
 racimos||acio
 racion||ración
 racions||racións
 radiactivo||radioactivo
 radiactivos||radioactivos
 radiactiva||radioactiva
 radiactivas||radioactivas
 radiactividade||radioactividade
 raiña||raíña
 raiñas||raíñas
 rampa||rampla
 rampas||ramplas
 ranking||clasificación
 rankings||clasificacións
 ranura||rañura
 ranuras||rañuras
 rapera||rapeira
 raperas||rapeiras
 rapero||rapeiro
 raperos||rapeiros
 rapiña||rapina
 rapiñas||rapinas
 rapiñar||rapinar
 rapsoda||rapsodo
 rapsodas||rapsodos
 raquis||raque
 raseiro||rapadoira
 raseiros||rapadoiras
 rasgo||trazo
 rasgos||trazos
 razoaria||razoaría
 razoarian||razoarían
 razona||razoa
 razonaba||razoaba
 razonaban||razoaban
 razonable||razoable, razoábel
 razonablemente||razoablemente, razoabelmente
 razonables||razoables, razoábeis
 razonada||razoada
 razonadas||razoadas
 razonado||razoado
 razonados||razoados
 razonamento||razoamento
 razonamentos||razoamentos
 razonan||razoan
 razonando||razoando
 razonar||razoar
 razonara||razoara
 razonará||razoará
 razonaran||razoaran
 razonarán||razoarán
 razonaren||razoaren
 razonaria||razoaría
 razonaría||razoaría
 razonarian||razoarían
 razonarían||razoarían
 razonaron||razoaron
 razonase||razoase
 razonasen||razoasen
 razone||razoe
 razonen||razoen
 razonou||razoou
 reacciós||reaccións
 reacia||remisa, reticente
 reacias||remisas, reticentes
 reacio||remiso, reticente
 reacios||remisos, reticentes
 reación||reacción
 reacións||reaccións
 reacion||reacción
 reacions||reaccións
 realengo||reguengo
 realengos||reguengos
 reator||reactor
 reatores||reactores
 rebaño||rabaño
 rebaños||rabaños
 reboldá||rebordá
 reboldás||rebordás
 recaudar||recadar
 recebe||recibe
 recebeu||recibiu
 recebida||recibida
 recebidas||recibidas
 recebido||recibido
 recebidos||recibidos
 recebía||recibía
 recebirá||recibirá
 recebiron||recibiron
 recelo||roxelo (ovella) ou receo (sentimento)
 recelos||roxelos (ovellas) ou receos (sentimento)
 recén||acabado de, recentemente
 rechear||reencher
 recluta||recruta
 reclutaba||recrutaba
 reclutaban||recrutaban
 reclutada||recrutada
 reclutadas||recrutadas
 reclutado||recrutado
 reclutador||recrutador
 reclutadora||recrutadora
 reclutadoras||recrutadoras
 reclutadores||recrutadores
 reclutados||recrutados
 reclutan||recrutan
 reclutando||recrutando
 reclutar||recrutar
 reclutara||recrutara
 reclutará||recrutará
 reclutaran||recrutaran
 reclutarán||recrutarán
 reclutaren||recrutaren
 reclutaria||recrutaría
 reclutaría||recrutaría
 reclutarian||recrutarían
 reclutarían||recrutarían
 reclutaron||recrutaron
 reclutas||recrutas
 reclutase||recrutase
 reclutasen||recrutasen
 reclute||recrute
 recluten||recruten
 reclutou||recrutou
 reconstruccion||reconstrución
 reconstrucción||reconstrución
 reconstruccions||reconstrucións
 reconstruccións||reconstrucións
 reconstrucion||reconstrución
 reconstrucions||reconstrucións
 reconstruida||reconstruída
 reconstruidas||reconstruídas
 reconstruido||reconstruído
 reconstruidos||reconstruídos
 reconstruir||reconstruír
 reconstruiu||reconstruíu
 reconstruiuse||reconstruíuse
 recopilar||recompilar
 recopilación||recompilación
 recopilacións||recompilacións
 recopilatorio||recompilatorio
 recopilatorios||recompilatorios
 record||récord
 records||récords
 recorrer||percorrer, pero só no caso de ''andar un traxecto''
 recorrido||percorrido (itinerario, traxecto)
 recrudece||recrúa
 recrudecen||recrúan
 recrudecendo||recruando
 recrudecendose||recruándose
 recrudecéndose||recruándose
 recrudecer||recruar
 recrudecerse||recruarse
 recrudeceu||recruou
 recrudeceuse||recruouse
 recrudeceron||recruaron
 recrudeceronse||recruáronse
 recrudecéronse||recruáronse
 recrudescer||recruar
 recrutaria||recrutaría
 recrutarian||recrutarían
 recurrir||recorrer (a alguén, presentar recurso)
 reducción||redución
 reduccións||reducións
 reemprazaba||substituía
 reemprazaban||substituían
 reemprace||substitúa
 reempracen||substitúan
 reempraza||substitúe
 reemprazada||substituída
 reemprazadas||substituídas
 reemprazado||substituído
 reemprazados||substituídos
 reemprazan||substitúen
 reemprazando||substituíndo
 reemprazandose||substituíndose
 reemprazándose||substituíndose
 reemprazar||substituír
 reemprazara||substituíra
 reemprazará||substituirá
 reemprazaran||substituíran
 reemprazarán||substituirán
 reemprazaren||substituíren
 reemprazaria||substituiría
 reemprazaría||substituiría
 reemprazarian||substituirían
 reemprazarían||substituirían
 reemprazaron||substituíron
 reemprazase||substituíse
 reemprazasen||substituísen
 reemprazou||substituíu
 reestablece||restablece
 reestablecemos||restablecemos
 reestablecen||restablecen
 reestablecer||restablecer
 reestableceron||restableceron
 reestableceu||restableceu
 reestruturacion||reestruturación
 reestruturacions||reestruturacións
 referenza||referencia
 referenzas||referencias
 reflectiria||reflectiría
 reflectirian||reflectirían
 reflexa||reflicte
 reflexaba||reflectía
 reflexaban||reflectían
 reflexada||reflectida
 reflexadas||reflectidas
 reflexado||reflectido
 reflexados||reflectidos
 reflexan||reflicten
 reflexando||reflectindo
 reflexar||reflectir
 reflexara||reflectira
 reflexará||reflectirá
 reflexaran||reflectiran
 reflexarán||reflectirán
 reflexaren||reflectiren
 reflexaria||reflectiría
 reflexaría||reflectiría
 reflexarian||reflectirían
 reflexarían||reflectirían
 reflexaron||reflectiron
 reflexase||reflectise
 reflexasen||reflectisen
 reflexe||reflicta
 reflexen||reflictan
 reflexou||reflectiu
 refois||redefoles
 refol||redefol
 refoles||redefoles
 refriada||arrefriada
 refriadas||arrefriadas
 refriado||arrefriado
 refriados||arrefriados
 refriar||arrefriar
 refriarse||arrefriarse
 regaliz||regalicia
 regalices||regalicias
 regandixa||fenda, regaña
 regandixas||fendas, regañas
 reglamento||regulamento
 reglamentos||regulamentos
 reigada||raigada
 reigadas||raigadas
 reigaña||raigaña
 reigañas||raigañas
 reir||rir
 reír||rir
 remite||remitente (ollo, pero é correcta a forma verbal)
 remites||remitentes
 renacencia||renacenza
 renacencias||renacenzas
 reparto||repartimento, repartición (elenco, para grupo de actores)
 repartos||repartimentos ou reparticións
 reporte||informe
 reproducción||reprodución
 reproducción||reproducións
 reptil||réptil 
 reptiles||réptiles
 reptís||réptiles
 republica||república
 republicas||repúblicas
 requerida||requirida
 requeridas||requiridas
 requerido||requirido
 requeridos||requiridos
 requerir||requirir
 requeriu||requiriu
 requeriume||requiriume
 requeriuse||requiriuse
 requireu||requiriu
 requereu||requiriu 
 reseñar||facer unha recensión
 reseña||recensión
 reseñas||recensións
 resfriada||arrefriada
 resfriadas||arrefriadas
 resfriado||arrefriado
 resfriados||arrefriados
 resfriar||arrefriar
 resfriarse||arrefriarse
 respaldar||apoiar, protexer, amparar
 respeitar||respectar
 respeito||respecto
 respeituoso||respectuoso
 respeto||respecto
 respetar||respectar
 respetuoso||respectuoso
 restruturacion||reestruturación
 restruturación||reestruturación
 restruturacions||reestruturacións
 restruturacións||reestruturacións
 resume||resumo (só no caso de ser substantivo)
 resumes||resumos (só no caso de ser substantivo)
 resumen||resumo (só no caso de ser substantivo)
 retábulo||retablo
 retábulos||retablos
 retabulo||retablo
 retabulos||retablos
 retrasa||atrasa
 retrasaba||atrasaba
 retrasada||atrasada
 retrasadas||atrasadas
 retrasado||atrasado
 retrasados||atrasados
 retrasan||atrasan
 retrasando||atrasando
 retrasandose||atrasándose
 retrasándose||atrasándose
 retrasar||atrasar
 retrasara||atrasara
 retrasará||atrasará
 retrasaran||atrasaran
 retrasarán||atrasarán
 retrasaren||atrasaren
 retrasaria||atrasaría
 retrasaría||atrasaría
 retrasarian||atrasarían
 retrasarían||atrasarían
 retrasaron||atrasaron
 retrasase||atrasase
 retrasasen||atrasasen
 retrase||atrase
 retrasen||atrasen
 retrasou||atrasou
 revancha||desquite
 revanchas||desquites
 revoldaina||rebuldaina
 revoldainas||rebuldainas
 rexime||réxime
 reximento||rexemento
 reximentos||rexementos
 reximes||réximes
 ribete||reberete
 ribetes||reberetes
 ricino||rícino
 ricinos||rícinos
 rincón||recuncho, canto
 rincóns||recunchos, canto
 rio||río
 rios||ríos
 roble||carballo
 robles||carballos
 rocío||resío, rosada
 rodaxa||toro
 rodaxas||toros
 rodilla||xeonllo
 rodillas||xeonllos
 romá||romana
 romás||romanas
 román||romano
 románs||romanos
 ronca||rouca (adx.); ronca (verbo, &quot;roncar&quot;)
 roncas||roucas (adx.); roncas (verbo ., &quot;roncar&quot;)
 ronco||rouco (adx.); ronco (subs., 'becho'; verbo, &quot;roncar&quot;)
 roncos||roucos (adx.); roncos (subs., 'bechos')
 ronqueira||rouquén
 ronqueiras||rouquéns
 roteiro||ruta, itinerario
 roteiros||rutas, itinerarios
 ruido||ruído
 ruidos||ruídos
 ruina||ruína
 ruinas||ruínas
 rumiante||ruminante
 rumiantes||ruminantes
 rumanía||Romanía
 Rumanía||Romanía
 rumano||romanés
 rumana||romanesa
 rumanos||romaneses
 rumanas||romanesas
 rutinaria||rutineira
 rutinarias||rutineiras
 rutinario||rutineiro
 rutinarios||rutineiros

== S ==
 sabañon||frieira
 sabañón||frieira
 sabañons||frieiras
 sabañóns||frieiras
 sabiendas||sabendas
 Saboia|cs|Savoia
 sabotear||sabotar
 sable||sabre (arma branca); sable (heráldica)
 sables||sabres (arma branca); sables (heráldica)
 saeteira||seteira
 saeteiras||seteiras
 salir||saír
 salud||saúde
 sami||saami (pobo e lingua)
 samis||saamis (pobo e lingua)
 sangrento||sanguento
 sangrenta||sanguenta
 sangrentos||sanguentos
 sangrentas||sanguentas
 sangriento||sanguento
 sangrienta||sanguenta
 sangrientos||sanguentos
 sangrientas||sanguentas
 sarten||tixola, tixela
 sartén||tixola, tixela
 sartens||tixolas, tixelas
 sarténs||tixolas, tixelas
 santotomense||santomense
 santotomenses||santomenses
 savia||zume
 savias||zumes
 sea||sexa
 sean||sexan
 seba||ceba
 sebas||cebas
 secano||secaño
 secta||seita
 sectas||seitas
 seculo||século
 seculos||séculos
 seglar||segrar
 seglares||segrares
 seguíu||seguiu
 según||segundo
 seiva||zume
 seivas||zumes
 semá||semana
 seman||semana
 semán||semana
 semans||semanas
 semáns||semanas
 semás||semanas
 señuelo||reclamo
 señuelos||reclamos
 smartphone||teléfono intelixente
 smartphones||teléfonos intelixentes
 sé||sede, se non é unha igrexa principal 
 sés||sedes, se non é unha igrexa principal 
 semblante||cara
 semblantes||caras
 semblanza||descrición
 semblanzas||descricións
 sembra||sementeira
 sembras||sementeiras
 sembradura||sementeira
 sembraduras||sementeiras
 sembrante||cara
 sembrantes||caras
 sembranza||descrición
 sembranzas||descricións
 sembrar||sementar
 semilla||semente
 semillas||sementes
 senior||sénior
 seniores||séniores ou séniors
 seniors||séniors ou séniores
 senon||senón
 sentencia||sentenza
 sentencias||sentenzas
 septentrional||setentrional
 septiembre||setembro
 serrería||serradoiro, serra
 serrerías||serradoiros, serras
 serrin||serraduras
 serrín||serraduras
 serrins||serraduras
 serríns||serraduras
 servicial||servizal
 servicio||servizo
 servicios||servizos
 servilleta||pano de mesa
 servilletas||panos de mesa
 sesgo||nesgo (cortar ó través), desviación, dirección, sentido, orientación, tendencia
 seta||cogomelo, seta (de frecha) é correcto
 setas||cogomelos, setas (de frechas) é correcto
 Setembro|cs|setembro
 setor||sector
 setores||sectores
 setorial||sectorial
 setoriais||sectoriais
 sharia||xaria
 si||se (condicional), si (afirmación)
 sí||si (afirmación)
 sierra||serra
 sierras||serras
 siete||sete
 sietes||setes
 sífile||sífilis
 sigue|| segue, cando é presente do indicativo de seguir
 siglo||século
 siglos||séculos
 silla||cadeira (para sentarse) ou sela (para montar a cabalo)
 sillas||cadeiras (para sentarse) ou selas (para montar a cabalo)
 sillar||perpiaño
 sillarejo||perpiaño
 sillares||perpiaños
 sillarejos||perpiaños
 sillaría||cadeirado
 sillería||cadeirado
 sillon||cadeira de brazos
 sillón||cadeira de brazos
 sillons||cadeiras de brazos
 sillóns||cadeiras de brazos
 simultanea||simultánea
 simultaneámente||simultaneamente
 simultaneas||simultáneas
 simultaneo||simultáneo
 simultaneos||simultáneos
 sin||sen
 sinceira||sincera
 sinceiras||sinceras
 sinceiro||sincero
 sinceiros||sinceros
 sintoismo||xintoísmo
 sintoísmo||xintoísmo
 sipela||erisipela
 sipelas||erisipelas
 situa||sitúa
 situan||sitúan
 situas||sitúas
 slalom||slálom
 slaloms||sláloms
 sobresainte|sobresaínte
 sobresaintes|sobresaíntes
 soborna||suborna
 sobornaba||subornaba
 sobornaban||subornaban
 sobornada||subornada
 sobornadas||subornadas
 sobornado||subornado
 sobornador||subornador
 sobornadora||subornadora
 sobornadoras||subornadoras
 sobornadores||subornadores
 sobornados||subornados
 sobornan||subornan
 sobornando||subornando
 sobornar||subornar
 sobornara||subornara
 sobornará||subornará
 sobornaran||subornaran
 sobornarán||subornarán
 sobornaren||subornaren
 sobornaria||subornaría
 sobornaría||subornaría
 sobornarían||subornarían
 sobornaron||subornaron
 sobornase||subornase
 sobornasen||subornasen
 soborne||suborne
 sobornen||subornen
 soborno||suborno
 sobornou||subornou
 sobretodo||sobre todo
 socarronaria||retranca
 socarronaría||retranca
 socarronarias||retrancas
 socarronarías||retrancas
 socarroneria||retranca
 socarronería||retranca
 socarronerias||retrancas
 socarronerías||retrancas
 soedade||soidade
 soedades||soidades
 sofoca||sufoca
 sofocaba||sufocaba
 sofocaban||sufocaban
 sofocada||sufocada
 sofocadas||sufocadas
 sofocado||sufocado
 sofocados||sufocados
 sofocan||sufocan
 sofocando||sufocando
 sofocar||sufocar
 sofocara||sufocara
 sofocará||sufocará
 sofocaran||sufocaran
 sofocarán||sufocarán
 sofocaren||sufocaren
 sofocaria||sufocaría
 sofocaría||sufocaría
 sofocarian||sufocarían
 sofocarían||sufocarían
 sofocaron||sufocaron
 sofocou||sufocou
 sofoque||sufoque
 sofoquen||sufoquen
 soledade||soidade
 solidaridade||solidariedade
 solomillo||solombo
 solomillos||solombos
 somente||soamente, só
 somentes||soamente, só
 soamentes||soamente, só
 solana||solaina
 solanas||solainas
 solar||terreo edificable, soar (substantivo);  solar (adx. relativo ó Sol 'sistema solar', 'mancha solar', verbo)
 solares||terreos edificables, soares (substantivo); solares (adx. 'manchas solares')
 somerxia||somerxía
 somerxian||somerxían
 somerxeria||somerxería
 somerxerian||somerxerían
 somnanbula||somnámbula
 somnánbula||somnámbula
 somnanbulas||somnámbulas
 somnánbulas||somnámbulas
 somnanbulismo||somnambulismo
 somnánbulo||somnámbulo
 somnanbulos|somnámbulos
 somnánbulos||somnámbulos
 sonambula||somnámbula
 sonámbula||somnámbula
 sonambulas||somnámbulas
 sonámbulas||somnámbulas
 sonambulismo||somnambulismo
 sonámbulo||somnámbulo
 sonambulos|somnámbulos
 sonámbulos||somnámbulos
 sonanbula||somnámbula
 sonánbula||somnámbula
 sonanbulas||somnámbulas
 sonánbulas||somnámbulas
 sonanbulismo||somnambulismo
 sonánbulo||somnámbulo
 sonanbulos|somnámbulos
 sonánbulos||somnámbulos 
 sondeo||sondaxe
 sondeos||sondaxes
 sonido||son
 sonidos||sons
 sosa||eslamiada
 sosas||eslamiadas
 soso||eslamiado
 sosos||eslamiados
 sostener||soster
 sostenible||sostible, sostíbel
 sostenibles||sostibles, sostíbeis
 sostenida||sostida; díese (música)
 sostenidas||sostida; díeses (música)
 sostenido||sostido; díese(música)
 sostenidos||sostidos; díeses (música)
 soupa||sopa
 soupas||sopas
 soxa||soia
 stress||tensión, estrés 
 sua||súa
 suas||súas
 subasta||poxa
 subastaba||poxaba
 subastaban||poxaban
 subastada||poxada
 subastadas||poxadas
 subastado||poxado
 subastador||poxador
 subastadora||poxadora
 subastadoras||poxadoras
 subastadores||poxadores
 subastados||poxados
 subastan||poxan
 subastando||poxando
 subastar||poxar
 subastara||poxara
 subastará||poxará
 subastaran||poxaran
 subastarán||poxarán
 subastaren||poxaren
 subastaria||poxaría
 subastaría||poxaría
 subastarian||poxarían
 subastarían||poxarían
 subastaron||poxaron
 subastas||poxas
 subastase||poxase
 subastasen||poxasen
 subaste||poxe
 subasten||poxen
 subastou||poxou
 subcampeon||subcampión
 subcampeón||subcampión
 subcampeons||subcampións
 subcampeóns||subcampións
 subcampeona||subcampioa
 subcampeonas||subcampioas
 subcampeonato||subcampionato
 subcampeonatos||subcampionatos
 submariño||submarino
 submariños||submarinos
 subministraria||subministraría
 subministrarian||subministrarían
 subministro||subministración
 subministros||subministracións
 subornaria||subornaría
 subornarian||subornarían
 substituida||substituída
 substituidas||substituídas
 substituido||substituído
 substituidos||substituídos
 substituir||substituír
 substituiron||substituíron
 substituiu||substituíu
 substrae||subtrae
 substraen||subtraen
 substraeu||subtraeu
 substraia||subtraia
 substraian||subtraian
 substraida||subtraída
 substraída||subtraída
 substraida||subtraídas
 substraídas||subtraídas
 substraido||subtraído
 substraído||subtraído
 substraidos||subtraídos
 substraídos||subtraídos
 substraendo||subtraendo
 substraer||subtraer
 substraera||subtraera
 substraerá||subtraerá
 substraeran||subtraeran
 substraerán||subtraerán
 substraeren||subtraeren
 substraeria||subtraería
 substraería||subtraería
 substraerian||subtraerían
 substraerían||subtraerían
 substraeron||subtraeron
 substraese||subtraese
 substraesen||subtraesen
 subtraida||subtraída
 subtraidas||subtraídas
 subtraido||subtraído
 subtraidos||subtraídos
 sucesion||sucesión
 sucesions||sucesións
 suciedade||sucidade
 sudacion||sudación
 sudacions||sudacións
 Sudafrica||Suráfrica
 Sudáfrica||Suráfrica
 Sudafrica||Suráfrica
 sudadeira||suadoiro
 sudadeiras||suadoiros
 sudadeiro||suadoiro
 sudadeiros||suadoiros
 sudadoiro||suadoiro
 sudadoiros||suadoiros
 sudador||suador
 sudadores||suadores
 sudadora||suadora
 sudadoras||suadoras
 sudafricano||surafricano
 sudafricanos||surafricanos
 sudafricana||surafricana
 sudafricanas||surafricanas
 sudamericán||suramericano
 sudamericáns||suramericanos
 sudamerican||suramericano
 sudamericans||suramericanos
 sudamericano||suramericano
 sudamericanos||suramericanos
 sudamericana||suramericana
 sudamericanas||suramericanas
 sudamericá||suramericano
 sudamericás||suramericanos
 sudamerica||suramericano
 sudamericas||suramericanos
 sudar||suar
 sudarábico||surarábigo
 sudarábicos||surarábigos
 sudarábica||surarábiga
 sudarábicas||surarábigas
 sudarabico||surarábigo
 sudarabicos||surarábigos
 sudarabica||surarábiga
 sudarabicas||surarábigas
 sudasiático||surasiático
 sudasiáticos||surasiáticos
 sudasiática||surasiática
 sudasiáticas||surasiáticas
 sudasiatico||surasiático
 sudasiaticos||surasiáticos
 sudasiatica||surasiática
 sudasiaticas||surasiáticas
 sudoeste||suroeste
 sudoestes||suroestes
 suiza||suíza, Suíza
 suizas||suízas
 suizo||suízo
 suizos||suízos
 suoeste||suroeste
 suoestes||suroestes
 sudeste||sueste
 sudestes||suestes
 sudor||suor
 sudoroso||suoroso
 sudorosos||suorosos
 sudorosa||suorosa
 sudorosas||suorosas
 sudoracion||sudación
 sudoración||sudación
 sudoracions||sudacións
 sudoracións||sudacións
 suela||sola
 suelas||solas
 sueldo||soldo
 sueldos||soldos
 suelo||chan
 suelos||chans
 suero||soro
 sueros||soros
 sufocaria||sufocaría
 suleste||sueste
 sulestes||suestes
 sumerxa||somerxa, mergulle
 sumerxan||somerxan, mergullen
 sumerxe||somerxe, mergulla
 sumerxen||somerxen, mergullan
 sumerxendo||somerxendo, mergullando
 sumerxia||somerxía, mergullaba
 sumerxía||somerxía, mergullaba
 sumerxian||somerxían, mergullaban
 sumerxían||somerxían, mergullaban
 sumerxida||somerxida, mergullada
 sumerxidas||somerxidas, mergulladas
 sumerxido||somerxido, mergullado
 sumerxidos||somerxidos, mergullados
 sumerxir||somerxer, mergullar
 sumerxira||somerxera, mergullara
 sumerxirá||somerxerá, mergullará
 sumerxiran||somerxeran, mergullaran
 sumerxirán||somerxerán, mergullarán
 sumerxiren||somerxeren, mergullaren
 sumerxiria||somerxería, mergullaría
 sumerxiría||somerxería, mergullaría
 sumerxirian||somerxerían, mergullarían
 sumerxirían||somerxerían, mergullarían
 sumerxiron||somerxeron, mergullaron
 sumerxise||somerxese, mergullase
 sumerxisen||somerxesen, mergullasen
 sumerxiu||somerxeu, mergullou
 suministra||subministra
 suministrada||subministrada
 suministradas||subministradas
 suministrado||subministrado
 suministrados||subministrados
 suministran||subministran
 suministraba||subministraba
 suministraban||subministraban
 suministrando||subministrando
 suministrar||subministrar
 suministrara||subministrara
 suministrará||subministrará
 suministraran||subministraran
 suministrarán||subministrarán
 suministraria||subministraría
 suministraría||subministraría
 suministrarian||subministrarían
 suministrarían||subministrarían
 suministraren||subministraren
 suministraron||subministraron
 suministrase||subministrase
 suministrasen||subministrasen
 suministre||subministre
 suministren||subministren
 suministro||subministración
 suministros||subministracións
 suministrou||subministrou
 supersticion||superstición
 supersticions||superstición
 superticion||superstición
 supertición||superstición
 superticions||supersticións
 superticións||supersticións
 Sudafrica||Suráfrica
 suráfrica|cs|Suráfrica
 sudáfrica|cs|Suráfrica
 sureste||sueste
 surestes||suestes
 surleste||sueste
 surlestes||suestes
 surxe||xorde
 surxen||xorden
 surxir||xurdir
 surxiron||xurdiron
 surxiu||xurdiu
 surxíu||xurdiu 
 suxerencia||suxestión
 suxerencias||suxestións
 suxestion||suxestión
 suxestions||suxestións
 sustancial||substancial
 sustanciais||substanciais
 sustanciales||substanciais
 substanciales||substanciais
 sustantivo||substantivo
 sustantivos||substantivos
 sustitucion||substitución
 sustitución||substitución
 sustitucions||substitucións
 sustitucións||substitucións
 sustituida||substituída
 sustituída||substituída
 sustituidas||substituídas
 sustituídas||substituídas
 sustituido||substituído
 sustituído||substituído
 sustituidos||substituídos
 sustituídos||substituídos
 sustituir||substituír
 sustituír||substituír
 susurrar||murmurar, musitar
 susurro||murmurio
 suxa||sucia
 suxas||sucias
 suxo||sucio
 suxos||sucios

== T ==
 taba||chuca (xogo)
 tabla||táboa
 tablas||táboas
 taburete||tallo, meso
 taburetes||tallos, mesos
 tachola||chatola 
 tacholas||chatolas 
 tacholar||chatolar
 tais||tales
 taladro||trade
 taladros||trades
 talar||tallar, cortar, pinchar (Exemplo: Non se pode tallar esa árbore ou Non se pode cortar esa árbore); talar (adx. vestidura que chega ata os talóns)
 tala||talla, cortar, pinchar (Exemplo: A talla de árbores ou A corta de árbores); tala (subst. aparello que se emprega para pescar congro; pinzas de madeira que se usan para apañar e abrir os ourizos)
 talas||tallas, cortar, pinchar (Exemplo: A talla de árbores ou A corta de árbores); talas (subst. aparellos que se empregan para pescar congro; pinzas de madeira que se usan para apañar e abrir os ourizos)
 tambalear||cambalear 
 também||tamén
 tambén||tamén
 tambem||tamén
 tamben||tamén
 tamen||tamén
 también||tamén
 tambien||tamén
 tamiz||baruto
 tamices||barutos
 tanda||quenda, serie, vez
 tandas||quendas, series, veces
 tantear||tentear
 tarea||tarefa
 tareas||tarefas
 tarta||torta
 tartas||tortas
 tartrato||tartarato
 tasa||taxa
 tasas||taxas
 tática||táctica
 táticas||tácticas
 taza||cunca 
 tazas||cuncas 
 temblar||tremer 
 templado||temperado, morno, tépedo 
 temprano||cedo 
 tenedor||garfo 
 tenedores||garfos
 teñense||téñense
 teoria||teorías
 teorias||teorías
 terciá||terzá
 terciada||terzada
 terciadas||terzadas
 terciado||terzado
 terciados||terzados
 terciar||terzar
 terciás||terzás
 tercio||terzo
 tercios||terzos 
 terciopelo||veludo
 terca||testalana, testana, testuda
 tercas||testalanas, testanas, testudas
 terco||testalán, testán, testudo
 tercos||testaláns, testáns, testudos
 terna||tenra (adxectivo),  terna (substantivo)
 ternas||tenras (adxectivo),  ternas (substantivo)
 terneira||tenreira
 terneiras||tenreiras
 terneiro||tenreiro
 terneiros||tenreiros
 terno||tenro (adxectivo),  terno (substantivo)
 ternos||tenros (adxectivo),  ternos (substantivo)
 terramoto||terremoto
 terramotos||terremotos
 terraza||socalco, cando é terra de cultivo contida por un valado 
 terrazas||socalcos, cando son terras de cultivo contidas por valados
 terreno||terreo
 terrenos||terreos
 terron||terrón
 terrons||terróns
 tesina||tesiña ou tese de doutoramento 
 tesinas||tesiñas ou teses de doutoramento 
 textil||téxtil
 textiles||téxtiles
 timada||estafada
 timadas||estafadas
 timado||estafado
 timados||estafados
 timar||estafar
 timo||estafa (non confundir coa glándula do pescozo chamada &quot;timo&quot;)
 timos||estafas (non confundir coa glándula do pescozo chamada &quot;timo&quot;)
 tina||talla (cántaro de barro)
 tinas||tallas (cántaro de barro)
 tinte||tinta, tintura (produto); tinguidura, tintura (acción e efecto de tinguir(se)); tinturaría (comercio)
 tintes||tintas, tinturas (produto); tinguiduras, tinturas (acción e efecto de tinguir(se)); tinturarías (comercio)
 tiovivo||carrusel
 tiovivos||carruseis
 tixeira||tesoira
 tixeiras||tesoiras 
 tixera||tesoira
 tixeras||tesoiras
 tiza||xiz
 tizar||atizar
 tizas||xices
 tobillo||nocello, noelo, nortello 
 tobillos||nocellos, noelos, nortellos
 tocador||toucador (moble), tocador (persoa que toca)
 tocadores||toucadores (moble), tocadores (persoas que tocan)
 todalas||tódalas
 todolos||tódolos
 todavia||aínda 
 todavía||aínda 
 toison||vélaro
 toisón||vélaro
 toisons||vélaros
 toisóns||vélaros
 tolva||moega
 tolvas||moegas
 tomba||tumba (sería correcto se significa mendo de tea)
 tombas||tumbas (sería correcto se significa mendos de tea)
 tonta||parva
 tontas||parvas
 tonto||parvo
 tontos||parvos 
 toponimo||topónimo
 toponimos||topónimos
 torbellino||remuíño
 torbellinos||remuíños
 torbeliño||remuíño
 torbeliños||remuíños
 tornillo||parafuso 
 tornillos||parafusos 
 torrezno||torresmo ou torrezo
 torreznos||torresmos ou torrezos
 torron||terrón (de terra, azucre, etc.)
 torrón||terrón (de terra, azucre, etc.)
 torrons||terróns (de terra, azucre, etc.)
 torróns||terróns (de terra, azucre, etc.)
 torticolis||cabaleiro
 tortícolis||cabaleiro
 torticulis||cabaleiro
 tortículis||cabaleiro
 tosca|cs|ruda, basta
 toscas||rudas, bastas
 tosco||rudo, basto
 toscos||rudos, bastos
 Toulouse||Tolosa, cidade de Francia
 touron||tourón
 tourons||touróns
 toxico||tóxico
 toxicos||tóxicos
 toxica||tóxica
 toxicas||tóxicas
 tracería||trazaría
 traduccion||tradución
 traducción||tradución
 traduccions||traducións
 traduccións||traducións
 traducion||tradución
 traducions||traducións
 traductor||tradutor 
 traductores||tradutores
 tragaluz||bufarda, bufarra, fachal, fachineiro
 tragaluces||bufardas, bufarras, fachais, fachineiros
 traicioada||traizoada
 traicioadas||traizoadas
 traicioado||traizoado
 traicioados||traizoados
 traicioeira||traizoeira
 traicioeiramente||traizoeiramente
 traicioeiras||traizoeiras
 traicioeiro||traizoeiro
 traicioeiros||traizoeiros
 traicioando||traizoando
 traicioar||traizoar
 traición||traizón
 traicionada||traizoada
 traicionadas||traizoadas
 traicionado||traizoado
 traicionados||traizoados
 traicionando||traizoando
 traicioneira||traizoeira
 traicioneiramente||traizoeiramente
 traicioneiras||traizoeiras
 traicioneiro||traizoeiro
 traicioneiros||traizoeiros
 traicionar||traizoar
 traicións||traizóns
 tramoia||tremoia
 tramoias||tremoias
 trance||transo
 trances||transos
 transcurra||transcorra
 transcurran||transcorran
 transcurre||transcorre
 transcurren||transcorren
 transcurría||transcorría
 transcurrían||transcorrían
 transcurrida||transcorrida
 transcurridas||transcorridas
 transcurrido||transcorrido
 transcurridos||transcorridos
 transcurrindo||transcorrendo
 transcurrir||transcorrer
 transcurrira||transcorrera
 transcurrirá||transcorrerá
 transcurriran||transcorreran
 transcurrirán||transcorrerán
 transcurriren||transcorreren
 transcurriría||transcorrería
 transcurrirían||transcorrerían
 transcurrise||transcorrese
 transcurrisen||transcorresen
 transladar||trasladar
 translado||traslado
 transladas||trasladas
 translada||traslada
 transladamos||trasladamos
 transladades||trasladades
 transladan||trasladan
 transladando||trasladando
 transladado||trasladado
 transtornada||trastornada
 transtornadas||trastornadas
 transtornado||trastornado
 transtornados||trastornados
 transtornando||trastornando
 transtornar||trastornar
 transtorno||trastorno
 transtornos||trastornos
 transvase||transvasamento (subst.), transvase (verbo)
 transvases||transvasamentos (subst.), transvases (verbo)
 transxenica||transxénica
 transxenicas||transxénicas
 transxenico||transxénico
 transxenicos||transxénicos
 tranvia||tranvía
 tranvias||tranvías
 tranxenica||transxénica
 tranxénica||transxénica
 tranxenicas||transxénicas
 tranxénicas||transxénicas
 tranxenico||transxénico
 tranxénico||transxénico
 tranxenicos||transxénicos
 tranxénicos||transxénicos
 tráquea||traquea
 tráqueas||traqueas
 trascendencia||transcendencia
 trascendencias||transcendencias
 trasfondo||transfondo
 trasfondos||transfondos
 trebo||trevo
 trébol||trevo
 trévol||trevo
 trebol||trevo
 trevol||trevo
 tréboles||trevos
 trévoles||trevos
 treboles||trevos
 trevoles||trevos
 tréma||trema
 triatlon||tríatlon
 triatlón||tríatlon
 triatlones||tríatlons
 triatlons||tríatlons
 triatlóns||tríatlons 
 tribu||tribo 
 tribus||tribos
 trinchera||trincheira
 trincheras||trincheiras
 trineo||zorra
 trineos||zorras
 trinidad|cs|Trinidad
 trinidade||trindade (reunión), Trinidad (país)
 trino||trilo
 trinos||trilos
 trintadous| trinta e dous
 trintatres| trinta e tres
 trintatrés| trinta e tres
 trintacatro| trinta e catro
 trintacinco| trinta e cinco
 triple||triplo/a
 triples||triplos/as
 trisqueis||trísceles
 trisquel||tríscele
 trisqueles||trísceles
 triúnfo||triunfo
 triúnfos||triunfos
 trizar||trinzar
 trogallo||torgallo
 trogallos||torgallos
 troqueis||cuños
 troquel||cuño
 troqueles||cuños
 troquisco||trocisco
 troquiscos||trociscos
 trova||troba
 trovas||trobas
 trovador||trobador
 trovadora||trobadora
 trovadores||trobadores
 trovadoras||trobadoras
 trovadorismo||trobadorismo
 trovadorescos||trobadorescos
 trovadoresco||trobadoresco
 troxo||trocho (talo) ou trocho (feble)
 troxos||trochos (talo) ou trocho (feble)
 troxa||trocha (feble)
 troxas||trochas (febles)
 trozo||anaco, cacho
 trozos||anacos, cacho
 trueque||troco
 trueques||trocos
 trunfo||triunfo (vitoria), trunfo (naipes)
 trunfos||triunfos (vitoria), trunfos (naipes)
 tubería||tubo, cano 
 tuberías||tubos, canos 
 tuerca||porca (tamén torca)
 tuercas||porcas (tamén torcas)
 tullido||fanado 
 tullidos||fanados 
 tullida||fanada
 tullidas||fanadas
 tumular||tumulario (masculino), tumularia (feminino)
 tumulares||tumularios (masculino), tumularias (feminino)
 tupe||topete
 tupè||topete
 tupé||topete
 tupes||topetes
 tupès||topetes
 tupés||topetes
 turno||quenda, vez, rolda, orde, serie  
 turnos||quendas, veces, roldas, ordes, series
 turon||tourón
 turón||tourón
 turons||touróns
 turóns||touróns
 turreiro||torreiro
 turreiros||torreiros
 tvmovie||telefilme
 tvmovies||telefilmes

== U ==
 ubica||localiza, sitúa
 ubicada||localizada, situada
 ubicadas||localizadas, situadas
 ubicado||localizado, situado
 ubicados||localizados, situados
 ubicar||localizar, situar
 ubicacion||localización, situación
 ubicación||localización, situación
 ubicacions||localizacións, situacións
 ubicacións||localizacións, situacións
 ubícase||localízase, sitúase
 ufana||oufana
 ufanas||oufanas
 ufano||oufano
 ufanos||oufanos
 uhna||unha
 uhnas||unhas
 ulmeiro||umeiro
 ulmeiros||umeiros
 ultimatum||ultimato
 ultimátum||ultimato
 ultimatums||ultimatos
 ultimátums||ultimatos
 umbrais||limiares, límites
 umbral||limiar, límite
 umbrales||limiares, limites
 una||unha, pero é correcto se é do verbo &quot;unir&quot;
 unas||unhas, pero é correcto se é do verbo &quot;unir&quot;
 unos||uns
 únicamente||unicamente
 uniformizar||uniformar
 ungüis||ungüe
 urba||urbana
 urbá||urbana
 urbán||urbano
 urban||urbano
 urbáns||urbanos
 urbans||urbanos
 urbas||urbanas
 urbás||urbanas
 urizo||orizo, ourizo (do castiñeiro)
 urizos||orizo, ourizos (do castiñeiro)
 usuária||usuaria
 usuárias||usuarias
 usuário||usuario
 usuários||usuarios
 úteis||útiles

== V ==
 vacio||baleiro 
 vacío||baleiro
 vacios||baleiros; vacíos (espazo situado entre as falsas costelas e a cadeira: &quot;Deume un punto no vacíos de tanto correr&quot;)
 vacíos||baleiros; vacíos (espazos situados entre as falsas costelas e a cadeira: &quot;Deume un punto nos vacíos de tanto correr&quot;)
 vacinacion||vacinación
 vacinacions||vacinacións
 vacun||vacún
 vacuna||vacina (substancia que inmuniza); vacúa (relativo ó gando vacún)
 vacunas||vacinas (substancia que inmuniza); vacúas (relativo ó gando vacún)
 vacunacion||vacinación
 vacunación||vacinación
 vacunacions||vacinacións
 vacunacións||vacinacións
 vacunada||vacinada
 vacunadas||vacinadas
 vacunado||vacinado
 vacunados||vacinados
 vacunar||vacinar
 vacuno||vacún
 vacunos||vacúns
 vacuns||vacúns
 valeiro||baleiro
 valeiros||baleiros
 valeira||baleira
 valeiras||baleiras
 valerosa||valorosa
 valerosas||valorosas
 valeroso||valoroso
 valerosos||valorosos
 vários||varios
 vasixa||vasilla
 vasixas||vasillas
 veber||beber
 vecindade||veciñanza
 vecindades||veciñanzas
 vecindario||veciñanza
 vecindarios||veciñanzas
 vela||candea (é correcto o uso como 'tea usada nos barcos', e como substantivo de 'velar')
 velas||candeas (é correcto o uso como 'tea usada nos barcos', e como substantivo de 'velar')
 veleta||catavento, viraventos
 veletas||cataventos, viraventos
 velro||vérrago, verro
 velros||vérragos, verros
 venga||vinga
 vengaba||vingaba
 vengabase||vingábase
 vengábase||vingábase
 vengaban||vingaban
 vengabanse||vingábanse
 vengábanse||vingábanse
 vengada||vingada
 vengadas||vingadas
 vengado||vingado
 vengados||vingados
 vengan||vingan
 venganse||vínganse
 vénganse||vínganse
 vengando||vingando
 vengándose||vingándose
 venganza||vinganza
 vengar||vingar
 vengara||vingara
 vengará||vingará
 vengaran||vingaran
 vengarán||vingarán
 vengarase||vingarase
 vengárase||vingárase
 vengaranse||vingaranse
 vengáranse||vingáranse
 vengaren||vingaren
 vengarense||vingárense
 vengárense||vingárense
 vengaria||vingaría
 vengaría||vingaría
 vengarian||vingarían
 vengarían||vingarían
 vengarianse||vingaríanse
 vengaríanse||vingaríanse
 vengariase||vingaríase
 vengaríase||vingaríase
 vengaron||vingaron
 vengaronse||vingáronse
 vengáronse||vingáronse
 vengarse||vingarse
 vengase||vingase
 véngase||víngase
 vengasen||vingasen
 vengue||vingue
 venguen||vinguen
 vengou||vingou
 vengouse||vingouse
 venta||venda, do verbo vender
 ventanilla||portelo
 ventanillas||portelos 
 ventas||vendas, do verbo vender
 ventaxa||vantaxe
 ventaxas||vantaxes
 ventisca||cifra, xistra, rebelaxe, brea, ciobra
 ventiscas||cifras, xistras, rebelaxes, breas, ciobras
 vereda||verea
 veredas||vereas
 veriño||albeiro; ('''pero ollo''', correcto referido a 'veleno': &quot;púxolle veriño aos ratos&quot;)
 verlo||vérrago (porco) ou vélaro (conxunto de lá)
 verlos||vérragos (porcos) ou vélaros (conxuntos de lás)
 vertedeira||vertedoiro
 vertedeiras||vertedoiros
 verxa||enreixado
 verxas||enreixados
 vestuario||vestiario
 vestuarios||vestiarios
 vetis||Betis
 vever||beber
 vezes||veces
 via||vía
 vias||vías
 vicaría||vigairía
 vicarías||vigairías
 vicecanciller||vicechanceler
 vicecancilleres||vicechanceleres
 viciña||veciña
 viciñas||veciñas
 viciño||veciño
 viciños||veciños
 victoria||vitoria
 victorias||vitorias
 vingaria||vingaría
 vingarian||vingarían
 vintedous||vinte e dous
 vintecatro||vinte e catro
 vintecinco||vinte e cinco
 vintecuatro||vinte e catro
 vintenove||vinte e nove
 vinteoito||vinte e oito
 vinteseis||vinte e seis
 vintesete||vinte e sete
 vintetres||vinte e tres
 vintetrés||vinte e tres
 vinteun||vinte e un 
 vinteún||vinte e un
 virraiña||vicerraíña
 virraíña||vicerraíña
 virraiñas||vicerraíñas
 virraíñas||vicerraíñas
 virrei||vicerrei
 virreis||vicerreis
 viruta||labra
 virutas||labras
 víspera||véspera
 vísperas||vésperas
 vispera||véspera
 visperas||vésperas
 vitola||bitola
 vitolas||bitolas
 viúdo||viúvo
 viúdos||viúvos
 viúda||viúva
 viúdas||viúvas
 viudo||viúvo
 viudos||viúvos
 viuda||viúva
 viudas||viúvas
 vivaque||bivaque
 vivaques||bivaques
 vivia||vivía
 vivian||vivían
 voladizo||beiril
 voladizos||beirís
 voltaba||volvía
 voltar||volver
 voltaría||volvería
 voltaron||volveron
 voltou||volveu
 vozal||bozo, embozo
 vozais||bozos, embozos

== W ==
 water||váter
 wáter||váter
 wáteres||váteres
 wikipedia|cs|Wikipedia

== X ==
 xacemento||sitio, cando é un sitio arqueolóxico
 xacementos||sitios, cando son sitios arqueolóxicos
 xabalina||xavelina
 xabalinas||xavelinas
 xabega||xávega
 xábega||xávega
 xabegas||xávegas
 xábegas||xávegas
 xalea||xelea (xelea real)
 xaleas||xeleas (xelea real)
 Xaneiro|cs|xaneiro
 xarabe||xarope
 xarabes||xaropes
 xardiñeiro||xardineiro
 xardiñeiros||xardineiros
 xardiñeira||xardineira
 xardiñeiras||xardineiras
 xaula||gaiola
 xaulas||gaiolas
 xanizaro||xanízaro
 xanizaros||xanízaros
 xargon||xergón
 xargón||xergón
 xargons||xergóns
 xargóns||xergóns
 xarron||floreiro, vaso
 xarrón||floreiro, vaso
 xarrons||floreiros, vasos
 xarróns||floreiros, vasos
 xelo||xeo
 xelos||xeos
 xeneralista||xeralista
 xeneralistas||xeralistas
 xeneralmente||xeralmente
 xenerada||xerada
 xeneradas||xeradas
 xenerado||xerado
 xenerados||xerados
 xenerando||xerando
 xenerar||xerar
 xenerararon||xerararon
 xeneracion||xeración
 xeneración||xeración
 xeneracions||xeracións
 xeneracións||xeracións
 xenerou||xerou
 xenizaro||xanízaro
 xenízaro||xanízaro
 xenizaros||xanízaros
 xenízaros||xanízaros
 xentuza||chusma
 xeracion||xeración
 xeracions||xeracións
 xeralizar||xeneralizar
 xerarquizacion||xerarquización
 xerarquizacions||xerarquizacións
 xérmolo||xermolo
 xérmolos||xermolos
 xergon||xergón
 xergons||xergóns
 xeroglifica||xeroglífica
 xeroglificas||xeroglíficas
 xeroglifico||xeroglífico
 xeroglificos||xeroglíficos
 xeroglifo||xeróglifo
 xeroglifos||xeróglifos
 xesuita||xesuíta
 xesuitas||xesuítas
 xiismo||xiísmo
 xiismos||xiísmos
 xiita||xiíta
 xiitas||xiítas
 xirola||deambulatorio
 xirolas||deambulatorios
 xoven||xove
 xovenes||xoves
 xóvenes||xoves
 xoroba||carrumba, chepa
 xudeo||xudeu
 xudeos||xudeus
 xudia||xudía (nacional.)\ feixón, feixón verde (legume)
 xudias||xudías (nacional.)\ feixóns, feixóns verdes (legume)
 xudio||xudeu
 xudios||xudeus
 xudío||xudeu
 xudíos||xudeus
 xueces||xuíces
 xuez||xuíz
 xueza||xuíza
 xuezas||xuízas
 xuices||xuíces
 xuicio||xuízo
 xuicios||xuízos
 xuícios||xuízos
 xuício||xuízo
 xuiz||xuíz
 xuiza||xuíza
 xuizas||xuízas
 xuizo||xuízo
 xuizos||xuízos
 Xuño|cs|xuño
 Xullo|cs|xullo
 xurde||xorde
 xurden||xorden
 xurdes||xordes 
 xurisdiccionais||xurisdicionais
 xuncas||engras
 xuvenis||xuvenís
 xuzgado||xulgado
 xuzgada||xulgada
 xuzgados||xulgados
 xuzgadas||xulgadas
 xuzgar||xulgar

== Y ==
 y||e, cando non é o símbolo químico do itrio
 yunque||bigornia
 yunques||bigornias

== Z ==
 zampar||chapar, chimpar
 zangano||abázcaro
 zángano||abázcaro
 zanganos||abázcaros
 zánganos||abázcaros
 zanxa||gabia
 zanxas||gabias
 zar||tsar
 zares||tsares
 zariña||tsarina
 zariñas||tsarinas
 zarpar||levantar áncora
 zarrapo||farrapo
 zarrapos||farrapos
 Zelanda||Zelandia
 zen||cen
 zendo||cendo
 zeolita||ceolita
 zeolitas||ceolitas
 zepelin||cepelín
 zepelín||cepelín
 zepelins||cepelíns
 zepelíns||cepelíns
 zeugma||ceugma
 zeugmas||ceugmas
 zigurat||cigurat
 zigurats||cigurats
 zingara||cíngara
 zíngara||cíngara
 zingaras||cíngaras
 zíngaras||cíngaras
 zingaro||cíngaro
 zíngaro||cíngaro
 zingaros||cíngaros
 zíngaros||cíngaros
 zinxiberaceas||cinxiberáceas
 zinxiberáceas||cinxiberáceas
 zoa||zona (substantivo, ''pero ollo: o vento zoa'')
 zoas||zonas (substantivo, non confundir co verbo ''zoar'')
 zocalo||zócolo
 zócalo||zócolo
 zocalos||zócolos
 zócalos||zócolos
 zodiaco||zodíaco
 zodiacos||zodíacos
 zucre||azucre
 zucres||azucres
 zuleiro||celeiro
 zuleiros||celeiros
 Zurich||Zúric</text>
      <sha1>odj01zcmgm3aw1t2dc0s0l0wr6qfdb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:CompactTOC</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3947</id>
    <revision>
      <id>17447</id>
      <parentid>11496</parentid>
      <timestamp>2018-04-15T11:12:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6286" sha1="t147ggvgbn4018emcyw3fyhf6j2k24r" xml:space="preserve">{{#if:{{{allowtoc|}}}||__NOTOC__}}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{center|{{#ifeq:{{{1}}}|short1|si}}}}}|si |
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--

 Start contents box

 --&gt;&lt;div role=&quot;navigation&quot; {{#if:{{{allowtoc|}}}||id=&quot;toc&quot;}} class=&quot;toc plainlinks hlist&quot; {{#ifeq:{{{name}}}|no | |aria-labelledby=&quot;tocheading&quot;}}
         style=&quot;{{#ifeq:{{{center|{{#ifeq:{{{1}}}|short1|si}}}}}|si |margin-left:auto;margin-right:auto;
                 | {{#ifeq:{{{right}}}|si |clear:right;float:right;}}
                }} text-align:{{{align|left}}};&quot;&gt;
&lt;!--

 &quot;[name]/Contents&quot;

     --&gt;{{#ifeq:{{{name}}}|no |
         |   &lt;div id=&quot;toctitle&quot; style=&quot;text-align:center;{{#ifeq:{{{side|{{#ifeq:{{{1}}}|short1|si}}}}}|si |display:inline-block;}}&quot;&gt;&lt;!--
              --&gt;&lt;span id=&quot;tocheading&quot; style=&quot;font-weight:bold;&quot;&gt;{{{name|{{MediaWiki:Toc}}&amp;nbsp;}}}{{#ifeq:{{{side|{{#ifeq:{{{1}}}|short1|si}}}}}|si |&amp;#58;&lt;!--(colon)--&gt;}}&lt;/span&gt;&lt;!--
          --&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--
     --&gt;}}
&lt;!--

 Links

     --&gt;&lt;div style=&quot;margin:auto;white-space:nowrap;{{#ifeq:{{{side|{{#ifeq:{{{1}}}|short1|si}}}}}|si |display:inline-block;}}&quot;&gt;&lt;!--
            --&gt;{{#ifeq:{{{top}}}|si |
* [[#top|Top]]}}&lt;!--
            --&gt;{{#if:{{{pre1|{{{preSec1|}}}}}} |
* [[{{{pre1link|{{{preSec1link|#{{{pre1|{{{preSec1}}} }}} }}} }}}|{{{pre1name|{{{preSec1name|{{{pre1|{{{preSec1}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
            --&gt;}} {{#if:{{{pre2|{{{preSec2|}}}}}} |
* [[{{{pre2link|{{{preSec2link|#{{{pre2|{{{preSec2}}} }}} }}} }}}|{{{pre2name|{{{preSec2name|{{{pre2|{{{preSec2}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
               --&gt;}} {{#if:{{{pre3|{{{preSec3|}}}}}} |
* [[{{{pre3link|{{{preSec3link|#{{{pre3|{{{preSec3}}} }}} }}} }}}|{{{pre3name|{{{preSec3name|{{{pre3|{{{preSec3}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
                  --&gt;}} {{#if:{{{pre4|{{{preSec4|}}}}}} |
* [[{{{pre4link|{{{preSec4link|#{{{pre4|{{{preSec4}}} }}} }}} }}}|{{{pre4name|{{{preSec4name|{{{pre4|{{{preSec4}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
                     --&gt;}} {{#if:{{{pre5|{{{preSec5|}}}}}} |
* [[{{{pre5link|{{{preSec5link|#{{{pre5|{{{preSec5}}} }}} }}} }}}|{{{pre5name|{{{preSec5name|{{{pre5|{{{preSec5}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
                        --&gt;}} {{#if:{{{pre6|{{{preSec6|}}}}}} |
* [[{{{pre6link|{{{preSec6link|#{{{pre6|{{{preSec6}}} }}} }}} }}}|{{{pre6name|{{{preSec6name|{{{pre6|{{{preSec6}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
                           --&gt;}} {{#if:{{{pre7|{{{preSec7|}}}}}} |
* [[{{{pre7link|{{{preSec7link|#{{{pre7|{{{preSec7}}} }}} }}} }}}|{{{pre7name|{{{preSec7name|{{{pre7|{{{preSec7}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
                              --&gt;}} {{#if:{{{pre8|{{{preSec8|}}}}}} |
* [[{{{pre8link|{{{preSec8link|#{{{pre8|{{{preSec8}}} }}} }}} }}}|{{{pre8name|{{{preSec8name|{{{pre8|{{{preSec8}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
                                 --&gt;}} {{#if:{{{prebreak|}}} |{{#ifeq:{{{prebreak|}}}|si|&lt;br /&gt;|{{{prebreak}}}[[Category:Pages using compact toc with deprecated syntax]]}}&lt;/ul&gt;}} &lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{sym}}}|si |
* [[#!$@|!$@]] }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{num}}}|si |
{{#if:{{{0-9}}}|* {{{0-9|[[#0–9|0–9]]}}} }} }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{symnum}}}|si |
* [[#!–9|!–9]] }}{{#ifeq:{{{letters}}}|no||
{{#if:{{{a}}}|* {{{a|[[#A|A]]}}}
}}{{#if:{{{b}}}|* {{{b|[[#B|B]]}}}
}}{{#if:{{{c}}}|* {{{c|[[#C|C]]}}}
}}{{#if:{{{d}}}|* {{{d|[[#D|D]]}}}
}}{{#if:{{{e}}}|* {{{e|[[#E|E]]}}}
}}{{#if:{{{f}}}|* {{{f|[[#F|F]]}}}
}}{{#if:{{{g}}}|* {{{g|[[#G|G]]}}}
}}{{#if:{{{h}}}|* {{{h|[[#H|H]]}}}
}}{{#if:{{{i}}}|* {{{i|[[#I|I]]}}}
}}{{#if:{{{j}}}|* {{{j|[[#J|J]]}}}
}}{{#if:{{{k}}}|* {{{k|[[#K|K]]}}}
}}{{#if:{{{l}}}|* {{{l|[[#L|L]]}}}
}}{{#if:{{{m}}}|* {{{m|[[#M|M]]}}}
}}{{#if:{{{n}}}|* {{{n|[[#N|N]]}}}
}}{{#if:{{{ñ}}}|* {{{ñ|[[#Ñ|Ñ]]}}}
}}{{#if:{{{o}}}|* {{{o|[[#O|O]]}}}
}}{{#if:{{{p}}}|* {{{p|[[#P|P]]}}}
}}{{#if:{{{q}}}|* {{{q|[[#Q|Q]]}}}
}}{{#if:{{{r}}}|* {{{r|[[#R|R]]}}}
}}{{#if:{{{s}}}|* {{{s|[[#S|S]]}}}
}}{{#if:{{{t}}}|* {{{t|[[#T|T]]}}}
}}{{#if:{{{u}}}|* {{{u|[[#U|U]]}}}
}}{{#if:{{{v}}}|* {{{v|[[#V|V]]}}}
}}{{#if:{{{w}}}|* {{{w|[[#W|W]]}}}
}}{{#if:{{{x}}}|* {{{x|[[#X|X]]}}}
}}{{#if:{{{y}}}|* {{{y|[[#Y|Y]]}}}
}}{{#if:{{{z}}}|* {{{z|[[#Z|Z]]}}}
}}}} &lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{nobreak|{{#ifeq:{{{1}}}|short1|si}}}}}|si | |&lt;/ul&gt;}}&lt;!--

 Custom links

--&gt;{{#if:{{{custom1|{{{Sec1|}}}}}} |
* [[{{{custom1link|{{{Sec1link|#{{{custom1|{{{Sec1}}} }}} }}} }}}|{{{custom1name|{{{Sec1name|{{{custom1|{{{Sec1}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
--&gt;}} {{#if:{{{custom2|{{{Sec2|}}}}}} |
* [[{{{custom2link|{{{Sec2link|#{{{custom2|{{{Sec2}}} }}} }}} }}}|{{{custom2name|{{{Sec2name|{{{custom2|{{{Sec2}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
   --&gt;}} {{#if:{{{custom3|{{{Sec3|}}}}}} |
* [[{{{custom3link|{{{Sec3link|#{{{custom3|{{{Sec3}}} }}} }}} }}}|{{{custom3name|{{{Sec3name|{{{custom3|{{{Sec3}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
      --&gt;}} {{#if:{{{custom4|{{{Sec4|}}}}}} |
* [[{{{custom4link|{{{Sec4link|#{{{custom4|{{{Sec4}}} }}} }}} }}}|{{{custom4name|{{{Sec4name|{{{custom4|{{{Sec4}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
         --&gt;}} {{#if:{{{custom5|{{{Sec5|}}}}}} |
* [[{{{custom5link|{{{Sec5link|#{{{custom5|{{{Sec5}}} }}} }}} }}}|{{{custom5name|{{{Sec5name|{{{custom5|{{{Sec5}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
            --&gt;}} {{#if:{{{custom6|{{{Sec6|}}}}}} |
* [[{{{custom6link|{{{Sec6link|#{{{custom6|{{{Sec6}}} }}} }}} }}}|{{{custom6name|{{{Sec6name|{{{custom6|{{{Sec6}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
               --&gt;}} {{#if:{{{custom7|{{{Sec7|}}}}}} |
* [[{{{custom7link|{{{Sec7link|#{{{custom7|{{{Sec7}}} }}} }}} }}}|{{{custom7name|{{{Sec7name|{{{custom7|{{{Sec7}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
                  --&gt;}} {{#if:{{{custom8|{{{Sec8|}}}}}} |
* [[{{{custom8link|{{{Sec8link|#{{{custom8|{{{Sec8}}} }}} }}} }}}|{{{custom8name|{{{Sec8name|{{{custom8|{{{Sec8}}} }}} }}} }}}]] &lt;!--
                     --&gt;}}&lt;!--

 &quot;Notas&quot;, &quot;Véxase tamén&quot;, &quot;Bibliografía&quot;, &quot;Outros artigos&quot; e &quot;Ligazóns externas&quot;

--&gt;{{#ifeq:{{{notas}}}|si |
* [[#Notas|Notas]] }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{vexasetamen}}}|si |
* [[#Véxase tamén|Véxase tamén]] }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{bibliografia}}}|si |
* [[#Bibliografía|Bibliografía]] }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{outrosartigos}}}|si |
* [[#Outros artigos|Outros artigos]] }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{ligazonsexternas}}}|si |
* [[#Ligazóns externas|Ligazóns externas]] &lt;!--
--&gt;}}
&lt;!-- --&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--

 End contents box

 --&gt;&lt;/div&gt;&lt;!--

--&gt;{{#ifeq:{{{center|{{#ifeq:{{{1}}}|short1|si}}}}}|si |
&lt;/div&gt;&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;
{{uso de marcador}}{{Protexido|tipo=semi}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t147ggvgbn4018emcyw3fyhf6j2k24r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:CompactTOC/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3948</id>
    <revision>
      <id>11499</id>
      <parentid>11498</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T12:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="266" sha1="f80dtkngfxlbwlev9htgmph08ot9kr1" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír un índice cun acceso rápido ás seccións presentes nunha páxina que comezan por unha letra específica.

;Uso
{{tlx|CompactTOC}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de índices|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>f80dtkngfxlbwlev9htgmph08ot9kr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de índices</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3949</id>
    <revision>
      <id>11500</id>
      <timestamp>2016-01-15T12:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>11500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Detector de homónimos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3950</id>
    <revision>
      <id>11503</id>
      <parentid>11502</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T12:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2154" sha1="p1n6y6jgg0zy6cati3ck4hyxgpkg1ix" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Captura detector de homónimos gl.JPG|thumb|450px|Exemplo do funcionamento.]]
O '''detector de homónimos''' é unha ferramenta da Wikipedia que marca con fondo amarelo aquelas ligazóns internas que van dar a páxinas de [[Axuda:Homónimos|homónimos]]. Por regra xeral, os artigos non deberían conter ligazóns a páxinas de homónimos, senón a unha das entradas recollidas nestas, para que así, ao premer o usuario na ligazón, mostre un artigo, en lugar dunha páxina de homónimos.

== Activación ==
Para activar a ferramenta hai que dispor dunha conta e ter a sesión iniciada. Nas [[Especial:Preferencias|preferencias de usuario]], concretamente na sección ''Trebellos'', detállanse tódalas ferramentas dispoñibles para os usuarios da Wikipedia. O detector de homónimos atópase na sección ''Navegación''. Marcando a caixa xunto ó texto ''Activar o detector de homónimos'', activarase a ferramenta.

&lt;center&gt;''[[Especial:Preferencias|Preferencias]] → [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-gadgets|Trebellos]] → &lt;u&gt;Navegación&lt;/u&gt; → [[Ficheiro:Check mark.png]] '''Homónimos:''' Activar o detector de homónimos''.&lt;/center&gt;

Para desactivar a ferramenta basta con desactivar a caixa pertinente nas preferencias.

== Como funciona? ==
Esta ferramenta baséase na [http://www.mediawiki.org/wiki/API API da Wikipedia]. Cada vez que se cargue unha páxina compróbanse as categorías ás que pertencen todas as páxinas ligadas e compróbase se pertencen á [[:Categoría:Homónimos|categoría de homónimos]]. En caso positivo colorease de amarelo a ligazón interna correspondente.

O código JavaScript da ferramenta atópase [[MediaWiki:Gadget-DetectorHomonimos.js|aquí]].

== Máis información ==
Para avisar de problemas, erros ou propor melloras da ferramenta, podes facer uso da [[Conversa Wikipedia:Detector de homónimos|páxina de conversa]].

== Autor ==
O autor do script é o usuario [[:de:Benutzer:APPER|APPER]] da Wikipedia en alemán.

== Véxase tamén ==
=== Outros artigos ===
* [[Axuda:Homónimos]]
* [[Wikisource:Revisor ortográfico]]

[[Categoría:Wikisource:Ferramentas|Detector de homónimos]]</text>
      <sha1>p1n6y6jgg0zy6cati3ck4hyxgpkg1ix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:HotCat</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3951</id>
    <revision>
      <id>11507</id>
      <parentid>11506</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T12:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nova clave para a [[Categoría:Wikisource:Ferramentas]]: &quot;HotCat&quot; mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7323" sha1="f4k8cqtml6s2xopgjufgfdjosn3v9qc" xml:space="preserve">[[Ficheiro:HotCat.png|miniatura|500px|Exemplo de uso do ''HotCat'']]
'''''HotCat''''' é un programa JavaScript que axuda aos usuarios rexistrados a eliminar, engadir e cambiar categorías nas [[Axuda:Navegar|páxinas de Wikisource]]. Ten unha lista de suxestións que propón categorías existentes para que se engadan automaticamente.
__TOC__

&lt;div style=&quot;clear:both&quot; /&gt;

==Instalación==

Para instalar o ''HotCat'', accede ás túas [[Especial:Preferencias|preferencias]] e selecciona a opción ''HotCat'' na pestana de ''Trebellos''.

Outra maneira de instalalo:
# copia e pega o seguinte código ao final de: [[Special:Mypage/skin.js]]:&lt;br&gt;&lt;code&gt;importScript('[[MediaWiki:Gadget-HotCat.js]]');&lt;/code &gt;
# garda a páxina, e
# refresca o caché
# Agora terás os signos + e - á beira das túas categorías. Ao facer clic sobre eles podes eliminar, engadir ou modificar categorías facilmente.

==Como usar ''HotCat''==

Cada vez que se carga unha páxina, ''HotCat'' busca a barra de categorías. Se hai categorías visibles, engade ligazóns para eliminar, cambiar ou engadir categorías facilmente:

[[Ficheiro:HotCat enwp Category bar.png|800px|Unha barra de categorías modificada por ''HotCat''.]]

As novas ligazóns son:
* &quot;(-)&quot; despois dunha categoría: ao facer clic, a categoría é [[#Eliminando unha categoría|eliminada]].
* &quot;(±)&quot; despois dunha categoría: ao facer clic, ábrese unha barra adicional para poder [[#Cambiando unhas categorías|cambiar esta categoría]]. 
* &quot;(+)&quot; ao final da lista de categorías: ao facer clic ábrese unha barra adicional para poder [[#Engadindo unha categoría|engadir unha categoría]].
* &quot;(+&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;)&quot; na parte dianteira: ao facer clic, úsase o [[#Cambiando máis dunha categoría|modo multi-cambio]], permitindo modificar máis dunha categoría.

=== Como eliminar unha soa categoría ===

Para eliminar unha categoría, faga clic na ligazón &quot;(-)&quot; que está ó ldao do nome da categoría. Se a páxina contén esta categoría, ''HotCat'' eliminaraa automaticamente:

# abrirá unha nova xanela ou pestana no teu navegador coa páxina actual aberta para a súa edición;
# ocultará o formulario de edición enteiro, para que non se poida editar;
# editará a páxina para eliminar a categoría, e
# gardará a páxina.

=== Como cambiar unha categoría ===

Para cambiar unha categoría, faga clic sobre a ligazón &quot;(±)&quot;, ó lado do nome da categoría. Isto abrirá o [[#Cadro de entrada|cadro de entrada]] onde pode introducir o nome da categoría.

=== Como engadir unha categoría ===

Para engadir unha categoría, faga clic sobre a ligazón &quot;(+)&quot; ao final da liña de categorías. Isto abrirá o [[#Cadro de entrada|cadro de entrada]] onde poderá introducir o nome da nova categoría.

=== Cadro de entrada ===
[[Ficheiro:HotCat Input Box plain.png|miniatura|O cadro de entrada de ''HotCat''.]]

O cadro de entrada de ''HotCat'' é moi simple: un espazo onde podes escribir o nome da categoría, un botón de &quot;''OK''&quot; e outro de &quot;Cancelar&quot;.
A icona indicadora axudarache a saber se existe a categoría cuxo nome escribiches. Se esta categoría non existe, aparecerá despois en vermello, no canto de en azul, coas demais categorías.

[[Ficheiro:HotCat suggestions.png|miniatura|O cadro de entrada cunha lista de suxestións.]]

Cando empezas a escribir, ''HotCat'' desprega unha lista de suxestións que empezan polo que escribiches. Se feixes clic enrriba dunha destas suxestións, esta copiarase no cadro de entrada. Se fas un dobre clic, é coma se primeiro fixeses clic na categoría e despois en ''OK''.

[[Ficheiro:HotCat suggestions 2.png|miniatura|O cadro de entrada cunha lista de suxestións.]]
No exemplo que se ve na captura, escribimos ''Alps of'', polo que nos mostra todas as categorías que empezan con esas palabras. Se despois escribimos o ''S'', as opcións redúcense, xa que hai menos categorías que empecen con ''Alps of S''. Se facemos clic encima dunha das suxestións, esta escribirase na caixa automaticamente.

Se fas clic no botón ''Cancelar'', pecharíase o cadro de entrada. En cambio, se fas clic en ''OK'', faríase o cambio, introducindo a categoría.

=== Cambio múltiple de categorías ===

[[Ficheiro:HotCat save button.png|miniatura|No modo de cambio múltiple, os cambios de categorías son gardados, soamente cando se fai clic no botón &quot;gardar&quot; (ou &quot;''save''&quot;).]]
A interface de usuario de ''HotCat'' é minimalista de forma intencionada e está feita coa intención de facilitar e acelerar a interacción. Se fai clic nunha ligazón &quot;(-)&quot; para quitar unha categoría, a edición efectúase inmediatamente; funciona da mesma maneira cando se engade ou se cambia unha categoría.

''HotCat'' soporta o cambio múltiple simultáneo de categorías. Se fai clic na ligazón &quot;(+&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;)&quot; ao principio da liña de categorías, ''HotCat'' usará o seu modo de cambio múltiple e a ligazón &quot;(+&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;)&quot; é substituída por un botón de gardado (''save'') e todos os cambios que fagas na páxina serán gardados soamente cando se faga clic nese botón. Inicialmente o botón móstrase deshabilitado. Só se habilita cando se fan cambios de categorías que necesitan ser gardados.

[[Ficheiro:HotCat multimode.png|800px|No modo de cambio múltiple, os cambios de categorías son gardados, soamente cando se pulsa no botón &quot;gardar&quot; (ou &quot;save&quot;).]]

O modo de cambio múltiple tamén se habilita automaticamente se se ten un campo de categoría aberto e simultaneamente agrégase, cambia ou elimina outra categoría.

No modo múltiple, a edición ''non'' se produce inmediatamente cando se fai un cambio ou un borrado de categoría, e o cambio só se verá reflectido na pantalla, permitindo facer cambios posteriores. ''HotCat'' agrega un número calquera de ligazóns &quot;(×)&quot; despois de cada categoría cambiada. Esta é unha ligazón de &quot;desfacer edición&quot; e poderá usarse para desfacer a última acción efectuada nesa categoría. As eliminacións (ou borrado) de categorías están indicadas co nome en formato &lt;s&gt;riscado&lt;/s&gt;. ''HotCat'' tamén marca os cambios de categoría non gardados cun fondo de cor distinta na ligazón da categoría correspondente.

Unha vez que se fixo clic no botón de gardado (''save''), ''HotCat'' aplicará os cambios e abrirá a páxina nunha xanela de edición, onde se mostrarán os devanditos cambios. Lembra que os cambios aínda non foron gardados! Revísaos e comproba que son os que desexabas facer e despois gárdaos como se garda calquera outra edición.

Lembra que, aínda que ''HotCat'' aplica os cambios automaticamente cando se modifica unha soa categoría, no modo múltiple non o fai e sempre abre unha xanela para mostrar as modificacións feitas, as cales deberán revisarse antes de gardar os cambios manual e definitivamente.

==Compatibilidade==
*Safari 3 &amp; 4: Testeado e funcionando plenamente
*Safari 2: Ten problemas (non prexudiciais) para usar a ligazón de &quot;cambio&quot; (±)  
*Firefox 2 &amp; 3: Testeado e funcionando plenamente
*IE 6, 7 &amp; 8: Testeado e funcionando plenamente
*Google Chrome: Testeado e funcionando plenamente
*Opera: Testeado e funcionando plenamente

Tamén está testeado e confirmado para traballar xunto ao [[:en:User:Cacycle/wikEd|wikEd]] no formato de aparencia (''skin'') moderno.

[[Categoría:Wikisource:Ferramentas|HotCat]]</text>
      <sha1>f4k8cqtml6s2xopgjufgfdjosn3v9qc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Licenzas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3952</id>
    <revision>
      <id>11510</id>
      <timestamp>2016-01-15T12:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Documentos legais]]&quot;</comment>
      <origin>11510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais]]</text>
      <sha1>qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Letras de cancións</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3953</id>
    <revision>
      <id>11511</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Música]]&quot;</comment>
      <origin>11511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="hf7a73kz25dkvwbt4udh78nerhyrxw4" xml:space="preserve">[[Categoría:Música]]</text>
      <sha1>hf7a73kz25dkvwbt4udh78nerhyrxw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Música</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3954</id>
    <revision>
      <id>20298</id>
      <parentid>11520</parentid>
      <timestamp>2020-05-27T11:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras por tipo]]; engado a [[Categoría:Obras por tema]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Obras baixo a licenza Creative Commons BY-SA</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3955</id>
    <revision>
      <id>11514</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por licenza|Creative Commons BY-SA]]&quot;</comment>
      <origin>11514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="3wad9ab1i8vjk0ms3jzd85d9gqxsf77" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por licenza|Creative Commons BY-SA]]</text>
      <sha1>3wad9ab1i8vjk0ms3jzd85d9gqxsf77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Obras por licenza</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3956</id>
    <revision>
      <id>11515</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:32:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras|Licenza]]&quot;</comment>
      <origin>11515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="86p0c25qmo9kuzhm5jyxqk8tser9yi3" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras|Licenza]]</text>
      <sha1>86p0c25qmo9kuzhm5jyxqk8tser9yi3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3957</id>
    <revision>
      <id>11518</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tipo]]&quot;</comment>
      <origin>11518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="dlqtdkmpqdvtxg00zf5dmh0kct3p89q" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tipo]]</text>
      <sha1>dlqtdkmpqdvtxg00zf5dmh0kct3p89q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Obras por tipo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3958</id>
    <revision>
      <id>11519</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:33:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras]]&quot;</comment>
      <origin>11519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="g8313nksagpqnsmdnxggsdch9fvogjv" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras]]</text>
      <sha1>g8313nksagpqnsmdnxggsdch9fvogjv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos da Arxentina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3959</id>
    <revision>
      <id>14804</id>
      <parentid>14238</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T15:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Categoría:Documentos de Arxentina]]&quot; a &quot;[[Categoría:Documentos da Arxentina]]&quot;</comment>
      <origin>14804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="ay9aekaflbvun3hc439sf8sbmwtkom6" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos por estado|Arxentina]]
[[Categoría:Arxentina]]</text>
      <sha1>ay9aekaflbvun3hc439sf8sbmwtkom6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Tratado de Lisboa de 1864</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3960</id>
    <revision>
      <id>14234</id>
      <parentid>11528</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T20:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1864]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="81xsx1ikcwsxbk7r9bn830cqnxsgq2n" xml:space="preserve">[[Categoría:Tratados internacionais]]
[[Categoría:Documentos de España]]
[[Categoría:Documentos de Portugal]]
[[Categoría:1864]]</text>
      <sha1>81xsx1ikcwsxbk7r9bn830cqnxsgq2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos de España</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3961</id>
    <revision>
      <id>11529</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Documentos por estado|España]]&quot;</comment>
      <origin>11529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="ms88mz72fy5l731hb58jiw9d40i5pnq" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos por estado|España]]</text>
      <sha1>ms88mz72fy5l731hb58jiw9d40i5pnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos de Portugal</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3962</id>
    <revision>
      <id>11535</id>
      <parentid>11530</parentid>
      <timestamp>2016-01-15T13:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nova clave para a [[Categoría:Documentos por estado]]: &quot;Portugal&quot; mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>11535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="rr50usf25mtqn8q38pdgagc26ayivsk" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos por estado|Portugal]]</text>
      <sha1>rr50usf25mtqn8q38pdgagc26ayivsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos do País Vasco</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3963</id>
    <revision>
      <id>11541</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Documentos por comunidade autónoma de España|Pais Vasco]]&quot;</comment>
      <origin>11541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="rqxqq0149f8tytset2mbpn0eo4iyzg3" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos por comunidade autónoma de España|Pais Vasco]]</text>
      <sha1>rqxqq0149f8tytset2mbpn0eo4iyzg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos por comunidade autónoma de España</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3964</id>
    <revision>
      <id>11542</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Documentos de España]]&quot;</comment>
      <origin>11542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pyudw5ssopkgr0e9vua9hay5til17q5" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos de España]]</text>
      <sha1>pyudw5ssopkgr0e9vua9hay5til17q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos de Galicia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3965</id>
    <revision>
      <id>11545</id>
      <timestamp>2016-01-15T13:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Documentos por comunidade autónoma de España|Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>11545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="kg1zesgy9msg8ecxy4gyuoes0ldkskk" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos por comunidade autónoma de España|Galicia]]</text>
      <sha1>kg1zesgy9msg8ecxy4gyuoes0ldkskk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Relixión</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3967</id>
    <revision>
      <id>20297</id>
      <parentid>11558</parentid>
      <timestamp>2020-05-27T11:28:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras por tipo]]; engado a [[Categoría:Obras por tema]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Sidebar</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3968</id>
    <revision>
      <id>11563</id>
      <timestamp>2016-01-16T10:59:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;* navigation ** mainpage|mainpage-description ** portal-url|portal ** Wikisource:A Taberna|A Taberna ** recentchanges-url|recentchanges ** randompage-url|randompage ** helppage|he...&quot;</comment>
      <origin>11563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="rr3uu264r24g4yvtldalvkv8nyvg8du" xml:space="preserve">* navigation
** mainpage|mainpage-description
** portal-url|portal
** Wikisource:A Taberna|A Taberna
** recentchanges-url|recentchanges
** randompage-url|randompage
** helppage|help
** sitesupport-url|sitesupport</text>
      <sha1>rr3uu264r24g4yvtldalvkv8nyvg8du</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Conto sinxelo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3969</id>
    <revision>
      <id>14787</id>
      <parentid>12659</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T10:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Conto]]; engado a [[Categoría:Contos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3794" sha1="7y29l8zalhy5s1c4vrh2rkpwany7ast" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;CONTO SINXELO&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=30/12/1920
}}
&lt;center&gt;Publicado no n.º 3 da revista ''Nós''.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157150&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=21 &quot;Conto sinxelo&quot; (n.º 3 da revista ''Nós'')] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Conocín o máis forte ''boxeador'' do mundo, Samuel Kupper. Tiña vinte e dous anos, mais forte que fora Jeffries nos seus bos tempos e con máis xeito que Johnson. Ganara xa o campeonato mundial de pesos medeos e d´un día a outro iba a loitar c´o vello campeón de pesos grandes. Era fixa a súa victoria. O vello campeón xa recibira o consello de llo dar sin loita.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Samuel Kupper descansaba n-unha granxa do Far West. Era seu amigo un crego que lía a Biblia ós labregos. Samuel Kupper oiu ler unha serán soave e feiticeira do vrau: «Oíchedes que se dixo ollo por ollo e dente por dente. Mais eu, vos digo que non fagades resistencia a que vos magoe; e si algún te ferira na meixela dereita, ponlle tamén a outra… Oíchedes que foi dito: Amarás ó teu próximo e teraslle xenreira ó teu nemigo. Mais eu dígovos: Querede ós vósos nemigos, facede bén ós que vos queren mal e rezade pol-os que vos corren e calumnian…» Mainiño, o vento movía as herbas y-as froles d´a pradeira.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Aquela noite, un vello y-unha mociña petaron á porta de Samuel Kupper. Tiñan fame e iban cansos e magoados de camiñar… Os ollos do vello eran de infinida tristura; n-os da mociña loitaba a desesperación c´unha rayola d´espranza… Samuel Kupper xa era rico, os seus fortes cotelos enfeixaran moitos billetes… O vello y-a mociña comeron, e descansaron, e tiveron diñeiro.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Pol-a mañán Samuel Kupper recibiu un aviso de desafío. Un novo ''boxeador'' ruso, Alexis Karbin, quería loitar e xa estaba en San Francisco. Telegráficamente fixéronse y-aceutáronse condiciós.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; O día d´a loita, n-o ring, Samuel Kupper veu diante de sí a un ardente rapaz de óllar duro e grande estatura. Kupper non tremeu. Era máis forte y-ó pouco de loitar reconoceu confiado a sua superioridade.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Alexis Karbin loitaba con todo o seu fogo, brincanco e batendo sin parar. Canso xa, chegou o instante en que os puños de aceiro de Samuel Kupper iban a mallar a eito n-as meixelas e n-o peito do rapás ruso. Encollido, esperaba o golpe… y-estonces Samuel Kupper veu n-aqueles óllos o óllar de tristura do vello que petara na sua porta y-a loita de desesperación e d´espranto d´a mociña, e lembrouse da sua granxa, as pradeiras, o crego seu amigo, o libro santo, o vento mainiño… E baixou os brazos…

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Como un lostrego ergueuse Alexis Karbin e bateu un soilo e seguro golpe n-o peito de samuel Kupper. Caiu no chan… Contáronse os segundos… estaba ''Knock-out''… A xente levouse n-o aire ó ruso trunfadore…

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Samuel Kupper soilo, magoado n-a y-alma, foise pr´á inmesidade d´os campos do seu Far-West…

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Topou ó vello y-á mociña. Ampara a ún, e dalle amor á outra.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; Inda hoxe non se decata de si foi forte ou debel, de si é un derrotado ou un vencedore.

&amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; {{Versaleta|Antón}} LOSADA DIÉGUEZ
&lt;/div&gt;


[[File:Conto sinxelo, publicado no n. 3 da revista Nós o 30-12-1920.jpg|center|476px]]

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:1920]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:Nós]]</text>
      <sha1>7y29l8zalhy5s1c4vrh2rkpwany7ast</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1920</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3970</id>
    <revision>
      <id>18252</id>
      <parentid>11565</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Terencio Mac Swiney</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3971</id>
    <revision>
      <id>13268</id>
      <parentid>13183</parentid>
      <timestamp>2016-04-14T20:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5804" sha1="5owg4k542qv0ihmh7d85oq9ioqlb5di" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;TERENCIO MAC SWINEY&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez|Antón Losada e Diégues]]
|dataano=16-XI-1921
}}
&lt;center&gt;publicado no n.º 8 da revista ''Nós'' o 5-12-1921 .&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157155&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=6 &quot;TERENCIO MAC SWINEY&quot; (n.º 8 da revista ''Nós'')] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
{{Espazos|6}}{{Xxxxx-grande|N}}{{Espazos|3}}INGUÉN dubida xa do preto trunfo dos irlandeses na loita de séculos, pol-a súa libertade.

{{Espazos|3}}Y-antre tódal-as loitas da Grande guerra, y-antre todo-los movimentos de ideas y-os concertos e desconcertos dos pobos despois da desfeita, somentes se presenta limpa, xenerosa, pingando sentimento e xenerosidade en cada fala y-en cada movimento a feiticeira Irlanda. Pr'os irlandeses ricos e probes, iñorantes e cultos os probremas e intereses comerciás, industrials, toda a vida económica pasa ó derradeiro. O vento que move a tódo-los curazós irlandeses é o amor á Terra y-unha infinida arela de libertade.

{{Espazos|3}}Grande exempro y-escarmento dos homes que non se decatan de qu'a saúde do mundo está na sua espirtualización

{{Espazos|3}}Y-eiquí amóstrase o espello de toda a enerxía y-a espirtualidade do pobo irlandés: Terence Mac Swiney o inmorrente Mayor de Cork, o alcalde de Cork.

{{Espazos|3}}O alcalde de Cork fol o protagonista d'unha moi xixela hestorea. Un home preso, que se deixa morrer do fame, levado d'un ideal. E morreu.

{{Espazos|3}}Todo feito por mol pequeno que pareza, ten un sinificado outo, ollado con humanidade. Eisi n-este feito d'un home que se deixa morrer de de fame, hai un grande insiño pra todo-los homes, ainda pr'os que se cren na dianteira de toda cultura. O mesmo Mac Swiney deixou a tradución do seu feito: «Esta é unha loita de resistenza e non han sel-os trunfadores os que mais poidan facer sofrir, senon os que poidan sofrir mais».

{{Espazos|3}}A doutrina do renunciamento, pra salvar á humanidade e pra abranguer o trunfo do ideal é a gran forza do pobo irlandés y-é a grande obra de Mac Swiney cando morría no cárcele de Brixton, y-o seu nome servía de risa ós mais dos homes, embestecidos pol-as preocupaciós económicas, e pol-as loitas de comercio e pol-os podres ideás de patronos y-obreiros.

{{Espazos|3}}Mac Swiney é un nome feito de lús, ante todal-as brétemas do noso tempo. As súas verbas foron tan sinceiras como os seus feitos, e cando estábamos acostumeados a ver na lama as mais sinificativas verbas: Veredade, Xusticia, Libertade, Pátea, e xa todos no segredo de que eran valeiras, veu Mac Swiney a enchelas, e cando dicía: «Mañán a tua Terra espertará. ¡E doce morrer por ti Verdade, é por ti Libertade!» craba este falar con toda a forza dos mais sinceiros movimentos do curazón.

{{Espazos|3}}Homes haberá que digan qu'o valore de Mac Swiney foi unha virtude pasiva, sin a fecundidade das grandes auciós, ¡Que cegueira! Lonxe dos grandes berros, das bandeiras, músecas, condecoraciós, zoar dos cañós, borracheiras das multitudes... co espirto ben sereo, na soedade mais fonda, Mac Swijey daba a súa vida, en cada instante pensando que cada paso escara a morte abría un camiño de vida á súa terra.

{{Espazos|3}}Non hai enerxía conparabel á que se percisa pra un morrer de cada momento, cando se pode salval-a vida con toda facilidade si se quere. O poder de sofrir supón unha potenza de inhibición que somentes se da nas mais outas representaciós dos homes, y-il é unha verdadeira superación da animalidade, de que tan necesitados están todol-os direntores de pobos, y-os xefes dos sistemas políticos e sociás do mundo.

{{Espazos|3}}Mac Swiney o Mayor de Cork é unha manifestaci´n heróica de potenza de inhifición de que é capaz un pobó ó servizo d'un ideal. Y-este ideal nacionalista irlandés é amor y-é pace. O querer desenrolar co'a posible libertade o amor a unha Terra, é ser nacionalista y-o querer d'iste xeito a unha pátrea, é comprendel-o amor a outras terras y-'e comprender con fonda cordialidade a outros homes.

{{Espazos|3}}O nacionalismo d'Irlanda e de Mac Swiney ten un fundamento d'amore, de comprensión, e d'idealidade. É un nacionalismo de calidade máisima, eisí como hai nacionalismod de moita cuantidade, de moitos kilómetros cadrados e de moitos millós d'homes, que non teñen calidade, porque están feitos sobre do intrés, e da forza.

{{Espazos|3}}O problema antimilitarista, a desfeita dos armamentos e das guerras non pode ser resolto, senon c'un deixamento de considerare como problemas fundamentás do progreso humán, o desenvolvemento material y-os fins económicos. Somentes espirtualizando as aspitaciós y-as doores da vida pódese chegar á comprensión, y-a perfeución nas concencias e nas vontades. Y-eisí veu o seu camiño o grande Mac Swiney.

{{Espazos|3}}Mac Swiney, nome santo de mártir e de héroe espello de patriotas, mestre dos amadores da sua Terra os galegos bos e xenerosos non esquecen o teu eisempro, e como te seguiron nos teus sofrimentos, sígente nos desexos de Verdade, Xusticia e Libertade, e pregan a Deus s'estenda a Galiza a fecundidade do teu esforzo.


{{Espazos|40}}{{Versaleta|[[Antón Losada Diéguez|Antón Losada e Diégues]]}}

{{Espazos|9}}Pontevedra, 16-XI-1921.
&lt;/div&gt;


[[Ficheiro:Terencio Mac Swiney (Terence McSwiney), publicado no n.º 8 de Nós o 5-12-1921.jpg|493px|center]]


== Notas ==
{{Listaref}}

== Véxase tamén ==
* O artigo na Wikipedia sobre [[:w:Terence McSwiney|Terence MacSwiney]] (1879-1920), político e escritor irlandés.

[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:1921]]
[[Categoría:Nós]]</text>
      <sha1>5owg4k542qv0ihmh7d85oq9ioqlb5di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Terence McSwiney</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3972</id>
    <redirect title="Terencio Mac Swiney" />
    <revision>
      <id>11573</id>
      <timestamp>2016-01-17T13:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Terencio Mac Swiney]]&quot;</comment>
      <origin>11573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="l5jsthbe1uwy7rf1hdxmmnrjvacne9u" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Terencio Mac Swiney]]</text>
      <sha1>l5jsthbe1uwy7rf1hdxmmnrjvacne9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Módulos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3973</id>
    <revision>
      <id>11580</id>
      <parentid>11579</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="bf51q2zvtsy4syzdrjgk2dbyk12qvcj" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>bf51q2zvtsy4syzdrjgk2dbyk12qvcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Navbar/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3974</id>
    <revision>
      <id>11582</id>
      <timestamp>2016-01-18T12:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{subpáxina de documentación}} &lt;includeonly&gt;[[Categoría:Módulos]]&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>11582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="ry6uczs587ck6tdcwiv4hd71ogv0kog" xml:space="preserve">{{subpáxina de documentación}}
&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Módulos]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ry6uczs587ck6tdcwiv4hd71ogv0kog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:HtmlBuilder/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3975</id>
    <revision>
      <id>12608</id>
      <parentid>12607</parentid>
      <timestamp>2016-02-12T08:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Módulo:HtmlBuilder/uso]]</comment>
      <origin>12608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229" sha1="7k3r3htjqwo3zfienma3r2knrdso9yu" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{Aviso|Este módulo está desbotado, use '''[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#HTML library|mw.html]]''' no seu lugar}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos desbotados]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>7k3r3htjqwo3zfienma3r2knrdso9yu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Indicacións para o uso de módulos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3976</id>
    <revision>
      <id>11585</id>
      <timestamp>2016-01-18T12:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Módulos]]&quot;</comment>
      <origin>11585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="0xpftrefv7u67hvtdpbwhn477e0405t" xml:space="preserve">[[Categoría:Módulos]]</text>
      <sha1>0xpftrefv7u67hvtdpbwhn477e0405t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Infobox</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3977</id>
    <revision>
      <id>19130</id>
      <parentid>19129</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Módulo:Infobox]]</comment>
      <origin>19129</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="15923" sha1="irqxvpm9uwr2nu3le8ty3jpakrljvd1" xml:space="preserve">--
-- This module implements {{Infobox}}
--

local p = {}

local navbar = require('Módulo:Navbar')._navbar

local args = {}
local origArgs
local root

local function notempty( s ) return s and s:match( '%S' ) end

local function fixChildBoxes(sval, tt)
	if notempty(sval) then
		local marker = '&lt;span class=special_infobox_marker&gt;'
		local s = sval
		s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;%s*[Tt][Rr])', marker .. '%1')
		s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;/[Tt][Rr]%s*&gt;)', '%1' .. marker)
		if s:match(marker) then
			s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*' .. marker, '')
			s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]|-[^\r\n]*[\r\n])%s*' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, marker .. '%s*([\r\n]|-)', '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;/[Cc][Aa][Pp][Tt][Ii][Oo][Nn]%s*&gt;%s*)' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '(&lt;%s*[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee][^&lt;&gt;]*&gt;%s*)' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n]%{|[^\r\n]*[\r\n]%s*)' .. marker, '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s,  marker .. '(%s*&lt;/[Tt][Aa][Bb][Ll][Ee]%s*&gt;)', '%1')
			s = mw.ustring.gsub(s,  marker .. '(%s*\n|%})', '%1')
		end
		if s:match(marker) then
			local subcells = mw.text.split(s, marker)
			s = ''
			for k = 1, #subcells do
				if k == 1 then
					s = s .. subcells[k] .. '&lt;/' .. tt .. '&gt;&lt;/tr&gt;'
				elseif k == #subcells then
					local rowstyle = ' style=&quot;display:none&quot;'
					if notempty(subcells[k]) then rowstyle = ''	end
					s = s .. '&lt;tr' .. rowstyle ..'&gt;&lt;' .. tt .. ' colspan=2&gt;\n' .. subcells[k]
				elseif notempty(subcells[k]) then
					if (k % 2) == 0 then
						s = s .. subcells[k]
					else
						s = s .. '&lt;tr&gt;&lt;' .. tt .. ' colspan=2&gt;\n' .. subcells[k] .. '&lt;/' .. tt .. '&gt;&lt;/tr&gt;'
					end
				end
			end
		end
		-- the next two lines add a newline at the end of lists for the PHP parser
		-- https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template_talk:Infobox_musical_artist&amp;oldid=849054481
		-- remove when [[:phab:T191516]] is fixed or OBE
		s = mw.ustring.gsub(s, '([\r\n][%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n')
		s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:][^\r\n]*)$', '%1\n')
		s = mw.ustring.gsub(s, '^([%*#;:])', '\n%1')
		s = mw.ustring.gsub(s, '^(%{%|)', '\n%1')
		return s
	else
		return sval
	end
end

local function union(t1, t2)
    -- Returns the union of the values of two tables, as a sequence.
    local vals = {}
    for k, v in pairs(t1) do
        vals[v] = true
    end
    for k, v in pairs(t2) do
        vals[v] = true
    end
    local ret = {}
    for k, v in pairs(vals) do
        table.insert(ret, k)
    end
    return ret
end

local function getArgNums(prefix)
    -- Returns a table containing the numbers of the arguments that exist
    -- for the specified prefix. For example, if the prefix was 'data', and
    -- 'data1', 'data2', and 'data5' exist, it would return {1, 2, 5}.
    local nums = {}
    for k, v in pairs(args) do
        local num = tostring(k):match('^' .. prefix .. '([1-9]%d*)$')
        if num then table.insert(nums, tonumber(num)) end
    end
    table.sort(nums)
    return nums
end

local function addRow(rowArgs)
    -- Adds a row to the infobox, with either a header cell
    -- or a label/data cell combination.
    if rowArgs.header then
        root
            :tag('tr')
                :addClass(rowArgs.rowclass)
                :cssText(rowArgs.rowstyle)
                :attr('id', rowArgs.rowid)
                :tag('th')
                    :attr('colspan', 2)
                    :attr('id', rowArgs.headerid)
                    :addClass(rowArgs.class)
                    :addClass(args.headerclass)
                    :css('text-align', 'center')
                    :cssText(args.headerstyle)
                    :cssText(rowArgs.rowcellstyle)
                    :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.header, 'th'))
    elseif rowArgs.data then
        local row = root:tag('tr')
        row:addClass(rowArgs.rowclass)
        row:cssText(rowArgs.rowstyle)
        row:attr('id', rowArgs.rowid)
        if rowArgs.label then
            row
                :tag('th')
                    :attr('scope', 'row')
                    :attr('id', rowArgs.labelid)
                    :cssText(args.labelstyle)
                    :cssText(rowArgs.rowcellstyle)
                    :wikitext(rowArgs.label)
                    :done()
        end
        
        local dataCell = row:tag('td')
        if not rowArgs.label then 
            dataCell
                :attr('colspan', 2)
                :css('text-align', 'center') 
        end
        dataCell
            :attr('id', rowArgs.dataid)
            :addClass(rowArgs.class)
            :cssText(rowArgs.datastyle)
            :cssText(rowArgs.rowcellstyle)
            :wikitext(fixChildBoxes(rowArgs.data, 'td'))
    end
end

local function renderTitle()
    if not args.title then return end

    root
        :tag('caption')
            :addClass(args.titleclass)
            :cssText(args.titlestyle)
            :wikitext(args.title)
end

local function renderAboveRow()
    if not args.above then return end
    
    root
        :tag('tr')
            :tag('th')
                :attr('colspan', 2)
                :addClass(args.aboveclass)
                :css('text-align', 'center')
                :css('font-size', '125%')
                :css('font-weight', 'bold')
                :cssText(args.abovestyle)
                :wikitext(fixChildBoxes(args.above,'th'))
end

local function renderBelowRow()
    if not args.below then return end
    
    root
        :tag('tr')
            :tag('td')
                :attr('colspan', '2')
                :addClass(args.belowclass)
                :css('text-align', 'center')
                :cssText(args.belowstyle)
                :wikitext(fixChildBoxes(args.below,'td'))
end

local function renderSubheaders()
    if args.subheader then
        args.subheader1 = args.subheader
    end
    if args.subheaderrowclass then
        args.subheaderrowclass1 = args.subheaderrowclass
    end
    local subheadernums = getArgNums('subheader')
    for k, num in ipairs(subheadernums) do
        addRow({
            data = args['subheader' .. tostring(num)],
            datastyle = args.subheaderstyle,
            rowcellstyle = args['subheaderstyle' .. tostring(num)],
            class = args.subheaderclass,
            rowclass = args['subheaderrowclass' .. tostring(num)]
        })
    end
end

local function renderImages()
    if args.image then
        args.image1 = args.image
    end
    if args.caption then
        args.caption1 = args.caption
    end
    local imagenums = getArgNums('image')
    for k, num in ipairs(imagenums) do
        local caption = args['caption' .. tostring(num)]
        local data = mw.html.create():wikitext(args['image' .. tostring(num)])
        if caption then
            data
                :tag('div')
                    :cssText(args.captionstyle)
                    :wikitext(caption)
        end
        addRow({
            data = tostring(data),
            datastyle = args.imagestyle,
            class = args.imageclass,
            rowclass = args['imagerowclass' .. tostring(num)]
        })
    end
end

local function renderRows()
    -- Gets the union of the header and data argument numbers,
    -- and renders them all in order using addRow.
    local rownums = union(getArgNums('header'), getArgNums('data'))
    table.sort(rownums)
    for k, num in ipairs(rownums) do
        addRow({
            header = args['header' .. tostring(num)],
            label = args['label' .. tostring(num)],
            data = args['data' .. tostring(num)],
            datastyle = args.datastyle,
            class = args['class' .. tostring(num)],
            rowclass = args['rowclass' .. tostring(num)],
            rowstyle = args['rowstyle' .. tostring(num)],
            rowcellstyle = args['rowcellstyle' .. tostring(num)],
            dataid = args['dataid' .. tostring(num)],
            labelid = args['labelid' .. tostring(num)],
            headerid = args['headerid' .. tostring(num)],
            rowid = args['rowid' .. tostring(num)]
        })
    end
end

local function renderNavBar()
    if not args.name then return end
    
    root
        :tag('tr')
            :tag('td')
                :attr('colspan', '2')
                :css('text-align', 'right')
                :wikitext(navbar{
                    args.name,
                    mini = 1,
                })
end

local function renderItalicTitle()
    local italicTitle = args['italic title'] and mw.ustring.lower(args['italic title'])
    if italicTitle == '' or italicTitle == 'force' or italicTitle == 'yes' then
        root:wikitext(mw.getCurrentFrame():expandTemplate({title = 'italic title'}))
    end
end

local function renderTrackingCategories()
    if args.decat ~= 'yes' then
    	if args.child == 'yes' then
        	if args.title then
            	root:wikitext('[[Categoría:Artigos que usan modelos infobox co parámetro título]]')
        	end
        elseif #(getArgNums('data')) == 0 and mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 then
            root:wikitext('[[Categoría:Artigos que usan modelos infobox sen filas de datos]]')
        end
    end
end

local function _infobox()
    -- Specify the overall layout of the infobox, with special settings
    -- if the infobox is used as a 'child' inside another infobox.
    if args.child ~= 'yes' then
        root = mw.html.create('table')
        
        root
            :addClass((args.subbox ~= 'yes') and 'infobox' or nil)
            :addClass(args.bodyclass)
            
            if args.subbox == 'yes' then
                root
                    :css('padding', '0')
                    :css('border', 'none')
                    :css('margin', '-3px')
                    :css('width', 'auto')
                    :css('min-width', '100%')
                    :css('font-size', '100%')
                    :css('clear', 'none')
                    :css('float', 'none')
                    :css('background-color', 'transparent')
            else
                root
                    :css('width', '22em')
            end
        root
            :cssText(args.bodystyle)
    
        renderTitle()
        renderAboveRow()
    else
        root = mw.html.create()
        
        root
            :wikitext(args.title)
    end

    renderSubheaders()
    renderImages() 
    renderRows() 
    renderBelowRow()  
    renderNavBar()
    renderItalicTitle()
    renderTrackingCategories()
    
    return tostring(root)
end

local function preprocessSingleArg(argName)
    -- If the argument exists and isn't blank, add it to the argument table.
    -- Blank arguments are treated as nil to match the behaviour of ParserFunctions.
    if origArgs[argName] and origArgs[argName] ~= '' then
        args[argName] = origArgs[argName]
    end
end

local function preprocessArgs(prefixTable, step)
    -- Assign the parameters with the given prefixes to the args table, in order, in batches
    -- of the step size specified. This is to prevent references etc. from appearing in the
    -- wrong order. The prefixTable should be an array containing tables, each of which has
    -- two possible fields, a &quot;prefix&quot; string and a &quot;depend&quot; table. The function always parses
    -- parameters containing the &quot;prefix&quot; string, but only parses parameters in the &quot;depend&quot;
    -- table if the prefix parameter is present and non-blank.
    if type(prefixTable) ~= 'table' then
        error(&quot;Detectouse un valor distinto de table para o prefixo table&quot;, 2)
    end
    if type(step) ~= 'number' then
        error(&quot;Detectouse un valor de paso incorrecto&quot;, 2)
    end
    
    -- Get arguments without a number suffix, and check for bad input.
    for i,v in ipairs(prefixTable) do
        if type(v) ~= 'table' or type(v.prefix) ~= &quot;string&quot; or (v.depend and type(v.depend) ~= 'table') then
            error('Detectouse unha entrada incorrecta na táboa de prefixos &quot;preprocessArgs&quot;', 2)
        end
        preprocessSingleArg(v.prefix)
        -- Only parse the depend parameter if the prefix parameter is present and not blank.
        if args[v.prefix] and v.depend then
            for j, dependValue in ipairs(v.depend) do
                if type(dependValue) ~= 'string' then
                    error('Detectouse un valor incorrecto para o parámetro &quot;depend&quot; en preprocessArgs')
                end
                preprocessSingleArg(dependValue)
            end
        end
    end

    -- Get arguments with number suffixes.
    local a = 1 -- Counter variable.
    local moreArgumentsExist = true
    while moreArgumentsExist == true do
        moreArgumentsExist = false
        for i = a, a + step - 1 do
            for j,v in ipairs(prefixTable) do
                local prefixArgName = v.prefix .. tostring(i)
                if origArgs[prefixArgName] then
                    moreArgumentsExist = true -- Do another loop if any arguments are found, even blank ones.
                    preprocessSingleArg(prefixArgName)
                end
                -- Process the depend table if the prefix argument is present and not blank, or
                -- we are processing &quot;prefix1&quot; and &quot;prefix&quot; is present and not blank, and
                -- if the depend table is present.
                if v.depend and (args[prefixArgName] or (i == 1 and args[v.prefix])) then
                    for j,dependValue in ipairs(v.depend) do
                        local dependArgName = dependValue .. tostring(i)
                        preprocessSingleArg(dependArgName)
                    end
                end
            end
        end
        a = a + step
    end
end
 
function p.infobox(frame)
    -- If called via #invoke, use the args passed into the invoking template.
    -- Otherwise, for testing purposes, assume args are being passed directly in.
    if frame == mw.getCurrentFrame() then
        origArgs = frame:getParent().args
    else
        origArgs = frame
    end
    
    -- Parse the data parameters in the same order that the old {{infobox}} did, so that
    -- references etc. will display in the expected places. Parameters that depend on
    -- another parameter are only processed if that parameter is present, to avoid
    -- phantom references appearing in article reference lists.
    preprocessSingleArg('child')
    preprocessSingleArg('bodyclass')
    preprocessSingleArg('subbox')
    preprocessSingleArg('bodystyle')
    preprocessSingleArg('title')
    preprocessSingleArg('titleclass')
    preprocessSingleArg('titlestyle')
    preprocessSingleArg('above')
    preprocessSingleArg('aboveclass')
    preprocessSingleArg('abovestyle')
    preprocessArgs({
        {prefix = 'subheader', depend = {'subheaderstyle', 'subheaderrowclass'}}
    }, 10)
    preprocessSingleArg('subheaderstyle')
    preprocessSingleArg('subheaderclass')
    preprocessArgs({
        {prefix = 'image', depend = {'caption', 'imagerowclass'}}
    }, 10)
    preprocessSingleArg('captionstyle')
    preprocessSingleArg('imagestyle')
    preprocessSingleArg('imageclass')
    preprocessArgs({
        {prefix = 'header'},
        {prefix = 'data', depend = {'label'}},
        {prefix = 'rowclass'},
        {prefix = 'rowstyle'},
        {prefix = 'rowcellstyle'},
        {prefix = 'class'},
        {prefix = 'dataid'},
        {prefix = 'labelid'},
        {prefix = 'headerid'},
        {prefix = 'rowid'}
    }, 50)
    preprocessSingleArg('headerclass')
    preprocessSingleArg('headerstyle')
    preprocessSingleArg('labelstyle')
    preprocessSingleArg('datastyle')
    preprocessSingleArg('below')
    preprocessSingleArg('belowclass')
    preprocessSingleArg('belowstyle')
    preprocessSingleArg('name')
    args['italic title'] = origArgs['italic title'] -- different behaviour if blank or absent
    preprocessSingleArg('decat')
 
    return _infobox()
end
 
return p</text>
      <sha1>irqxvpm9uwr2nu3le8ty3jpakrljvd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Infobox/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3978</id>
    <revision>
      <id>11606</id>
      <parentid>11603</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="f4ingc6peaobfo2cazdktqp3n3uha4d" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
Este módulo serve para que funcione o modelo {{tl|Infobox}}.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>f4ingc6peaobfo2cazdktqp3n3uha4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:InfoboxImage</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3979</id>
    <revision>
      <id>11605</id>
      <parentid>11604</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:InfoboxImage]]</comment>
      <origin>11605</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="8911" sha1="2gz87lgrek5s3i3g1wcgd48zbkeb4ip" xml:space="preserve">-- Inputs:
--    image - Can either be a bare filename (with or without the File:/Image: prefix) or a fully formatted image link
--    size - size to display the image
--    maxsize - maximum size for image
--    sizedefault - default size to display the image if size param is blank
--    alt - alt text for image
--    title - title text for image
--    border - set to yes if border
--    center - set to yes, if the image has to be centered
--    upright - upright image param
--    suppressplaceholder - if yes then checks to see if image is a placeholder and suppresses it
--    link - page to visit when clicking on image
-- Outputs:
--    Formatted image.
-- More details available at the &quot;Module:InfoboxImage/doc&quot; page

local i = {};

local placeholder_image = {
    &quot;Blue - Replace this image female.svg&quot;,
    &quot;Blue - Replace this image male.svg&quot;,
    &quot;Female no free image yet.png&quot;,
    &quot;Flag of None (square).svg&quot;,
    &quot;Flag of None.svg&quot;,
    &quot;Flag of.svg&quot;,
    &quot;Green - Replace this image female.svg&quot;,
    &quot;Green - Replace this image male.svg&quot;,
    &quot;Image is needed female.svg&quot;,
    &quot;Image is needed male.svg&quot;,
    &quot;Location map of None.svg&quot;,
    &quot;Male no free image yet.png&quot;,
    &quot;Missing flag.png&quot;,
    &quot;No flag.svg&quot;,
    &quot;No free portrait.svg&quot;,
    &quot;No portrait (female).svg&quot;,
    &quot;No portrait (male).svg&quot;,
    &quot;Red - Replace this image female.svg&quot;,
    &quot;Red - Replace this image male.svg&quot;,
    &quot;Replace this image female (blue).svg&quot;,
    &quot;Replace this image female.svg&quot;,
    &quot;Replace this image male (blue).svg&quot;,
    &quot;Replace this image male.svg&quot;,
    &quot;Silver - Replace this image female.svg&quot;,
    &quot;Silver - Replace this image male.svg&quot;,
    &quot;Replace this image.svg&quot;,
	&quot;Cricket no pic.png&quot;,
	&quot;CarersLogo.gif&quot;,
	&quot;Diagram Needed.svg&quot;,
	&quot;Example.jpg&quot;,
	&quot;Image placeholder.png&quot;,
	&quot;No male portrait.svg&quot;,
	&quot;Nocover-upload.png&quot;,
	&quot;NoDVDcover copy.png&quot;,
	&quot;Noribbon.svg&quot;,
	&quot;No portrait-BFD-test.svg&quot;,
	&quot;Placeholder barnstar ribbon.png&quot;,
	&quot;Project Trains no image.png&quot;,
	&quot;Image-request.png&quot;,
	&quot;Sin bandera.svg&quot;,
	&quot;Sin escudo.svg&quot;,
	&quot;Replace this image - temple.png&quot;,
	&quot;Replace this image butterfly.png&quot;,
	&quot;Replace this image.svg&quot;,
	&quot;Replace this image1.svg&quot;,
	&quot;Resolution angle.png&quot;,
	&quot;Image-No portrait-text-BFD-test.svg&quot;,
	&quot;Insert image here.svg&quot;,
	&quot;No image available.png&quot;,
	&quot;NO IMAGE YET square.png&quot;,
	&quot;NO IMAGE YET.png&quot;,
	&quot;No Photo Available.svg&quot;,
	&quot;No Screenshot.svg&quot;,
	&quot;No-image-available.jpg&quot;,
	&quot;Null.png&quot;,
	&quot;PictureNeeded.gif&quot;,
	&quot;Place holder.jpg&quot;,
	&quot;Unbenannt.JPG&quot;,
	&quot;UploadACopyrightFreeImage.svg&quot;,
	&quot;UploadAnImage.gif&quot;,
	&quot;UploadAnImage.svg&quot;,
	&quot;UploadAnImageShort.svg&quot;,
	&quot;CarersLogo.gif&quot;,
	&quot;Diagram Needed.svg&quot;,
	&quot;No male portrait.svg&quot;,
	&quot;NoDVDcover copy.png&quot;,
	&quot;Placeholder barnstar ribbon.png&quot;,
	&quot;Project Trains no image.png&quot;,
	&quot;Image-request.png&quot;,
}

function i.IsPlaceholder(image)
    -- change underscores to spaces
    image = mw.ustring.gsub(image, &quot;_&quot;, &quot; &quot;);
    assert(image ~= nil, 'mw.ustring.gsub(image, &quot;_&quot;, &quot; &quot;) must not return nil')
    -- if image starts with [[ then remove that and anything after |
    if mw.ustring.sub(image,1,2) == &quot;[[&quot; then
        image = mw.ustring.sub(image,3);
        image = mw.ustring.gsub(image, &quot;([^|]*)|.*&quot;, &quot;%1&quot;);
        assert(image ~= nil, 'mw.ustring.gsub(image, &quot;([^|]*)|.*&quot;, &quot;%1&quot;) must not return nil')
    end
    -- Trim spaces
    image = mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1');
    assert(image ~= nil, &quot;mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1') must not return nil&quot;)
    -- remove prefix if exists
    local allNames = mw.site.namespaces[6].aliases
    allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].name
    allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].canonicalName
    for i, name in ipairs(allNames) do
        if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image, 1, mw.ustring.len(name) + 1)) == mw.ustring.lower(name .. &quot;:&quot;) then
            image = mw.ustring.sub(image, mw.ustring.len(name) + 2);
            break
        end
    end
    -- Trim spaces
    image = mw.ustring.gsub(image, '^[ ]*(.-)[ ]*$', '%1');
    -- capitalise first letter
    image = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(image,1,1)) .. mw.ustring.sub(image,2);

    for i,j in pairs(placeholder_image) do
        if image == j then
            return true
        end
    end
    return false
end

function i.InfoboxImage(frame)
    local image = frame.args[&quot;image&quot;];
    
    if image == &quot;&quot; or image == nil then
        return &quot;&quot;;
    end
    if image == &quot;&amp;nbsp;&quot; then
        return image;
    end
    if frame.args[&quot;suppressplaceholder&quot;] ~= &quot;no&quot; then
        if i.IsPlaceholder(image) == true then
            return &quot;&quot;;
        end
    end

    if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,5)) == &quot;http:&quot; then
        return &quot;&quot;;
    end
    if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,6)) == &quot;[http:&quot; then
        return &quot;&quot;;
    end
    if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,7)) == &quot;[[http:&quot; then
        return &quot;&quot;;
    end
    if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,6)) == &quot;https:&quot; then
        return &quot;&quot;;
    end
    if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,7)) == &quot;[https:&quot; then
        return &quot;&quot;;
    end
    if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image,1,8)) == &quot;[[https:&quot; then
        return &quot;&quot;;
    end

    if mw.ustring.sub(image,1,2) == &quot;[[&quot; then
        -- search for thumbnail images and add to tracking cat if found
        if mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0 and (mw.ustring.find(image, &quot;|%s*thumb%s*[|%]]&quot;) or mw.ustring.find(image, &quot;|%s*thumbnail%s*[|%]]&quot;)) then
            return image .. &quot;[[Category:Pages using infoboxes with thumbnail images]]&quot;;
        else
            return image;
        end
    elseif mw.ustring.sub(image,1,2) == &quot;{{&quot; and mw.ustring.sub(image,1,3) ~= &quot;{{{&quot; then
        return image;
    elseif mw.ustring.sub(image,1,1) == &quot;&lt;&quot; then
        return image;
    elseif mw.ustring.sub(image,1,5) == mw.ustring.char(127)..&quot;UNIQ&quot; then
        -- Found strip marker at begining, so pass don't process at all
        return image;
    else
        local result = &quot;&quot;;
        local size = frame.args[&quot;size&quot;];
        local maxsize = frame.args[&quot;maxsize&quot;];
        local sizedefault = frame.args[&quot;sizedefault&quot;];
        local alt = frame.args[&quot;alt&quot;];
        local link = frame.args[&quot;link&quot;];
        local title = frame.args[&quot;title&quot;];
        local border = frame.args[&quot;border&quot;];
        local upright = frame.args[&quot;upright&quot;] or &quot;&quot;;
        local thumbtime = frame.args[&quot;thumbtime&quot;] or &quot;&quot;;
        local center= frame.args[&quot;center&quot;];
        
        -- remove prefix if exists
        local allNames = mw.site.namespaces[6].aliases
        allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].name
        allNames[#allNames + 1] = mw.site.namespaces[6].canonicalName
        for i, name in ipairs(allNames) do
            if mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(image, 1, mw.ustring.len(name) + 1)) == mw.ustring.lower(name .. &quot;:&quot;) then
                image = mw.ustring.sub(image, mw.ustring.len(name) + 2);
                break
            end
        end
        
        if maxsize ~= &quot;&quot; and maxsize ~= nil then
            -- if no sizedefault then set to maxsize
            if sizedefault == &quot;&quot; or sizedefault == nil then
                sizedefault = maxsize
            end
            -- check to see if size bigger than maxsize
            if size ~= &quot;&quot; and size ~= nil then
                local sizenumber = tonumber(mw.ustring.match(size,&quot;%d*&quot;)) or 0;
                local maxsizenumber = tonumber(mw.ustring.match(maxsize,&quot;%d*&quot;)) or 0;
                if sizenumber&gt;maxsizenumber and maxsizenumber&gt;0 then
                    size = maxsize;
                end
            end
        end
        -- add px to size if just a number
        if (tonumber(size) or 0) &gt; 0 then
            size = size .. &quot;px&quot;;
        end
        
        result = &quot;[[File:&quot; .. image;
        if size ~= &quot;&quot; and size ~= nil then
            result = result .. &quot;|&quot; .. size;
        elseif sizedefault ~= &quot;&quot; and sizedefault ~= nil then
            result = result .. &quot;|&quot; .. sizedefault;
        else
            result = result .. &quot;|frameless&quot;;
        end
        if center == &quot;yes&quot; then
            result = result .. &quot;|center&quot;
        end
        if alt ~= &quot;&quot; and alt ~= nil then
            result = result .. &quot;|alt=&quot; .. alt;
        end
        if link ~= &quot;&quot; and link ~= nil then
            result = result .. &quot;|link=&quot; .. link;
        end
        if border == &quot;yes&quot; then
            result = result .. &quot;|border&quot;;
        end
        if upright ~= &quot;&quot; then
            result = result .. &quot;|upright=&quot; .. upright;
        end
        if thumbtime ~= &quot;&quot; then
            result = result .. &quot;|thumbtime=&quot; .. thumbtime;
        end
        if title ~= &quot;&quot; and title ~= nil then
            result = result .. &quot;|&quot; .. title;
        elseif alt ~= &quot;&quot; and alt ~= nil then
            result = result .. &quot;|&quot; .. alt;
        end
        result = result .. &quot;]]&quot;;
        
        return result;
    end
end

return i;</text>
      <sha1>2gz87lgrek5s3i3g1wcgd48zbkeb4ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:InfoboxImage/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>3980</id>
    <revision>
      <id>11608</id>
      <parentid>11607</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="hum2mgzbkfo0i3ajmc6w1bn7emfuozk" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
Este módulo serve para que funcionen algúns modelos de tipo {{tl|Infobox}}.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>hum2mgzbkfo0i3ajmc6w1bn7emfuozk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Navbox subgroup</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3981</id>
    <revision>
      <id>11618</id>
      <parentid>11617</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 9 revisións desde [[:w:Modelo:Navbox_subgroup]]</comment>
      <origin>11618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4992" sha1="4s5ov8jtg2gv801tbp1bk4cbreu6u0i" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = {{{name|}}}
|state = {{{state|}}}
|navbar = {{{navbar|}}}
|border = {{#if:{{{border|}}}|{{{border}}}|child}}

|title = {{{title|}}}
|above = {{{above|}}}
|below = {{{below|}}}
|image = {{{image|}}}
|imageleft = {{{imageleft|}}}
|groupwidth = {{{groupwidth|}}}

|group1 = {{#if:{{{group1|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group1}}}&lt;/div&gt;}}
|group2 = {{#if:{{{group2|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group2}}}&lt;/div&gt;}}
|group3 = {{#if:{{{group3|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group3}}}&lt;/div&gt;}}
|group4 = {{#if:{{{group4|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group4}}}&lt;/div&gt;}}
|group5 = {{#if:{{{group5|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group5}}}&lt;/div&gt;}}
|group6 = {{#if:{{{group6|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group6}}}&lt;/div&gt;}}
|group7 = {{#if:{{{group7|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group7}}}&lt;/div&gt;}}
|group8 = {{#if:{{{group8|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group8}}}&lt;/div&gt;}}
|group9 = {{#if:{{{group9|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group9}}}&lt;/div&gt;}}
|group10 = {{#if:{{{group10|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group10}}}&lt;/div&gt;}}
|group11 = {{#if:{{{group11|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group11}}}&lt;/div&gt;}}
|group12 = {{#if:{{{group12|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group12}}}&lt;/div&gt;}}
|group13 = {{#if:{{{group13|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group13}}}&lt;/div&gt;}}
|group14 = {{#if:{{{group14|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group14}}}&lt;/div&gt;}}
|group15 = {{#if:{{{group15|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group15}}}&lt;/div&gt;}}
|group16 = {{#if:{{{group16|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group16}}}&lt;/div&gt;}}
|group17 = {{#if:{{{group17|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group17}}}&lt;/div&gt;}}
|group18 = {{#if:{{{group18|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group18}}}&lt;/div&gt;}}
|group19 = {{#if:{{{group19|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group19}}}&lt;/div&gt;}}
|group20 = {{#if:{{{group20|}}}|&lt;div style=&quot;padding:{{{grouppadding|0em 0.75em;}}}&quot;&gt;{{{group20}}}&lt;/div&gt;}}

|list1 = {{{list1|}}}
|list2 = {{{list2|}}}
|list3 = {{{list3|}}}
|list4 = {{{list4|}}}
|list5 = {{{list5|}}}
|list6 = {{{list6|}}}
|list7 = {{{list7|}}}
|list8 = {{{list8|}}}
|list9 = {{{list9|}}}
|list10 = {{{list10|}}}
|list11 = {{{list11|}}}
|list12 = {{{list12|}}}
|list13 = {{{list13|}}}
|list14 = {{{list14|}}}
|list15 = {{{list15|}}}
|list16 = {{{list16|}}}
|list17 = {{{list17|}}}
|list18 = {{{list18|}}}
|list19 = {{{list19|}}}
|list20 = {{{list20|}}}

|bodyclass = {{{bodyclass|}}}
|titleclass = {{{titleclass|}}}
|aboveclass = {{{aboveclass|}}}
|belowclass = {{{belowclass|}}}
|groupclass = {{{groupclass|}}}
|listclass = {{{listclass|}}}

|style = {{{style|}}}{{{bodystyle|}}}
|imageleftstyle = {{{imageleftstyle|}}}
|imagestyle = {{{imagestyle|}}}
|titlestyle = {{{titlestyle|}}}
|basestyle = {{{basestyle|}}}
|abovestyle = {{{abovestyle|}}}
|belowstyle = {{{belowstyle|}}}
|groupstyle = padding-left:0em;padding-right:0em;{{{groupstyle|}}}
|liststyle = {{{liststyle|}}}
|evenstyle = {{{evenstyle|}}}
|oddstyle = {{{oddstyle|}}}

|group1style = {{{group1style|}}}
|group2style = {{{group2style|}}}
|group3style = {{{group3style|}}}
|group4style = {{{group4style|}}}
|group5style = {{{group5style|}}}
|group6style = {{{group6style|}}}
|group7style = {{{group7style|}}}
|group8style = {{{group8style|}}}
|group9style = {{{group9style|}}}
|group10style = {{{group10style|}}}
|group11style = {{{group11style|}}}
|group12style = {{{group12style|}}}
|group13style = {{{group13style|}}}
|group14style = {{{group14style|}}}
|group15style = {{{group15style|}}}
|group16style = {{{group16style|}}}
|group17style = {{{group17style|}}}
|group18style = {{{group18style|}}}
|group19style = {{{group19style|}}}
|group20style = {{{group20style|}}}

|list1style = {{{list1style|}}}
|list2style = {{{list2style|}}}
|list3style = {{{list3style|}}}
|list4style = {{{list4style|}}}
|list5style = {{{list5style|}}}
|list6style = {{{list6style|}}}
|list7style = {{{list7style|}}}
|list8style = {{{list8style|}}}
|list9style = {{{list9style|}}}
|list10style = {{{list10style|}}}
|list11style = {{{list11style|}}}
|list12style = {{{list12style|}}}
|list13style = {{{list13style|}}}
|list14style = {{{list14style|}}}
|list15style = {{{list15style|}}}
|list16style = {{{list16style|}}}
|list17style = {{{list17style|}}}
|list18style = {{{list18style|}}}
|list19style = {{{list19style|}}}
|list20style = {{{list20style|}}}

|{{#if:{{{evenodd|}}}|evenodd|void1}} = {{{evenodd|}}}
|{{#if:{{{listpadding|}}}|listpadding|void2}} = {{{listpadding|}}}

}}&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Marcadores de navegación]]
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4s5ov8jtg2gv801tbp1bk4cbreu6u0i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Navboxes</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3982</id>
    <revision>
      <id>11645</id>
      <parentid>11622</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>11645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="354" sha1="g4vjpmprd8lsmwzdutf8tc1m038vl5r" xml:space="preserve">{{Navbox
|navbar = {{#ifeq:{{{state|}}}|off |off |plain}}
|title = {{{title|Ligazóns con documentos relacionados}}}
|list1 = {{{list1|{{{list|}}}}}}
|state = {{{state|collapsed}}}
|titlestyle = background:#e8e8ff;{{{titlestyle|}}}
|liststyle = padding:0px;font-size:113%;
|listpadding = 0px;
|tracking = no
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g4vjpmprd8lsmwzdutf8tc1m038vl5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Navboxes/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3983</id>
    <revision>
      <id>11644</id>
      <parentid>11636</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1122" sha1="nqi22kn5msjerr6awlk8hjbpudkl1yr" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír ao final dun documento todos os seus modelos relacionados, agrupándoos todos nun só.

==Parámetros==
'''title''' (opcional)
: Texto que aparecerá no título, no caso de non poñerse nada aparecerá automaticamente &quot;'''Ligazóns relacionadas co documento'''&quot;.

'''state''' (opcional)
: ''collapsed'' para que aparezan os modelos ocultos
: ''expanded'' para que aparezan os modelos visibles completamente
: ''autocollapse'' para que apareceran os modelos ocultos só se hai outro no mesmo documento.
:No caso de que non se poña nada aparecerán automaticamente ocultos, ''collapsed''

'''list''' (necesario)
: Lista de modelos do documento

==Uso==
;Sintaxe en branco
&lt;pre&gt;
{{Navboxes
|title = &lt;!-- opcional, se non se especifica aparecerá 
automaticamente &quot;Ligazóns relacionadas co documento&quot; --&gt;
 |titlestyle = &lt;!-- opcional, a cor da caixa --&gt;
|state = &lt;!-- opcional, se non se especifica aparecerá automaticamente collapsed --&gt;
|list1 = &lt;!-- necesario, ou |list= --&gt;
}}&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de navegación|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nqi22kn5msjerr6awlk8hjbpudkl1yr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Navbox con columnas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3984</id>
    <revision>
      <id>11643</id>
      <parentid>11642</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 6 revisións desde [[:w:Modelo:Navbox_con_columnas]]</comment>
      <origin>11643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15909" sha1="prfwi0l48350luynby5sc4pacq2qu5u" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = {{{name|}}}
|navbar = {{{navbar|}}}
|state = {{{state|}}}
|border = {{{border|{{{1|}}}}}}

|title = {{{title|}}}
|above = {{{above|}}}
|below = {{{below|}}}
|image = {{{image|}}}
|imageleft = {{{imageleft|}}}

|style = {{{style|}}}{{{bodystyle|}}}
|basestyle = {{{basestyle|}}}
|titlestyle = {{{titlestyle|}}}
|abovestyle = {{{abovestyle|}}}
|belowstyle = {{{belowstyle|}}}
|imagestyle = {{{imagestyle|}}}
|imageleftstyle = {{{imageleftstyle|}}}
|list1padding = 0px;

|list1 = &lt;!--
 --&gt;&lt;table cellspacing=&quot;0&quot; class=&quot;navbox-columns-table&quot; style=&quot;text-align:left;&lt;!--
 --&gt;{{#if:{{{col1header|}}}{{{fullwidth|}}}|width:100%;&lt;!--
 --&gt;|width:auto;margin-left:auto;margin-right:auto;}}{{{coltablestyle|}}}&quot;&gt;&lt;!--


--- Header row ---

--&gt;{{#if:{{{col1header|}}}|&lt;tr&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col1headercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col1headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col1header}}}&lt;/td&gt;&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col2header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col2headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col2headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col2header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col3header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col3headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col3headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col3header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col4header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col4headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col4headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col4header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col5header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col5headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col5headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col5header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col6header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col6headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col6headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col6header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col7header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col7headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col7headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col7header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col8header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col8headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col8headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col8header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col9header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col9headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col9headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col9header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col10header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col10headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col10headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col10header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col11header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col11headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col11headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col11header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col12header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col12headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col12headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col12header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col13header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col13headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col13headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col13header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col14header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col14headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col14headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col14header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col15header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col15headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col15headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col15header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col16header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col16headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col16headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col16header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col17header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col17headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col17headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col17header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col18header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col18headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col18headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col18header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col19header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;colspan={{{col19headercolspan|1}}} style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col19headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col19header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col20header|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; &lt;!--
 --&gt;style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colheaderstyle|}}}{{{col20headerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col20header}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;&lt;/tr&gt;}}&lt;!--


--- Main columns---

--&gt;{{#if:{{{col1|}}}|{{#if:{{{col1header|}}}|&lt;tr style=&quot;height:2px;&quot;&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}&lt;!--

--&gt;&lt;tr style=&quot;vertical-align:top;&quot;&gt;&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{col1header|}}}{{{col1footer|}}}{{{fullwidth|}}}|&lt;!--
 --&gt;|{{#switch:{{{padding|}}}|off|0|0em|0px|0%|0;|0em;|0px;|0%;=&lt;!--
 --&gt;|#default=&lt;td style=&quot;width:{{{padding|5em}}};&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/td&gt;}}}}&lt;!--

--&gt;&lt;td style=&quot;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col1style|}}};width:{{{col1width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col1}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col2|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col2style|}}};width:{{{col2width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col2}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col3|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col3style|}}};width:{{{col3width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col3}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col4|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col4style|}}};width:{{{col4width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col4}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col5|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col5style|}}};width:{{{col5width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col5}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col6|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col6style|}}};width:{{{col6width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col6}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col7|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col7style|}}};width:{{{col7width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col7}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col8|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col8style|}}};width:{{{col8width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col8}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col9|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col9style|}}};width:{{{col9width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col9}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col10|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col10style|}}};width:{{{col10width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col10}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col11|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col11style|}}};width:{{{col11width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col11}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col12|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col12style|}}};width:{{{col12width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col12}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col13|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col13style|}}};width:{{{col13width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col13}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col14|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col14style|}}};width:{{{col14width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col14}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col15|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col15style|}}};width:{{{col15width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col15}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col16|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col16style|}}};width:{{{col16width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col16}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col17|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col17style|}}};width:{{{col17width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col17}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col18|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col18style|}}};width:{{{col18width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col18}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col19|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{oddcolstyle|}}};{{{col19style|}}};width:{{{col19width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col19}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col20|}}}|&lt;td style=&quot;border-left:2px solid #fdfdfd;padding:0px;&lt;!--
--&gt;{{{colstyle|}}};{{{evencolstyle|}}};{{{col20style|}}};width:{{{col20width|{{{colwidth|10em}}}}}};&quot;&gt;&lt;div&gt;
{{{col20}}}
&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;}}&lt;!--


--- Footer row ---

--&gt;{{#if:{{{col1footer|}}}|&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{col1|}}}{{{col1header|}}}|&lt;tr style=&quot;height:2px&quot;&gt;&lt;td&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;}}&lt;tr&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col1footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col1footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col1footer}}}&lt;/td&gt;&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col2footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col2footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col2footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col2footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col3footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col3footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col3footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col3footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col4footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col4footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col4footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col4footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col5footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col5footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col5footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col5footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col6footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col6footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col6footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col6footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col7footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col7footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col7footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col7footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col8footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col8footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col8footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col8footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col9footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col9footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col9footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col9footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col10footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col10footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col10footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col10footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col11footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col11footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col11footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col11footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col12footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col12footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col12footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col12footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col13footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col13footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col13footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col13footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col14footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col14footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col14footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col14footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col15footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col15footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col15footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col15footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col16footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col16footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col16footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col16footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col17footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col17footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col17footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col17footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col18footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col18footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col18footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col18footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col19footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; colspan={{{col19footercolspan|1}}} style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col19footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col19footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{col20footer|}}}|&lt;td class=&quot;navbox-abovebelow&quot; style=&quot;&lt;!--
 --&gt;border-left:2px solid #fdfdfd;font-weight:bold;{{{colfooterstyle|}}};{{{col20footerstyle|}}}&quot;&gt;{{{col20footer}}}&lt;/td&gt;}}&lt;!--

--&gt;&lt;/tr&gt;}}&lt;!--

--&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;


&lt;!--  Allow a few additional groups/lists after columns  --&gt;
|liststyle = {{{liststyle|}}}
|list1style = background:transparent;color:inherit;
|list3style = {{{list1style|}}}
|list4style = {{{list2style|}}}
|list5style = {{{list3style|}}}
|list6style = {{{list3style|}}}
|list7style = {{{list5style|}}}
|list8style = {{{list6style|}}}

|list3 = {{{list1|}}}
|list4 = {{{list2|}}}
|list5 = {{{list3|}}}
|list6 = {{{list4|}}}
|list7 = {{{list5|}}}
|list8 = {{{list6|}}}

|groupstyle = {{{groupstyle|}}}
|group3style = {{{group1style|}}}
|group4style = {{{group2style|}}}
|group5style = {{{group3style|}}}
|group6style = {{{group4style|}}}
|group7style = {{{group5style|}}}
|group8style = {{{group6style|}}}

|group3 = {{{group1|}}}
|group4 = {{{group2|}}}
|group5 = {{{group3|}}}
|group6 = {{{group4|}}}
|group7 = {{{group5|}}}
|group8 = {{{group6|}}}

|oddstyle = {{{oddstyle|}}}
|evenstyle = {{{evenstyle|}}}
|{{#if:{{{evenodd|}}}|evenodd|void}} = {{{evenodd|}}}

}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}

[[Categoría:Marcadores de navegación]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>prfwi0l48350luynby5sc4pacq2qu5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Infobox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3985</id>
    <revision>
      <id>11654</id>
      <parentid>11653</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:48:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 8 revisións desde [[:w:Modelo:Infobox]]</comment>
      <origin>11654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="px5u42s7hlzuo57q77td2rszg3fm0eu" xml:space="preserve">{{#chamar:Infobox|infobox}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>px5u42s7hlzuo57q77td2rszg3fm0eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Infobox/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3986</id>
    <revision>
      <id>11688</id>
      <parentid>11679</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12957" sha1="pgwnrwk9f08gg9mfv923qjxcpor5c21" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
Este modelo é un metamodelo: un modelo usado para construír outros modelos. Non está feito para usalo directamente nun artigo, pero pode usarse como base se é necesario. Mira [[Wikisource:Modelos]] para atopar unha introdución ás caixas de información e axuda sobre como diseñalas. Mira na [[:Categoría:Caixas de información]] para atopar modelos específicos de caixas de información.

== Uso ==
O seu uso é similar a {{tl|navbox}}, pero con algunhas diferenzas. Cada fila na táboa pode ter unha cabeceira, un par etiqueta/dato ou só unha cela con datos. Estes son estados mutuamente exclusivos polo que ao definir unha fila como cabeceira e como par etiqueta/dato, ignórase o par etiqueta/dato.

Para engadir unha imaxe noutro sitio que non sexa na cabeceira da caixa de información, ou para inserir datos con forma libre, cómpre usar unha fila que teña só un campo de datos.

==== Rango de números ====
Os números das filas poden ir do 1 ó 99 (para situacións onde se precisen máis de 99 filas, mira a sección &quot;[[#Embedding|Embedding]]&quot; abaixo). Para permitir unha maior flexibilidade cando cambia o formato dunha caixa de información, pode ser útil utilizar números non consecutivos para a cabeceira e as filas de etiqueta/dato. Os parámetros para as novas filas pódense inserir no futuro sen ter que cambiar os números dos parámetros existentes. Por exemplo:
&lt;pre&gt;|header3  = Sección 1
|label5   = Etiqueta A
|data5    = Dato A
|label7   = Etiqueta C
|data7    = Dato C
|header10 = Sección 2
|label12  = Etiqueta D
|data12   = Dato D&lt;/pre&gt;

== Parámetros ==

====Ligazóns ver/conversar/editar====
;name
:Se este parámetro está presente, as ligazóns &quot;ver/conversa/editar&quot; engadiranse á parte inferior do infobox, apuntando ao modelo nomeado. Podes empregar &lt;nowiki&gt;{{subst:PAGENAME}}&lt;/nowiki&gt;.

:Este parámetro non adoita empregarse xa que pode levar aos usuarios a enganos cando queiran editar os datos do infobox.

====Título====
{{Infobox
|title = Texto por riba do infobox
|subheader = Sub-cabeceira do infobox
|data1 = (o resto do infobox vai aquí)
}}
{{Infobox
|above = Texto na cela superior do infobox
|subheader = Sub-cabeceira do infobox
|subheader2 = Segunda sub-cabeceira do infobox
|data1 = (o resto do infobox vai aquí)
}}

Hai dúas formas de poñe-lo título nun infobox. Unha amosa o título dentro dos bordos do infobox mentres que a outra fai que apareza por riba da caixa. Póden empregarse os dous xuntos, só un ou incluso ningún (isto último non é recomendado).

;title : Texto a poñer para que apareza por riba da caixa.
;above : Texto a poñer para que apareza na cela superior da caixa, dentro do bordo.

====Contido opcional====
;subheader, subheader2 : campos de título adicionais que se amosan baixo {{{title}}} e {{{above}}}.
;image, image2 : imaxes a amosar na parte superior do modelo. Use sintaxe completa, p.ex: &lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:exemplo.png|200px|alt=Exemplo]]&lt;/nowiki&gt;. A imaxe amósase centrada por defecto.
;caption, caption2 : Texto a amosar baixo as imaxes.
;header(n) : Texto a usar coma cabezallo da fila n.
;label(n): Texto a usar coma etiqueta da fila n.
;data(n): Texto a amosar como datos na fila n.
;below: Texto amosado na última cela inferior do modelo. Habitualmente reservado a campos de notas.
;child: Vexa a sección [[#Integración|Integración]] para máis detalles.

Nota: para calquera valor de (n) non se permiten tódalas combinacións de valores. A presenza de {{para|header''(n)''}} fará que os correspondentes parámetros {{para|data''(n)''}} {{para|label''(n)''}} (e {{para|rowclass''(n)''}}) sexan ignorados. A ausendia de {{para|data''(n)''}} fará que o correspondente {{para|label''(n)''}} se ignore. As combinacións válidas para cada liña son:
*{{para|header''(n)''}} {{para|class''(n)''}}
*{{para|data''(n)''}} {{para|rowclass''(n)''}} {{para|class''(n)''}}
*{{para|label''(n)''}} {{para|data''(n)''}} {{para|rowclass''(n)''}} {{para|class''(n)''}}

====Estilo CSS opcional====
;bodystyle : Aplícase a todo o modelo
;titlestyle : Aplícase só ao título. Non se aconsella engadir unha cor de fondo.
;abovestyle : Aplícase só á cela &quot;above&quot;. O estilo por defecto ten &quot;font-size:large&quot;. Para texto de tamaño normal use &quot;font-size:medium;&quot;.
;imagestyle : Aplícase á cela da imaxe. Inclúe o texto do pé da imaxe, mais este debe definirse en captionstyle.
;captionstyle : Aplícase ao pé da imaxe.
;headerstyle : Aplícase a tódolos cabezallos de celas
;labelstyle : Aplícase a tódolas etiquetas de celas
;datastyle : Aplícase a tódolos datos das celas
;belowstyle : Aplícase só a cela &quot;below&quot;.

==== Clases HTML ====
;bodyclass : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para todo o infobox.
;titleclass : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para o título do infobox.
;aboveclass : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para a cela &quot;above&quot;.
; aboverowclass : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para a fila enteira da cela &quot;above&quot;.
; subheaderclass : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para o subtítulo do modelo.
; subheaderrowclass : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para a fila enteira do subtítulo.
;imageclass : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para a imaxe.
; imagerowclass1, imagerowclass2 : Estes parámetros insértanse no atributo &quot;clase&quot; para as filas enteiras das imaxes.
;rowclass(n) : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para a fila especificada, incluíndo a etiqueta e calquera outro texto nela.
;class(n) : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para a cela da fila especificada. De non existir datos non ten efecto.
;belowclass : Este parámetro insértase no atributo &quot;clase&quot; para a cela &quot;below&quot;.

==== Microformatos ====

Este modelo soporta o engadido de información micro-formateada. Isto faise engadindo atributos de clase ás celas de datos, indicando o tipo de información contida. Exemplo:

&lt;pre&gt;
|bodyclass = vcard
&lt;/pre&gt;

&lt;pre&gt;
|class1 = fn
|class2 = org
|class3 = tel
&lt;/pre&gt;

====Títulos en cursiva====
Os títulos nas infobox pódense poñer en cursiva, introducindo o parámetro &lt;code&gt;italic title&lt;/code&gt;.
*Activar a cursiva nos títulos indicando {{para|italic title|&lt;nowiki&gt;{{{italic title|}}}&lt;/nowiki&gt;}} no infobox.
*Desactivar por defecto mais permitir algunhas instancias usando {{para|italic title|&lt;nowiki&gt;{{{italic title|no}}}&lt;/nowiki&gt;}}
*Non amosar ningún título en cursiva, para o que hai que omitir este parámetro.

===Facer que os campos sexan opcionais===
Unha fila cunha etiqueta pero sen datos non se amosa. Isto permite a creación de filas de contido opcionais. Para facer que unha fila sexa opcional use un parámetro que por defecto teña unha cadea de caracteres baleira:

&lt;pre&gt;
|label5 = Population
|data5  = {{{population|}}}
&lt;/pre&gt;

Desta forma se o artigo non define un valor para o parámetro na chamada ao infobox non se amosará a fila.

Pode incluír o parámetro enteiro nunha sentenza &quot;#if&quot; para que non se amose ningún texto a maiores se non se da un valor para o parámetro:

&lt;pre&gt;
|label6 = Mass
|data6  = {{#if:{{{mass|}}}|{{{mass}}} kg}}
&lt;/pre&gt;

Para máis información sobre a sentenza #if, vexa [[meta:ParserFunctions##if:]].

Pode facer que os cabezallos sexan opcionais da mesma forma:

&lt;pre style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;{{Infobox
|name    = {{subst:PAGENAME}}
|title   = Exemplo de cabeceiras opcionais
|header1 = {{#if:{{{item_1|}}}{{{item_2|}}}{{{item_3|}}}|Cabeceira opcional}}
|label2  = ítem 1
|data2   = {{{item_1|}}}
|label3  = ítem 2
|data3   = {{{item_2|}}}
|label4  = ítem 3
|data4   = {{{item_3|}}}
}}&lt;/pre&gt;

==Exemplos==
{{Infobox
|name         = Infobox/doc
|bodystyle    = 
|title        = Proba de Infobox
|titlestyle   = 

|image        = [[Ficheiro:exemplo.png|200px|alt=Exemplo]]
|imagestyle   = 
|caption      = Pé para imaxe
|captionstyle = 
|headerstyle  = background:#ccf;
|labelstyle   = background:#ddf;
|datastyle    = 

|header1 = Cabeceira
|label1  = 
|data1   = 
|header2 = 
|label2  = Etiqueta que non se amosa
|data2   = 
|header3 =
|label3  = 
|data3   = Dato sen etiqueta
|header4 = cabeceira, etiqueta e dato definidos
|label4  = non se amosa
|data4   = non se amosa
|header5 =
|label5  = etiqueta e datos
|data5   = etiqueta e datos

|belowstyle = background:#ddf;
|below = Texto final
}}

&lt;pre style=&quot;overflow:auto&quot;&gt;{{Infobox
|name         = Infobox/doc
|bodystyle    = 
|title        = Proba de Infobox
|titlestyle   = 

|image        = [[Ficheiro:exemplo.png|200px|alt=Exemplo]]
|imagestyle   = 
|caption      = Pé para imaxe
|captionstyle = 
|headerstyle  = background:#ccf;
|labelstyle   = background:#ddf;
|datastyle    = 

|header1 = Cabeceira
|label1  = 
|data1   = 
|header2 = 
|label2  = Etiqueta que non se amosa
|data2   = 
|header3 =
|label3  = 
|data3   = Dato sen etiqueta
|header4 = cabeceira, etiqueta e dato definidos
|label4  = non se amosa
|data4   = non se amosa
|header5 =
|label5  = etiqueta e datos
|data5   = etiqueta e datos

|belowstyle = background:#ddf;
|below = Texto final
}}&lt;/pre&gt;

{{clear}}
Exemplo con {{nowrap|bodystyle &amp;#0061; width:20em;}} e {{nowrap|labelstyle &amp;#0061; width:33%;}}

{{Infobox
|bodystyle   = width:20em;
|name        = Proba 2
|title       = Proba 2
|titlestyle  = 
|headerstyle = 
|labelstyle  = width:33%
|datastyle   = 

|header1 = 
|label1  = Etiqueta 1
|data1   = Datos 1
|header2 = 
|label2  = Etiqueta 2
|data2   = Datos 2
|header3 = 
|label3  = Etiqueta 3
|data3   = Datos 3
|header4 = Cabeceira 4
|label4  = 
|data4   = 
|header5 = 
|label5  = Etiqueta  5
|data5   = Datos 5: Lorem ipsum dolor sit amet.

|belowstyle = 
|below = Texto final
}}
&lt;pre style=&quot;overflow: auto&quot;&gt;
{{Infobox
|bodystyle   = width:20em;
|name        = Proba 2
|title       = Proba 2
|titlestyle  = 
|headerstyle = 
|labelstyle  = width:33%
|datastyle   = 

|header1 = 
|label1  = Etiqueta 1
|data1   = Datos 1
|header2 = 
|label2  = Etiqueta 2
|data2   = Datos 2
|header3 = 
|label3  = Etiqueta 3
|data3   = Datos 3
|header4 = Cabeceira 4
|label4  = 
|data4   = 
|header5 = 
|label5  = Etiqueta  5
|data5   = Datos 5: Lorem ipsum dolor sit amet.

|belowstyle = 
|below = Texto final
}}
&lt;/pre&gt;
{{clear}}

===Integración===
Pódese integrar un infobox dentro de outro empregando o parámetro {{para|child}}. Isto permite crear un infobox modular ou seccións ben definidas.
{{Infobox
| title = Título superior
| data1 = {{Infobox
  | child = yes
  | title = Sección 1
  | label1= Etiqueta 1.1
  | data1 = Datos 1.1
}}
| data2 = {{Infobox
  | child = yes
  | title = Sección 2
  | label1= Etiqueta 2.1
  | data1 = Datos 2.1
}}
|belowstyle = 
|below = Texto final
}}
&lt;pre style=&quot;overflow:auto&quot;&gt;
{{Infobox
| title = Título superior
| data1 = {{Infobox
  | child = yes
  | title = Sección 1
  | label1= Etiqueta 1.1
  | data1 = Datos 1.1
}}
| data2 = {{Infobox
  | child = yes
  | title = Sección 2
  | label1= Etiqueta 2.1
  | data1 = Datos 2.1
}}
|belowstyle = 
|below = Texto final
}}
&lt;/pre&gt;

{{Infobox
| title = Título superior
| header1 = Sección 1
  {{Infobox
  | child = yes
  | label1= Etiqueta 1.1
  | data1 = Datos 1.1
}}
| header2 = Sección 2
  {{Infobox
  | child = yes
  | label1= Etiqueta  2.1
  | data1 = Datos 2.1
}}
|belowstyle = 
|below = Texto final
}}
&lt;pre style=&quot;overflow:auto&quot;&gt;
{{Infobox
| title = Título superior
| header1 = Sección 1
  {{Infobox
  | child = yes
  | label1= Etiqueta 1.1
  | data1 = Datos 1.1
}}
| header2 = Sección 2
  {{Infobox
  | child = yes
  | label1= Etiqueta  2.1
  | data1 = Datos 2.1
}}
|belowstyle = 
|below = Texto final
}}
&lt;/pre&gt;

=== Sintaxe completa en branco ===
O modelo pode manexar ata 99 filas. Neste exemplo só se inclúen 20 e non se inclúen os parámetros &quot;class&quot;.

&lt;pre style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Infobox
|name         = {{subst:PAGENAME}}
|bodystyle    = 
|title        = 
|titlestyle   = 
|above        = 
|abovestyle   = 

|imagestyle   = 
|captionstyle = 

|image        = 
|caption      = 
|image2       = 
|caption2     = 

|headerstyle  = 
|labelstyle   = 
|datastyle    = 

|header1  = 
|label1   = 
|data1    = 
|header2  = 
|label2   = 
|data2    = 
|header3  = 
|label3   = 
|data3    = 
|header4  = 
|label4   = 
|data4    = 
|header5  = 
|label5   = 
|data5    = 
|header6  = 
|label6   = 
|data6    = 
|header7  = 
|label7   = 
|data7    = 
|header8  = 
|label8   = 
|data8    = 
|header9  = 
|label9   = 
|data9    = 
|header10 = 
|label10  = 
|data10   = 
|header11 = 
|label11  = 
|data11   = 
|header12 = 
|label12  = 
|data12   = 
|header13 = 
|label13  = 
|data13   = 
|header14 = 
|label14  = 
|data14   = 
|header15 = 
|label15  = 
|data15   = 
|header16 = 
|label16  = 
|data16   = 
|header17 = 
|label17  = 
|data17   = 
|header18 = 
|label18  = 
|data18   = 
|header19 = 
|label19  = 
|data19   = 
|header20 = 
|label20  = 
|data20   = 

|belowstyle =
|below = 
}}&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Caixas de información| ]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>pgwnrwk9f08gg9mfv923qjxcpor5c21</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Infobox ref</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3987</id>
    <revision>
      <id>11687</id>
      <parentid>11686</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 7 revisións desde [[:w:Modelo:Infobox_ref]]</comment>
      <origin>11687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="s2hpt6bkvroaswv7orwwbvs1e7febeq" xml:space="preserve">&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[#infobox_nota_{{{1}}}|{{{1}}}]]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de referencias]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s2hpt6bkvroaswv7orwwbvs1e7febeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Navbar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3988</id>
    <revision>
      <id>11713</id>
      <parentid>11712</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 24 revisións desde [[:w:Modelo:Navbar]]</comment>
      <origin>11713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1277" sha1="32dxm6gjiozuvnb6vbdgl2nev9fjwgd" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks hlist navbar {{#if:{{{mini|}}}|mini}}&quot; style=&quot;{{{estilo|{{{style|}}}}}}&quot;&gt;&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{mini|}}}{{{plain|}}}|&lt;!--nothing--&gt;|&lt;!--else:
--&gt;&lt;span style=&quot;word-spacing:0;{{{estilofonte|{{{fontstyle|}}}}}}&quot;&gt;{{{texto|{{{text|Esta caixa:}}}}}} &lt;/span&gt;}}&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{corchetes|{{{brackets|}}}}}}|&lt;span style=&quot;margin-right:-0.125em;{{{estilofonte|{{{fontstyle|}}}}}}&quot;&gt;&amp;#91;&lt;/span&gt;}}&lt;!--

--&gt;&lt;ul&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;li class=&quot;nv-view&quot;&gt;[[{{transcluír|{{{1}}}}}|&lt;span title=&quot;Ver este modelo&quot; &lt;!--
--&gt;style=&quot;{{{estilofonte|{{{fontstyle|}}}}}}&quot;&gt;{{#if:{{{mini|}}}|v|ver}}&lt;/span&gt;]]&lt;/li&gt;&lt;!--

--&gt;&lt;li class=&quot;nv-talk&quot;&gt;[[{{TALKPAGENAME:{{transcluír|{{{1}}}}}}}|&lt;span title=&quot;Conversa deste modelo&quot; &lt;!--
--&gt;style=&quot;{{{estilofonte|{{{fontstyle|}}}}}}&quot;&gt;{{#if:{{{mini|}}}|c|conversa}}&lt;/span&gt;]]&lt;/li&gt;&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{noedit|}}}|&lt;!--nothing--&gt;|&lt;!--else:
--&gt;&lt;li class=&quot;nv-edit&quot;&gt;[{{fullurl:{{transcluír|{{{1}}}}}|action=edit}} &lt;span title=&quot;Editar este modelo&quot; &lt;!--
--&gt;style=&quot;{{{estilofonte|{{{fontstyle|}}}}}}&quot;&gt;{{#if:{{{mini|}}}|e|editar}}&lt;/span&gt;]&lt;/li&gt;}}&lt;!--
--&gt;&lt;/ul&gt;&lt;!--

--&gt;{{#if:{{{corchetes|{{{brackets|}}}}}}|&lt;span style=&quot;margin-left:-0.125em;{{{estilofonte|{{{fontstyle|}}}}}}&quot;&gt;&amp;#93;&lt;/span&gt;}}&lt;!--

--&gt;&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;

{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>32dxm6gjiozuvnb6vbdgl2nev9fjwgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Navbar/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3989</id>
    <revision>
      <id>11754</id>
      <parentid>11732</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>11754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1936" sha1="0iyvngxbld0v0r9kiboe0l2jg1zmfcl" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{Esotérica}}
;Uso
Cando algún dos seguintes exemplos se coloca dentro dun modelo dado, este modelo engade unha funcionalidade de navegación:
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|{{subst:PAGENAME}}|mini=1}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; 
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|{{subst:PAGENAME}}|plain=1}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; 
:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|{{subst:PAGENAME}}|estilofonte=color:green}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt; 

O código &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:PAGENAME}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ha substituírse co nome do modelo. Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|navbar/uso}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; devolve:&lt;br&gt; {{navbar|navbar/uso}}

O tamaño da letra é do 88% ao empregalo nunha barra de navegación e do 100% ao aniñalo nunha caixa de navegación

=== Exemplos ===
;Parámetros obrigatorios
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|nome do modelo}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. O nome do modelo é obrigatorio.

;Parámetros opcionais
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Opcións !! Parámetros !! Resultado
|-
| Básico || &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|nome do modelo}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{navbar|navbar/uso}}
|-
| Texto diferente || &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|nome do modelo|texto=Este modelo:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{navbar|navbar/uso|texto=Este modelo:}}
|-
| Sen o texto &quot;Esta caixa:&quot; || &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|nome do modelo|plain=1}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{navbar|navbar/uso|plain=1}}
|-
| Versión curta || &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|nome do modelo|mini=1}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{navbar|navbar/uso|mini=1}}
|-
| Con corchetes
| &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|nome do modelo|corchetes=1}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
| {{navbar|navbar/uso|corchetes=1}}
|-
| Cunha opción de cor || &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|nome do modelo|estilofonte=color:green}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{navbar|navbar/uso|estilofonte=color:green}}
|-
| Para desprazalo a un lado || &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{navbar|nome do modelo|estilo=float:right}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; || {{navbar|navbar/uso|estilo=float:right}}
|}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de navegación|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>0iyvngxbld0v0r9kiboe0l2jg1zmfcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Transcluír</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3990</id>
    <revision>
      <id>11744</id>
      <parentid>11743</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 11 revisións desde [[:w:Modelo:Transcluír]]</comment>
      <origin>11744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="263" sha1="qq7rdxpx43bq7oo609k9ulfauijpkq9" xml:space="preserve">{{#switch: {{NAMESPACE: {{{1}}} }}
 |#default = {{FULLPAGENAME: {{{1}}} }}
 |{{ns:0}} = 
    {{#ifeq: {{NAMESPACE: {{{1}}} }} | {{NAMESPACE: Modelo{{{1}}} }}
      | Modelo:{{{1}}}
      | {{PAGENAME: {{{1}}} }}
    }}
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qq7rdxpx43bq7oo609k9ulfauijpkq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Transcluír/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3991</id>
    <revision>
      <id>11749</id>
      <parentid>11748</parentid>
      <timestamp>2016-01-18T12:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Modelo:Transcluír/uso]]</comment>
      <origin>11749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="781" sha1="d66j7by7dqqo2v69ypd1tio3f21qjbk" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Uso
O uso máis habitual deste modelo é no menú {{Navbar|Modelo:Transcluír/uso|mini=1}} usado na parte superior de cada {{m|Navbox}}.

===Exemplos===
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{transcluír| Modelo:Exemplo }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; &amp;rarr; '''{{transcluír|Modelo:Exemplo}}'''
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{transcluír| Categoría:Exemplo }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; &amp;rarr; '''{{transcluír|Categoría:Exemplo}}'''
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{transcluír| Exemplo }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; &amp;rarr; '''{{transcluír|Exemplo}}'''
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{transcluír| :Exemplo }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; &amp;rarr; '''{{transcluír|:Exemplo}}'''
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{transcluír| :Ficheiro:Exemplo }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; &amp;rarr; '''{{transcluír|:Ficheiro:Exemplo}}'''

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de formato]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>d66j7by7dqqo2v69ypd1tio3f21qjbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Mantemento do modelo infobox</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3992</id>
    <revision>
      <id>13499</id>
      <parentid>11752</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T20:20:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Wikipedia:Mantemento]]; engado a [[Categoría:Wikisource:Mantemento]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>13499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Páxinas que usan modelos infobox co parámetro título</title>
    <ns>14</ns>
    <id>3993</id>
    <revision>
      <id>11753</id>
      <timestamp>2016-01-18T12:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;__CATEGORÍAOCULTA__ [[Categoría:Mantemento do modelo infobox]]&quot;</comment>
      <origin>11753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="fmoaosp68qlz1rz2x8zndux20haw8w6" xml:space="preserve">__CATEGORÍAOCULTA__
[[Categoría:Mantemento do modelo infobox]]</text>
      <sha1>fmoaosp68qlz1rz2x8zndux20haw8w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Como editar unha páxina</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3994</id>
    <revision>
      <id>12121</id>
      <parentid>12036</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25645" sha1="gv2p4n09y48p3z2rzf36ux3k3cudxbl" xml:space="preserve">:''Quizais deberías consultar tamén [[Wikisource:Introdución]], [[Wikisource:Guía]] e [[Wikisource:Libro de estilo]].''
'''Wikisource''' é un wiki, o que significa que calquera pode editar facilmente [[Wikisource:Política de protección de páxinas|todas as páxinas desprotexidas]] e gardar inmediatamente, na base de datos, as modificacións que se lles fagan ás páxinas. Isto fará que as alteracións sexan visibles para calquera outro lector sen ningún tipo de revisión previa. Logo de facer a túa primeira edición, converteraste nun [[Wikisource:Wikipedistas|editor de Wikisource]]!

==Guía rápida==
{{Artigo principal|Wikisource:Guía de edición}}
===Editar, previsualizar e gardar===
É moi sinxelo editar as páxinas de Wikisource, dado que chega con:
#Premer na lapela '''''editar''''' que se atopa na parte superior da páxina en cuestión; isto fará que apareza unha caixa editable con todo o texto do artigo.
#Facer os cambios que se queiran realizar no texto.
#Finalmente, premer en '''''{{MediaWiki:Showpreview}}''''' para visualizar os resultados e, despois, en '''''{{MediaWiki:Savearticle}}''''' unha vez que os cambios no texto fosen feitos.

===Resumo===
{{Artigo principal|Axuda:Resumo de edición}}
É moi recomendable escribir unha pequena descrición dos cambios realizados na páxina, indicándoos escribindo unha breve descrición no cadro '''''Resumo''''' que se atopa baixo a caixa de edición. Deste xeito, todos os colaboradores saberán facilmente o obxecto da modificación. Tamén sería bo citar as fontes usadas para que outros poidan comprobar e prolongar o traballo realizado.

===Formato wiki===
{{Artigo principal|Wikisource:Libro de estilo}}
O que se ve na caixa de edición é texto e máis nada. Ao fixarse detidamente poderase observar que non todo o texto agora á vista é o que se pode ler ao ver a páxina normalmente; isto é, haberá algúns símbolos especiais que o programa wiki usa para crear ligazóns, listas e outros efectos. (Nas próximas seccións explícase como empregar estas ferramentas.)

Como xa dixemos, no contido da caixa de edición poderase atopar, alén do texto, algúns comandos especiais; sendo o máis básico e doado unha ligazón interna. Para creala, só hai que incluír a palabra ou termo desexado entre parénteses rectas, &lt;code&gt;[[&lt;/code&gt; e mais &lt;code&gt;]]&lt;/code&gt;.

*Por exemplo, se na caixa de edición se inclúe o seguinte texto: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Castelao]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, na vista normal da páxina aparecerá: [[Castelao]].

Como se pode comprobar, se xa existe unha páxina co título do termo, aparecerá o texto en cor azul, facendo que ao premer nesa ligazón o navegador vaia á páxina correspondente. Se, pola contra, a páxina non existe, a ligazón aparecerá de cor vermella e ao facer clic nela o navegador irá á caixa de edición desa páxina, lugar onde se poderá gardar para finalizar a súa creación.

===Licenza===
{{Artigo principal|Wikisource:Dereitos de autor}}
Sempre hai que lembrar que todo o que se escribe no Wikisource debe estar libre de [[dereitos de autor]] ou pola contra este será eliminado. Se alguén decide publicar textos da súa propia autoría estes terán implicitamente a '''&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;[http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.gl licenza Creative Commons recoñecemento compartir igual 3.0]&lt;/span&gt;''' e a '''&lt;span class=&quot;plainlinks noprint&quot;&gt;[http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL]&lt;/span&gt;'''. Isto implica que, sempre que se manteña a mesma licenza, calquera persoa poderá editar, modificar ou mesmo eliminar este texto.

==Como crear unha páxina nova==
{{Artigo principal|Wikisource:Como crear unha páxina}}
Hai varios xeitos de crear unha páxina. Entre eles, atópase este que vén a continuación. Só hai que escribir o nome da páxina e premer en '''''Crear un artigo novo''''':

&lt;center&gt;
{| width=&quot;70%&quot; style=&quot;border:2px solid #fc0; background:#fe9; padding: 1em;&quot;
!Galipedia, a enciclopedia que calquera pode editar!
|-
|
{| style=&quot;border:2px solid #fc0; width:90%; background: #F8F8FF; margin:1em 1ex 1ex 1ex; padding: 1em; text-align:center&quot;
|
&lt;inputbox&gt;
type=search
width=42
buttonlabel=Crear un artigo novo
searchbuttonlabel=Verificar se xa existe
break=yes
&lt;/inputbox&gt;
|}
|}
&lt;/center&gt;

*'''''Nota:''' é moi recomentable para persoas sen experiencia que practiquen antes na '''[[Wikisource:Zona de probas|Zona de probas]]''' existente na Galipedia.

===Que nome pórlle ao artigo?===
{{Artigo principal|Wikisource:Convencións dos nomes dos artigos}}
Antes de crear un artigo, é conveniente revisar as convencións establecidas. Estas recomendacións axudan a atopar o mellor título para o artigo que se queira crear.

==Ligazóns==
As ligazóns son unha ferramenta do wiki que serve para poder acceder a unha páxina ligada con só premer no texto co punteiro do rato. Hai diversos tipos de ligazóns:

*As ligazóns que levan a outras páxinas do mesmo wiki.
*As ligazóns que levan a unha parte concreta dunha páxina do mesmo wiki.
*As ligazóns que levan a páxinas doutros proxectos (inclúense os dous tipos de enriba).
*As ligazóns que levan a páxinas de redirección, as cales dirixen o navegador á páxina co título correcto no wiki.
*As ligazóns que levan a páxinas externas, as que se atopan fóra do wiki.
*As ligazóns que levan a ISBN de libros.

Agora que temos os tipos de ligazóns e como facelas, velaquí uns exemplos:
{|
|
;Exemplos de ligazóns correctas:
{| {{Táboabonita}}
|- valign=&quot;top&quot;
! Texto
! Código
|- id=&quot;emph&quot; valign=&quot;top&quot;
|
[[Bandeira de Galicia]]
|
&lt;pre&gt;[[Bandeira de Galicia]]&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
[[Jimbo Wales]]
|
&lt;pre&gt;[[Jimbo Wales]]&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
[[Granada, Caribe|Granada]]
|
&lt;pre&gt;[[Granada, Caribe|Granada]]&lt;/pre&gt;
|}
|
;Exemplos de ligazóns con erros:
{| {{Táboabonita}}
|- valign=&quot;top&quot;
! Texto
! Código
! Observacións
|- id=&quot;emph&quot; valign=&quot;top&quot;
|
[[Bandeira_de_Galicia]]
|
&lt;pre&gt;[[Bandeira_de_Galicia]]&lt;/pre&gt;
|
Non son necesarias as barras baixas.
|- valign=&quot;top&quot;
|
[[jimbo wales]]
|
&lt;pre&gt;[[jimbo wales]]&lt;/pre&gt;
|
As dúas iniciais dos nomes propios deben ser maiúsculas.
|- valign=&quot;top&quot;
|
[[Granada,]] Caribe
|
&lt;pre&gt;[[Granada, ]] Caribe&lt;/pre&gt;
|
A ligazón non apuntará á páxina correcta.
|}
|}
===Ligazóns internas===
Como xa se describiu máis enriba, as ligazóns créanse rodeando o texto que se quere ligar entre dúas parellas de corchetes rectos, &lt;code&gt;[[&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;]]&lt;/code&gt;. Ademais, pódese facer que na páxina apareza un texto distinto ao nome da páxina ligada.
*Por exemplo, se se quere facer unha ligazón á páxina chamada &quot;viño&quot;, pero que ao ler o texto da páxina se vexa &quot;bebida&quot;, hai que escribir os dous termos separando por unha barra vertical, ou sexa: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Viño|bebida]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. O método sería o seguinte: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Páxina que se quere ligar|Texto que se le]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

====Ligazóns a outros artigos====
Este tipo de ligazón é a máis sinxela: o formato é meter o texto entre corchetes, como xa se indicou máis arriba.
*'''''Nota:''' as únicas cousas a ter en conta é que hai que respectar as maiúsculas e minúsculas, así coma os símbolos especiais do título, incluíndo os dous puntos (:) que aparecen sistematicamente no nome de certas páxinas, máis contretamente chamadas [[Espazo de nomes|espazos de nomes]]: &quot;Especial:&quot;, &quot;Wikisource:&quot;, &quot;Usuario:&quot; ou &quot;Conversa usuario:&quot;.''

Así como se pode facer que se lea un texto diferente ao da ligazón, este recurso serve para ligar moitos plurais.
*Por exemplo, para facer a ligazón a &quot;viño&quot; pero no texto debemos usar o plural, o xeito máis recomendable é escribir &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Viño]]s&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Non obstante, o sistema interpretaría de maneira igualmente correcta (e daría o mesmo resultado) se se escribise &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Viño|viños]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

====Ligazóns a unha parte concreta dunha páxina====
Se o que queremos é ligar unha sección en concreto dunha páxina o procedemento é similar: créase unha ligazón ao artigo, pero tras el agora hai que introducir o símbolo &quot;#&quot;, seguido do nome do epígrafe ou sección.
*Por exemplo, a ligazón &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Wikisource:Como editar unha páxina#Ligazóns]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; fará que ao premer nela o navegador sexa dirixido ao apartado chamado &quot;Ligazóns&quot; do artigo &quot;Wikisource:Como editar unha páxina&quot;, é dicir, a este mesmo, aparecendo como &lt;code&gt;[[Wikisource:Como editar unha páxina#Ligazóns]]&lt;/code&gt;.

Para personalizar este tipo de ligazóns, tamén se pode poñer un texto distinto ao ligado mediante a barra vertical.
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Wikisource:Como editar unha páxina#Ligazóns|tipos de ligazón existentes]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, que daría como resultado visible: &lt;code&gt;[[Wikisource:Como editar unha páxina#Ligazóns|tipos de ligazón existentes]]&lt;/code&gt;.

====Redireccións====
{{Artigo principal|Axuda:Como redireccionar unha páxina}}
Se o que se desexa facer é unha redirección dunha páxina cara a outra a sintaxe é a empregada a continuación:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#REDIRECCIÓN [[nome da páxina á que redirixir]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

*'''''Nota:''' as páxinas de redirección non poden ter outro texto que non sexa ese.''
O resultado e obxectivo das redireccións é levar á páxina correcta ao premer sobre unha ligazón. O seu uso serve para os casos nos que unha páxina ou artigo pode ter múltiples títulos.

===Ligazóns externas===
As ligazóns externas son aquelas que levan a unha páxina que se atopa fóra do wiki desde o que esta está ligada.

====Ligazóns a outros proxectos Wikimedia====
{{VT|Wikisource:Ligazóns interlingüísticas}}
As ligazóns a outros Wikisources ou outros proxectos da Fundación Wikimedia noutras linguas aparecen sempre todas xuntas na marxe esquerda das páxinas. O xeito de crealas é moi sinxelo porque simplemente hai que facer unha ligazón interna coa seguinte sintaxe: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[código da lingua:nome da páxina na outra lingua]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[de:Artikel]]&lt;/nowiki&gt;&lt;code&gt; creará unha ligazón ao artigo &quot;Artikel&quot; do Wikisource en alemán.

Grazas a esta sintaxe o sistema do wiki interpretará que é unha [[ligazón interwiki]]. Porén, desde a implantación do [[d:|Wikidata]] o 6 de marzo de 2013, a lista coas ligazóns ao artigo noutras linguas xestiónase desde este proxecto para todos os Wikisources, facendo innecesaria a inclusión desta lista ao final dos artigos como se facía ata ese momento.

Non obstante, algo diferente é que se queira que ligazón apareza no texto. Para iso hai facer como antes, pero poñerlle dous puntos (:) despois dos corchetes: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:código da lingua:nome da páxina na outra lingua]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:de:Artikel]]&lt;/nowiki&gt;&lt;code&gt; creará unha ligazón á páxina chamada &quot;Artikel&quot; no Wikisource en alemán, e aparecerá no texto como &lt;code&gt;[[:de:Artikel]]&lt;/code&gt; (nótese que á vista non aparecen os dous puntos iniciais).

Tamén se poden usar barras verticais para que apareza un texto distinto, como xa se viu cos outros tipos de ligazóns: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:código da lingua:nome da páxina na outra lingua|texto que se le]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:de:Artikel|Artigo en alemán]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; aparecerá como &lt;code&gt;[[:de:Artikel|Artigo en alemán]]&lt;/code&gt;.

Para facer isto hai que saber os códigos das linguas e os nomes dos artigos exactamente como están no outro Wikisource(incluíndo os seus caracteres especiais na súa ortografía).

Para ligar cos outros proxectos irmáns en galego, faise preceder o nome do artigo dun código especial no canto do código de lingua. Así: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[código do proxecto:nome da páxina|texto que se le]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.
Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[wikt:fume|Fume]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; permite acceder ao artigo &quot;fume&quot; que hai no [[wikt:|Galizionario]].

A seguinte lista contén os prefixos (completos e abreviados) que se poden empregar:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Proxecto !! Forma longa !! Forma abreviada
|-
| Wikipedia (Galipedia)
| &lt;code&gt;[[[[wikipedia:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[w:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wiktionary (Galizionario)
| &lt;code&gt;[[[[wiktionary:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[wikt:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikinews
| &lt;code&gt;[[[[wikinews:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[n:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikibooks (Galilibros)
| &lt;code&gt;[[[[wikibooks:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[b:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikiquote (Galicitas)
| &lt;code&gt;[[[[wikiquote:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[q:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikisource (Galifontes)
| &lt;code&gt;[[[[wikisource:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[s:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikispecies
| &lt;code&gt;[[[[species:]]]]&lt;br&gt;[[[[wikispecies:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;-&lt;/code&gt;
|-
| Wikiversity
| &lt;code&gt;[[[[wikiversity:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[v:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikivoyage
| &lt;code&gt;[[[[wikivoyage:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[voy:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikimedia Foundation&lt;br&gt;(Fundación Wikimedia)
| &lt;code&gt;[[[[wikimedia:]]]]&lt;br&gt;[[[[foundation:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[wmf:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikimedia Commons
| &lt;code&gt;[[[[commons:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;-&lt;/code&gt;
|-
| Wikimedia Meta-Wiki
| &lt;code&gt;[[[[meta:]]]]&lt;br&gt;[[[[metawikipedia:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[m:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Wikimedia Incubator (Incubadora)
| &lt;code&gt;[[[[incubator:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;-&lt;/code&gt;
|-
| MediaWiki
| &lt;code&gt;[[[[mediawikiwiki:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[mw:]]]]&lt;/code&gt;
|-
| Bugzilla
| &lt;code&gt;[[[[bugzilla:]]]]&lt;br&gt;[[[[mediazilla:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;-&lt;/code&gt;
|-
| Wikidata
| &lt;code&gt;[[[[wikidata:]]]]&lt;/code&gt;
| &lt;code&gt;[[[[d:]]]]&lt;/code&gt;
|}

====Ligazóns a páxinas web fóra do wiki====
As ligazóns a páxinas web que non se atopan no wiki pódense facer de dous xeitos:
#Incluíndo directamente o enderezo URL. Isto fará que todo o enderezo poida ser lido:
#*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;http://www.gnu.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; dará como resultado: &lt;code&gt;http://www.gnu.org&lt;/code&gt;
#*'''''Nota:''' esta primeira sintaxe está desaconsellada e é moi pouco usada.''
#Incluíndo o enderezo URL cun corchete de apertura ao principio seguido dun espazo e o texto que se quere que se lea e outro corchete de peche á fin, despois do texto: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[http://www.nome.dominio Texto que se lerá]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
#*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[http://www.gnu.org Páxina principal de GNU]&lt;/nowiki&gt;&lt;code&gt; aparecerá como: &lt;code&gt;[http://www.gnu.org Páxina principal de GNU]&lt;/code&gt;.

===ISBN de libros===
{{VT|Wikisource:Fontes bibliográficas}}
As ligazóns mediante o [[ISBN]] dos libros levan ao lector directamente a unha [[Especial:Fontes bibliográficas|páxina especial]] onde se listan certas librerías galegas ás que se pode recorrer para atopalos. Neste caso, non é necesario o uso de corchetes, basta o código sen ningún formato especial para que saia a ligazón automaticamente.
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ISBN 84-123-456-78-9&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ISBN 84-453-4-47-93&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; sairán coma: &lt;code&gt;ISBN 84-123-456-78&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;ISBN 84-453-4-47-93&lt;/code&gt;.

===Categorías e modelos===
{{Artigo principal|Wikisource:Categorías|Wikisource:Mensaxes predefinidas}}
As categorías e mais os modelos son páxinas moi especiais dentro do Wikisource. As primeiras sempre toman a forma &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Categoría:a que sexa]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; e agrupan automaticamente todos os artigos onde estea incluído este código.
*Por exemplo, a totalidade de páxinas nas que aparece &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Categoría:Axuda]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; aparecerán dentro da categoría &quot;[[:Categoría:Axuda|Axuda]]&quot;.

Non obstante, se o que se quere é facer unha ligazón interna e deste xeito non engadir unha páxina á categoría, débense facer igual que no exemplo das ligazóns interlingüísticas, poñendo dous puntos (:) tras os primeiros corchetes: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:Categoría:nome da categoría]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Como en todos os casos, pódese pór unha barra para facer que se vexa un texto diferente ao escrito.
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:Categoría:Lingüística]]&lt;/nowiki&gt;&lt;code&gt; creará unha ligazón á categoría chamada &quot;Lingüística&quot;, e aparecerá no texto como &lt;code&gt;[[:Categoría:Lingüística]]&lt;/code&gt;, e &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:Categoría:Lingüística|Ciencia que fala da lingua]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; farao como &lt;code&gt;[[:Categoría:Lingüística|Ciencia que fala da lingua]]&lt;/code&gt; (nótese que á vista non aparecen os dous puntos iniciais).

Algo distinto son os modelos ou mensaxes predefinidas, que se escriben co seu nome entre chaves: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{nome do modelo}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Isto fai que se inclúa indirectamente a páxina (por defecto co espazo de nomes &quot;Modelo:&quot;) co nome dado.
*Por exemplo, para que apareza a mensaxe para marcar o borrado dunha páxina abonda con escribir ao comezo da mesma: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Lixo}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

Pola contra, outras veces non se quere que apareza a transclusión do contido do modelo, senón que se busca unha ligazón. Isto faise tratándoa como unha ligazón normal, lembrando sempre o prefixo &quot;Modelo:&quot;.
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Modelo:Lixo]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; aparecerá como &lt;code&gt;[[Modelo:Lixo]]&lt;/code&gt;. Ademais, coma sempre, tamén se pode usar a barra vertical: entón, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Modelo:Lixo|Modelo para marcar un artigo como lixo]]&lt;/nowiki&gt;&lt;code&gt; sairá como &lt;code&gt;[[Modelo:Lixo|Modelo para marcar un artigo como lixo]]&lt;/code&gt;.

===Imaxes===
{{Artigo principal|Wikisource:Como engadir imaxes}}
Se se introduce o URL dunha imaxe, amosarase este enderezo URL inserido en troques de ligala ou mostrala.
*Por exemplo, o código &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Wikipedia-logo-v2-gl.png&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; dá como resultado a ligazón:&lt;br /&gt;&lt;code&gt;http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Wikipedia-logo-v2-gl.png&lt;/code&gt;

[[Ficheiro:Wikipedia-logo-v2-gl.png|miniatura|150px|dereita|Logo da Galipedia.]]
Se o que se quere é incluína nunha páxina haberá que seguir a sintaxe: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:nome da imaxe.extensión]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Ademais, pódense incluír diferentes parámetros que definirán o xeito de mostrar a propia imaxe, tales como o tamaño (en [[píxel]]es), a posición (dereita ou esquerda) ou o pé de foto (''miniatura''). Todos eles irán separados por barras verticais.
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Ficheiro:Wikipedia-logo-v2-gl.png|miniatura|150px|dereita|Logo da Galipedia.]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; dará como resultado a imaxe da dereita.

Para ligar as imaxes sen as facer aparecer na páxina hai que usar os dous puntos (:) antes do prefixo &quot;Ficheiro:&quot;.
*Por exemplo, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:Ficheiro:Wikipedia-logo-v2-gl.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; dá &lt;code&gt;[[:Ficheiro:Wikipedia-logo-v2-gl.png]], podendo achegar outro texto no canto do nome da imaxe: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[:Ficheiro:Wikipedia-logo-v2-gl.png|Logo da Galipedia]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; quedando así &lt;code&gt;[[:Ficheiro:Wikipedia-logo-v2-gl.png|Logo da Galipedia]]&lt;/code&gt;.

==Efectos==
A continuación pode verse o modo correcto de como realizar os diversos efectos posibles usando o código wiki.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;width: 50%&quot; | Resultado final
! style=&quot;width: 50%&quot; | Código wiki
|-
| 
Este é un parágrafo...

...e este é outro.

*Para engadir novos parágrafos preme a tecla «intro» dúas veces. Se pulsas unha soa vez non se engadirá un novo parágrafo.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;Este é un parágrafo...

...e este é outro.&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
''Esta liña está en cursiva.''

'''Estoutra liña está en negra.'''

'''''Por último, nesta combínanse os dous tipos: a negra e mais a cursiva.'''''

*A cursiva conséguese con dous comiñas sinxelas (&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;) ao comezo e á fin do texto, mentres que a negra se fai con tres; para a negra e cursiva á vez necesítanse cinco.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;''Esta liña está en cursiva.''&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;'''Estoutra liña está en negra.'''&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;'''''Por último, nesta combínanse os dous tipos: a negra e mais a cursiva.'''''&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
*Este é un elemento dunha lista de asteriscos
*Este é outro

#Estoutro está nunha lista numerada
#Igual ca este

*Pódense crear listas de asteriscos ou numeradas para ir enumerando diferentes elementos nunha relación.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;*Este é un elemento dunha lista de asteriscos&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;*Este é outro&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#Estoutro está nunha lista numerada&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#Igual ca este&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
:Esta liña ten sangría.
::Esta ten aínda máis sangría.
:::E mesmo máis.

*Para que un texto teña sangría só hai que engadir dous puntos ('':'') ao comezo da liña. Cantos máis dous puntos se insiran, máis sangría terá o texto.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:Esta liña ten sangría.&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;::Esta ten aínda máis sangría.&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:::E mesmo máis.&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
----

*Pódese facer unha liña horizontal nunha páxina con catro raias horizontais seguidas.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;----&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
&lt;pre&gt;Esta liña é un exemplo sobre como amosar o [[código]] da
[[Artigo|páxina]] usando a etiqueta &quot;pre&quot;.&lt;/pre&gt;


&lt;nowiki&gt;Esta liña é un exemplo sobre como amosar o [[código]] da [[Artigo|páxina]] usando a etiqueta &quot;nowiki&quot;.&lt;/nowiki&gt;

*A diferenza entre &lt;nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt; e &lt;nowiki&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/nowiki&gt; é que a segunda etiqueta preserva os saltos de liña, mentres que a primeira non o fai.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;pre&gt;Esta liña é un exemplo sobre como amosar o [[código]] da
[[Artigo|páxina]] usando a etiqueta &quot;pre&quot;.&lt;/pre&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;


&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;Esta liña é un exemplo sobre como amosar o [[código]] da [[Artigo|páxina]] usando a etiqueta &quot;nowiki&quot;.&lt;/nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
Podes empregar &lt;sup&gt;superíndices&lt;/sup&gt; e &lt;sub&gt;subíndices&lt;/sub&gt;, así como controlar o &lt;big&gt;tam&lt;/big&gt;&lt;small&gt;año&lt;/small&gt; da fonte e a &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;cor&lt;/font&gt;!
*Coas etiquetas &quot;sub&quot; e &quot;sup&quot; obtemos subíndices e superíndices respectivamente, &quot;big&quot; e &quot;small&quot; permítennos cambiar o tamaño e &quot;font color&quot; a cor do texto.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Podes empregar &lt;sup&gt;superíndices&lt;/sup&gt; e &lt;sub&gt;subíndices&lt;/sub&gt;, así como controlar o &lt;big&gt;tam&lt;/big&gt;&lt;small&gt;año&lt;/small&gt; da fonte e a &lt;font color=&quot;green&quot;&gt;cor&lt;/font&gt;!&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
Tamén se pode &lt;s&gt;riscar&lt;/s&gt; texto e &lt;u&gt;subliñar&lt;/u&gt; contidos.
*O riscado pode servir nas conversas ou votacións (para eliminar comentarios cos que xa non se está de acordo e invalidar votos) e o subliñado é útil nas conversas para resaltar algunha parte do comentario.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Tamén se pode &lt;s&gt;riscar&lt;/s&gt; texto e &lt;u&gt;subliñar&lt;/u&gt; contidos.&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
&lt;center&gt;Ademais tamén se pode centrar un texto.&lt;/center&gt;
*Para centrar un texto basta con usar a etiqueta &quot;center&quot;
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;center&gt;Ademais tamén se pode centrar un texto.&lt;/center&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/center&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
&lt;!-- Aquí poden ir tódolos comentarios que desexes, na vista normal da páxina (lectura) non se van ver. Este texto só se verá ao editar a páxina. --&gt;
*Aquí non se ve nada, porque son comentarios e axudas para futuros ''editores'' (non lectores) da páxina.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;!-- Aquí poden ir tódolos comentarios que desexes, na vista normal da páxina (lectura) non se van ver. Este texto só se verá ao editar a páxina. --&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| width=“50%”|
&lt;h2&gt;Cabeceira de 1º nivel&lt;/h2&gt;
&lt;h3&gt;Cabeceira de 2º nivel&lt;/h3&gt;
&lt;h4&gt;Cabeceira de 3º nivel&lt;/h4&gt;
&lt;h5&gt;Cabeceira de 4º nivel&lt;/h5&gt;
*Co símbolo igual (''='') a ambos os lados dun texto podemos crear diferentes seccións dentro dun texto.
| width=“50%” valign=&quot;top&quot;|
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;==Cabeceira de 1º nivel==&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;===Cabeceira de 2º nivel===&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;====Cabeceira de 3º nivel====&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;=====Cabeceira de 4º nivel=====&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
|}

==Táboas==
{{Artigo principal|Wikisource:Como facer táboas}}
O código wiki permite a creación de diversas táboas.

*'''Exemplo 1:'''
{| {{Táboabonita}}
|-----
| bgcolor=&quot;#f3f300&quot; | Elemento un || bgcolor=&quot;#00f3f3&quot; | Elemento dous
|-----
| Elemento tres || Elemento catro
|}

&lt;pre&gt;
{| {{Táboabonita}}
|-----
| bgcolor=&quot;#f3f300&quot; | Elemento un || bgcolor=&quot;#00f3f3&quot; | Elemento dous
|-----
| Elemento tres || Elemento catro
|}
&lt;/pre&gt;

*'''Exemplo 2:'''
{| {{Táboabonita}}
|-----
| Elemento un || Elemento dous
|-----
| rowspan=&quot;2&quot; | Elemento tres || Elemento catro
|-----
| Elemento cinco
|}

&lt;pre&gt;
{| {{Táboabonita}}
|-----
;
| Elemento un || Elemento dous
|-----
| rowspan=&quot;2&quot; | Elemento tres || Elemento catro
|-----
| Elemento cinco
|}
&lt;/pre&gt;

*'''Exemplo 3:'''
{| {{Táboabonita}}
|+ Lenda da táboa
! Primeira columna !! Segunda columna !! Terceira columna !! Cuarta columna
|-
! Primeira fileira
| Cela 1 || Cela 2 || Cela 3
|-
! Segunda fileira
| Cela 4
|colspan=&quot;2&quot; | Cela 5, que se estende por dúas columnas
|}

&lt;pre&gt;
{| {{Táboabonita}}
|+ Lenda da táboa
! Primeira columna !! Segunda columna !! Terceira columna !! Cuarta columna
|-
! Primeira fileira
| Cela 1 || Cela 2 || Cela 3
|-
! Segunda fileira
| Cela 4
|colspan=&quot;2&quot; | Cela 5, que se estende por dúas columnas
|}
&lt;/pre&gt;

[[Categoría:COMOs|Editar unha paxina]]</text>
      <sha1>gv2p4n09y48p3z2rzf36ux3k3cudxbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Artigo principal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3995</id>
    <revision>
      <id>12122</id>
      <parentid>12087</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1226" sha1="kl8chhxx1f5mlirra37c54oce4bikka" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;detail principal&quot;&gt;  
:&lt;span&gt;&lt;span&gt;{{#switch:{{NAMESPACE}}
 | #default  = {{#if:{{{contido|}}}&lt;!--
--&gt;|{{{contido}}}&lt;!--
--&gt;|{{#if:{{{1|}}}&lt;!--
   --&gt;|{{#if:{{{amorce|}}}&lt;!--
      --&gt;|{{{amorce}}}&lt;!--
      --&gt;|{{#if:{{{2|}}}|''Páxinas principais''|''Páxina principal''}}&lt;!--
    --&gt;}}&lt;i&gt;:&lt;/i&gt; '''{{Ligazóns multiparámetros|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|{{{8|}}}|{{{9|}}}|{{{10|}}}}}'''.&lt;!--
   --&gt;|&lt;!--SEN PARÁMETRO 1:--&gt;''Páxina principal:'' '''[[{{PAGENAME}}]]'''.&lt;!--
  --&gt;}}&lt;!--
--&gt;}}
 | {{ns:14}} = {{#if:{{{contido|}}}&lt;!--
--&gt;|{{{contido}}}&lt;!--
--&gt;|{{#if:{{{1|}}}&lt;!--
   --&gt;|{{#if:{{{amorce|}}}&lt;!--
      --&gt;|{{{amorce}}}&lt;!--
      --&gt;|{{#if:{{{2|}}}|''As páxinas principais desta [[Wikisource:Categorías|categoría]] son''|''A páxina principal desta [[Wikisource:Categorías|categoría]] é''}}&lt;!--
    --&gt;}}&lt;i&gt;:&lt;/i&gt; '''{{Ligazóns multiparámetros|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|{{{8|}}}|{{{9|}}}|{{{10|}}}}}'''.&lt;!--
   --&gt;|&lt;!--SEN PARÁMETRO 1:--&gt;''A páxina principal desta [[Wikisource:Categorías|categoría]] é'' '''[[{{PAGENAME}}]]'''.&lt;!--
  --&gt;}}&lt;!--
--&gt;}}
}}&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;

{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kl8chhxx1f5mlirra37c54oce4bikka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Artigo principal/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3996</id>
    <revision>
      <id>12123</id>
      <parentid>12096</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="i6azfwkh3cgc20xbetbjmsvzlt4vtpm" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír unha ligazón a páxina principal dunha sección ou categoría.

;Uso
Copiar o seguinte código:
&lt;pre&gt;{{Artigo principal|nome da páxina}}&lt;/pre&gt;
:onde ''nome da páxina'' é o páxina principal ao que vai apuntar a ligazón.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>i6azfwkh3cgc20xbetbjmsvzlt4vtpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ligazóns multiparámetros</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3997</id>
    <revision>
      <id>12101</id>
      <parentid>12100</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1355" sha1="l120s9earfhxzlik7etzmtw3m2bnshq" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{gras|}}}|'''[[{{{1}}}]]'''{{#if:{{{2|}}}|{{#if:{{{3|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;'''[[{{{2}}}]]'''}}{{#if:{{{3|}}}|{{#if:{{{4|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;'''[[{{{3}}}]]'''}}{{#if:{{{4|}}}|{{#if:{{{5|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;'''[[{{{4}}}]]'''}}{{#if:{{{5|}}}|{{#if:{{{6|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;'''[[{{{5}}}]]'''}}{{#if:{{{6|}}}|{{#if:{{{7|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;'''[[{{{6}}}]]'''}}{{#if:{{{7|}}}|{{#if:{{{8|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;'''[[{{{7}}}]]'''}}{{#if:{{{8|}}}|{{#if:{{{9|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;'''[[{{{8}}}]]'''}}{{#if:{{{9|}}}|{{#if:{{{10|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;'''[[{{{9}}}]]'''}}{{#if:{{{10|}}}|&amp;#32;{{{e|e}}}&amp;#32;'''[[{{{10}}}]]'''}}|[[{{{1}}}]]{{#if:{{{2|}}}|{{#if:{{{3|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;[[{{{2}}}]]}}{{#if:{{{3|}}}|{{#if:{{{4|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;[[{{{3}}}]]}}{{#if:{{{4|}}}|{{#if:{{{5|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;[[{{{4}}}]]}}{{#if:{{{5|}}}|{{#if:{{{6|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;[[{{{5}}}]]}}{{#if:{{{6|}}}|{{#if:{{{7|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;[[{{{6}}}]]}}{{#if:{{{7|}}}|{{#if:{{{8|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;[[{{{7}}}]]}}{{#if:{{{8|}}}|{{#if:{{{9|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;[[{{{8}}}]]}}{{#if:{{{9|}}}|{{#if:{{{10|}}}|,|&amp;#32;{{{e|e}}}}}&amp;#32;[[{{{9}}}]]}}{{#if:{{{10|}}}|&amp;#32;{{{e|e}}}&amp;#32;[[{{{10}}}]]}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l120s9earfhxzlik7etzmtw3m2bnshq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:VT</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3998</id>
    <redirect title="Modelo:Véxase tamén" />
    <revision>
      <id>12103</id>
      <parentid>12102</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:VT]]</comment>
      <origin>12103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="qss6glt7af44jj58s8an4b1j2aigx6b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Modelo:Véxase tamén]]</text>
      <sha1>qss6glt7af44jj58s8an4b1j2aigx6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Véxase tamén</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3999</id>
    <revision>
      <id>12115</id>
      <parentid>12114</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 11 revisións desde [[:w:Modelo:Véxase_tamén]]</comment>
      <origin>12115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="36dtqy0b2mldjd1gc3lv85ax6inbdsb" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;detail principal&quot;&gt;
:&lt;span&gt;&lt;span&gt;{{#if:{{{contido|}}}&lt;!--
--&gt;|{{{contido}}}&lt;!--
--&gt;|{{#if:{{{1|}}}&lt;!--
   --&gt;|{{#if:{{{amorce|}}}&lt;!--
      --&gt;|{{{amorce}}}&lt;!--
      --&gt;|{{#if:{{{2|}}}|''Véxase tamén''|''Véxase tamén''}}&lt;!--
    --&gt;}}&lt;i&gt;:&lt;/i&gt; '''{{Ligazóns multiparámetros|{{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|{{{8|}}}|{{{9|}}}|{{{10|}}}}}'''.&lt;!--
   --&gt;|&lt;!--SEN PARÁMETRO 1:--&gt;''Véxase tamén:'' '''[[{{PAGENAME}}]]'''.&lt;!--
  --&gt;}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>36dtqy0b2mldjd1gc3lv85ax6inbdsb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Véxase tamén/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4000</id>
    <revision>
      <id>12124</id>
      <parentid>12120</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="332" sha1="kcpb6vhr74bux3tp3orou5dz8tz1uyi" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír unha ligazón a unha páxina relacionada desde unha sección ou categoría.

;Uso
Copiar o seguinte código:
&lt;pre&gt;{{VT|nome da páxina}}&lt;/pre&gt;
:onde ''nome da páxina'' é a páxina relacionada a que vai apuntar a ligazón.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>kcpb6vhr74bux3tp3orou5dz8tz1uyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Axuda:Resumo de edición</title>
    <ns>12</ns>
    <id>4001</id>
    <revision>
      <id>18169</id>
      <parentid>12227</parentid>
      <timestamp>2018-09-25T21:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16087" sha1="427bvautrcvb47u3u5kv364sgddkhkc" xml:space="preserve">
O '''resumo de edición''' é un campo que se visualiza como unha pequena caixa debaixo do cadro de edición cando se está editando unha páxina.

É unha práctica recomendable escribir un resumo de edición —cando se crea unha páxina nova, cando se edita unha existente ou cando se edita unha sección dun artigo—, para comunicar que foi o que mudou e como axuda para comprender o sentido dos cambios. Un texto que explique a edición resulta útil tanto para os usuarios que seguen os [[Especial:Cambios recentes|cambios recentes]] como para aqueloutros que comproban o historial da páxina ou calquera das [[#Páxinas onde se visualizan os resumos de edición|páxinas onde quedan rexistrados os resumos]]. Así mesmo é unha boa idea seleccionar nas [[Especial:Preferencias|preferencias de usuario]] (no apartado &quot;Edición&quot;) a opción  &quot;''{{MediaWiki:Tog-forceeditsummary}}''&quot; para que o sistema dea un aviso lembrando que falta por escribir o resumo. 

==Características==
A caixa de edición do resumo permite inserir ata 200 caracteres&lt;ref&gt;O tamaño non pode superar os 250 octetos (iso non aplicable ao texto [[ASCII]], porén teña en conta que en [[UTF-8]] cada carácter non-ASCII ocupa 2 octetos ou máis)&lt;/ref&gt;. Se intenta escribir ou pegar máis de 200 caracteres só se visualizarán os 200 primeiros. 

Nos resumos de edición funcionan as ligazóns internas e as [[InterWiki|ligazóns interwiki]], así e todo hai certas limitacións en canto ao código que se pode incluír nos resumos debido a que o sistema non o vai interpretar correctamente&lt;ref&gt;
O seguinte código wiki non se interpreta nos resumos:
*Variables, modelos, [[m:Help:Parser function|funcións analíticas]] (''parser functions'').
*As ligazóns externas non funcionan.
*A etiquetas [[HTML]] non funcionan.
*Cursiva, negra, etc., non funcionan (os resumos visualízanse en cursiva).
*As etiquetas &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; non funcionan; polo que por exemplo &lt;nowiki&gt;[[a]]&lt;/nowiki&gt; non se mostra (amósase como &amp;lt;nowiki&gt;[[a]]&amp;lt;/nowiki&gt;), como alternativa use  [ [a] ] (cunha separación entre corchetes).&lt;/ref&gt;.

Ao mesmo tempo que se previsualiza a páxina premendo no botón &quot;''{{MediaWiki:Showpreview}}''&quot; faise unha previsualización do resumo. Pode comprobarse así se o resumo supera os 200 caracteres permitidos, se hai erros nos enlaces incluídos ou erros na redacción.

==Recomendacións para a redacción do resumo==
O texto do resumo debe ser claro e preciso, ter unha redacción neutra e achegar información dabondo para interpretar o sentido da edición. Debe evitarse unha redacción confusa, que conduza a malentendidos, que conteña apreciacións persoais ou que sexa demasiado xenérica. En xeral debe evitarse redactar calquera tipo texto que impida comprender o verdadeiro contido da edición.

===Uso do resumo en edicións controvertidas ou en disputa===
O uso correcto do resumo é crítico nos casos de disputas sobre o contido. Os resumos de edición deben recoller dun xeito preciso e conciso a natureza da edición, en particular se é controvertida. Se a edición implica desfacer cambios previos debe marcarse preferiblemente como reversión (&quot;rv&quot;) diante do texto do resumo de edición. Nos resumos debe evitarse entrar en debates, negociacións sobre o contido ou expresar opinións sobre os outros usuarios implicados. Se é preciso faga uso da páxina de conversa para explicar con máis detalle a natureza das edicións.

==Cambiar o resumo de edición==
Ás veces debido a erros no texto (ou pola necesidade de transmitir certa información sobre a páxina) cómpre mudar o resumo de edición. Modificar o resumo para eliminar un resumo existente é un proceso tecnicamente complexo que implica diversos pasos que non poden realizar todos os usuarios do wiki. A solución máis sinxela é realizar unha edición sen contido. Unha edición pequena que non ten efecto ou que o efecto na páxina é imperceptible grazas á cal se pode escribir un novo texto no resumo de edición para corrixir, matizar ou aclarar o texto dun resumo anterior.

A edición pode consistir en modificar o número de liñas do texto do páxina, engadir ou eliminar unha liña de separación no texto, na separación das categorías ou do interwiki, engadir ou eliminar un espazo en branco. Dese xeito pódese escribir un novo resumo cun novo contido. 

Algunhas situacións nas que poden realizarse edicións sen contido:
*para corrixir problemas na interpretación do resumo porque quedou truncado debido á limitación dos 200 caracteres
*cando se verifica a [[#Resumos de edición nas traducións doutros Wikisources|orixe dun artigo traducido doutro Wikisource]] para cumprir os requirimentos da licenza
*para corrixir erros ortográficos
*para corrixir erros ou imprecisións na redacción do resumo
*para corrixir problemas nos resumos debidos a edicións rápidas froito de copiar e pegar

==Resumos automáticos==
En determinadas circunstancias xérase un resumo automático cando se garda a edición sen resumo. 

{| border class=&quot;wikitable&quot;
! Acción do usuario !! Páxina da mensaxe !! Texto do resumo
|-
| Crear ou substituír unha páxina cunha redirección&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(&quot;$1&quot; substitúese pola páxina á que apunta a redirección)&lt;/small&gt;
| [[MediaWiki:Autoredircomment]]
| {{#ifexist:MediaWiki:Autoredircomment|{{msgnw:MediaWiki:Autoredircomment}}|&lt;nowiki&gt;Redirixida cara a &quot;[[$1]]&quot;&lt;/nowiki&gt;}}&lt;br /&gt; 
&lt;small&gt;'''Exemplo:''' ''{{int:Autoredircomment|Albert Einstein}}''&lt;/small&gt;
|-
| Eliminar todo o texto que contén a páxina
| [[MediaWiki:Autosumm-blank]]
| {{#ifexist:MediaWiki:Autosumm-blank|{{msgnw:MediaWiki:Autosumm-blank}}|O contido da páxina foi eliminado}}
&lt;br /&gt;
|-
| Eliminar a maior parte do texto dunha páxina ou editar unha páxina curta&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(&quot;$1&quot; substitúese polo novo texto)&lt;/small&gt;
| [[MediaWiki:Autosumm-replace]]
|{{#ifexist:MediaWiki:Autosumm-replace|{{msgnw:MediaWiki:Autosumm-replace}}|O contido da páxina foi substituído por &quot;$1&quot;}}  &lt;br /&gt; 
&lt;small&gt;'''Exemplo:''' ''{{int:Autosumm-replace|rwertyuiooppasffff}}''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;'''Exemplo:''' ''{{int:Autosumm-replace|Isto é unha proba}}''&lt;/small&gt;
|-
| Crear unha páxina nova&lt;br /&gt; &lt;small&gt;(&quot;$1&quot; substitúese polo texto do comezo da páxina)&lt;/small&gt;
| [[MediaWiki:Autosumm-new]]
| {{#ifexist:MediaWiki:Autosumm-new|{{msgnw:MediaWiki:Autosumm-new}}|Nova páxina: &quot;$1&quot;}}&lt;br /&gt; 
&lt;small&gt;'''Exemplo:''' ''{{int:Autosumm-new|Albert Einstein ([[14 de marzo]], [[1879]] - [[18 de abril]], [[1955]]) foi un [[Física|físico]] e [[matemáticas|matemático]] alemán}}''&lt;/small&gt;
|-
|Engade unha nova sección nas páxinas de conversa ou naquelas que teñen a lapela '''+'''
|[[MediaWiki:Newsectionsummary]]
|&lt;div&gt;{{int:newsectionsummary|$1}}&lt;/div&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;&lt;div&gt;'''Exemplo:''' &lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;[[##|→]]Título da nova sección:&lt;/span&gt; nova sección''&lt;/div&gt;&lt;/small&gt;
|}

Coa excepción do resumo automático cando se crea unha redirección, que polo común contén toda a información que é preciso coñecer, o resumo automático non é un substituto apropiado dun resumo que debe conter información significativa sobre o contido da edición.

:;Algunhas situación comúns
:Cando no resumo aparece o texto sinalado a continuación, por regra xeral, pode indicar:
:*''&quot;O contido da páxina foi eliminado&quot;'' que se trata dun caso de [[Wikisource:Vandalismo|vandalismo]], dun erro dun usuario ao crear a páxina ou no caso dunha proposta de borrado que o creador da páxina concorda co borrado.
:*''&quot;O contido da páxina foi substituído por...&quot;'' que se trata dun caso de vandalismo, noutros casos pode ser un indicador para os administradores de que hai que [[Axuda:Fusionar historiais|combinar os historiais]] de dous artigos ou páxinas.

;Resumos automáticos que se xeran ao reverter unha edición
{| border class=&quot;wikitable&quot; 
! Acción do usuario !! Páxina da mensaxe !! Texto do resumo
|-
|Reverter unha edición por parte dun [[Wikisource:Administradores|administrador]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(&quot;$1&quot; substitúese polo nome do usuario que fixo a edición e &quot;$2&quot; polo nome do usuario que fixo a última edición boa)&lt;/small&gt;
|[[MediaWiki:Revertpage]]
|{{int:revertpage}}&lt;br /&gt; 
&lt;small&gt;'''Exemplo:''' ''{{int:revertpage|Usuario|Vándalo}}''&lt;/small&gt;
|-
|Reverter unha edición por parte dun usuario&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(&quot;$1&quot; polo número de revisión e &quot;$2&quot; polo nome do usuario que fixo a edición)&lt;/small&gt;
|[[MediaWiki:Undo-summary]]
|{{int:Undo-summary}}&lt;br /&gt; 
&lt;small&gt;'''Exemplo:''' ''{{int:Undo-summary|8888|Vándalo}}''&lt;/small&gt;
|}

==Páxinas onde se visualizan os resumos de edición==
O resumo de edición pode verse como un texto en cursiva nas seguintes localizacións:

*'''Historial da páxina'''  — listaxe de edicións nunha páxina, inclúe o tamaño en bytes do texto editado. '''Exemplo:''' &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://gl.wikisource.org/w/index.php?title=Colombo_(serie_de_televisión)&amp;action=history historial de &quot;Colombo (serie de televisión)&quot;]&lt;/span&gt;. 
*'''Contribucións do usuario''' — listaxe de edicións dun usuario. '''Exemplo:''' [[:en:Special:Contributions/Jimbo_Wales|contribucións de Jimbo Wales]].
*'''Lista de vixilancia''' — listaxe dos cambios recentes das páxinas vixiladas (só é aplicable aos usuarios rexistrados), inclúe o tamaño en bytes do texto editado.
*'''Diferenzas entre edicións''' — mostra a diferenza entre dúas edicións. '''Exemplo:''' &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://gl.wikisource.org/w/index.php?title=Xabar%C3%ADn_Club&amp;diff=855927&amp;oldid=837363 diferenzas entre edicións no artigo Xabarín Club]&lt;/span&gt;.
*'''Cambios recentes''' / '''Cambios recentes avanzados''' — listaxe de todos os [[Especial:RecentChanges|cambios recentes]], inclúe o tamaño en bytes do texto engadido ou eliminado.
*'''Canles IRC''' — listaxe en tempo real de todos os cambios. Poden visulizarse nas canles do servidor [irc://irc.wikimedia.org/ irc.wikimedia.org] co uso de software do tipo ''[[:en:User:Henna/VF|Vandal Fighter]]''. '''Exemplo para a Galipedia:''' [irc://irc.wikimedia.org/gl.wikipedia #gl.wikipedia]
*'''Cambios relacionados''' — listaxe dos cambios nas páxinas que ligan cunha determinada páxina. '''Exemplo:''' [[Especial:Cambios relacionados/Galicia|cambios relacionados co artigo Galicia]]. 
*'''Lista de páxinas novas''' — mostra o [[Especial:Páxinas novas|resumo de edición da creación da páxina]], inclúe o tamaño en bytes do texto editado.

==Resumos de edición nas traducións doutros Wikisource==
A licenza [[CC-BY-SA]] baixo a que se licencian os textos de [[Wikisource]] require o recoñecemento da autoría  mesmo cando os artigos proceden doutro Wikisource. Paralelamente indicar no resumo a orixe do artigo facilita a verificación do contido por parte doutros colaboradores do wiki. 

;Exemplos de resumos para traducións
&amp;rarr; ''&lt;nowiki&gt;tradución da páxina do Wikisource na_lingua_que_sexa   [[:indicativo_de_lingua:Nome_do_artigo]]&lt;/nowiki&gt;''

Tomando como exemplo o artigo [[Albert Einstein]] algunhas das opcións para o resumo son:
*''tradución do artigo do Wikisource en inglés [[:en:Albert Einstein]]''.
*''tradución do artigo do Wikisource en castelán [[:es:Albert Einstein]]''.
*''este artigo contén material procedente dos artigos dos Wikisources en inglés, castelán e portugués: [[:en:Albert Einstein]], [[:es:Albert Einstein]], [[:pt:Albert Einstein]]''.
*''tradución da versión &lt;nowiki&gt;http://pt.wikisource.org/w/index.php?title=Albert_Einstein&amp;oldid=11330571&lt;/nowiki&gt; do artigo do Wikisource en portugués''

==Resumo de edición na carga de imaxes==
Cando cargue un ficheiro debe fornecer un resumo de edición da imaxe ou do ficheiro multimedia. Ese resumo móstrase:
*[[Especial:Log/upload|no rexistro de carga]], corresponde á segunda parte do resumo que se visualiza —a primeira parte é o nome do ficheiro—. Exemplo: 
:&lt;code&gt;21:10, 26 outubro 2008 Lmbuga (Conversa | contribucións) cargou &quot;[[:Imaxe:Lalín.Paseo fluvial do río Pontiñas.jpg]]&quot; ‎ ''({{Information |Description=Ganso (?) no paseo fluvial do río Pontiñas en Lalín, Galiza |Source=Obra propia (own work). http://gl.wikisource.org/wiki/Imaxe:Lalín.Paseo_fluvial_do_río_Pontiñas.jpg |Date=26-10-2008 |Author=Luis Miguel Bu)''&lt;/code&gt;
[[Ficheiro:Lalín.Paseo fluvial do río Pontiñas.jpg|thumb|right|Premendo na imaxe pódese acceder a toda a información incluída no resumo.]]
*no historial da páxina de descrición da imaxe. Exemplo: [[:Ficheiro:Lalín.Paseo fluvial do río Pontiñas.jpg#Historial do ficheiro]]

No caso dunha imaxe nova o resumo visualízase:
*como resumo de edición na páxina de descrición da imaxe e nos cambios recentes
*como parte editable da páxina de descrición da imaxe, que pode incluír os seguintes elementos:
**breve descrición da imaxe
**ligazóns internas e externas
**[[Modelo:Information|modelo de información de imaxe]] (o modelo permite incluír a descrición e ligazóns sinaladas antes)
*** '''Descrición''' do contido. 
*** '''Orixe''' da imaxe. 
*** '''Data''' da creación. 
*** '''Autor'''(es) do ficheiro. 
*** '''Licenza'''. (Tamén pode seleccionar a [[Wikisource:Marcadores de licenza de imaxe|licenza]] apropiada na [[MediaWiki:Licenses|caixa despregable de licenzas]].)
*** Opcional: '''Outras versións''' dispoñibles, se as hai, coas súas correspondentes ligazóns internas.
**unha ou máis [[:Categoría:Imaxes por tema|categoría]]s para clasificar a imaxe

O resumo de edición da carga de imaxes permite ata 250 caracteres, no rexistro de carga o final pode quedar truncado debido a que só pode visualizar 255  caracteres incluído o nome do ficheiro cargado.

Na carga de imaxes non hai vista previa, polo tanto non se poden verificar as ligazóns, os modelos incluídos, as categorías... Calquera modificación que sexa necesaria pode realizarse unha vez cargado o ficheiro na parte editable da páxina de descrición do devandito ficheiro. (Se a imaxe está en [[commons:Portada galega|Commons]], o repositorio de imaxes libres dos proxectos Wikimedia, pode engadirse información propia no resumo deste proxecto, por exemplo clasificar a imaxe en categorías. Para modificar a información orixinal hai que realizalo no servidor de orixe: o propio Commons.)

{{Véxase tamén|Wikisource:Política de uso de imaxes#Información da licenza: como marcar as imaxes|Wikisource:Guía de carga de imaxes}}

==Outros datos==
===Procura===
A función de busca de Wikisource non pode buscar nos resumos de edición, os motores de busca externos tampouco indexan esa información.

===Atallos===
*O uso do signos máis ( + ) e menos ( - ) para indicar que se engade ou elimina algún elemento da páxina. '''Exemplo:''' ''&quot;+interwiki, -&lt;nowiki&gt;{{seniw}}&lt;/nowiki&gt;, +&lt;nowiki&gt;{{Outroshomónimos|Colombo (homónimos)}}&lt;/nowiki&gt;, -&lt;nowiki&gt;{{sencat}}&lt;/nowiki&gt;, +[[:Categoría:Series de televisión]]&quot;''
*Hai certas abreviaturas de uso común nos wikis que indican de que tipo de edición se trata. 
**'''rv''' significa reverter, desfacer unha edición. Exemplo: ''&quot;rv Vandalismo: destruír contido e insultos&quot;''
**'''iw''' para o interwiki. Pódese escribir ou poñer o indicativo da lingua coa que se enlaza: ''+ en:'', ''it:'' ou simplemente escribir ''interwiki''
**'''wikificar''', '''formato''', '''formato wiki''', '''arranxos'''... Serven para indicar que se están engadindo ligazóns internas a un texto que non as ten, que se está a dar formato á páxina segundo o [[Wikisource:Libro de estilo|libro de estilo]], que se están facendo correccións ortográficas, etc.
'''Atención:''' lembre que non se deben usar as abreviaturas para substuír o texto do resumo de edición cando se fai preciso achegar información dabondo para interpretar o sentido da edición. Como mostra aplicado a un caso no que se están claisificando páxinas, contén máis información un resumo que inclúe o nome da categoría que se só recolle a abreviatura. '''Exemplo:''' ''+[[:Categoría:Personalidades da física]]'' no canto de ''+cat''

==Notas==
{{Listaref}}

[[Categoría:Axuda|Resumo de edición]]</text>
      <sha1>427bvautrcvb47u3u5kv364sgddkhkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:En uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4002</id>
    <revision>
      <id>12204</id>
      <parentid>12193</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1085" sha1="tbm1sb9i5gbm2sm65p87o8lvk7hyxwq" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = sen franxa
| imaxe = [[Ficheiro:Stop_hand.svg|50px|Alto!! Esta páxina está sendo editada.]]
| estilo= background-color: #cfc
| estilotexto = valores CSS
| texto = Esta páxina '''está sendo editada nestes intres'''. Para axudar a evitar posibles [[Axuda:Conflito de edición|conflitos de edición]], non edite esta páxina mentres esta mensaxe siga aparecendo. Se precisa saber quen está traballando nela revise o [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} historial de edicións]. &amp;nbsp; &lt;small&gt;A &lt;span class=plainlinks&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=cur}}&lt;/span&gt; última edición] nesta páxina foi feita por {{U|{{REVISIONUSER}}}} [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} &lt;span class=plainlinks&gt;{{Idade en tempo|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}].&lt;br /&gt;O tempo máximo de presenza deste marcador é dun mes dende a última edición do usuario que o puxo; pasado ese tempo debe retirarse.&lt;/small&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource:Páxinas en edición por un usuario]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tbm1sb9i5gbm2sm65p87o8lvk7hyxwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:En uso/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4003</id>
    <revision>
      <id>12229</id>
      <parentid>12203</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:29:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>12229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="673" sha1="gk4709vjpcr8a3bt9woapo68g9julal" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
O marcador {{m|En uso}} serve para indicar ao resto de editores e lectores que unha páxina ou sección está sufrindo constantes modificacións por parte doutro usuario. O aviso pide que non se fagan edicións para evitar [[Axuda:Conflito de edición|conflitos de edición]].

;Uso
Basta con colocar o seguinte código na páxina ou sección que se vai editar frecuentemente:
::{{tlx|En uso}}

O tempo máximo para o uso do marcador é de 30 días. O marcador inclúe as páxinas na [[:Categoría:Wikisource:Páxinas en edición por un usuario]].

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>gk4709vjpcr8a3bt9woapo68g9julal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Páxinas en edición por un usuario</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4004</id>
    <revision>
      <id>12228</id>
      <parentid>12205</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Banjo moveu a páxina &quot;[[Categoría:Wisource:Páxinas en edición por un usuario]]&quot; a &quot;[[Categoría:Wikisource:Páxinas en edición por un usuario]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>12228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="equjmsmxr3ji4glk331zefaw8xjpa5s" xml:space="preserve">{{Categoría baleira}}
:''Nesta categoría aparecen as páxinas que están marcadas co marcador {{m|En uso}}, debido a que están sendo editadas por algún usuario.''

__CATEGORÍAOCULTA__

[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>equjmsmxr3ji4glk331zefaw8xjpa5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:U</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4005</id>
    <redirect title="Modelo:Usuario" />
    <revision>
      <id>12209</id>
      <parentid>12208</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:U]]</comment>
      <origin>12209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="dwwlja3wzeq592qqvgpze9zf9wbcskt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Template:Usuario]]</text>
      <sha1>dwwlja3wzeq592qqvgpze9zf9wbcskt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Como rexistrarse</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4006</id>
    <redirect title="Axuda:Rexistro" />
    <revision>
      <id>12231</id>
      <parentid>12230</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Wikipedia:Como_rexistrarse]]</comment>
      <origin>12231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="62midkjgko9fw7jpkg9wxfspgyp8whj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Axuda:Rexistro]]</text>
      <sha1>62midkjgko9fw7jpkg9wxfspgyp8whj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Axuda:Rexistro</title>
    <ns>12</ns>
    <id>4007</id>
    <revision>
      <id>12309</id>
      <parentid>12308</parentid>
      <timestamp>2016-01-20T10:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Edicións fóra do sistema */</comment>
      <origin>12309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13076" sha1="hapzisfeascnx22i4ohbgje94fl7h2v" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Crear unha conta nova.png|350px|miniatura|dereita|Captura da pantalla do cadro que sae cando alguén quere crear unha nova conta de usuario.]]
[[Ficheiro:Acceder ao sistema.png|350px|miniatura|dereita|Captura da pantalla do cadro que sae cando alguén quere entrar ao sistema.]]
Non é obrigatorio nin necesario o '''rexistro dunha conta de [[Wikisource:Wikipedistas|usuario]]''' no Wikisource para ler ou editar páxinas. Tan só é unha opción que proporciona funcións adicionais, ademais dun recoñecemento por parte da comunidade, polo que é bastante recomendado. Se non queres que ninguén saiba o teu [[enderezo IP]], entón deberías crear unha conta para evitar que se mostre nos historiais.

==Que supón?==
A creación dunha conta de usuario implica ter un nome de usuario (que pode ser o teu nome real ou un [[alcume]] ou [[pseudónimo]]) e un [[contrasinal]]. Os nomes de usuario non poden estar repetidos e a creación dunha conta realízase só unha vez. É entón cando ''accederás ao sistema''. As vindeiras veces que pases por aquí, só terás que dar o teu nome de usuario de novo e demostrar co contrasinal que es a mesma persoa.

As edicións que leves a cabo rexistraranse baixo o teu nome de usuario. Se, pola conta, non accediches ao sistema, estas ficarán nos historiais como realizadas polo teu enderezo IP.

Ademais, e grazas ao [[m:Help:Unified login|rexistro unificado de contas]], é posible ter acceso a todos os proxectos da [[Fundación Wikimedia]] baixo o mesmo nome de usuario e contrasinal. Isto permite posuír unha conta global e navegar a través de diferentes wikis sen a necesidade de acceder ao sistema en cada un deles, aforrando tempo que podes empregar en facer edicións.

==Por que crear unha conta?==
Non é necesaria a creación dunha conta para ler ou editar os wikis de [[MediaWiki]]; ''calquera'' pode facelo. No entanto, é unha boa práctica facelo, por estes motivos:

* Unha conta de usuario dáche unha identidade, coa que os demais usuarios te recoñecerán. Se non te rexistras, as túas contribucións quedarán identificadas mediante o teu [[enderezo IP]], e os enderezos IP non permiten unha identificación correcta. Se adoitas conectarte dende ordenadores en diferentes localizacións, terás diferentes enderezos IP en cada caso; mesmo desde un mesmo lugar poderías ter diferentes IP dependendo da conexión á internet. Tamén pode ser que o teu provedor de internet cambie o teu enderezo IP ao cabo dun tempo. Debido a isto, un nome de usuario é moito mellor para manter unha identidade no Wikisource.
* Dado que un mesmo enderezo IP pode ser usado por varios computadores, pode confundirse o teu enderezo IP co dun [[Wikisource:Vandalismo|vándalo]], de xeito que poderían reverterse as túas edicións lexítimas. No peor dos casos, poderías compartir o enderezo IP co dun [[Wikisource:Política de bloqueo|usuario bloqueado]], o que faría que non puideses editar no Wikisource durante un tempo.
* Os enderezos IP non teñen por que ser estáticos, e podería ser que ao cabo dun tempo o teu enderezo IP cambie.
* Poderás vixiar páxinas e facer un seguimento delas grazas á ''lista de vixilancia''.
* Se escolles dar un enderezo de correo electrónico, os outros usuarios poderán pórse en contacto contigo por esta vía. Esta funcionalidade é anónima (os usuarios que che envíen correos non saberán o teu enderezo) e opcional.
* Poderás [[Wikisource:Como trocar o nome dunha páxina|mover páxinas]].
* Poderás participar nas [[Wikisource:Votacións|votacións]] en canto acades os requirimentos mínimos.
* Marcar unha edición como pequena.
* Poderás establecer as túas [[Especial:Preferencias|preferencias]] e facer cousas como:
** Usar os [[Wikisource:Trebellos|trebellos]] dispoñibles. Por exemplo, o [[Wikisource:Revisor ortográfico|revisor ortográfico]] e [[Wikisource:Detector de homónimos|detector de homónimos]].
** Cambiar o número de páxinas mostradas nos [[Axuda:Cambios recentes|cambios recentes]].
** Cambiar as fontes, as cores e o deseño do sitio usando diferentes aparencias.
** Establecer o teu sexo (home ou muller) para que as mensaxes da interface do Wikisource se amosen de acordo co teu sexo.
* Tamén terás a túa [[Wikisource:Páxina de usuario|páxina de usuario]] e a túa [[Wikisource:Páxina de conversa|conversa de usuario]].

===Páxinas de usuario e de conversa===
Unha vez que esteas rexistrado poderás crear as túas propias páxinas ''[[Especial:A miña páxina de usuario|de usuario]]'' e ''[[Especial:A miña conversa|de conversa]]''. Cando estás dentro do sistema, verás o teu nome de usuario na franxa superior das páxinas, con diversas ligazóns útiles. Preme sobre el para ir á túa páxina, que se pode [[Wikisource:Como editar unha páxina|editar]] da mesma forma que o resto das páxinas do wiki. A meirande parte dos usuarios emprégana para darse a coñecer, escribindo sobre eles e mais os seus intereses, por exemplo.

Da mesma forma tamén podes ter unha páxina de conversa propia. Podes chegar a ela premendo na ligazón &quot;'''Conversa'''&quot; ao carón do teu nome de usuario. Nesta páxina é onde os demais usuarios che deixarán mensaxes cando queiran pórse en contacto contigo, e así poidas responder ti na súa conversa. Cada vez que alguén che escriba un comentario nela, o sistema avisarate automaticamente mediante un cartel laranxa dicíndoche que tes mensaxes novas.

===Preferencias de usuario===
As [[Wikisource:Preferencias de usuario|preferencias de usuario]] son opcións que dan a posibilidade de cambiar ou engadir cousas en diferentes aspectos da edición e navegación a través do wiki. Podes definir a lingua da interface, modificar a túa sinatura, fixar unha aparencia, o número de páxinas mostradas nos rexistros... e unha manchea doutras opcións.

==Como crear unha conta==
Para rexistráreste na [[Galipedia]], cómpre a creación dunha conta de usuario. O primeiro que debes facer é premer sobre a ligazón &quot;'''[[Especial:Rexistro/signup|{{MediaWiki:Createaccount}}]]'''&quot; que aparece no canto superior dereito de cada páxina. Unha vez que esteas neste formulario, terás que fornecer un nome de usuario&lt;ref&gt;Tan só existen algunhas restricións técnicas na creación de certas contas con algúns símbolos ou caracteres non latinos, ou se o nome elixido é moi similar a outro xa existente.&lt;/ref&gt; e un contrasinal. Por suposto, o nome escollido non ten por que ser o teu nome real, podes empregar un alcume e así agochar a túa identidade. Á parte deses datos, tamén podes incluír opcionalmente o teu enderezo de [[correo electrónico]], como xeito de contacto privado con outros usuarios (mediante un formulario de envío de mensaxes) e permite a recuperación do contrasinal por se te esqueces del.

Unha vez feito isto, preme en &quot;'''{{MediaWiki:Createacct-submit}}'''&quot; e xa serás un usuario máis da [[Galipedia]]!

==Como acceder ao sistema==
O primeiro é asegurarse de que o teu [[Navegador web|navegador]] acepta ''[[cookie]]s''. Algúns navegadores poden aceptar ou rexeitar ''cookies'' dalgúns sitios en concreto; estes usuarios deben configurar o navegador para aceptar as ''cookies'' de cada wiki onde teñan pensado editar, como ''wikisource.org''.

Para acceder ao sistema como usuario preme sobre a ligazón &quot;'''[[Especial:Rexistro|{{MediaWiki:Login}}]]'''&quot; que hai no recuncho superior dereito da páxina. Chegarás ata un formulario onde só terás que escribir o teu nome de usuario e o teu contrasinal, ambos elixidos durante o proceso de creación da túa conta, e rematar dándolle ao botón &quot;'''{{MediaWiki:Login}}'''&quot;.

A caixa &quot;''{{MediaWiki:Userlogin-remembermypassword}}''&quot; é útil para non ter que dar o contrasinal cada vez que accedas a un wiki [[MediaWiki]] desde o mesmo ordenador. Non obstante, esta característica só funciona se o teu contrasinal non foi xerado polo software de MediaWiki. Ten en conta tamén que as ''cookies'' co teu nome de usuario e contrasinal caducan aos 30 días do acceso, a menos que saias do sistema manualmente.

===Problemas de acceso ao sistema===
Se non es capaz de acceder ao sistema, é probable que sexa por mor dalgún dos seguintes problemas. Se non estivese aquí respondido, solicita axuda na [[Wikisource:A Taberna|na Taberna]].

;A ligazón do rexistro está agochada
:Se non podes premer sobre a ligazón de acceso ao formulario de rexistro, sexa porque está agochada por outro texto, usa esta [http://gl.wikisource.org/w/index.php?title=Especial:Rexistro ligazón directa]. Este problema pódese deber ao uso dun tamaño de fonte mínimo.

;Rexéitanme o nome de usuario e contrasinal
:Os nomes de usuario e contrasinais distinguen entre maiúsculas e minúsculas no Wikisource. Escribíchelos ben? Non é o mesmo &quot;''NomeDeUsuario''&quot; ca &quot;''Nomedeusuario''&quot;. E o mesmo acontece cos contrasinais. A única excepción é o primeiro carácter, que sempre vai en maiúscula por defecto.

;Saín ao anonimato xusto despois de acceder ao sistema:
Hai varias posibles razóns para que se dea este problema:
* Pode suceder por causa das ''cookies''. Bótalle unha ollada a [http://www.google.com/support/accounts/bin/answer.py?&amp;answer=61416 esta pequena guía] para descubrir como se activan as ''cookies'' no teu navegador.
* Asegúrate de que a data e hora do teu ordenador son correctas; se non é así, as ''cookies'' puideron caducar antes de tempo. Ten en conta tamén que algúns software ''[[firewall]]'' e de loita contra a publicidade poden interferir a ''cookie'' que o Wikisource usa para manter o acceso dunha persoa.
* Algúns ISPs empregan [[Proxy#Proxies transparentes|''proxies'' transparentes]] que dan problemas. Intenta utilizar o [https://gl.wikisource.org/wiki/Portada servidor seguro] para esquivar o ''proxy''.
* Nalgunhas ocasións, un usuario pode atoparse fóra do sistema automaticamente entre o comezo dunha edición e o gardado da mesma. As máis das veces ocorre debido a unha sobrecarga do servidor, provocando que o sistema ''estrague'' e perda a información do teu rexistro, botándote ata o anonimato.

===Que fago se esquezo o contrasinal?===
Se proporcionaches de antemán un enderezo de correo electrónico ao rexistrar a conta, ou logo nas preferencias de usuario, podes ir á pantalla de acceso e usar a opción &quot;''{{MediaWiki:Userlogin-resetpassword-link}}''&quot;. Isto enviará un contrasinal temporal ao teu correo electrónico de maneira que te deixe recuperar o acceso á túa conta. Despois diso, poderás volver trocar o contrasinal nas preferencias.

Se, pola contra, non deches un enderezo correo ou non podes acceder a el, terás que crear unha nova conta. Unha vez feito isto, cómpre facer unha solicitude no [[Wikisource:Taboleiro dos administradores/Renomear usuarios|Taboleiro dos administradores]], achegando datos suficientes para deixares claro que ti es ambas as dúas persoas, para así mover as túas antigas páxinas de usuario e conversa ao teu novo nome. Entón, crearase oficialmente unha ligazón entre a túa nova identidade e conseguirase que ninguén poida dubidar de que a túa nova conta sexa un [[Wikisource:Monicreques|monicreque]].

==Saír ao anonimato==
Podes saír do sistema cando queiras premendo na ligazón &quot;'''[[Especial:Saír ao anonimato|{{MediaWiki:Userlogout}}]]'''&quot; na esquina superior á dereita. Despois de facelo, empregarás un enderezo IP para navegar polo Wikisource. Co obxectivo de evitar que o navegador recorde o teu nome de usuario para suxerirllo ao seguinte usuario do ordenador, lembra borrar as ''cookies'' do Wikisource que este almacenou nas configuracións privadas. Por outra banda, especialmente se estás a usar un ordenador público, quizais queiras borrar todo o historial recente do navegador.

===Edicións fóra do sistema===
Ocasionalmente, e por despiste, un usuario pode editar sen ter accedido ao sistema previamente. Aínda que non se trata dun gran problema, pode haber algún tipo de preocupación polo recoñecemento, autoría ou privacidade.

* Por desgraza, se fixeches unha edición sen antes acceder ao sistema, non podes volver e relacionar directamente a edición coa túa conta. Se queres que a túa conta vexa recoñecida a autoría da edición e non che importa o anonimato, realiza unha edición baleira&lt;ref&gt;Unha ''edición baleira'' é aquela que non achega nada á páxina, como engadir ou retirar un espazo entre os signos de igual e os títulos das cabeceiras nas seccións ou facer un pequeno troco de puntuación ou redacción.&lt;/ref&gt; e engade unha nota sobre a edición anterior no [[Axuda:Resumo de edición|resumo de edición]].
* Se deixaches un comentario nunha páxina de conversa sen dar o paso da autenticación, a túa sinatura incluirá o teu enderezo IP. Podes acceder ao sistema e editar o comentario substituíndo a sinatura.
* Se pensas que a conexión entre o teu enderezo IP e o teu nome de usuario é un problema, podes solicitarlle a eliminación da edición a un [[meta:Oversight|supervisor]].

==Notas==
{{Listaref}}

[[Categoría:COMOs|Rexistro]]</text>
      <sha1>hapzisfeascnx22i4ohbgje94fl7h2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Taboleiro dos administradores</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4008</id>
    <redirect title="Wikisource:A Taberna" />
    <revision>
      <id>12313</id>
      <timestamp>2016-01-20T10:42:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:A Taberna]]&quot;</comment>
      <origin>12313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="9mq4tdw5ie7fx9aqqgstuvksyo3uj7t" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:A Taberna]]</text>
      <sha1>9mq4tdw5ie7fx9aqqgstuvksyo3uj7t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Preferencias de usuario</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4009</id>
    <redirect title="Axuda:Preferencias" />
    <revision>
      <id>12319</id>
      <parentid>12318</parentid>
      <timestamp>2016-01-22T14:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Wikipedia:Preferencias_de_usuario]]</comment>
      <origin>12319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="a79z6a5eqerauarul27ix42i9918jza" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Axuda:Preferencias]]</text>
      <sha1>a79z6a5eqerauarul27ix42i9918jza</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Axuda:Preferencias</title>
    <ns>12</ns>
    <id>4010</id>
    <revision>
      <id>12378</id>
      <parentid>12377</parentid>
      <timestamp>2016-01-22T14:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11185" sha1="fcghrb6egs7wup567cbpfz2cu0js4b3" xml:space="preserve">:''Esta páxina ofrece unha vista xeral das preferencias de usuario; para ler unha documentación máis detallada, véxase '''[[meta:Help:Preferences]]'''.''
As '''preferencias''' son as opcións de cada usuario sobre a navegación, a edición, as procuras, as notificacións e outras cousas no wiki. Xunto ás preferencias, hai outros servizos como a lista das contribucións realizadas na parte superior de cada páxina daquelas persoas [[Axuda:Rexistro|que teñan unha conta]]. As preferencias ofrecen un gran número de características personalizables.

A páxina especial ''Especial:Preferencias'' ofrece aparencias, complementos, formatos de data, unha sinatura e outras cousas; tamén proporciona un acceso fácil para instalar outros complementos nos teus perfís de JavaScript e CSS personalizados. (Véxase a sección &quot;[[#Aparencia|Aparencia]]&quot; embaixo.) O efecto global destas características é un control practicamente completo da interface de Wikisource. Para acceder á páxina de preferencias, preme na ligazón &quot;Preferencias&quot; que hai na parte superior de cada páxina; tamén o podes facer desde a caixa de procuras, inserindo '''[[Especial:Preferencias]]'''.

Esta páxina explica os aspectos máis importantes da páxina Especial:Preferencias. A devandita páxina é unha interface en JavaScript que serve para simplificar a alteración das opcións predeterminadas. Estas características e a páxina de preferencias que as establece están achegadas por MediaWiki, o software de Wikisource. Mentres que hai algunhas preferencias automáticas, existen outras ''ferramentas'', denominados [[Wikisource:Trebellos|trebellos]], que non están proporcionadas por MediaWiki, senón que foron realizadas por usuarios e poden necesitar instalación no teu ficheiro de JavaScript personalizado.

==Páxina de preferencias==
Á páxina de preferencias poden acceder os [[Axuda:Rexistro|usuarios rexistrados]]. Ten varias lapelas na parte superior (cómpre JavaScript). O botón {{Botón|Gardar}} serve para todas as lapelas, non para cada unha individualmente.&lt;ref&gt;É certo que cada lapela ha crear un enderezo URL no historial do navegador, pero non representan diferenzas históricas na instancia de JavaScript que se carga coa páxina. Unicamente serven para a navegación coas frechas &quot;atrás&quot; e &quot;adiante&quot; do navegador.&lt;/ref&gt; É dicir, o botón serve para gardar as modificacións feitas en todas as lapelas das preferencias. A ligazón &quot;Restaurar todas as preferencias por defecto&quot; leva ata un formulario de confirmación para restaurar ''todas'' as preferencias de cada lapela aos valores por defecto.

As características predeterminadas están pensadas para os lectores e editores principiantes. Os editores máis experimentados tenden a modificar as preferencias para utilizar os trebellos especiais que axudan a realizar algunhas tarefas.

Se contas cunha [[Axuda:Rexistro unificado|conta global]] en todos os wikis da Wikimedia, entón as preferencias das contas en cada sitio son independentes. Isto débese a que cada wiki ten o seu propio software. Algunhas opcións mesmo poden variar nalgúns wikis.

A continuación detállanse as opcións dispoñibles na Galipedia.

===Información de usuario===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-personal|Información de usuario]] ([[meta:Help:Preferences#User profile]])&lt;/span&gt;
* Modificar o teu contrasinal.
:Esta opción leva a un formulario que permite cambiar o contrasinal actual por un novo.
* Permanecer coa conexión durante 30 días.
:Ao lembrar o contrasinal envíase unha ''cookie'' ao navegador que permite que MediaWiki te recoñeza cada vez que visites o sitio. Deste xeito, non é necesario acceder ao sistema en cada visita.
* Cambiar a túa sinatura.
:Muda o formato estándar para a sinatura: [[Usuario:Exemplo|&lt;span style=&quot;color:#002CC8&quot;&gt;Exemplo&lt;/span&gt;]] ([[Conversa usuario:Exemplo|&lt;span style=&quot;color:#002CC8&quot;&gt;conversa&lt;/span&gt;]]). Máis información: [[Axuda:Como mellora-la miña sinatura]].
* Elixir a lingua da interface.
:Pódese escoller a lingua usada nas mensaxes da interface; a lingua na que estea escrito o texto das páxinas non cambia.

===Aparencia===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-rendering|Aparencia]] ([[meta:Help:Preferences#Appearance]])&lt;/span&gt;
Esta lapela permite modificar a experiencia co navegador web. Atópanse, entre outras, as seguintes opcións:
* Modificar a aparencia.
:As aparencias dispoñibles son: Azul colonial, Moderna, MonoBook e Vector (predeterminada). Noutrora, houbo outras aparencias:&lt;ref&gt;[[meta:Turning off outdated skins/gl|Desactivación das aparencias obsoletas]].&lt;/ref&gt; Parrulo, Estándar, A miña aparencia, Morriña e Sinxela.
* Acceder ao teu &lt;span style=&quot;color:#CC2200&quot;&gt;CSS personalizado&lt;/span&gt; ou &lt;span style=&quot;color:#CC2200&quot;&gt;JS personalizado&lt;/span&gt;.
:Para cada aparencia pódense crear individualmente; tamén se poden escribir estilos que afecten a todas as aparencias. Se as palabras están en cor vermella, quere dicir que as follas de estilo aínda non están creadas.
* Cambiar o tamaño por defecto para as miniaturas dos ficheiros.
* Excluírse das novas características experimentais.
* Decidir algúns comportamentos das páxinas: xustificación dos parágrafos, numeración das cabeceira, entre outras cousas.
* Elixir [[Wikisource:Etiquetas TeX|PNG, TeX ou MathJax]] para mostrar as fórmulas matemáticas.
:''Orixinar sempre unha imaxe PNG'' crea sempre unha imaxe PNG a partir do código TeX; ''Deixalo como TeX'' non converte o código TeX, senón que o mostra como é (isto faise, sobre todo, nos navegadores de texto, como Lynx); ''MathJax'' (experimental), adoita ser a mellor opción para a maioría dos navegadores modernos.

===Data e hora===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-datetime|Data e hora]] ([[meta:Help:Preferences#Date and time]])&lt;/span&gt;
* Formato da data
:Permite elixir a forma en que se mostrará a data ao [[Wikisource:Asine as súas mensaxes nas páxinas de conversa|asinar as mensaxes]] nas páxinas de conversa.
* Desprazamento horario
:Dá a posibilidade de indicarlle ao sistema o desprazamento horario, é dicir, o número de horas de diferenza do teu fuso horario con respecto ao do servidor (que é o [[UTC]]). Isto non se actualiza automaticamente ao cambiar do horario de verán ao de inverno, e viceversa.

;Notas
O horario local móstranse, entre outros, nos seguintes casos:
* [[Especial:Cambios recentes]], [[Especial:Cambios relacionados]], [[Especial:Lista de vixilancia]].
* [[Especial:Rexistros]], [[Especial:Páxinas novas]], [[Especial:Lista de imaxes]].
* Os [[Axuda:Historial|historiais]] das páxinas, as páxinas de diferenzas, as [[Especial:Contribucións|contribucións de usuario]].
* &quot;A última modificación desta páxina foi o...&quot; ao final das páxinas.

Pola súa banda, a hora UTC móstrase ao asinar nas [[Wikisource:Páxina de conversa|páxinas de conversa]].

===Edición===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-editing|Edición]] ([[meta:Help:Preferences#Editing]])&lt;/span&gt;
Wikisource achega aos editores varias opcións para personalizar o xeito de editar as páxinas. Entre elas:
* O número de filas e columnas de caracteres para a caixa de edición.
* A posibilidade de pedir ao software que avise ao deixar o [[Axuda:Resumo de edición|campo do resumo de edición]] baleiro.
* Activar o [[Wikisource:Editor visual|editor visual]], un editor ''WYSIWYG'' para o que non é necesario saber formato wiki.
* A opción de ollar vista previa en tempo real ao premer nos botóns {{Botón|Mostrar a vista previa}} ou {{Botón|Mostrar os cambios}}, que permite enviar unicamente os contidos da caixa de edición ao servidor facendo que o JavaScript refreque a área que hai debaixo da caixa de edición coa vista previa da páxina. Como beneficios, úsase menos largo de banda e non xera un novo enderezo URL no historial do navegador.

Ademais, ofrécense dúas barras de ferramentas para a parte superior da caixa de edición. Por defecto, móstrase a ''barra de ferramentas de edición mellorada'', mais é posible desactivala para volver á versión vella.

===Cambios recentes===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-rc|Cambios recentes]] ([[meta:Help:Preferences#Recent changes]])&lt;/span&gt;
Cada vez que alguén realiza unha edición nunha páxina, gárdase un rexistro coas diferenzas; os [[Axuda:Historial|historiais das páxinas]] almacenan todas as revisións de cadansúa páxina. A páxina de [[Axuda:Cambios recentes|cambios recentes]] mostra as últimas modificacións feitas nas páxinas da base de datos. Estas opcións serven para mostrar a información que aparece en [[Especial:Cambios recentes]] dun ou doutro xeito:
* Lonxitude da lista.
* Métodos de agrupamento da lista.

===Lista de vixilancia===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-watchlist|Lista de vixilancia]] ([[meta:Help:Preferences#Watchlist]])&lt;/span&gt;
As preferencias sobre a lista de vixilancia facilitan o control dos tipos de edicións, usuarios e páxinas que se mostran na páxina [[Especial:Lista de vixilancia]].

===Procura===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-searchoptions|Procura]] ([[meta:Help:Preferences#Search options]])&lt;/span&gt;
Esta lapela serve para escoller as opcións por defecto ao [[Axuda:Procurar|realizar procuras]].
* Elixir o número de resultados por páxina.
* Elixir os [[Wikisource:Espazo de nomes|espazos de nomes]] nos que procurar por defecto.
* Decidir se aceptar ou non suxestións ao introducir os termos de procura na caixa de procuras.

===Preferencias varias===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-misc|Preferencias varias]] ([[meta:Help:Preferences#Misc]])&lt;/span&gt;
Achéganse opcións en relación á visualización das diferenzas entre revisións das páxinas.

===Trebellos===
:&lt;span class=&quot;example&quot; style=&quot;font-family: Georgia, serif;&quot;&gt;[[Especial:Preferencias|Preferencias]]&amp;nbsp;→ [[Especial:Preferencias#mw-prefsection-gadgets|Trebellos]] ([[Wikisource:Trebellos]])&lt;/span&gt;
Os trebellos son ferramentas creadas polos usuarios, non son parte do software que fai funcionar o Wikisource. Nesta lapela están clasificados segundo o seu ámbito de actuación. Cómpre ter en conta que adoitan necesitar JavaScript, de modo que é necesario telo activado para que funcionen.

==Notas==
{{Listaref}}

[[Categoría:Axuda|Preferencias]]
[[Categoría:COMOs|Preferencias]]</text>
      <sha1>fcghrb6egs7wup567cbpfz2cu0js4b3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Normas de conduta</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4011</id>
    <revision>
      <id>12420</id>
      <parentid>12419</parentid>
      <timestamp>2016-01-22T14:14:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12188" sha1="rdoyw2anrxmyho0qisx6pa9ovyu4kbp" xml:space="preserve">Esta páxina ofrece algúns principios de '''boa conduta''' para traballar cos demais no Wikisource.

As persoas que colaboran no Wikisource poden proceder de países e culturas diferentes. É posible diferir amplamente nos puntos de vista, perspectivas e opinións. É de vital importancia tratar as outras persoas con respecto para conseguir grao efectivo de colaboración na construción desta enciclopedia global.

==Principios de conduta no Wikisource==
* [[Wikisource:Asuma a boa fe|Asume a boa fe]]. Ata o de agora, no Wikisource traballouse salientablemente ben grazas a esta política que da unha ampla liberdade á hora de editar. A xente vén aquí para colaborar e escribir bos artigos.
* Lembra a regra de ouro: Trata aos demais como quererías que te tratasen. Recorda que todos fomos novos unha vez.
* Sé cortés e amable.
* Ten en conta que os textos escritos poden ser ambiguos e, a miúdo, soar máis groseiros que esas mesmas palabras oídas dunha persoa que tes diante. A ironía non sempre é obvia na escrita. Lembra que a fala está acompañada de expresión facial, inflexión vocal ou linguaxe corporal. Ten tino ao elixir as palabras que escribes: o que queres dicir pode non ser o que os outros entendan. Do mesmo xeito, ten coidado ao interpretar o que les: o que ti interpretas pode non ser o que os outros queren dicir.
* [[Wikisource:Asine as súas mensaxes nas páxinas de conversa|Asina e pon a data de edición]] nas mensaxes que deixas nas [[Wikisource:Páxina de conversa|páxinas de conversa]] (non nos artigos).
* Traballa para chegar a un acordo ou consenso.
* Discute sobre os feitos, non sobre as personalidades.
* Non fagas terxiversación.
* Non ignores as preguntas.
* Se alguén non está de acordo coa túa edición, achega un bo motivo para respaldala.
* Desiste de seguir apoiando unha posición nunha conversa cando non teñas máis que dicir; ou recoñece cando os teus argumentos están baseados na intuición ou en preferencias persoais.
* Compórtate [[Wikisource:Civismo|civicamente]].
* Malia que é comprensiblemente difícil nunha discusión intensa, se outros editores non son tan cívicos como quererías que fosen, sé ''máis'' cívico, non menos. Deste modo, polo menos ti non estás indo cara ao conflito aberto e aos insultos; coa túa acción, estás facendo algo para calmar as cousas.
* Non dubides en facer saber educadamente aos demais que non estás a gusto co seu ton.
* Ten a disposición para pedir desculpas. Durante as discusións animadas, a miúdo dicimos cousas das que logo nos arrepentimos. Non agoches ese sentimento e coméntao.
* Perdoa e esquece.
* Recoñece os defectos e carencias propios, e mantenos baixo control.
* Eloxia a quen o merece. A todas as persoas gústalles sentir aprecio, especialmente nun ambiente que frecuentemente require compromiso. Deixa notas amigables nas páxinas de conversa dos usuarios.
* Finaliza ou resume as disputas que iniciaches.
* Axude a mediar nas desavinzas dos outros.
* Se estás nunha discusión, fai unha pausa. Se estás mediando, recomenda que as persoas involucradas fagan unha pausa.
* Acouga. Se tes un enfado encima, dedica algo de tempo a outra cousa fóra do Wikisource no canto de publicar mensaxes ou editar. Volve ao cabo dun día ou dunha semana. Se pensas que é necesaria unha mediación, deixa constancia nunha mensaxe.
* Afástate durante un tempo da conversa ou atopa outro artigo para distraerte. Hai moitas tarefas por facer nas que se necesitan persoas.
* Lembra [[Wikisource:O que Wikisource non é|o que Wikisource non é]].
* Evita as reversións cando sexa posible e non te saltes a [[Wikisource:Regra das tres reversións|regra das tres reversións]], agás que esteas ante unha das excepcións. Explica as reversións na caixa do resumo de edición.
* Ao reverter as edicións doutras persoas, dá un motivo relevante para a reversión (na páxina de conversa do artigo, se fose necesario). Se entras nunha discusión por este motivo, explica con calma a túa opinión; adoptar unha posición dogmática ou non comunicativa provoca o mesmo comportamento nos demais e fai que te encerelles nunha [[Wikisource:Guerra de edicións|guerra de edicións]].
* Rectifica, edita, [[Wikisource:Páxina de conversa|debate]].
* Lembra que estás a falar con ''persoas''. Teñen sentimentos. Trata aos demais con dignidade. O mundo é un lugar moi grande, con diferentes culturas e convencións. Non uses xerga que outros non poidan entender. Usa os acrónimos con coidado e explica o seu significado se hai posibilidade de dúbida.

===Evita as críticas indirectas===
Procura evitar o uso de comiñas e outros recursos que impliquen críticas ou indirectas, nos resumos de edición e mais nas páxinas de conversa. Por respecto aos demais usuarios, as críticas da edición doutra persoa, da redacción e elección da terminoloxía ou calquera resposta crítica a un comentario debe facerse de xeito claro, directo e explícito, de maneira que poida ser facilmente entendida e respondida.

Ten presente que o sarcasmo non é tan fácil de transmitir na escrita e pode malinterpretarse. Á hora de expresar críticas deben evitarse as insinuacións, os dobres sentidos e as sutilezas excesivas ou inxustificadas. Este punto tamén axuda ao editor que recibe a crítica a entender correctamente a situación e dar unha resposta aos problemas. Isto tamén pode axudar a aquelas persoas que non teñan o galego como lingua materna.

Cando sexa necesario utilizar este estilo de comunicación para ser conciso ou ilustrativo, o mellor é explicar o significado das comiñas ou de calquera outra indirecta expresada.

Por descontado, a comunicación crítica de calquera maneira e en relación a calquera asunto debe ser [[Wikisource:Civismo|cívica]], debe [[Wikisource:Asuma a boa fe|asumir a boa fe]] e non debe ser dura cos novatos. En caso de dirixirse ao comportamento dun editor ou a outros aspectos dun comentarios, as críticas '''en ningún caso''' deben constituír un [[Wikisource:Non fagas ataques persoais|ataque persoal]].

==Como evitar o abuso das páxinas de conversa==
A maioría da xente séntese orgullosa do seu traballo e punto de vista. É fácil ferir o ego de alguén debido á edición dun artigo, mais as páxinas de conversa non son o lugar axeitado para contraatacar. Son un bo lugar para calmar os ánimos ou reparar o dano causado, pero, sobre todo, o seu verdadeiro propósito é forxar acordos que beneficien os artigos asociados a elas. Se alguén non está de acordo contigo, intenta entender o motivo e toma un tempo na conversa para achegar boas razóns para pensar que o teu modo de pensar é o mellor.

O proceso de mellora empregado en Wikisource é iterativo e a análise crítica do traballo anterior é parte necesaria dese traballo. Se non estás preparado para que o teu traballo sexa minuciosamente examinado, analizado e criticado posiblemente Wikisource non é o lugar axeitado para ti.

Non ''desacredites'' ou ''[[Wikisource:Non fagas ataques persoais|ataques persoalmente]]'' ás outras persoas polas súas edicións. Dicir dunha persoa que é &quot;racista&quot; ou &quot;sexista&quot; fai que se poñan á defensiva. Isto fai difícil debater sobre os artigos dun modo produtivo. Se tes que facer unha crítica, faino amable e construtivamente. Evita o uso de diatribas, mesmo se as utilizas sen intención de atacar, para non dar pé á súa interpretación como ataques persoais.

Outro consello práctico é deixar clara a postura que se está defendendo, especialmente nas respostas. Nas respostas, pódense usar citas textuais doutras persoas, pero sempre é mellor parafrasear ou explicar a interpretación que se lles dá ás palabras. Pódese indicar isto con expresións como &quot;Como semellas dicir...&quot; ou &quot;Segundo entendín das túas palabras...&quot; para remarcar que son interpretacións. Antes de saír a dicir que alguén está errado, reflexiona uns segundos para asegurarte de que non malinterpretaches as súas palabras. 

Cómpre lembrar tamén que a edición dos comentarios dun editor nunha páxina de usuario está mal visto, mesmo se a edición é unha corrección ortográfica ou gramática.

==Traballar cara ao punto de vista neutral==
Cando se tratan casos nos que se produciu unha posible violación da política sobre o [[Wikisource:Punto de vista neutral|punto de vista neutral]] é moi recomendable obrar como se describe a continuación.

Primeiro de todo, pregunta na páxina de conversa do artigo sobre os aspectos do mesmo que consideras que non seguen o punto de vista neutral&lt;ref&gt;A menos que violen claramente a política do punto de vista neutral, en cuxo caso deberían retirarse coa maior brevidade, especialmente nas [[Wikisource:Biografías de persoas vivas|biografías de persoas vivas]].&lt;/ref&gt; e suxire redaccións alternativas. Se non hai resposta, fai as modificacións propostas. Se obtés resposta, intenta chegar a un acordo sobre a redacción definitiva. Deste xeito, ao acadar un consenso, evítanse as guerras de edición. Porén, a desvantaxe é que o artigo permanece nun estado insatisfactorio durante un período de tempo máis longo; isto pódese solucionar puntualmente incluíndo un marcador que advirta do problema, como {{tl|Atención}}.

===Algunhas cousas a ter presentes===
Os artigos de Wikisource deben representar todos os puntos de vista relevantes, no canto de impoñer un sobre outro. Isto significa que os editores deben deixar as súas opinións persoais e consideracións á parte ao escribir o artigo. As páxinas de conversa non existen para debater xuízos de valor sobre cales son os puntos de vista certos e equivocados. Para iso hai grupos de conversa en [[weblog]]s públicos e outros [[wiki]]s. Utiliza as páxinas de conversa dos artigos para falar sobre as exactitudes/inexactitudes ou os problemas de obxectividade do artigo, non para facer [[WP:NON#PROPAGANDA|propaganda]].

Wikisource invita a todo o mundo a [[Wikisource:Edita con afouteza|ser valente]], aínda que é sabio destacar que é posible ser ''demasiado'' valente. Antes de iniciar unha discusión, pregúntate: Paga a pena discutir sobre isto? Podo achegar un [[Axuda:Resumo de edición|resumo]] coa miña de edición e agardar que os demais expresen opinións? As miñas accións teñen consecuencias que non considerei?

As conversas pódense levar ao correo electrónico ou ás páxinas de conversa de usuario se non son esenciais para o artigo. Se non conxenias con alguén, non interactúes con esa persoa máis do necesario. Os conflitos innecesarios distraen o resto da tarefa de facer unha boa enciclopedia. O acoso dentro do wiki é completamente improdutivo. Se tratarse dun xeito máis amigable non axuda, poida que o mellor sexa que esas persoas se eviten canto sexa posible.

Como xa comentamos antes, a edición das palabras asinadas por outra persoa nunha conversa ''non'' é, por regra xeral, aceptable. Unha modificación nun comentario pode alterar o significado orixinal e terxiversar a opinión do editor que o emitiu. Evita editar os comentarios doutros usuarios a menos que [[Wikisource:Vandalismo|sexa necesario]].

==Outros consellos==
Unhas palabras de despedida de [[:en:Larry Sanger|Larry Sanger]]:&lt;ref&gt;Publicadas por [[Larry Sanger]] na súa [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Larry_Sanger&amp;diff=prev&amp;oldid=707310 páxina de usuario] o 14 de febreiro de 2003.&lt;/ref&gt;
* Sede abertos e cordiais, non insultedes.
* Concentrádevos en escribir unha enciclopedia.
* Recoñecede e eloxiade os mellores traballos: aqueles que sexan detallados, obxectivos, ben documentados e con boas referencias.
* Esforzádevos en entender os requisitos impostos pola neutralidade e por que este concepto é tan importante para este proxecto.
* Tratade aos vosos colegas produtivos e ben intencionados de Wikisource con respecto e boa vontade.
* Atraede e honrade á boa xente que sabe moito e escribe ben.
* Ensinade aos [[Troll (Internet)|trolls]], vándalos e wikianarquistas onde está a porta, porque unicamente fan perder o tempo e crean unha atmosfera velenosa.

==Notas==
{{Listaref}}

[[Categoría:Wikisource:Políticas e normas|Normas de conduta]]</text>
      <sha1>rdoyw2anrxmyho0qisx6pa9ovyu4kbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Axuda:Como mellora-la miña sinatura</title>
    <ns>12</ns>
    <id>4012</id>
    <revision>
      <id>12442</id>
      <parentid>12440</parentid>
      <timestamp>2016-01-22T14:16:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>12442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1480" sha1="hrbzkrebq4bs6xloy442ho3krksdy0p" xml:space="preserve">Resulta moi útil e un aforro de tempo atopar nas sinaturas dos usuarios unha ligazón '''[[Especial:Mytalk|á súa páxina de conversa]]'''. Isto pódese facer sinxelamente de dous xeitos diferentes.

==Primeiro xeito==
* Nas '''[[Especial:Preferences|súas preferencias de usuario]]''' escriba a nova sinatura no recadro &quot;''{{MediaWiki:Yournick}}''&quot;. Por exemplo:
:'''&lt;nowiki&gt;[[Usuario:Exemplo|Exemplo]] ([[Conversa Usuario:Exemplo|fálame]])&lt;/nowiki&gt;'''
* Seleccione a caixa: &quot;''Tratar a sinatura como se fose texto wiki, sen ligazón automática.''&quot;.
* A sinatura aparecerá como:
--[[Usuario:Exemplo|Exemplo]] ([[Conversa Usuario:Exemplo|fálame]]) {{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} (UCT)

==Segundo xeito==
* Primeiro, faga unha subpáxina de usuario da seguinte forma: '''Usuario:Exemplo/Sinatura'''.
* Escriba a nova sinatura nesa páxina da mesma forma que na primeira opción. Por exemplo:
:'''&lt;nowiki&gt;[[Usuario:Exemplo|Exemplo]] ([[Conversa Usuario:Exemplo|fálame]])&lt;/nowiki&gt;'''
* Nas '''[[Especial:Preferences|súas preferencias de usuario]]''' escriba:
:'''&lt;nowiki&gt;{{SUBST:Usuario:Exemplo/Sinatura}}&lt;/nowiki&gt;'''
* Seleccione o cadro: &quot;''Tratar a sinatura como se fose texto wiki, sen ligazón automática.''&quot;.
* A sinatura aparecerá como:
--[[Usuario:Exemplo|Exemplo]] ([[Conversa Usuario:Exemplo|fálame]]) {{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} (UCT)

[[Categoría:COMOs|Mellora-la miña sinatura]]</text>
      <sha1>hrbzkrebq4bs6xloy442ho3krksdy0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Como mellora-la miña sinatura</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4013</id>
    <redirect title="Axuda:Como mellora-la miña sinatura" />
    <revision>
      <id>12441</id>
      <timestamp>2016-01-22T14:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Axuda:Como mellora-la miña sinatura]]&quot;</comment>
      <origin>12441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="c02dyv3dhy1vi8fkpx34n6nafypnyl0" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Axuda:Como mellora-la miña sinatura]]</text>
      <sha1>c02dyv3dhy1vi8fkpx34n6nafypnyl0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soneto XV da Vita nuova, do Dante</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4016</id>
    <revision>
      <id>13319</id>
      <parentid>13314</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T20:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2193" sha1="16st9suk0xfj1hxt2sjihkwcawdqk16" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Soneto XV da Vita nuova, do Dante
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=1918
}}

&lt;center&gt;Publicado no n.º 61 da revista ''A Nosa Terra'' o 20/7/1918.&lt;/center&gt;


[[Ficheiro:Soneto XV da Vita nuova, A Nosa Terra n.º 61, 20 de xullo de 1918, p. 3.JPG|290px|dereita]]
&lt;center&gt;&lt;big&gt;SONETO XV DE LA VITA NUOVA&lt;br /&gt;DO DANTE&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

&lt;poem&gt;
Tan xeitosa paresce e recadada
A dona miña s'ela a outro saúda
Qu'a lingua s'esmorece e queda muda,
Y-os ollos non atreven a mirada.
Ela vaise sentíndose gabada,
Mainiñamente, qu'a omildá ll'axuda:
Si é unha cousa, n'o ánimo pon duda,
D'o ceo â terra n'un milagre dada.
Y-amostra tal feitizo a quen-a mira,
Y-o curazón  c'os ollos da un dozore,
Que non pode entender quen non-o proba.
Paresce que c'os beizos ela mova
Un esprito soave cheo d'amore,
Qu'â y-alma vai dicíndolle: sospira.
&lt;/poem&gt;


{{Clear}}


&lt;center&gt;Publicado postumamente no n.º 71 da revista ''Nós'' o  15/11/1929.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157106&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=8 N.º 71 da revista ''Nós''] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


[[Ficheiro:Soneto XV da Vita nuova, do Dante.jpg|550px|dereita]]
&lt;center&gt;&lt;big&gt;SONETO XV DA «VITA NUOVA»,&lt;br /&gt;DO DANTE&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


{{Espazos|5}}&lt;small&gt;''«Tanto gentile e tanto onesta pare...»''&lt;/small&gt;


&lt;poem&gt;
Tan xeitosa parece e recadada
A dona miña s'ela a outro saúda
Qu'a lingua s'esmorece e queda muda
Y-os ollos non estreven a mirada.
Ela vaise sentíndose gabada,
Mainiñamente, qu'a omildá ll'axuda:
Si é unha cousa n'o ánimo pon duda,
Do ceo â terra n'un milagre dada.
Y-amostra tal feitizo a quen-a mira,
Y-ô curazón  c'os ollos da un dozore,
Que non pode entender quen non-o proba.
Paresce que c'os beizos ela move
Un esprito soave cheo d'amore,
Qu'â-y-alma vai dicíndolle: sospira.
&lt;/poem&gt;

{{Clear}}

== Notas ==
{{Listaref}}

== Véxase tamén ==
* [[:it:Vita nuova/Capitolo XXVI#capitolo 26 versetto5]]


[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1918]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:Nós]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:Traducións do italiano]]</text>
      <sha1>16st9suk0xfj1hxt2sjihkwcawdqk16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Home viaxeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4017</id>
    <revision>
      <id>14788</id>
      <parentid>13191</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T10:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Conto]]; engado a [[Categoría:Contos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2162" sha1="qa04so3ml2wd624mvhpedy8pjx53ddd" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;HOME VIAXEIRO&lt;/big&gt;
|autor=&lt;br /&gt;[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=1920
}}
&lt;center&gt;Publicado no n.º 112 da revista ''A Nosa Terra''.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;Publicado no n.º 71 da revista ''Nós'' como &quot;Un conto&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157106&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=8 &quot;Un conto&quot; (n.º 71 da revista ''Nós'')] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;

{{Espazos|3}}Boteime a camiñar pol-o Ceo, brincando d'estrela en estrela, correndo pol-as estradas d'a lús e dos ensoños.

{{Espazos|3}}Respiraba n'o aire da Terra. Un amigo díxome qu'estaba cabeza abaixo c'un pé n'o Pegaso y-outro no Cisne e c'0s beizos y-os ollos n'un anaco d'Europa.

{{Espazos|3}}Seguín brincando d'estrela en estrela. Caín n'un cometa que me servíu de ''skis'' por algún tempo.

{{Espazos|3}}Sentinme liberado. Cheguei a comprender que o mais grande movimento é a profunda e infinida quietude.

{{Espazos|3}}Os meus pés foron trazando a mais longa estrada qu'un xenial inxenieiro pudo maxinar. Mais eu seguía respitando o aire da Terra, y-os meus ollos aínda dían a nosa paisaxe y-as nosas mulleres y-as nosas miserias... Aínda oía falar ôs faladores e sentía nos beizos o aire das cidades... Petaba o meu alento na miseria.

{{Espazos|3}}Bulín moito mais, fixen c'o meu camiñar unha infinida órbita, brinquei por riba da Águia e de Sirio... Cheguei a cansar... Tiña razón o meu amigo.

{{Espazos|3}}A miña cabeza estaba na Terra, sempre na Terra, y-era o inconmovibel centro d'a órbita qu'eu fixera.

{{Espazos|3}}Eu era un home e nin as estrelas, nin os cometas podían arrincar a miña testa da Terra pra leval-a ô Ceo. Pra bicar o Ceo e respirar no cumio era preciso que os meus pés se asentasen na Terra e que camiñase moito pol-o mundo.

&lt;/div&gt;


[[File:Un conto (Boteime a camiñar pol-o Ceo, brincando...).jpg|center|800px]]

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:1920]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:Nós]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>qa04so3ml2wd624mvhpedy8pjx53ddd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Contos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4018</id>
    <revision>
      <id>14783</id>
      <parentid>14770</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T10:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Categoría:Conto]]&quot; a &quot;[[Categoría:Contos]]&quot;</comment>
      <origin>14783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="5ftho3zczn4yls1m2qocf2thtw957mx" xml:space="preserve">{{Wikipedia|conto}}
[[Categoría:Literatura]]</text>
      <sha1>5ftho3zczn4yls1m2qocf2thtw957mx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2000</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4019</id>
    <revision>
      <id>14257</id>
      <parentid>12471</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T09:44:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2001</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4020</id>
    <revision>
      <id>14253</id>
      <parentid>12472</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T09:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2002</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4021</id>
    <revision>
      <id>14260</id>
      <parentid>12473</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T09:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2003</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4022</id>
    <revision>
      <id>14259</id>
      <parentid>12474</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T09:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2004</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4023</id>
    <revision>
      <id>14261</id>
      <parentid>12475</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T09:49:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2005</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4024</id>
    <revision>
      <id>14273</id>
      <parentid>12476</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T11:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1837</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4025</id>
    <revision>
      <id>14483</id>
      <parentid>12483</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:31:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1864</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4026</id>
    <revision>
      <id>14480</id>
      <parentid>12485</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1880</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4027</id>
    <revision>
      <id>14478</id>
      <parentid>12487</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1884</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4028</id>
    <revision>
      <id>14474</id>
      <parentid>12489</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1885</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4029</id>
    <revision>
      <id>14472</id>
      <parentid>12491</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1928</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4030</id>
    <revision>
      <id>18236</id>
      <parentid>12497</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1935</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4031</id>
    <revision>
      <id>18256</id>
      <parentid>12498</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1981</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4032</id>
    <revision>
      <id>18273</id>
      <parentid>12499</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1983</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4033</id>
    <revision>
      <id>18285</id>
      <parentid>12501</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2008</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4034</id>
    <revision>
      <id>14264</id>
      <parentid>12504</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T10:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2009</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4035</id>
    <revision>
      <id>14265</id>
      <parentid>12505</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T10:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Queixumes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4036</id>
    <revision>
      <id>14790</id>
      <parentid>13190</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T10:55:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Conto]]; engado a [[Categoría:Contos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2208" sha1="tnqzvdt76cxzzcg46rebj5n4xz6ov8v" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Q U E I X U M E S
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=1920
}}
&lt;center&gt;Publicado no n.º 112 da revista ''A Nosa Terra''.&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;Publicado no n.º 71 da revista ''Nós'' como &quot;Outro conto&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157106&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=9 &quot;Outro conto&quot; (n.º 71 da revista ''Nós'')] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;

{{Espazos|3}}Cando me erguín aquela mañán dixéronme que Delores, a irmâa da miña caseira Francisca, estaba a morrer. Tiñan catro filliños, y-un dos filliños, o mais pequeno, tamén estaba —probiño— morrendo com'a nai.

{{Espazos|3}}Pra escorrentar a tristura funme a tomal-o sol na solaina, n'unha mañán d'outono. A aldea, os montes y-o ceo eran de pás.

{{Espazos|3}}Pol-a corredoira â veira da miña casa baixaba Manuel, o home da muller enferma, o pai do neniño doente. Levaba un queipo no brazo... Subíu un valo, entrou n'unha horta súa e foi collendo paseniño berzas e berzas, atou dúas cepas, cargou o queipo y-unhas vides, e siguíu pra outra leira súa a traballar e recoller.

{{Espazos|3}}Eu, home da cidade e de cultura sentín unha ferida no curazón ô lembrarme da muller e do meniño loitando co'a enfermedade soilos n'a casa. E pensei en que o amor y-o sentimento soilo surden co'a cultura...

{{Espazos|3}}Chamoume o criado pra xantar... Y-estonces lembreime de que Manuel non tiña criados, que sin o seu traballo a súa muller y-os filliños habían morrer e que aínda tiña él que ordeñal-a vaca, facel-o caldo, carrexar a auga e poñer unhas patacas... E que non tiña tempo pra se consolar e pra consolar, anque o sentimento lle roera o curazon.

{{Espazos|3}}Malpocadiños d'aqueles que n'a vida non teñen tempo pra queixarse nin pra dar consolo. Probes dos que non se poden decatar d'a delor.

&lt;/div&gt;


[[File:Outro conto (Cando me erguín aquela mañán dixéronme).jpg|center|800px]]

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:1920]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:Nós]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>tnqzvdt76cxzzcg46rebj5n4xz6ov8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Column-count</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4037</id>
    <revision>
      <id>12516</id>
      <timestamp>2016-02-04T10:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;-moz-column-count: {{{1|2}}}; -webkit-column-count: {{{1|2}}}; column-count: {{{1|2}}};&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>12516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="9ze8fl2w8qip775icmb0mja7gwt6chd" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;-moz-column-count: {{{1|2}}}; -webkit-column-count: {{{1|2}}}; column-count: {{{1|2}}};&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ze8fl2w8qip775icmb0mja7gwt6chd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Manuel Lago González</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4038</id>
    <revision>
      <id>16650</id>
      <parentid>15298</parentid>
      <timestamp>2017-05-02T22:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="680" sha1="t98z36mh6l616j421pjg165yj2c96qb" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Manuel Lago González.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Manuel Lago González''' (Randufe (Tui) 1865 - Santiago de Compostela 1925), foi un eclesiástico e poeta galego. En 1973 foille dedicado o Día das Letras Galegas.

==Obras==

*&quot;[[O derradeiro celta]]&quot;
*&quot;[[O tesouro de Santa María]]&quot;
*&quot;[[Inverneiras]]&quot;

{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Lago Gonz}}
[[Categoría:Manuel Lago González| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>t98z36mh6l616j421pjg165yj2c96qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xoán Vicente Viqueira</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4039</id>
    <revision>
      <id>16897</id>
      <parentid>15508</parentid>
      <timestamp>2017-09-17T11:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2958" sha1="7gb3vy2z1ymnv2vca82q137d8azblbz" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Xohán Vicente Viqueira.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote={{PAGENAME}}
|Wikinoticias=none
}}
'''Xoán Vicente Viqueira''' (Madrid 1886 - Bergondo 1924) foi un filósofo, psicólogo e pegagogo galego, ao que no ano 1974 se lle dedicou o Día das Letras Galegas.

== Obras ==
* Vicente Viqueira (1915) ''La enseñanza de la psicología en las Universidades alemanas''. JAE, 1915.&lt;ref name=&quot;ANALES&quot;&gt;[http://www.edaddeplata.org/tierrafirme_jae/analesJAE/v.html Anales de la Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas]&lt;/ref&gt;
* Vicente Viqueira (1916). ''Un nuevo factor de la memoria de identificación'', JAE, Tipografía de Fortanet.&lt;ref name=&quot;ANALES&quot;/&gt;
* J. V. Viqueira (1919) ''Introducción a la psicología pedagógica''. Francisco Beltrán.
* Vicente Viqueira (1923) ''Tratado de la naturaleza humana'', 3 t., tradución do orixinal en inglés de [[:en:Author:David Hume|Hume]]. Calpe.&lt;ref&gt;[http://www.uniliber.com/media/reciclaje/images/9900.jpg ''Tratado de la naturaleza humana''] imaxe das portadas.&lt;/ref&gt;
=== Póstumas, recompilacións e reedicións ===
* J. Vicente Viqueira. ''La psicología contemporánea''. Colección Labor. 1930.&lt;ref&gt;[http://pictures.abebooks.com/SALAMBO/18341461885.jpg ''La psicología contemporánea''] Imaxe da portada.&lt;/ref&gt;
* J. V. Viqueira. ''Ensayos y poesías'', Nós, 1931. &lt;ref&gt;{{Versaleta|Iglesias, Xabier}}: [http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2014/01/ensayos-y-poesias.html Os libros de Ánxel Casal] 12/1/2014.&lt;/ref&gt;
* Xoán Vicente Viqueira. ''Escolma de traballos'' (1974), Publicacións da RAG, ISBN 84-600-6160-4:
* Xan Vicente Viqueira. ''Escolma de prosa e verso''. Secretariado de Publicaciones de la USC. 1974.
* Xohán Vicente Viqueira. ''Da Galicia de mañá'' (1974). Galaxia.&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=qnwXt8XPfzgC&amp;lpg=PP1&amp;dq=%22Vicente%20Viqueira%22&amp;hl=es&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q=%22Vicente%20Viqueira%22&amp;f=false ''Da Galicia de mañá''] en Google Books.&lt;/ref&gt;
*Xohán Vicente Viqueira. '''''[[Ensaios e poesías]]'''''. Galaxia. 1974. ISBN 84-7154-222-6. Inclúe:&lt;ref&gt;[https://books.google.es/books?id=uvyX2_nxeOgC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Ensaios e poesías''] en Google Books.&lt;/ref&gt;
{{Ensaios e poesías}}
* J. V. Viqueira. ''Ensaios''. Biblioteca 114, ''El Correo Gallego'', n.º 64, 1991.

== Notas ==
{{Listaref|2}}

== Véxase tamén ==
* ''[[Manifesto da I Asemblea Nazonalista]]''
=== Ligazóns externas ===
*[http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=JohVique&amp;alias=Joh%E1n+Vicente+Viqueira&amp;solapa=biografia Biblioteca Virtual Galega] Universidade da Coruña.


{{DP-AUTOR-80}}

{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>7gb3vy2z1ymnv2vca82q137d8azblbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xoán Vicente Viqueira</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4040</id>
    <revision>
      <id>15405</id>
      <parentid>14932</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T09:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="pp33o6w1a9405im6jfy4zbwyhq08dm0" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:Xoán Vicente Viqueira}}

[[Categoría:Autores-V]]</text>
      <sha1>pp33o6w1a9405im6jfy4zbwyhq08dm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Manuel Lago González</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4041</id>
    <revision>
      <id>12523</id>
      <timestamp>2016-02-04T16:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Autores-L]]&quot;</comment>
      <origin>12523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="sfesgwyn0wpwc6ibi36dv3xq2b128vs" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores-L]]</text>
      <sha1>sfesgwyn0wpwc6ibi36dv3xq2b128vs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O derradeiro celta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4042</id>
    <revision>
      <id>12531</id>
      <parentid>12526</parentid>
      <timestamp>2016-02-04T18:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4447" sha1="r3lb13iwf0xa68huhowt8wrumg9xo7y" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;Escolma. O derradeiro celta&lt;/big&gt;
|autor=&lt;br /&gt;[[Manuel Lago González]]
|dataano=mes de Santiago do 1883
}}

&lt;poem&gt;
                                                                Chega ond'a cerca do castro,
                                                         mira pro fondo do val,
                                                         finca na parede o codo,
                                                         deita a cabeza na mau,
                                                         e namentras que coa outra
                                                         arricando musgue está,
                                                         pensatible, triste e morno,
                                                         así se pon a falar:

                                                                -Alá van os nosos eidos,
                                                         a miña casa alá vay;
                                                         xa me mataron os fillos,
                                                         matárom'a muller xa;
                                                         morreron os nosos homes
                                                         que souperon peleyar,
                                                         morréron-nos os druidas
                                                         servidores de Teutás,
                                                         e matáron-nos as virxes
                                                         que'andaban ó pé do altar
                                                         ca fouce d'ouro no cinto
                                                         y-a vara verde na mau.
                                                         Xa queimaron a devesa
                                                         consagrada á soledá...

                                                                Ay! Cando funguen os ventos
                                                         nas polas do castañal
                                                         xa non ruxirán as armas
                                                         qu'alí tiñan nosos pais...!
                                                         Donde fixemos fogueiras
                                                         os carrascos nacerán,
                                                         e no dolmen en que'ibámos
                                                         de noite a sacrificar,
                                                         criáranse herbas e toxos
                                                         y-os mouchos aniñarán...
                                                         Cobrirán silvas y-adreiras
                                                         as pedras do noso lar,
                                                         e sobr'as mámoas dos mortos
                                                         xente allea pasará...
                                                         Cando se mova o penedo
                                                         qu'está na veira do mar
                                                         xa non irá xente nosa
                                                         con ofrendas a Teutás,
                                                         Ay! De todo o que nós temos
                                                         nin migallas quedarán...!

                                                                Así dixo o vello, e séntase,
                                                         cravando os ollos no chan.
                                                         E ó pé do castro, qu'as brétemas
                                                         da noite cubrindo van,
                                                         tamén de loito cuberto
                                                         maxinando tanto mal,
                                                         soliño, entr'as negras ruinas,
                                                         sóltase, o probe, a chorar!

                                                                        Sobreiras (Tuy)


&lt;/poem&gt;


[[Categoría:Manuel Lago González]]
[[Categoría:1883]]</text>
      <sha1>r3lb13iwf0xa68huhowt8wrumg9xo7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O tesouro de Santa María</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4043</id>
    <revision>
      <id>12527</id>
      <timestamp>2016-02-04T18:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=&lt;big&gt;Escolma. O tesouro de Santa María&lt;/big&gt; |autor=&lt;br /&gt;[[Manuel Lago González]] |dataano= }}  &lt;poem&gt;...&quot;</comment>
      <origin>12527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7020" sha1="bd4eo6gwtl488vjneen94nusc4pd4x0" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;Escolma. O tesouro de Santa María&lt;/big&gt;
|autor=&lt;br /&gt;[[Manuel Lago González]]
|dataano=
}}

&lt;poem&gt;
                                                            Reina Urraca, reina Urraca
                                                       malafada te fadou
                                                       que foche unha triste reina
                                                       tendo tan gran corazón.

                                                            Si despois qu'enviudache
                                                       do Conde que era tan bó,
                                                       non te casaras co Rey
                                                       D. Alfonso d'Aragón;
                                                       Si suidaras de Galicia
                                                       e lle tiveras amor
                                                       a terra que t'acramaba
                                                       y o neno que Dios che dou,
                                                       non serias o que foche
                                                                                vállate Dios.

                                                            Velei veñen pol-as ruas,
                                                       formados os escuadrós
                                                       ca xente que D.ª Urraca
                                                       por eses mundos levou
                                                       a loitar contra seu home,
                                                       por ver quen manda dos dous;
                                                       velei veñen e tran fame,
                                                       que non lles deron ración.

                                                            Donde os leva D.ª Urraca?
                                                       pra que os truxo o pé de nos?
                                                       Aique muller sin xuicio!
                                                       que reina! que tarollóu!
                                                       Doña Urraca, doña Urraca
                                                                                vállate Dios.

                                                            A reina chegou a eirexa
                                                       e po-las portas entrou
                                                       o pé de nosa señora
                                                       foi rezar unha oración.

                                                            ¿Rezar? Poida que rezase,
                                                       mais logo se levantou
                                                       y achegándose o Tesouro
                                                       da nai do Noso Señor
                                                       as duas maus meten na caixa
                                                       cen marcos d'ouro sacou,
                                                       e botou fora da eirexa,
                                                       correndo como un ladrón.
                                                       Reina que toubas os Santos,
                                                                                ¡vállate Dios!

                                                            Ben repartiu o diñeiro,
                                                       ben a trola se fartou...
                                                       Doña Urraca estaba triste
                                                       -non-o habia de estar, non!
                                                       qu'aquel toubo que fixera
                                                       roubáralle o seu honor.

                                                            Malmuraban os soldados,
                                                       botaban escomunios
                                                       os cregos o ver que a reina
                                                       cen marcos d'ouro roubou,
                                                       y-o pobo de Lugo todo
                                                       repetía con delor:

                                                       -Reina ladra, reina ladra,
                                                                                vállate Dios!

                                                            Doña Urraca tivo medo
                                                       mirou po-lo seu honor
                                                       y-o pé de Santa María
                                                       foi rezar outra oración.

                                                            Rezar? D'esta vez rezouna
                                                       e tristes bagoas chorou
                                                       dicindo: Santa María
                                                       dádeme o voso perdón
                                                       si vos roubei o tesouro,
                                                       vilas e terras vos dou.

                                                            Pedidelle o voso fillo
                                                       que me dea a salvación.
                                                       -D.ª Urraca, probe reina,
                                                                                vállate Dios!

                                                            Moito andivo D.ª Urraca
                                                       de Galicia para Aragon;
                                                       moitas amistades fixo
                                                       e moitas desbaratou;
                                                       moitas guerras alcendei
                                                       por xerreira y ambición.
                                                       D'obras boas que fixese
                                                       non contan nosos avós
                                                       outra dina de memoria
                                                       fora da restitución
                                                       dos marcos que lle roubara
                                                       a Virxe do noso amor.
                                                       -Urraca, Dios che perdone;
                                                                                vállate Dios.


&lt;/poem&gt;


[[Categoría:Manuel Lago González]]</text>
      <sha1>bd4eo6gwtl488vjneen94nusc4pd4x0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inverneiras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4044</id>
    <revision>
      <id>12534</id>
      <parentid>12530</parentid>
      <timestamp>2016-02-04T18:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>12534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="gt91gtsr9jn89sffu8kn5jh49yd1nbg" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Inverneiras
|autor=[[Manuel Lago González]]
|dataano=
}}

&lt;poem&gt;
                                                Craro sol de lanzas de ouro,
                                             lavarada, que alcendida
                                                       nos espazos,
                                             de lus vertes un tesouro,
                                             i eres fogo, i eres vida;
                                                       craro sol,
                                             ¿por qué tapas o teu rostro
                                                       que no agosto
                                             queima en touzas e ribazos
                                             as folliñas da herba mol?


&lt;/poem&gt;


[[Categoría:Manuel Lago González]]</text>
      <sha1>gt91gtsr9jn89sffu8kn5jh49yd1nbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1883</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4045</id>
    <revision>
      <id>14475</id>
      <parentid>12532</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:30:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Sonetos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4046</id>
    <revision>
      <id>20189</id>
      <parentid>15051</parentid>
      <timestamp>2020-04-02T11:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Cotovía]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1287" sha1="c8bwri4e8oir6vjjtg85cio9j4te66e" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;big&gt;&lt;center&gt;S O N E T O S&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;

Para un país longincuo e misterioso
en vagos soños emigra cada día
miña alma, cal linda cotovía
buscando o ceu en tempo deleitoso.

Ligeira, vai voando ao cobizoso
curruncho, todo ben e louzanía,
en brétemas envolto de poesía,
abalado d'un cántico armonioso.

¿Sabes tí onde queda, miña amada,
este país d'unha eternal ventura
que nunca o foi, nin o será, igualada?

Nos brancos brazos teus todos tenrura,
no amoroso fulgor de tua mirada,
dos teus beizos na cálida dozura.


&lt;center&gt;I I&lt;/center&gt;
Anuncia o merlo no souto alegremente
o sol da ben chegada primaveira
e trina a laberquiña de âs ligeira
cara'o espacio azul e trasparente.

A tí vai meu esprito diligente,
cal a píllara busca na ribeira
o achego do seu niño, cantareira;
en tí quere ficar eternamente.

E mentres a cobiza d'esta vida
infunde n'os seus fillos natureza,
a miña esperanza está cumprida

d'os teus ollos profundos na beleza,
onde brilla existencia nunca ouvida
de sabencia, bondade e fortaleza.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Cotovía]]</text>
      <sha1>c8bwri4e8oir6vjjtg85cio9j4te66e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/A nosa língua</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4047</id>
    <revision>
      <id>20904</id>
      <parentid>15074</parentid>
      <timestamp>2022-05-15T08:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3074" sha1="jmnfyo3cjch6pkue1vfcixkaeyi5w0j" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}
[[Ficheiro:Galegos, amade a vosa língua, porque ela é un rico tesouro oculto.jpg|300px|dereita]]


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


&lt;big&gt;&lt;center&gt;A NOSA LÍNGUA&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
     Galegos, amade a vosa língua, porque ela é un rico tesouro oculto! Amádea, faládea, cultivádea; desenterrade o tesouro que garda o gigante alarbio da tiranía.


&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
     Fonte de fraternidade universal, únenos cos pobos de raza afin, co'os que teñen os mesmos verbes e a mesma historia, co'os que se espallaron pol-os mares en linda coroa. Fonte de fraternidade, a nosa língua será base para unha grande Iberia. Fonte de fraternidade, fará que as ideias e sentimentos humáns fluyan e batan nos nosos espritos dende a remota e legendaria India â Africa exhuberante e areosa e as selvas e planicies de América. Noso esprito, como un deus antigo, terá duas caras e ollará dous mundos.


&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;
     Alma nosa eres tí, língua que fuches creada na nosa historia, modo divino de expresión saído das entranas do pobo galego. Ou! ven a nós, lirismo arrecedente, agarimo das cántigas! Ou! ven a nós, lirismo exquisito dos cancioneiros! Vós donas, falade de aquel geito no que, como ningunhas, fúchedes loubadas! ¿Onde en Iberia puxeron os poetas n'os vosos beizos mais belos cantos de amores? ¿Onde se cantou mais íntimamente a Nai das nais, a Nai María? ¡Donas galegas, falade galego!


&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;
     ¡Amade a nosa língua, os entusiastas da nosa grandeza nacional! O rey cercou a Sevilla; as naos soben o río e ja chegan enfeitadas de froles. Briosas van as naves de Chariño, o almirante poeta das saudosas barcarolas; rompen as cadeias que pechan o Gaudalquivir as primeiras a vanguardia. E os galegos saúdan a Sevilla como sua e a fala do noroeste resoa a primeira nas veigas sempre fecundas dos laranjals e das prateadas oliveiras!


&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;
    Língua, canto eterno de traballo, dos homildes, dos amigos da terra fecunda, prados verdecentes, douradas espigas e fragas rumorosas, do taller en que mil cousas giran e bruan, da mareira labore fatigosa dos que en levianas barcas camiñan sobre as ondas escumantes. Língua real, non falsaria es tí, a dos que amamos o heroísmo calado de todol'os días.


&lt;center&gt;VI&lt;/center&gt;
     Galegos, amade, cultivade o rico tesouro da nosa língua. So falando-a seredes libres, ja que o home sen raza é unha abstracción. ¡Orgullo de raza eu vos pido! Ser libres e sel-o como homes, como raza e como individuo. E lembrádevos que dí Goethe: &quot;So aquel que soubo conquerir cada día a sua libertade e dino de ser libre&quot;.


&lt;center&gt;VII&lt;/center&gt;
     Palabra, tí que tes as aas cor de iris no ceu, vai d'alma en alma, petando a porta e dicindo: &quot;espertade galegos, os tempos son chegados&quot;.


&lt;br /&gt;


     Publicado en &quot;A Nosa Terra&quot; o 20 de Abril de 1918.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

&amp;nbsp;
[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:1918]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>jmnfyo3cjch6pkue1vfcixkaeyi5w0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/O galego na escola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4048</id>
    <revision>
      <id>15071</id>
      <parentid>14976</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T11:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3416" sha1="bc6nqcjyhgqt93ts4887b7b73pyxs37" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


{{Prose}}
&lt;center&gt;&lt;big&gt;O GALEGO NA ESCOLA&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}} Falei ja na &quot;Nosa Terra&quot; da necesidade de introducir o galego na escola. ¿Cómo pode facerse isto? Craro é que non temos que pensar en suplantar o castelao nin moito menos. O único a intentare debe ser que a nosa língua non fique totalmente relegada. O porvir dirá si isto abonda. O primeiro paso para que o galego apareza na escola ha de consistir en que o mestre non prohiba ôs rapaces ou rapazas a espresión do pensamento espontáneo; é decir, na propia enxebre fala. ¡Cánto non se adiantaría pedagógicamente si tal se fixera en Galicia! Suprimir a formulación do pensar n'unha língua extraña é suprimir un dos impedimentos mais grandes para o pensar, ja que pensar e verbe van sempre íntimamente unidos. O mestre debe dar ainda outro paso. Cando seja totalmente preciso, como sucede no insino dos nenos que comenzan a frecuentar a escola, non deben evitar falar en galego anque o fale sômente como línguage auxiliar.

{{Espazos|3}} Mais o antes dito non basta. A educación estética da infancia e a sua educación lingüística requiren que levemos â escola a poesía, en gêral a literatura popular ou case popular, e a cántiga popular. Sería un traballo interesante facer unha antología literaria e musical literaria galega para a nosa escola que permitira realizar o proyeito que expoño. Estéticamente nada pode producir un efeuto mais grande que o arte nado da y-alma do pobo; lingüisticamente un galego puro e belo, depuraría a fala actual. Ademais deberíase facer escreber ôs rapaces as poesías lidas ou cantadas e afacelos asin a empregar como língua escrita a sua propia.

{{Espazos|3}} Condición indispensable para o denantes exposto é que o mestre en Galicia seipa o galego e isto non abrangueráse verdadeiramente sinon exigindollo nas oposición como unha materia do cuestionario e creando cadeiras de língua e literatura galega nas escolas Normaes. Non se trata de ningunha grande asignatura; o que cobizo e sômente que a mestra ou mestre escreban ou falen correctamente a língua do povo e coñezan o mais importante da sua literatura.

{{Espazos|3}} Repito o que outras veces dixen: non se trata aquí d'unha aspiración puramente sentimental. Trátase d'unha exigencia pedagógica que é preciso falar en galego para chegar â y-alma do neno galego, e aumento de potencialidade do discípulo, porque un galego bilingüe ten abertos ante si os países de língua española e portuguesa e pol-o memsmo é moito mais útil e eficaz para España.

{{Espazos|3}} Non podo pretender que meu plan lévese a práctica inmediata e totalmente. Precisamos ir facendo ensaios escollendo as localidades e a ocasión. Hay oje mestres que saben o galego e hay escolas normaes en que a introducción do seu ensino non se hacharía difícil. Lembrémonos ademais que existen en Galicia moitas escolas privadas, que non son do Estado, (un dos fenómenos máis interesantes da nosa vida educacional) e que n'estas encontraríamos un bon terreo para o galeguismo. Fai falla eiquí, como en todo traballo renovador, tacto, constancia e entusiasmo.


{{Espazos|3}} Publicado en &quot;A Nosa Terra&quot; o 30 de decembro de 1917.

&amp;nbsp;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:1917]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>bc6nqcjyhgqt93ts4887b7b73pyxs37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1917</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4049</id>
    <revision>
      <id>18235</id>
      <parentid>12550</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Da renascencia lingüística</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4050</id>
    <revision>
      <id>15072</id>
      <parentid>14978</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T13:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3347" sha1="1471ivyf4qh8r51d4tyena8c79nkxgj" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;DA RENASCENCIA LINGÜÍSTICA&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
     ¡Para os tempos novos fala nova! O galego é algo que se fai, que se crea, non algo feito. Mais pra facel-o hay que coñecer as suas posibilidades actuaes (a sua gramática) e as suas posibilidades futuras en germe n'as actuaes (o seu dinamismo).

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
     Gramática Galega temo-l-a. A de Saco de Arce, aínda que vella, é aproveitable. Ademais temos as gramáticas portuguesas, que moito nos poden ensinar. E o mismo digo d'os diccionarios.-E que os novos fagan novas gramáticas e diccionarios novos!

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;
     Canto ao léxico, as verbas e a súa pureza, quero facer que se enserga que non debemos de atermos â realidade lingüistica d'hoge, sobre todo a impura d'as vilas. Leamos os testos antigos e clásicos. Vede, por exemplo: uns escreben conocer, outros conecer, na gramática de Saco de Arce e en Sarmiento atopamos a verdadeira forma: coñecer. E así sempre; ou nos testos ou nas referencias a iles acharedes as formas puras. Senon ide buscal-as ao portugués.

&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;
     Eu escrebo os pluraes galegos, n'os casos correspondentes, en aes e non en as. Porque: 1) É a forma mais prosima ó portugués e ajuda a mais ser comprendida a nosa língua. 2) É a forma que existiu ate o século XV no que alterna con os pluraes as (así p. ex., sinais e sinás usaronse ao mesmo tempo). 3) Oradores de fonética, de pronuncia pura (por ex., o meu amigo Peña Novo) tende a pronunciar os pruraes á portuguesa; así dín sinais, escrito sinaes. Esto penso eu que é a pronuncia futura. Cada un pronuncie como queira! (*)

&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;
     Mui ben dí meu amigo Correa Calderón: temos que crear o galego do noso século! Eu engado: o galego integralmente, no seu léxico, na sua gramática, na sua pronuncia. Esta pronuncia ou dicción nosa ten de ser o selo d'os galegos escolleitos. Debemos, non so pronunciar millor, senon darmos unha maior riqueza fonética no galego. ¡E isto pode ser! Do século XV ao XVI cambio totalmente a fonética do castelán, aínda que os gramáticos académicos favorecían a conservación d'antiga pronuncia. ¡Liberemonos da fonética casteláa e depuremos a nosa!

&lt;center&gt;VI&lt;/center&gt;
     ¿Qué quer decir vellos ou novos? Non os que teñen poucos e moitos anos, senon os jóvenes d'alma e os vellos d'esprito. Hai homes de vinte anos que son vellísimos, e vellos de oitenta que son aínda valentes rapaces!

&lt;center&gt;VII&lt;/center&gt;
     ¿Que non temos clásicos galegos? Fagamos nosos os clásicos portugueses. Sobre todo Camoens pode ser o noso mestre!

&lt;center&gt;VIII&lt;/center&gt;
     A ortografía etimológica debe se-la nosa. Nos é preciso estudala ¿Cómo? Aprendendo a escribir en portugués. Nós, galegos ''futuristas'', temos de expresarnos indiferentemente en hespañol, galego, portugués e inglés. Estas catro línguas han-se d'ensinar na escola primaria. ¿Estravagancia? ¡Non! Fáise en Bélgica, en Suiza e outros países!


{{Espazos|3}} Publicado en &quot;A Nosa Terra&quot; o 6 de Xaneiro de 1919.&lt;/center&gt;


&amp;nbsp;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:1919]]
[[Categoría:Reintegracionismo]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>1471ivyf4qh8r51d4tyena8c79nkxgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Antonio López Ferreiro</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4051</id>
    <revision>
      <id>20222</id>
      <parentid>16891</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T16:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Obra literaria */</comment>
      <origin>20222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="csftrh736bh7ska0nc2k6uwz1pfcqzm" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Antonio López Ferreiro.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Antonio López Ferreiro''' (Santiago de Compostela 1837 - Vedra 1910), foi un escritor e historiador galego. En 1978 dedicóuselle o Día das Letras Galegas..

== Obra ==
=== Obra literaria ===
*''[[A tecedeira de Bonaval]]'', 1894.
*''[[O Castelo de Pambre]]'', 1895.
*''[[O niño de pombas]]'', 1905.

=== Ensaios ===
* ''El protestantismo y los errores que de él se derivan: racionalismo y panteísmo'' (1862).
* ''La Historia de Compostela y su reprobación crítica por Masdeu'' (1866).
* ''Leyenda sobre la vida de San Pedro de Mezonzo'' (1872).
* ''El Sepulcro del Apóstol Santiago'' (1882).
* ''Galicia en el último tercio del siglo XV'' (1885).
* ''El Pórtico de la Gloria'' (1886).
* ''Historia de la Santa Apostólica Metropolitana Iglesia de Santiago de Compostela'' (1898-1911, once tomos).


{{DP-AUTOR-80}}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Lopez Ferreiro}}
[[Categoría:Antonio López Ferreiro| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>csftrh736bh7ska0nc2k6uwz1pfcqzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Antonio López Ferreiro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4052</id>
    <revision>
      <id>12563</id>
      <timestamp>2016-02-04T21:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Autores-L]]&quot;</comment>
      <origin>12563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="sfesgwyn0wpwc6ibi36dv3xq2b128vs" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores-L]]</text>
      <sha1>sfesgwyn0wpwc6ibi36dv3xq2b128vs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A tecedeira de Bonaval</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4053</id>
    <revision>
      <id>21201</id>
      <parentid>15273</parentid>
      <timestamp>2023-12-04T21:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Biblioteca Gallega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12075" sha1="3wb71o759bvz6khk0ps82dzwso5v1ok" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=A tecedeira de Bonaval
|datadía=
|datames=
|dataano=1894
|autor=[[Antonio López Ferreiro]]
}}
[[Ficheiro:Biblioteca Gallega A tecedeira de Bonaval episodio da hestorea de Compostela no sigro XVI por D Antonio López Ferreiro 2 ed A Cruña Andrés Martínez editor 1895.jpg|dereita|300px]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;'''&quot;Aa mamoria&quot; - &quot;Un aviso ao bondoso leutor&quot; (páxinas 5-15)'''&lt;/center&gt;
	

    [páx. 5]


&lt;center&gt;'''AA MAMORIA'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;DOS MEUS QUIRIDOS E INOLVIDABRES PAIS&lt;/center&gt;

         Perdonade, sombras quiridas, si eu ouso turbar o tranquilo sosego que nas rexiós celestiales vos mereceron a vosa fe e as vosas vertudes da gran Misericordia do noso Dios. Nestas páxinas escritas naquel mesmo lenguaxen que eu deprendin a tatexar cando me tiñades no voso regazo, intento recordar os mais dooces e soaves recordos da miña vida. É un grau de incienso que quero queimar na ara que nun rincon do meu peito vos adiquei, e a lume da cal aspero que nunca s' apagará.
         Acordádevos de voso agradecido e amante fillo

&lt;center&gt;ANTONIO&lt;/center&gt;


    [páx. 7]


&lt;center&gt;'''UN AVISO AO BONDOSO LEUTOR'''&lt;/center&gt;


    {{Xxxxx-grande|P}}OR si che pega a ventoleira, leutor amabre, de recorrel-os catro borranchos estampados nestas brancas follas, no-me leves a mal que eu d' anteman che diga algunhas poucas parolas acerca do caletre desta pequena obriña. Ben sey que, ao soilo vel-a, machiscarás e darás aa cabeza; e sóbrache razon, poisque tal é o milagre das do seu pelo, que non merescen outra cousa; que calquera home de seso, ao caerlle entr' as maos unha obra de tal caste, ten moito de que escamarse.
         Non pretendo eu que a miña seya millor, nin siquera tan boa, com' as suas compañeiras. ¿Qué xuncras ha de valer unha obra feita sin 


    [páx. 8]


    pran, sin concerto, sin a necesaria sabencia, escanaveirada e que se cay a pedazos? O unico títolo que poida teer esta zaragallada para a tua benévola acollença, é que ti, leutor humano, queiras folleal-a por consideracion ao autor, que é un vello cansado, que, para tranquilar as inquietudes e as acias do esprito, púxose a estribillar ca pruma engaduxando unhos cantos párrafos na nosa dooce fala gallega. Alomenos, algo che debe mover a circustancia de que hachase bálsamo pra as suas fridas, nos recordos, na estorea, nas cousas da patria quirida, espricadas cas mismas frases e cos mismos vocables con que alá noutro tempo nosos abóos parolaban e se entendian.
         E, neste particular, non che digo mais. Agora perdóname si ainda che deteño outro pouco para decrararche as razoos que tiven pra adoutar a ortografia que notarás neste escrito.
         Un dos distintivos mais propios da fala gallega, é que na composicion das palabras, mormentres na fala familiar, manden as vocales sobre as consonantes. Ningun outro dioma, sacando o grego, abunda tanto en vocales como o noso. Temos tritongos e ditongos a barullo, e vocales largas ou dobres, ou compostas, ademais das comuus ou breves, quer abertas, quer cerra-


    [páx. 9]


    das (1). Na trascricion dos tritongos e dos ditongos pouca dificultá pode haber; porque, espresando as vocales de que se compoñen, xa estamos fora do paso. O conto é cas vocales largas ou dobres. Si tiveramos, como os gregos, sinos distintos pra espresar as vocales largas ou breves, entonces xa non habia costion; pero como tales sinos ¡quénol-os dera! hay que acudir a outros medios. Os medios hastra agora empregados pra o caso, redúcense a dous; ou repetir a vocal breve cando ten o valor de larga, ou marcala con un acento ou cousa semellante. A min paréceme preferible o primeiro medio, porque o acento sol facer mais cortados e irtos os sonidos, e, por consiguente, failles perder aquela pastosidá e aquela moleza que está tan ben na nosa fala. Este, por outra parte, é o recurso que empregaron os nosos vellos, como se pode ver poI-as escrituras antigas.

    ————
    &lt;small&gt;(1)  	Ainda o dioma portuxés, que é noso hirman, ou, por mellor dicir, noso fillo algo olvidadizo, non pode competir con nos neste punto. Asi por enxemplo, eles dicen Bento (Benito) e nos Bieito; eles fento (helecho) e nos fieito, etc. 
    Non se me esquence que n' algunhas comarcas de Galicia dicen fento (helecho) ao que en outras se chama fieito, mais aquí non habemos de ir tomando nota das diversas formas que poidan usarse en cada país, sinon do que é mais usual e correuto en toda a rexión gallega.&lt;/small&gt;

     
    [páx. 10]


         Ainda n-alguns ditongos tropézase ca mesma dificultá. Tal é o ditongo que resulta da xuntanza da perposicion a co artícolo a, o (Ia, el). Agora douse en escrebir este ditongo ao estilo dos Portuxeses. Non me meto cos Portuxeses, porque eles terán as suas razoos para obrar asi; mais, ao meu pouco entender, este modo de trascribir o tal ditongo, si que mete moita confusión e destroi a sintaxis, deixando no tinteiro partes tan prencipaes na oracion como son as perposicios. O caso é q' os mismos Portuxeses, cando se trata do ditongo que forma a perposicion a co artícolo masculino o (él), entonces déixanse de acentos e estampan as duas vocales ao unha tras d' outra. Eu, que son tradicionalista hastr' os miolos, atéñome tamen nesto ao que nos insinaron os nosos abóos. 
         A trascricion do sonido tan carauterístico do dioma gallego que equivale ao da g francesa siguida de e, ou de i, fíxome cavilar non pouco. Nun prencipio pareceume que debia aterme aas regras que tan sabeamente sentou o Sr. D. Marcial Valladares no seu Dicionario gallego; e os argumentos que me movian a opinar asi, ao meu xuicio, non eran froxos. É verdá que alguns prifiren a letra x pra a representacion do dito sonido, fundados en que esto facelita moito


    [páx. 11]


    a comprension e escritura do Gallego. Esto é indudabre; mais ¿é o bastante pra resolver a costion? ¿non é de sumo interes o conservarlle a cada palabra a sua propia forma e filausia, e a forza nativa e íntima do seu sinificado? O certo é que a ningun pobo culto lle deu, que eu saiba, por romper na escritura da propia fala cos antecedentes etimolóxicos. E si consultamos a ortografia que siguiron os nosos antigos, nos seus escritos, tamen temos o mismo.
         Pero (e este é un triste pero) ¿hay esperanza de-que a nosa faliña seya algunha vez estudiada e cultivada con todo aquel aparato de nocions filoxíxicas, etimolóxicas e gramaticaes que hoxe se estila? Paréceme moito pidir; e non lle votemos toda a culpa aos estraños, pois os da casa podiamos facer algo mais. Pol-o cual dicidime ao fin a adoutar a x. E esta letra ten pol-o menos a seu favor a autoridá do noso insine e malogrado mayestro Saco e Arce.
         D' outra particularidá do noso dioma debo enxergar unhas cantas palabras. De tal modo conserva a nosa faliña a vertú qu' os filólogos chaman aglutinante, que moitas diciós para poder millor, como si dixéramos, encolarse cas que lle siguen, ou cas que van rixidas delas, perden ou cambéan a letra ou letras derradei-


    [páx. 12]


    ras. Nótase esto especialmente nas perposicions en e con; a pirmeira, para quedar máis solta e libre para xuntarse co artícolo que dela vay rixido, íspese da e do prencipio; e a segunda, pra o mesmo fin, despréndese da o e da n. Asemesmo, a r con que rematan os infinitivos, cambéase en l, que é consonante líqueda mais mol, cando ten que xuntarse cos pronombres personales de terceira persona; e a s final dos pronombres de plural da primeira persona, cambéase tamen en l, cando detrás do pronombre vay enseguida o artícolo correspondente; por enxemplo: nol-os gallegos por nos os gallegos. 
         Pra indicar esta propiedá do gallego, e ao mesmo tempo pra evitar a oscuridá e a confusion, meto, como xa fan moitos, entre as palabras encoladas ou aglutinadas, ora o guion, ora o apóstrofo. Por eso, estos sinos conomízoos canto mais podo, para non darlle a escritura a traza de un papel de múseca. 
         Ben sei que n-algunhas cousas destas apártome da Ortografia hoxe xeneralmente siguida no escribir o gallego; pero como estamos no periodo costituente, falemos com-os políticos, creyo que cada un pode espoñer franca e lealmente as suas opinions. Pero, pol-a miña parte, protesto que estou prestes a adoutar e siguir ao


    [páx. 13]


    pe da letra as regras que d' algun modo oficial se poñan e establezan. 
         Agora fáltame dicir algo sobre o acento, ou seya o tono e infleusion da voz conque falamos os gallegos. Moito se nos apopea e desprecia aos gallegos; poI-o noso acento, sin facérense de cargo os que nos critican, que tamen eles neste punto teñen bastante que rascar. É certo co noso acento (e agora non falo dos defeutos na pernunciacion) é algo froxo, e, si se quer, arrastrado, e que, pol-o consiguente, forma un vivo contraste co dos castellanos, que é seco e súpeto como un estalo (1); pero non ten as afeutaciones e os finxementos dos d' outros sitios. Recórdese a propósito desto, o que dice Cervantes da Gitanilla, que falaba ceceoso, non porque esto nas xitanas fose naturaleza, pois era artificio. Pero como nos Madriles, que é a corte, se da a pauta pra o gusto, e aló impera o artificio e non o que é naturaleza, de aqui é que fagan bulra e mofa do acento gallego, e, en cambio, dean as laudes e poñan nas nubes a outros mais viciosos e defeutuosos. 
         Non é de estrañar, pol-o tanto, que o noso

    ———— 
    &lt;small&gt;(1) 	Deles xa dixo o autor do Poema d' Almería: Illorum lingua resonat quasi timpano tuba.&lt;/small&gt;

        
    [páx. 14]


    dioma, aquel dioma a quen en outro tempo tanto respetaron e apreciaron D. Afonso o Sabio, o Arcebispo de Toledo D. Gonzalo de Palomeque, o Marqués de Santillana, e outros insines literatos, teña que retirarse agora avergonzado, e esconderse, e, a portas cerradas, para que naide o vexa, atender aas suas cousas. E sin embargo, desta fala tan aldraxada, hoxe vense craros refrexos n-aquela obra inmortal que é o representante mais xenuino e lexítimo da literatura española. 
         Tarde piache, así espresamente decia Sancho Panza, cando os paveros aqueles da insula Barataria o importunaban para que non-os deixase. E o famoso D. Quixote, n-aquela improvisada Arcadia con que topou, indo pra Barcelona, ao dar as gracias poI-os ousequios que lle fixeran, dixo, como os nosos labregos, que de desagredecidos estaba o inferno cheo (1). E o mesmo Gobernador da Barataria, n' outra ocasion, contestándolle ao amo nas refleusios que estaba facendo, despois de reconocer unhas imaxees de santos a cabalo, como si quixera arromedar aos nosos paisanos —Dios lo oiga —dixo moito— y el pecado sea sordo (2).

    ———— 
     &lt;small&gt;(1)  	 De los desagradecidos está el infierno lleno.&lt;/small&gt;
     &lt;small&gt;(2) 	 En boa hora sea dito, e o deño sea sordo.&lt;/small&gt;

     
    [páx. 15]


         Secos como arestas (aristas) tiña os ollos a Condesa Trifaldi; e D. Quixote matou, que non apagou, as duas velas que lle puxeran no castillo do Duque, pra que se ispise e deitase a noite que a bromista Altisidora lle dou a serenata. Non se lle cocia o pan no corpo aa Duquesa hastra que leyeu a carta de Teresa Panza; e D. Quixote n-aqueles tan bóos consellos que lle dou a Sancho pra gobernar a insua, encargoulle moito que non arrotase (eructase); que non quixo valerse da palabra regoldar, porque este é un dos vocables mais feyos que ten a lengoa castellana.
         Esta lista ben-a podiamos alargar moito mais; pero acabarei con aquel, Eu ben sey-o que me compre (Yo bien sé lo que me cumple) con que D. Quixote lle tapou a boca a ama e a sobriña, pouco antes de caer enfermo da sua últema enfermedá.
         Algúns outros puntos podia tocar aqui; mais esto xa se vay facendo moi pesado, e asi, ca paz de Dios despídome de ti, leutor amabre.

&lt;/poem&gt;

&lt;/div&gt;

{{Wikipedia}}
[[Categoría:Antonio López Ferreiro]]
[[Categoría:1894]]
[[Categoría:Biblioteca Gallega]]</text>
      <sha1>3wb71o759bvz6khk0ps82dzwso5v1ok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Título en cursiva</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4054</id>
    <revision>
      <id>15496</id>
      <parentid>12566</parentid>
      <timestamp>2017-01-09T14:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Cursiva]]&quot; a &quot;[[Modelo:Título en cursiva]]&quot;</comment>
      <origin>15496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="355" sha1="4eu0stlb105j82u1p9za5lhrftm23o6" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:{{#if:{{NAMESPACE}}|{{NAMESPACE}}:}}{{#ifeq:{{#invoke:String|find|{{PAGENAME}}| (}}|0
|''{{#if:{{{1|}}}|&lt;span lang=&quot;{{{1|}}}&quot;&gt;}}{{PAGENAME}}{{#if:{{{1|}}}|&lt;/span&gt;}}''
|''{{#if:{{{1|}}}|&lt;span lang=&quot;{{{1|}}}&quot;&gt;}}{{#Invoke:String|replace|{{PAGENAME}}| (|{{#if:{{{1|}}}|&lt;/span&gt;}}'' (}}
}}
}}&lt;nowiki /&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4eu0stlb105j82u1p9za5lhrftm23o6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:String</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4055</id>
    <revision>
      <id>20700</id>
      <parentid>20699</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Módulo:String]]</comment>
      <origin>20699</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="17134" sha1="rrwom0sz29d9lyz4yi0083njo5bbjkd" xml:space="preserve">--[[

Este módulo fornece acceso básico a funcións de cadeas de caracteres

A maioría das funcións fornecidas poden invocarse con parámetros con nome,
sen nome ou mixtos. Cando se usen parámetros con nome o sistema Mediawiki
eliminará automáticamente calquera espazo en branco previo ou posterior no parámetro.

Opcións globais
	ignore_errors: Co valor 'true' ou 1 detecta calquera erro e da como resultado
		unha cadea baleira.
		
	error_category: Especifica o nome da categoría na que se inclúe
		o artigo que contén o erro. A categoría por defecto é
		[Categoría:Wikipedia:Erros no módulo string]
		
	no_category: Co valor 'true' ou 1 non engade ningunha categoría de erro.
		
]]

local str = {}

--[[
len

Lonxitude da cadea

Uso:
{{#invoke:String|len|cadea|}}
OU
{{#invoke:String|len|s=cadea}}

Parametros
	s: A cadea a encontrar a súa lonxitude 

If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the target string.
]]
function str.len( frame )
	local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s'} )
	local s = new_args['s'] or ''
	return mw.ustring.len( s )
end

--[[
sub

Retorna unha sub-cadea entre os índices especificados

Usage:
{{#invoke:String|sub|cadea|índice_comezo|índice_final}}
OR
{{#invoke:String|sub|s=cadea|i=índice_comezo|j=índice_final}}

Parámetros
	s: A cadea onde extraer a subcadena 
	i: A cadea onde extraer a subcadena.
	j: Índice final da subcadena, por defecto a lonxitude total, ata o último carácter.
	
The first character of the string is assigned an index of 1.  If either i or j
is a negative value, it is interpreted the same as selecting a character by
counting from the end of the string.  Hence, a value of -1 is the same as
selecting the last character of the string.

If the requested indices are out of range for the given string, an error is
reported.
]]
function str.sub( frame )
	local new_args = str._getParameters( frame.args, { 's', 'i', 'j' } )
	local s = new_args['s'] or ''
	local i = tonumber( new_args['i'] ) or 1
	local j = tonumber( new_args['j'] ) or -1
	
	local len = mw.ustring.len( s )
	
	-- Convertir negativos para la comprobación de rango
	if i &lt; 0 then
		i = len + i + 1
	end
	if j &lt; 0 then
		j = len + j + 1
	end

	if i &gt; len or j &gt; len or i &lt; 1 or j &lt; 1 then
		return str._error( 'Índice fóra do rango da cadea' )
	end
	if j &lt; i then
		return str._error( 'Conxunto de índices da cadea fóra de orde' )
	end

	return mw.ustring.sub( s, i, j )
end

--[[
Función auxiliar para modelos máis antigos
								  
]]
function str.sublength( frame )
	local i = tonumber( frame.args.i ) or 0
	local len = tonumber( frame.args.len )
	return mw.ustring.sub( frame.args.s, i + 1, len and ( i + len ) )
end

--[[
match

Devolve unha subcadea da cadea fonte que cumpre un padrón determinado.

Uso:
{{#invoke:String|match|source_string|pattern_string|start_index|match_number|plain_flag|nomatch_output}}
OU
{{#invoke:String|match|s=source_string|pattern=pattern_string|start=start_index
	|match=match_number|plain=plain_flag|nomatch=nomatch_output}}

Parámetros
	s: The string to search
	pattern: The pattern or string to find within the string
	start: The index within the source string to start the search.	The first
		character of the string has index 1.  Defaults to 1.
	match: In some cases it may be possible to make multiple matches on a single
		string.	 This specifies which match to return, where the first match is
		match= 1.  If a negative number is specified then a match is returned
		counting from the last match.  Hence match = -1 is the same as requesting
		the last match.	 Defaults to 1.
	plain: A flag indicating that the pattern should be understood as plain
		text.  Defaults to false.
	nomatch: If no match is found, output the &quot;nomatch&quot; value rather than an error.

If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from each string.  In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.

If the match_number or start_index are out of range for the string being queried, then
this function generates an error.  An error is also generated if no match is found.
If one adds the parameter ignore_errors=true, then the error will be suppressed and
an empty string will be returned on any failure.

For information on constructing Lua patterns, a form of [regular expression], see:

* http://www.lua.org/manual/5.1/manual.html#5.4.1
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns
* http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Ustring_patterns

]]
-- This sub-routine is exported for use in other modules
function str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch )
	if s == '' then
		return str._error( 'A cadea obxectivo está baleira' )
	end
	if pattern == '' then
		return str._error( 'A cadea de padrón está baleira' )
	end
	start = tonumber(start) or 1
	if math.abs(start) &lt; 1 or math.abs(start) &gt; mw.ustring.len( s ) then
		return str._error( 'O punto de inicio solicitado está fóra de rango' )
	end
	if match_index == 0 then
		return str._error( 'O índice de coincidencia está fóra de rango' )
	end
	if plain_flag then
		pattern = str._escapePattern( pattern )
	end

	local result
	if match_index == 1 then
		-- Find first match is simple case
		result = mw.ustring.match( s, pattern, start )
	else
		if start &gt; 1 then
			s = mw.ustring.sub( s, start )
		end

		local iterator = mw.ustring.gmatch(s, pattern)
		if match_index &gt; 0 then
			-- Forward search
			for w in iterator do
				match_index = match_index - 1
				if match_index == 0 then
					result = w
					break
				end
			end
		else
			-- Reverse search
			local result_table = {}
			local count = 1
			for w in iterator do
				result_table[count] = w
				count = count + 1
			end

			result = result_table[ count + match_index ]
		end
	end

	if result == nil then
		if nomatch == nil then
			return str._error( 'Ningunha coincidencia atopada' )
		else
			return nomatch
		end
	else
		return result
	end
end
-- This is the entry point for #invoke:String|match
function str.match( frame )
	local new_args = str._getParameters( frame.args, {'s', 'pattern', 'start', 'match', 'plain', 'nomatch'} )
	local s = new_args['s'] or ''
	local start = tonumber( new_args['start'] ) or 1
	local plain_flag = str._getBoolean( new_args['plain'] or false )
	local pattern = new_args['pattern'] or ''
	local match_index = math.floor( tonumber(new_args['match']) or 1 )
	local nomatch = new_args['nomatch']

	return str._match( s, pattern, start, match_index, plain_flag, nomatch )
end

--[[
pos

This function returns a single character from the target string at position pos.

Usage:
{{#invoke:String|pos|target_string|index_value}}
OR
{{#invoke:String|pos|target=target_string|pos=index_value}}

Parameters
	target: The string to search
	pos: The index for the character to return

If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the target string.	 In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.

The first character has an index value of 1.

If one requests a negative value, this function will select a character by counting backwards
from the end of the string.	 In other words pos = -1 is the same as asking for the last character.

A requested value of zero, or a value greater than the length of the string returns an error.
]]
function str.pos( frame )
	local new_args = str._getParameters( frame.args, {'target', 'pos'} )
	local target_str = new_args['target'] or ''
	local pos = tonumber( new_args['pos'] ) or 0

	if pos == 0 or math.abs(pos) &gt; mw.ustring.len( target_str ) then
		return str._error( 'String index out of range' )
	end
	
	return mw.ustring.sub( target_str, pos, pos )
end
	 
--[[
str_find

This function duplicates the behavior of {{str_find}}, including all of its quirks.
This is provided in order to support existing templates, but is NOT RECOMMENDED for
new code and templates.	 New code is recommended to use the &quot;find&quot; function instead.

Returns the first index in &quot;source&quot; that is a match to &quot;target&quot;.  Indexing is 1-based,
and the function returns -1 if the &quot;target&quot; string is not present in &quot;source&quot;.

Important Note: If the &quot;target&quot; string is empty / missing, this function returns a
value of &quot;1&quot;, which is generally unexpected behavior, and must be accounted for
separatetly.
]]
function str.str_find( frame )
	local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target'} )
	local source_str = new_args['source'] or ''
	local target_str = new_args['target'] or ''

	if target_str == '' then
		return 1
	end

	local start = mw.ustring.find( source_str, target_str, 1, true )
	if start == nil then
		start = -1
	end

	return start
end

--[[
find

This function allows one to search for a target string or pattern within another
string.

Usage:
{{#invoke:String|find|source_str|target_string|start_index|plain_flag}}
OR
{{#invoke:String|find|source=source_str|target=target_str|start=start_index|plain=plain_flag}}

Parameters
	source: The string to search
	target: The string or pattern to find within source
	start: The index within the source string to start the search, defaults to 1
	plain: Boolean flag indicating that target should be understood as plain
		text and not as a Lua style regular expression, defaults to true

If invoked using named parameters, Mediawiki will automatically remove any leading or
trailing whitespace from the parameter.	 In some circumstances this is desirable, in
other cases one may want to preserve the whitespace.

This function returns the first index &gt;= &quot;start&quot; where &quot;target&quot; can be found
within &quot;source&quot;.  Indices are 1-based.	If &quot;target&quot; is not found, then this
function returns 0.	 If either &quot;source&quot; or &quot;target&quot; are missing / empty, this
function also returns 0.

This function should be safe for UTF-8 strings.
]]
function str.find( frame )
	local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'target', 'start', 'plain' } )
	local source_str = new_args['source'] or ''
	local pattern = new_args['target'] or ''
	local start_pos = tonumber(new_args['start']) or 1
	local plain = new_args['plain'] or true

	if source_str == '' or pattern == '' then
		return 0
	end

	plain = str._getBoolean( plain )

	local start = mw.ustring.find( source_str, pattern, start_pos, plain )
	if start == nil then
		start = 0
	end
 
	return start
end

--[[
replace

This function allows one to replace a target string or pattern within another
string.

Usage:
{{#invoke:String|replace|source_str|pattern_string|replace_string|replacement_count|plain_flag}}
OR
{{#invoke:String|replace|source=source_string|pattern=pattern_string|replace=replace_string|
   count=replacement_count|plain=plain_flag}}

Parameters
	source: The string to search
	pattern: The string or pattern to find within source
	replace: The replacement text
	count: The number of occurences to replace, defaults to all.
	plain: Boolean flag indicating that pattern should be understood as plain
		text and not as a Lua style regular expression, defaults to true
]]
function str.replace( frame )
	local new_args = str._getParameters( frame.args, {'source', 'pattern', 'replace', 'count', 'plain' } )
	local source_str = new_args['source'] or ''
	local pattern = new_args['pattern'] or ''
	local replace = new_args['replace'] or ''
	local count = tonumber( new_args['count'] )
	local plain = new_args['plain'] or true
		
	if source_str == '' or pattern == '' then
		return source_str
	end
	plain = str._getBoolean( plain )
	
	if plain then
		pattern = str._escapePattern( pattern )
		replace = mw.ustring.gsub( replace, &quot;%%&quot;, &quot;%%%%&quot; ) --Only need to escape replacement sequences.
	end

	local result

	if count ~= nil then
		result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace, count )
	else
		result = mw.ustring.gsub( source_str, pattern, replace )
	end

	return result
end

--[[
	simple function to pipe string.rep to templates.
]]
function str.rep( frame )
	local repetitions = tonumber( frame.args[2] )
	if not repetitions then
		return str._error( 'A función rep espera un número para o segundo parámetro, obtivo &quot;' .. ( frame.args[2] or '' ) .. '&quot;' )
	end
	return string.rep( frame.args[1] or '', repetitions )
end

--[[
escapePattern

This function escapes special characters from a Lua string pattern. See [1]
for details on how patterns work.

[1] https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Patterns

Usage:
{{#invoke:String|escapePattern|pattern_string}}

Parameters
	pattern_string: The pattern string to escape.
]]
function str.escapePattern( frame )
	local pattern_str = frame.args[1]
	if not pattern_str then
		return str._error( 'Non se especificou o padrón' )
	end
	local result = str._escapePattern( pattern_str )
		 
	return result
	   
end

--[[
count
This function counts the number of occurrences of one string in another.
]]
function str.count(frame)
	local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern', 'plain'})
	local source = args.source or ''
	local pattern = args.pattern or ''
	local plain = str._getBoolean(args.plain or true)
	if plain then
		pattern = str._escapePattern(pattern)
	end
	local _, count = mw.ustring.gsub(source, pattern, '')
	return count
end

--[[
endswith
This function determines whether a string ends with another string.
]]
function str.endswith(frame)
	local args = str._getParameters(frame.args, {'source', 'pattern'})
	local source = args.source or ''
	local pattern = args.pattern or ''
	if pattern == '' then
		-- All strings end with the empty string.
		return &quot;yes&quot;
	end
	if mw.ustring.sub(source, -mw.ustring.len(pattern), -1) == pattern then
		return &quot;yes&quot;
	else
		return &quot;&quot;
	end
end

--[[
join

Join all non empty arguments together; the first argument is the separator.
Usage:
{{#invoke:String|join|sep|one|two|three}}
			   
]]
function str.join(frame)
	local args = {}
	local sep
	
	for _, v in ipairs( frame.args ) do
		if sep then
			if v ~= '' then
				table.insert(args, v)
			end
		else
			sep = v
		end
	end
	return table.concat( args, sep or '' )
end

--[[
Función de axuda que enche a lista de argumentos, 
para que o usuario poida utilizar unha combinación de	parámetros con nome e sen nombre. 
Isto é importante porque os parámetros con nome non funcionan igual que os parámetros sen nome cando se encadenan recortes, 
e cuando se trata de cadeas ás veces débese conservar ou quitar espazos en branco dependendo da aplicación. 
]]
function str._getParameters( frame_args, arg_list )
	local new_args = {}
	local index = 1
	local value
	
	for _, arg in ipairs( arg_list ) do
		value = frame_args[arg]
		if value == nil then
			value = frame_args[index]
			index = index + 1
		end
		new_args[arg] = value
	end
	return new_args
end

--[[
Función de axuda para controlar as mensaxes de error.
]]
function str._error( error_str )
	local frame = mw.getCurrentFrame()
	local error_category = frame.args.error_category or 'Erros no módulo string'
	local ignore_errors = frame.args.ignore_errors or false
	local no_category = frame.args.no_category or false

	if str._getBoolean(ignore_errors) then
		return ''
	end

	local error_str = '&lt;strong class=&quot;error&quot;&gt;Erro do módulo String: ' .. error_str .. '&lt;/strong&gt;'
	if error_category ~= '' and not str._getBoolean( no_category ) then
		error_str = '[[Categoría:Wikipedia:' .. error_category .. ']]' .. error_str
	end

	return error_str
end

--[[
Helper Function to interpret boolean strings
]]
function str._getBoolean( boolean_str )
	local boolean_value

	if type( boolean_str ) == 'string' then
		boolean_str = boolean_str:lower()
		if boolean_str == 'false' or boolean_str == 'no' or boolean_str == 'non' or boolean_str == '0'
				or boolean_str == '' then
			boolean_value = false
		else
			boolean_value = true
		end
	elseif type( boolean_str ) == 'boolean' then
		boolean_value = boolean_str
	else
		error( 'Non se atopou valor booleano' )
	end
	return boolean_value
end

--[[
Función de axuda que escapa a todos os caracteres de patrón para que puedan ser tratados
como texto sen formato.
]]
function str._escapePattern( pattern_str )
	return mw.ustring.gsub( pattern_str, &quot;([%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]])&quot;, &quot;%%%1&quot; )
   
end

--[[ 
   -- Convirte en maiúsculas a primeira letra que aparece na edición dunha cadea
]] 

function str.mayuscula(frame) 
	local s = frame.args[1] or '';
	if s  ~= '' then		
		local cambio = {};
		local modo = {};
		if string.find(s, '|') ~= nil then -- Ligazóns con etiqueta
			modo = string.upper(string.match(s,'(|%a)'));
			cambio = string.gsub(s,'|%a', modo,1);
		elseif string.find(s, '[[]') ~= nil then -- Ligazóns sen etiqueta
			modo = string.upper(string.match(s,'^(..%a)'));
			cambio = string.gsub(s,'^..%a', modo,1);
		elseif string.match(s,'^%a') ~= nil then -- Sen ligazón
		   modo = string.upper(string.match(s,'^(%a)'));
		   cambio = string.gsub(s,'^%a', modo, 1);
		else
		   cambio = s;
		end
	
		return cambio;
	end
end

return str</text>
      <sha1>rrwom0sz29d9lyz4yi0083njo5bbjkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1894</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4056</id>
    <revision>
      <id>14463</id>
      <parentid>12568</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Francisca Herrera Garrido</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4057</id>
    <revision>
      <id>16890</id>
      <parentid>16839</parentid>
      <timestamp>2017-09-17T11:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2586" sha1="dvvjlk9ua97y6molr8rhyjh8mo02beb" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Francisca Herrera Garrido 1926.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Francisca Herrera Garrido''' (A Coruña 1869 - 1950) foi unha escritora galega, primeira muller elixida académica na Real Academia Galega. En 1987 dedicóuselle o Día das Letras Galegas.

== Obras ==
* ''[[Sorrisas e bágoas]]'' (poemario en galego; Madrid, 1913).
* ''[[Almas de muller...¡volallas n'a luz!]]'' (poemario en galego; A Coruña, 1915).
* ''[[Frores do noso paxareco]]'' (poemario en galego; ''¡Terra a Nosa!'' nº 11, A Coruña, 1919).
* ''[[Néveda]]'' (novela en galego, 1920).
* ''A neta de naipera'' (novela en galego; ''Nós'', 20 de agosto de 1921).
* ''A ialma de Mingos'' (novela en galego; Editorial Céltiga, 1922).
* ''Pepiña'' (novela en castelán, Editorial Marineda, Madrid, 1922).
* ''[[Martes de Antroido]]'' (novela en galego; ''Lar'', 1925; portada de Camilo Díaz Baliño).
* ''A muller galega'' (ensaio; ''Nós'', 15 de agosto de 1925; escrito en Oleiros o 28 de marzo de 1916).
* ''Réproba'' (novela en castelán, 1925).
* ''Familia de lobos: la novela del obrero'' (novela en castelán, 1928).

{{Aviso|A obra de {{PAGENAME}}  pasa a '''Dominio Público''' o '''1 de xaneiro de 2031'''.}}

{| width=&quot;95%&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;text-align:left; border:2px solid #ffc9c9;&quot;
|- padding:1em;padding-top:0.5em;&quot;
|style=&quot;font-size: 100%&quot;|
&lt;small&gt;
:[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/rdleg1-1996.l4t1.html#dt4 Real Decreto Legislativo 1/1996, de 12 de abril, por el que se aprueba el Texto Refundido de la Ley de Propiedad Intelectual, regularizando, aclarando y armonizando las disposiciones legales vigentes sobre la materia:]

:Disposición transitoria cuarta. Autores fallecidos antes del 7 de diciembre de 1987.

::Los derechos de explotación de las obras creadas por autores fallecidos antes del 7 de diciembre de 1987 tendrán la duración prevista en la Ley de 10 de enero de 1879 sobre Propiedad Intelectual.

:::[http://www.derecho-internet.org/node/365 Ley de 10 de enero de 1879, de la propiedad intelectual:]

::::Art. 6º. La propiedad in­telectual corresponde á los autores durante su vida, y se transmite á sus herederos tes­tamentarios ó legatarios por el término de ochenta años. ...&lt;/small&gt;
|}
{{Día das Letras Galegas}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Herrera Garrido}}
[[Categoría:Francisca Herrera Garrido| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>dvvjlk9ua97y6molr8rhyjh8mo02beb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Francisca Herrera Garrido</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4058</id>
    <revision>
      <id>12577</id>
      <timestamp>2016-02-05T08:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Autores-H]]&quot;</comment>
      <origin>12577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="7beuqxvum970lkgz5igy4izwv7tiybw" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores-H]]</text>
      <sha1>7beuqxvum970lkgz5igy4izwv7tiybw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Reintegracionismo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4061</id>
    <revision>
      <id>12587</id>
      <timestamp>2016-02-06T15:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>12587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Obras por tema</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4062</id>
    <revision>
      <id>12588</id>
      <timestamp>2016-02-06T15:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras]]&quot;</comment>
      <origin>12588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="g8313nksagpqnsmdnxggsdch9fvogjv" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras]]</text>
      <sha1>g8313nksagpqnsmdnxggsdch9fvogjv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Módulos desbotados</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4063</id>
    <revision>
      <id>12609</id>
      <timestamp>2016-02-12T08:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Módulos]]&quot;</comment>
      <origin>12609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="0xpftrefv7u67hvtdpbwhn477e0405t" xml:space="preserve">[[Categoría:Módulos]]</text>
      <sha1>0xpftrefv7u67hvtdpbwhn477e0405t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ao Sr. D. Galo Salinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4064</id>
    <revision>
      <id>21645</id>
      <parentid>21644</parentid>
      <timestamp>2025-08-19T12:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Manuel Lugrís Freire]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1394" sha1="5sitjqmisadl1sl6je3eytyfc43moqg" xml:space="preserve">Ao Sr. D. Galo Salinas
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
     Meu bon amigo:
     Non podo por menos que felicitalo pol-o motivo d'haber entrado a simpática Revista que vosté dirixe, no cuarto ano da sua pubricación.
     Eu, que algunhas veces m'atrevo a enxergar algún traballiño pra ela, non estou pol-o mesmo moi autorizado pra lle poder dirixir laudos, que puideran tomarse como agasallamento pra min; pero non podo resistir o deseio de afirmar qu'esa ê a única pubricación enxebremente gallega na nosa terra, que decote manten vivo no noso corazón o fogo do amor pol-a nosa nacionalidade.
     Namentras, outras persoas qu'en xusticia se teñen por superiores e que deberan ser os direitores da opinión redentora e santa do rexionalismo, non fagan nada pol-a causa e deixen durmil-a pruma por medo aos lampantís do centralismo; namentras os conspícuos non teñan mais lema que o primeiro ê a mantenza, a Revista Gallega debe ser pra os bos gallegos un periódico quirido, simpático e dino de proteición pol-a sua independenza e pol-o seu amor â nosa terra.
     De vosté o seu afeitísimo amigo
                                                                       M. Lugrís Freire.
     A Cruña, 8 de Marzo, 1898
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

Revista Gallega nº 157, 1898.

[[Categoría:1898]]
[[Categoría:Galo Salinas]]
[[Categoría:Revista Gallega]]
[[Categoría:Manuel Lugrís Freire]]</text>
      <sha1>5sitjqmisadl1sl6je3eytyfc43moqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Wikiproxecto 1936</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4065</id>
    <revision>
      <id>12612</id>
      <timestamp>2016-02-19T20:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div style=&quot;float: left; border:solid DarkRed 4px; margin: 1px;&quot;&gt; {| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 238px; background: white;&quot; | style=&quot;width: 45px; height: 45px; text-align: cente...&quot;</comment>
      <origin>12612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="tm2rj3ywgtf8q2gly7m9uds349ranxm" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float: left; border:solid DarkRed 4px; margin: 1px;&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width: 238px; background: white;&quot;
| style=&quot;width: 45px; height: 45px; text-align: center; font-size: 14pt; color: black;&quot; | '''[[Ficheiro:Elongated circle 1936.svg|40px|link=Wikisource:Wikiproxecto 1936]]'''
| style=&quot;font-size: 8pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: #000000;&quot; | Este usuario participa no '''[[Wikisource:Wikiproxecto 1936|Wikiproxecto 1936]]'''.
|}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{uso de marcador}}
[[Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tm2rj3ywgtf8q2gly7m9uds349ranxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Contos da miña terra I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4066</id>
    <redirect title="Contos da miña terra" />
    <revision>
      <id>16778</id>
      <parentid>12618</parentid>
      <timestamp>2017-06-22T22:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>タチコマ robot</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[Contos da miña terra]]&quot;</comment>
      <origin>16778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="ixglp2tpmx4dusco8f54f9a7bdtmvnf" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Contos da miña terra]]</text>
      <sha1>ixglp2tpmx4dusco8f54f9a7bdtmvnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1923</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4067</id>
    <revision>
      <id>18248</id>
      <parentid>12616</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Pacto de Gomes Pais e Ramiro Pais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4070</id>
    <revision>
      <id>19698</id>
      <parentid>14245</parentid>
      <timestamp>2019-04-12T21:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras en galaico-portugués]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1406" sha1="lsdwnpp233cpy3ny3jypq8t9v6vzzpz" xml:space="preserve">Datado de c. 1175 é, segundo algúns autores, o documento máis antigo escrito en galego-portugues que chegou ata os nosos días.

==Texto==
Ego Gomenze Pelaiz facio a tibi irmano. meo Ramiru Pelaiz isto plazo ut non intret meo maiordomo inilla villa super vostros homines deslo mormuiral. &amp; de inde antre as casas d’Ousenda Grade &amp; d’Elvira Grade. &amp; inde pora pena longa &amp; de ista parte perilla petra cavada de Sueiro Ramiriz dou vobis isto que sejades meo amico bono. &amp; irmano bono &amp; que adjuderis me contra toto homine fora el rei &amp; suos filios. &amp; si Pelagio Soariz. ou Menendo Pelaiz. ou Velasco Pelaiz. ou Petro Martiniz. Daquele que torto fezer a Don Ramiru. ou a Don Gomeze si quiser caber en dereito &amp; se non ajudarmonos contra illos. Des illo mormoiral ata en frojom non laver {jure} mala Dos ergo illos que abet hodie fora se ganar herdade de gavaleiros ou de engeoida. &amp; in vostra herdade habet tal foro quale dóóspital. &amp; herdade for de penores &amp; ibi morar suo dono dar calupnia &amp; fosadeira &amp; si se for dela abere tal foro quomodo vostros herdades. Se {homenem} entrar enaquela vila que torto tenia a Don Gomeze dar dereito dele si seu for de Don Ramiro {quen} de fora venia. &amp; {quen} isto plazo exierit ad vos Ramiro Pelaiz se erar coregelo &amp; se non {q} volverit peitar quinientos soldos. jsto pleito est taliado de isto maio que venit ad .IJs. anos.

{{Wikipedia}}

[[Categoría:1175]]</text>
      <sha1>lsdwnpp233cpy3ny3jypq8t9v6vzzpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Notícia de Fiadores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4071</id>
    <revision>
      <id>12632</id>
      <parentid>12631</parentid>
      <timestamp>2016-03-28T08:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elisardojm</username>
        <id>699</id>
      </contributor>
      <comment>+imaxes</comment>
      <origin>12632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1385" sha1="juu93lwpdmbmmwmyeneth64niz4h5rc" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Noticia de Fiadores PT-TT-MAMP-MSCRT-001-0002-10 m0001-anv.jpg|miniatura|Anverso do documento.]]
[[Ficheiro:Noticia de Fiadores PT-TT-MAMP-MSCRT-001-0002-10 m0002-rev.jpg|miniatura|Reverso do documento.]]
O texto abaixo foi considerado o máis antigo en galego-portugués. O documento foi descuberto pola investigadora Ana Maria Martins, da Universidade de Lisboa, en 1999. Foi atopado no Arquivo Nacional da Torre do Tombo de Lisboa.

== Texto==

'''Texto orixinal'''

Noticia fecit pelagio romeu de fiadores Stephano pelaiz .xxi. solidos lecton .xxi. soldos pelai garcia .xxi. soldos. Güdisaluo Menendice. xxi soldos /2 Egeas anriquici xxxta soldos. petro cõlaco .x. soldos. Güdisaluo anriquici .xxxxta. soldos Egeas Monííci .xxti. soldos [i l rasura] lhoane suarici .xxx.ta soldos /3 Menendo garcia .xxti. soldos. petro suarici .xxti. soldos Era Ma. CCaa xiitia Istos fiadores atan .v. annos que se partia de isto male que li avem

'''Texto na grafía atual'''

Pelágio Romeu lista aquí ós seus fiadores: a Pedro Colaço, debo dez contos; a Estevão Pais, Leitão, Paio Garcia, Gonçalo Mendes, Egas Moniz, Mendo Garcia e Pedro Soares, debe vinte contos; a João Soares, trinta contos, e a Gonçalo Henriques, corenta contos. Agora estamos en 1175, e de aquí a cinco anos terei que pagar estas débedas.

{{Wikipedia}}

[[Categoría:Obras en galaico-portugués]]</text>
      <sha1>juu93lwpdmbmmwmyeneth64niz4h5rc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Outro conto (Cando me erguín aquela mañán dixéronme...)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4072</id>
    <redirect title="Queixumes" />
    <revision>
      <id>12644</id>
      <timestamp>2016-04-12T21:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Outro conto (Cando me erguín aquela mañán dixéronme...)]]&quot; a &quot;[[Queixumes]]&quot;</comment>
      <origin>12644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="hqibux7tnnoceyum6gooi9tsjn8039o" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Queixumes]]</text>
      <sha1>hqibux7tnnoceyum6gooi9tsjn8039o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Un conto (Boteime a camiñar pol-o Ceo, brincando...)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4073</id>
    <redirect title="Home viaxeiro" />
    <revision>
      <id>12668</id>
      <parentid>12647</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T10:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Home viaxeiro]]&quot;</comment>
      <origin>12668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="kc33ryiycc46caceqxc3b4w8heqq3sn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Home viaxeiro]]</text>
      <sha1>kc33ryiycc46caceqxc3b4w8heqq3sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1930</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4074</id>
    <revision>
      <id>18238</id>
      <parentid>12650</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A significación profunda do galeguismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4075</id>
    <revision>
      <id>15376</id>
      <parentid>12654</parentid>
      <timestamp>2016-07-13T14:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3348" sha1="fcbsgji2op9o7nixo57p111w04eaffa" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;A significación profunda do galeguismo&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez|Antón Lousada Diéguez]]
|dataano=
}}
&lt;center&gt;publicado no n.º 75 da revista ''Nós'' o 15-3-1930 .&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157109&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=3 N.º 75 da revista ''Nós''] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;

{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
{{Espazos|9}} Estáse producindo no mundo unha gran revolta, a loita dos obreiros cos capitalistas, a guerra social. O estado de guerra mundial espállase mais cada día.

{{Espazos|9}} Nós pensamos qu'esta gran revolta ten a orige na artificialidade esencial da vida moderna, no leixamento da natureza, fiando todo o progreso humán y-o perfeicionamento do home na potencialidade económica e industrial e na concentración nas grandes cidades.

{{Espazos|9}} O nacionalismo galego, diante dos probremas do mundo, sinitica unha chamada â vida mais natural, mais a carón da Terra.

{{Espazos|9}} Na custión social, nin obreiros nin capitalistas teñen razón. Ningunha trasformación do régime pode remediar nada. Os obreiros non remediarán nada con derribaren o régime capitalista, si é que siguen junguidos ô industrialismo.

{{Espazos|9}} Obreiros e capitalistas son homes que teñen a mesma doenza da vida moderna, sen mais ideal qu'a satisfaición económica. A trasformación hase faguer, non no régime, senón na concencia dos homes. Un eixempro: Epulón ten moito ouro, e Lázaro non ten mais qu'un coíño; supoñede qu'os homes desfán o valor do ouro d'Epulón, já Lázaro é mais rico co seu coíño. Hai que valorar mais a fondo os elementos imponderábeles da vida humán. 
&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
{{Espazos|9}} Na Hespaña a desfeita social acrescéntase por unha desfeita política. Querse seguir descoñecendo a eisistenza de pobos que se ven sometidos a unha uniformidade políteca, jurídeca y-adeministrativa sen eixempro. Querse seguir gobernando ôs pobos hespañois polos mesmos partidos e do mesmo geito que nos anos vergoñentos do desastre.

{{Espazos|9}} O nacionalismo galego, diante dos probremas da Hespaña sinifica unha renovación ausoluta non só dos sistemas de políteca, senón da mesma Costitución políteca do Estado: orgaización federativa, repersentación proporcional. 
&lt;center&gt;III &lt;/center&gt;
{{Espazos|9}} Na Galiza presenta dous probremas principás: un económico, liberdade da terra; outro políteco: liberdade do sufragio, da soberanía popular galega; y-un geral: a desgaleguización de Galiza.

{{Espazos|9}} Ademais do qual, Galiza vese afectada pol-as consecuencias dos erros dos gobernos de Hespaña, e do seu atraso políteco.

{{Espazos|9}} O nacionalismo galego, diante dos probremas de Galiza procrama a persoalidade geográfica, histórica e espirtual da nosa Terra, e sinifica pra ela autonomía en todol-os órdenes, sinifica a nosa espirtualidade engebre manifestándose na sua peculiaridade na vida hespañola e na vida mundial.(1)

{{Espazos|50}}† ANTÓN LOUSADA DIÉGUEZ

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


[[Ficheiro:Nós n.º 75, 15-03-1930, A significación profunda do galeguismo, Antón Lousada Diéguez.jpg|600px|center]]

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:1930]]
[[Categoría:Nós]]</text>
      <sha1>fcbsgji2op9o7nixo57p111w04eaffa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Nós</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4076</id>
    <revision>
      <id>20837</id>
      <parentid>14811</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Publicacións]]; engado a [[Categoría:Publicacións periódicas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="646" sha1="aqc95cnqgho0uwqgiw02kdfg3yfnljy" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;noprint&quot; style=&quot;clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 180px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float: left;&quot;&gt;[[Imaxe:Wikipedia-logo-en.png|50px|none|Wikipedia]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left: 60px;&quot;&gt;Vexa o artigo da [[w:|Galipedia]] acerca de '''''[[w:Nós (revista)|Nós]]'''''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{{Commonscat|}}
'''''Nós''''' foi unha revista publicada en galego entre 1920 e 1936 con contidos literarios, lingüísticos, artísticos, etnográficos, filosóficos e de pensamento político.

[[Categoría:Publicacións periódicas]]</text>
      <sha1>aqc95cnqgho0uwqgiw02kdfg3yfnljy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>HOME VIAXEIRO</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4077</id>
    <redirect title="Home viaxeiro" />
    <revision>
      <id>12667</id>
      <timestamp>2016-04-13T10:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[HOME VIAXEIRO]]&quot; a &quot;[[Home viaxeiro]]&quot;</comment>
      <origin>12667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="kc33ryiycc46caceqxc3b4w8heqq3sn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Home viaxeiro]]</text>
      <sha1>kc33ryiycc46caceqxc3b4w8heqq3sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ano Novo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4078</id>
    <revision>
      <id>12671</id>
      <parentid>12670</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ano novo]]&quot; a &quot;[[Ano Novo]]&quot;</comment>
      <origin>12671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1121" sha1="rq000rvws3dil6i5ks2d0kte56gbcxz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;Ano Novo&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=Nadal, 1926
}}


&lt;center&gt;Publicado postumamente no n.º 71 da revista ''Nós'' o  15/11/1929.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1157106&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=7 Páxina 191 do n.º 71 da revista ''Nós''] en Galiciana, Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;

:Ano novo, vida nova

:Ano novo ¿qué traerá?

:O vello sospiros leva

:O novo ¿qué levará?

:Ano que de festa naces,

:O pasado xa pasou

:Y-a primavera enverdece

:O xardín que se murchou,

:Mais sei d'abondo ano novo

:Qu'o tempo que se vai indo

:Pra sempre leva o cheirume

:Das froles que van caíndo.

:Ano novo, vida nova;

:Ano novo, outro virá;

:O vello sospiros leva,

:O novo xa os traerá.

&lt;/div&gt;


[[Ficheiro:L O N X E.jpg|600px|center]]

{{Clear}}

== Notas ==
{{Listaref}}

== Véxase tamén ==
*&quot;[[Lonxe]]&quot;

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1926]]
[[Categoría:1929]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:Nós]]</text>
      <sha1>rq000rvws3dil6i5ks2d0kte56gbcxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ano novo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4079</id>
    <redirect title="Ano Novo" />
    <revision>
      <id>12672</id>
      <timestamp>2016-04-13T16:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ano novo]]&quot; a &quot;[[Ano Novo]]&quot;</comment>
      <origin>12672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="g9bw7ct2yhsg385oiowvlzwhvehvoem" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ano Novo]]</text>
      <sha1>g9bw7ct2yhsg385oiowvlzwhvehvoem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lonxe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4080</id>
    <redirect title="Neboeiro" />
    <revision>
      <id>12676</id>
      <timestamp>2016-04-13T16:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Lonxe]]&quot; a &quot;[[Neboeiro]]&quot;</comment>
      <origin>12676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="pxivtbdur66i4g1noq22hv1dkxt7wie" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Neboeiro]]</text>
      <sha1>pxivtbdur66i4g1noq22hv1dkxt7wie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita libro</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4081</id>
    <revision>
      <id>12715</id>
      <parentid>12714</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 37 revisións desde [[:w:Modelo:Cita_libro]]</comment>
      <origin>12715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="nxrnq8b3ejhk31y9esh2qzqjuo3g8o5" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Citas|citation|CitationClass=book}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nxrnq8b3ejhk31y9esh2qzqjuo3g8o5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Alto risco</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4082</id>
    <revision>
      <id>19380</id>
      <parentid>19379</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Alto_risco]]</comment>
      <origin>19379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="924" sha1="ngwvcxo0ty16gij4lm4jidm7oiulycy" xml:space="preserve">{{ombox
| type= content
| image = [[Ficheiro:Ambox warning orange.svg|45px|link=]]
| text = 
'''Este {{
#switch:{{NAMESPACE}}
|Módulo=módulo
|#default=modelo
}} emprégase &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[http://tools.wmflabs.org/templatecount/index.php?lang=gl&amp;namespace={{NAMESPACENUMBER:{{FULLPAGENAME}}}}&amp;name={{urlencode:{{PAGENAME}}}} {{#if:{{{1|}}}|en {{{1}}}|nun gran número de}} páxinas].&lt;/span&gt;'''&lt;br /&gt;Para evitar problemas en moitas páxinas e carga innecesaria nos servidores, calquera cambio neste {{
#switch:{{NAMESPACE}}
|Módulo=módulo
|#default=modelo
}} debería probarse primeiro na súa sub-páxina de [[{{
#switch: {{SUBPAGENAME}}
| uso | probas = {{SUBJECTSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}
| #default      = {{SUBJECTPAGENAME}}
}}/probas|/probas]] e seguidamente engadirse na páxina principal nunha soa edición. 
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
[[Categoría:marcadores de mantemento de modelos]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngwvcxo0ty16gij4lm4jidm7oiulycy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita libro/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4083</id>
    <revision>
      <id>12766</id>
      <parentid>12765</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:36:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 45 revisións desde [[:w:Modelo:Cita_libro/uso]]</comment>
      <origin>12766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23020" sha1="ip4tkrvkhcekihdj8gijrd1bkozzzde" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
&lt;includeonly&gt;{{ModeloLua|módulo=Citas}}&lt;/includeonly&gt;
{{Modelos de citas}}
{{Alto risco}}
Este modelo emprégase para [[Wikipedia:Citar as fontes|citar]] libros que se tomaron como fontes nos artigos da Galipedia. O modelo permite uniformar a maneira en que se fan as [[Wikipedia:Fontes bibliográficas|citas bibliográficas]].

==Uso==
Inclúa o seguinte texto entre as etiquetas html de referencias, engadindo os valores correspondentes a cada parámetro. Os parámetros indicados son os propios e máis habituais empregados neste modelo.
Tódolos parámetros deben ir en minúsculas. Use o carácter &quot;|&quot; entre parámetros e borre parámetros non usados.
===Formato horizontal===
;Forma simple
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Cita libro |título= |nome= |apelidos= |ligazónautor= |ano= |editorial= |lugar= |isbn= |páxina= |páxinas= |dataacceso= |url=}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

;Forma completa
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Cita libro |nome= |apelidos= |ligazónautor= |coautores= |nome-editor= |apelidos-editor= |ligazón-editor= |outros= |título= |títulotrad= |url= |urlarquivo= |dataarquivo= |formato= |dataacceso= |tipo= |edición= |serie= |volume= |data=  |ano= |ano-orixinal= |editorial= |lugar= |lingua= |isbn= |oclc= |doi= |id= |páxina= |páxinas= |en= |capítulo-trad= |capítulo= |urlcapítulo= |cita= |ref= |bibcode= }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

===Formato vertical ===
{| style=&quot;wikitable&quot;
! Forma completa
|- width=&quot;50%&quot;
|
&lt;pre&gt;
{{Cita libro
|nome= 
|apelidos= 
|ligazónautor= 
|nome-editor= 
|apelidos-editor= 
|ligazón-editor= 
|outros= 
|título= 
|títulotrad= 
|url= 
|urlarquivo= 
|dataarquivo= 
|formato= 
|dataacceso= 
|tipo= 
|edición= 
|serie= 
|volume= 
|data=  
|ano= 
|ano-orixinal= 
|editorial= 
|lugar= 
|lingua= 
|isbn= 
|oclc= 
|doi= 
|id= 
|páxina= 
|páxinas= 
|en= 
|capítulo-trad= 
|capítulo= 
|urlcapítulo= 
|cita= 
|ref= 
|bibcode=
}}&lt;/pre&gt;
|}

===Exemplo===
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Cita libro |autor=Freixeiro Mato, Xosé Ramón |título=Gramática da Lingua Galega IV. Gramática do texto |ano=2006 |editorial=Promocións Culturais Galegas, S.A. |localización=Vigo |isbn=8483410672}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;padding:0.5em&quot;&gt;→ {{Cita libro |autor=Freixeiro Mato, Xosé Ramón |título=Gramática da Lingua Galega IV. Gramática do texto |ano=2006 |editorial=Promocións Culturais Galegas, S.A. |localización=Vigo |isbn=8483410672}}

==Parámetros==
{{Parámetros dos modelos de citas}}

==TemplateData==
{{Modelo do Editor Visual}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Este modelo emprégase para engadir unha referencia á un libro, tanto en formato físico coma en formato díxital (aloxado nunha web).&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;título&quot;: {
            &quot;description&quot;: &quot;O título do libro referenciado; amósase en cursiva&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Título&quot;
		},
		&quot;apelidos&quot;: {
            &quot;description&quot;: &quot;Apelidos do autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor' a maiores.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos do autor&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;apelidos1&quot;,
				&quot;autor&quot;,
				&quot;autor1&quot;,
				&quot;autores&quot;
			]
		},
		&quot;nome&quot;: {
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor' a maiores.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome do autor&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;nome1&quot;
			]
		},
		&quot;editorial&quot;: {
            &quot;description&quot;: &quot;Editorial encargada da publicación do libro. Amósase a continuación do título do libro.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Editorial&quot;
		},
		&quot;ano&quot;: {
            &quot;description&quot;: &quot;Ano de publicación do libro. Se coñece a data completa con día e mes use 'Data' no canto deste parámetro&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Ano&quot;
		},
		&quot;ISBN&quot;: {
            &quot;description&quot;: &quot;ISBN (International Standard Book Number) do libro; use o ISBN de 13 díxitos cando sexa posible&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;ISBN&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;isbn&quot;
                        ]
		},
		&quot;url&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;URL&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;O enderezo URL do sitio web onde se atopa o libro referenciado&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;URL&quot;
			]
		},
		&quot;apelidos2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos autor 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do segundo autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor2' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;autor2&quot;
			]
		},
		&quot;nome2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome autor 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do segundo autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor2' a maiores.&quot;
		},
		&quot;apelidos3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos autor 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do terceiro autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor3' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;autor3&quot;
			]
		},
		&quot;nome3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome autor 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do terceiro autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor3' a maiores.&quot;
		},
		&quot;apelidos4&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos autor 4&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do cuarto autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor4' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;autor4&quot;
			]
		},
		&quot;nome4&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome autor 4&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do cuarto autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor4' a maiores.&quot;
		},
		&quot;apelidos5&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos autor 5&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do quinto autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor5' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;autor5&quot;
			]
		},
		&quot;nome5&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome autor 5&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do quinto autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor5' a maiores.&quot;
		},
		&quot;apelidos6&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos autor 6&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do sexto autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor6' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;autor6&quot;
			]
		},
		&quot;nome6&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome autor 6&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do sexto autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor6' a maiores.&quot;
		},
		&quot;apelidos7&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos autor 7&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do sétimo autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor7' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;autor7&quot;
			]
		},
		&quot;nome7&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome autor 7&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do sétimo autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor7' a maiores.&quot;
		},
		&quot;apelidos8&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos autor 8&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do oitavo autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor8' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;autor8&quot;
			]
		},
		&quot;nome8&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome autor 8&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do oitavo autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor8' a maiores.&quot;
		},
		&quot;apelidos9&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos autor 9&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do noveno autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor9' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;autor9&quot;
			]
		},
		&quot;nome9&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome autor 9&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do noveno autor do libro. Para ligazóns wiki, use 'ligazónautor9' a maiores.&quot;
		},
		&quot;data&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Data&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Data completa do libro referenciado&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;publicación&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Publicación&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome da publicación no que se atopa o texto do libro citado&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;outros&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Outros&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Emprégase para rexistrar outras contribucións do libro, coma 'Ilustrado por John Smith' ou 'Traducido por John Smith'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;apelidos-editor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos do editor&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do editor do libro; Para ligazóns wiki, use 'ligazóneditor1' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;editor&quot;,
				&quot;apelidos-editor1&quot;
			]
		},
		&quot;nome-editor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome do editor&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do editor do libro; Para ligazóns wiki, use 'ligazóneditor1' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;nome-editor1&quot;
			]
		},
		&quot;ligazón-editor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia sobre o editor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-editor1&quot;
			]
		},
		&quot;edición&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Edición&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Para indicar o número da edición; Exemplos: '2ª', 'Terceira'.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;serie&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Serie / Colección&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Serie ou colección da que forma parte o libro.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;versión&quot;,
				&quot;colección&quot;
			],
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;volume&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Volume&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Para indicar o número de volume no caso de que o libro teña varios.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;lugar&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Lugar de publication&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Lugar xeográfico da publicación do libro.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;localización&quot;
			],
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;páxina&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Páxina&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Número da páxina dentro do libro que contén o texto referenciado. Use 'páxina' ou 'páxinas', pero non os dous xuntos.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;páxinas&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Páxinas&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Rango ou conxunto de páxinas dentro do libro que conteñen o texto referenciado (Non o número total de páxinas do libro). Use 'páxina' ou 'páxinas', pero non os dous xuntos.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
		},
		&quot;en&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;En&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Pode usarse no canto de 'páxina' ou 'páxinas' cando non exista número (por exemplo: 'Portada' ou 'Contraportada'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;lingua&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Lingua&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Lingua na que está escrito o libro, se non en galego.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;idioma&quot;
			],
		},
		&quot;títulotrad&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Título traducido&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Tradución ao galego do título, se o título orixinal está noutra lingua; Use tamén 'lingua' para indicar o idioma de orixe.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;capítulo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Capítulo&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do capítulo dentro do libro que contén o texto referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;capítulo-trad&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Capítulo traducido&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Tradución ao galego do nome do capítulo, se o título orixinal está noutra lingua; Use tamén 'lingua' para indicar o idioma de orixe.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;tipo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Tipo&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Información adicional sobre o tipo de medio da fonte (Por exemplo: 'Audiolibro').&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;formato&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Formato&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Formato no que se atopa o libro indicado no enderezo URL (Por exemplo: PDF, DOC, XLS)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ASIN&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ASIN&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Amazon Standard Identification Number; 10 caracteres&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;asin&quot;
                        ]
		},
		&quot;ASIN-TLD&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ASIN TLD&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Dominio do ASIN para sitios Amazon que non seña o principal (.com)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;asin-tld&quot;
                        ]
		},
		&quot;bibcode&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Bibcode&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Bibliographic Reference Code (REFCODE); 19 caracteres&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;DOI&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;DOI&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Digital Object Identifier; comeza con '10.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;doi&quot;
                        ]
		},
		&quot;ISSN&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ISSN&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;International Standard Serial Number; 8 caracteres.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;issn&quot;
                        ]
		},
		&quot;JSTOR&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;JSTOR&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Identificador JSTOR&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;jstor&quot;
                        ]
		},
		&quot;LCCN&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;LCCN&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Library of Congress Control Number&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;lccn&quot;
                        ]
		},
		&quot;MR&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;MR&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Identificador Mathematical Reviews&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mr&quot;
                        ]
		},
		&quot;OCLC&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;OCLC&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Número na Online Computer Library Center&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;oclc&quot;
                        ]
		},
		&quot;OL&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;OL&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Identificador Open Library; non inclúa \&quot;OL\&quot; ao comezo do identificador&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ol&quot;
                        ]
		},
		&quot;OSTI&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;OSTI&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Identificador da Office of Scientific and Technical Information&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;osti&quot;
                        ]
		},
		&quot;PMC&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;PMC&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Número de artigo no PubMed Center&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;pmc&quot;
                        ]
		},
		&quot;PMID&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;PMID&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Identificador único PubMed&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;pmid&quot;
                        ]
		},
		&quot;RFC&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;RFC&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Número RFC&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;rfc&quot;
                        ]
		},
		&quot;SSRN&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;SSRN&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Social Science Research Network&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ssrn&quot;
                        ]
		},
		&quot;ZBL&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Zbl&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Zentralblatt MATH journal identifier&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;zbl&quot;
                        ]
		},
		&quot;ID&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ID&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Identificador único a empregar cando non se pode aplicar ningún dos identificadores específicos (ISBN, ISSN, DOI etc)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;id&quot;
                        ]
		},
		&quot;cita&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Cita&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Texto referenciado en forma de cita. Inclúa puntuación final. Amósase en último lugar, entre '&lt;&lt;&gt;&gt;'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ref&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Áncora da referencia&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Identificador áncora para referencias tipo Harvard.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
                        &quot;default&quot;: &quot;harv&quot;,
                        &quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;número-autores&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Número de autores&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Número de autores a amosar antes de que se indique 'et al.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
		},
		&quot;ligazónautor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor&quot;,
				&quot;ligazón-autor1&quot;,
				&quot;ligazónautor1&quot;
			]
		},
		&quot;ligazónautor2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do segundo autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor2&quot;,
				&quot;ligazónautor2&quot;
			]
		},
		&quot;ligazónautor3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do terceiro autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor3&quot;,
				&quot;ligazónautor3&quot;
			]
		},
		&quot;ligazónautor4&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor 4&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do cuarto autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor4&quot;,
				&quot;ligazónautor4&quot;
			]
		},
		&quot;ligazónautor5&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor 5&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do quinto autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor5&quot;,
				&quot;ligazónautor5&quot;
			]
		},
		&quot;ligazónautor6&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor 6&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do sexto autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor6&quot;,
				&quot;ligazónautor6&quot;
			]
		},
		&quot;ligazónautor7&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor 7&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do sétimo autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor7&quot;,
				&quot;ligazónautor7&quot;
			]
		},
		&quot;ligazónautor8&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor 8&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do oitavo autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor8&quot;,
				&quot;ligazónautor8&quot;
			]
		},
		&quot;ligazónautor9&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón autor 9&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia do noveno autor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;ligazón-autor9&quot;,
				&quot;ligazónautor9&quot;
			]
		},
		&quot;dataacceso&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Data de acceso á URL&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Data completa na que se accedeu á URL indicada.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ano-orixinal&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ano orixinal&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Ano da publicación orixinal.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;anoorixinal&quot;
			]
		},
		&quot;apelidos-editor2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos editor 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do segundo editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor2.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;nome-editor2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome editor 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do segundo editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor2.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ligazón-editor2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo da Wikipedia que relaciona có segundo editor&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;apelidos-editor3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos editor 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do terceiro editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor3.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;nome-editor3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome editor 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do terceiro editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor3.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ligazón-editor3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo da Wikipedia que relaciona có terceiro editor&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;apelidos-editor4&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos editor 4&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do cuarto editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor4.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;nome-editor4&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome editor 4&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do cuarto editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor4.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ligazón-editor4&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor 4&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo da Wikipedia que relaciona có cuarto editor&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;apelidos-editor5&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos editor 5&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do quinto editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor5.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;nome-editor5&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome editor 5&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do quinto editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor5.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ligazón-editor5&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor 5&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo da Wikipedia que relaciona có quinto editor&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
        &quot;apelidos-editor6&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos editor 6&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do sexto editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor6.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;nome-editor6&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome editor 6&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do sexto editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor6.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ligazón-editor6&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor 6&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo da Wikipedia que relaciona có sexto editor&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
        &quot;apelidos-editor7&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos editor 7&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do sétimo editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor7.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;nome-editor7&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome editor 7&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do sétimo editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor7.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ligazón-editor7&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor 7&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo da Wikipedia que relaciona có sétimo editor&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;apelidos-editor8&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos editor 8&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do oitavo editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor8.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;nome-editor8&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome editor 8&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do oitavo editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor8.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ligazón-editor8&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor 8&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo da Wikipedia que relaciona có oitavo editor&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;apelidos-editor9&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos editor 9&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do noveno editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor9.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;nome-editor9&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome editor 9&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Os apelidos do noveno editor. Para ligar o nome cun artigo wiki, use 'ligazón-editor9.'&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;ligazón-editor9&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor 9&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo da Wikipedia que relaciona có noveno editor&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;url-capítulo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Enderezo URL do capítulo&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;O enderezo URL que contén o texto referenciado no capítulo indicado&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;urlcapítulo&quot;
			],
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;urlarquivo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Enderezo URL arquivado&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Enderezo URL dunha copia arquivada da páxina web. Use 'Data de arquivo' para indicar a data.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;dataarquivo&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Data de arquivo&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Data na que se arquivou a URL orixinal.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;autor-máscara&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Máscara do autor&quot;,
                        &quot;description&quot;: &quot;Substitúe o nome do primeiro autor con guións ou texto. Se o valor é un número n, amósanse n guións seguidos&quot;,
                        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		}
	},
	&quot;maps&quot;: {
		&quot;citoid&quot;: {
			&quot;edition&quot;: &quot;edición&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;título&quot;,
			&quot;url&quot;: &quot;url&quot;,
			&quot;publisher&quot;: &quot;editorial&quot;,
			&quot;date&quot;: &quot;data&quot;,
			&quot;place&quot;: &quot;lugar&quot;,
			&quot;ISSN&quot;: &quot;ISSN&quot;,
			&quot;ISBN&quot;: &quot;ISBN&quot;,
			&quot;PMCID&quot;: &quot;PMC&quot;,
			&quot;PMID&quot;: &quot;PMID&quot;,
			&quot;pages&quot;: &quot;páxinas&quot;,
			&quot;volume&quot;: &quot;volume&quot;,
			&quot;series&quot;: &quot;serie&quot;,
			&quot;DOI&quot;: &quot;DOI&quot;,
			&quot;language&quot;: &quot;lingua&quot;,
			&quot;series&quot;: &quot;serie&quot;,
			&quot;author&quot;:[
				[&quot;nome&quot;, &quot;apelidos&quot; ],
				[&quot;nome2&quot;, &quot;apelidos2&quot; ],
				[&quot;nome3&quot;, &quot;apelidos3&quot; ],
				[&quot;nome4&quot;, &quot;apelidos4&quot; ],
				[&quot;nome5&quot;, &quot;apelidos5&quot; ],
				[&quot;nome6&quot;, &quot;apelidos6&quot; ],
				[&quot;nome7&quot;, &quot;apelidos7&quot; ],
				[&quot;nome8&quot;, &quot;apelidos8&quot; ],
				[&quot;nome9&quot;, &quot;apelidos9&quot; ]
			],
			&quot;editor&quot; : [
				[&quot;nome-editor&quot;, &quot;apelidos-editor&quot;],
				[&quot;nome-editor2&quot;, &quot;apelidos-editor2&quot;],
				[&quot;nome-editor3&quot;, &quot;apelidos-editor3&quot;],
				[&quot;nome-editor4&quot;, &quot;apelidos-editor4&quot;],
				[&quot;nome-editor5&quot;, &quot;apelidos-editor5&quot;],
				[&quot;nome-editor6&quot;, &quot;apelidos-editor6&quot;],
				[&quot;nome-editor7&quot;, &quot;apelidos-editor7&quot;],
				[&quot;nome-editor8&quot;, &quot;apelidos-editor8&quot;],
				[&quot;nome-editor9&quot;, &quot;apelidos-editor9&quot;]
			]
		}
	}
}
&lt;/templatedata&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de referencias|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ip4tkrvkhcekihdj8gijrd1bkozzzde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Código</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4084</id>
    <revision>
      <id>12769</id>
      <parentid>12768</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:36:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Código]]</comment>
      <origin>12769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="3n3b1kghr1g7eluni3326eywt5fp494" xml:space="preserve">&lt;code {{#if:{{{class|}}}|class=&quot;{{{class}}}&quot;}} {{#if:{{{id|}}}|id=&quot;{{{id}}}&quot;}} {{#if:{{{style|}}}|style=&quot;{{{style}}}&quot;}}&gt;{{#tag:syntaxhighlight|{{{código|{{{1}}}}}}|lang=&quot;{{{linguaxe|{{{2|text}}}}}}&quot;|enclose=&quot;none&quot;}}&lt;/code&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de formato]]
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3n3b1kghr1g7eluni3326eywt5fp494</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Lista despregable</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4085</id>
    <revision>
      <id>12777</id>
      <parentid>12776</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 7 revisións desde [[:w:Modelo:Lista_despregable]]</comment>
      <origin>12777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="s35e07o538ly5b9kvlemye5ywjz14hu" xml:space="preserve">{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#invoke:lista despregable|main}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s35e07o538ly5b9kvlemye5ywjz14hu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:ModeloLua</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4086</id>
    <revision>
      <id>19109</id>
      <parentid>19108</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:ModeloLua]]</comment>
      <origin>19108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="c65ak1ntttdzf3ritrhgjq8qzpc1unz" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Indicación Lua|main}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{ModeloLua|Módulo:Indicación Lua}}
{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c65ak1ntttdzf3ritrhgjq8qzpc1unz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Modelo do Editor Visual</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4087</id>
    <revision>
      <id>19442</id>
      <parentid>19441</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Modelo_do_Editor_Visual]]</comment>
      <origin>19441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="450" sha1="c6y2fvquiyahax6cxznn79wv977dfwe" xml:space="preserve">{{ombox
| type        = notice
| text       = Esta é a documentación dos parámetros recoñecidos polo modelo, xerada mediante [[Wikipedia:TemplateData|TemplateData]], utilizada tamén para a súa inserción e modificación mediante o [[Wikipedia:Editor visual|editor visual]].
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikipedia:Modelos con TemplateData]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento de modelos]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c6y2fvquiyahax6cxznn79wv977dfwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Modelos de citas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4088</id>
    <revision>
      <id>19451</id>
      <parentid>19450</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 8 revisións desde [[:w:Modelo:Modelos_de_citas]]</comment>
      <origin>19450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2073" sha1="gt522zhqyfqopi9omzfe3lanm9o9p7m" xml:space="preserve">{{Infobox
|name        = Modelos de citas
|above= Modelos de citas
|abovestyle  = background-color:#124564; color:white;
|labelstyle  =  width:50%; font-size:80%
|label1  = {{tl|Cita arXiv}}
|data1   = pre-impresións de [[arXiv]]
|label2  = {{tl|Cita audiovisual}}
|data2   = medios audiovisuais
|label3  = {{tl|Cita audiovisual notas}}
|data3   = notas e libretos de medios audiovisuais
|label4  = {{tl|Cita conferencia}}
|data4   = conferencias publicadas
|label5  = {{tl|Cita DVD notas}}
|data5   = notas e libretos de DVDs/BRs
|label6  = {{tl|Cita enciclopedia}}
|data6   = coleccións editadas
|label7  = {{tl|Cita entrevista}}
|data7   = entrevistas
|label8  = {{tl|Cita episodio}}
|data8   = episodios de televisión ou radio
|label9  = {{tl|Cita discurso}}
|data9   = discursos
|label10 = {{tl|Cita grupo novas}}
|data10  = grupos de novas online
|label11 = {{tl|Cita informe}}
|data11  = informes
|label12 = {{tl|Cita informe técnico}}
|data12  = informes técnicos
|label13 = {{tl|Cita libro}}
|data13  = libros
|label14 = {{tl|Cita lista correo}}
|data14  = listas de distribución correo electrónico públicas
|label15 = {{tl|Cita mapa}}
|data15  = mapas
|label16 = {{tl|Cita nota de prensa}}
|data16  = notas de prensa
|label17 = {{tl|Cita novas}}
|data17  = artigos de noticias
|label18 = {{tl|Cita podcast}}
|data18  = podcast de son ou video
|label19 = {{tl|Cita publicación periódica}}
|data19  = revistas, xornais, papeis académicos
|label20 = {{tl|Cita serie}}
|data20  = series de son ou video
|label21 = {{tl|Cita sinal}}
|data21  = sinais, placas, carteis
|label22 = {{tl|Cita tese}}
|data22  = teses
|label23 = {{tl|Cita tweet}}
|data23  = tweets
|label24 = {{tl|Cita videoxogo}}
|data24  = videoxogos
|label25 = {{tl|Cita web}}
|data25  = fontes web
|label26 = Citas en formato curto
|data26  ={{lista sen marcas
|{{tl|Cita Harvard}} (Alias: {{tl|harv}})
|{{tl|Cita Harvard sen parénteses}}
|(Alias: {{tl|harvnb}} / {{tl|harvsp}})
|{{tl|Sfn}} (Alias: {{tl|Nota curta}})
|{{tl|Sfnp}}
|{{tl|Sfnm}}}}
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gt522zhqyfqopi9omzfe3lanm9o9p7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Parámetros dos modelos de citas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4089</id>
    <revision>
      <id>19459</id>
      <parentid>19458</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 7 revisións desde [[:w:Modelo:Parámetros_dos_modelos_de_citas]]</comment>
      <origin>19458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30891" sha1="j6sbqeezmqf0dnntdv8cw6l3lcnkaun" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;'''Nota: Este modelo realmente non é un modelo, é a páxina de axuda de todos os modelos de Citas.'''&lt;/noinclude&gt;
===Parámetros xerais dos modelos de citas===
{{Ver tamén|Axuda:Erros nas referencias}}
Os parámetros indicados no uso son os propios do modelo ou os máis habituais, cunha breve descrición do propósito de cada un deles. A maiores poden empregarse outros parámetros comúns dos modelos de citas. A continuación indícanse os parámetros dispoñibles e as especificacións de uso de cada un destes parámetros.

====Autores====
* '''{{para|apelidos}}''': Apelidos do autor. Non usar formato de ligazón wiki, para engadir unha ligazón wiki use '''ligazón-autor''' a maiores. Equivalente a: '''apelidos1''', '''apelido''', '''apelido1''', '''autor''', '''autor1''', '''suxeito'''.
** '''{{para|nome}}''': Nome do autor, incluíndo título(s). Non usar formato de ligazón wiki, para engadir unha ligazón wiki use '''ligazón-autor''' a maiores. Equivalente a: '''nome-autor1''', '''nome1'''. Require un valor para '''apelidos''' ou non se amosará.
** ''Para autores múltiples'': use '''{{para|apelidos&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;}}''' e '''{{para|nome&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;}}''' OU '''{{para|autor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;}}''', sendo ''#'' unha serie de números consecutivos para un número ilimitado de autores (cada '''nome&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;''' require o seu correspondente '''apelidos&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;'''). Vexa os parámetros de visualización para cambiar o número de autores amosados.
:* '''{{para|ligazón-autor}}''': Título do artigo existente na Wikipedia que trata sobre o autor indicado. Non usar formato de ligazón wiki. Equivalente a:  '''ligazónautor''', '''ligazónautor1''', '''ligazón-autor1''', '''ligazón-suxeito'''.
:**''Para autores múltiples'': use '''{{para|ligazón-autor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;}}''', indicando o número en cada caso. Equivalente a: '''ligazónautor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;'''.
:*'''{{para|formato-lista-nomes}}''': amosa os autores e editores no [[estilo Vancouver]] cando se indica o valor &lt;code&gt;vanc&lt;/code&gt; sendo a lista de autores de tipo '''apelidos''#'''''/'''nome''#'''''.
* &lt;span class=&quot;deprecated-example-bold&quot; style=&quot;font-weight: bold; color: #696969;&quot; &gt;'''{{para|coautor}}''' / '''{{para|coautores}}''': (desbotado)&lt;/span&gt; &lt;s&gt;Nomes dos coautores. Require '''autor''', '''autores''', ou '''apelidos''#'''''&lt;/s&gt;. No canto deste parámetro, inclúa os coautores en '''autor''' ou '''autores''' ou use valores separados de '''autor''#''''' ou '''apelidos''#'''''/'''nome''#''''' para listar aos coautores.
* '''{{para|outros}}''': Para rexistrar outras contribucións á obra, coma ilustradores ou tradutores. Ex.: ''Ilustrado por John Smith'' ou ''Traducido por John Smith''.
*'''{{para|autores}}''': Lista libre para os nomes dos autores. Non é equivalente a '''apelidos'''. Equivalente a: '''créditos'''.

====Títulos====
* '''{{para|título}}''': Título da fonte. Pode usarse unha ligazóns wiki ao artigo existente da Wikipedia que corresponda coa obra, ou empregarse o parámetro '''url''' para engadir unha ligazóns externa, pero non se deben incluír ámbalas dúas cousas ao mesmo tempo. Dependendo do tipo de modelo de cita amosaráse entre comiñas ou cursiva. Se se define un valor para '''título-translit''', '''título''' conterá a transliteración romanizada do título indicado en '''título-translit'''. Equivalente a: '''enciclopedia'''.
** '''{{para|título-translit}}''': Título para linguas que non empregan o alfabeto latino. (árabe, chinés, hebreo, xaponés, etc); non se amosa en cursiva, segue á transliteración en cursiva que se defina en '''título'''. Pode levar o prefixo de dous caracteres ISO 639-1 da lingua que referencia para axudar aos navegadores a amosar correctamente o texto:
**:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;... |título=Tōkyō tawā |título-translit=ja:東京タワー |título-trad=Torre de Toquio ...&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
** '''{{para|título-trad}}''': Tradución ao galego do título se a fonte citada está en lingua estranxeira. Amósase entre corchetes tralo '''título'''. Se se define un valor para '''url''', entón '''título-trad''' inclúese na ligazón. Recoméndase usar o parámetro '''lingua''' para definir a lingua de orixe.
:Os títulos que conteñan certos caracteres non se amosarán correctamente agás que eses caracteres se codifiquen:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 5em&quot;
! salto de liña!! [ !! ] !! &amp;#124;
|-
| espazo en branco || style=&quot;text-align: center;&quot; | &amp;amp;#91; || style=&quot;text-align: center;&quot; | &amp;amp;#93; || style=&quot;text-align: center;&quot; | &amp;amp;#124;
|}
:* '''{{para|ligazón-título}}''': Título do artigo existente na Wikipedia ao que fai referencia o '''título'''. Non se debe usar un enderezo web nin formato de ligazón wiki. Equivalente a: '''ligazóntítulo'''.
* '''{{para|páxina-web}}''': Nome da web onde se aloxa a información. Pode empregarse formato de ligazón wiki. Equivalente a: '''páxinaweb''', '''obra'''.
* '''{{para|mapa}}''': Título do mapa dentro da publicación na que se atope (atlas, libro, revista, xornal etc.). Pode usarse unha ligazóns wiki ao artigo existente da Wikipedia que lle corresponda ou empregarse '''url-mapa''' para engadir unha ligazóns externa, pero non se deben incluír ámbalas dúas cousas ao mesmo tempo.
* '''{{para|grupo-novas}}''': Nome do grupo de novas. Non usar formato de ligazon wiki, a ligazón xérase automaticamente.
* '''{{para|lista-correo}}''': Nome da lista de correo electrónico. Amósase en cursiva.
* '''{{para|tipo}}''': Engade información adicional sobre o medio da fonte. Amósase entre parénteses seguindo ao título. Exemplos: Tese, Libreto, Anotación no CD, Nota de prensa. Equivalente a: '''medio'''.
* '''{{para|lingua}}''': Lingua na que se atopa a fonte referenciada, se non é o galego. Amósase entre parénteses da forma &quot;en nomelingua&quot;. Debe indicarse o nome completo da lingua ou o código [[ISO 639-1]] correspondente. Se a fonte emprega máis dunha lingua poden indicarse individualmente, separadas por comas, por exemplo: {{para|lingua|francés, alemán}}. Non se deben empregar modelos ou ligazóns wiki.

====Capítulos====
* '''{{para|capítulo}}''': O cabezallo do capítulo referenciado na fonte. Pode ir en formato de ligazón wiki ou empregar '''{{para|url-capítulo}}''', pero non ámbolos dous xuntos. Amósase entre comiñas, agás en {{tlx|cita podcast}} que non se usa. Equivalente a: '''título-libro'''.
** '''{{para|capítulo-trad}}''': Tradución ao galego do cabezallo do capítulo, se a fonte referenciada está noutra lingua. Amósase entre corchetes despois de  '''capítulo'''. Se '''url-capítulo''' está definido, '''capítulo-trad''' inclúese na ligazón. Recoméndase usar o parámetro '''lingua''' para definir a lingua de orixe.
* '''{{para|url-capítulo}}''': URL da fonte en liña que contén o capítulo individual referenciado. Debe estar dentro do mesmo sitio web que '''url''' se este último está definido. Cando se emprega '''url-capítulo''', o parámetro '''url''' só debería incluírse se o comezo da obra e o capítulo citado se atopan en distintas páxinas web (dentro do mesmo sitio web). Pódese empregar formato de ligazón wiki para '''capítulo''' ou definir un valor para '''url-capítulo''', pero non ámbalas dúas cousas á vez. Equivalente a: '''urlcapítulo'''.
* '''{{para|formato-capítulo}}''': Formato da obra referenciada por '''url-capítulo'''. Por exemplo: PDF, DOC, ou XLS. Amósase entre parénteses tralo '''capítulo'''. HTML é implícito e non debe especificarse. Non cambia a icona da ligazón externa.

====Eventos e conferencias====
* '''{{para|conferencia}}''': Nome da conferencia, pode incluír unha localización se é diferente de '''lugar''' e unha data se é diferente de '''data''' ou '''ano'''. Equivalente a: '''evento'''.
** '''{{para|url-conferencia}}''': Enderezo URL dos procedementos da conferencia, se é diferente á '''url'''. Equivalente a: '''urlconferencia''','''url-evento''','''urlevento'''.

====Medios audiovisuais====
* '''{{para|rede}}''': A rede ou canle na que se emitíu o epedisodio. Exemplo: ABC, NBC, CBS etc. Equivalente a: '''canle''', '''cadea'''.
** '''{{para|estación}}''': Identificador da estación local (se existe).
* '''{{para|tempada}}''': Número da tempada, adoita indicarse para series estadounidenses. Equivalente a: '''temporada'''.
* OU: '''{{para|número-series}}''': Número da serie, adoita indicarse para series británicas.
* '''{{para|número}}''': Indica o número de episodio. Pode incluír tamén o número da tempada cando se omite '''tempada'''.
* '''{{para|serie}}''': Nome da serie á que pertence o episodio. Pode estar indicada en formato de ligazón wiki.
:* '''{{para|ligazón-serie}}''': Ligazón wiki ao artigo existente na Wikipedia que trata sobre a serie referenciada. Equivalente a: '''ligazón-series''', '''ligazónserie'''.
* '''{{para|transcrición}}''': Transcrición da fonte orixinal. 
** '''{{para|transcrición-url}}''': Enderezo URL da transcrición. Equivalente a: '''url-transcrición''', '''urltranscrición'''.

====Datas====
* '''{{para|data}}''': Data de publicación da fonte referenciada. Pode ser unha data completa (día, mes e ano) ou parcial (mes e ano, estación e ano, ou só ano). Requírese cando se emprega '''ano''' para facer distinción entre áncoras de referencias cando se referencian varias obras dun mesmo autor publicadas no mesmo ano. Non se debe empregar formato wiki. Amósase tralos autores entre paréntesis. No caso de que non exista un valor para o autor amósase tralo editor.
* '''{{para|ano}}''': Ano da fonte referenciada. Recoméndase o uso de {{para|data}} agás nos casos nos que:
:# O modelo use {{para|ref|harv}}: Neste caso, {{para|ano}} emprégase para xerar a áncora da referencia.
:# O modelo requira unha desambiguación para a áncora da referencia. Recomendase usar {{para|data}} a maiores como máscara para o valor da data amosada.
* '''{{para|ano-orixinal}}''': Ano da publicación orixinal. Amósase despois do ano ou data. Pódese indicar unha especificación, por exemplo: {{para|ano-orixinal|Composto en 1904}}.
* &lt;span class=&quot;deprecated-example-bold&quot; style=&quot;font-weight: bold; color: #696969;&quot; &gt;'''{{para|mes}}''': (desbotado)&lt;/span&gt; &lt;s&gt;Mes de publicación da fonte referenciada.&lt;/s&gt; Use {{para|data}} ou {{para|ano}} no canto deste parámetro.
* &lt;span class=&quot;deprecated-example-bold&quot; style=&quot;font-weight: bold; color: #696969;&quot; &gt;'''{{para|comezo}}''': (desbotado)&lt;/span&gt; &lt;s&gt;Data completa de emisión da primeira parte do programa ou episodio.&lt;/s&gt; Use {{para|data}} indicando un rango de datas.
* &lt;span class=&quot;deprecated-example-bold&quot; style=&quot;font-weight: bold; color: #696969;&quot; &gt;'''{{para|fin}}''': (desbotado)&lt;/span&gt;&lt;s&gt;Data completa de emisión da última parte do programa ou episodio.&lt;/s&gt; Use {{para|data}} indicando un rango de datas.

====Publicación====
* '''{{para|editorial}}''': Nome da editorial ou compañía encargada da publicación da fonte referenciada. Pode indicarse en formato de ligazón wiki se é relevante. Non se debe empregar este parámetro para indicar o nome dunha obra (p.ex. un libro, enciclopedia, xornal, revista, web, etc.) Recoméndase a súa omisión cando o nome da editorial é substancialmente o mesmo ca o da obra (por exemplo: The New York Times Co. publica o xornal ''The New York Times'', polo que non é necesario indicar a editorial). Amósase tralo '''título'''. Se se define un valor para '''obra''', o valor de '''editorial''' amósase entre parénteses. Equivalente a: '''distribuidora''', '''institución'''.
* '''{{para|lugar}}''': Situación xeográfica da publicación, xeralmente sen formato de ligazón wiki. Recoméndase a súa omisión cando o nome da obra ou editorial inclúa o nome do lugar (por exemplo: ''The Boston Globe'', ''The Times of India''). Amósase a continuación do título. Se se define un valor para '''obra''', o valor de '''lugar''' amósase entre parénteses. Equivalente a: '''localización''', '''localidade'''.
* '''{{para|lugar-publicación}}''': Se se definen valores para un só dos parámetros '''lugar-publicación''' ou '''lugar''', o lugar amosaráse tralo título. Se se definen valores para ámbolos dous, '''lugar''' amósase antes do título precedido de &quot;Escrito en&quot; e '''lugar-publicación''' amósase tralo título.
* '''{{para|data-publicación}}''': Data de publicación, cando é distinta da data na que se escribíu ou compuxo a obra. Amosaráse só se '''ano''' ou '''data''' están definidos e teñen valores diferentes, senón '''data-publicación''' emprégase e amósase no lugar de '''data'''. Amósase a continuación de '''editorial'''. Se non se define '''obra''', amósase entre parénteses precedido de &quot;publicado o&quot;.
* '''{{para|axencia}}''': A axencia de novas que provee o contido. Examplo: &quot;Associated Press&quot;, &quot;Reuters&quot; ect. Pode ir en formato de ligazón wiki se é relevante.
* '''{{para|vía}}''': Nome do medio de entrega do contido se é distinto de '''editorial'''. '''vía''' non substitúe a este último, pero serve para dar información adicional. Pode usarse cando o medio de entrega presenta a fonte nun formato distinto ao orixinal (p. ex. NewsBank), cando a URL non indicada non clarifica a identidade do medio, cando non hai URL ou DOI dispoñible ou se o medio require atribución. Vexa tamén '''rexistro''' e '''subscrición'''.

====Entrevistas====
*'''{{para|entrevistador}}''': Nome completo do entrevistador ou entrevistadores. Separe múltiples nomes con puntos e comas (;). Pode empregarse formato de ligazón wiki.
*'''{{para|programa}}''': Programa de novas ou evento.
*'''{{para|indicativo}}''': Indicativo ou identificador da radio ou televisión.

====Edición, series, volume ====
* '''{{para|edición}}''': Empregase para indicar a edición da publicación cando existe máis dunha. Por exemplo: &quot;2ª&quot;, &quot;Cuarta&quot; etc. Engade &quot;&amp;nbsp;ed.&quot; tralo valor indicado, polo que por exemplo {{para|edición|2ª}} produce &quot;2ª&amp;nbsp;ed.&quot; Non se amosa se existe un valor definido para: 'xornal','revista','enciclopedia','dicionario','publicación' ou 'obra'.
* '''{{para|series}}''': Cando a fonte referenciada forma parte dunha serie, coma unha colección de libros ou serie de revistas por exemplo. Equivalente a: '''versión''', '''colección'''.
* '''{{para|volume}}''': Para referencias a unha publicación que conteña varios volumes. Amósase tralos valores de '''título''' e '''series''' en letra grosa. Se non se desexa a letra grosa, engada o número de volume no campo '''título'''.

====Páxinas e marcas de tempo====
* '''{{para|páxina}}''': O número dunha soa páxina na fonte á que se fai referencia. Use só un dos parámetros {{para|páxina}} ou {{para|páxinas}}, non os dous xuntos. Amósase precedido de {{código|p.}} agás que se especifique o parámetro e valor adicionais {{para|nopp|y}} ou se se especifíca algún valor para o parámetro '''obra''' ou outro alias deste.
*'''{{para|páxinas}}''': Rango de páxinas na fonte ás que se fai referencia. Use só un dos parámetros {{para|páxina}} ou {{para|páxinas}}, non os dous xuntos. Empregue guións (–) para os rángos de páxinas e comas (,) para páxinas non secuenciais. Non debe empregarse para indicar o número total de páxinas da fonte. Amósase precedido de {{código|pp.}} agás que se especifique o parámetro e valor adicionais {{para|nopp|y}} ou se se especifíca algún valor para o parámetro '''obra''' ou outro alias deste.
**'''{{para|nopp}}''': Indicase o valor &lt;var&gt;y&lt;/var&gt; para suprimir a notación {{código|p.}} ou {{código|pp.}} cando non é apropiada. Por exemplo cando se indica unha parte específica da obra: {{para|páxina|Contraportada}}.
*'''{{para|en}}''': Emprégase cando os parámetros de páxinas non son apropiados ou son insuficientes. Sobreescríbese por {{para|páxina}} ou {{para|páxinas}}. Use só un dos tres parámetros {{para|páxina}}, {{para|páxinas}}, ou {{para|en}}.
:Exemplo: páxina (p.) ou páxinas (pp.); sección (sec.), columna (col.), parágrafo (para.); pista; horas, minutos e segundos; acto, escena, canto, libro, parte, folio, verso etc.
* '''{{para|minutos}}''': Marca de tempo na que ocorre o evento referenciado na fonte, precedido de &quot;No minuto&quot;. Usar só un dos parámetros {{para|minutos}} ou {{para|tempo}}, non os dous xuntos.
* '''{{para|tempo}}''': Marca de tempo na que ocorre o evento referenciado na fonte, precedido do texto por defecto &quot;Escena en&quot;. Usar só un dos parámetros {{para|minutos}} ou {{para|tempo}}, non os dous xuntos.
** '''{{para|lenda-tempo}}''': Cambia o texto por defecto que se amosa antes do valor asignado a '''tempo'''.

====Publicación periódica====
* '''{{para|obra}}''': Nome da fonte periódica. Pode empregarse formato de ligazón wiki se é relevante. Amósase en cursiva. Equivalente a: '''xornal''', '''revista''', '''publicación'''.
** '''{{para|número}}''': Indica o número da publicación cando forma parte dunha tirada periódica. A publicación está contida nunha serie que se publica. Para a diferencia respecto a volume, véxanse os [[Modelo:Cita publicación periódica#Exemplos|exemplos segundo e terceiro]].
** '''{{para|apartado}}''': Título do apartado regular, columna ou sección dentro da publicación periódica ou xornal. Exemplos: &quot;Editorial&quot;, &quot;Cartas ao editor&quot; etc. Amósase tralo '''título''' en formato de texto plano.

:Cando se define un valor para '''obra''' ou algún dos seus parámetros equivalente, cámbiase o formateo doutros parámetros:
:: '''título''' non se amosa en cursiva e inclúese entre comiñas.
:: '''capítulo''' non se amosa e produce un mensaxe de erro. 
:: '''lugar''' e '''editorial''' amósanse entre parénteses.
:: '''páxina''' e '''páxinas''' non inclúen &quot;p.&quot; ou &quot;pp.&quot;
:: '''edición''' non se amosa.

====URLs====
* '''{{para|url}}''': Enderezo web da localización en liña onde se pode atopar o texto da fonte referenciada. Non se pode usar cando se emprega formato de ligazón wiki no '''título'''. De ser posible a ligazón debe apuntar a páxina ou páxinas específicas que se referencian. Elimine parámetros de seguemento non necesarios das URLs, coma por exemplo:  &lt;code&gt;#ixzz2rBr3aO94&lt;/code&gt; ou &lt;code&gt;?utm_source=google&amp;utm_medium=...&amp;utm_term=...&amp;utm_campaign=...&lt;/code&gt;. Non deben ligarse sitios comerciais, coma Amazon.com ou semellantes

:Aqueles enderezos URL que conteñan certos caracteres non se mostrarán ou ligarán correctamente a menos que se codifiquen:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-left: 5em&quot;
! espazo !! &quot; !! ' !! &lt; !! &gt; !! [ !! ] !! &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; !! }
|-
|| %20 || %22 || %27 || %3c || %3e || %5b || %5d || %7c || %7d
|}

** '''{{para|data-acceso}}''': Data completa da última vez que se comprobou que o contido indicado na '''url''' verifica o texto do artigo seguindo a referencia. Non se debe empregar formato de ligazón wiki, e require un valor para o parámetro '''url'''. ''Non se require para documentos ligados que non sexan susceptibles de cambios'', coma por exemplo ligazóns a copias de documentos de investigacións vía DOI ou libros publicados, pero sí para ligazóns a artigos de novas ou outros contidos que sí poidan cambiar có tempo. Teña en conta que '''data-acceso''' debe indicar a data na que se comprobara que a web non só estaba dispoñible, senón tamén que contiña o texto que verifique a afirmación incluída no artigo. Equivalente a: '''dataacceso'''.
** '''{{para|url-arquivo}}''': O enderezo web dunha copia arquivada do sitio orixinal, no caso de que xa non estea dispoñible. Adoita empregarse para ligar con servizos coma [[WebCite]] e [[Internet Archive]]. Require '''data-arquivo''' e '''url'''. Equivalente a: '''urlarquivo'''.
*** '''{{para|data-arquivo}}''': Data na que a URL orixinal foi arquivada. Amósase precedido polo texto &quot;Arquivado dende o orixinal o&quot;. Non debe empregarse formato de ligazón wiki. Equivalente a: '''dataarquivo'''.
*** '''{{para|urlmorta}}''': Cando a URL orixinal aínda é accesible, pero se atope arquivada preventivamente, pode indicarse {{para|urlmorta|no}}. Isto cambia a orde das urls, deixando ao título coa URL orixinal e deixando a url arquivada ao final.
* '''{{para|formato}}''': Formato na que se atopa a ligazón indicada en '''url'''. Por exemplo: PDF, DOC, ou XLS. Amósase entre parénteses tralo '''título'''. HTML é implícito e non debe especificarse. Non cambia a icona da ligazón externa.

====Áncoras====
* '''{{para|ref}}''': Identificador para a áncora da referencia. Por defecto non se xera unha áncora. O valor indicado pode empregarse coma áncora doutras referencias de tipo curto , como cando se emprega unha mesma fonte varias veces ou varias partes da mesma fonte. O valor especial {{para|ref|harv}} crea unha áncora da forma requirida polos modelos {{tl|Cita Harvard}} e semellantes.

====Identificadores====
* '''{{para|id}}''': Un identificador único, a empregar cando non aplique ningún dos identificadores especializados.
* '''{{para|expediente}}''': Número de expediente. Empregado en {{tlx|cita informe}}

Os identificadores especializados crean ligazóns e están deseñados para aceptar un valor único. O uso de valores múltiples ou calquera outro texto distinto do esperado invalidará ao identificador. En xeral debe incluírse só a parte variable do identificador, coma por exemplo: &lt;code&gt;rfc=822&lt;/code&gt; ou &lt;code&gt;pmc=345678&lt;/code&gt;.

* '''{{para|arxiv}}''': Identificador [[arXiv]]. Exemplo: &lt;code&gt;arxiv=hep-th/9205027&lt;/code&gt; (antes de abril do 2007) ou &lt;code&gt;arxiv=0706.0001&lt;/code&gt; ou &lt;code&gt;arxiv=1501.00001&lt;/code&gt; (dende abril de 2007). Non incluír extensións de arquivo coma &quot;.pdf&quot; ou &quot;.html&quot;.
* '''{{para|asin}}''': [[Amazon Standard Identification Number]]. Se o primeiro carácter do '''asin''' é un díxito, use mellor '''isbn'''.
** '''{{para|asin-tld}}''': Dominio de maior nivel do ASIN. Para sitios de Amazon distintos aos Estados Unidos de América. Valores válidos: &lt;code&gt;au&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;br&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;ca&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;cn&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;co.jp&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;co.uk&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;de&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;es&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;fr&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;it&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;mx&lt;/code&gt;
* '''{{para|bibcode}}''': [[Bibcode]]. Empregado por diversos sistemas de datos astronómicos. Exemplo: &lt;code&gt;1974AJ.....79..819H&lt;/code&gt;
* '''{{para|doi}}''': [[Digital object identifier]]. Exemplo: &lt;code&gt;10.1038/news070508-7&lt;/code&gt;. Debe comezar da forma ({{código|10.}}).
** '''{{para|doi-roto}}''': Data na que se detectou que o DOI deixou de funcionar en http://dx.doi.org. 
* '''{{para|isbn}}''': [[International Standard Book Number]]. Exemplo: &lt;code&gt;978-0-8126-9593-9&lt;/code&gt;. Os guións son opcionáis, aínda que preferidos. Recoméndase o uso do ISBN impreso no propio libro, e o uso do ISBN de 13 díxitos é preferente ao de 10 díxitos. Fontes antigas cun systema SBN de 9 díxitos, engada un 0 ao comezo. Exemplo: ''SBN 902888-45-5'' debe rexistrarse coma {{para|isbn|0-902888-45-5}}. Equivalente a: '''ISBN'''
* '''{{para|ismn}}''': [[International Standard Music Number]]; por exemplo: &lt;code&gt;979-0-9016791-7-7&lt;/code&gt;. Os guións e espazos son opcionáis. Use o ISMN que apareza impreso na obra. Este parámetro debe conter só o ISMN sen ningún carácter adicional. Compróbase a súa lonxitude, caracteres inválidos e díxito de control. Equivalente a: '''ISMN'''
* '''{{para|issn}}''': [[International Standard Serial Number]]. Oito caracteres.
* '''{{para|jfm}}''': [[Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik]]
* '''{{para|jstor}}''': Abstracto [[JSTOR]]. Exemplo: &lt;code&gt;jstor=3793107&lt;/code&gt; resulta en: [[JSTOR]] [http://www.jstor.org/stable/3793107 3793107].
* '''{{para|lccn}}''': [[Library of Congress Control Number]]. 
* '''{{para|mr}}''': [[Mathematical Reviews]]
* '''{{para|oclc}}''': [[OCLC]]
* '''{{para|ol}}''': Identificador [[Open Library]].
* '''{{para|osti}}''': [[Office of Scientific and Technical Information]]
* '''{{para|pmc}}''': [[PubMed Central]]. Use o número de artigo para o repositorio completo de texto gratuíto dun artigo. Exemplo: &lt;code&gt;pmc=345678&lt;/code&gt;. Non inclúa &quot;PMC&quot; no valor. É distinto á  {{para|pmid}}.
** '''{{para|embargo}}''': Data na que o '''pmc''' estará dispoñible. Se a data é no futuro, o '''pmc''' non quedará ligado ata esa data.
* '''{{para|pmid}}''': [[PubMed]]. Use o identificador único. É distinto á {{para|pmc}}.
* '''{{para|rfc}}''': [[Request for Comments]]
* '''{{para|ssrn}}''': [[Social Science Research Network]]
* '''{{para|zbl}}''': [[Zentralblatt MATH]]

==== Citas ====
* '''{{para|cita}}''': Texto relevante citado da fonte. Amósase entre comiñas. No caso de traducirse dende a fonte debe indicarse que é unha tradución e/ou incluír o texto no idioma orixinal.

==== Editores ====
* '''{{para|apelidos-editor}}''': Apelidos do editor. Non usar formato de ligazón wiki, para engadir unha ligazón wiki use '''ligazón-editor''' a maiores. Equivalente a: '''apelido-editor''', '''editor-apelidos'''.
** '''{{para|nome-editor}}''': Nome do editor, incluíndo título(s). Non usar formato de ligazón wiki, para engadir unha ligazón wiki use '''ligazón-editor''' a maiores. Equivalente a: '''editor-nome'''. Require un valor para '''apelidos-editor''' ou non se amosará.
** ''Para editores múltiples'': use '''{{para|apelidos-editor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;}}''' e '''{{para|nome-editor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;}}''', sendo ''#'' unha serie de números consecutivos para un número ilimitado de editor(cada '''nome-editor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;''' require o seu correspondente '''apelidos-editor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;'''). Vexa os parámetros de visualización para cambiar o número de autores amosados.
:* '''{{para|ligazón-editor}}''': Título do artigo existente na Wikipedia que trata sobre o editor indicado. Non usar formato de ligazón wiki. Equivalente a:  '''ligazóneditor'''.
:**''Para autores múltiples'': use '''{{para|ligazón-editor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;}}''', indicando o número en cada caso. Equivalente a: '''ligazóneditor&lt;var&gt;#&lt;/var&gt;'''.
:*'''{{para|formato-lista-nomes}}''': amosa os autores i editores no [[estilo Vancouver]] cando se indica o valor &lt;code&gt;vanc&lt;/code&gt; sendo a lista de editores de tipo '''apelidos-editor''#'''''/'''nome-editor''#'''''.
*'''{{para|editores}}''': Lista libre para os nomes dos editores. Non é equivalente a '''apelidos-editor'''.
:Visualización:
::Se existen autores: amósanse os autores primeiro, seguidos dos editores.
::Se non hai autores: amósanse os editores primeiro, seguidos de &quot;ed.&quot; ou &quot;eds.&quot; segundo o número. Amosanse catro editores seguidos de &quot;et al., eds.&quot; agás que se indique '''número-editores'''.

====Mapas====
* '''{{para|escala}}''': Escala do mapa.
* '''{{para|series}}''': Título da serie á que pertence o mapa.
* '''{{para|cartografía}}''': Persoa ou entidade que realizou a cartografía, se é necesario diferencialo do autor. Amósase precedido de &quot;Cartografado por&quot;.
*'''{{para|sección}}''' / '''{{para|seccións}}''': Sección/s do mapa que conteñen o que se referencia. Exemplo: 6A, 9B, 11L etc.
*'''{{para|recadro}}''': Nome do recadro enfocado que se referencia.

====Resumo divulgativo====
* '''{{para|url-resumo}}''': Ligazón URL a un resumo ou revisión non técnica da fonte. O título da URL amósase coma &quot;Resumo divulgativo&quot;. Equivalente a: '''resumo-url''', '''resumo'''.
** '''{{para|fonte-resumo}}''': Nome da fonte do resumo non técnico. Amósase en cursiva precedido dun guión. Equivalente a: '''resumo-fonte'''.
** '''{{para|data-resumo}}''': Data do resumo non técnico. Amósase entre parénteses. Equivalente a: '''resumo-data'''.

====Visualización====
* '''{{para|modo}}''': Define o tipo de elementos separadores, puntuación final e capitalización segundo o valor que se indique. Para {{para|modo|cs1}}, os separadores serán puntos e coma (&lt;code&gt;;&lt;/code&gt;), a marca de puntuación final é un punto (&lt;code&gt;.&lt;/code&gt;) e certos termos amósanse en maiúsculas ('Consultado o'). Para {{para|modo|cs2}}, os separadores serán comas (&lt;code&gt;,&lt;/code&gt;), a marca de puntuación final omítese e certos termos amósanse en minúsculas ('consultado o...').
* '''{{para|máscara-autor}}''': Substitúe o nome do primeiro autor con guións ou texto. Se o valor de '''máscara-autor''' é un número ''n'', amósanse ''n'' guións seguidos. Se '''máscara-autor''' é un valor de texto amósase ese texto sen separador a continuación. Débese incluír os nomes e apelidos de tódolos autores nos parámetros correspondentes aínda que se emprege este parámetro, para así conservar os metadatos requiridos. Adoita empregarse cando se listan varias obras seguidas dun mesmo autor de forma secuencial. Non debe empregarse en citas que se inclúan na sección de notas xerada por {{tlx|Listaref}} ou a etiqueta &quot;references&quot;.
*&lt;span class=&quot;deprecated-example-bold&quot; style=&quot;font-weight: bold; color: #696969;&quot; &gt;'''{{para|separador-nome-autor}}''': (desbotado)&lt;/span&gt; Use '''formato-lista-nomes'''.
*&lt;span class=&quot;deprecated-example-bold&quot; style=&quot;font-weight: bold; color: #696969;&quot; &gt;'''{{para|separador-autor}}''': (desbotado)&lt;/span&gt; Use '''formato-lista-nomes'''.
*&lt;span class=&quot;deprecated-example-bold&quot; style=&quot;font-weight: bold; color: #696969;&quot; &gt;'''{{para|formato-autor}}''': (desbotado)&lt;/span&gt; Use '''formato-lista-nomes'''.
*'''{{para|número-autores}}''': Controla o número de autores que se amosan visualmente. Para cambiar este número, defina '''número-autores''' ao valor desexado. Exemplo: {{para|número-autores|2}} amosará só os dous primeiros autores incluídos no modelo. {{para|número-autores|etal}} amosa tódolos autores nunha lista seguida de &quot;et al&quot;.
*'''{{para|número-editores}}''': Controla o número de editores que se amosan visualmente. Para cambiar este número, defina '''número-editores''' ao valor desexado. Exemplo: {{para|número-editores|2}} amosará só os dous primeiros editores incluídos no modelo. {{para|número-editores|etal}} amosa tódolos editores nunha lista seguida de &quot;et al&quot;.
* '''{{para|último-amp}}''': Cambia o separador entre os dous últimos autores da lista á &lt;code&gt; &amp; &lt;/code&gt; cando se define calquera valor neste parámetro. Exemplo: {{para|último-amp|sí}}
* '''{{para|puntofinal}}''': Controla a puntuación final que se vai amosar. Por defecto amosa un punto &lt;code&gt;.&lt;/code&gt;. Para non incluír puntuación final, especifique {{para|puntofinal|none}}. Ignórase se existe un valor para '''cita'''.

====Acceso ás fontes====
{{Ver tamén|Wikipedia:Verificabilidade#Acceso ás fontes}}
Estes parámetros engaden unha nota ao final da referencia:
* '''{{para|rexistro}}''': Para fontes web que requiren rexistro, defínase {{para|rexistro|yes}}; sobreescrita por '''subscrición'''.
* '''{{para|subscrición}}''': Para fontes web que requiren unha subscrición, defínase {{para|subscrición|yes}}; sobreescribe a '''rexistro'''.

&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Indicacións para múltiples marcadores]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j6sbqeezmqf0dnntdv8cw6l3lcnkaun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ver tamén</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4090</id>
    <redirect title="Modelo:Véxase tamén" />
    <revision>
      <id>12897</id>
      <parentid>12896</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T16:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Ver_tamén]]</comment>
      <origin>12897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="qss6glt7af44jj58s8an4b1j2aigx6b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Modelo:Véxase tamén]]</text>
      <sha1>qss6glt7af44jj58s8an4b1j2aigx6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Citas</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4091</id>
    <revision>
      <id>19474</id>
      <parentid>19473</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 14 revisións desde [[:w:Módulo:Citas]]</comment>
      <origin>19473</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="153702" sha1="kq81wvueafd6rdjkb6lx58cojeufhle" xml:space="preserve">
local cs1 ={};

--[[--------------------------&lt; F O R W A R D   D E C L A R A T I O N S &gt;--------------------------------------
]]

local dates, year_date_check, reformat_dates, date_hyphen_to_dash				-- functions in Module:Citation/CS1/Date_validation

local is_set, in_array, substitute, error_comment, set_error, select_one,		-- functions in Module:Citation/CS1/Utilities
	add_maint_cat, wrap_style, safe_for_italics, remove_wiki_link;

local z ={};																	-- tables in Module:Citation/CS1/Utilities

local extract_ids, build_id_list, is_embargoed;									-- functions in Module:Citation/CS1/Identifiers

local make_coins_title, get_coins_pages, COinS;									-- functions in Module:Citation/CS1/COinS

local cfg = {};																	-- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration
local whitelist = {};															-- table of tables listing valid template parameter names; defined in Module:Citation/CS1/Whitelist


--[[--------------------------&lt; P A G E   S C O P E   V A R I A B L E S &gt;--------------------------------------

delare variables here that have page-wide scope

]]

local Preview_mode = false;														-- flag indicating that we are rendering a preview page (Show preview button)

--[[--------------------------&lt; F I R S T _ S E T &gt;------------------------------------------------------------

Locates and returns the first set value in a table of values where the order established in the table,
left-to-right (or top-to-bottom), is the order in which the values are evaluated.  Returns nil if none are set.

This version replaces the original 'for _, val in pairs do' and a similar version that used ipairs.  With the pairs
version the order of evaluation could not be guaranteed.  With the ipairs version, a nil value would terminate
the for-loop before it reached the actual end of the list.

]]

local function first_set (list, count)
	local i = 1;
	while i &lt;= count do															-- loop through all items in list
		if is_set( list[i] ) then
			return list[i];														-- return the first set list member
		end
		i = i + 1;																-- point to next
	end
end

--[[--------------------------&lt; A D D _ P R O P _ C A T &gt;--------------------------------------------------------

Adds a category to z.properties_cats using names from the configuration file with additional text if any.

]]

local added_prop_cats = {}														-- list of property categories that have been added to z.properties_cats
local function add_prop_cat (key, arguments)
	if not added_prop_cats [key] then
		added_prop_cats [key] = true;											-- note that we've added this category
		table.insert( z.properties_cats, substitute (cfg.prop_cats [key], arguments));		-- make name then add to table
	end
end

--[[--------------------------&lt; A D D _ V A N C _ E R R O R &gt;----------------------------------------------------

Adds a single Vancouver system error message to the template's output regardless of how many error actually exist.
To prevent duplication, added_vanc_errs is nil until an error message is emitted.

]]

local added_vanc_errs;															-- flag so we only emit one Vancouver error / category
local function add_vanc_error (source)
	if not added_vanc_errs then
		added_vanc_errs = true;													-- note that we've added this category
		table.insert( z.message_tail, { set_error( 'vancouver', {source}, true ) } );
	end
end


--[[--------------------------&lt; I S _ S C H E M E &gt;------------------------------------------------------------

does this thing that purports to be a uri scheme seem to be a valid scheme?  The scheme is checked to see if it
is in agreement with http://tools.ietf.org/html/std66#section-3.1 which says:
	Scheme names consist of a sequence of characters beginning with a
   letter and followed by any combination of letters, digits, plus
   (&quot;+&quot;), period (&quot;.&quot;), or hyphen (&quot;-&quot;).

returns true if it does, else false

]]

local function is_scheme (scheme)
	return scheme and scheme:match ('^%a[%a%d%+%.%-]*:');						-- true if scheme is set and matches the pattern
end


--[=[-------------------------&lt; I S _ D O M A I N _ N A M E &gt;--------------------------------------------------

Does this thing that purports to be a domain name seem to be a valid domain name?

Syntax defined here: http://tools.ietf.org/html/rfc1034#section-3.5
BNF defined here: https://tools.ietf.org/html/rfc4234
Single character names are generally reserved; see https://tools.ietf.org/html/draft-ietf-dnsind-iana-dns-01#page-15;
	see also [[Single-letter second-level domain]]
list of tlds: https://www.iana.org/domains/root/db

rfc952 (modified by rfc 1123) requires the first and last character of a hostname to be a letter or a digit.  Between
the first and last characters the name may use letters, digits, and the hyphen.

Also allowed are IPv4 addresses. IPv6 not supported

domain is expected to be stripped of any path so that the last character in the last character of the tld.  tld
is two or more alpha characters.  Any preceding '//' (from splitting a url with a scheme) will be stripped
here.  Perhaps not necessary but retained incase it is necessary for IPv4 dot decimal.

There are several tests:
	the first character of the whole domain name including subdomains must be a letter or a digit
	internationalized domain name (ascii characters with .xn-- ASCII Compatible Encoding (ACE) prefix xn-- in the tld) see https://tools.ietf.org/html/rfc3490
	single-letter/digit second-level domains in the .org TLD
	q, x, and z SL domains in the .com TLD
	i and q SL domains in the .net TLD
	single-letter SL domains in the ccTLDs (where the ccTLD is two letters)
	two-character SL domains in gTLDs (where the gTLD is two or more letters)
	three-plus-character SL domains in gTLDs (where the gTLD is two or more letters)
	IPv4 dot-decimal address format; TLD not allowed

returns true if domain appears to be a proper name and tld or IPv4 address, else false

]=]

local function is_domain_name (domain)
	if not domain then
		return false;															-- if not set, abandon
	end
	
	domain = domain:gsub ('^//', '');											-- strip '//' from domain name if present; done here so we only have to do it once
	
	if not domain:match ('^[%a%d]') then										-- first character must be letter or digit
		return false;
	end
																				-- Do most common case first
	if domain:match ('%f[%a%d][%a%d][%a%d%-]+[%a%d]%.%a%a+$') then				-- three or more character hostname.hostname or hostname.tld
		return true;
	elseif domain:match ('%f[%a%d][%a%d][%a%d%-]+[%a%d]%.xn%-%-[%a%d]+$') then	-- internationalized domain name with ACE prefix
		return true;
	elseif domain:match ('%f[%a%d][%a%d]%.org$') then							-- one character .org hostname
		return true;
	elseif domain:match ('%f[%a][qxz]%.com$') then								-- assigned one character .com hostname (x.com times out 2015-12-10)
		return true;
	elseif domain:match ('%f[%a][iq]%.net$') then								-- assigned one character .net hostname (q.net registered but not active 2015-12-10)
		return true;
	elseif domain:match ('%f[%a%d][%a%d]%.%a%a$') then							-- one character hostname and cctld (2 chars)
		return true;
	elseif domain:match ('%f[%a%d][%a%d][%a%d]%.%a%a+$') then					-- two character hostname and tld
		return true;
	elseif domain:match ('^%d%d?%d?%.%d%d?%d?%.%d%d?%d?%.%d%d?%d?') then		-- IPv4 address
		return true;
	else
		return false;
	end
end


--[[--------------------------&lt; I S _ U R L &gt;------------------------------------------------------------------

returns true if the scheme and domain parts of a url appear to be a valid url; else false.

This function is the last step in the validation process.  This function is separate because there are cases that
are not covered by split_url(), for example is_parameter_ext_wikilink() which is looking for bracketted external
wikilinks.

]]

local function is_url (scheme, domain)
	if is_set (scheme) then														-- if scheme is set check it and domain
		return is_scheme (scheme) and is_domain_name (domain);
	else
		return is_domain_name (domain);											-- scheme not set when url is protocol relative
	end
end


--[[--------------------------&lt; S P L I T _ U R L &gt;------------------------------------------------------------

Split a url into a scheme, authority indicator, and domain.

First remove Fully Qualified Domain Name terminator (a dot following tld) (if any) and any path(/), query(?) or fragment(#).

If protocol relative url, return nil scheme and domain else return nil for both scheme and domain.

When not protocol relative, get scheme, authority indicator, and domain.  If there is an authority indicator (one
or more '/' characters immediately following the scheme's colon), make sure that there are only 2.

Strip off any port and path;

]]

local function split_url (url_str)
	local scheme, authority, domain;
	
	url_str = url_str:gsub ('([%a%d])%.?[/%?#].*$', '%1');						-- strip FQDN terminator and path(/), query(?), fragment (#) (the capture prevents false replacement of '//')

	if url_str:match ('^//%S*') then											-- if there is what appears to be a protocol relative url
		domain = url_str:match ('^//(%S*)')
	elseif url_str:match ('%S-:/*%S+') then										-- if there is what appears to be a scheme, optional authority indicator, and domain name
		scheme, authority, domain = url_str:match ('(%S-:)(/*)(%S+)');			-- extract the scheme, authority indicator, and domain portions
		authority = authority:gsub ('//', '', 1);								-- replace place 1 pair of '/' with nothing;
		if is_set(authority) then												-- if anything left (1 or 3+ '/' where authority should be) then
			return scheme;														-- return scheme only making domain nil which will cause an error message
		end
		domain = domain:gsub ('(%a):%d+', '%1');								-- strip port number if present
	end
	
	return scheme, domain;
end


--[[--------------------------&lt; L I N K _ P A R A M _ O K &gt;---------------------------------------------------

checks the content of |title-link=, |series-link=, |author-link= etc for properly formatted content: no wikilinks, no urls

Link parameters are to hold the title of a wikipedia article so none of the WP:TITLESPECIALCHARACTERS are allowed:
	# &lt; &gt; [ ] | { } _
except the underscore which is used as a space in wiki urls and # which is used for section links

returns false when the value contains any of these characters.

When there are no illegal characters, this function returns TRUE if value DOES NOT appear to be a valid url (the
|&lt;param&gt;-link= parameter is ok); else false when value appears to be a valid url (the |&lt;param&gt;-link= parameter is NOT ok).

]]

local function link_param_ok (value)
	local scheme, domain;
	if value:find ('[&lt;&gt;%[%]|{}]') then											-- if any prohibited characters
		return false;
	end

	scheme, domain = split_url (value);											-- get scheme or nil and domain or nil from url; 
	return not is_url (scheme, domain);											-- return true if value DOES NOT appear to be a valid url
end

--[[--------------------------&lt; L I N K _ T I T L E _ O K &gt;---------------------------------------------------

Use link_param_ok() to validate |&lt;param&gt;-link= value and its matching |&lt;title&gt;= value.

|&lt;title&gt;= may be wikilinked but not when |&lt;param&gt;-link= has a value.  This function emits an error message when
that condition exists

]]

local function link_title_ok (link, lorig, title, torig)
local orig;

	if is_set (link) then 														-- don't bother if &lt;param&gt;-link doesn't have a value
		if not link_param_ok (link) then										-- check |&lt;param&gt;-link= markup
			orig = lorig;														-- identify the failing link parameter
		elseif title:find ('%[%[') then											-- check |title= for wikilink markup
			orig = torig;														-- identify the failing |title= parameter
		end
	end

	if is_set (orig) then
		table.insert( z.message_tail, { set_error( 'bad_paramlink', orig)});	-- url or wikilink in |title= with |title-link=;
	end
end


--[[--------------------------&lt; C H E C K _ U R L &gt;------------------------------------------------------------

Determines whether a URL string appears to be valid.

First we test for space characters.  If any are found, return false.  Then split the url into scheme and domain
portions, or for protocol relative (//example.com) urls, just the domain.  Use is_url() to validate the two
portions of the url.  If both are valid, or for protocol relative if domain is valid, return true, else false.

Because it is different from a standard url, and because this module used external_link() to make external links
that work for standard and news: links, we validate newsgroup names here.  The specification for a newsgroup name
is at https://tools.ietf.org/html/rfc5536#section-3.1.4

]]

local function check_url( url_str )
	if nil == url_str:match (&quot;^%S+$&quot;) then										-- if there are any spaces in |url=value it can't be a proper url
		return false;
	end
	local scheme, domain;

	scheme, domain = split_url (url_str);										-- get scheme or nil and domain or nil from url;
	
	if 'news:' == scheme then													-- special case for newsgroups
		return domain:match('^[%a%d%+%-_]+%.[%a%d%+%-_%.]*[%a%d%+%-_]$');
	end
	
	return is_url (scheme, domain);												-- return true if value appears to be a valid url
end


--[=[-------------------------&lt; I S _ P A R A M E T E R _ E X T _ W I K I L I N K &gt;----------------------------

Return true if a parameter value has a string that begins and ends with square brackets [ and ] and the first
non-space characters following the opening bracket appear to be a url.  The test will also find external wikilinks
that use protocol relative urls. Also finds bare urls.

The frontier pattern prevents a match on interwiki links which are similar to scheme:path urls.  The tests that
find bracketed urls are required because the parameters that call this test (currently |title=, |chapter=, |work=,
and |publisher=) may have wikilinks and there are articles or redirects like '//Hus' so, while uncommon, |title=[[//Hus]]
is possible as might be [[en://Hus]].

]=]

local function is_parameter_ext_wikilink (value)
local scheme, domain;

	if value:match ('%f[%[]%[%a%S*:%S+.*%]') then								-- if ext wikilink with scheme and domain: [xxxx://yyyyy.zzz]
		scheme, domain = split_url (value:match ('%f[%[]%[(%a%S*:%S+).*%]'));
	elseif value:match ('%f[%[]%[//%S+.*%]') then								-- if protocol relative ext wikilink: [//yyyyy.zzz]
		scheme, domain = split_url (value:match ('%f[%[]%[(//%S+).*%]'));
	elseif value:match ('%a%S*:%S+') then										-- if bare url with scheme; may have leading or trailing plain text
		scheme, domain = split_url (value:match ('(%a%S*:%S+)'));
	elseif value:match ('//%S+') then											-- if protocol relative bare url: //yyyyy.zzz; may have leading or trailing plain text
		scheme, domain = split_url (value:match ('(//%S+)'));					-- what is left should be the domain
	else
		return false;															-- didn't find anything that is obviously a url
	end

	return is_url (scheme, domain);												-- return true if value appears to be a valid url
end


--[[-------------------------&lt; C H E C K _ F O R _ U R L &gt;-----------------------------------------------------

loop through a list of parameters and their values.  Look at the value and if it has an external link, emit an error message.

]]

local function check_for_url (parameter_list)
local error_message = '';
	for k, v in pairs (parameter_list) do										-- for each parameter in the list
		if is_parameter_ext_wikilink (v) then									-- look at the value; if there is a url add an error message
			if is_set(error_message) then										-- once we've added the first portion of the error message ...
				error_message=error_message .. &quot;, &quot;;							-- ... add a comma space separator
			end
			error_message=error_message .. &quot;&amp;#124;&quot; .. k .. &quot;=&quot;;				-- add the failed parameter
		end
	end
	if is_set (error_message) then												-- done looping, if there is an error message, display it
		table.insert( z.message_tail, { set_error( 'param_has_ext_link', {error_message}, true ) } );
	end
end


--[[--------------------------&lt; S A F E _ F O R _ U R L &gt;------------------------------------------------------

Escape sequences for content that will be used for URL descriptions

]]

local function safe_for_url( str )
	if str:match( &quot;%[%[.-%]%]&quot; ) ~= nil then 
		table.insert( z.message_tail, { set_error( 'wikilink_in_url', {}, true ) } );
	end
	
	return str:gsub( '[%[%]\n]', {	
		['['] = '&amp;#91;',
		[']'] = '&amp;#93;',
		['\n'] = ' ' } );
end

--[[--------------------------&lt; E X T E R N A L _ L I N K &gt;----------------------------------------------------

Format an external link with error checking

]]

local function external_link( URL, label, source )
	local error_str = &quot;&quot;;
	local domain;
	local path;
	
	if not is_set( label ) then
		label = URL;
		if is_set( source ) then
			error_str = set_error( 'bare_url_missing_title', { wrap_style ('parameter', source) }, false, &quot; &quot; );
		else
			error( cfg.messages[&quot;bare_url_no_origin&quot;] );
		end			
	end
	if not check_url( URL ) then
		error_str = set_error( 'bad_url', {wrap_style ('parameter', source)}, false, &quot; &quot; ) .. error_str;
	end
	
	domain, path = URL:match ('^([/%.%-%+:%a%d]+)([/%?#].*)$');					-- split the url into scheme plus domain and path
	if path then																-- if there is a path portion
		path = path:gsub ('[%[%]]', {['[']='%5b',[']']='%5d'});					-- replace '[' and ']' with their percent encoded values
		URL=domain..path;														-- and reassemble
	end
	
	return table.concat({ &quot;[&quot;, URL, &quot; &quot;, safe_for_url( label ), &quot;]&quot;, error_str });
end


--[[--------------------------&lt; D E P R E C A T E D _ P A R A M E T E R &gt;--------------------------------------

Categorize and emit an error message when the citation contains one or more deprecated parameters.  The function includes the
offending parameter name to the error message.  Only one error message is emitted regardless of the number of deprecated
parameters in the citation.

]]

local page_in_deprecated_cat;													-- sticky flag so that the category is added only once
local function deprecated_parameter(name)
	if not page_in_deprecated_cat then
		page_in_deprecated_cat = true;											-- note that we've added this category
		table.insert( z.message_tail, { set_error( 'deprecated_params', {name}, true ) } );		-- add error message
	end
end

--[[--------------------------&lt; K E R N _ Q U O T E S &gt;--------------------------------------------------------

Apply kerning to open the space between the quote mark provided by the Module and a leading or trailing quote mark contained in a |title= or |chapter= parameter's value.
This function will positive kern either single or double quotes:
	&quot;'Unkerned title with leading and trailing single quote marks'&quot;
	&quot; 'Kerned title with leading and trailing single quote marks' &quot; (in real life the kerning isn't as wide as this example)
Double single quotes (italic or bold wikimarkup) are not kerned.

Call this function for chapter titles, for website titles, etc; not for book titles.

]]

local function kern_quotes (str)
	local cap='';
	local cap2='';
	
	cap, cap2 = str:match (&quot;^([\&quot;\'])([^\'].+)&quot;);								-- match leading double or single quote but not double single quotes
	if is_set (cap) then
		str = substitute (cfg.presentation['kern-left'], {cap, cap2});
	end

	cap, cap2 = str:match (&quot;^(.+[^\'])([\&quot;\'])$&quot;)
	if is_set (cap) then
		str = substitute (cfg.presentation['kern-right'], {cap, cap2});
	end
	return str;
end

--[[--------------------------&lt; F O R M A T _ S C R I P T _ V A L U E &gt;----------------------------------------

|script-title= holds title parameters that are not written in Latin based scripts: Chinese, Japanese, Arabic, Hebrew, etc. These scripts should
not be italicized and may be written right-to-left.  The value supplied by |script-title= is concatenated onto Title after Title has been wrapped
in italic markup.

Regardless of language, all values provided by |script-title= are wrapped in &lt;bdi&gt;...&lt;/bdi&gt; tags to isolate rtl languages from the English left to right.

|script-title= provides a unique feature.  The value in |script-title= may be prefixed with a two-character ISO639-1 language code and a colon:
	|script-title=ja:*** *** (where * represents a Japanese character)
Spaces between the two-character code and the colon and the colon and the first script character are allowed:
	|script-title=ja : *** ***
	|script-title=ja: *** ***
	|script-title=ja :*** ***
Spaces preceding the prefix are allowed: |script-title = ja:*** ***

The prefix is checked for validity.  If it is a valid ISO639-1 language code, the lang attribute (lang=&quot;ja&quot;) is added to the &lt;bdi&gt; tag so that browsers can
know the language the tag contains.  This may help the browser render the script more correctly.  If the prefix is invalid, the lang attribute
is not added.  At this time there is no error message for this condition.

Supports |script-title= and |script-chapter=

TODO: error messages when prefix is invalid ISO639-1 code; when script_value has prefix but no script;
]]

local function format_script_value (script_value)
	local lang='';																-- initialize to empty string
	local name;
	if script_value:match('^%l%l%s*:') then										-- if first 3 non-space characters are script language prefix
		lang = script_value:match('^(%l%l)%s*:%s*%S.*');						-- get the language prefix or nil if there is no script
		if not is_set (lang) then
			return '';															-- script_value was just the prefix so return empty string
		end
																				-- if we get this far we have prefix and script
		name = mw.language.fetchLanguageName( lang, &quot;gl&quot; );						-- get language name so that we can use it to categorize
		if is_set (name) then													-- is prefix a proper ISO 639-1 language code?
			script_value = script_value:gsub ('^%l%l%s*:%s*', '');				-- strip prefix from script
																				-- is prefix one of these language codes?
			if in_array (lang, cfg.script_lang_codes) then
	--			add_prop_cat ('script_with_name', {name, lang})
			else
	--			add_prop_cat ('script')
			end
			lang = ' lang=&quot;' .. lang .. '&quot; ';									-- convert prefix into a lang attribute
		else
			lang = '';															-- invalid so set lang to empty string
		end
	end
	script_value = substitute (cfg.presentation['bdi'], {lang, script_value});	-- isolate in case script is rtl

	return script_value;
end

--[[--------------------------&lt; S C R I P T _ C O N C A T E N A T E &gt;------------------------------------------

Initially for |title= and |script-title=, this function concatenates those two parameter values after the script value has been 
wrapped in &lt;bdi&gt; tags.
]]

local function script_concatenate (title, script)
	if is_set (script) then
		script = format_script_value (script);									-- &lt;bdi&gt; tags, lang atribute, categorization, etc; returns empty string on error
		if is_set (script) then
			title = title .. ' ' .. script;										-- concatenate title and script title
		end
	end
	return title;
end


--[[--------------------------&lt; W R A P _ M S G &gt;--------------------------------------------------------------

Applies additional message text to various parameter values. Supplied string is wrapped using a message_list
configuration taking one argument.  Supports lower case text for {{citation}} templates.  Additional text taken
from citation_config.messages - the reason this function is similar to but separate from wrap_style().

]]

local function wrap_msg (key, str, lower)
	if not is_set( str ) then
		return &quot;&quot;;
	end
	if true == lower then
		local msg;
		msg = cfg.messages[key]:lower();										-- set the message to lower case before 
		return substitute( msg, str );										-- including template text
	else
		return substitute( cfg.messages[key], str );
	end		
end


--[[--------------------------&lt; F O R M A T _ C H A P T E R _ T I T L E &gt;--------------------------------------

Format the four chapter parameters: |script-chapter=, |chapter=, |trans-chapter=, and |chapter-url= into a single Chapter meta-
parameter (chapter_url_source used for error messages).

]]

local function format_chapter_title (scriptchapter, chapter, transchapter, chapterurl, chapter_url_source, no_quotes)
	local chapter_error = '';
	
	if not is_set (chapter) then
		chapter = '';															-- to be safe for concatenation
	else
		if false == no_quotes then
			chapter = kern_quotes (chapter);										-- if necessary, separate chapter title's leading and trailing quote marks from Module provided quote marks
			chapter = wrap_style ('quoted-title', chapter);
		end
	end

	chapter = script_concatenate (chapter, scriptchapter)						-- &lt;bdi&gt; tags, lang atribute, categorization, etc; must be done after title is wrapped

	if is_set (transchapter) then
		transchapter = wrap_style ('trans-quoted-title', transchapter);
		if is_set (chapter) then
			chapter = chapter ..  ' ' .. transchapter;
		else																	-- here when transchapter without chapter or script-chapter
			chapter = transchapter;												-- 
			chapter_error = ' ' .. set_error ('trans_missing_title', {'chapter'});
		end
	end

	if is_set (chapterurl) then
		chapter = external_link (chapterurl, chapter, chapter_url_source);		-- adds bare_url_missing_title error if appropriate
	end

	return chapter .. chapter_error;
end

--[[--------------------------&lt; H A S _ I N V I S I B L E _ C H A R S &gt;----------------------------------------

This function searches a parameter's value for nonprintable or invisible characters.  The search stops at the
first match.

This function will detect the visible replacement character when it is part of the wikisource.

Detects but ignores nowiki and math stripmarkers.  Also detects other named stripmarkers (gallery, math, pre, ref)
and identifies them with a slightly different error message.  See also coins_cleanup().

Detects but ignores the character pattern that results from the transclusion of {{'}} templates.

Output of this function is an error message that identifies the character or the Unicode group, or the stripmarker
that was detected along with its position (or, for multi-byte characters, the position of its first byte) in the
parameter value.

]]

local function has_invisible_chars (param, v)
	local position = '';														-- position of invisible char or starting position of stripmarker
	local dummy;																-- end of matching string; not used but required to hold end position when a capture is returned
	local capture;																-- used by stripmarker detection to hold name of the stripmarker
	local i=1;
	local stripmarker, apostrophe;
	
	capture = string.match (v, '[%w%p ]*');										-- Test for values that are simple ASCII text and bypass other tests if true
	if capture == v then														-- if same there are no unicode characters
		return;
	end

	while cfg.invisible_chars[i] do
		local char=cfg.invisible_chars[i][1]									-- the character or group name
		local pattern=cfg.invisible_chars[i][2]									-- the pattern used to find it
		position, dummy, capture = mw.ustring.find (v, pattern)					-- see if the parameter value contains characters that match the pattern
		
		if position then
			if 'nowiki' == capture or 'math' == capture then 					-- nowiki, math stripmarker (not an error condition)
				stripmarker = true;												-- set a flag
			elseif true == stripmarker and 'delete' == char then				-- because stripmakers begin and end with the delete char, assume that we've found one end of a stripmarker
				position = nil;													-- unset
			else
				local err_msg;
				if capture then
					err_msg = capture .. ' ' .. char;
				else
					err_msg = char .. ' ';
				end

				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'invisible_char', {err_msg, wrap_style ('parameter', param), position}, true ) } );	-- add error message
				return;															-- and done with this parameter
			end
		end
		i=i+1;																	-- bump our index
	end
end


--[[--------------------------&lt; A R G U M E N T _ W R A P P E R &gt;----------------------------------------------

Argument wrapper.  This function provides support for argument mapping defined in the configuration file so that
multiple names can be transparently aliased to single internal variable.

]]

local function argument_wrapper( args )
	local origin = {};
	
	return setmetatable({
		ORIGIN = function( self, k )
			local dummy = self[k]; --force the variable to be loaded.
			return origin[k];
		end
	},
	{
		__index = function ( tbl, k )
			if origin[k] ~= nil then
				return nil;
			end
			
			local args, list, v = args, cfg.aliases[k];
			
			if type( list ) == 'table' then
				v, origin[k] = select_one( args, list, 'redundant_parameters' );
				if origin[k] == nil then
					origin[k] = ''; -- Empty string, not nil
				end
			elseif list ~= nil then
				v, origin[k] = args[list], list;
			else
				-- maybe let through instead of raising an error?
				-- v, origin[k] = args[k], k;
				error( cfg.messages['unknown_argument_map'] );
			end
			
			-- Empty strings, not nil;
			if v == nil then
				v = cfg.defaults[k] or '';
				origin[k] = '';
			end
			
			tbl = rawset( tbl, k, v );
			return v;
		end,
	});
end

--[[--------------------------&lt; V A L I D A T E &gt;--------------------------------------------------------------
Looks for a parameter's name in the whitelist.

Parameters in the whitelist can have three values:
	true - active, supported parameters
	false - deprecated, supported parameters
	nil - unsupported parameters
	
]]

local function validate( name )
	local name = tostring( name );
	local state = whitelist.basic_arguments[ name ];
	
	-- Normal arguments
	if true == state then return true; end		-- valid actively supported parameter
	if false == state then
		deprecated_parameter (name);				-- parameter is deprecated but still supported
		return true;
	end
	
	-- Arguments with numbers in them
	name = name:gsub( &quot;%d+&quot;, &quot;#&quot; );				-- replace digit(s) with # (last25 becomes last#
	state = whitelist.numbered_arguments[ name ];
	if true == state then return true; end		-- valid actively supported parameter
	if false == state then
		deprecated_parameter (name);				-- parameter is deprecated but still supported
		return true;
	end
	
	return false;								-- Not supported because not found or name is set to nil
end


--[[--------------------------&lt; N O W R A P _ D A T E &gt;--------------------------------------------------------

When date is YYYY-MM-DD format wrap in nowrap span: &lt;span ...&gt;YYYY-MM-DD&lt;/span&gt;.  When date is DD MMMM YYYY or is
MMMM DD, YYYY then wrap in nowrap span: &lt;span ...&gt;DD MMMM&lt;/span&gt; YYYY or &lt;span ...&gt;MMMM DD,&lt;/span&gt; YYYY

DOES NOT yet support MMMM YYYY or any of the date ranges.

]]

local function nowrap_date (date)
	local cap='';
	local cap2='';

	if date:match(&quot;^%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d$&quot;) then
		date = substitute (cfg.presentation['nowrap1'], date);
	
	elseif date:match(&quot;^%a+%s*%d%d?,%s+%d%d%d%d$&quot;) or date:match (&quot;^%d%d?%s*%a+%s+%d%d%d%d$&quot;) then
		cap, cap2 = string.match (date, &quot;^(.*)%s+(%d%d%d%d)$&quot;);
		date = substitute (cfg.presentation['nowrap2'], {cap, cap2});
	end
	
	return date;
end

--[[--------------------------&lt; S E T _ T I T L E T Y P E &gt;----------------------------------------------------

This function sets default title types (equivalent to the citation including |type=&lt;default value&gt;) for those templates that have defaults.
Also handles the special case where it is desirable to omit the title type from the rendered citation (|type=none).

]]

local function set_titletype (cite_class, title_type)
	if is_set(title_type) then
		if &quot;none&quot; == title_type then
			title_type = &quot;&quot;;													-- if |type=none then type parameter not displayed
		end
		return title_type;														-- if |type= has been set to any other value use that value
	end

	return cfg.title_types [cite_class] or '';									-- set template's default title type; else empty string for concatenation
end


--[[--------------------------&lt; H Y P H E N _ T O _ D A S H &gt;--------------------------------------------------

Converts a hyphen to a dash

]]

local function hyphen_to_dash( str )
	if not is_set(str) or str:match( &quot;[%[%]{}&lt;&gt;]&quot; ) ~= nil then
		return str;
	end	
	return str:gsub( '-', '–' );
end


--[[--------------------------&lt; S A F E _ J O I N &gt;------------------------------------------------------------

Joins a sequence of strings together while checking for duplicate separation characters.

]]

local function safe_join( tbl, duplicate_char )
	--[[
	Note: we use string functions here, rather than ustring functions.
	
	This has considerably faster performance and should work correctly as 
	long as the duplicate_char is strict ASCII.  The strings
	in tbl may be ASCII or UTF8.
	]]
	
	local str = '';																-- the output string
	local comp = '';															-- what does 'comp' mean?
	local end_chr = '';
	local trim;
	for _, value in ipairs( tbl ) do
		if value == nil then value = ''; end
		
		if str == '' then														-- if output string is empty
			str = value;														-- assign value to it (first time through the loop)
		elseif value ~= '' then
			if value:sub(1,1) == '&lt;' then										-- Special case of values enclosed in spans and other markup.
				comp = value:gsub( &quot;%b&lt;&gt;&quot;, &quot;&quot; );								-- remove html markup (&lt;span&gt;string&lt;/span&gt; -&gt; string)
			else
				comp = value;
			end
																				-- typically duplicate_char is sepc
			if comp:sub(1,1) == duplicate_char then								-- is first charactier same as duplicate_char? why test first character?
																				--   Because individual string segments often (always?) begin with terminal punct for th
																				--   preceding segment: 'First element' .. 'sepc next element' .. etc?
				trim = false;
				end_chr = str:sub(-1,-1);										-- get the last character of the output string
				-- str = str .. &quot;&lt;HERE(enchr=&quot; .. end_chr.. &quot;)&quot;					-- debug stuff?
				if end_chr == duplicate_char then								-- if same as separator
					str = str:sub(1,-2);										-- remove it
				elseif end_chr == &quot;'&quot; then										-- if it might be wikimarkup
					if str:sub(-3,-1) == duplicate_char .. &quot;''&quot; then			-- if last three chars of str are sepc'' 
						str = str:sub(1, -4) .. &quot;''&quot;;							-- remove them and add back ''
					elseif str:sub(-5,-1) == duplicate_char .. &quot;]]''&quot; then		-- if last five chars of str are sepc]]'' 
						trim = true;											-- why? why do this and next differently from previous?
					elseif str:sub(-4,-1) == duplicate_char .. &quot;]''&quot; then		-- if last four chars of str are sepc]'' 
						trim = true;											-- same question
					end
				elseif end_chr == &quot;]&quot; then										-- if it might be wikimarkup
					if str:sub(-3,-1) == duplicate_char .. &quot;]]&quot; then			-- if last three chars of str are sepc]] wikilink 
						trim = true;
					elseif str:sub(-2,-1) == duplicate_char .. &quot;]&quot; then			-- if last two chars of str are sepc] external link
						trim = true;
					elseif str:sub(-4,-1) == duplicate_char .. &quot;'']&quot; then		-- normal case when |url=something &amp; |title=Title.
						trim = true;
					end
				elseif end_chr == &quot; &quot; then										-- if last char of output string is a space
					if str:sub(-2,-1) == duplicate_char .. &quot; &quot; then				-- if last two chars of str are &lt;sepc&gt;&lt;space&gt;
						str = str:sub(1,-3);									-- remove them both
					end
				end

				if trim then
					if value ~= comp then 										-- value does not equal comp when value contains html markup
						local dup2 = duplicate_char;
						if dup2:match( &quot;%A&quot; ) then dup2 = &quot;%&quot; .. dup2; end		-- if duplicate_char not a letter then escape it
						
						value = value:gsub( &quot;(%b&lt;&gt;)&quot; .. dup2, &quot;%1&quot;, 1 )			-- remove duplicate_char if it follows html markup
					else
						value = value:sub( 2, -1 );								-- remove duplicate_char when it is first character
					end
				end
			end
			str = str .. value;													--add it to the output string
		end
	end
	return str;
end  


--[[--------------------------&lt; I S _ S U F F I X &gt;------------------------------------------------------------

returns true is suffix is properly formed Jr, Sr, or ordinal in the range 2–9.  Puncutation not allowed.

]]

local function is_suffix (suffix)
	if in_array (suffix, {'Jr', 'Sr', '2nd', '3rd'}) or suffix:match ('^%dth$') then
		return true;
	end
	return false;
end

--[[--------------------------&lt; I S _ G O O D _ V A N C _ N A M E &gt;--------------------------------------------

For Vancouver Style, author/editor names are supposed to be rendered in Latin (read ASCII) characters.  When a name
uses characters that contain diacritical marks, those characters are to converted to the corresponding Latin character.
When a name is written using a non-Latin alphabet or logogram, that name is to be transliterated into Latin characters.
These things are not currently possible in this module so are left to the editor to do.

This test allows |first= and |last= names to contain any of the letters defined in the four Unicode Latin character sets
	[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0000.pdf C0 Controls and Basic Latin] 0041–005A, 0061–007A
	[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0080.pdf C1 Controls and Latin-1 Supplement] 00C0–00D6, 00D8–00F6, 00F8–00FF
	[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0100.pdf Latin Extended-A] 0100–017F
	[http://www.unicode.org/charts/PDF/U0180.pdf Latin Extended-B] 0180–01BF, 01C4–024F

|lastn= also allowed to contain hyphens, spaces, and apostrophes. (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35029/)
|firstn= also allowed to contain hyphens, spaces, apostrophes, and periods

This original test:
	if nil == mw.ustring.find (last, &quot;^[A-Za-zÀ-ÖØ-öø-ƿǄ-ɏ%-%s%']*$&quot;) or nil == mw.ustring.find (first, &quot;^[A-Za-zÀ-ÖØ-öø-ƿǄ-ɏ%-%s%'%.]+[2-6%a]*$&quot;) then
was written ouside of the code editor and pasted here because the code editor gets confused between character insertion point and cursor position.
The test has been rewritten to use decimal character escape sequence for the individual bytes of the unicode characters so that it is not necessary
to use an external editor to maintain this code.

	\195\128-\195\150 – À-Ö
	\195\152-\195\182 – Ø-ö
	\195\184-\198\191 – ø-ƿ
	\199\132-\201\143 – Ǆ-ɏ%

]]

local function is_good_vanc_name (last, first)
	local first, suffix = first:match ('(.-),?%s*([%dJS][%drndth]+)%.?$') or first;		-- if first has something that looks like a generational suffix, get it

	if is_set (suffix) then
		if not is_suffix (suffix) then
			add_vanc_error ('suffix');
			return false;														-- not a name with an appropriate suffix
		end
	end
	if nil == mw.ustring.find (last, &quot;^[A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143%-%s%']*$&quot;) or
		nil == mw.ustring.find (first, &quot;^[A-Za-z\195\128-\195\150\195\152-\195\182\195\184-\198\191\199\132-\201\143%-%s%'%.]*$&quot;) then
			add_vanc_error ('non-Latin character');
			return false;														-- not a string of latin characters; Vancouver requires Romanization
	end;
	return true;
end

--[[--------------------------&lt; R E D U C E _ T O _ I N I T I A L S &gt;------------------------------------------

Attempts to convert names to initials in support of |name-list-format=vanc.  

Names in |firstn= may be separated by spaces or hyphens, or for initials, a period. See http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35062/.

Vancouver style requires family rank designations (Jr, II, III, etc) to be rendered as Jr, 2nd, 3rd, etc.  See http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35085/.
This code only accepts and understands generational suffix in the Vancouver format because Roman numerals look like, and can be mistaken for, initials.

This function uses ustring functions because firstname initials may be any of the unicode Latin characters accepted by is_good_vanc_name ().

]]

local function reduce_to_initials(first)
	local name, suffix = mw.ustring.match(first, &quot;^(%u+) ([%dJS][%drndth]+)$&quot;);

	if not name then															-- if not initials and a suffix
		name = mw.ustring.match(first, &quot;^(%u+)$&quot;);								-- is it just intials?
	end

	if name then																-- if first is initials with or without suffix
		if 3 &gt; name:len() then													-- if one or two initials
			if suffix then														-- if there is a suffix
				if is_suffix (suffix) then										-- is it legitimate?
					return first;												-- one or two initials and a valid suffix so nothing to do
				else
					add_vanc_error ('suffix');									-- one or two initials with invalid suffix so error message
					return first;												-- and return first unmolested
				end
			else
				return first;													-- one or two initials without suffix; nothing to do
			end
		end
	end																			-- if here then name has 3 or more uppercase letters so treat them as a word


	local initials, names = {}, {};												-- tables to hold name parts and initials
	local i = 1;																-- counter for number of initials

	names = mw.text.split (first, '[%s,]+');									-- split into a table of names and possible suffix

	while names[i] do															-- loop through the table
		if 1 &lt; i and names[i]:match ('[%dJS][%drndth]+%.?$') then				-- if not the first name, and looks like a suffix (may have trailing dot)
			names[i] = names[i]:gsub ('%.', '');								-- remove terminal dot if present
			if is_suffix (names[i]) then										-- if a legitimate suffix
				table.insert (initials, ' ' .. names[i]);						-- add a separator space, insert at end of initials table
				break;															-- and done because suffix must fall at the end of a name
			end																	-- no error message if not a suffix; possibly because of Romanization
		end
		if 3 &gt; i then
			table.insert (initials, mw.ustring.sub(names[i],1,1));				-- insert the intial at end of initials table
		end
		i = i+1;																-- bump the counter
	end
			
--	for word in mw.ustring.gmatch(first, &quot;[^%s%.%-]+&quot;) do						-- names separated by spaces, hyphens, or periods
--		table.insert(initials, mw.ustring.sub(word,1,1))						-- Vancouver format does not include full stops.
--		i = i + 1;																-- bump the counter 
--		if 2 &lt;= i then break; end												-- only two initials allowed in Vancouver system; if 2, quit
--	end
	return table.concat(initials)												-- Vancouver format does not include spaces.
end

--[[--------------------------&lt; L I S T  _ P E O P L E &gt;-------------------------------------------------------

Formats a list of people (e.g. authors / editors) 

]]

local function list_people(control, people, etal)
	local sep;
	local namesep;
	local format = control.format
	local maximum = control.maximum
	local lastauthoramp = control.lastauthoramp;
	local text = {}

	if 'vanc' == format then													-- Vancouver-like author/editor name styling?
		sep = ',';																-- name-list separator between authors is a comma
		namesep = ' ';															-- last/first separator is a space
	else
		sep = ';'																-- name-list separator between authors is a semicolon
		namesep = ', '															-- last/first separator is &lt;comma&gt;&lt;space&gt;
	end
	
	if sep:sub(-1,-1) ~= &quot; &quot; then sep = sep .. &quot; &quot; end
	if is_set (maximum) and maximum &lt; 1 then return &quot;&quot;, 0; end					-- returned 0 is for EditorCount; not used for authors
	
	for i,person in ipairs(people) do
		if is_set(person.last) then
			local mask = person.mask
			local one
			local sep_one = sep;
			if is_set (maximum) and i &gt; maximum then
				etal = true;
				break;
			elseif (mask ~= nil) then
				local n = tonumber(mask)
				if (n ~= nil) then
					one = string.rep(&quot;&amp;mdash;&quot;,n)
				else
					one = mask;
					sep_one = &quot; &quot;;
				end
			else
				one = person.last
				local first = person.first
				if is_set(first) then 
					if ( &quot;vanc&quot; == format ) then								-- if vancouver format
						one = one:gsub ('%.', '');								-- remove periods from surnames (http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK7271/box/A35029/)
						if not person.corporate and is_good_vanc_name (one, first) then					-- and name is all Latin characters; corporate authors not tested
							first = reduce_to_initials(first)					-- attempt to convert first name(s) to initials
						end
					end
					one = one .. namesep .. first 
				end
				if is_set(person.link) and person.link ~= control.page_name then
					one = &quot;[[&quot; .. person.link .. &quot;|&quot; .. one .. &quot;]]&quot;				-- link author/editor if this page is not the author's/editor's page
				end
			end
			table.insert( text, one )
			table.insert( text, sep_one )
		end
	end

	local count = #text / 2;													-- (number of names + number of separators) divided by 2
	if count &gt; 0 then 
		if count &gt; 1 and is_set(lastauthoramp) and not etal then
			text[#text-2] = &quot; &amp; &quot;;												-- replace last separator with ampersand text
		end
		text[#text] = nil;														-- erase the last separator
	end
	
	local result = table.concat(text)											-- construct list
	if etal and is_set (result) then											-- etal may be set by |display-authors=etal but we might not have a last-first list
		result = result .. sep .. ' ' .. cfg.messages['et al'];					-- we've go a last-first list and etal so add et al.
	end
	
	return result, count
end

--[[--------------------------&lt; A N C H O R _ I D &gt;------------------------------------------------------------

Generates a CITEREF anchor ID if we have at least one name or a date.  Otherwise returns an empty string.

namelist is one of the contributor-, author-, or editor-name lists chosen in that order.  year is Year or anchor_year.

]]
local function anchor_id (namelist, year)
	local names={};																-- a table for the one to four names and year
	for i,v in ipairs (namelist) do												-- loop through the list and take up to the first four last names
		names[i] = v.last 
		if i == 4 then break end												-- if four then done
	end
	table.insert (names, year);													-- add the year at the end
	local id = table.concat(names);												-- concatenate names and year for CITEREF id
	if is_set (id) then															-- if concatenation is not an empty string
		return &quot;CITEREF&quot; .. id;													-- add the CITEREF portion
	else
		return '';																-- return an empty string; no reason to include CITEREF id in this citation
	end
end


--[[--------------------------&lt; N A M E _ H A S _ E T A L &gt;----------------------------------------------------

Evaluates the content of author and editor name parameters for variations on the theme of et al.  If found,
the et al. is removed, a flag is set to true and the function returns the modified name and the flag.

This function never sets the flag to false but returns it's previous state because it may have been set by
previous passes through this function or by the parameters |display-authors=etal or |display-editors=etal

]]

local function name_has_etal (name, etal, nocat)

	if is_set (name) then														-- name can be nil in which case just return
		local etal_pattern = &quot;[;,]? *[\&quot;']*%f[%a][Ee][Tt] *[Aa][Ll][%.\&quot;']*$&quot;	-- variations on the 'et al' theme
		local others_pattern = &quot;[;,]? *%f[%a]and [Oo]thers&quot;;					-- and alternate to et al.
		
		if name:match (etal_pattern) then										-- variants on et al.
			name = name:gsub (etal_pattern, '');								-- if found, remove
			etal = true;														-- set flag (may have been set previously here or by |display-authors=etal)
			if not nocat then													-- no categorization for |vauthors=
	--			add_maint_cat ('etal');											-- and add a category if not already added
			end
		elseif name:match (others_pattern) then									-- if not 'et al.', then 'and others'?
			name = name:gsub (others_pattern, '');								-- if found, remove
			etal = true;														-- set flag (may have been set previously here or by |display-authors=etal)
			if not nocat then													-- no categorization for |vauthors=
	--			add_maint_cat ('etal');											-- and add a category if not already added
			end
		end
	end
	return name, etal;															-- 
end

--[[--------------------------&lt; N A M E _ H A S _ M U L T _ N A M E S &gt;----------------------------------------

Evaluates the content of author and editor (surnames only) parameters for multiple names.  Multiple names are
indicated if there is more than one comma and or semicolon.  If found, the function adds the multiple name
(author or editor) maintenance category.

]]

local function name_has_mult_names (name, list_name)
local count, _;
	if is_set (name) then
		if name:match ('^%(%(.*%)%)$') then										-- if wrapped in doubled parentheses, ignore 
			name = name:match ('^%(%((.*)%)%)$');								-- strip parens
		else
			_, count = name:gsub ('[;,]', '');									-- count the number of separator-like characters
			
			if 1 &lt; count then													-- param could be |author= or |editor= so one separactor character is acceptable
	--			add_maint_cat ('mult_names', list_name:lower());				-- more than one separator indicates multiple names so add a maint cat for this template
			end
		end
	end
	return name;																-- and done
end

--[[--------------------------&lt; E X T R A C T _ N A M E S &gt;----------------------------------------------------
Gets name list from the input arguments

Searches through args in sequential order to find |lastn= and |firstn= parameters (or their aliases), and their matching link and mask parameters.
Stops searching when both |lastn= and |firstn= are not found in args after two sequential attempts: found |last1=, |last2=, and |last3= but doesn't
find |last4= and |last5= then the search is done.

This function emits an error message when there is a |firstn= without a matching |lastn=.  When there are 'holes' in the list of last names, |last1= and |last3=
are present but |last2= is missing, an error message is emitted. |lastn= is not required to have a matching |firstn=.

When an author or editor parameter contains some form of 'et al.', the 'et al.' is stripped from the parameter and a flag (etal) returned
that will cause list_people() to add the static 'et al.' text from Module:Citation/CS1/Configuration.  This keeps 'et al.' out of the 
template's metadata.  When this occurs, the page is added to a maintenance category.

]]

local function extract_names(args, list_name)
	local names = {};			-- table of names
	local last;					-- individual name components
	local first;
	local link;
	local mask;
	local i = 1;				-- loop counter/indexer
	local n = 1;				-- output table indexer
	local count = 0;			-- used to count the number of times we haven't found a |last= (or alias for authors, |editor-last or alias for editors)
	local etal=false;			-- return value set to true when we find some form of et al. in an author parameter

	local err_msg_list_name = list_name:match (&quot;(%w+)List&quot;) .. 's list';		-- modify AuthorList or EditorList for use in error messages if necessary
	while true do
		last = select_one( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'redundant_parameters', i );		-- search through args for name components beginning at 1
		first = select_one( args, cfg.aliases[list_name .. '-First'], 'redundant_parameters', i );
		link = select_one( args, cfg.aliases[list_name .. '-Link'], 'redundant_parameters', i );
		mask = select_one( args, cfg.aliases[list_name .. '-Mask'], 'redundant_parameters', i );

		last, etal = name_has_etal (last, etal, false);							-- find and remove variations on et al.
		first, etal = name_has_etal (first, etal, false);						-- find and remove variations on et al.
		last = name_has_mult_names (last, err_msg_list_name);					-- check for multiple names in last and its aliases
		
		if first and not last then												-- if there is a firstn without a matching lastn
			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'first_missing_last', {err_msg_list_name, i}, true ) } );	-- add this error message
		elseif not first and not last then										-- if both firstn and lastn aren't found, are we done?
			count = count + 1;													-- number of times we haven't found last and first
			if 2 &lt;= count then													-- two missing names and we give up
				break;															-- normal exit or there is a two-name hole in the list; can't tell which
			end
		else																	-- we have last with or without a first
			link_title_ok (link, list_name:match (&quot;(%w+)List&quot;):lower() .. '-link' .. i, last, list_name:match (&quot;(%w+)List&quot;):lower() .. '-last' .. i);	-- check for improper wikimarkup

			names[n] = {last = last, first = first, link = link, mask = mask, corporate=false};	-- add this name to our names list (corporate for |vauthors= only)
			n = n + 1;															-- point to next location in the names table
			if 1 == count then													-- if the previous name was missing
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'missing_name', {err_msg_list_name, i-1}, true ) } );		-- add this error message
			end
			count = 0;															-- reset the counter, we're looking for two consecutive missing names
		end
		i = i + 1;																-- point to next args location
	end
	
	return names, etal;															-- all done, return our list of names
end

--[[--------------------------&lt; G E T _ I S O 6 3 9 _ C O D E &gt;------------------------------------------------

Validates language names provided in |language= parameter if not an ISO639-1 or 639-2 code.

Returns the language name and associated two- or three-character code.  Because case of the source may be incorrect
or different from the case that WikiMedia uses, the name comparisons are done in lower case and when a match is
found, the Wikimedia version (assumed to be correct) is returned along with the code.  When there is no match, we
return the original language name string.

mw.language.fetchLanguageNames(&lt;local wiki language&gt;, 'all') return a list of languages that in some cases may include
extensions. For example, code 'cbk-zam' and its associated name 'Chavacano de Zamboanga' (MediaWiki does not support
code 'cbk' or name 'Chavacano'.

Names but that are included in the list will be found if that name is provided in the |language= parameter.  For example,
if |language=Chavacano de Zamboanga, that name will be found with the associated code 'cbk-zam'.  When names are found
and the associated code is not two or three characters, this function returns only the Wikimedia language name.

Adapted from code taken from Module:Check ISO 639-1.

]]

local function get_iso639_code (lang, this_wiki_code)
	local languages = mw.language.fetchLanguageNames(this_wiki_code, 'all')		-- get a list of language names known to Wikimedia
																				-- ('all' is required for North Ndebele, South Ndebele, and Ojibwa)
	local langlc = mw.ustring.lower(lang);										-- lower case version for comparisons
	
	for code, name in pairs(languages) do										-- scan the list to see if we can find our language
		if langlc == mw.ustring.lower(name) then
			if 2 ~= code:len() and 3 ~= code:len() then							-- two- or three-character codes only; extensions not supported
				return name;													-- so return the name but not the code
			end
			return name, code;													-- found it, return name to ensure proper capitalization and the the code
		end
	end
	return lang;																-- not valid language; return language in original case and nil for the code
end

--[[--------------------------&lt; L A N G U A G E _ P A R A M E T E R &gt;------------------------------------------

Gets language name from a provided two- or three-character ISO 639 code.  If a code is recognized by MediaWiki,
use the returned name; if not, then use the value that was provided with the language parameter.

When |language= contains a recognized language (either code or name), the page is assigned to the category for
that code: Category:Norwegian-language sources (no).  For valid three-character code languages, the page is assigned
to the single category for '639-2' codes: Category:CS1 ISO 639-2 language sources.

Languages that are the same as the local wiki are not categorized.  MediaWiki does not recognize three-character
equivalents of two-character codes: code 'ar' is recognized bit code 'ara' is not.

This function supports multiple languages in the form |language=nb, French, th where the language names or codes are
separated from each other by commas.

]]

local function language_parameter (lang)
	local code;																	-- the two- or three-character language code
	local name;																	-- the language name
	local language_list = {};													-- table of language names to be rendered
	local names_table = {};														-- table made from the value assigned to |language=

	local this_wiki = mw.getContentLanguage();									-- get a language object for this wiki
	local this_wiki_code = this_wiki:getCode()									-- get this wiki's language code
	local this_wiki_name = mw.language.fetchLanguageName(this_wiki_code, this_wiki_code);	-- get this wiki's language name

	names_table = mw.text.split (lang, '%s*,%s*');								-- names should be a comma separated list

	for _, lang in ipairs (names_table) do										-- reuse lang

		if lang:match ('^%a%a%-') then											-- strip ietf language tags from code; TODO: is there a need to support 3-char with tag?
			lang = lang:match ('(%a%a)%-')										-- keep only 639-1 code portion to lang; TODO: do something with 3166 alpha 2 country code?
		end
		if 2 == lang:len() or 3 == lang:len() then								-- if two-or three-character code
                        name = ligazon_lingua(lang:lower())                      -- función para obter a ligazón á lingua

                        if name == '' then                                     -- se non se obtivo a ligazón á lingua, obter como en en.wiki
                          name = mw.language.fetchLanguageName( lang:lower(), this_wiki_code);	-- get language name if |language= is a proper code
                        end 
		end
	
		if is_set (name) then													-- if |language= specified a valid code
			code = lang:lower();												-- save it
		else
			name, code = get_iso639_code (lang, this_wiki_code);				-- attempt to get code from name (assign name here so that we are sure of proper capitalization)
		end
	
		if is_set (code) then													-- only 2- or 3-character codes
			if this_wiki_code ~= code then										-- when the language is not the same as this wiki's language
				if 2 == code:len() then											-- and is a two-character code
		--			add_prop_cat ('foreign_lang_source', {name, code})			-- categorize it
				else															-- or is a recognized language (but has a three-character code)
			--		add_prop_cat ('foreign_lang_source_2', {code})				-- categorize it differently TODO: support mutliple three-character code categories per cs1|2 template
				end
			end
		else
		--	add_maint_cat ('unknown_lang');										-- add maint category if not already added
		end
		
		table.insert (language_list, name);
		name = '';																-- so we can reuse it
	end
	
	code = #language_list														-- reuse code as number of languages in the list
	if 2 &gt;= code then
		name = table.concat (language_list, ' e ')							-- insert '&lt;space&gt;and&lt;space&gt;' between two language names
	elseif 2 &lt; code then
		language_list[code] = 'e ' .. language_list[code];					-- prepend last name with 'and&lt;space&gt;'
		name = table.concat (language_list, ', ')								-- and concatenate with '&lt;comma&gt;&lt;space&gt;' separators
	end
	if this_wiki_name == name then
		return '';																-- if one language and that language is this wiki's return an empty string (no annotation)
	end
	return (&quot; &quot; .. wrap_msg ('language', name));								-- otherwise wrap with '(in ...)'
end

--[[--------------------------&lt; S E T _ C S 1 _ S T Y L E &gt;----------------------------------------------------

Set style settings for CS1 citation templates. Returns separator and postscript settings

]]

local function set_cs1_style (ps)
	if not is_set (ps) then														-- unless explicitely set to something
		ps = '.';																-- terminate the rendered citation with a period
	end
	return '.', ps;																-- separator is a full stop
end

--[[--------------------------&lt; S E T _ C S 2 _ S T Y L E &gt;----------------------------------------------------

Set style settings for CS2 citation templates. Returns separator, postscript, ref settings

]]

local function set_cs2_style (ps, ref)
	if not is_set (ps) then														-- if |postscript= has not been set, set cs2 default
		ps = '';																-- make sure it isn't nil
	end
	if not is_set (ref) then													-- if |ref= is not set
		ref = &quot;harv&quot;;															-- set default |ref=harv
	end
	return ',', ps, ref;														-- separator is a comma
end

--[[--------------------------&lt; G E T _ S E T T I N G S _ F R O M _ C I T E _ C L A S S &gt;----------------------

When |mode= is not set or when its value is invalid, use config.CitationClass and parameter values to establish
rendered style.

]]

local function get_settings_from_cite_class (ps, ref, cite_class)
	local sep;
	if (cite_class == &quot;citation&quot;) then											-- for citation templates (CS2)
		sep, ps, ref = set_cs2_style (ps, ref);
	else																		-- not a citation template so CS1
		sep, ps = set_cs1_style (ps);
	end

	return sep, ps, ref															-- return them all
end

--[[--------------------------&lt; S E T _ S T Y L E &gt;------------------------------------------------------------

Establish basic style settings to be used when rendering the citation.  Uses |mode= if set and valid or uses
config.CitationClass from the template's #invoke: to establish style.

]]

local function set_style (mode, ps, ref, cite_class)
	local sep;
	if 'cs2' == mode then														-- if this template is to be rendered in CS2 (citation) style
		sep, ps, ref = set_cs2_style (ps, ref);
	elseif 'cs1' == mode then													-- if this template is to be rendered in CS1 (cite xxx) style
		sep, ps = set_cs1_style (ps);
	else																		-- anything but cs1 or cs2
		sep, ps, ref = get_settings_from_cite_class (ps, ref, cite_class);		-- get settings based on the template's CitationClass
	end
	if 'none' == ps:lower() then												-- if assigned value is 'none' then
		ps = '';																-- set to empty string
	end
	
	return sep, ps, ref
end

--[=[-------------------------&lt; I S _ P D F &gt;------------------------------------------------------------------

Determines if a url has the file extension that is one of the pdf file extensions used by [[MediaWiki:Common.css]] when
applying the pdf icon to external links.

returns true if file extension is one of the recognized extension, else false

]=]

local function is_pdf (url)
	return url:match ('%.pdf[%?#]?') or url:match ('%.PDF[%?#]?');
end

--[[--------------------------&lt; S T Y L E _ F O R M A T &gt;------------------------------------------------------

Applies css style to |format=, |chapter-format=, etc.  Also emits an error message if the format parameter does
not have a matching url parameter.  If the format parameter is not set and the url contains a file extension that
is recognized as a pdf document by MediaWiki's commons.css, this code will set the format parameter to (PDF) with
the appropriate styling.

]]

local function style_format (format, url, fmt_param, url_param)
	if is_set (format) then
		format = wrap_style ('format', format);									-- add leading space, parenthases, resize
		if not is_set (url) then
			format = format .. set_error( 'format_missing_url', {fmt_param, url_param} );	-- add an error message
		end
	elseif is_pdf (url) then													-- format is not set so if url is a pdf file then
		format = wrap_style ('format', 'PDF');									-- set format to pdf
	else
		format = '';															-- empty string for concatenation
	end
	return format;
end

--[[--------------------------&lt; G E T _ D I S P L A Y _ A U T H O R S _ E D I T O R S &gt;------------------------

Returns a number that defines the number of names displayed for author and editor name lists and a boolean flag
to indicate when et al. should be appended to the name list.

When the value assigned to |display-xxxxors= is a number greater than or equal to zero, return the number and
the previous state of the 'etal' flag (false by default but may have been set to true if the name list contains
some variant of the text 'et al.').

When the value assigned to |display-xxxxors= is the keyword 'etal', return a number that is one greater than the
number of authors in the list and set the 'etal' flag true.  This will cause the list_people() to display all of
the names in the name list followed by 'et al.'

In all other cases, returns nil and the previous state of the 'etal' flag.

inputs:
	max: A['DisplayAuthors'] or A['DisplayEditors']; a number or some flavor of etal
	count: #a or #e
	list_name: 'authors' or 'editors'
	etal: author_etal or editor_etal

]]

local function get_display_authors_editors (max, count, list_name, etal)
	if is_set (max) then
		if 'etal' == max:lower():gsub(&quot;[ '%.]&quot;, '') then						-- the :gsub() portion makes 'etal' from a variety of 'et al.' spellings and stylings
			max = count + 1;													-- number of authors + 1 so display all author name plus et al.
			etal = true;														-- overrides value set by extract_names()
		elseif max:match ('^%d+$') then											-- if is a string of numbers
			max = tonumber (max);												-- make it a number
			if max &gt;= count then												-- if |display-xxxxors= value greater than or equal to number of authors/editors
		--		add_maint_cat ('disp_auth_ed', list_name);
			end
		else																	-- not a valid keyword or number
			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'invalid_param_val', {'display-' .. list_name, max}, true ) } );		-- add error message
			max = nil;															-- unset; as if |display-xxxxors= had not been set
		end
	end
	
	return max, etal;
end

--[[--------------------------&lt; E X T R A _ T E X T _ I N _ P A G E _ C H E C K &gt;------------------------------

Adds page to Category:CS1 maint: extra text if |page= or |pages= has what appears to be some form of p. or pp. 
abbreviation in the first characters of the parameter content.

check Page and Pages for extraneous p, p., pp, and pp. at start of parameter value:
	good pattern: '^P[^%.P%l]' matches when |page(s)= begins PX or P# but not Px where x and X are letters and # is a dgiit
	bad pattern: '^[Pp][Pp]' matches matches when |page(s)= begins pp or pP or Pp or PP

]]

local function extra_text_in_page_check (page)
--	local good_pattern = '^P[^%.P%l]';
	local good_pattern = '^P[^%.Pp]';											-- ok to begin with uppercase P: P7 (pg 7 of section P) but not p123 (page 123) TODO: add Gg for PG or Pg?
--	local bad_pattern = '^[Pp][Pp]';
	local bad_pattern = '^[Pp]?[Pp]%.?[ %d]';

	if not page:match (good_pattern) and (page:match (bad_pattern) or  page:match ('^[Pp]ages?')) then
	--	add_maint_cat ('extra_text');
	end
--		if Page:match ('^[Pp]?[Pp]%.?[ %d]') or  Page:match ('^[Pp]ages?[ %d]') or
--			Pages:match ('^[Pp]?[Pp]%.?[ %d]') or  Pages:match ('^[Pp]ages?[ %d]') then
--				add_maint_cat ('extra_text');
--		end
end


--[[--------------------------&lt; P A R S E _ V A U T H O R S _ V E D I T O R S &gt;--------------------------------

This function extracts author / editor names from |vauthors= or |veditors= and finds matching |xxxxor-maskn= and
|xxxxor-linkn= in args.  It then returns a table of assembled names just as extract_names() does.

Author / editor names in |vauthors= or |veditors= must be in Vancouver system style. Corporate or institutional names
may sometimes be required and because such names will often fail the is_good_vanc_name() and other format compliance
tests, are wrapped in doubled paranethese ((corporate name)) to suppress the format tests.

Supports generational suffixes Jr, 2nd, 3rd, 4th–6th.

This function sets the vancouver error when a reqired comma is missing and when there is a space between an author's initials.

]]

local function parse_vauthors_veditors (args, vparam, list_name)
	local names = {};															-- table of names assembled from |vauthors=, |author-maskn=, |author-linkn=
	local v_name_table = {};
	local etal = false;															-- return value set to true when we find some form of et al. vauthors parameter
	local last, first, link, mask, suffix;
	local corporate = false;

	vparam, etal = name_has_etal (vparam, etal, true);							-- find and remove variations on et al. do not categorize (do it here because et al. might have a period)
	if vparam:find ('%[%[') or vparam:find ('%]%]')	then						-- no wikilinking vauthors names
		add_vanc_error ('wikilink');
	end
	v_name_table = mw.text.split(vparam, &quot;%s*,%s*&quot;)								-- names are separated by commas

	for i, v_name in ipairs(v_name_table) do
		if v_name:match ('^%(%(.+%)%)$') then									-- corporate authors are wrapped in doubled parentheses to supress vanc formatting and error detection
			first = '';															-- set to empty string for concatenation and because it may have been set for previous author/editor
			last = v_name:match ('^%(%((.+)%)%)$')								-- remove doubled parntheses
			corporate = true;													-- flag used in list_people()
		elseif string.find(v_name, &quot;%s&quot;) then
			if v_name:find('[;%.]') then										-- look for commonly occurring punctuation characters; 
				add_vanc_error ('punctuation');
			end
			local lastfirstTable = {}
			lastfirstTable = mw.text.split(v_name, &quot;%s&quot;)
			first = table.remove(lastfirstTable);								-- removes and returns value of last element in table which should be author intials
			if is_suffix (first) then											-- if a valid suffix
				suffix = first													-- save it as a suffix and
				first = table.remove(lastfirstTable);							-- get what should be the initials from the table
			end																	-- no suffix error message here because letter combination may be result of Romanization; check for digits?
			last = table.concat(lastfirstTable, &quot; &quot;)							-- returns a string that is the concatenation of all other names that are not initials
			if mw.ustring.match (last, '%a+%s+%u+%s+%a+') then
				add_vanc_error ('missing comma');								-- matches last II last; the case when a comma is missing
			end
			if mw.ustring.match (v_name, ' %u %u$') then						-- this test is in the wrong place TODO: move or replace with a more appropriate test
				add_vanc_error ('name');										-- matches a space between two intiials
			end
		else
			first = '';															-- set to empty string for concatenation and because it may have been set for previous author/editor
			last = v_name;														-- last name or single corporate name?  Doesn't support multiword corporate names? do we need this?
		end
																
		if is_set (first) then
			if not mw.ustring.match (first, &quot;^%u?%u$&quot;) then						-- first shall contain one or two upper-case letters, nothing else
				add_vanc_error ('initials');									-- too many initials; mixed case initials (which may be ok Romanization); hyphenated initials
			end
			is_good_vanc_name (last, first);									-- check first and last before restoring the suffix which may have a non-Latin digit
			if is_set (suffix) then
				first = first .. ' ' .. suffix;									-- if there was a suffix concatenate with the initials
				suffix = '';													-- unset so we don't add this suffix to all subsequent names
			end
		else
			is_good_vanc_name (last, '');
		end
	
			
																				-- this from extract_names ()
		link = select_one( args, cfg.aliases[list_name .. '-Link'], 'redundant_parameters', i );
		mask = select_one( args, cfg.aliases[list_name .. '-Mask'], 'redundant_parameters', i );
		names[i] = {last = last, first = first, link = link, mask = mask, corporate=corporate};		-- add this assembled name to our names list
	end
	return names, etal;															-- all done, return our list of names
end

--[[--------------------------&lt; S E L E C T _ A U T H O R _ E D I T O R _ S O U R C E &gt;------------------------

Select one of |authors=, |authorn= / |lastn / firstn=, or |vauthors= as the source of the author name list or
select one of |editors=, |editorn= / editor-lastn= / |editor-firstn= or |veditors= as the source of the editor name list.

Only one of these appropriate three will be used.  The hierarchy is: |authorn= (and aliases) highest and |authors= lowest and
similarly, |editorn= (and aliases) highest and |editors= lowest

When looking for |authorn= / |editorn= parameters, test |xxxxor1= and |xxxxor2= (and all of their aliases); stops after the second
test which mimicks the test used in extract_names() when looking for a hole in the author name list.  There may be a better
way to do this, I just haven't discovered what that way is.

Emits an error message when more than one xxxxor name source is provided.

In this function, vxxxxors = vauthors or veditors; xxxxors = authors or editors as appropriate.

]]

local function select_author_editor_source (vxxxxors, xxxxors, args, list_name)
local lastfirst = false;
	if select_one( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'none', 1 ) or		-- do this twice incase we have a first 1 without a last1
		select_one( args, cfg.aliases[list_name .. '-Last'], 'none', 2 ) then
			lastfirst=true;
	end

	if (is_set (vxxxxors) and true == lastfirst) or								-- these are the three error conditions
		(is_set (vxxxxors) and is_set (xxxxors)) or
		(true == lastfirst and is_set (xxxxors)) then
			local err_name;
			if 'AuthorList' == list_name then									-- figure out which name should be used in error message
				err_name = 'author';
			else
				err_name = 'editor';
			end
			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'redundant_parameters',
				{err_name .. '-name-list parameters'}, true ) } );				-- add error message
	end

	if true == lastfirst then return 1 end;										-- return a number indicating which author name source to use
	if is_set (vxxxxors) then return 2 end;
	if is_set (xxxxors) then return 3 end;
	return 1;																	-- no authors so return 1; this allows missing author name test to run in case there is a first without last 
end


--[[--------------------------&lt; I S _ V A L I D _ P A R A M E T E R _ V A L U E &gt;------------------------------

This function is used to validate a parameter's assigned value for those parameters that have only a limited number
of allowable values (yes, y, true, no, etc).  When the parameter value has not been assigned a value (missing or empty
in the source template) the function refurns true.  If the parameter value is one of the list of allowed values returns
true; else, emits an error message and returns false.

]]

local function is_valid_parameter_value (value, name, possible)
	if not is_set (value) then
		return true;															-- an empty parameter is ok
	elseif in_array(value:lower(), possible) then
		return true;
	else
		table.insert( z.message_tail, { set_error( 'invalid_param_val', {name, value}, true ) } );	-- not an allowed value so add error message
		return false
	end
end


--[[--------------------------&lt; T E R M I N A T E _ N A M E _ L I S T &gt;----------------------------------------

This function terminates a name list (author, contributor, editor) with a separator character (sepc) and a space
when the last character is not a sepc character or when the last three characters are not sepc followed by two
closing square brackets (close of a wikilink).  When either of these is true, the name_list is terminated with a
single space character.

]]

local function terminate_name_list (name_list, sepc)
	if (string.sub (name_list,-1,-1) == sepc) or (string.sub (name_list,-3,-1) == sepc .. ']]') then	-- if last name in list ends with sepc char
		return name_list .. &quot; &quot;;												-- don't add another
	else
		return name_list .. sepc .. ' ';										-- otherwise terninate the name list
	end
end


--[[-------------------------&lt; F O R M A T _ V O L U M E _ I S S U E &gt;----------------------------------------

returns the concatenation of the formatted volume and issue parameters as a single string; or formatted volume
or formatted issue, or an empty string if neither are set.

]]
	
local function format_volume_issue (volume, issue, cite_class, origin, sepc, lower)
	if not is_set (volume) and not is_set (issue) then
		return '';
	end
	
	if 'magazine' == cite_class or (in_array (cite_class, {'citation', 'map'}) and 'magazine' == origin) then
		if is_set (volume) and is_set (issue) then
			return wrap_msg ('vol-no', {sepc, volume, issue}, lower);
		elseif is_set (volume) then
			return wrap_msg ('vol', {sepc, volume}, lower);
		else
			return wrap_msg ('issue', {sepc, issue}, lower);
		end
	end
	
	local vol = '';
		
	if is_set (volume) then
		if (4 &lt; mw.ustring.len(volume)) then
			vol = substitute (cfg.messages['j-vol'], {sepc, volume});
		else
			vol = wrap_style ('vol-bold', hyphen_to_dash(volume));
		end
	end
	if is_set (issue) then
		return vol .. substitute (cfg.messages['j-issue'], issue);
	end
	return vol;
end


--[[-------------------------&lt; N O R M A L I Z E _ P A G E _ L I S T &gt;-----------------------------------------

not currently used

normalizes a comma, ampersand, and/or space separated list to be '&lt;value&gt;, &lt;value&gt;, ..., &lt;value&gt;'
returns list unchanged if there are no commas else strips whitespace and then reformats the list

]]
--[[
local function normalize_page_list (list)
	if not list:find ('[,&amp; ]') then return list end								-- if list is not delimited with commas, ampersands, or spaces; done
	
	list = mw.text.split (list, '[,&amp;%s]+');										-- make a table of values
	list = table.concat (list, ', ');											-- and now make a normalized list
	return list;
end
]]

--[[-------------------------&lt; F O R M A T _ P A G E S _ S H E E T S &gt;-----------------------------------------

adds static text to one of |page(s)= or |sheet(s)= values and returns it with all of the others set to empty strings.
The return order is:
	page, pages, sheet, sheets

Singular has priority over plural when both are provided.

]]

local function format_pages_sheets (page, pages, sheet, sheets, cite_class, origin, sepc, nopp, lower)
	if 'map' == cite_class then													-- only cite map supports sheet(s) as in-source locators
		if is_set (sheet) then
			if 'journal' == origin then
				return '', '', wrap_msg ('j-sheet', sheet, lower), '';
			else
				return '', '', wrap_msg ('sheet', {sepc, sheet}, lower), '';
			end
		elseif is_set (sheets) then
			if 'journal' == origin then
				return '', '', '', wrap_msg ('j-sheets', sheets, lower);
			else
				return '', '', '', wrap_msg ('sheets', {sepc, sheets}, lower);
			end
		end
	end

	local is_journal = 'journal' == cite_class or (in_array (cite_class, {'citation', 'map'}) and 'journal' == origin);

	if is_set (page) then
		if is_journal then
			return substitute (cfg.messages['j-page(s)'], page), '', '', '';
		elseif not nopp then
			return substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, page}), '', '', '';
		else
			return substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, page}), '', '', '';
		end
	elseif is_set(pages) then
		if is_journal then
			return substitute (cfg.messages['j-page(s)'], pages), '', '', '';
		elseif tonumber(pages) ~= nil and not nopp then										-- if pages is only digits, assume a single page number
			return '', substitute (cfg.messages['p-prefix'], {sepc, pages}), '', '';
		elseif not nopp then
			return '', substitute (cfg.messages['pp-prefix'], {sepc, pages}), '', '';
		else
			return '', substitute (cfg.messages['nopp'], {sepc, pages}), '', '';
		end
	end
	
	return '', '', '', '';														-- return empty strings
end


--[=[-------------------------&lt; A R C H I V E _ U R L _ C H E C K &gt;--------------------------------------------

Check archive.org urls to make sure they at least look like they are pointing at valid archives and not to the 
save snapshot url or to calendar pages.  When the archive url is 'https://web.archive.org/save/' (or http://...)
archive.org saves a snapshot of the target page in the url.  That is something that Wikipedia should not allow
unwitting readers to do.

When the archive.org url does not have a complete timestamp, archive.org chooses a snapshot according to its own
algorithm or provides a calendar 'search' result.  [[WP:ELNO]] discourages links to search results.

This function looks at the value assigned to |archive-url= and returns empty strings for |archive-url= and
|archive-date= and an error message when:
	|archive-url= holds an archive.org save command url
	|archive-url= is an archive.org url that does not have a complete timestamp (YYYYMMDDhhmmss 14 digits) in the
		correct place
otherwise returns |archive-url= and |archive-date=

There are two mostly compatible archive.org urls:
	//web.archive.org/&lt;timestamp&gt;...		-- the old form
	//web.archive.org/web/&lt;timestamp&gt;...	-- the new form

The old form does not support or map to the new form when it contains a display flag.  There are four identified flags
('id_', 'js_', 'cs_', 'im_') but since archive.org ignores others following the same form (two letters and an underscore)
we don't check for these specific flags but we do check the form.

This function supports a preview mode.  When the article is rendered in preview mode, this funct may return a modified
archive url:
	for save command errors, return undated wildcard (/*/)
	for timestamp errors when the timestamp has a wildcard, return the url unmodified
	for timestamp errors when the timestamp does not have a wildcard, return with timestamp limited to six digits plus wildcard (/yyyymm*/)

]=]

local function archive_url_check (url, date)
	local err_msg = '';															-- start with the error message empty
	local path, timestamp, flag;												-- portions of the archive.or url
	
	if not url:match('//web%.archive%.org/') then
		return url, date;														-- not an archive.org archive, return ArchiveURL and ArchiveDate
	end

	if url:match('//web%.archive%.org/save/') then								-- if a save command url, we don't want to allow saving of the target page 
		table.insert( z.message_tail, { set_error( 'archive_url', {'save command'}, true ) } );	-- add error message
		if Preview_mode then
			return url:gsub ('(//web%.archive%.org)/save/', '%1/*/', 1), date;	-- preview mode: modify and return ArchiveURL and ArchiveDate
		else
			return '', '';														-- return empty strings for archiveURL and ArchiveDate
		end
	end

--	if url:match('//web%.archive%.org/web/%*/') or url:match('//web%.archive%.org/%*/') then	-- wildcard with or without 'web/' path element
--		table.insert( z.message_tail, { set_error( 'archive_url', {'wildcard'}, true ) } );		-- add error message and
--		return '', '';																			-- return empty strings for archiveURL and ArchiveDate
--	end
	
	path, timestamp, flag = url:match('//web%.archive%.org/([^%d]*)(%d+)([^/]*)/');		-- split out some of the url parts for evaluation
	
	if not is_set(timestamp) or 14 ~= timestamp:len() then								-- path and flag optional, must have 14-digit timestamp here
		err_msg = 'data';
		if '*' ~= flag then
			url=url:gsub ('(//web%.archive%.org/[^%d]*%d?%d?%d?%d?%d?%d?)[^/]*', '%1*', 1)	-- for preview, modify ts to be yearmo* max (0-6 digits plus splat)
		end
	elseif is_set(path) and 'web/' ~= path then									-- older archive urls do not have the extra 'web/' path element
		err_msg = 'ruta';
	elseif is_set (flag) and not is_set (path) then								-- flag not allowed with the old form url (without the 'web/' path element)
		err_msg = 'bandeira';
	elseif is_set (flag) and not flag:match ('%a%a_') then						-- flag if present must be two alpha characters and underscore (requires 'web/' path element)
		err_msg = 'bandeira';
	else
		return url, date;														-- return archiveURL and ArchiveDate
	end
																				-- if here something not right so
	table.insert( z.message_tail, { set_error( 'archive_url', {err_msg}, true ) } );	-- add error message and
	if Preview_mode then
		return url, date;														-- preview mode so return archiveURL and ArchiveDate
	else
		return '', '';															-- return empty strings for archiveURL and ArchiveDate
	end
end


--[[--------------------------&lt; M I S S I N G _ P I P E _ C H E C K &gt;------------------------------------------

Look at the contents of a parameter. If the content has a string of characters and digits followed by an equal
sign, compare the alphanumeric string to the list of cs1|2 parameters.  If found, then the string is possibly a
parameter that is missing its pipe:
	{{cite ... |title=Title access-date=2016-03-17}}

cs1|2 shares some parameter names with xml/html atributes: class=, title=, etc.  To prevent false positives xml/html
tags are removed before the search.

If a missing pipe is detected, this function adds the missing pipe maintenance category.

]]

local function missing_pipe_check (value)
	local capture;
	value = value:gsub ('%b&lt;&gt;', '');											-- remove xml/html tags because attributes: class=, title=, etc 

	capture = value:match ('%s+(%a[%a%d]+)%s*=') or value:match ('^(%a[%a%d]+)%s*=');	-- find and categorize parameters with possible missing pipes
	if capture and validate (capture) then								-- if the capture is a valid parameter name
	--	add_maint_cat ('missing_pipe');
	end
end


--[[--------------------------&lt; C I T A T I O N 0 &gt;------------------------------------------------------------

This is the main function doing the majority of the citation formatting.

]]

local function citation0( config, args)
	--[[ 
	Load Input Parameters
	The argument_wrapper facilitates the mapping of multiple aliases to single internal variable.
	]]
	local A = argument_wrapper( args );
	local i 

	-- Pick out the relevant fields from the arguments.  Different citation templates
	-- define different field names for the same underlying things.	
	local author_etal;
	local a	= {};																-- authors list from |lastn= / |firstn= pairs or |vauthors=
	local Authors;
	local NameListFormat = A['NameListFormat'];
	local Collaboration = A['Collaboration'];

	do																			-- to limit scope of selected
		local selected = select_author_editor_source (A['Vauthors'], A['Authors'], args, 'AuthorList');
		if 1 == selected then
			a, author_etal = extract_names (args, 'AuthorList');				-- fetch author list from |authorn= / |lastn= / |firstn=, |author-linkn=, and |author-maskn=
		elseif 2 == selected then
			NameListFormat = 'vanc';											-- override whatever |name-list-format= might be
			a, author_etal = parse_vauthors_veditors (args, args.vauthors, 'AuthorList');	-- fetch author list from |vauthors=, |author-linkn=, and |author-maskn=
		elseif 3 == selected then
			Authors = A['Authors'];												-- use content of |authors=
		end
		if is_set (Collaboration) then
			author_etal = true;													-- so that |display-authors=etal not required
		end
	end

	local Coauthors = A['Coauthors'];
	local Others = A['Others'];

	local editor_etal;
	local e	= {};																-- editors list from |editor-lastn= / |editor-firstn= pairs or |veditors=
	local Editors;

	do																			-- to limit scope of selected
		local selected = select_author_editor_source (A['Veditors'], A['Editors'], args, 'EditorList');
		if 1 == selected then
			e, editor_etal = extract_names (args, 'EditorList');				-- fetch editor list from |editorn= / |editor-lastn= / |editor-firstn=, |editor-linkn=, and |editor-maskn=
		elseif 2 == selected then
			NameListFormat = 'vanc';											-- override whatever |name-list-format= might be
			e, editor_etal = parse_vauthors_veditors (args, args.veditors, 'EditorList');	-- fetch editor list from |veditors=, |editor-linkn=, and |editor-maskn=
		elseif 3 == selected then
			Editors = A['Editors'];												-- use content of |editors=
		end
	end

	local t = {};																-- translators list from |translator-lastn= / translator-firstn= pairs
	local Translators;															-- assembled translators name list
	t = extract_names (args, 'TranslatorList');									-- fetch translator list from |translatorn= / |translator-lastn=, -firstn=, -linkn=, -maskn=
	
	local c = {};																-- contributors list from |contributor-lastn= / contributor-firstn= pairs
	local Contributors;															-- assembled contributors name list
	local Contribution = A['Contribution'];
	if in_array(config.CitationClass, {&quot;book&quot;,&quot;citation&quot;}) and not is_set(A['Periodical']) then	-- |contributor= and |contribution= only supported in book cites
		c = extract_names (args, 'ContributorList');							-- fetch contributor list from |contributorn= / |contributor-lastn=, -firstn=, -linkn=, -maskn=
		
		if 0 &lt; #c then
			if not is_set (Contribution) then									-- |contributor= requires |contribution=
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'contributor_missing_required_param', 'contribution')});	-- add missing contribution error message
				c = {};															-- blank the contributors' table; it is used as a flag later
			end
			if 0 == #a then														-- |contributor= requires |author=
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'contributor_missing_required_param', 'author')});	-- add missing author error message
				c = {};															-- blank the contributors' table; it is used as a flag later
			end
		end
	else																		-- if not a book cite
		if select_one (args, cfg.aliases['ContributorList-Last'], 'redundant_parameters', 1 ) then	-- are there contributor name list parameters?
			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'contributor_ignored')});	-- add contributor ignored error message
		end
		Contribution = nil;														-- unset
	end

	if not is_valid_parameter_value (NameListFormat, 'name-list-format', cfg.keywords['name-list-format']) then			-- only accepted value for this parameter is 'vanc'
		NameListFormat = '';													-- anything else, set to empty string
	end

	local Year = A['Year'];
	local PublicationDate = A['PublicationDate'];
	local OrigYear = A['OrigYear'];
	local Date = A['Date'];
	local LayDate = A['LayDate'];
	------------------------------------------------- Get title data
	local Title = A['Title'];
	local ScriptTitle = A['ScriptTitle'];
	local BookTitle = A['BookTitle'];
	local Conference = A['Conference'];
	local TransTitle = A['TransTitle'];
	local TitleNote = A['TitleNote'];
	local TitleLink = A['TitleLink'];
			link_title_ok (TitleLink, A:ORIGIN ('TitleLink'), Title, 'title');	-- check for wikimarkup in |title-link= or wikimarkup in |title= when |title-link= is set

	local Chapter = A['Chapter'];
	local ScriptChapter = A['ScriptChapter'];
	local ChapterLink	-- = A['ChapterLink'];									-- deprecated as a parameter but still used internally by cite episode
	local TransChapter = A['TransChapter'];
	local TitleType = A['TitleType'];
	local Degree = A['Degree'];
	local Docket = A['Docket'];
	local ArchiveFormat = A['ArchiveFormat'];

	local ArchiveDate;
	local ArchiveURL;

	ArchiveURL, ArchiveDate = archive_url_check (A['ArchiveURL'], A['ArchiveDate'])
	
	local DeadURL = A['DeadURL']
		if not is_valid_parameter_value (DeadURL, 'dead-url', cfg.keywords ['deadurl']) then	-- set in config.defaults to 'yes'
			DeadURL = '';														-- anything else, set to empty string
		end

	local URL = A['URL']
	local URLorigin = A:ORIGIN('URL');											-- get name of parameter that holds URL
	local ChapterURL = A['ChapterURL'];
	local ChapterURLorigin = A:ORIGIN('ChapterURL');							-- get name of parameter that holds ChapterURL
	local ConferenceFormat = A['ConferenceFormat'];
	local ConferenceURL = A['ConferenceURL'];
	local ConferenceURLorigin = A:ORIGIN('ConferenceURL');						-- get name of parameter that holds ConferenceURL
	local Periodical = A['Periodical'];
	local Periodical_origin = A:ORIGIN('Periodical');							-- get the name of the periodical parameter

	local Series = A['Series'];
	
	local Volume;
	local Issue;
	local Page;
	local Pages;
	local At;

	if in_array (config.CitationClass, cfg.templates_using_volume) and not ('conference' == config.CitationClass and not is_set (Periodical)) then
		Volume = A['Volume'];
	end
	if in_array (config.CitationClass, cfg.templates_using_issue) and not (in_array (config.CitationClass, {'conference', 'map'}) and not is_set (Periodical))then
		Issue = A['Issue'];
	end
	local Position = '';
	if not in_array (config.CitationClass, cfg.templates_not_using_page) then
		Page = A['Page'];
		Pages = hyphen_to_dash( A['Pages'] );	
		At = A['At'];
	end

	local Edition = A['Edition'];
	local PublicationPlace = A['PublicationPlace']
	local Place = A['Place'];
	
	local PublisherName = A['PublisherName'];
	local RegistrationRequired = A['RegistrationRequired'];
		if not is_valid_parameter_value (RegistrationRequired, 'registration', cfg.keywords ['yes_true_y']) then
			RegistrationRequired=nil;
		end
	local SubscriptionRequired = A['SubscriptionRequired'];
		if not is_valid_parameter_value (SubscriptionRequired, 'subscription', cfg.keywords ['yes_true_y']) then
			SubscriptionRequired=nil;
		end

	local Via = A['Via'];
	local AccessDate = A['AccessDate'];
	local Agency = A['Agency'];

	local Language = A['Language'];
	local Format = A['Format'];
	local ChapterFormat = A['ChapterFormat'];
	local DoiBroken = A['DoiBroken'];
	local ID = A['ID'];
	local ASINTLD = A['ASINTLD'];
	local IgnoreISBN = A['IgnoreISBN'];
		if not is_valid_parameter_value (IgnoreISBN, 'ignore-isbn-error', cfg.keywords ['yes_true_y']) then
			IgnoreISBN = nil;													-- anything else, set to empty string
		end
	local Embargo = A['Embargo'];
	local Class = A['Class'];													-- arxiv class identifier

	local ID_list = extract_ids( args );

	local Quote = A['Quote'];

	local LayFormat = A['LayFormat'];
	local LayURL = A['LayURL'];
	local LaySource = A['LaySource'];
	local Transcript = A['Transcript'];
	local TranscriptFormat = A['TranscriptFormat'];
	local TranscriptURL = A['TranscriptURL'] 
	local TranscriptURLorigin = A:ORIGIN('TranscriptURL');						-- get name of parameter that holds TranscriptURL

	local LastAuthorAmp = A['LastAuthorAmp'];
		if not is_valid_parameter_value (LastAuthorAmp, 'last-author-amp', cfg.keywords ['yes_true_y']) then
			LastAuthorAmp = nil;													-- set to empty string
		end
	local no_tracking_cats = A['NoTracking'];
		if not is_valid_parameter_value (no_tracking_cats, 'no-tracking', cfg.keywords ['yes_true_y']) then
			no_tracking_cats = nil;												-- set to empty string
		end

--these are used by cite interview
	local Callsign = A['Callsign'];
	local City = A['City'];
	local Program = A['Program'];

--local variables that are not cs1 parameters
	local use_lowercase;														-- controls capitalization of certain static text
	local this_page = mw.title.getCurrentTitle();								-- also used for COinS and for language
	local anchor_year;															-- used in the CITEREF identifier
	local COinS_date = {};														-- holds date info extracted from |date= for the COinS metadata by Module:Date verification

	local DF = A['DF'];															-- date format set in cs1|2 template
	if not is_valid_parameter_value (DF, 'df', cfg.keywords['date-format']) then	-- validate reformatting keyword
		DF = '';																-- not valid, set to empty string
	end

-- set default parameter values defined by |mode= parameter.  If |mode= is empty or omitted, use CitationClass to set these values
	local Mode = A['Mode'];
	if not is_valid_parameter_value (Mode, 'mode', cfg.keywords['mode']) then
		Mode = '';
	end
	local sepc;											-- separator between citation elements for CS1 a period, for CS2, a comma
	local PostScript;
	local Ref;
	sepc, PostScript, Ref = set_style (Mode:lower(), A['PostScript'], A['Ref'], config.CitationClass);
	use_lowercase = ( sepc == ',' );					-- used to control capitalization for certain static text

--check this page to see if it is in one of the namespaces that cs1 is not supposed to add to the error categories
	if not is_set (no_tracking_cats) then										-- ignore if we are already not going to categorize this page
		if in_array (this_page.nsText, cfg.uncategorized_namespaces) then
			no_tracking_cats = &quot;true&quot;;											-- set no_tracking_cats
		end
		for _,v in ipairs (cfg.uncategorized_subpages) do						-- cycle through page name patterns
			if this_page.text:match (v) then									-- test page name against each pattern
				no_tracking_cats = &quot;true&quot;;										-- set no_tracking_cats
				break;															-- bail out if one is found
			end
		end
	end

-- check for extra |page=, |pages= or |at= parameters. (also sheet and sheets while we're at it)
	select_one( args, {'page', 'p', 'pp', 'pages', 'at', 'sheet', 'sheets'}, 'redundant_parameters' );		-- this is a dummy call simply to get the error message and category

	local NoPP = A['NoPP'] 
	if is_set (NoPP) and is_valid_parameter_value (NoPP, 'nopp', cfg.keywords ['yes_true_y']) then
		NoPP = true;
	else
		NoPP = nil;																-- unset, used as a flag later
	end

	if is_set(Page) then
		if is_set(Pages) or is_set(At) then
			Pages = '';															-- unset the others
			At = '';
		end
		extra_text_in_page_check (Page);										-- add this page to maint cat if |page= value begins with what looks like p. or pp.
	elseif is_set(Pages) then
		if is_set(At) then
			At = '';															-- unset
		end
		extra_text_in_page_check (Pages);										-- add this page to maint cat if |pages= value begins with what looks like p. or pp.
	end	

-- both |publication-place= and |place= (|location=) allowed if different
	if not is_set(PublicationPlace) and is_set(Place) then
		PublicationPlace = Place;							-- promote |place= (|location=) to |publication-place
	end
	
	if PublicationPlace == Place then Place = ''; end		-- don't need both if they are the same
	
--[[
Parameter remapping for cite encyclopedia:
When the citation has these parameters:
	|encyclopedia and |title then map |title to |article and |encyclopedia to |title
	|encyclopedia and |article then map |encyclopedia to |title
	|encyclopedia then map |encyclopedia to |title

	|trans_title maps to |trans_chapter when |title is re-mapped
	|url maps to |chapterurl when |title is remapped

All other combinations of |encyclopedia, |title, and |article are not modified

]]

local Encyclopedia = A['Encyclopedia'];

	if ( config.CitationClass == &quot;encyclopaedia&quot; ) or ( config.CitationClass == &quot;citation&quot; and is_set (Encyclopedia)) then	-- test code for citation
		if is_set(Periodical) then												-- Periodical is set when |encyclopedia is set
			if is_set(Title) or is_set (ScriptTitle) then
				if not is_set(Chapter) then
					Chapter = Title;											-- |encyclopedia and |title are set so map |title to |article and |encyclopedia to |title
					ScriptChapter = ScriptTitle;
					TransChapter = TransTitle;
					ChapterURL = URL;
					if not is_set (ChapterURL) and is_set (TitleLink) then
						Chapter= '[[' .. TitleLink .. '|' .. Chapter .. ']]';
					end
					Title = Periodical;
					ChapterFormat = Format;
					Periodical = '';											-- redundant so unset
					TransTitle = '';
					URL = '';
					Format = '';
					TitleLink = '';
					ScriptTitle = '';
				end
			else																-- |title not set
				Title = Periodical;												-- |encyclopedia set and |article set or not set so map |encyclopedia to |title
				Periodical = '';												-- redundant so unset
			end
		end
	end

-- Special case for cite techreport.
	if (config.CitationClass == &quot;techreport&quot;) then								-- special case for cite techreport
		if is_set(A['Number']) then													-- cite techreport uses 'number', which other citations alias to 'issue'
			if not is_set(ID) then												-- can we use ID for the &quot;number&quot;?
				ID = A['Number'];													-- yes, use it
			else																-- ID has a value so emit error message
				table.insert( z.message_tail, { set_error('redundant_parameters', {wrap_style ('parameter', 'id') .. ' and ' .. wrap_style ('parameter', 'number')}, true )});
			end
		end	
	end

-- special case for cite interview
	if (config.CitationClass == &quot;interview&quot;) then
		if is_set(Program) then
			ID = ' ' .. Program;
		end
		if is_set(Callsign) then
			if is_set(ID) then
				ID = ID .. sepc .. ' ' .. Callsign;
			else
				ID = ' ' .. Callsign;
			end
		end
		if is_set(City) then
			if is_set(ID) then
				ID = ID .. sepc .. ' ' .. City;
			else
				ID = ' ' .. City;
			end
		end

		if is_set(Others) then
			if is_set(TitleType) then
				Others = ' ' .. TitleType .. ' con ' .. Others;
				TitleType = '';
			else
				Others = ' ' .. 'Entrevista con ' .. Others;
			end
		else
			Others = '(Entrevista)';
		end
	end

-- special case for cite mailing list
	if (config.CitationClass == &quot;mailinglist&quot;) then
		Periodical = A ['MailingList'];
	elseif 'mailinglist' == A:ORIGIN('Periodical') then
		Periodical = '';														-- unset because mailing list is only used for cite mailing list
	end

-- Account for the oddity that is {{cite conference}}, before generation of COinS data.
	if 'conference' == config.CitationClass then
		if is_set(BookTitle) then
			Chapter = Title;
--			ChapterLink = TitleLink;											-- |chapterlink= is deprecated
			ChapterURL = URL;
			ChapterURLorigin = URLorigin;
			URLorigin = '';
			ChapterFormat = Format;
			TransChapter = TransTitle;
			Title = BookTitle;
			Format = '';
--			TitleLink = '';
			TransTitle = '';
			URL = '';
		end
	elseif 'speech' ~= config.CitationClass then
		Conference = '';														-- not cite conference or cite speech so make sure this is empty string
	end

-- cite map oddities
	local Cartography = &quot;&quot;;
	local Scale = &quot;&quot;;
	local Sheet = A['Sheet'] or '';
	local Sheets = A['Sheets'] or '';
	if config.CitationClass == &quot;map&quot; then
		Chapter = A['Map'];
		ChapterURL = A['MapURL'];
		TransChapter = A['TransMap'];
		ChapterURLorigin = A:ORIGIN('MapURL');
		ChapterFormat = A['MapFormat'];
		
		Cartography = A['Cartography'];
		if is_set( Cartography ) then
			Cartography = sepc .. &quot; &quot; .. wrap_msg ('cartography', Cartography, use_lowercase);
		end		
		Scale = A['Scale'];
		if is_set( Scale ) then
			Scale = sepc .. &quot; &quot; .. Scale;
		end
	end

-- Account for the oddities that are {{cite episode}} and {{cite serial}}, before generation of COinS data.
	if 'episode' == config.CitationClass or 'serial' == config.CitationClass then
		local AirDate = A['AirDate'];
		local SeriesLink = A['SeriesLink'];

		link_title_ok (SeriesLink, A:ORIGIN ('SeriesLink'), Series, 'series');	-- check for wikimarkup in |series-link= or wikimarkup in |series= when |series-link= is set

		local Network = A['Network'];
		local Station = A['Station'];
		local s, n = {}, {};
																				-- do common parameters first
		if is_set(Network) then table.insert(n, Network); end
		if is_set(Station) then table.insert(n, Station); end
		ID = table.concat(n, sepc .. ' ');
		
		if not is_set (Date) and is_set (AirDate) then							-- promote airdate to date
			Date = AirDate;
		end

		if 'episode' == config.CitationClass then								-- handle the oddities that are strictly {{cite episode}}
			local Season = A['Season'];
			local SeriesNumber = A['SeriesNumber'];

			if is_set (Season) and is_set (SeriesNumber) then					-- these are mutually exclusive so if both are set
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'redundant_parameters', {wrap_style ('parameter', 'season') .. ' and ' .. wrap_style ('parameter', 'seriesno')}, true ) } );		-- add error message
				SeriesNumber = '';												-- unset; prefer |season= over |seriesno=
			end
																				-- assemble a table of parts concatenated later into Series
			if is_set(Season) then table.insert(s, wrap_msg ('season', Season, use_lowercase)); end
			if is_set(SeriesNumber) then table.insert(s, wrap_msg ('series', SeriesNumber, use_lowercase)); end
			if is_set(Issue) then table.insert(s, wrap_msg ('episode', Issue, use_lowercase)); end
			Issue = '';															-- unset because this is not a unique parameter
	
			Chapter = Title;													-- promote title parameters to chapter
			ScriptChapter = ScriptTitle;
			ChapterLink = TitleLink;											-- alias episodelink
			TransChapter = TransTitle;
			ChapterURL = URL;
			ChapterURLorigin = A:ORIGIN('URL');
			
			Title = Series;														-- promote series to title
			TitleLink = SeriesLink;
			Series = table.concat(s, sepc .. ' ');								-- this is concatenation of season, seriesno, episode number

			if is_set (ChapterLink) and not is_set (ChapterURL) then			-- link but not URL
				Chapter = '[[' .. ChapterLink .. '|' .. Chapter .. ']]';		-- ok to wikilink
			elseif is_set (ChapterLink) and is_set (ChapterURL) then			-- if both are set, URL links episode;
				Series = '[[' .. ChapterLink .. '|' .. Series .. ']]';			-- series links with ChapterLink (episodelink -&gt; TitleLink -&gt; ChapterLink) ugly
			end
			URL = '';															-- unset
			TransTitle = '';
			ScriptTitle = '';
			
		else																	-- now oddities that are cite serial
			Issue = '';															-- unset because this parameter no longer supported by the citation/core version of cite serial
			Chapter = A['Episode'];												-- TODO: make |episode= available to cite episode someday?
			if is_set (Series) and is_set (SeriesLink) then
				Series = '[[' .. SeriesLink .. '|' .. Series .. ']]';
			end
			Series = wrap_style ('italic-title', Series);						-- series is italicized
		end	
	end
-- end of {{cite episode}} stuff

-- Account for the oddities that are {{cite arxiv}}, before generation of COinS data.
	if 'arxiv' == config.CitationClass then
		if not is_set (ID_list['ARXIV']) then									-- |arxiv= or |eprint= required for cite arxiv
			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'arxiv_missing', {}, true ) } );		-- add error message
		elseif is_set (Series) then												-- series is an alias of version
			ID_list['ARXIV'] = ID_list['ARXIV'] .. Series;						-- concatenate version onto the end of the arxiv identifier
			Series = '';														-- unset
			deprecated_parameter ('version');									-- deprecated parameter but only for cite arxiv
		end
		
		if first_set ({AccessDate, At, Chapter, Format, Page, Pages, Periodical, PublisherName, URL,	-- a crude list of parameters that are not supported by cite arxiv
			ID_list['ASIN'], ID_list['BIBCODE'], ID_list['DOI'], ID_list['ISBN'], ID_list['ISSN'],
			ID_list['JFM'], ID_list['JSTOR'], ID_list['LCCN'], ID_list['MR'], ID_list['OCLC'], ID_list['OL'],
			ID_list['OSTI'], ID_list['PMC'], ID_list['PMID'], ID_list['RFC'], ID_list['SSRN'], ID_list['USENETID'], ID_list['ZBL']},27) then
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'arxiv_params_not_supported', {}, true ) } );		-- add error message

				AccessDate= '';													-- set these to empty string; not supported in cite arXiv
				PublisherName = '';												-- (if the article has been published, use cite journal, or other)
				Chapter = '';
				URL = '';
				Format = '';
				Page = ''; Pages = ''; At = '';
		end
		Periodical = 'arXiv';													-- set to arXiv for COinS; after that, must be set to empty string
	end

-- handle type parameter for those CS1 citations that have default values
	if in_array(config.CitationClass, {&quot;AV-media-notes&quot;, &quot;DVD-notes&quot;, &quot;mailinglist&quot;, &quot;map&quot;, &quot;podcast&quot;, &quot;pressrelease&quot;, &quot;report&quot;, &quot;techreport&quot;, &quot;thesis&quot;}) then
		TitleType = set_titletype (config.CitationClass, TitleType);
		if is_set(Degree) and &quot;Thesis&quot; == TitleType then						-- special case for cite thesis
			TitleType = Degree .. &quot; thesis&quot;;
		end
	end

	if is_set(TitleType) then													-- if type parameter is specified
	TitleType = substitute( cfg.messages['type'], TitleType);					-- display it in parentheses
	end

-- legacy: promote concatenation of |month=, and |year= to Date if Date not set; or, promote PublicationDate to Date if neither Date nor Year are set.
	if not is_set (Date) then
		Date = Year;															-- promote Year to Date
		Year = nil;																-- make nil so Year as empty string isn't used for CITEREF
		if not is_set (Date) and is_set(PublicationDate) then					-- use PublicationDate when |date= and |year= are not set
			Date = PublicationDate;												-- promote PublicationDate to Date
			PublicationDate = '';												-- unset, no longer needed
		end
	end

	if PublicationDate == Date then PublicationDate = ''; end					-- if PublicationDate is same as Date, don't display in rendered citation

--[[
Go test all of the date-holding parameters for valid MOS:DATE format and make sure that dates are real dates. This must be done before we do COinS because here is where
we get the date used in the metadata.

Date validation supporting code is in Module:Citation/CS1/Date_validation
]]
--	do	-- create defined block to contain local variables error_message, date_parameters_list, mismatch
--		local error_message = '';
																				-- AirDate has been promoted to Date so not necessary to check it
		anchor_year, Embargo, error_message = dates({['access-date']=AccessDate, ['archive-date']=ArchiveDate, ['date']=Date, ['doi-broken-date']=DoiBroken,
			['embargo']=Embargo, ['lay-date']=LayDate, ['publication-date']=PublicationDate, ['year']=Year}, COinS_date);
--
--		if is_set (Year) and is_set (Date) then									-- both |date= and |year= not normally needed; 
--			local mismatch = year_date_check (Year, Date)
--			if 0 == mismatch then												-- |year= does not match a year-value in |date=
--				if is_set (error_message) then									-- if there is already an error message
--					error_message = error_message .. ', ';						-- tack on this additional message
--				end
--				error_message = error_message .. '&amp;#124;year= / &amp;#124;date= mismatch';
--			elseif 1 == mismatch then											-- |year= matches year-value in |date=
--	--			add_maint_cat ('date_year');
--			end
--		end
--		
--		if not is_set(error_message) then										-- error free dates only
--			local modified = false;												-- flag
--			if is_set (DF) then													-- if we need to reformat dates
--				modified = reformat_dates (date_parameters_list, DF, false);	-- reformat to DF format, use long month names if appropriate
--			end
--
--			if true == date_hyphen_to_dash (date_parameters_list) then					-- convert hyphens to dashes where appropriate
--				modified = true;
--	--			add_maint_cat ('date_format');									-- hyphens were converted so add maint category
--			end
			
--			if modified then													-- if the date_parameters_list values were modified
--				AccessDate = date_parameters_list['access-date'];				-- overwrite date holding parameters with modified values
--				ArchiveDate = date_parameters_list['archive-date'];
--				Date = date_parameters_list['date'];
--				DoiBroken = date_parameters_list['doi-broken-date'];
--				LayDate = date_parameters_list['lay-date'];
--				PublicationDate = date_parameters_list['publication-date'];
--			end
--		else
----			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'bad_date', {error_message}, true ) } );	-- add this error message
--		end

--		if is_set(error_message) then
--			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'bad_date', {error_message}, true ) } );	-- add this error message
--		elseif is_set (DF) then
--			if reformat_dates (date_parameters_list, DF, false) then			-- reformat to DF format, use long month names if appropriate
--				AccessDate = date_parameters_list['access-date'];				-- overwrite date holding parameters with reformatted values
--				ArchiveDate = date_parameters_list['archive-date'];
--				Date = date_parameters_list['date'];
--				DoiBroken = date_parameters_list['doi-broken-date'];
--				LayDate = date_parameters_list['lay-date'];
--				PublicationDate = date_parameters_list['publication-date'];
--			end
--		end
--	end	-- end of do

-- Account for the oddity that is {{cite journal}} with |pmc= set and |url= not set.  Do this after date check but before COInS.
-- Here we unset Embargo if PMC not embargoed (|embargo= not set in the citation) or if the embargo time has expired. Otherwise, holds embargo date
	Embargo = is_embargoed (Embargo);											-- 

	if config.CitationClass == &quot;journal&quot; and not is_set(URL) and is_set(ID_list['PMC']) then
		if not is_set (Embargo) then											-- if not embargoed or embargo has expired
			URL=cfg.id_handlers['PMC'].prefix .. ID_list['PMC'];				-- set url to be the same as the PMC external link if not embargoed
			URLorigin = cfg.id_handlers['PMC'].parameters[1];					-- set URLorigin to parameter name for use in error message if citation is missing a |title=
		end
	end

-- At this point fields may be nil if they weren't specified in the template use.  We can use that fact.
	-- Test if citation has no title
	if	not is_set(Title) and
		not is_set(TransTitle) and
		not is_set(ScriptTitle) then
			if 'episode' == config.CitationClass then							-- special case for cite episode; TODO: is there a better way to do this?
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'citation_missing_title', {'series'}, true ) } );
			else
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'citation_missing_title', {'title'}, true ) } );
			end
	end
	
	if 'none' == Title and in_array (config.CitationClass, {'journal', 'citation'}) and is_set (Periodical) and 'journal' == A:ORIGIN('Periodical') then	-- special case for journal cites
		Title = '';																-- set title to empty string
--		add_maint_cat ('untitled');
	end

	check_for_url ({															-- add error message when any of these parameters contains a URL
		['title']=Title,
		[A:ORIGIN('Chapter')]=Chapter,
		[A:ORIGIN('Periodical')]=Periodical,
		[A:ORIGIN('PublisherName')] = PublisherName
		});

	-- COinS metadata (see &lt;http://ocoins.info/&gt;) for automated parsing of citation information.
	-- handle the oddity that is cite encyclopedia and {{citation |encyclopedia=something}}. Here we presume that
	-- when Periodical, Title, and Chapter are all set, then Periodical is the book (encyclopedia) title, Title
	-- is the article title, and Chapter is a section within the article.  So, we remap 
	
	local coins_chapter = Chapter;												-- default assuming that remapping not required
	local coins_title = Title;													-- et tu
	if 'encyclopaedia' == config.CitationClass or ('citation' == config.CitationClass and is_set (Encyclopedia)) then
		if is_set (Chapter) and is_set (Title) and is_set (Periodical) then		-- if all are used then
			coins_chapter = Title;												-- remap
			coins_title = Periodical;
		end
	end
	local coins_author = a;														-- default for coins rft.au 
	if 0 &lt; #c then																-- but if contributor list
		coins_author = c;														-- use that instead
	end

	-- this is the function call to COinS()
	local OCinSoutput = COinS({
		['Periodical'] = Periodical,
		['Encyclopedia'] = Encyclopedia,
		['Chapter'] = make_coins_title (coins_chapter, ScriptChapter),			-- Chapter and ScriptChapter stripped of bold / italic wikimarkup
		['Degree'] = Degree;													-- cite thesis only
		['Title'] = make_coins_title (coins_title, ScriptTitle),				-- Title and ScriptTitle stripped of bold / italic wikimarkup
		['PublicationPlace'] = PublicationPlace,
		['Date'] = COinS_date.rftdate,											-- COinS_date has correctly formatted date if Date is valid;
		['Season'] = COinS_date.rftssn,
		['Chron'] =  COinS_date.rftchron or (not COinS_date.rftdate and Date) or '',	-- chron but if not set and invalid date format use Date; keep this last bit?
		['Series'] = Series,
		['Volume'] = Volume,
		['Issue'] = Issue,
		['Pages'] = get_coins_pages (first_set ({Sheet, Sheets, Page, Pages, At}, 5)),				-- pages stripped of external links
		['Edition'] = Edition,
		['PublisherName'] = PublisherName,
		['URL'] = first_set ({ChapterURL, URL}, 2),
		['Authors'] = coins_author,
		['ID_list'] = ID_list,
		['RawPage'] = this_page.prefixedText,
	}, config.CitationClass);

-- Account for the oddities that are {{cite arxiv}}, AFTER generation of COinS data.
	if 'arxiv' == config.CitationClass then										-- we have set rft.jtitle in COinS to arXiv, now unset so it isn't displayed
		Periodical = '';														-- periodical not allowed in cite arxiv; if article has been published, use cite journal
	end

-- special case for cite newsgroup.  Do this after COinS because we are modifying Publishername to include some static text
	if 'newsgroup' == config.CitationClass then
		if is_set (PublisherName) then
			PublisherName = substitute (cfg.messages['newsgroup'], external_link( 'news:' .. PublisherName, PublisherName, A:ORIGIN('PublisherName') ));
		end
	end


	-- Now perform various field substitutions.
	-- We also add leading spaces and surrounding markup and punctuation to the
	-- various parts of the citation, but only when they are non-nil.
	local EditorCount;															-- used only for choosing {ed.) or (eds.) annotation at end of editor name-list
	do
		local last_first_list;
--		local maximum;
		local control = { 
			format = NameListFormat,											-- empty string or 'vanc'
			maximum = nil,														-- as if display-authors or display-editors not set
			lastauthoramp = LastAuthorAmp,
			page_name = this_page.text											-- get current page name so that we don't wikilink to it via editorlinkn
		};

		do																		-- do editor name list first because coauthors can modify control table
			control.maximum , editor_etal = get_display_authors_editors (A['DisplayEditors'], #e, 'editors', editor_etal);
			last_first_list, EditorCount = list_people(control, e, editor_etal);

			if is_set (Editors) then
				if editor_etal then
					Editors = Editors .. ' ' .. cfg.messages['et al'];			-- add et al. to editors parameter beause |display-editors=etal
					EditorCount = 2;											-- with et al., |editors= is multiple names; spoof to display (eds.) annotation
				else
					EditorCount = 2;											-- we don't know but assume |editors= is multiple names; spoof to display (eds.) annotation
				end
			else
				Editors = last_first_list;										-- either an author name list or an empty string
			end

			if 1 == EditorCount and (true == editor_etal or 1 &lt; #e) then		-- only one editor displayed but includes etal then 
				EditorCount = 2;												-- spoof to display (eds.) annotation
			end
		end
		do																		-- now do translators
			control.maximum = #t;												-- number of translators
			Translators = list_people(control, t, false);						-- et al not currently supported
		end
		do																		-- now do contributors
			control.maximum = #c;												-- number of contributors
			Contributors = list_people(control, c, false);						-- et al not currently supported
		end
		do																		-- now do authors
			control.maximum , author_etal = get_display_authors_editors (A['DisplayAuthors'], #a, 'authors', author_etal);

			if is_set(Coauthors) then											-- if the coauthor field is also used, prevent ampersand and et al. formatting.
				control.lastauthoramp = nil;
				control.maximum = #a + 1;
			end
			
			last_first_list = list_people(control, a, author_etal);

			if is_set (Authors) then
				Authors, author_etal = name_has_etal (Authors, author_etal, false);	-- find and remove variations on et al.
				if author_etal then
					Authors = Authors .. ' ' .. cfg.messages['et al'];			-- add et al. to authors parameter
				end
			else
				Authors = last_first_list;										-- either an author name list or an empty string
			end
		end																		-- end of do
	
		if is_set (Authors) and is_set (Collaboration) then
			Authors = Authors .. ' (' .. Collaboration .. ')';					-- add collaboration after et al.
		end

		if not is_set(Authors) and is_set(Coauthors) then						-- coauthors aren't displayed if one of authors=, authorn=, or lastn= isn't specified
			table.insert( z.message_tail, { set_error('coauthors_missing_author', {}, true) } );	-- emit error message
		end
	end

-- apply |[xx-]format= styling; at the end, these parameters hold correctly styled format annotation,
-- an error message if the associated url is not set, or an empty string for concatenation
	ArchiveFormat = style_format (ArchiveFormat, ArchiveURL, 'archive-format', 'archive-url');
	ConferenceFormat = style_format (ConferenceFormat, ConferenceURL, 'conference-format', 'conference-url');
	Format = style_format (Format, URL, 'format', 'url');
	LayFormat = style_format (LayFormat, LayURL, 'lay-format', 'lay-url');
	TranscriptFormat = style_format (TranscriptFormat, TranscriptURL, 'transcript-format', 'transcripturl');

-- special case for chapter format so no error message or cat when chapter not supported
	if not (in_array(config.CitationClass, {'web','news','journal', 'magazine', 'pressrelease','podcast', 'newsgroup', 'arxiv'}) or
		('citation' == config.CitationClass and is_set (Periodical) and not is_set (Encyclopedia))) then
			ChapterFormat = style_format (ChapterFormat, ChapterURL, 'chapter-format', 'chapter-url');
	end

	if not is_set(URL) then
		if in_array(config.CitationClass, {&quot;web&quot;,&quot;podcast&quot;, &quot;mailinglist&quot;}) then	-- |url= required for cite web, cite podcast, and cite mailinglist
			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'cite_web_url', {}, true ) } );
		end
		
		-- do we have |accessdate= without either |url= or |chapter-url=?
		if is_set(AccessDate) and not is_set(ChapterURL)then					-- ChapterURL may be set when URL is not set;
			table.insert( z.message_tail, { set_error( 'accessdate_missing_url', {}, true ) } );
			AccessDate = '';
		end
	end

	local OriginalURL, OriginalURLorigin, OriginalFormat;						-- TODO: swap chapter and title here so that archive applies to most specific if both are set?
	DeadURL = DeadURL:lower();													-- used later when assembling archived text
	if is_set( ArchiveURL ) then
		if is_set (ChapterURL) then 	-- swapped									-- URL not set so if chapter-url is set apply archive url to it
			OriginalURL = ChapterURL;											-- save copy of source chapter's url for archive text
			OriginalURLorigin = ChapterURLorigin;								-- name of chapter-url parameter for error messages
			OriginalFormat = ChapterFormat;										-- and original |format=
			if 'no' ~= DeadURL and 'non' ~= DeadURL then
				ChapterURL = ArchiveURL											-- swap-in the archive's url
				ChapterURLorigin = A:ORIGIN('ArchiveURL')						-- name of archive-url parameter for error messages
				ChapterFormat = ArchiveFormat or '';							-- swap in archive's format
			end
		elseif is_set (URL) then
			OriginalURL = URL;													-- save copy of original source URL
			OriginalURLorigin = URLorigin;										-- name of url parameter for error messages
			OriginalFormat = Format;											-- and original |format=
			if 'no' ~= DeadURL and 'non' ~= DeadURL then												-- if URL set then archive-url applies to it
				URL = ArchiveURL												-- swap-in the archive's url
				URLorigin = A:ORIGIN('ArchiveURL')								-- name of archive url parameter for error messages
				Format = ArchiveFormat or '';									-- swap in archive's format
			end
 		end
	end

	if in_array(config.CitationClass, {'web','news','journal', 'magazine', 'pressrelease','podcast', 'newsgroup', 'arxiv'}) or	-- if any of the 'periodical' cites except encyclopedia
		('citation' == config.CitationClass and is_set (Periodical) and not is_set (Encyclopedia)) then
			local chap_param;
			if is_set (Chapter) then											-- get a parameter name from one of these chapter related meta-parameters
				chap_param = A:ORIGIN ('Chapter')
			elseif is_set (TransChapter) then
				chap_param = A:ORIGIN ('TransChapter')
			elseif is_set (ChapterURL) then
				chap_param = A:ORIGIN ('ChapterURL')
			elseif is_set (ScriptChapter) then
				chap_param = A:ORIGIN ('ScriptChapter')
			else is_set (ChapterFormat)
				chap_param = A:ORIGIN ('ChapterFormat')
			end

			if is_set (chap_param) then											-- if we found one
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'chapter_ignored', {chap_param}, true ) } );		-- add error message
				Chapter = '';													-- and set them to empty string to be safe with concatenation
				TransChapter = '';
				ChapterURL = '';
				ScriptChapter = '';
				ChapterFormat = '';
			end
	else																		-- otherwise, format chapter / article title
		local no_quotes = false;												-- default assume that we will be quoting the chapter parameter value
		if is_set (Contribution) and 0 &lt; #c then								-- if this is a contribution with contributor(s)
			if in_array (Contribution:lower(), cfg.keywords.contribution) then	-- and a generic contribution title
				no_quotes = true;												-- then render it unquoted
			end
		end

		Chapter = format_chapter_title (ScriptChapter, Chapter, TransChapter, ChapterURL, ChapterURLorigin, no_quotes);		-- Contribution is also in Chapter
		if is_set (Chapter) then
			Chapter = Chapter .. ChapterFormat ;
			if 'map' == config.CitationClass and is_set (TitleType) then
				Chapter = Chapter .. ' ' .. TitleType;							-- map annotation here; not after title
			end
			Chapter = Chapter.. sepc .. ' ';
		elseif is_set (ChapterFormat) then										-- |chapter= not set but |chapter-format= is so ...
			Chapter = ChapterFormat .. sepc .. ' ';								-- ... ChapterFormat has error message, we want to see it
		end
	end

	-- Format main title.
	if is_set(TitleLink) and is_set(Title) then
		Title = &quot;[[&quot; .. TitleLink .. &quot;|&quot; .. Title .. &quot;]]&quot;
	end

	if in_array(config.CitationClass, {'web','news','journal', 'magazine', 'pressrelease','podcast', 'newsgroup', 'mailinglist', 'arxiv'}) or
		('citation' == config.CitationClass and is_set (Periodical) and not is_set (Encyclopedia)) or
		('map' == config.CitationClass and is_set (Periodical)) then			-- special case for cite map when the map is in a periodical treat as an article
			Title = kern_quotes (Title);										-- if necessary, separate title's leading and trailing quote marks from Module provided quote marks
			Title = wrap_style ('quoted-title', Title);
	
			Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle);					-- &lt;bdi&gt; tags, lang atribute, categorization, etc; must be done after title is wrapped
			TransTitle= wrap_style ('trans-quoted-title', TransTitle );
	elseif 'report' == config.CitationClass then								-- no styling for cite report
		Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle);						-- &lt;bdi&gt; tags, lang atribute, categorization, etc; must be done after title is wrapped
		TransTitle= wrap_style ('trans-quoted-title', TransTitle );				-- for cite report, use this form for trans-title
	else
		Title = wrap_style ('italic-title', Title);
		Title = script_concatenate (Title, ScriptTitle);						-- &lt;bdi&gt; tags, lang atribute, categorization, etc; must be done after title is wrapped
		TransTitle = wrap_style ('trans-italic-title', TransTitle);
	end

	local TransError = &quot;&quot;;
	if is_set(TransTitle) then
		if is_set(Title) then
			TransTitle = &quot; &quot; .. TransTitle;
		else
			TransError = &quot; &quot; .. set_error( 'trans_missing_title', {'title'} );
		end
	end
	
	Title = Title .. TransTitle;
	
	if is_set(Title) then
		if not is_set(TitleLink) and is_set(URL) then
			Title = external_link( URL, Title, URLorigin ) .. TransError .. Format;
-- this experiment hidden 2016-04-10; see Help_talk:Citation_Style_1#Recycled_urls
--			local temp_title = external_link( URL, Title, URLorigin ) .. TransError .. Format;	-- do this so we get error message even if url is usurped no archive
--			if in_array (DeadURL, {'unfit no archive', 'usurped no archive'}) then	-- when url links to inappropriate location and there is no archive of original source available
--				local err_msg
--				if temp_title:match ('%[%S+%s+(.+)%](&lt;.+)') then				-- if there is an error message
--					Title, err_msg = temp_title:match ('%[%S+%s+(.+)%](&lt;.+)');	-- strip off external link; TODO: find a better to do this
--					Title = Title .. (err_msg or '');
--				end
--			else
--				Title = temp_title;
--			end

			URL = '';															-- unset these because no longer needed
			Format = &quot;&quot;;
		else
			Title = Title .. TransError;
		end
	end

	if is_set(Place) then
		Place = &quot; &quot; .. wrap_msg ('written', Place, use_lowercase) .. sepc .. &quot; &quot;;
	end

	if is_set (Conference) then
		if is_set (ConferenceURL) then
			Conference = external_link( ConferenceURL, Conference, ConferenceURLorigin );
		end
		Conference = sepc .. &quot; &quot; .. Conference .. ConferenceFormat;
	elseif is_set(ConferenceURL) then
		Conference = sepc .. &quot; &quot; .. external_link( ConferenceURL, nil, ConferenceURLorigin );
	end

	if not is_set(Position) then
		local Minutes = A['Minutes'];
		local Time = A['Time'];

		if is_set(Minutes) then
			if is_set (Time) then
				table.insert( z.message_tail, { set_error( 'redundant_parameters', {wrap_style ('parameter', 'minutes') .. ' and ' .. wrap_style ('parameter', 'time')}, true ) } );
			end
			Position = &quot; &quot; .. Minutes .. &quot; &quot; .. cfg.messages['minutes'];
		else
			if is_set(Time) then
				local TimeCaption = A['TimeCaption']
				if not is_set(TimeCaption) then
					TimeCaption = cfg.messages['event'];
					if sepc ~= '.' then
						TimeCaption = TimeCaption:lower();
					end
				end
				Position = &quot; &quot; .. TimeCaption .. &quot; &quot; .. Time;
			end
		end
	else
		Position = &quot; &quot; .. Position;
		At = '';
	end

	Page, Pages, Sheet, Sheets = format_pages_sheets (Page, Pages, Sheet, Sheets, config.CitationClass, Periodical_origin, sepc, NoPP, use_lowercase);

	At = is_set(At) and (sepc .. &quot; &quot; .. At) or &quot;&quot;;
	Position = is_set(Position) and (sepc .. &quot; &quot; .. Position) or &quot;&quot;;
	if config.CitationClass == 'map' then
		local Section = A['Section'];
		local Sections = A['Sections'];
		local Inset = A['Inset'];
		
		if is_set( Inset ) then
			Inset = sepc .. &quot; &quot; .. wrap_msg ('inset', Inset, use_lowercase);
		end			

		if is_set( Sections ) then
			Section = sepc .. &quot; &quot; .. wrap_msg ('sections', Sections, use_lowercase);
		elseif is_set( Section ) then
			Section = sepc .. &quot; &quot; .. wrap_msg ('section', Section, use_lowercase);
		end
		At = At .. Inset .. Section;		
	end	

	if is_set (Language) then
		Language = language_parameter (Language);								-- format, categories, name from ISO639-1, etc
	else
		Language=&quot;&quot;;															-- language not specified so make sure this is an empty string;
	end

	Others = is_set(Others) and (sepc .. &quot; &quot; .. Others) or &quot;&quot;;
	
	if is_set (Translators) then
--		Others = sepc .. ' Translated by ' .. Translators .. Others; 
		Others = sepc .. ' ' .. wrap_msg ('translated', Translators, use_lowercase) .. Others; 
	end

	TitleNote = is_set(TitleNote) and (sepc .. &quot; &quot; .. TitleNote) or &quot;&quot;;
	if is_set (Edition) then
		if Edition:match ('%f[%a][Ee]d%.?$') or Edition:match ('%f[%a][Ee]dition$') then
	--		add_maint_cat ('extra_text', 'edition');
		end
		Edition = &quot; &quot; .. wrap_msg ('edition', Edition);
	else
		Edition = '';
	end

	Series = is_set(Series) and (sepc .. &quot; &quot; .. Series) or &quot;&quot;;
	OrigYear = is_set(OrigYear) and (&quot; [&quot; .. OrigYear .. &quot;]&quot;) or &quot;&quot;;
	Agency = is_set(Agency) and (sepc .. &quot; &quot; .. Agency) or &quot;&quot;;

	Volume = format_volume_issue (Volume, Issue, config.CitationClass, Periodical_origin, sepc, use_lowercase);

	------------------------------------ totally unrelated data
	if is_set(Via) then
		Via = &quot; &quot; .. wrap_msg ('via', Via);
	end

--[[
Subscription implies paywall; Registration does not.  If both are used in a citation, the subscription required link
note is displayed. There are no error messages for this condition.

]]
	if is_set (SubscriptionRequired) then
		SubscriptionRequired = sepc .. &quot; &quot; .. cfg.messages['subscription'];		-- subscription required message
	elseif is_set (RegistrationRequired) then
		SubscriptionRequired = sepc .. &quot; &quot; .. cfg.messages['registration'];		-- registration required message
	else
		SubscriptionRequired = '';												-- either or both might be set to something other than yes true y
	end

	if is_set(AccessDate) then
		local retrv_text = &quot; &quot; .. cfg.messages['retrieved']

		AccessDate = nowrap_date (AccessDate);									-- wrap in nowrap span if date in appropriate format
		if (sepc ~= &quot;.&quot;) then retrv_text = retrv_text:lower() end				-- if 'citation', lower case
		AccessDate = substitute (retrv_text, AccessDate);						-- add retrieved text
																				-- neither of these work; don't know why; it seems that substitute() isn't being called	
		AccessDate = substitute (cfg.presentation['accessdate'], {sepc, AccessDate});	-- allow editors to hide accessdates
	end
	
	if is_set(ID) then ID = sepc ..&quot; &quot;.. ID; end
   	if &quot;thesis&quot; == config.CitationClass and is_set(Docket) then
		ID = sepc ..&quot; Docket &quot;.. Docket .. ID;
	end
   	if &quot;report&quot; == config.CitationClass and is_set(Docket) then					-- for cite report when |docket= is set
		ID = sepc .. ' ' .. Docket;												-- overwrite ID even if |id= is set
	end

	ID_list = build_id_list( ID_list, {DoiBroken = DoiBroken, ASINTLD = ASINTLD, IgnoreISBN = IgnoreISBN, Embargo=Embargo, Class = Class} );

	if is_set(URL) then
		URL = &quot; &quot; .. external_link( URL, nil, URLorigin );
	end

	if is_set(Quote) then
		if Quote:sub(1,1) == '&quot;' and Quote:sub(-1,-1) == '&quot;' then				-- if first and last characters of quote are quote marks
			Quote = Quote:sub(2,-2);											-- strip them off
		end
		Quote = sepc ..&quot; &quot; .. wrap_style ('quoted-text', Quote ); 				-- wrap in &lt;q&gt;...&lt;/q&gt; tags
		PostScript = &quot;&quot;;														-- cs1|2 does not supply terminal punctuation when |quote= is set
	end
	
	local Archived
	if is_set(ArchiveURL) then
		if not is_set(ArchiveDate) then
			ArchiveDate = set_error('archive_missing_date');
		end
		if &quot;no&quot; == DeadURL or &quot;non&quot; == DeadURL then
			local arch_text = cfg.messages['archived'];
			if sepc ~= &quot;.&quot; then arch_text = arch_text:lower() end
			Archived = sepc .. &quot; &quot; .. substitute( cfg.messages['archived-not-dead'],
				{ external_link( ArchiveURL, arch_text, A:ORIGIN('ArchiveURL') ) .. ArchiveFormat, ArchiveDate } );
			if not is_set(OriginalURL) then
				Archived = Archived .. &quot; &quot; .. set_error('archive_missing_url');							   
			end
		elseif is_set(OriginalURL) then											-- DeadURL is empty, 'yes', 'true', 'y', 'unfit', 'usurped'
			local arch_text = cfg.messages['archived-dead'];
			if sepc ~= &quot;.&quot; then arch_text = arch_text:lower() end
			if in_array (DeadURL, {'unfit', 'usurped'}) then
				Archived = sepc .. &quot; &quot; .. 'Archived from the original on ' .. ArchiveDate;	-- format already styled
			else																-- DeadURL is empty, 'yes', 'true', or 'y'
				Archived = sepc .. &quot; &quot; .. substitute( arch_text,
					{ external_link( OriginalURL, cfg.messages['original'], OriginalURLorigin ) .. OriginalFormat, ArchiveDate } );	-- format already styled
			end	
		else
			local arch_text = cfg.messages['archived-missing'];
			if sepc ~= &quot;.&quot; then arch_text = arch_text:lower() end
			Archived = sepc .. &quot; &quot; .. substitute( arch_text, 
				{ set_error('archive_missing_url'), ArchiveDate } );
		end
	elseif is_set (ArchiveFormat) then
		Archived = ArchiveFormat;												-- if set and ArchiveURL not set ArchiveFormat has error message
	else
		Archived = &quot;&quot;
	end
	
	local Lay = '';
	if is_set(LayURL) then
		if is_set(LayDate) then LayDate = &quot; (&quot; .. LayDate .. &quot;)&quot; end
		if is_set(LaySource) then 
			LaySource = &quot; &amp;ndash; ''&quot; .. safe_for_italics(LaySource) .. &quot;''&quot;;
		else
			LaySource = &quot;&quot;;
		end
		if sepc == '.' then
			Lay = sepc .. &quot; &quot; .. external_link( LayURL, cfg.messages['lay summary'], A:ORIGIN('LayURL') ) .. LayFormat .. LaySource .. LayDate
		else
			Lay = sepc .. &quot; &quot; .. external_link( LayURL, cfg.messages['lay summary']:lower(), A:ORIGIN('LayURL') ) .. LayFormat .. LaySource .. LayDate
		end			
	elseif is_set (LayFormat) then												-- Test if |lay-format= is given without giving a |lay-url=
		Lay = sepc .. LayFormat;												-- if set and LayURL not set, then LayFormat has error message
	end

	if is_set(Transcript) then
		if is_set(TranscriptURL) then
			Transcript = external_link( TranscriptURL, Transcript, TranscriptURLorigin );
		end
		Transcript = sepc .. ' ' .. Transcript .. TranscriptFormat;
	elseif is_set(TranscriptURL) then
		Transcript = external_link( TranscriptURL, nil, TranscriptURLorigin );
	end

	local Publisher;
	if is_set(Periodical) and
		not in_array(config.CitationClass, {&quot;encyclopaedia&quot;,&quot;web&quot;,&quot;pressrelease&quot;,&quot;podcast&quot;}) then
		if is_set(PublisherName) then
			if is_set(PublicationPlace) then
				Publisher = PublicationPlace .. &quot;: &quot; .. PublisherName;
			else
				Publisher = PublisherName;  
			end
		elseif is_set(PublicationPlace) then
			Publisher= PublicationPlace;
		else 
			Publisher = &quot;&quot;;
		end
		if is_set(PublicationDate) then
			if is_set(Publisher) then
				Publisher = Publisher .. &quot;, &quot; .. wrap_msg ('published', PublicationDate);
			else
				Publisher = PublicationDate;
			end
		end
		if is_set(Publisher) then
			Publisher = &quot; (&quot; .. Publisher .. &quot;)&quot;;
		end
	else
		if is_set(PublicationDate) then
			PublicationDate = &quot; (&quot; .. wrap_msg ('published', PublicationDate) .. &quot;)&quot;;
		end
		if is_set(PublisherName) then
			if is_set(PublicationPlace) then
				Publisher = sepc .. &quot; &quot; .. PublicationPlace .. &quot;: &quot; .. PublisherName .. PublicationDate;
			else
				Publisher = sepc .. &quot; &quot; .. PublisherName .. PublicationDate;  
			end			
		elseif is_set(PublicationPlace) then 
			Publisher= sepc .. &quot; &quot; .. PublicationPlace .. PublicationDate;
		else 
			Publisher = PublicationDate;
		end
	end
	
	-- Several of the above rely upon detecting this as nil, so do it last.
	if is_set(Periodical) then
		if is_set(Title) or is_set(TitleNote) then 
			Periodical = sepc .. &quot; &quot; .. wrap_style ('italic-title', Periodical) 
		else 
			Periodical = wrap_style ('italic-title', Periodical)
		end
	end

--[[
Handle the oddity that is cite speech.  This code overrides whatever may be the value assigned to TitleNote (through |department=) and forces it to be &quot; (Speech)&quot; so that
the annotation directly follows the |title= parameter value in the citation rather than the |event= parameter value (if provided).
]]
	if &quot;speech&quot; == config.CitationClass then				-- cite speech only
		TitleNote = &quot; (Speech)&quot;;							-- annotate the citation
		if is_set (Periodical) then							-- if Periodical, perhaps because of an included |website= or |journal= parameter 
			if is_set (Conference) then						-- and if |event= is set
				Conference = Conference .. sepc .. &quot; &quot;;		-- then add appropriate punctuation to the end of the Conference variable before rendering
			end
		end
	end

	-- Piece all bits together at last.  Here, all should be non-nil.
	-- We build things this way because it is more efficient in LUA
	-- not to keep reassigning to the same string variable over and over.

	local tcommon;
	local tcommon2;																-- used for book cite when |contributor= is set
	
	if in_array(config.CitationClass, {&quot;journal&quot;,&quot;citation&quot;}) and is_set(Periodical) then
		if is_set(Others) then Others = Others .. sepc .. &quot; &quot; end
		tcommon = safe_join( {Others, Title, TitleNote, Conference, Periodical, Format, TitleType, Series, 
			Language, Edition, Publisher, Agency, Volume}, sepc );
		
	elseif in_array(config.CitationClass, {&quot;book&quot;,&quot;citation&quot;}) and not is_set(Periodical) then		-- special cases for book cites
		if is_set (Contributors) then											-- when we are citing foreword, preface, introduction, etc
			tcommon = safe_join( {Title, TitleNote}, sepc );					-- author and other stuff will come after this and before tcommon2
			tcommon2 = safe_join( {Conference, Periodical, Format, TitleType, Series, Language, Volume, Others, Edition, Publisher, Agency}, sepc );
		else
			tcommon = safe_join( {Title, TitleNote, Conference, Periodical, Format, TitleType, Series, Language, Volume, Others, Edition, Publisher, Agency}, sepc );
		end

	elseif 'map' == config.CitationClass then									-- special cases for cite map
		if is_set (Chapter) then												-- map in a book; TitleType is part of Chapter
			tcommon = safe_join( {Title, Format, Edition, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher, Volume}, sepc );
		elseif is_set (Periodical) then											-- map in a periodical
			tcommon = safe_join( {Title, TitleType, Format, Periodical, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher, Volume}, sepc );
		else																	-- a sheet or stand-alone map
			tcommon = safe_join( {Title, TitleType, Format, Edition, Scale, Series, Language, Cartography, Others, Publisher}, sepc );
		end
		
	elseif 'episode' == config.CitationClass then								-- special case for cite episode
		tcommon = safe_join( {Title, TitleNote, TitleType, Series, Transcript, Language, Edition, Publisher}, sepc );
	else																		-- all other CS1 templates
		tcommon = safe_join( {Title, TitleNote, Conference, Periodical, Format, TitleType, Series, Language, 
			Volume, Others, Edition, Publisher, Agency}, sepc );
	end
	
	if #ID_list &gt; 0 then
		ID_list = safe_join( { sepc .. &quot; &quot;,  table.concat( ID_list, sepc .. &quot; &quot; ), ID }, sepc );
	else
		ID_list = ID;
	end
	
	local idcommon = safe_join( { ID_list, URL, Archived, AccessDate, Via, SubscriptionRequired, Lay, Quote }, sepc );
	local text;
	local pgtext = Position .. Sheet .. Sheets .. Page .. Pages .. At;

	if is_set(Date) then
		if is_set (Authors) or is_set (Editors) then							-- date follows authors or editors when authors not set
			Date = &quot; (&quot; .. Date ..&quot;)&quot; .. OrigYear .. sepc .. &quot; &quot;;				-- in paranetheses
		else																	-- neither of authors and editors set
			if (string.sub(tcommon,-1,-1) == sepc) then							-- if the last character of tcommon is sepc
				Date = &quot; &quot; .. Date .. OrigYear;									-- Date does not begin with sepc
			else
				Date = sepc .. &quot; &quot; .. Date .. OrigYear;							-- Date begins with sepc
			end
		end
	end	
	if is_set(Authors) then
		if is_set(Coauthors) then
			if 'vanc' == NameListFormat then									-- separate authors and coauthors with proper name-list-separator
				Authors = Authors .. ', ' .. Coauthors;
			else
				Authors = Authors .. '; ' .. Coauthors;
			end
		end
		if not is_set (Date) then												-- when date is set it's in parentheses; no Authors termination
			Authors = terminate_name_list (Authors, sepc);						-- when no date, terminate with 0 or 1 sepc and a space
		end
		if is_set(Editors) then
			local in_text = &quot; &quot;;
			local post_text = &quot;&quot;;
			if is_set(Chapter) and 0 == #c then
				in_text = in_text .. cfg.messages['in'] .. &quot; &quot;
				if (sepc ~= '.') then in_text = in_text:lower() end				-- lowercase for cs2
			else
				if EditorCount &lt;= 1 then
					post_text = &quot;, &quot; .. cfg.messages['editor'];
				else
					post_text = &quot;, &quot; .. cfg.messages['editors'];
				end
			end 
			Editors = terminate_name_list (in_text .. Editors .. post_text, sepc);	-- terminate with 0 or 1 sepc and a space
		end
		if is_set (Contributors) then											-- book cite and we're citing the intro, preface, etc
			local by_text = sepc .. ' ' .. cfg.messages['by'] .. ' ';
			if (sepc ~= '.') then by_text = by_text:lower() end					-- lowercase for cs2
			Authors = by_text .. Authors;										-- author follows title so tweak it here
			if is_set (Editors) then											-- when Editors make sure that Authors gets terminated
				Authors = terminate_name_list (Authors, sepc);					-- terminate with 0 or 1 sepc and a space
			end
			if not is_set (Date) then											-- when date is set it's in parentheses; no Contributors termination
				Contributors = terminate_name_list (Contributors, sepc);		-- terminate with 0 or 1 sepc and a space
			end
			text = safe_join( {Contributors, Date, Chapter, tcommon, Authors, Place, Editors, tcommon2, pgtext, idcommon }, sepc );
		else
			text = safe_join( {Authors, Date, Chapter, Place, Editors, tcommon, pgtext, idcommon }, sepc );
		end
	elseif is_set(Editors) then
		if is_set(Date) then
			if EditorCount &lt;= 1 then
				Editors = Editors .. &quot;, &quot; .. cfg.messages['editor'];
			else
				Editors = Editors .. &quot;, &quot; .. cfg.messages['editors'];
			end
		else
			if EditorCount &lt;= 1 then
				Editors = Editors .. &quot; (&quot; .. cfg.messages['editor'] .. &quot;)&quot; .. sepc .. &quot; &quot;
			else
				Editors = Editors .. &quot; (&quot; .. cfg.messages['editors'] .. &quot;)&quot; .. sepc .. &quot; &quot;
			end
		end
		text = safe_join( {Editors, Date, Chapter, Place, tcommon, pgtext, idcommon}, sepc );
	else
		if in_array(config.CitationClass, {&quot;journal&quot;,&quot;citation&quot;}) and is_set(Periodical) then
			text = safe_join( {Chapter, Place, tcommon, pgtext, Date, idcommon}, sepc );
		else
			text = safe_join( {Chapter, Place, tcommon, Date, pgtext, idcommon}, sepc );
		end
	end
	
	if is_set(PostScript) and PostScript ~= sepc then
		text = safe_join( {text, sepc}, sepc );  --Deals with italics, spaces, etc.
		text = text:sub(1,-sepc:len()-1);
	end	
	
	text = safe_join( {text, PostScript}, sepc );

	-- Now enclose the whole thing in a &lt;cite ...&gt;...&lt;/cite&gt; element
	local options = {};
	
	if is_set(config.CitationClass) and config.CitationClass ~= &quot;citation&quot; then
		options.class = config.CitationClass;
		options.class = &quot;citation &quot; .. config.CitationClass;					-- class=citation required for blue highlight when used with |ref=
	else
		options.class = &quot;citation&quot;;
	end
	
	if is_set(Ref) and Ref:lower() ~= &quot;none&quot; then								-- set reference anchor if appropriate
		local id = Ref
		if ('harv' == Ref ) then
			local namelist = {};												-- holds selected contributor, author, editor name list
			local year = first_set ({Year, anchor_year}, 2);					-- Year first for legacy citations and for YMD dates that require disambiguation

			if #c &gt; 0 then														-- if there is a contributor list
				namelist = c;													-- select it
			elseif #a &gt; 0 then													-- or an author list
				namelist = a;
			elseif #e &gt; 0 then													-- or an editor list
				namelist = e;
			end
			if #namelist &gt; 0 then												-- if there are names in namelist
				id = anchor_id (namelist, year);								-- go make the CITEREF anchor
			else
				id = '';														-- unset
			end
		end
		options.id = id;
	end
	
	if string.len(text:gsub(&quot;&lt;span[^&gt;/]*&gt;.-&lt;/span&gt;&quot;, &quot;&quot;):gsub(&quot;%b&lt;&gt;&quot;,&quot;&quot;)) &lt;= 2 then
		z.error_categories = {};
		text = set_error('empty_citation');
		z.message_tail = {};
	end
	
	if is_set(options.id) then													-- here we wrap the rendered citation in &lt;cite ...&gt;...&lt;/cite&gt; tags
		text = substitute (cfg.presentation['cite-id'], {mw.uri.anchorEncode(options.id), mw.text.nowiki(options.class), text});	-- when |ref= is set
	else
		text = substitute (cfg.presentation['cite'], {mw.text.nowiki(options.class), text});	-- all other cases
	end		

	text = text .. substitute (cfg.presentation['ocins'], {OCinSoutput});		-- append metadata to the citation
	
	if #z.message_tail ~= 0 then
		text = text .. &quot; &quot;;
		for i,v in ipairs( z.message_tail ) do
			if is_set(v[1]) then
				if i == #z.message_tail then
					text = text .. error_comment( v[1], v[2] );
				else
					text = text .. error_comment( v[1] .. &quot;; &quot;, v[2] );
				end
			end
		end
	end

	if #z.maintenance_cats ~= 0 then
		text = text .. '&lt;span class=&quot;citation-comment&quot; style=&quot;display:none; color:#33aa33&quot;&gt;';
		for _, v in ipairs( z.maintenance_cats ) do								-- append maintenance categories
			text = text .. ' ' .. v .. ' ([[:Categoría:' .. v ..'|link]])';
		end
		text = text .. '&lt;/span&gt;';	-- maintenance mesages (realy just the names of the categories for now)
	end
	
	no_tracking_cats = no_tracking_cats:lower();
	if in_array(no_tracking_cats, {&quot;&quot;, &quot;no&quot;, &quot;false&quot;, &quot;n&quot;}) then
		for _, v in ipairs( z.error_categories ) do
			text = text .. '[[Categoría:' .. v ..']]';
		end
		for _, v in ipairs( z.maintenance_cats ) do								-- append maintenance categories
			text = text .. '[[Categoría:' .. v ..']]';
		end
		for _, v in ipairs( z.properties_cats ) do								-- append maintenance categories
			text = text .. '[[Categoría:' .. v ..']]';
		end
	end
	
	return text
end

--[[--------------------------&lt; C S 1 . C I T A T I O N &gt;------------------------------------------------------

This is used by templates such as {{cite book}} to create the actual citation text.

]]

function cs1.citation(frame)
	local pframe = frame:getParent()
	local validation, utilities, identifiers, metadata;
	
	if nil ~= string.find (frame:getTitle(), 'probas', 1, true) then			-- did the {{#invoke:}} use sandbox version?
		cfg = mw.loadData ('Módulo:Citas/Configuration/probas');		-- load sandbox versions of support modules
		whitelist = mw.loadData ('Módulo:Citas/Whitelist/probas');
		utilities = require ('Módulo:Citas/Utilities/probas');
		validation = require ('Módulo:Citas/ValidaciónDatas/probas');
		identifiers = require ('Módulo:Citas/Identifiers/probas');
		metadata = require ('Módulo:Citas/COinS/probas');
		
	else																		-- otherwise
		cfg = mw.loadData ('Módulo:Citas/Configuration');				-- load live versions of support modules
		whitelist = mw.loadData ('Módulo:Citas/Whitelist');
		utilities = require ('Módulo:Citas/Utilities');
		validation = require ('Módulo:Citas/ValidaciónDatas');
		identifiers = require ('Módulo:Citas/Identifiers');
		metadata = require ('Módulo:Citas/COinS');
	end

	utilities.set_selected_modules (cfg);										-- so that functions in Utilities can see the cfg tables
	identifiers.set_selected_modules (cfg, utilities);							-- so that functions in Identifiers can see the selected cfg tables and selected Utilities module
	validation.set_selected_modules (utilities);								-- so that functions in Date validataion can see the selected Utilities module
	metadata.set_selected_modules (cfg, utilities);								-- so that functions in COinS can see the selected cfg tables and selected Utilities module

	dates = validation.dates;													-- imported functions from Module:Citation/CS1/Date validation
	year_date_check = validation.year_date_check;
	reformat_dates = validation.reformat_dates;
	date_hyphen_to_dash = validation.date_hyphen_to_dash;
	
	is_set = utilities.is_set;													-- imported functions from Module:Citation/CS1/Utilities
	in_array = utilities.in_array;
	substitute = utilities.substitute;
	error_comment = utilities.error_comment;
	set_error = utilities.set_error;
	select_one = utilities.select_one;
--	add_maint_cat = utilities.add_maint_cat;
	wrap_style = utilities.wrap_style;
	safe_for_italics = utilities.safe_for_italics;
	remove_wiki_link = utilities.remove_wiki_link;
        ligazon_lingua = utilities.ligazon_lingua;

	z = utilities.z;															-- table of error and category tables in Module:Citation/CS1/Utilities

	extract_ids = identifiers.extract_ids;										-- imported functions from Module:Citation/CS1/Utilities
	build_id_list = identifiers.build_id_list;
	is_embargoed = identifiers.is_embargoed;
	
	make_coins_title = metadata.make_coins_title;								-- imported functions from Module:Citation/CS1/COinS
	get_coins_pages = metadata.get_coins_pages;
	COinS = metadata.COinS;

	
	Preview_mode = frame:preprocess('{{REVISIONID}}');							-- use magic word to get revision id
	if is_set (Preview_mode) then												-- if there is a value then this is not a preiview
		Preview_mode = false;
	else
		Preview_mode = true;													-- no value (nil or empty string) so this is a preview
	end
	
	local args = {};
	local suggestions = {};
	local error_text, error_state;

	local config = {};
	for k, v in pairs( frame.args ) do
		config[k] = v;
		args[k] = v;	   
	end	

	local capture;																-- the single supported capture when matching unknown parameters using patterns
	for k, v in pairs( pframe.args ) do
		if v ~= '' then
			if not validate( k ) then			
				error_text = &quot;&quot;;
				if type( k ) ~= 'string' then
					-- Exclude empty numbered parameters
					if v:match(&quot;%S+&quot;) ~= nil then
						error_text, error_state = set_error( 'text_ignored', {v}, true );
					end
				elseif validate( k:lower() ) then 
					error_text, error_state = set_error( 'parameter_ignored_suggest', {k, k:lower()}, true );
				else
					if nil == suggestions.suggestions then						-- if this table is nil then we need to load it
						if nil ~= string.find (frame:getTitle(), 'probas', 1, true) then			-- did the {{#invoke:}} use sandbox version?
							suggestions = mw.loadData( 'Módulo:Citas/Suggestions/probas' );	-- use the sandbox version
						else
							suggestions = mw.loadData( 'Módulo:Citas/Suggestions' );			-- use the live version
						end
					end
					for pattern, param in pairs (suggestions.patterns) do		-- loop through the patterns to see if we can suggest a proper parameter
						capture = k:match (pattern);							-- the whole match if no caputre in pattern else the capture if a match
						if capture then											-- if the pattern matches 
							param = substitute( param, capture );				-- add the capture to the suggested parameter (typically the enumerator)
							error_text, error_state = set_error( 'parameter_ignored_suggest', {k, param}, true );	-- set the error message
						end
					end
					if not is_set (error_text) then								-- couldn't match with a pattern, is there an expicit suggestion?
						if suggestions.suggestions[ k:lower() ] ~= nil then
							error_text, error_state = set_error( 'parameter_ignored_suggest', {k, suggestions.suggestions[ k:lower() ]}, true );
						else
							error_text, error_state = set_error( 'parameter_ignored', {k}, true );
						end
					end
				end				  
				if error_text ~= '' then
					table.insert( z.message_tail, {error_text, error_state} );
				end				
			end
			missing_pipe_check (v);												-- do we think that there is a parameter that is missing a pipe?
			
			args[k] = v;
		elseif args[k] ~= nil or (k == 'postscript') then
			args[k] = v;
		end		
	end	

	for k, v in pairs( args ) do
		if 'string' == type (k) then											-- don't evaluate positional parameters
			has_invisible_chars (k, v);
		end
	end
	return citation0( config, args)
end

return cs1;</text>
      <sha1>kq81wvueafd6rdjkb6lx58cojeufhle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Citas/Configuration</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4092</id>
    <revision>
      <id>19486</id>
      <parentid>19485</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 9 revisións desde [[:w:Módulo:Citas/Configuration]]</comment>
      <origin>19485</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="43736" sha1="nzc7mpvmewq0istn455m1412r287twv" xml:space="preserve">--Módulo:Citas/Configuration/probas

local citation_config = {};

-- override &lt;code&gt;...&lt;/code&gt; styling to remove color, border, and padding.  &lt;code&gt; css is specified here:
-- https://git.wikimedia.org/blob/mediawiki%2Fcore.git/69cd73811f7aadd093050dbf20ed70ef0b42a713/skins%2Fcommon%2FcommonElements.css#L199
local code_style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;;

--[[--------------------------&lt; U N C A T E G O R I Z E D _ N A M E S P A C E S &gt;------------------------------

List of namespaces that should not be included in citation error categories.  Same as setting notracking = true by default

Note: Namespace names should use underscores instead of spaces.

]]
local uncategorized_namespaces = { 'Usuario', 'Conversa', 'Conversa_usuario', 'Conversa_Wikipedia', 'Conversa_ficheiro', 'Conversa_modelo',
	'Conversa_axuda', 'Conversa_categoría', 'Conversa_portal', 'Book_talk', 'Draft', 'Draft_talk', 'Education_Program_talk', 
	'Conversa_módulo', 'Conversa_MediaWiki' };

local uncategorized_subpages = {'/[Pp]robas', '/[Uu]so'};		-- list of Lua patterns found in page names of pages we should not categorize

--[[--------------------------&lt; M E S S A G E S &gt;--------------------------------------------------------------

Translation table

The following contains fixed text that may be output as part of a citation.
This is separated from the main body to aid in future translations of this
module.

]]

local messages = {
	['archived-dead'] = 'Arquivado dende $1 o $2',
	['archived-not-dead'] = '$1 dende o orixinal o $2',
	['archived-missing'] = 'Arquivado dende o orixinal $1 o $2',
	['archived'] = 'Arquivado',
	['by'] = 'Por',																-- contributions to authored works: introduction, foreword, afterword
	['cartography'] = 'Cartografado por $1',
	['editor'] = 'ed.',
	['editors'] = 'eds.', 
	['edition'] = '($1 ed.)', 
	['episode'] = 'Episodio $1',
	['et al'] = 'et al.', 
	['in'] = 'En',																-- edited works
	['inactive'] = 'inactivo',
	['inset'] = 'Recadro: $1 ',
	['lay summary'] = 'Resumo divulgativo',
	['newsgroup'] = '[[Usenet|Grupo de novas]]:&amp;nbsp;$1',
	['original'] = 'o orixinal',
	['published'] = 'publicado o $1',
	['retrieved'] = 'Consultado o $1',
	['season'] = 'Tempada $1', 
	['section'] = 'Sección $1',
	['sections'] = 'Seccións $1',
	['series'] = 'Serie $1',
	['translated'] = 'Traducido por $1',
	['type'] = ' ($1)',															-- for titletype
	['written'] = 'Escrito en $1',

	['vol'] = '$1 Vol.&amp;nbsp;$2',												-- $1 is sepc; bold journal style volume is in presentation{}
	['vol-no'] = '$1 Vol.&amp;nbsp;$2 nº&amp;nbsp;$3',									-- sepc, volume, issue
	['issue'] = '$1 No.&amp;nbsp;$2',												-- $1 is sepc

	['j-vol'] = '$1 $2',														-- sepc, volume; bold journal volume is in presentation{}
	['j-issue'] = ' ($1)',

	['nopp'] = '$1 $2';															-- page(s) without prefix; $1 is sepc

	['p-prefix'] = &quot;$1 p.&amp;nbsp;$2&quot;,												-- $1 is sepc
	['pp-prefix'] = &quot;$1 pp.&amp;nbsp;$2&quot;,											-- $1 is sepc
	['j-page(s)'] = ': $1',														-- same for page and pages

	['sheet'] = '$1 Folla&amp;nbsp;$2',												-- $1 is sepc
	['sheets'] = '$1 Follas&amp;nbsp;$2',											-- $1 is sepc
	['j-sheet'] = ': Folla&amp;nbsp;$1',
	['j-sheets'] = ': Follas&amp;nbsp;$1',
	
	['subscription'] = '&lt;span style=&quot;font-size:0.95em; font-size:90%; color:#555&quot;&gt;(require subscrición (&lt;span title=&quot;As fontes non teñen por que estar dispoñibles en liña. As fontes en liña non sempre son de acceso libre. O sitio referenciado pode requirir unha subscrición de pago.&quot; style=&quot;border-bottom:1px dotted;cursor:help&quot;&gt;?&lt;/span&gt;))&lt;/span&gt;' ..
		'[[Categoría:Wikipedia:Páxinas que conteñen ligazóns a contido baixo subscrición]]', 
	
	['registration']='&lt;span style=&quot;font-size:0.95em; font-size:90%; color:#555&quot;&gt;(require rexistro (&lt;span title=&quot;As fontes non teñen por que estar dispoñibles en liña. As fontes en liña non sempre son de acceso libre. O sitio referenciado pode requirir un rexistro.&quot; style=&quot;border-bottom:1px dotted;cursor:help&quot;&gt;?&lt;/span&gt;))&lt;/span&gt;' ..
		'[[Categoría:Wikipedia:Páxinas que conteñen ligazóns a contido baixo rexistro]]',
	
	['language'] = '&lt;span style=&quot;font-style: italic;&quot;&gt;(en $1)&lt;/span&gt;',
	['via'] = &quot; &amp;ndash; vía $1&quot;,
	['event'] = 'Escena en',
	['minutes'] = 'No minuto', 
	
	['parameter-separator'] = ', ',
	['parameter-final-separator'] = ', e ',
	['parameter-pair-separator'] = ' e ',
	
	-- Determines the location of the help page
	['help page link'] = 'Axuda:Erros nas referencias',
	['help page label'] = 'Axuda',
	
	-- Internal errors (should only occur if configuration is bad)
	['undefined_error'] = 'Condición de erro non definida',
	['unknown_manual_ID'] = 'Modo de ID manual non recoñecido',
	['unknown_ID_mode'] = 'Modo de ID non recoñecido',
	['unknown_argument_map'] = 'Mapa de argumentos non definidos para esta variable',
	['bare_url_no_origin'] = 'Atopouse unha URL vacía con indicador de orixe nulo ou vacío',
}

--[[--------------------------&lt; P R E S E N T A T I O N &gt;------------------------------------------------------

Fixed presentation markup.  Originally part of citation_config.messages it has been moved into its own, more semantically
correct place.

]]
local presentation = 
	{
	-- Error output
	-- .error class is specified at https://git.wikimedia.org/blob/mediawiki%2Fcore.git/9553bd02a5595da05c184f7521721fb1b79b3935/skins%2Fcommon%2Fshared.css#L538
	-- .citation-comment class is specified at Help:CS1_errors#Controlling_error_message_display
	['hidden-error'] = '&lt;span style=&quot;display:none;font-size:100%&quot; class=&quot;error citation-comment&quot;&gt;$1&lt;/span&gt;',
	['visible-error'] = '&lt;span style=&quot;font-size:100%&quot; class=&quot;error citation-comment&quot;&gt;$1&lt;/span&gt;',

	['accessdate'] = '&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;$1$2&lt;/span&gt;',			-- to allow editors to hide accessdate using personal css

	['bdi'] = '&lt;bdi$1&gt;$2&lt;/bdi&gt;',												-- bidirectional isolation used with |script-title= and the like

	['cite'] = '&lt;cite class=&quot;$1&quot;&gt;$2&lt;/cite&gt;';									-- |ref= not set so no id=&quot;...&quot; attribute
	['cite-id'] = '&lt;cite id=&quot;$1&quot; class=&quot;$2&quot;&gt;$3&lt;/cite&gt;';							-- for use when |ref= is set

	['format'] = ' &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;($1)&lt;/span&gt;',					-- for |format=, |chapter-format=, etc

	['italic-title'] = &quot;''$1''&quot;,

	['kern-left'] = '&lt;span style=&quot;padding-left:0.2em;&quot;&gt;$1&lt;/span&gt;$2',			-- spacing to use when title contains leading single or double quote mark
	['kern-right'] = '$1&lt;span style=&quot;padding-right:0.2em;&quot;&gt;$2&lt;/span&gt;',			-- spacing to use when title contains trailing single or double quote mark

	['nowrap1'] = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;$1&lt;/span&gt;',								-- for nowrapping an item: &lt;span ...&gt;yyyy-mm-dd&lt;/span&gt;
	['nowrap2'] = '&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;$1&lt;/span&gt; $2',							-- for nowrapping portions of an item: &lt;span ...&gt;dd mmmm&lt;/span&gt; yyyy (note white space)

	['ocins'] = '&lt;span title=&quot;$1&quot; class=&quot;Z3988&quot;&gt;&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;',		-- Note: Using display: none on the COinS span breaks some clients

	['parameter'] = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',

	['quoted-text'] = '&lt;q&gt;$1&lt;/q&gt;',												-- for wrapping |quote= content
	['quoted-title'] = '&quot;$1&quot;',

	['trans-italic-title'] = &quot;&amp;#91;''$1''&amp;#93;&quot;,
	['trans-quoted-title'] = &quot;&amp;#91;$1&amp;#93;&quot;,
	['vol-bold'] = ' &lt;b&gt;$1&lt;/b&gt;',													-- for journal cites; for other cites ['vol'] in messages{}
	}

	
--[[--------------------------&lt; A L I A S E S &gt;----------------------------------------------------------------

Aliases table for commonly passed parameters

]]

local aliases = {
	['AccessDate'] = {'data-acceso', 'dataacceso', 'access-date', 'accessdate'},
	['Agency'] = {'axencia', 'agency'},
	['AirDate'] = {'data-emisión', 'dataemisión', 'air-date', 'airdate'},
	['ArchiveDate'] = {'data-arquivo', 'dataarquivo', 'archive-date', 'archivedate'},
	['ArchiveFormat'] = {'formato-arquivo', 'formatoarquivo', 'archive-format'},
	['ArchiveURL'] = {'url-arquivo', 'urlarquivo', 'archive-url', 'archiveurl'},
	['ASINTLD'] = {'ASIN-TLD', 'asin-tld'},
	['At'] = {'en', 'at'},
	['Authors'] = {'autores','persoas','créditos','anfitrión','persoa', 'authors', 'people', 'host', 'credits'},
	['BookTitle'] = {'título-libro', 'títulolibro', 'book-title', 'booktitle'},
	['Callsign'] = {'indicativo', 'call-sign', 'callsign'},									-- cite interview
	['Cartography'] = {'cartografía', 'cartography'},
	['Chapter'] = {'capítulo', 'contribución', 'entrada', 'artigo', 'sección', 'chapter', 'contribution', 'entry', 'article', 'section'},
	['ChapterFormat'] = {'formato-capítulo', 'formato-contribución', 'formato-sección', 'chapter-format', 'contribution-format', 'section-format'};
	['ChapterURL'] = {'urlcapítulo', 'url-capítulo', 'url-contribución', 'urlcontribución', 'url-sección', 'urlsección', 'chapter-url', 'chapterurl', 'contribution-url', 'contributionurl', 'section-url', 'sectionurl'},
	['City'] = {'cidade','city'},															-- cite interview
	['Class'] = {'clase','class'},														-- cite arxiv and arxiv identifiers
	['Coauthors'] = {'coautores','coautor','coauthors', 'coauthor'},									-- coauthor and coauthors are deprecated; remove after 1 January 2015?
	['Collaboration'] = {'colaboración', 'collaboration'},
	['Conference'] = {'conferencia', 'evento', 'conference', 'event'},
	['ConferenceFormat'] = {'formato-conferencia', 'formato-evento', 'conference-format', 'event-format'},
	['ConferenceURL'] = {'url-conferencia', 'urlconferencia', 'url-evento', 'urlevento', 'conference-url', 'conferenceurl', 'event-url', 'eventurl'},
	['Contribution'] = {'contribución', 'contribution'},											-- introduction, foreword, afterword, etc; required when |contributor= set
	['Date'] = {'data', 'dataemisión', 'data-emisión', 'date', 'air-date', 'airdate'},
	['DeadURL'] = {'url-morta', 'urlmorta', 'dead-url', 'deadurl'},
	['Degree'] = {'grao','degree'},
	['DF'] = 'df',
	['DisplayAuthors'] = {'número-autores', 'númeroautores', 'display-authors', 'displayauthors'},
	['DisplayEditors'] = {'número-editores', 'númeroeditores', 'display-editors', 'displayeditors'},
	['Docket'] = {'expediente', 'docket'},
	['DoiBroken'] = {'doi-roto', 'doiroto', 'doi-broken', 'doi-broken-date', 'doi-inactive-date', 'doi_brokendate', 'doi_inactivedate'},
	['Edition'] = {'edición','edition'},
	['Editors'] = {'editores','editors'},
	['Embargo'] = 'embargo',
	['Encyclopedia'] = {'enciclopedia', 'encyclopedia', 'encyclopaedia'},						-- this one only used by citation
	['Episode'] = {'episodio','episode'},													-- cite serial only TODO: make available to cite episode?
	['Format'] = {'formato','format'},
	['ID'] = {'id', 'ID'},
	['IgnoreISBN'] = {'ignore-isbn-error', 'ignoreisbnerror'},
	['Inset'] = {'recadro','inset'},
	['Issue'] = {'número', 'issue', 'number'},
	['Language'] = {'lingua', 'idioma', 'language', 'in'},
	['LastAuthorAmp'] = {'últimoamp', 'último-amp', 'last-author-amp', 'lastauthoramp'},
	['LayDate'] = {'resumo-data', 'data-resumo', 'lay-date', 'laydate'},
	['LayFormat'] = {'resumo-formato', 'formato-resumo', 'lay-format'},
	['LaySource'] = {'resumo-fonte', 'fonte-resumo', 'lay-source', 'laysource'},
	['LayURL'] = {'url-resumo', 'resumo-url', 'resumo', 'lay-url', 'lay-summary', 'layurl', 'laysummary'},
	['MailingList'] = {'lista-correo', 'listacorreo', 'mailinglist', 'mailing-list'},							-- cite mailing list only
	['Map'] = {'mapa','map'},															-- cite map only
	['MapFormat'] = {'formato-mapa', 'formatomapa', 'map-format'},												-- cite map only
	['MapURL'] = {'url-mapa', 'urlmapa', 'mapurl', 'map-url'},											-- cite map only
	['MessageID'] = {'mensaxe-id','message-id'},
	['Minutes'] = {'minutos','minutes'},
	['Mode'] = {'modo','mode'},
	['NameListFormat'] = {'formato-lista-nomes','name-list-format'},
	['Network'] = {'rede', 'canle', 'cadea', 'network'},
	['NoPP'] = {'no-pp', 'nopp'},
	['NoTracking'] = {'template-doc-demo', 'template doc demo', 'no-cat', 'nocat', 
		'no-tracking', 'notracking'},
	['Number'] = 'number',														-- this case only for cite techreport
	['OrigYear'] = {'anoorixinal', 'ano-orixinal', 'orig-year', 'origyear'},
	['Others'] = {'outros', 'entrevistador', 'entrevistadores', 'others', 'interviewer', 'interviewers'},
	['Page'] = {'páxina', 'p', 'page'},
	['Pages'] = {'páxinas', 'pp', 'pages'},
	['Periodical'] = {'revista', 'xornal', 'obra', 'enciclopedia', 'páxina-web', 'páxinaweb', 'dicionario', 'publicación', 'lista-correo', 'listacorreo', 'journal', 'newspaper', 'magazine', 'work',
		'website',  'periodical', 'encyclopedia', 'encyclopaedia', 'dictionary', 'mailinglist'},
	['Place'] = {'lugar', 'localización', 'localidade', 'place', 'location'},
	['Program'] = {'programa', 'program'},													-- cite interview
	['PostScript'] = {'puntofinal', 'postscript'},
	['PublicationDate'] = {'data-publicación', 'datapublicación', 'publicationdate', 'publication-date'},
	['PublicationPlace'] = {'lugar-publicación', 'lugarpublicación', 'publication-place', 'publicationplace'},
	['PublisherName'] = {'editorial', 'distribuidora', 'institución', 'grupo-novas', 'publisher', 'distributor', 'institution', 'newsgroup'},
	['Quote'] = {'cita', 'quote', 'quotation'},
	['Ref'] = 'ref',
	['RegistrationRequired'] = {'rexistro', 'registration'},
	['Scale'] = {'escala', 'scale'},
	['ScriptChapter'] = {'script-chapter', 'capítulo-translit'},
	['ScriptTitle'] = {'script-title', 'título-translit'},
	['Section'] = {'sección', 'section'},
	['Season'] = {'tempada', 'temporada', 'season'},
	['Sections'] = {'seccións', 'sections'},													-- cite map only
	['Series'] = {'series', 'serie', 'colección', 'versión', 'version'},
	['SeriesSeparator'] = {'separador-series', 'series-separator'},
	['SeriesLink'] = {'ligazónserie', 'ligazónseries', 'ligazón-serie', 'ligazón-series', 'series-link', 'serieslink'},
	['SeriesNumber'] = {'número-series', 'número-serie', 'series-number', 'series-no', 'seriesnumber', 'seriesno'},
	['Sheet'] = 'sheet',														-- cite map only
	['Sheets'] = 'sheets',														-- cite map only
	['Station'] = {'estación', 'station'},
	['SubscriptionRequired'] = {'subscrición', 'subscription'},
	['Time'] = {'tempo', 'time'},
	['TimeCaption'] = {'lenda-tempo', 'time-caption', 'timecaption'},
	['Title'] =  {'título', 'title'},
	['TitleLink'] = {'ligazón-título', 'ligazóntítulo', 'ligazón-episodio', 'ligazónepisodio', 'title-link', 'episode-link', 'titlelink', 'episodelink'},
	['TitleNote'] = {'apartado', 'department'},
	['TitleType'] = {'tipo', 'medio', 'type', 'medium'},
	['TransChapter'] = {'trad-capítulo', 'capítulo-trad', 'trans-chapter', 'trans_chapter'},
	['TransMap'] = 'trans-map',													-- cite map only
	['Transcript'] = {'transcrición', 'transcript'},
	['TranscriptFormat'] = 'transcript-format',
	['TranscriptURL'] = {'transcrición-url', 'url-transcrición','urltranscrición', 'url-transcrición', 'transcript-url', 'transcripturl'},
	['TransTitle'] = {'títulotrad', 'trad-título', 'título-trad', 'trad_título', 'trans-title', 'trans_title'},
	['URL'] = {'url', 'URL'},
	['Vauthors'] = 'vauthors',
	['Veditors'] = 'veditors',
	['Via'] = {'vía', 'via'},
	['Volume'] = 'volume',
	['Year'] = {'ano', 'year'},

	['AuthorList-First'] = {&quot;nome-autor#&quot;, &quot;autor-nome#&quot;, &quot;autor#-nome&quot;, &quot;nome#&quot;, &quot;author#-first&quot;, &quot;author-first#&quot;, &quot;first#&quot;, &quot;given#&quot;},
	['AuthorList-Last'] = {&quot;apelidos-autor#&quot;, &quot;autor-apelidos#&quot;, &quot;autor#-apelidos&quot;, &quot;apelido-autor#&quot;, &quot;apelidos#&quot;, &quot;apelido#&quot;, &quot;autor#&quot;, &quot;suxeito#&quot;, &quot;author#-last&quot;, &quot;author-last#&quot;, &quot;last#&quot;, &quot;surname#&quot;, &quot;Author#&quot;, &quot;author#&quot;, &quot;subject#&quot;},
	['AuthorList-Link'] = {&quot;ligazón-autor#&quot;, &quot;autor-ligazón#&quot;, &quot;autor#-ligazón&quot;, &quot;ligazónautor#&quot;, &quot;ligazón-suxeito&quot;, &quot;ligazónsuxeito&quot;, &quot;author#-link&quot;, &quot;author-link#&quot;, &quot;author#link&quot;, &quot;authorlink#&quot;, &quot;subject-link#&quot;, &quot;subject#link&quot;, &quot;subject#-link&quot;, &quot;subjectlink#&quot;},
	['AuthorList-Mask'] = {&quot;author-mask#&quot;, &quot;authormask#&quot;, &quot;author#mask&quot;, &quot;author#-mask&quot;, &quot;máscara-autor#&quot;, &quot;autor#-máscara&quot;, &quot;autor-máscara#&quot;},
	
	['ContributorList-First'] = {'contributor-first#','contributor#-first','nome-contribuídor#','contribuidor-nome#'},
	['ContributorList-Last'] = {'contributor#', 'contributor-last#', 'contributor#-last','contribuidor#','apelidos-contribuídor#','contribuidor-apelidos#'},
	['ContributorList-Link'] = {'contributor-link#', 'contributor#-link', 'ligazón-contribuídor#','contribuidor-ligazón#'},
	['ContributorList-Mask'] = {'contributor-mask#', 'contributor#-mask', 'máscara-contribuídor#','contribuidor-máscara#'},
	
	['EditorList-First'] = {&quot;nome-editor#&quot;, &quot;editor-nome#&quot;, &quot;editor#-nome&quot;, &quot;editor#-first&quot;, &quot;editor-first#&quot;, &quot;editor#-given&quot;, &quot;editor-given#&quot;, &quot;EditorGiven#&quot;},
	['EditorList-Last'] = {&quot;apelidos-editor#&quot;, &quot;editor-apelidos#&quot;, &quot;editor#-apelidos&quot;, &quot;apelido-editor#&quot;, &quot;editor#-last&quot;, &quot;editor-last#&quot;, &quot;editor#-surname&quot;, &quot;editor-surname#&quot;, &quot;EditorSurname#&quot;, &quot;Editor#&quot;, &quot;editor#&quot;, &quot;editors#&quot;},
	['EditorList-Link'] = {&quot;ligazón-editor#&quot;, &quot;editor-ligazón#&quot;, &quot;editor#-ligazón&quot;, &quot;ligazóneditor#&quot;, &quot;editor#-link&quot;, &quot;editor-link#&quot;, &quot;editor#link&quot;, &quot;editorlink#&quot;},
	['EditorList-Mask'] = {&quot;máscara-editor#&quot;, &quot;editor#-máscara&quot;, &quot;editor-máscara#&quot;},
	
	['TranslatorList-First'] = {'translator-first#','translator#-first','nome-tradutor#','tradutor-nome#'},
	['TranslatorList-Last'] = {'translator#', 'translator-last#', 'translator#-last','tradutor#','apelidos-tradutor#','tradutor-apelidos#'},
	['TranslatorList-Link'] = {'translator-link#', 'translator#-link','ligazón-tradutor#','tradutor-ligazón#'},
	['TranslatorList-Mask'] = {'translator-mask#', 'translator#-mask','máscara-tradutor#','tradutor-máscara#'},
}

--[[--------------------------&lt; D E F A U L T S &gt;--------------------------------------------------------------

Default parameter values

TODO: keep this?  Only one default?
]]

local defaults = {
	['DeadURL'] = 'yes',
}


--[[--------------------------&lt; V O L U M E ,  I S S U E ,  P A G E S &gt;----------------------------------------

These tables hold cite class values (from the template invocation) and identify those templates that support
|volume=, |issue=, and |page(s)= parameters.  Cite conference and cite map require further qualification which
is handled in the main module.

]]

local templates_using_volume = {'citation', 'audio-visual', 'book', 'conference', 'encyclopaedia', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news', 'report', 'techreport'}
local templates_using_issue = {'citation', 'conference', 'episode', 'interview', 'journal', 'magazine', 'map', 'news'}
local templates_not_using_page = {'audio-visual', 'episode', 'mailinglist', 'newsgroup', 'podcast', 'serial', 'sign', 'speech'}


--[[--------------------------&lt; K E Y W O R D S &gt;--------------------------------------------------------------

This table holds keywords for those parameters that have defined sets of acceptible keywords.

]]

local keywords = {
	['yes_true_y'] = {'yes', 'true', 'y', 'si', 's'},										-- ignore-isbn-error, last-author-amp, no-tracking, nopp, registration, subscription
--	['deadurl'] = {'yes', 'true', 'y', 'no', 'unfit', 'usurped', 'unfit no archive', 'usurped no archive'},		-- hidden 2016-04-10; see Help_talk:Citation_Style_1#Recycled_urls
	['deadurl'] = {'yes', 'true', 'y', 'no', 'non', 'n', 'unfit', 'usurped', 'si', 's'},
	['mode'] = {'cs1', 'cs2'},
	['name-list-format'] = {'vanc'},
	['contribution'] = {'prólogo', 'introdución', 'prefacio', 'limiar', 'afterword', 'foreword', 'introduction', 'preface'},	-- generic contribution titles that are rendered unquoted in the 'chapter' position
	['date-format'] = {'dmy', 'dmy-all', 'mdy', 'mdy-all', 'ymd', 'ymd-all'}
}


--[[--------------------------&lt; S T R I P M A R K E R S &gt;------------------------------------------------------

Common pattern definition location for stripmarkers so that we don't have to go hunting for them if (when)
MediaWiki changes their form.

]]

local stripmarkers = {
	['any'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-(%a+)%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127',			-- capture returns name of stripmarker
	['math'] = '\127[^\127]*UNIQ%-%-math%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127'			-- math stripmarkers used in coins_cleanup() and coins_replace_math_stripmarker()
	}


--[[--------------------------&lt; I N V I S I B L E _ C H A R A C T E R S &gt;--------------------------------------

This table holds non-printing or invisible characters indexed either by name or by Unicode group. Values are decimal
representations of UTF-8 codes.  The table is organized as a table of tables because the lua pairs keyword returns
table data in an arbitrary order.  Here, we want to process the table from top to bottom because the entries at
the top of the table are also found in the ranges specified by the entries at the bottom of the table.

This list contains patterns for templates like {{'}} which isn't an error but transcludes characters that are
invisible.  These kinds of patterns must be recognized by the functions that use this list.

Also here is a pattern that recognizes stripmarkers that begin and end with the delete characters.  The nowiki
stripmarker is not an error but some others are because the parameter values that include them become part of the
template's metadata before stripmarker replacement.

]]

local invisible_chars = {
	{'substitución', '\239\191\189'},											-- U+FFFD, EF BF BD
	{'unión nula', '\226\128\141'},										-- U+200D, E2 80 8D
	{'espazo nulo', '\226\128\139'},										-- U+200B, E2 80 8B
	{'espazo hair', '\226\128\138'},												-- U+200A, E2 80 8A
	{'guión suave', '\194\173'},												-- U+00AD, C2 AD
	{'tabulación horizonal', '\009'},													-- U+0009 (HT), 09
	{'salto de liña', '\010'},														-- U+000A (LF), 0A
	{'retorno de carro', '\013'},												-- U+000D (CR), 0D
	{'stripmarker', stripmarkers.any},											-- stripmarker; may or may not be an error; capture returns the stripmaker type
	{'borrado', '\127'},															-- U+007F (DEL), 7F; must be done after stripmarker test
	{'control C0', '[\000-\008\011\012\014-\031]'},								-- U+0000–U+001F (NULL–US), 00–1F (except HT, LF, CR (09, 0A, 0D))
	{'control C1', '[\194\128-\194\159]'},										-- U+0080–U+009F (XXX–APC), C2 80 – C2 9F
--	{'Specials', '[\239\191\185-\239\191\191]'},								-- U+FFF9-U+FFFF, EF BF B9 – EF BF BF
--	{'Private use area', '[\238\128\128-\239\163\191]'},						-- U+E000–U+F8FF, EE 80 80 – EF A3 BF
--	{'Supplementary Private Use Area-A', '[\243\176\128\128-\243\191\191\189]'},	-- U+F0000–U+FFFFD, F3 B0 80 80 – F3 BF BF BD
--	{'Supplementary Private Use Area-B', '[\244\128\128\128-\244\143\191\189]'},	-- U+100000–U+10FFFD, F4 80 80 80 – F4 8F BF BD
}


--[[--------------------------&lt; L A N G U A G E S &gt;------------------------------------------------------------

This table is used to hold ISO 639-1 two-character language codes that apply only to |script-title= and |script-chapter=

]]

local script_lang_codes = {'am', 'ar', 'be', 'bg', 'bn', 'bs', 'dv', 'el',		-- ISO 639-1 codes only for |script-title= and |script-chapter=
	'fa', 'he', 'hy', 'ja', 'ka', 'kn', 'ko', 'ku',
	'mk', 'ml', 'mr', 'ps', 'ru', 'sd', 'sr', 'th',
	'uk', 'ug', 'ur', 'yi', 'zh'};


--[[--------------------------&lt; M A I N T E N A N C E _ C A T E G O R I E S &gt;----------------------------------

Here we name maintenance categories to be used in maintenance messages.


local maint_cats = {
	['ASIN'] = 'CS1 maint: ASIN uses ISBN',
	['date_format'] = 'CS1 maint: Date format',
	['date_year'] = 'CS1 maint: Date and year',
	['disp_auth_ed'] = 'CS1 maint: display-$1',									-- $1 is authors or editors
	['embargo'] = 'CS1 maint: PMC embargo expired',
	['english'] = 'CS1 maint: English language specified',
	['etal'] = 'CS1 maint: Explicit use of et al.',
	['extra_text'] = 'CS1 maint: Extra text',
	['ignore_isbn_err'] = 'CS1 maint: Ignored ISBN errors',							-- $1 is authors or editors
	['missing_pipe'] = 'CS1 maint: Missing pipe',
	['mult_names'] = 'CS1 maint: Multiple names: $1',							-- $1 is authors or editors
	['unknown_lang'] = 'CS1 maint: Unrecognized language',
	['untitled'] = 'CS1 maint: Untitled periodical',
	}

----------------------------&lt; P R O P E R T I E S _ C A T E G O R I E S &gt;------------------------------------

Here we name properties categories


local prop_cats = {
	['foreign_lang_source'] = 'CS1 $1-language sources ($2)',					-- |language= categories; $1 is language name, $2 is ISO639-1 code
	['foreign_lang_source_2'] = 'CS1 foreign language sources (ISO 639-2)|$1',	-- |language= category; a cat for ISO639-2 languages; $1 is the ISO 639-2 code
	['script'] = 'CS1 uses foreign language script',							-- when language specified by |script-title=xx: doesn't have its own category
	['script_with_name'] = 'CS1 uses $1-language script ($2)',					-- |script-title=xx: has matching category; $1 is language name, $2 is ISO639-1 code
	}


----------------------------&lt; T I T L E _ T Y P E S &gt;--------------------------------------------------------

Here we map a template's CitationClass to TitleType (default values for |type= parameter)

]]

local title_types = {
	['AV-media-notes'] = 'Libreto de notas',
	['DVD-notes'] = 'Libreto de notas',
	['mailinglist'] = 'Lista de correo',
	['map'] = 'Mapa',
	['podcast'] = 'Podcast',
	['pressrelease'] = 'Nota de prensa',
	['report'] = 'Informe',
	['techreport'] = 'Informe técnico',
	['thesis'] = 'Tese',
	}

--[[--------------------------&lt; E R R O R _ C O N D I T I O N S &gt;----------------------------------------------

Error condition table

The following contains a list of IDs for various error conditions defined in the code.  For each ID, we specify a
text message to display, an error category to include, and whether the error message should be wrapped as a hidden comment.

Anchor changes require identical changes to matching anchor in Help:CS1 errors

]]

local error_conditions = {
	accessdate_missing_url = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;data-acceso=&lt;/code&gt; require &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;url=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'accessdate_missing_url',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen URL e con data de acceso',
		hidden = true },
	archive_missing_date = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;url-arquivo=&lt;/code&gt; require &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;data-arquivo=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'archive_missing_date',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen dataarquivo e con urlarquivo',
		hidden = false },
	archive_missing_url = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;url-arquivo=&lt;/code&gt; require &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;url=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'archive_missing_url',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen URL e con urlarquivo',
		hidden = false },
	archive_url = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;url-arquivo=&lt;/code&gt; ten un formato incorrecto: $1',
		anchor = 'archive_url',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con urlarquivo incorrecto',
		hidden = false },
	arxiv_missing = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;arxiv=&lt;/code&gt; requirido',
		anchor = 'arxiv_missing',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con erros no arXiv',											-- same as bad arxiv
		hidden = false },
	arxiv_params_not_supported = {
		message = 'Parámetros non válidos no arXiv',
		anchor = 'arxiv_params_not_supported',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con erros no arXiv',											-- same as bad arxiv
		hidden = false },
	bad_arxiv = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;arxiv=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_arxiv',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con erros no arXiv',
		hidden = false },
	bad_asin = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;asin=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_asin',
		category ='Wikipedia:Páxinas con ASIN incorrectos',
		hidden = false },
	bad_bibcode = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;bibcode=&lt;/code&gt; incorrecto: $1 ',
		anchor = 'bad_bibcode',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con Bibcode incorrectos',
		hidden = false },
--	bad_date = {
--		message = 'Check date values in: &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;$1&lt;/code&gt;',
--		anchor = 'bad_date',
--		category = 'CS1 errors: dates',
--		hidden = true },
	bad_doi = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;doi=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_doi',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con DOI incorrectos',
		hidden = false },
	bad_hdl = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;hdl=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_hdl',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con HDL incorrectos',
		hidden = false },
	bad_isbn = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;isbn=&lt;/code&gt; incorrecto: $1',
		anchor = 'bad_isbn',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con ISBN incorrectos',
		hidden = false },
	bad_ismn = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;ismn=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_ismn',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con ISMN incorrectos',
		hidden = false },
	bad_issn = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1issn=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_issn',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con ISSN incorrectos',
		hidden = false },
	bad_lccn = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;lccn=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_lccn',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con LCCN incorrectos',
		hidden = false },
	bad_message_id = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;mensaxe-id=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_message_id',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con mensaxe-id incorrectos',
		hidden = false },
	bad_ol = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;ol=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_ol',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con OL incorrectos',
		hidden = false },
	bad_paramlink = {															-- for |title-link=, |author/editor/translator-link=, |series-link=, |episode-link=
		message = 'Comprobe o valor de &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'bad_paramlink',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con valores incorrectos en parámetros de ligazón',
		hidden = false },
	bad_pmc = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;pmc=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_pmc',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con PMC incorrectos',
		hidden = false },
	bad_pmid = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;pmid=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_pmid',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con PMID incorrectos',
		hidden = false },
	bad_oclc = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;oclc=&lt;/code&gt; incorrecto',
		anchor = 'bad_oclc',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con OCLC incorrectos',
		hidden = false },
	bad_url = {
		message = '$1 incorrecto',
		anchor = 'bad_url',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con URL incorrectas',
		hidden = false },
	bare_url_missing_title = {
		message = '$1 sen título',
		anchor = 'bare_url_missing_title',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen título e con URL',
		hidden = false },
	chapter_ignored = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; ignorado',
		anchor = 'chapter_ignored',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con capítulos ignorados',
		hidden = false },
	citation_missing_title = {
		message = 'Falta o &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'citation_missing_title',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen título',
		hidden = false },
	cite_web_url = {															-- this error applies to cite web and to cite podcast
		message = 'Falta a &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;url=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'cite_web_url',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias web sen URL',
		hidden = false },
	coauthors_missing_author = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;coautores=&lt;/code&gt; require &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;autor=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'coauthors_missing_author',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen autor e con coautores',
		hidden = false },
	contributor_ignored = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;contribuidor=&lt;/code&gt; ignorado&lt;/code&gt;',
		anchor = 'contributor_ignored',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con erros nos contribuidores',
		hidden = false },
	contributor_missing_required_param = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;contribuidor=&lt;/code&gt; require &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'contributor_missing_required_param',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con erros nos contribuidores',
		hidden = false },
	deprecated_params = {
		message = 'A referencia usa o parámetro obsoleto &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'deprecated_params',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con parámetros obsoletos',
		hidden = false },
	empty_citation = {
		message = 'Referencia baleira',
		anchor = 'empty_citation',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias baleiras',
		hidden = false },
	first_missing_last = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;first$2=&lt;/code&gt; sen &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;last$2=&lt;/code&gt; in $1',
		anchor = 'first_missing_last',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen autor ou editor',
		hidden = false },
	format_missing_url = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; require &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$2=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'format_missing_url',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen URL e con formato',
		hidden = true },
	invalid_param_val = {
		message = 'O valor &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=$2&lt;/code&gt; é incorrecto',
		anchor = 'invalid_param_val',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con valores incorrectos',
		hidden = false },
	invisible_char = {
		message = 'Carácter $1 en $2 na posición $3',
		anchor = 'invisible_char',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con caracteres invisibles',
		hidden = false },
	missing_name = {
		message = 'Faltan o &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;apelido$2=&lt;/code&gt; en $1',
		anchor = 'missing_name',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias sen autor ou editor',
		hidden = false },
	param_has_ext_link = {
		message = 'Ligazón externa en &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;$1&lt;/code&gt;',
		anchor = 'param_has_ext_link',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con ligazóns externas incorrectas en parámetros',
		hidden = false },
	parameter_ignored = {
		message = 'Parámetro descoñecido &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; ignorado',
		anchor = 'parameter_ignored',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con parámetros descoñecidos',
		hidden = false },
	parameter_ignored_suggest = {
		message = 'Parámetro descoñecido &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt; ignorado (suxírese &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$2=&lt;/code&gt;)',
		anchor = 'parameter_ignored_suggest',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con parámetros suxeridos',
		hidden = false },
	redundant_parameters = {
		message = '$1 redundantes',
		anchor = 'redundant_parameters',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con parámetros redundantes',
		hidden = false },
	text_ignored = {
		message = 'Texto &quot;$1&quot; ignorado',
		anchor = 'text_ignored',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con parámetros sen nome',
		hidden = false },
	trans_missing_title = {
		message = '&lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1-trad=&lt;/code&gt; require &lt;code style=&quot;'..code_style..'&quot;&gt;&amp;#124;$1=&lt;/code&gt;',
		anchor = 'trans_missing_title',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con termos traducidos sen o orixinal',
		hidden = false },
	vancouver = {
		message = 'Erro no estilo Vancouver: $1',
		anchor = 'vancouver',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con erros no estilo Vancouver',
		hidden = false },
	wikilink_in_url = {
		message = 'Ligazón wiki dentro do título da URL',										-- uses ndash
		anchor = 'wikilink_in_url',
		category = 'Wikipedia:Páxinas con referencias con ligazóns wiki dentro do título da URL',							-- uses ndash
		hidden = false },
}

--[[--------------------------&lt; I D _ H A N D L E R S &gt;--------------------------------------------------------

The following contains a list of values for various defined identifiers.  For each identifier we specify a
variety of information necessary to properly render the identifier in the citation.

	parameters: a list of parameter aliases for this identifier
	link: Wikipedia article name
	label: the alternate name to apply to link
	mode: 	'manual' when there is a specific function in the code to handle the identifier;
			'external' for identifiers that link outside of Wikipedia;
	prefix: the first part of a url that will be concatenated with a second part which usually contains the identifier
	encode: true if uri should be percent encoded; otherwise false
	COinS: identifier link or keyword for use in COinS:
		for identifiers registered at info-uri.info use: info:....
		for identifiers that have COinS keywords, use the keyword: rft.isbn, rft.issn, rft.eissn
		for others make a url using the value in prefix, use the keyword: pre (not checked; any text other than 'info' or 'rft' works here)
		set to nil to leave the identifier out of the COinS
	separator: character or text between label and the identifier in the rendered citation
]]

local id_handlers = {
	['ARXIV'] = {
		parameters = {'arxiv', 'ARXIV', 'eprint'}, 
		link = 'arXiv',
		label = 'arXiv',
		mode = 'manual',
		prefix = '//arxiv.org/abs/', 											-- protocol relative tested 2013-09-04
		encode = false,
		COinS = 'info:arxiv',
		separator = ':',
	},
	['ASIN'] = {
		parameters = { 'asin', 'ASIN' },	   
		link = 'Amazon Standard Identification Number',
		label = 'ASIN',
		mode = 'manual',
		prefix = '//www.amazon.',
		COinS = nil,															-- no COinS for this id (needs thinking on implementation because |asin-tld=)
		separator = '&amp;nbsp;',
		encode = false;
	},
	['BIBCODE'] = {
		parameters = {'bibcode', 'BIBCODE'}, 
		link = 'Bibcode',
		label = 'Bibcode',
--		mode = 'external',
		mode = 'manual',
		prefix = 'http://adsabs.harvard.edu/abs/',
		encode = false,
		COinS = 'info:bibcode',
		separator = ':',
	},
	['DOI'] = {
		parameters = { 'doi', 'DOI' },
		link = 'Digital object identifier',
		label = 'doi',
		mode = 'manual',
		prefix = '//dx.doi.org/',
		COinS = 'info:doi',
		separator = ':',
		encode = true,
	},
	['EISSN'] = {
		parameters = {'eissn', 'EISSN'}, 
		link = 'ISSN#Electronic_ISSN',
		label = 'eISSN',
		mode = 'manual',
		prefix = '//www.worldcat.org/issn/',
		COinS = 'rft.eissn',
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['HDL'] = {
		parameters = { 'hdl', 'HDL' },
		link = 'Handle System',
		label = 'hdl',
		mode = 'manual',
		prefix = '//hdl.handle.net/',
		COinS = 'info:hdl',
		separator = ':',
		encode = true,
	},
	['ISBN'] = {
		parameters = {'isbn', 'ISBN', 'isbn13', 'ISBN13'}, 
		link = 'ISBN',
		label = 'ISBN',
		mode = 'manual',
		prefix = 'Special:BookSources/',
		COinS = 'rft.isbn',
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['ISMN'] = {
		parameters = {'ismn', 'ISMN'}, 
		link = 'International Standard Music Number',
		label = 'ISMN',
		mode = 'manual',
		prefix = '',															-- not currently used; 
		COinS = 'nil',															-- nil because we can't use pre or rft or info:
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['ISSN'] = {
		parameters = {'issn', 'ISSN'}, 
		link = 'ISSN',
		label = 'ISSN',
		mode = 'manual',
		prefix = '//www.worldcat.org/issn/',
		COinS = 'rft.issn',
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['JFM'] = {
		parameters = {'jfm', 'JFM'}, 
		link = 'Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik',
		label = 'JFM',
		mode = 'external',
		prefix = '//zbmath.org/?format=complete&amp;q=an:',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['JSTOR'] = {
		parameters = {'jstor', 'JSTOR'}, 
		link = 'JSTOR',
		label = 'JSTOR',
		mode = 'external',
		prefix = '//www.jstor.org/stable/', 									-- protocol relative tested 2013-09-04
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['LCCN'] = {
		parameters = {'LCCN', 'lccn'}, 
		link = 'Library of Congress Control Number',
		label = 'LCCN',
		mode = 'manual',
		prefix = '//lccn.loc.gov/', 											-- protocol relative tested 2015-12-28
		COinS = 'info:lccn',													-- use prefix value
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['MR'] = {
		parameters = {'MR', 'mr'}, 
		link = 'Mathematical Reviews',
		label = 'MR',
		mode = 'external',
		prefix = '//www.ams.org/mathscinet-getitem?mr=', 						-- protocol relative tested 2013-09-04
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['OCLC'] = {
		parameters = {'OCLC', 'oclc'}, 
		link = 'Online Computer Library Center',
		label = 'OCLC',
		mode = 'manual',
		prefix = '//www.worldcat.org/oclc/',
		COinS = 'info:oclcnum',
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['OL'] = {
		parameters = { 'ol', 'OL' },
		link = 'Open Library',
		label = 'OL',
		mode = 'manual',
		prefix = '//openlibrary.org/',
		COinS = nil,															-- no COinS for this id (needs thinking on implementation because /authors/books/works/OL)
		separator = '&amp;nbsp;',
		encode = true,
	},
	['OSTI'] = {
		parameters = {'OSTI', 'osti'}, 
		link = 'Office of Scientific and Technical Information',
		label = 'OSTI',
		mode = 'external',
		prefix = '//www.osti.gov/energycitations/product.biblio.jsp?osti_id=',	-- protocol relative tested 2013-09-04
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['PMC'] = {
		parameters = {'PMC', 'pmc'}, 
		link = 'PubMed Central',
		label = 'PMC',
		mode = 'manual',
		prefix = '//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC', 
		suffix = &quot; &quot;,
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['PMID'] = {
		parameters = {'PMID', 'pmid'}, 
		link = 'PubMed',
		label = 'PMID',
		mode = 'manual',
		prefix = '//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/',
		COinS = 'info:pmid',
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['RFC'] = {
		parameters = {'RFC', 'rfc'}, 
		link = 'Request for Comments',
		label = 'RFC',
		mode = 'external',
		prefix = '//tools.ietf.org/html/rfc',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = false,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['SSRN'] = {
		parameters = {'SSRN', 'ssrn'}, 
		link = 'Social Science Research Network',
		label = 'SSRN',
		mode = 'external',
		prefix = '//ssrn.com/abstract=', 										-- protocol relative tested 2013-09-04
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['USENETID'] = {
		parameters = {'message-id'},
		link = 'Usenet',
		label = 'Usenet:',
		mode = 'manual',
		prefix = 'news:',
		encode = false,
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
	['ZBL'] = {
		parameters = {'ZBL', 'zbl'}, 
		link = 'Zentralblatt MATH',
		label = 'Zbl',
		mode = 'external',
		prefix = '//zbmath.org/?format=complete&amp;q=an:',
		COinS = 'pre',															-- use prefix value
		encode = true,
		separator = '&amp;nbsp;',
	},
}

return 	{
	aliases = aliases,
	defaults = defaults,
	error_conditions = error_conditions,
	id_handlers = id_handlers,
	keywords = keywords,
	stripmarkers=stripmarkers,
	invisible_chars = invisible_chars,
	maint_cats = maint_cats,
	messages = messages,
	presentation = presentation,
	prop_cats = prop_cats,
	script_lang_codes = script_lang_codes,
	title_types = title_types,
	uncategorized_namespaces = uncategorized_namespaces,
	uncategorized_subpages = uncategorized_subpages,
	templates_using_volume = templates_using_volume,
	templates_using_issue = templates_using_issue,
	templates_not_using_page = templates_not_using_page,
	}</text>
      <sha1>nzc7mpvmewq0istn455m1412r287twv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Citas/ValidaciónDatas</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4093</id>
    <revision>
      <id>19503</id>
      <parentid>19502</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Módulo:Citas/ValidaciónDatas]]</comment>
      <origin>19502</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="40348" sha1="tobx5lmh5b093nc93dh3hdxy1bk23q2" xml:space="preserve">
local p = {}


--[[--------------------------&lt; F O R W A R D   D E C L A R A T I O N S &gt;--------------------------------------
]]

local is_set, in_array;																	-- imported function from selected Module:Citation/CS1/Utilities


--[=[-------------------------&lt; I S _ V A L I D _ A C C E S S D A T E &gt;----------------------------------------

returns true if:
	Wikipedia start date &lt;= accessdate &lt; today + 2 days

Wikipedia start date is 2001-01-15T00:00:00 UTC which is 979516800 seconds after 1970-01-01T00:00:00 UTC (the start of Unix time)
accessdate is the date provided in |accessdate= at time 00:00:00 UTC
today is the current date at time 00:00:00 UTC plus 48 hours
	if today is 2015-01-01T00:00:00 then
		adding 24 hours gives 2015-01-02T00:00:00 – one second more than today
		adding 24 hours gives 2015-01-03T00:00:00 – one second more than tomorrow

This function does not work for languages other than English.  Wikimedia #time: parser apparently doesn't understand
non-Engish date month names. This function will always return false when the date contains a non-English month name
because good1 is false after the call to lang.formatDate.

For the time being, to use this function, supply it with YYYY-MM-DD format dates.  See
[[bs:Modul:Citation/CS1/Date validation/igralište]] for one possible solution.

]=]

local function is_valid_accessdate (accessdate)
	local lang = mw.getContentLanguage();
	local good1, good2;
	local access_ts, tomorrow_ts;												-- to hold unix time stamps representing the dates
		
	good1, access_ts = pcall( lang.formatDate, lang, 'U', accessdate );			-- convert accessdate value to unix timesatmp 
	good2, tomorrow_ts = pcall( lang.formatDate, lang, 'U', 'today + 2 days' );	-- today midnight + 2 days is one second more than all day tomorrow
	
	if good1 and good2 then
		access_ts = tonumber (access_ts);										-- convert to numbers for the comparison
		tomorrow_ts = tonumber (tomorrow_ts);
	else
		return false;															-- one or both failed to convert to unix time stamp
	end
	
	if 979516800 &lt;= access_ts and access_ts &lt; tomorrow_ts then					-- Wikipedia start date &lt;= accessdate &lt; tomorrow's date
		return true;
	else
		return false;															-- accessdate out of range
	end
end


--[[--------------------------&lt; G E T _ M O N T H _ N U M B E R &gt;----------------------------------------------

returns a number according to the month in a date: 1 for January, etc.  Capitalization and spelling must be correct. If not a valid month, returns 0

]]

local function get_month_number (month)
local long_months = {['January']=1, ['February']=2, ['March']=3, ['April']=4, ['May']=5, ['June']=6, ['July']=7, ['August']=8, ['September']=9, ['October']=10, ['November']=11, ['December']=12};
local short_months = {['Jan']=1, ['Feb']=2, ['Mar']=3, ['Apr']=4, ['May']=5, ['Jun']=6, ['Jul']=7, ['Aug']=8, ['Sep']=9, ['Oct']=10, ['Nov']=11, ['Dec']=12};
	return long_months[month] or												-- if month is the long-form name
		short_months[month] or													-- if month is the short-form name
		0;																		-- misspelled, improper case, or not a month name
end


--[[--------------------------&lt; I S _ V A L I D _ E M B A R G O _ D A T E &gt;------------------------------------

returns true and date value if that value has proper dmy, mdy, ymd format.

returns false and 9999 (embargoed forever) when date value is not proper format; assumes that when |embargo= is
set, the editor intended to embargo a pmc but |embargo= does not hold a single date.

]]

local function is_valid_embargo_date (v)
	if v:match ('^%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d$') or									-- ymd
		v:match ('^%d%d?%s+%a+%s+%d%d%d%d$') or									-- dmy
		v:match ('^%a+%s+%d%d?%s*,%s*%d%d%d%d$') then							-- mdy
			return true, v;
	end
	return false, '9999';														-- if here not good date so return false and set embargo date to long time in future
end


--[[--------------------------&lt; G E T _ S E A S O N _ N U M B E R &gt;--------------------------------------------

returns a number according to the sequence of seasons in a year: 1 for Winter, etc.  Capitalization and spelling must be correct. If not a valid season, returns 0

]]

local function get_season_number (season)
local season_list = {['Winter']=21, ['Spring']=22, ['Summer']=23, ['Fall']=24, ['Autumn']=24};	-- make sure these numbers do not overlap month numbers
local temp;
	temp=season_list[season];
	if temp then return temp; end												-- if season is a valid name return its number
	return 0;																	-- misspelled, improper case, or not a season name
end

--[[--------------------------&lt; I S _ P R O P E R _ N A M E &gt;--------------------------------------------------

returns a non-zero number if date contains a recognized proper name.  Capitalization and spelling must be correct.

]]

local function is_proper_name (name)
local name_list = {['Christmas']=31}
local temp;
	temp=name_list[name];
	if temp then return temp; end				-- if name is a valid name return its number
	return 0;									-- misspelled, improper case, or not a proper name
end

--[[--------------------------&lt; I S _ V A L I D _ M O N T H _ O R _ S E A S O N &gt;------------------------------

--returns true if month or season is valid (properly spelled, capitalized, abbreviated)

]]

local function is_valid_month_or_season (month_season)
	if 0 == get_month_number (month_season) then		-- if month text isn't one of the twelve months, might be a season
		if 0 == get_season_number (month_season) then	-- not a month, is it a season?
			return false;								-- return false not a month or one of the five seasons
		end
	end
	return true;
end

--[[--------------------------&lt; I S _ V A L I D _ Y E A R &gt;----------------------------------------------------

Function gets current year from the server and compares it to year from a citation parameter.  Years more than one year in the future are not acceptable.

]]
local year_limit;
local function is_valid_year(year)
--	if not is_set(year_limit) then
--		year_limit = tonumber(os.date(&quot;%Y&quot;))+1;			-- global variable so we only have to fetch it once
--	end
	return tonumber(year)
	--&lt;= year_limit;				-- false if year is in the future more than one year
end

--[[--------------------------&lt; I S _ V A L I D _ D A T E &gt;----------------------------------------------------
Returns true if day is less than or equal to the number of days in month and year is no farther into the future
than next year; else returns false.

Assumes Julian calendar prior to year 1582 and Gregorian calendar thereafter. Accounts for Julian calendar leap
years before 1582 and Gregorian leap years after 1582. Where the two calendars overlap (1582 to approximately
1923) dates are assumed to be Gregorian.

]]

local function is_valid_date (year, month, day)
local days_in_month = {31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31};
local month_length;
	if not is_valid_year(year) then												-- no farther into the future than next year
		return false;
	end
	
	month = tonumber(month);													-- required for YYYY-MM-DD dates
	
	if (2==month) then															-- if February
		month_length = 28;														-- then 28 days unless
		if 1582 &gt; tonumber(year) then											-- Julian calendar
			if 0==(year%4) then
				month_length = 29;
			end
		else																	-- Gregorian calendar
			if (0==(year%4) and (0~=(year%100) or 0==(year%400))) then			-- is a leap year?
				month_length = 29;												-- if leap year then 29 days in February
			end
		end
	else
		month_length=days_in_month[month];
	end

	if tonumber (day) &gt; month_length then
		return false;
	end
	return true;
end

--[[--------------------------&lt; I S _ V A L I D _ M O N T H _ R A N G E _ S T Y L E &gt;--------------------------

Months in a range are expected to have the same style: Jan–Mar or October–December but not February–Mar or Jul–August. 
There is a special test for May because it can be either short or long form.

Returns true when style for both months is the same

]]

local function is_valid_month_range_style (month1, month2)
local len1 = month1:len();
local len2 = month2:len();
	if len1 == len2 then
		return true;															-- both months are short form so return true
	elseif 'May' == month1 or 'May'== month2 then
		return true;															-- both months are long form so return true
	elseif 3 == len1 or 3 == len2 then
		return false;															-- months are mixed form so return false
	else
		return true;															-- both months are long form so return true
	end
end


--[[--------------------------&lt; I S _ V A L I D _ M O N T H _ S E A S O N _ R A N G E &gt;------------------------

Check a pair of months or seasons to see if both are valid members of a month or season pair.

Month pairs are expected to be left to right, earliest to latest in time.

Similarly, seasons are also left to right, earliest to latest in time.  There is an oddity with seasons: winter is assigned a value of 1, spring 2, ...,
fall and autumn 4.  Because winter can follow fall/autumn at the end of a calender year, a special test is made to see if |date=Fall-Winter yyyy (4-1) is the date.

]]

local function is_valid_month_season_range(range_start, range_end)
	local range_start_number = get_month_number (range_start);
	local range_end_number;
	
	if 0 == range_start_number then												-- is this a month range?
		local range_start_number = get_season_number (range_start);				-- not a month; is it a season? get start season number
		range_end_number = get_season_number (range_end);						-- get end season number

		if 0 ~= range_start_number then											-- is start of range a season?
			if range_start_number &lt; range_end_number then						-- range_start is a season
				return true;													-- return true when range_end is also a season and follows start season; else false
			end
			if 24 == range_start_number and 21 == range_end_number then			-- special case when season range is Fall-Winter or Autumn-Winter
				return true;
			end
		end
		return false;		-- range_start is not a month or a season; or range_start is a season and range_end is not; or improper season sequence
	end

	range_end_number = get_month_number (range_end);							-- get end month number
	if range_start_number &lt; range_end_number then								-- range_start is a month; does range_start precede range_end?
		if is_valid_month_range_style (range_start, range_end) then				-- do months have the same style?
			return true;														-- proper order and same style
		end
	end
	return false;																-- range_start month number is greater than or equal to range end number; or range end isn't a month
end


--[[--------------------------&lt; M A K E _ C O I N S _ D A T E &gt;------------------------------------------------

This function receives a table of date parts for one or two dates and an empty table reference declared in
Module:Citation/CS1.  The function is called only for |date= parameters and only if the |date=&lt;value&gt; is 
determined to be a valid date format.  The question of what to do with invalid date formats is not answered here.

The date parts in the input table are converted to an ISO 8601 conforming date string:
	single whole dates:		yyyy-mm-dd
	month and year dates:	yyyy-mm
	year dates:				yyyy
	ranges:					yyyy-mm-dd/yyyy-mm-dd
							yyyy-mm/yyyy-mm
							yyyy/yyyy

Dates in the Julian calendar are reduced to year or year/year so that we don't have to do calendar conversion from
Julian to Proleptic Gregorian.

The input table has:
	year, year2 – always present; if before 1582, ignore months and days if present
	month, month2 – 0 if not provided, 1-12 for months, 21-24 for seasons; 31– proper name dates
	day, day2 –  0 if not provided, 1-31 for days
	
the output table receives:
	rftdate:	an IS8601 formatted date
	rftchron:	a free-form version of the date, usually without year which is in rftdate (season ranges and propername dates)
	rftssn:		one of four season keywords: winter, spring, summer, fall (lowercase)

]]

local function make_COinS_date (input, tCOinS_date)
	local date;																	-- one date or first date in a range
	local date2 = '';															-- end of range date
	
	if 1582 &gt; tonumber(input.year) or 20 &lt; tonumber(input.month) then			-- Julian calendar or season so &amp;rft.date gets year only
		date = input.year;
		if 0 ~= input.year2 and input.year ~= input.year2 then					-- if a range, only the second year portion when not the same as range start year
			date = string.format ('%.4d/%.4d', tonumber(input.year), tonumber(input.year2))		-- assemble the date range
		end
		if 20 &lt; tonumber(input.month) then										-- if season or propername date
			local season = {[21]='winter', [22]='spring', [23]='summer', [24]='fall', [31]='Christmas'};	-- seasons lowercase, no autumn; proper names use title case
			if 0 == input.month2 then											-- single season date
				if 30 &lt;tonumber(input.month) then
					tCOinS_date.rftchron = season[input.month];					-- proper name dates
				else
					tCOinS_date.rftssn = season[input.month];					-- seasons
				end
			else																-- season range with a second season specified
				if input.year ~= input.year2 then								-- season year – season year range or season year–year
					tCOinS_date.rftssn = season[input.month];					-- start of range season; keep this?
					if 0~= input.month2 then
						tCOinS_date.rftchron = string.format ('%s %s – %s %s', season[input.month], input.year, season[input.month2], input.year2);
					end
				else															-- season–season year range
					tCOinS_date.rftssn = season[input.month];					-- start of range season; keep this?
					tCOinS_date.rftchron = season[input.month] .. '–' .. season[input.month2];	-- season–season year range
				end
			end
		end
		tCOinS_date.rftdate = date;
		return;																	-- done
	end
	
	if 0 ~= input.day then
		date = string.format ('%s-%.2d-%.2d', input.year, tonumber(input.month), tonumber(input.day));	-- whole date
	elseif 0 ~= input.month then
		date = string.format ('%s-%.2d', input.year, tonumber(input.month));	-- year and month
	else
		date = string.format ('%s', input.year);								-- just year
	end

	if 0 ~= input.year2 then
		if 0 ~= input.day2 then
			date2 = string.format ('/%s-%.2d-%.2d', input.year2, tonumber(input.month2), tonumber(input.day2));		-- whole date
		elseif 0 ~= input.month2 then
			date2 = string.format ('/%s-%.2d', input.year2, tonumber(input.month2));	-- year and month
		else
			date2 = string.format ('/%s', input.year2);							-- just year
		end
	end
	
	tCOinS_date.rftdate = date .. date2;										-- date2 has the '/' separator
	return;
end


--[[--------------------------&lt; C H E C K _ D A T E &gt;----------------------------------------------------------

Check date format to see that it is one of the formats approved by WP:DATESNO or WP:DATERANGE. Exception: only
allowed range separator is endash.  Additionally, check the date to see that it is a real date: no 31 in 30-day
months; no 29 February when not a leap year.  Months, both long-form and three character abbreviations, and seasons
must be spelled correctly.  Future years beyond next year are not allowed.

If the date fails the format tests, this function returns false and does not return values for anchor_year and
COinS_date.  When this happens, the date parameter is used in the COinS metadata and the CITEREF identifier gets
its year from the year parameter if present otherwise CITEREF does not get a date value.

Inputs:
	date_string - date string from date-holding parameters (date, year, accessdate, embargo, archivedate, etc.)

Returns:
	false if date string is not a real date; else
	true, anchor_year, COinS_date
		anchor_year can be used in CITEREF anchors
		COinS_date is ISO 8601 format date; see make_COInS_date()

]]

local function check_date (date_string, tCOinS_date)
	local year;			-- assume that year2, months, and days are not used;
	local year2=0;		-- second year in a year range
	local month=0;
	local month2=0;		-- second month in a month range
	local day=0;
	local day2=0;		-- second day in a day range
	local anchor_year;
	local coins_date;

	if date_string:match(&quot;^%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d$&quot;) then										-- year-initial numerical year month day format
		year, month, day=string.match(date_string, &quot;(%d%d%d%d)%-(%d%d)%-(%d%d)&quot;);
		if 12 &lt; tonumber(month) or 1 &gt; tonumber(month) or 1582 &gt; tonumber(year) or 0 == tonumber(day) then return false; end	-- month or day number not valid or not Gregorian calendar
		anchor_year = year;

	elseif date_string:match(&quot;^%a+ +[1-9]%d?, +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then						-- month-initial: month day, year
		month, day, anchor_year, year=string.match(date_string, &quot;(%a+)%s*(%d%d?),%s*((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		month = get_month_number (month);
		if 0 == month then return false; end												-- return false if month text isn't one of the twelve months
				
	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^%a+ +[1-9]%d?[%-–][1-9]%d?, +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then				-- month-initial day range: month day–day, year; days are separated by endash
		month, day, day2, anchor_year, year=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%a+) +(%d%d?)[%-–](%d%d?), +((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		if tonumber(day) &gt;= tonumber(day2) then return false; end							-- date range order is left to right: earlier to later; dates may not be the same;
		month = get_month_number (month);
		if 0 == month then return false; end												-- return false if month text isn't one of the twelve months
		month2=month;																		-- for metadata
		year2=year;

	elseif date_string:match(&quot;^[1-9]%d? +%a+ +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then						-- day-initial: day month year
		day, month, anchor_year, year=string.match(date_string, &quot;(%d%d*)%s*(%a+)%s*((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		month = get_month_number (month);
		if 0 == month then return false; end												-- return false if month text isn't one of the twelve months

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^[1-9]%d?[%-–][1-9]%d? +%a+ +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then				-- day-range-initial: day–day month year; days are separated by endash
		day, day2, month, anchor_year, year=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%d%d?)[%-–](%d%d?) +(%a+) +((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		if tonumber(day) &gt;= tonumber(day2) then return false; end							-- date range order is left to right: earlier to later; dates may not be the same;
		month = get_month_number (month);
		if 0 == month then return false; end												-- return false if month text isn't one of the twelve months
		month2=month;																		-- for metadata
		year2=year;

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^[1-9]%d? +%a+ [%-–] [1-9]%d? +%a+ +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then		-- day initial month-day-range: day month - day month year; uses spaced endash
		day, month, day2, month2, anchor_year, year=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%d%d?) +(%a+) [%-–] (%d%d?) +(%a+) +((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		if (not is_valid_month_season_range(month, month2)) or not is_valid_year(year) then return false; end	-- date range order is left to right: earlier to later;
		month = get_month_number (month);													-- for metadata
		month2 = get_month_number (month2);
		year2=year;

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^%a+ +[1-9]%d? [%-–] %a+ +[1-9]%d?, +[1-9]%d%d%d?%a?$&quot;) then		-- month initial month-day-range: month day – month day, year;  uses spaced endash
		month, day, month2, day2, anchor_year, year=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%a+) +(%d%d?) [%-–] (%a+) +(%d%d?), +((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		if (not is_valid_month_season_range(month, month2)) or not is_valid_year(year) then return false; end
		month = get_month_number (month);													-- for metadata
		month2 = get_month_number (month2);
		year2=year;

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^[1-9]%d? +%a+ +[1-9]%d%d%d [%-–] [1-9]%d? +%a+ +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then		-- day initial month-day-year-range: day month year - day month year; uses spaced endash
		day, month, year, day2, month2, anchor_year, year2=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%d%d?) +(%a+) +(%d%d%d%d?) [%-–] (%d%d?) +(%a+) +((%d%d%d%d?)%a?)&quot;);
		if tonumber(year2) &lt;= tonumber(year) then return false; end												-- must be sequential years, left to right, earlier to later
		if not is_valid_year(year2) or not is_valid_month_range_style(month, month2) then return false; end		-- year2 no more than one year in the future; months same style
		month = get_month_number (month);																		-- for metadata
		month2 = get_month_number (month2);

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^%a+ +[1-9]%d?, +[1-9]%d%d%d [%-–] %a+ +[1-9]%d?, +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then		-- month initial month-day-year-range: month day, year – month day, year;  uses spaced endash
		month, day, year, month2, day2, anchor_year, year2=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%a+) +(%d%d?), +(%d%d%d%d) [%-–] (%a+) +(%d%d?), +((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		if tonumber(year2) &lt;= tonumber(year) then return false; end												-- must be sequential years, left to right, earlier to later
		if not is_valid_year(year2) or not is_valid_month_range_style(month, month2) then return false; end		-- year2 no more than one year in the future; months same style
		month = get_month_number (month);																		-- for metadata
		month2 = get_month_number (month2);

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^%a+ +[1-9]%d%d%d[%-–]%d%d%a?$&quot;) then								-- special case Winter/Summer year-year (YYYY-YY); year separated with unspaced endash
		local century;
		month, year, century, anchor_year, year2=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%a+) +((%d%d)%d%d)[%-–]((%d%d)%a?)&quot;);
		if 'Winter' ~= month and 'Summer' ~= month then return false end;					-- 'month' can only be Winter or Summer
		anchor_year=year..'–'..anchor_year;													-- assemble anchor_year from both years
		year2 = century..year2;																-- add the century to year2 for comparisons
		if 1 ~= tonumber(year2) - tonumber(year) then return false; end						-- must be sequential years, left to right, earlier to later
		if not is_valid_year(year2) then return false; end									-- no year farther in the future than next year
		month = get_season_number (month);

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^%a+ +[1-9]%d%d%d[%-–][1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then						-- special case Winter/Summer year-year; year separated with unspaced endash
		month, year, anchor_year, year2=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%a+) +(%d%d%d%d)[%-–]((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		if 'Winter' ~= month and 'Summer' ~= month then return false end;					-- 'month' can only be Winter or Summer
		anchor_year=year..'–'..anchor_year;													-- assemble anchor_year from both years
		if 1 ~= tonumber(year2) - tonumber(year) then return false; end						-- must be sequential years, left to right, earlier to later
		if not is_valid_year(year2) then return false; end									-- no year farther in the future than next year
		month = get_season_number (month);													-- for metadata

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^%a+ +[1-9]%d%d%d% [%-–] %a+ +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then				-- month/season year - month/season year; separated by spaced endash
		month, year, month2, anchor_year, year2=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%a+) +(%d%d%d%d) [%-–] (%a+) +((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		anchor_year=year..'–'..anchor_year;													-- assemble anchor_year from both years
		if tonumber(year) &gt;= tonumber(year2) then return false; end							-- left to right, earlier to later, not the same
		if not is_valid_year(year2) then return false; end									-- no year farther in the future than next year
		if 0 ~= get_month_number(month) and 0 ~= get_month_number(month2) and is_valid_month_range_style(month, month2) then 	-- both must be month year, same month style
			month = get_month_number(month);
			month2 = get_month_number(month2);
		elseif 0 ~= get_season_number(month) and 0 ~= get_season_number(month2) then		-- both must be or season year, not mixed
			month = get_season_number(month);
			month2 = get_season_number(month2);
		else
			 return false;
		end

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^%a+[%-–]%a+ +[1-9]%d%d%d%a?$&quot;) then					-- month/season range year; months separated by endash 
		month, month2, anchor_year, year=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%a+)[%-–](%a+)%s*((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		if (not is_valid_month_season_range(month, month2)) or (not is_valid_year(year)) then return false; end
		if 0 ~= get_month_number(month) then									-- determined to be a valid range so just check this one to know if month or season
			month = get_month_number(month);
			month2 = get_month_number(month2);
		else
			month = get_season_number(month);
			month2 = get_season_number(month2);
		end
		year2=year;
		
	elseif date_string:match(&quot;^%a+ +%d%d%d%d%a?$&quot;) then							-- month/season year or proper-name year
		month, anchor_year, year=date_string:match(&quot;(%a+)%s*((%d%d%d%d)%a?)&quot;);
		if not is_valid_year(year) then return false; end
		if not is_valid_month_or_season (month) and 0 == is_proper_name (month) then return false; end
		if 0 ~= get_month_number(month) then									-- determined to be a valid range so just check this one to know if month or season
			month = get_month_number(month);
		elseif 0 ~= get_season_number(month) then
			month = get_season_number(month);
		else
			month = is_proper_name (month);										-- must be proper name; not supported in COinS
		end

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^[1-9]%d%d%d?[%-–][1-9]%d%d%d?%a?$&quot;) then				-- Year range: YYY-YYY or YYY-YYYY or YYYY–YYYY; separated by unspaced endash; 100-9999
		year, anchor_year, year2=mw.ustring.match(date_string, &quot;(%d%d%d%d?)[%-–]((%d%d%d%d?)%a?)&quot;);
		anchor_year=year..'–'..anchor_year;										-- assemble anchor year from both years
		if tonumber(year) &gt;= tonumber(year2) then return false; end				-- left to right, earlier to later, not the same
		if not is_valid_year(year2) then return false; end						-- no year farther in the future than next year

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;^[1-9]%d%d%d[%-–]%d%d%a?$&quot;) then						-- Year range: YYYY–YY; separated by unspaced endash
		local century;
		year, century, anchor_year, year2=mw.ustring.match(date_string, &quot;((%d%d)%d%d)[%-–]((%d%d)%a?)&quot;);
		anchor_year=year..'–'..anchor_year;										-- assemble anchor year from both years
		if 13 &gt; tonumber(year2) then return false; end							-- don't allow 2003-05 which might be May 2003
		year2 = century..year2;													-- add the century to year2 for comparisons
		if tonumber(year) &gt;= tonumber(year2) then return false; end				-- left to right, earlier to later, not the same
		if not is_valid_year(year2) then return false; end						-- no year farther in the future than next year

	elseif date_string:match(&quot;^[1-9]%d%d%d?%a?$&quot;) then							-- year; here accept either YYY or YYYY
		anchor_year, year=date_string:match(&quot;((%d%d%d%d?)%a?)&quot;);
		if false == is_valid_year(year) then
			return false;
		end

	else
		return false;															-- date format not one of the MOS:DATE approved formats
	end

	local result=true;															-- check whole dates for validity; assume true because not all dates will go through this test
	if 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 == month2 and 0 == day2 then		-- YMD (simple whole date)
		result=is_valid_date(year,month,day);

	elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 == month2 and 0 ~= day2 then	-- YMD-d (day range)
		result=is_valid_date(year,month,day);
		result=result and is_valid_date(year,month,day2);

	elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 == year2 and 0 ~= month2 and 0 ~= day2 then	-- YMD-md (day month range)
		result=is_valid_date(year,month,day);
		result=result and is_valid_date(year,month2,day2);

	elseif 0 ~= year and 0 ~= month and 0 ~= day and 0 ~= year2 and 0 ~= month2 and 0 ~= day2 then	-- YMD-ymd (day month year range)
		result=is_valid_date(year,month,day);
		result=result and is_valid_date(year2,month2,day2);
	end
	
	if false == result then return false; end

	if nil ~= tCOinS_date then													-- this table only passed into this function when testing |date= parameter values
		make_COinS_date ({year=year, month=month, day=day, year2=year2, month2=month2, day2=day2}, tCOinS_date);	-- make an ISO 8601 date string for COinS
	end
	
	return true, anchor_year;													-- format is good and date string represents a real date
end	


--[[--------------------------&lt; D A T E S &gt;--------------------------------------------------------------------

Cycle the date-holding parameters in passed table date_parameters_list through check_date() to check compliance with MOS:DATE. For all valid dates, check_date() returns
true. The |date= parameter test is unique, it is the only date holding parameter from which values for anchor_year (used in CITEREF identifiers) and COinS_date (used in
the COinS metadata) are derived.  The |date= parameter is the only date-holding parameter that is allowed to contain the no-date keywords &quot;n.d.&quot; or &quot;nd&quot; (without quotes).

Unlike most error messages created in this module, only one error message is created by this function. Because all of the date holding parameters are processed serially,
a single error message is created as the dates are tested.

]]

local function dates(date_parameters_list, tCOinS_date)
	local anchor_year;		-- will return as nil if the date being tested is not |date=
	local COinS_date;		-- will return as nil if the date being tested is not |date=
	local embargo_date;															-- if embargo date is a good dmy, mdy, ymd date then holds original value else reset to 9999
	local error_message = &quot;&quot;;
	local good_date = false;
	
	for k, v in pairs(date_parameters_list) do									-- for each date-holding parameter in the list
--		if is_set(v) then														-- if the parameter has a value
			if v:match(&quot;^c%. [1-9]%d%d%d?%a?$&quot;) then							-- special case for c. year or with or without CITEREF disambiguator - only |date= and |year=
				local year = v:match(&quot;c%. ([1-9]%d%d%d?)%a?&quot;);					-- get the year portion so it can be tested
				if 'date'==k then
					anchor_year, COinS_date = v:match(&quot;((c%. [1-9]%d%d%d?)%a?)&quot;);	-- anchor year and COinS_date only from |date= parameter
					good_date = is_valid_year(year);
				elseif 'year'==k then
					good_date = is_valid_year(year);
				end
			elseif 'date'==k then												-- if the parameter is |date=
				if v:match(&quot;^n%.d%.%a?&quot;) then									-- if |date=n.d. with or without a CITEREF disambiguator
					good_date, anchor_year, COinS_date = true, v:match(&quot;((n%.d%.)%a?)&quot;);	--&quot;n.d.&quot;; no error when date parameter is set to no date
				elseif v:match(&quot;^nd%a?$&quot;) then									-- if |date=nd with or without a CITEREF disambiguator
					good_date, anchor_year, COinS_date = true, v:match(&quot;((nd)%a?)&quot;);	--&quot;nd&quot;;	no error when date parameter is set to no date
				else
					good_date, anchor_year, COinS_date = check_date (v, tCOinS_date);	-- go test the date
				end
			elseif 'access-date'==k then										-- if the parameter is |access-date=
				good_date = check_date (v);										-- go test the date
				if true == good_date then										-- if the date is a valid date
					good_date = is_valid_accessdate (v);						-- is Wikipedia start date &lt; accessdate &lt; tomorrow's date?
				end
			elseif 'embargo'==k then											-- if the parameter is |embargo=
				good_date = check_date (v);										-- go test the date
				if true == good_date then										-- if the date is a valid date
					good_date, embargo_date = is_valid_embargo_date (v);		-- is |embargo= date a single dmy, mdy, or ymd formatted date? yes:returns embargo; no: returns 9999
				end
			else																-- any other date-holding parameter
				good_date = check_date (v);										-- go test the date
			end
			if false==good_date then											-- assemble one error message so we don't add the tracking category multiple times
--				if is_set(error_message) then									-- once we've added the first portion of the error message ...
--					error_message=error_message .. &quot;, &quot;;						-- ... add a comma space separator
--				end
				error_message=error_message .. &quot;&amp;#124;&quot; .. k .. &quot;=&quot;;			-- add the failed parameter
			end
		end
--	end
	return anchor_year, embargo_date, error_message;											-- and done
end


--[[--------------------------&lt; Y E A R _ D A T E _ C H E C K &gt;------------------------------------------------

Compare the value provided in |year= with the year value(s) provided in |date=.  This function returns a numeric value:
	0 - year value does not match the year value in date
	1 - (default) year value matches the year value in date or one of the year values when date contains two years
	2 - year value matches the year value in date when date is in the form YYYY-MM-DD and year is disambiguated (|year=YYYYx)

]]

local function year_date_check (year_string, date_string)
	local year;
	local date1;
	local date2;
	local result = 1;															-- result of the test; assume that the test passes
	
	year = year_string:match ('(%d%d%d%d?)');

	if date_string:match ('%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d') and year_string:match ('%d%d%d%d%a') then	--special case where both date and year are required YYYY-MM-DD and YYYYx
		date1 = date_string:match ('(%d%d%d%d)');
		year = year_string:match ('(%d%d%d%d)');
		if year ~= date1 then
			result = 0;															-- years don't match
		else
			result = 2;															-- years match; but because disambiguated, don't add to maint cat
		end
		
	elseif date_string:match (&quot;%d%d%d%d?.-%d%d%d%d?&quot;) then						-- any of the standard range formats of date with two three- or four-digit years
		date1, date2 = date_string:match (&quot;(%d%d%d%d?).-(%d%d%d%d?)&quot;);
		if year ~= date1 and year ~= date2 then
			result = 0;
		end

	elseif mw.ustring.match(date_string, &quot;%d%d%d%d[%-–]%d%d&quot;) then								-- YYYY-YY date ranges
		local century;
		date1, century, date2 = mw.ustring.match(date_string, &quot;((%d%d)%d%d)[%-–]+(%d%d)&quot;);
		date2 = century..date2;													-- convert YY to YYYY
		if year ~= date1 and year ~= date2 then
			result = 0;
		end

	elseif date_string:match (&quot;%d%d%d%d?&quot;) then									-- any of the standard formats of date with one year
		date1 = date_string:match (&quot;(%d%d%d%d?)&quot;);
		if year ~= date1 then
			result = 0;
		end
	else
		result = 0;																-- no recognizable year in date
	end
	return result;
end


--[[-------------------------&lt; R E F O R M A T   T A B L E S &gt;------------------------------------------------

These table are used exclusively for reformatting dates

]]

local source_patterns = {						-- this table holds patterns that match allowed date formats used to extract date components
	['dmy'] = '(%d%d?)%s+(%a+)%s+(%d%d%d%d)',
	['mdy'] = '(%a+)%s+(%d%d?),%s+(%d%d%d%d)',
	['ymd'] = '(%d%d%d%d)%-(%d%d)-(%d%d)',
	}

local short_formats = {							-- this table holds format strings used by os.date() for short month names
	['dmy'] = '%e %b %Y',
	['mdy'] = '%b %e, %Y',
	['ymd'] = '%F',
	}

local long_formats = {							-- this table holds format strings used by os.date() for long month names
	['dmy'] = '%e %B %Y',
	['mdy'] = '%B %e, %Y',
	['ymd'] = '%F',
	}


--[[-------------------------&lt; G E T _ D M Y _ D A T E _ P A R T S &gt;------------------------------------------

extracts year, month and day from DMY formatted date, places them in the source_date table, and returns.

]]

local function get_dmy_date_parts (date, source_date)
	source_date.day, source_date.month, source_date.year = date:match (source_patterns['dmy']);	-- get date components as strings
	source_date.month = get_month_number (source_date.month);					-- get month number
end


--[[-------------------------&lt; G E T _ M D Y _ D A T E _ P A R T S &gt;------------------------------------------

extracts year, month and day from MDY formatted date, places them in the source_date table, and returns.

]]

local function get_mdy_date_parts (date, source_date)
	source_date.month, source_date.day, source_date.year = date:match (source_patterns['mdy']);	-- get date components as strings
	source_date.month = get_month_number (source_date.month);					-- get month number
end


--[[-------------------------&lt; G E T _ Y M D _ D A T E _ P A R T S &gt;------------------------------------------

extracts year, month and day from YMD formatted date, places them in the source_date table, and returns.

]]

local function get_ymd_date_parts (date, source_date)
	source_date.year, source_date.month, source_date.day = date:match (source_patterns['ymd']);	-- get date components as strings
end


--[[-------------------------&lt; R E F O R M A T _ D A T E S &gt;--------------------------------------------------

Reformats existing dates into the format specified by format and short.

format is one of several keywords: dmy, dmy-all, mdy, mdy-all, ymd, ymd-all.  The all version includes access- and
archive-dates; otherwise these dates are not reformatted

Date ranges, season dates, proper name dates are not currently supported.

]]

local function reformat_dates (date_parameters_list, format, short)
	local all = false;															-- set to false to skip access- and archive-dates
	local format_str;
	local source_date = {};
	
	if format:match('%a+%-all') then
		format = format:match('(%a+)%-all');									-- extract the format
		all = true;																-- set to true to format access- and archive-dates
	end
	
	for param_name, param_val in pairs(date_parameters_list) do					-- for each date-holding parameter in the list
		if is_set(param_val) then												-- if the parameter has a value
			if not all and in_array (param_name, {'access-date', 'archive-date'}) then	-- if access- or archive-date and format not xxx-all
				param_val = '';													-- set to empty string so we don't process this date
			end
			for source, pattern in pairs(source_patterns) do
				if param_val:match(pattern) then
					if 'ymd' == source then
						get_ymd_date_parts (param_val, source_date);			-- get the date parts into the source_date table
					elseif 'dmy' == source then
						get_dmy_date_parts (param_val, source_date);			-- get the date parts into the source_date table
					elseif 'mdy' == source then
						get_mdy_date_parts (param_val, source_date);			-- get the date parts into the source_date table
					end

					if 'ymd' == format and 1582 &gt; tonumber(source_date.year) then	-- ymd format dates not allowed before 1582
						return false;											-- abandon reformatting
					end
					
					if short then
						format_str = short_formats[format];
					else
						format_str = long_formats[format];
					end
					
					date_parameters_list[param_name] = os.date (format_str, os.time(source_date));	-- convert date and save
				end
			end
		end
	end
	return true;																-- declare success and done
end


--[[--------------------------&lt; D A T E _ H Y P H E N _ T O _ D A S H &gt;----------------------------------------

Loops through the list of date-holding parameters and converts any hyphen to an ndash.  Not called if the cs1|2
template has any date errors.

Modifies the date_parameters_list and returns true if hyphens are replaced, else returns false.

]]

local function date_hyphen_to_dash (date_parameters_list)
	local result = false;
	local n;
	for param_name, param_val in pairs(date_parameters_list) do					-- for each date-holding parameter in the list
		if not param_val:match ('%d%d%d%d%-%d%d%-%d%d') then					-- for those that are not ymd dates
			param_val, n = param_val:gsub ('%-', '–');							-- replace any hyphen with ndash
			if 0 ~= n then
				date_parameters_list[param_name] = param_val;					-- update the list
				result = true;
			end
		end
	end
	return result;																-- so we know if 
end


--[[--------------------------&lt; S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S &gt;--------------------------------------

Sets local imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules.

]]

local function set_selected_modules (utilities_page_ptr)
	is_set = utilities_page_ptr.is_set;											-- import functions from select Module:Citation/CS1/Utilities module
	in_array = utilities_page_ptr.in_array;											-- import functions from select Module:Citation/CS1/Utilities module
end


return {																		-- return exported functions
	dates = dates,
	year_date_check = year_date_check,
	reformat_dates = reformat_dates,
	date_hyphen_to_dash = date_hyphen_to_dash,
	set_selected_modules = set_selected_modules
	}</text>
      <sha1>tobx5lmh5b093nc93dh3hdxy1bk23q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Citas/Whitelist</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4094</id>
    <revision>
      <id>19509</id>
      <parentid>19508</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Módulo:Citas/Whitelist]]</comment>
      <origin>19508</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="18697" sha1="c0m643ivlrifbh7bbg31h8g3v79ip0p" xml:space="preserve">--[[--------------------------&lt; P A R A M E T E R S   N O T   S U P P O R T E D &gt;------------------------------

This is a list of parameters that once were but now are no longer supported:

	['albumlink'] = nil,			-- unique alias of titlelink used by old cite AV media notes
	['albumtype'] = nil,			-- controled inappropriate functionality in the old cite AV media notes
	['artist'] = nil,				-- unique alias of others used by old cite AV media notes
	['Author'] = nil,				-- non-standard capitalization
	['authorformat'] = nil,			-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['author-format'] = nil,		-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['author-name-separator'] = nil,-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['author-separator'] = nil,		-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['began'] = nil,				-- module handles date ranges; cite episode and cite series
	['chapterlink'] = nil,			-- if ever necessary to link to a chapter article, |chapter= can be wikilinked 
	['chapter-link'] = nil,			-- 
	['cointerviewers'] = nil,		-- unique alias of others used by old cite interview
	['day'] = nil,					-- deprecated in {{citation/core}} and somehow undeprecated in Module:Citation/CS1 and now finally removed
	['director'] = nil,				-- unique alias of author used by old cite DVD-notes
	['DoiBroken'] = nil,			-- not used, non-standard captialization
	['Editor'] = nil,				-- non-standard capitalization
	['editorformat'] = nil,			-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['EditorSurname'] = nil,		-- non-standard capitalization
	['editor-format'] = nil,		-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['EditorGiven'] = nil,			-- non-standard capitalization
	['editor-name-separator'] = nil,-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['editor-separator'] = nil,		-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['Embargo'] = nil,				-- not used, non-standard capitalization
	['ended'] = nil,				-- module handles date ranges; cite episode and cite series
	['month'] = nil,				-- functionality supported by |date=
	['name-separator'] = nil,		-- primarily used to support Vancouver format which functionality now part of name-list-format
	['notestitle'] = nil,			-- unique alias of chapter used by old cite AV media notes
	['PPrefix'] = nil,				-- non-standard capitalization
	['PPPrefix'] = nil,				-- not used, non-standard capitalization
	['pp-prefix'] = nil,			-- not used, not documented
	['p-prefix'] = nil,				-- not used, not documented
	['publisherid'] = nil,			-- unique alias of id used by old cite AV media notes and old cite DVD-notes
	['Ref'] = nil,					-- non-statndard capitalization
	['separator'] = nil,			-- this functionality now provided by |mode=
	['titleyear'] = nil,			-- unique alias of origyear used by old cite DVD-notes

	['Author#'] = nil,				-- non-standard capitalization
	['authors#'] = nil,				-- no need for multiple lists of author names
	['Editor#'] = nil,				-- non-standard capitalization
	['editors#'] = nil,				-- no need for multiple lists of editor names
	['EditorGiven#'] = nil,			-- non-standard capitalization
	['EditorSurname#'] = nil,		-- non-standard capitalization

]]

--[[--------------------------&lt; PARÁMETROS &gt;--------------------------------------

Os elementos de whitelist.basic_arguments[] poden ter tres valores:
	true - parámetros válidos e soportados
	false - parámetros desbotados pero todavía soportados
	nil - parámetros non válidos, non soportados
	
]]

local whitelist = {}

local basic_arguments = {
	--Argumentos básicos, non numerados
	--GALEGO
	['anfitrión'] = true,
	['ano'] = true,
	['anoorixinal'] = true,
	['ano-orixinal'] = true,
	['apelido'] = true,
	['apelidos-editor'] = true,
	['apelidos-autor'] = true,
	['apelido-editor'] = true,
	['apelido-autor'] = true,
	['apartado'] = true,
	['artigo'] = true,
	['arxiv'] = true,
	['ARXIV'] = true,
	['asin'] = true,
	['ASIN'] = true,
	['asin-tld'] = true,
	['ASIN-TLD'] = true,
	['apelido'] = true,
	['apelidos'] = true,
	['autor'] = true,
	['autores'] = true,
	['axencia'] = true,
	['bibcode'] = true,
	['BIBCODE'] = true,
	['dataacceso'] = true,
	['data-acceso'] = true,
	['dataarquivo'] = true,
	['data-arquivo'] = true,
	['dataemisión'] = true,
	['data-emisión'] = true,
	['df'] = true,
	['doi-roto'] = true,
	['cadea'] = true,
	['canle'] = true,
	['capítulo'] = true,
	['capítulo-trad'] = true,
	['cartografía'] = true,
	['cidade'] = true,						-- cita entrevista, cita episodio, cita serie
	['cita'] = true,
	['clase'] = true,						-- cita arxiv
	['coautor'] = false,					-- desbotado
	['coautores'] = false,					-- desbotado
	['colección'] = true,
	['créditos'] = true, 					-- cita episodio, cita serie
	['comezo'] = false,						-- desbotado; cita episodio, cita serie
	['conferencia'] = true,
	['contribución'] = true,
	['data'] = true,
	['dataemisión'] = true,
	['data-emisión'] = true,
	['datapublicación'] = true,
	['data-publicación'] = true,
	['dicionario'] = true,
	['distribuidora'] = true,
	['doi'] = true,
	['DOI'] = true,
	['edición'] = true,
	['editores'] = true,
	['editorial'] = true,
	['embargo'] = true,
	['en'] = true,
	['enciclopedia'] = true,
	['entrada'] = true,
	['entrevistador'] = true,
	['evento'] = true,
	['episodio'] = true,					-- cita serie
	['escala'] = true,
	['estación'] = true,
	['expediente'] = true,
	['fin'] = false,						-- desbotado; cita episodio, cita serie
	['formato'] = true,
	['formato-arquivo'] = true,
	['formatoautor'] = false,				-- desbotado 
	['formato-autor'] = false,				-- desbotado
	['formato-capítulo'] = true,
	['formato-conferencia'] = true,
	['formato-contribución'] = true,
	['formato-editor'] = false,
	['formatoeditor'] = false,
	['formato-evento'] = true,
	['formato-lista-nomes'] = true,
	['formato-mapa'] = true,				-- cita mapa
	['formato-sección'] = true,
	['grao'] = true,
	['grupo-novas'] = true,
	['id'] = true,
	['ID'] = true,
	['idioma'] = true,
	['indicativo']=true,				-- cita entrevista
	['institución'] = true,
	['isbn'] = true,
	['ISBN'] = true,
	['issn'] = true,
	['ISSN'] = true,
	['hdl'] = true,
	['HDL'] = true,
	['jfm'] = true,
	['JFM'] = true,
	['jstor'] = true,
	['JSTOR'] = true,
	['lccn'] = true,
	['LCCN'] = true,
	['lenda-tempo'] = true,
	['ligazónautor'] = true,
	['ligazón-autor'] = true,
	['ligazón-título'] = true,
	['ligazóntítulo'] = true,
	['ligazón-episodio'] = true,
	['ligazónepisodio'] = true,
	['ligazón-editor'] = true,
	['ligazón-serie'] = true,
	['ligazón-series'] = true,
	['ligazónserie'] = true,
	['ligazónserie'] = true,
	['ligazónsuxeito'] = true,
	['ligazón-suxeito'] = true,
	['lingua'] = true,
	['lista-correo'] = true,
	['localidade'] = true,
	['localización'] = true,
	['lugar'] = true,
	['lugarpublicación'] = true,
	['lugar-publicación'] = true,
	['mapa'] = true,						-- cita mapa
	['minutos'] = true,
	['medio'] = true,
	['mensaxe-id'] = true,
	['mes'] = false,						-- desbotado
	['modo'] = true,
	['mr'] = true,
	['MR'] = true,
	['nome'] = true,
	['nome-autor'] = true,
	['nome-editor'] = true,
	['nopp'] = true,
	['no-pp'] = true,
	['número'] = true,
	['número-autores'] = true,
	['número-editores'] = true,
	['número-series'] = true,
	['obra'] = true,
	['oclc'] = true,
	['OCLC'] = true,
	['ol'] = true,
	['OL'] = true,
	['osti'] = true,
	['OSTI'] = true,
	['outros'] = true,
	['persoa'] = true,
	['persoas'] = true,
	['p'] = true,
	['páxina'] = true,
	['páxinas'] = true,
	['páxina-web'] = true,
	['páxinaweb'] = true,
	['pmc'] = true,
	['PMC'] = true,
	['pmid'] = true,
	['PMID'] = true,
	['pp'] = true,
	['programa'] = true,					-- cita entrevista
	['publicación'] = true,
	['recadro'] = true,
	['rede'] = true,
	['ref'] = true,
	['Ref'] = true,
	['revista'] = true,
	['rexistro'] = true,
	['rfc'] = true,
	['RFC'] = true,
	['sección'] = true,
	['seccións'] = true,					-- cita mapa
	['separador-autor'] = false,			-- desbotado
	['separador-nome-autor'] = false,		-- desbotado
	['serie'] = true,
	['series'] = true,
	['separador-series'] = true,
	['subscrición'] = true,
	['ssrn'] = true,
	['SSRN'] = true,
	['suxeito'] = true,
	['tempada'] = true,
	['tempo'] = true,
	['temporada'] = true,
	['tipo'] = true,
	['título'] = true,
	['título-libro'] = true,
	['títulolibro'] = true,
	['títulotrad'] = true,
	['título-trad'] = true,
	['título-translit'] = true,
	['trad-capítulo'] = true,
	['trad-título'] = true,
	['trad_título'] = true,
	['transcrición'] = true,
	['transcrición-url'] = true,
	['url'] = true,
	['URL'] = true,
	['urlarquivo'] = true,
	['url-arquivo'] = true,
	['urlcapítulo'] = true,
	['url-capítulo'] = true,
	['urlconferencia'] = true,
	['url-conferencia'] = true,
	['urlcontribución'] = true,
	['url-contribución'] = true,
	['urlevento'] = true,
	['url-evento'] = true,
	['urlmapa'] = true,						-- cita mapa
	['url-mapa'] = true,					-- cita mapa
	['urlmorta'] = true,
	['url-morta'] = true,
	['urlsección'] = true,
	['url-sección'] = true,
	['urltranscrición'] = true,
	['url-transcrición'] = true,
	['vía'] = true,
	['volume'] = true,
	['xornal'] = true,
	['zbl'] = true,
	['ZBL'] = true,

	['autor-máscara'] = true,
	['máscara-autor'] = true,
	['editor-máscara'] = true,
	['máscara-editor'] = true,

	['resumo-data'] = true,
	['data-resumo'] = true,
	['resumo-formato'] = true,
	['formato-resumo'] = true,
	['resumo-fonte'] = true,
	['fonte-resumo'] = true,
	['url-resumo'] = true,
	['resumo-url'] = true,
	['resumo'] = true,
	
	['últimoamp'] = true,
	['último-amp'] = true,
	['puntofinal'] = true,

	--INGLÉS (orixinais)
	--Manter mentres non se corrixan nas chamadas aos modelos
	--Unha vez se retiren deben pasarse a Módulo:Citas/Suggestions
	['accessdate'] = true,
	['access-date'] = true,
	['agency'] = true,
	['airdate'] = true,
	['air-date'] = true,
	['archivedate'] = true,
	['archive-date'] = true,
	['archive-format'] = true,
	['archiveurl'] = true,
	['archive-url'] = true,
	['article'] = true,
	['at'] = true,
    ['author'] = true,
	['author-first'] = true,
	['author-last'] = true,
	['authorlink'] = true,
	['author-link'] = true,
	['authormask'] = true,
	['author-mask'] = true,
	['authors'] = true,
	['began'] = false,															-- deprecated because module handles date ranges; cite episode and cite series
	['booktitle'] = true,
	['book-title'] = true,
	['callsign']=true,				-- cite interview
	['call-sign']=true,				-- cite interview
	['cartography'] = true,
	['chapter'] = true,
	['chapter-format'] = true,
	['chapterurl'] = true,
	['chapter-url'] = true,
	['city'] = true,				-- cite interview, cite episode, cite serial
	['class'] = true,				-- cite arxiv and arxiv identifiers
	['coauthor'] = false,			-- deprecated
	['coauthors'] = false,			-- deprecated
	['conference'] = true,
	['conference-format'] = true,
	['conferenceurl'] = true,
	['conference-url'] = true,
	['contribution'] = true,
	['contribution-format'] = true,
	['contributionurl'] = true,
	['contribution-url'] = true,
	['contributor'] = true,
	['contributor-first'] = true,
	['contributor-last'] = true,
	['contributor-link'] = true,
	['contributor-mask'] = true,
	['credits'] = true,				-- cite episode, cite serial
	['date'] = true,
	['deadurl'] = true,
	['dead-url'] = true,
	['degree'] = true,
	['department'] = true,
	['dictionary'] = true,
	['displayauthors'] = true,
	['display-authors'] = true,
	['displayeditors'] = true,
	['display-editors'] = true,
	['docket'] = true,
	['doi-broken'] = true,
	['doi_brokendate'] = true,
	['doi-broken-date'] = true,
	['doi_inactivedate'] = true,
	['doi-inactive-date'] = true,
	['edition'] = true,
	['editor'] = true,
	['editor-first'] = true,
	['editor-given'] = true,
	['editor-last'] = true,
	['editorlink'] = true,
	['editor-link'] = true,
	['editormask'] = true,
	['editor-mask'] = true,
	['editors'] = true,
	['editor-surname'] = true,
	['encyclopaedia'] = true,
	['encyclopedia'] = true,
	['entry'] = true,
	['episode'] = true,															-- cite serial only TODO: make available to cite episode?
	['episodelink'] = true,														-- cite episode and cite serial
	['episode-link'] = true,													-- cite episode and cite serial
	['eprint'] = true,															-- cite arxiv and arxiv identifiers
	['event'] = true,
	['event-format'] = true,
	['eventurl'] = true,
	['event-url'] = true,
	['first'] = true,
	['format'] = true,
	['given'] = true,
	['host'] = true,
	['ignoreisbnerror'] = true,
	['ignore-isbn-error'] = true,
	['in'] = true,
	['inset'] = true,
	['institution'] = true,
	['interviewer'] = true,				--cite interview
	['interviewers'] = true,			--cite interview
	['issue'] = true,
	['journal'] = true,
	['language'] = true,
	['last'] = true,
	['lastauthoramp'] = true,
	['last-author-amp'] = true,
	['laydate'] = true,
	['lay-date'] = true,
	['laysource'] = true,
	['lay-source'] = true,
	['laysummary'] = true,
	['lay-summary'] = true,
	['lay-format'] = true,
	['layurl'] = true,
	['lay-url'] = true,
	['location'] = true,
	['magazine'] = true,
	['mailinglist'] = true,				-- cite mailing list only
	['mailing-list'] = true,			-- cite mailing list only
	['map'] = true,						-- cite map only
	['map-format'] = true,				-- cite map only
	['mapurl'] = true,					-- cite map only
	['map-url'] = true,					-- cite map only
	['medium'] = true,
	['message-id'] = true,			-- cite newsgroup
	['minutes'] = true,
	['mode'] = true,
	['name-list-format'] = true,
	['network'] = true,
	['newsgroup'] = true,
	['newspaper'] = true,
	['nocat'] = true,
	['no-cat'] = true,
	['nopp'] = true,
	['no-pp'] = true,
	['notracking'] = true,
	['no-tracking'] = true,
	['number'] = true,
	['origyear'] = true,
	['orig-year'] = true,
	['others'] = true,
	['p'] = true,
	['page'] = true,
	['pages'] = true,
	['people'] = true,
	['periodical'] = true,
	['place'] = true,
	['postscript'] = true,
	['pp-prefix'] = true,
	['PPrefix'] = true,
	['p-prefix'] = true,
	['program']=true,				-- cite interview
	['publicationdate'] = true,
	['publication-date'] = true,
	['publicationplace'] = true,
	['publication-place'] = true,
	['publisher'] = true,
	['quotation'] = true,
	['quote'] = true,
	['registration'] = true,
	['scale'] = true,
	['script-chapter'] = true,
	['script-title'] = true,
	['season'] = true,
	['section'] = true,
	['section-format'] = true,
	['sections'] = true,					-- cite map only
	['sectionurl'] = true,
	['section-url'] = true,
	['serieslink'] = true,
	['series-link'] = true,
	['seriesno'] = true,
	['series-no'] = true,
	['seriesnumber'] = true,
	['series-number'] = true,
	['series-separator'] = true,
	['sheet'] = true,															-- cite map only
	['sheets'] = true,															-- cite map only
	['station'] = true,
	['subject'] = true,
	['subjectlink'] = true,
	['subject-link'] = true,
	['subscription'] = true,
	['surname'] = true,
	['template doc demo'] = true,
	['template-doc-demo'] = true,
	['time'] = true,
	['timecaption'] = true,
	['time-caption'] = true,
	['title'] = true,
	['titlelink'] = true,
	['title-link'] = true,
	['trans_chapter'] = true,
	['trans-chapter'] = true,
	['trans-map'] = true;
	['transcript'] = true,
	['transcript-format'] = true,
	['transcripturl'] = true,
	['transcript-url'] = true,
	['trans_title'] = true,
	['trans-title'] = true,
	['translator'] = true,
	['translator-first'] = true,
	['translator-last'] = true,
	['translator-link'] = true,
	['translator-mask'] = true,
	['type'] = true,
	['vauthors'] = true,
	['veditors'] = true,
	['version'] = true,
	['via'] = true,
	['website'] = true,
	['work'] = true,
	['year'] = true,
}

local numbered_arguments = {
		
	--Argumentos numerados
	--GALEGO
	['autor#'] = true,
	['autor-nome#'] = true,
	['autor#-nome'] = true,
	['autor-apelidos#'] = true,
	['autor#-apelidos'] = true,
	['autor-ligazón#'] = true,
	['autor#-ligazón'] = true,
	['autor-máscara#'] = true,
	['autor#-máscara'] = true,
	['apelido#'] = true,
	['apelidos#'] = true,
	['apelido-autor#'] = true,
	['apelidos-autor#'] = true,
	['apelidos-editor#'] = true,
	['apelido-editor#'] = true,
	['editor#'] = true,
	['editor#-apelidos'] = true,
	['editor-apelidos#'] = true,
	['editor-apelidos#'] = true,
	['editor#-apelidos'] = true,
	['editor-nome#'] = true,
	['editor#-nome'] = true,
	['editor-ligazón#'] = true,
	['editor#-ligazón'] = true,
	['editor-máscara#'] = true,
	['editor#-máscara'] = true,
	['ligazónautor#'] = true,
	['ligazón-autor#'] = true,
	['ligazóneditor#'] = true,
	['ligazón-editor#'] = true,
	['ligazónsuxeito#'] = true,
	['ligazón-suxeito#'] = true,
	['máscara-autor#'] = true,
	['máscara-editor#'] = true,
	['nome#'] = true,
	['nome-autor#'] = true,
	['nome-editor#'] = true,
	['suxeito#'] = true,

	--INGLÉS (orixinais)
	--Manter mentres non se corrixan nas chamadas aos modelos
	--Unha vez se retiren poden pasarse a Módulo:Citas/Suggestions
	['author#'] = true,
	['author-first#'] = true,
	['author#-first'] = true,
	['author-last#'] = true,
	['author#-last'] = true,
	['author-link#'] = true,
	['author#link'] = true,
	['author#-link'] = true,
	['authorlink#'] = true,
	['author-mask#'] = true,
	['author#mask'] = true,
	['author#-mask'] = true,
	['authormask#'] = true,
	['contributor#'] = true,
	['contributor-first#'] = true,
	['contributor#-first'] = true,
	['contributor-last#'] = true,
	['contributor#-last'] = true,
	['contributor-link#'] = true,
	['contributor#-link'] = true,
	['contributor-mask#'] = true,
	['contributor#-mask'] = true,
	['editor#'] = true,
	['editor-first#'] = true,
	['editor#-first'] = true,
	['editor#-given'] = true,
	['editor-given#'] = true,
	['editor-last#'] = true,
	['editor#-last'] = true,
	['editor-link#'] = true,
	['editor#link'] = true,
	['editor#-link'] = true,
	['editorlink#'] = true,
	['editor-mask#'] = true,
	['editor#mask'] = true,
	['editor#-mask'] = true,
	['editormask#'] = true,
	['editor#-surname'] = true,
	['editor-surname#'] = true,
	['first#'] = true,
	['given#'] = true,
	['last#'] = true,
	['subject#'] = true,
	['subject-link#'] = true,
	['subject#link'] = true,
	['subject#-link'] = true,
	['subjectlink#'] = true,
	['surname#'] = true,
	['translator#'] = true,
	['translator-first#'] = true,
	['translator#-first'] = true,
	['translator-last#'] = true,
	['translator#-last'] = true,
	['translator-link#'] = true,
	['translator#-link'] = true,
	['translator-mask#'] = true,
	['translator#-mask'] = true,
}

return {basic_arguments = basic_arguments, numbered_arguments = numbered_arguments};</text>
      <sha1>c0m643ivlrifbh7bbg31h8g3v79ip0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Lista despregable</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4095</id>
    <revision>
      <id>20690</id>
      <parentid>20689</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Lista_despregable]]</comment>
      <origin>20689</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="4475" sha1="8ewa14uidhqct30czbpvx3sijq3y1lz" xml:space="preserve">-- This module implements {{collapsible list}}.

local p = {}

-- local function gettitlestyletracking( ts )
--	if not ts then return '' end
--	ts = mw.ustring.gsub(mw.ustring.lower(ts), '%s', '')
--	local tsvals = mw.text.split(ts, ';')
--	table.sort(tsvals)
--	local skey = table.concat(tsvals,';')
--	skey = mw.ustring.gsub(skey, '^;', '')
--	skey = mw.text.encode(mw.text.encode(skey),'%c%[%]=')
--	if (mw.ustring.match(';' .. ts, ';background:') or mw.ustring.match(';' .. ts, ';background%-color:')) 
--		and mw.ustring.match(';' .. ts, ';text%-align:') then 
--		return '[[Category:Pages using collapsible list with both background and text-align in titlestyle|' .. skey .. ' ]]'
--	end
--	return '[[Category:Pages using collapsible list without both background and text-align in titlestyle|' .. skey .. ' ]]'
--end

local function getListItem( data )
    if not type( data ) == 'string' then
        return ''
    end
    return mw.ustring.format( '&lt;li style=&quot;line-height: inherit; margin: 0&quot;&gt;%s&lt;/li&gt;', data )
end

-- Returns an array containing the keys of all positional arguments
-- that contain data (i.e. non-whitespace values).
local function getArgNums( args )
    local nums = {}
    for k, v in pairs( args ) do
        if type( k ) == 'number' and
            k &gt;= 1 and
            math.floor( k ) == k and
            type( v ) == 'string' and
            mw.ustring.match( v, '%S' ) then
                table.insert( nums, k )
        end
    end
    table.sort( nums )
    return nums
end

-- Formats a list of classes, styles or other attributes.
local function formatAttributes( attrType, ... )
    local attributes = { ... }
    local nums = getArgNums( attributes )
    local t = {}
    for i, num in ipairs( nums ) do
        table.insert( t, attributes[ num ] )
    end
    if #t == 0 then
        return '' -- Return the blank string so concatenation will work.
    end
    return mw.ustring.format( ' %s=&quot;%s&quot;', attrType, table.concat( t, ' ' ) )
end

local function buildList( args )
    -- Get the list items.
    local listItems = {}
    local argNums = getArgNums( args )
    for i, num in ipairs( argNums ) do
        table.insert( listItems, getListItem( args[ num ] ) )
    end
    if #listItems == 0 then
        return ''
    end
    listItems = table.concat( listItems )
    
    -- Get class, style and title data.
    local div1class = formatAttributes( 'class', 'NavFrame', not args.expand and 'collapsed' )
    local div1style = formatAttributes(
        'style',
        args.frame_style,
        args.framestyle,
        args.marcoestilo,
        args.marco_estilo,
        not ( args.frame_style or args.framestyle or args.marcoestilo or args.marco_estilo ) and 'border: none; padding: 0;'
    )
    local div2class = formatAttributes( 'class', 'NavHead' )
    local div2style = formatAttributes(
        'style',
        'font-size: 105%;',
        args.title_style,
        args.titlestyle,
        args.tituloestilo,
        args.titulo_estilo,
        not ( args.title_style or args.titlestyle or args.tituloestilo or args.titulo_estilo ) and 'background: transparent; text-align: left;'
    )
    local title = args.title or args.titulo or 'Lista'
    local ulclass = formatAttributes( 'class', 'NavContent', args.hlist and 'hlist' )
    local ulstyle = formatAttributes( 
        'style',
        not args.bullets and 'list-style: none none; margin-left: 0;',
        args.list_style,
        args.liststyle,
		args.lista_estilo,
        args.listaestilo,
        not ( args.list_style or args.liststyle or args.lista_estilo or args.listaestilo ) and 'text-align: left;',
        'font-size: 105%; margin-top: 0; margin-bottom: 0; line-height: inherit;'
    )
    
    -- Build the list.
    return mw.ustring.format( 
        '&lt;div%s%s&gt;\n&lt;div%s%s&gt;%s&lt;/div&gt;\n&lt;ul%s%s&gt;%s&lt;/ul&gt;\n&lt;/div&gt;',
        div1class, div1style, div2class, div2style, title, ulclass, ulstyle, listItems
    ) --.. gettitlestyletracking(args.title_style or args.titlestyle)
end

function p.main( frame )
    local origArgs
    if frame == mw.getCurrentFrame() then
        origArgs = frame:getParent().args
        for k, v in pairs( frame.args ) do
            origArgs = frame.args
            break
        end
    else
        origArgs = frame
    end
    
    local args = {}
    for k, v in pairs( origArgs ) do
        if type( k ) == 'number' or v ~= '' then
            args[ k ] = v
        end
    end
    return buildList( args )
end

return p</text>
      <sha1>8ewa14uidhqct30czbpvx3sijq3y1lz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Es</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4096</id>
    <revision>
      <id>13122</id>
      <parentid>13121</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T17:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="300" sha1="klhwy60w6k534owrrl7v1tz58q9vjrt" xml:space="preserve">''(en castelán)''&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}
== TemplateData ==
{{Modelo do Editor Visual}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {},
	&quot;description&quot;: &quot;Modelo para indicar que unha información está en castelán.&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
[[Categoría:Marcadores de idioma de ligazón|{{PAGENAME}}]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>klhwy60w6k534owrrl7v1tz58q9vjrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita centrada</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4097</id>
    <revision>
      <id>13141</id>
      <parentid>13140</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T21:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 7 revisións desde [[:w:Modelo:Cita_centrada]]</comment>
      <origin>13141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2138" sha1="srqoo2iapzpakq67l6tissl0u3g2zph" xml:space="preserve">{| class=&quot;cquote&quot; style=&quot;margin:auto; border-collapse: collapse; border: none; background-color: {{{bgcolor|transparent}}}; width: {{#if: {{{wide|}}} | 100% | auto}}; {{#if: {{{bgcolor|}}} | border: 1px solid #AAAAAA;}}&quot;
| width=&quot;20&quot; style=&quot;vertical-align: top; border: none; color: #B2B7F2;font-size: {{#switch:{{{size|{{{2|{{{quotewidth|{{{width|20px}}}}}}}}}}}}
|10px=20px
|30px=60px
|40px=80px
|50px=100px
|60px=120px
|#default=35px}}; font-family: 'Times New Roman', serif; font-weight: bold; line-height: 1em; text-align: left; padding: {{#if:{{{small|}}}|10px 2px|10px 10px}};&quot; | “
| style=&quot;vertical-align: top; border: none; padding: {{#if:{{{small|}}}|4px 2px|4px 10px}};&quot; | {{{texto|{{{1|&lt;includeonly&gt;Inclúe aquí o texto da cita, sen as comiñas.&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.&lt;/noinclude&gt;}}}}}}
| width=&quot;20&quot; style=&quot;vertical-align: bottom; border: none; color: #B2B7F2; font-size: {{#switch:{{{size|{{{2|{{{quotewidth|{{{width|20px}}}}}}}}}}}}
|10px=20px
|30px=60px
|40px=80px
|50px=100px
|60px=120px
|#default=35px}}; font-family: 'Times New Roman', serif; font-weight: bold; line-height: 1em; text-align: right; padding: {{#if:{{{small|}}}|10px 2px|10px 10px}};&quot; | ”
|-
{{#if:{{{4|{{{autor|}}}}}}{{{5|{{{fonte|{{{publicación|}}}}}}}}}|
{{!}} colspan=&quot;3&quot; class=&quot;cquotecite&quot; style=&quot;border: none; padding-right: 4%&quot; {{!}} {{#if:{{{4|{{{autor|&lt;noinclude&gt;Orixe&lt;/noinclude&gt;}}}}}}|&lt;p style=&quot;font-size: smaller; text-align: right; margin:-0.3em 0 0 0&quot;&gt;&lt;cite style=&quot;font-style: normal;&quot;&gt;—{{{4|{{{autor}}}}}}{{#if:{{{5|{{{fonte|{{{publicación|&lt;noinclude&gt;Fonte&lt;/noinclude&gt;}}}}}}}}}|, {{{5|{{{fonte|{{{publicación}}}}}}}}}}}&lt;/cite&gt;&lt;/p&gt;}}
}}
|}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>srqoo2iapzpakq67l6tissl0u3g2zph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita centrada/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4098</id>
    <revision>
      <id>13151</id>
      <parentid>13150</parentid>
      <timestamp>2016-04-13T21:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 9 revisións desde [[:w:Modelo:Cita_centrada/uso]]</comment>
      <origin>13151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2159" sha1="f972fjo494kayn78yd2i6733fu8c3f7" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír nun artigo unha cita centrada.

;Uso
;Parámetros
 &lt;nowiki&gt;
{{Cita centrada|texto da cita
|autor=
|fonte=
|bgcolor=
}}
&lt;/nowiki&gt;

*Texto da cita: A cita en si mesma. 
*autor: Nome do autor que dixo a cita.
*fonte: Onde se dixo esa cita.
*bgcolor: Cor da cita.
*Nota: No caso de non utilizar o parámetro {{parámetro|bgcolor}}, este será por defecto transparente.

;Exemplo
 &lt;nowiki&gt;{{Cita centrada|Diremos lealmente que a nosa condición de &quot;separados&quot; está próisima a trocarse en enerxía &quot;separatista&quot;, porque nin os demócratas hespañoes queren comprendernos.(...) Despois do devandito sóio nos resta engadir que se os demócratas hespañoes nos considerasen separatistas non teríamos máis remedio que selo realmente; pero no entanto debemos defender a lexitimidade das nosas ideias, amostrándolle aos galegos apoucados a estrela das nosas espranzas.
|autor=[[Castelao]]
|fonte=''[[Sempre en Galiza]]''
|bgcolor=#2200FF
}}
&lt;/nowiki&gt;
{{Cita centrada|Diremos lealmente que a nosa condición de &quot;separados&quot; está próisima a trocarse en enerxía &quot;separatista&quot;, porque nin os demócratas hespañoes queren comprendernos.(...) Despois do devandito sóio nos resta engadir que se os demócratas hespañoes nos considerasen separatistas non teríamos máis remedio que selo realmente; pero no entanto debemos defender a lexitimidade das nosas ideias, amostrándolle aos galegos apoucados a estrela das nosas espranzas.
|autor=[[Castelao]]
|fonte=''[[Sempre en Galiza]]''
|bgcolor=#F05252
}}

&lt;pre&gt;{{Cita centrada|1=F=ma|autor=[[Isaac Newton]]}}&lt;/pre&gt;
(o ''1='' é necesario, xa que a cita contén un signo igual)
{{Cita centrada|1=F=ma|autor=[[Isaac Newton]]}}

&lt;pre&gt;{{Cita centrada|1=Así:
:&lt;math&gt;E=mc^2&lt;/math&gt;|autor=[[Albert Einstein]]}}&lt;/pre&gt;
(o texto contén linguaxe matemática e un signo igual)
{{Cita centrada|1=Así:
:&lt;math&gt;E=mc^2&lt;/math&gt;|autor=[[Albert Einstein]]}}

==Véxase tamén==
*{{tl|Cita}}, para un tipo distinto de cita.
*{{tl|Rcita}}, para este tipo de cita aliñada á esquerda ou á dereita.
*{{tl|Cadro de citas}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de citas]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>f972fjo494kayn78yd2i6733fu8c3f7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1931</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4099</id>
    <revision>
      <id>18041</id>
      <parentid>13159</parentid>
      <timestamp>2018-08-23T20:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>18041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1932</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4100</id>
    <revision>
      <id>18237</id>
      <parentid>13160</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1933</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4101</id>
    <revision>
      <id>18241</id>
      <parentid>13161</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1934</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4102</id>
    <revision>
      <id>18244</id>
      <parentid>13162</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1924</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4103</id>
    <revision>
      <id>18239</id>
      <parentid>13163</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1925</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4104</id>
    <revision>
      <id>18234</id>
      <parentid>13164</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1927</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4105</id>
    <revision>
      <id>18217</id>
      <parentid>13165</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1936</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4106</id>
    <revision>
      <id>18272</id>
      <parentid>13166</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1937</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4107</id>
    <revision>
      <id>18253</id>
      <parentid>13167</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1938</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4108</id>
    <revision>
      <id>18247</id>
      <parentid>13168</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1939</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4109</id>
    <revision>
      <id>18246</id>
      <parentid>13169</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1940</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4110</id>
    <revision>
      <id>18251</id>
      <parentid>13170</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1982</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4111</id>
    <revision>
      <id>18270</id>
      <parentid>13171</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2006</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4112</id>
    <revision>
      <id>14262</id>
      <parentid>13172</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T10:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2007</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4113</id>
    <revision>
      <id>14263</id>
      <parentid>13173</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T10:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2010</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4114</id>
    <revision>
      <id>14266</id>
      <parentid>13174</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T10:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2011</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4115</id>
    <revision>
      <id>14267</id>
      <parentid>13175</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T11:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2012</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4116</id>
    <revision>
      <id>14268</id>
      <parentid>13176</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T11:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2013</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4117</id>
    <revision>
      <id>14269</id>
      <parentid>13177</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T11:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1984</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4118</id>
    <revision>
      <id>18281</id>
      <parentid>13178</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de símbolos de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4119</id>
    <revision>
      <id>20957</id>
      <parentid>20293</parentid>
      <timestamp>2022-09-18T18:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Outros artigos */</comment>
      <origin>20957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17229" sha1="pd5vs440vhssiqinrv7lh7ki8ai3dwz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Lei 5/1984, do 29 de maio, de símbolos de Galicia
|autor=
|dataano=29/5/1984
}}

{{columnas 2}}
&lt;center&gt;'''Lei 5/1984, do 29 de maio, de símbolos de Galicia'''&lt;/center&gt;


Preámbulo:

Estatuto de Galicia dispón no seu artigo sexto:

«1. A bandeira de Galicia é branca, cunha banda diagonal de cor azul que a atravesa desde o ángulo superior esquerdo ata o inferior dereito.

2. Galicia ten himno e escudo de seu.»

Da lectura desta disposición, que non se remite a un desenvolvemento lexislativo, cabe doadamente pensar que os redactores da nosa Lei estatutaria tiñan ben presente que xa existían no ánimo e no pensar do pobo galego o himno e o escudo, e que, polo tanto, non cabían sobre a súa regulación máis dúbidas cás que veñen impostas pola necesidade de oficializa-la letra e a música que Pondal e Veiga puxeron na memoria e na boca dos galegos e pola conveniencia de describir coa exactitude que a heráldica demanda o símbolo que foi nacendo en pedras e en bandeiras co paso das idades.

Polo que se refire á bandeira, que vén descrita no Estatuto como seña de identidade e co rango que precisaba, a Lei limítase a fixa-las súas proporcións, a regula-la bandeira oficial, isto é, a que vai cargada co Escudo, e a face-las previsións precisas no que toca ó seu uso e ás súas precedencias.

Parte a Lei de considerar que os tres símbolos de Galicia foron asumidos como seus polo pobo galego e non fai, polo tanto, máis precisións cás estrictamente imprescindibles para un uso correcto da bandeira, para fixar definitivamente a composición do escudo e para lles dar carácter oficial á letra e á música do himno.

Por todo o exposto, o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2 do Estatuto de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 22 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu Presidente, promulgo, en nome de El-Rei, a Lei de símbolos de Galicia.

Artigo 1

A bandeira, o escudo e o himno de Galicia simbolizan a súa identidade como nacionalidade histórica.

Artigo 2

1. A bandeira de Galicia, de acordo co preceptuado no artigo 6 do Estatuto, é branca cunha banda diagonal de cor azul que a atravesa desde o ángulo superior esquerdo ó inferior dereito.

2. A bandeira de Galicia deberá levar cargado o escudo oficial cando ondee nos edificios públicos e nos actos oficiais da Comunidade Autónoma.

Artigo 3

O Escudo de Galicia trae, en campo de azur, un cáliz de ouro sumado dunha hostia de prata, e acompañado de sete cruces recortadas do mesmo metal, tres a cada lado e unha no centro do xefe.

O timbre coroa real, cerrada, que é un círculo de ouro, engastado de pedras preciosas, composto de oito floróns de follas de acanto, visibles cinco, interpoladas de pérolas e das súas follas saen cadansúas diademas sumadas de pérolas, que converxen nun mundo de azur, co semimeridiano e o ecuador de ouro, sumado de cruz de ouro. A coroa, forrada de gules, ou vermello.

Artigo 4

Declárase himno de Galicia a composición «Os Pinos», poema de Eduardo Pondal e música de Pascual Veiga.

Artigo 5

A bandeira de Galicia utilizarase, xuntamente coa de España, en tódolos edificios públicos do ámbito territorial da Comunidade Autónoma, e nos actos oficiais que nela se celebren.

O disposto anteriormente entenderase respetando sempre a lexislación específica e as precedencias que sexan de rigor.

Artigo 6

1. A bandeira de Galicia cando concorra soamente coa bandeira de España situarase á súa esquerda desde a presidencia se a houbese, e á dereita desde o observador.
Cando concorra ademais con bandeiras de Concellos, Deputacións ou calquera outra corporación pública que utilice bandeira propia, a de Galicia situarase á dereita da de España se o número é impar
e á súa esquerda se fose par.

2. Se concorre con outras bandeiras, estas non poderán ter maior tamaño cá de Galicia.

Artigo 7

O escudo de Galicia deberá figurar:

1) Nas bandeiras ás que se refire o artigo 5.

2) Nas Leis de Galicia que promulgue, en nome de El-Rei, o Presidente da Xunta.

3) Nas placas nas fachadas dos locais da Administración Autonómica.

4) Nos cuños en seco e de lacre da Comunidade Autónoma.

5) Nos títulos acreditativos de condecoracións galegas.

6) Nas publicacións oficiais.

7) Nos documentos, impresos, cuños e membretes de uso oficial da Comunidade.

8) Nos diplomas e títulos expedidos pola Comunidade Autónoma.

9) Nos distintivos usados polas autoridades ou funcionarios da Comunidade ós que lles corresponda.

10) Nos edificios públicos e nos obxectos de uso oficial nos que, polo seu carácter representativo, sexa pertinente.

Artigo 8

O himno de Galicia deberá ser interpretado nos actos oficiais solemnes das institucións autonómicas de Galicia, e das entidades locais do seu territorio.

Artigo 9

Os símbolos de Galicia gozan da mesma protección xurídica que as Leis estatais confiren ós símbolos do Estado con aplicación dos mesmos casos e supostos que estas contemplan.

Disposición transitoria primeira

Os símbolos de Galicia axustaranse no prazo dun ano ó previsto nesta Lei.

Disposición transitoria segunda

Sen prexuício do disposto na Disposición Transitoria primeira manteranse os escudos existentes en edificios declarados monumentos histórico-artísticos e naqueloutros monumentos, edificios ou construccións da que sexan parte ornamental importante ou se a súa estructura se puidese danar ó separa-los escudos.

Disposición adicional primeira

A bandeira de Galicia terá unha lonxitude igual a tres medios do seu ancho e o ancho da banda será igual á cuarta parte do ancho da bandeira.

A representación é a seguinte:

{{nova columna}}

&lt;center&gt;'''Ley 5/1984, do 29 de mayo, de símbolos de Galicia'''&lt;/center&gt;


Preámbulo

El Estatuto de Galicia dispone en su artículo 6º:

«1. La bandera de Galicia es blanca, con una banda diagonal de color azul que la atraviesa desde el ángulo superior izquierdo hasta el inferior derecho.

2. Galicia tiene himno y escudo propios»

De la lectura de esta disposición, que no se remite a un desarrollo legislativo, cabe fácilmente pensar que los redactores de nuestra Ley estatutaria tenían bien presente que ya existían en el ánimo y en el pensar del pueblo gallego el himno y el escudo, y que, por lo tanto, no cabían sobre su regulación más dudas que las que vienen impuestas por la necesidad de oficializar la letra y la música que Pondal y Veiga pusieron en la memoria y en la boca de los gallegos y por la conveniencia de describir con la exactitud que la heráldica demanda el símbolo que fue naciendo en piedras y en banderas con el paso de las edades.

Por lo que se refiere a la bandera, que viene descrita en el Estatuto como seña de identidad y con el rango que precisaba, la Ley se limita a fijar sus proporciones, a regular la bandera oficial, esto es, la que va cargada con el escudo, y a hacer las previsiones precisas en lo que concierne a su uso y a sus precedencias.

Parte la Ley de considerar que los tres símbolos de Galicia han sido asumidos como suyos por el pueblo gallego y no hace, por lo tanto, más precisiones que las estrictamente imprescindibles para un uso correcto de la bandera, para fijar definitivamente la composición del escudo y para darle carácter oficial a la letra y a la música del himno.

Por todo lo expuesto, el Parlamento de Galicia aprobó y yo, de conformidad con el artículo 13,2, del Estatuto de Galicia y con el artículo 24 de la Ley 1/1983, de 22 de febrero, reguladora de la Xunta y de su Presidente, vengo en promulgar, en nombre del Rey, la Ley de Símbolos de Galicia.

Artículo 1

La bandera, el escudo y el himno de Galicia simbolizan su identidad como nacionalidad histórica.

Artículo 2

1. La bandera de Galicia, de acuerdo con lo preceptuado en el artículo 6 del Estatuto, es blanca con una banda diagonal de color azul que la atraviesa desde el ángulo superior izquierdo al inferior derecho.

2. La bandera de Galicia deberá llevar cargado el escudo oficial cuando ondee en los edificios públicos y en los actos oficiales de la Comunidad Autónoma.

Artículo 3

El escudo de Galicia trae, en campo de azur, un cáliz de oro sumado de una hostia de plata, y acompañado de siete cruces recortadas del mismo metal, tres a cada lado y una en el centro del eje.

El timbre corona real, cerrada, que es un círculo de oro, engastado de piedras preciosas, compuesto de ocho florones de hojas de acanto, visibles cinco, interpoladas de perlas y de sus hojas salen sendas diademas sumadas de perlas, que convergen en un mundo de azur, con el semimeridiano y el ecuador de oro, sumado de cruz de oro. La corona, forrada de gules o rojo.

Artículo 4

Se declara himno de Galicia la composición «Os Pinos», poema de Eduardo Pondal, y música de Pascual Veiga.

Artículo 5

La bandera de Galicia se utilizará, juntamente con la de España, en todos los edificios públicos del ámbito territorial de la Comunidad Autónoma, y en los actos oficiales que en ella se celebren.

Lo dispuesto anteriormente se entenderá respetando siempre la legislación específica y las precedencias que sean de rigor.

Artículo 6

1. La bandera de Galicia cuando concurra solamente con la bandera de España se situará a su izquierda desde la presidencia si la hubiera, y a la derecha desde el observador. Cuando concurra además con banderas de Ayuntamientos, Diputaciones, o cualquier otra Corporación Pública que utilice bandera propia, la de Galicia se situará a la derecha de la de España si el número es impar y a su izquierda si fuese par.

2. Si concurre con otras banderas, éstas no podrán tener mayor tamaño que la de Galicia.

Artículo 7

El escudo de Galicia deberá figurar:

1) En las banderas a las que se refiere el artículo 5.

2) En las Leyes de Galicia que promulgue, en nombre del Rey, el Presidente de la Xunta.

3) En las placas en las fachadas de los locales de la Administración Autonómica.

4) En los cuños en seco y de lacre de la Comunidad Autónoma.

5) En los títulos acreditativos de condecoraciones gallegas.

6) En las publicaciones oficiales.

7) En los documentos, impresos, cuños y membretes de uso oficial de la Comunidad.

8) En los diplomas y títulos expedidos por la Comunidad Autónoma.

9) En los distintivos usados por las autoridades o funcionarios de la Comunidad a los que les corresponda.

10) En los edificios públicos y en los objetos de uso oficial en los que, por su carácter representativo, sea pertinente.

Artículo 8

El himno de Galicia deberá ser interpretado en los actos oficiales solemnes de las Instituciones autonómicas de Galicia, y de las Entidades Locales de su territorio.

Artículo 9

Los símbolos de Galicia gozan de la misma protección jurídica que las Leyes estatales confieren a los símbolos del Estado con aplicación de los mismos casos y supuestos que éstas contemplan.

Disposición transitoria primera

Los símbolos de Galicia se ajustarán en el plazo de un año a lo previsto en esta Ley.

Disposición transitoria segunda

Sin perjuicio de lo dispuesto en la disposición transitoria primera se mantendrán los escudos existentes en edificios declarados monumentos histórico-artísticos y en aquellos otros monumentos, edificios o construcciones de la que sean parte ornamental importante o si su estructura se pudiera dañar al separar los escudos.

Disposición adicional primera

La bandera de Galicia tendrá una longitud igual a tres medios de su ancho y el ancho de la banda será igual a la cuarta parte del ancho de la bandera.

La representación es la siguiente:

{{Final columnas}}


&lt;center&gt;[[Ficheiro:A representación é a seguinte.jpg|600px]]&lt;/center&gt;


{{columnas 2}}

Disposición adicional segunda

1) A representación lineal do escudo de Galicia é a seguinte:

{{nova columna}}

Disposición adicional segunda

1. La representación lineal del escudo de Galicia es la siguiente:

{{Final columnas}}


&lt;center&gt;[[Ficheiro:A representación lineal do escudo de Galicia é a seguinte.jpg|400px]]&lt;/center&gt;


{{columnas 2}}

2) Nas bandeiras, o escudo colocarase no centro e a súa altura será igual á metade do ancho da bandeira.

A representación lineal da bandeira cargada co escudo é a seguinte:

{{nova columna}}

2. En las banderas, el escudo se colocará en el centro y su altura será igual a la mitad del ancho de la bandera.

La representación lineal de la bandera cargada con el escudo es la siguiente:

{{Final columnas}}


&lt;center&gt;[[Ficheiro:A representación lineal da bandeira cargada co escudo é a seguinte.jpg|600px]]&lt;/center&gt;


{{columnas 2}}

Disposición adicional terceira

1) A letra do himno de Galicia, da que foi autor o bardo Eduardo Pondal, é a seguinte:

{{nova columna}}

Disposición adicional tercera

1. La letra del himno de Galicia, cuyo autor fue el bardo Eduardo Pondal es la siguiente:

{{Final columnas}}

&lt;div class=prose&gt;

&lt;poem&gt;

¿Que din os rumorosos
na costa verdecente,
ao raio transparente
do prácido luar?
¿Que din as altas copas
de escuro arume arpado
co seu ben compasado
monótono fungar?
Do teu verdor cinguido
e de benignos astros,
confín dos verdes castros
e valeroso chan,
non des a esquecemento
da inxuria o rudo encono;
desperta do teu sono
fogar de Breogán.
Os bos e xenerosos
a nosa voz entenden
e con arroubo atenden
o noso ronco son,
mais sóo os iñorantes
e féridos e duros,
imbéciles e escuros
non os entenden, non.
Os tempos son chegados
dos bardos das edades
que as vosas vaguedades
cumprido fin terán;
pois, donde quer, xigante
a nosa voz pregoa
a redenzón da boa
nazón de Breogán.

&lt;/poem&gt;

&lt;/div&gt;


{{columnas 2}}

2) A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte:

{{nova columna}}

2. La partitura oficial del himno de Galicia, compuesta por Pascual Veiga, es la siguiente:

{{Final columnas}}

&lt;center&gt;[[Ficheiro:A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte.pdf|1200px]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Ficheiro:A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte.pdf|page=2|1200px]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Ficheiro:A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte.pdf|page=3|1200px]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Ficheiro:A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte.pdf|page=4|1200px]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Ficheiro:A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte.pdf|page=5|1200px]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Ficheiro:A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte.pdf|page=6|1200px]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Ficheiro:A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte.pdf|page=7|1200px]]&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;[[Ficheiro:A partitura oficial do himno de Galicia, composta por Pascual Veiga, é a seguinte.pdf|page=8|1200px]]&lt;/center&gt;

{{columnas 2}}

Disposición adicional cuarta

No Regulamento de Honras da Comunidade Autónoma deberán especificarse os usos e preeminencias que correspondan a insignias, distintivos, tratamentos e enseñas tradicionais, como a Antiga Marcha do Reino de Galicia, sen que o seu uso, o seu ritual ou o seu exercicio poidan menoscaba-la preeminencia que lles corresponde ós símbolos descritos na presente Lei.

Disposición derradeira única

Autorízase ó Goberno Galego para dicta-las disposicións regulamentarias precisas para o cumprimento da presente Lei, que entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no ''Diario Oficial de
Galicia''.

Santiago de Compostela, 29 de maio de 1984

&lt;center&gt;Gerardo Fernández Albor&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;Presidente&lt;/center&gt;

{{nova columna}}

Disposición adicional cuarta

En el Reglamento de Honores de la Comunidad Autónoma deberán especificarse los usos y preeminencias que correspondan a insignias, distintivos, tratamientos y enseñas tradicionales, como la antigua Marcha del Reino de Galicia, sin que su uso, su ritual o su ejercicio puedan menoscabar la preeminencia que corresponde a los símbolos descritos en la presente Ley.

Disposición final única

Se autoriza al Gobierno Gallego para dictar las disposiciones reglamentarias precisas para el cumplimiento de la presente Ley, que entrará en vigor al día siguiente de su publicación en el ''Diario Oficial de Galicia''.

Santiago de Compostela, 29 de mayo de 1984

&lt;center&gt;Gerardo Fernández Albor&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;Presidente&lt;/center&gt;

{{final columnas}}


== Véxase tamén ==
=== Outros artigos ===
* [[Decreto 73/1985|Decreto 73/1985, do 18 de abril, polo que se establece a especificación técnica das cores da bandeira e do escudo de Galicia]]
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981]]

=== Ligazóns externas ===
* [http://www.parlamentodegalicia.es/sitios/web/BibliotecaBoletinsOficiais/B10280.PDF Boletín Oficial do Parlamento de Galicia n.º 280, 31/5/1984]
* Diario Oficial de Galicia n.º 120, 23/6/1984
* [http://boe.es/boe/dias/1985/03/28/pdfs/A08251-08253.pdf Boletín Oficial del Estado n.º 75, 28/3/1985]

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:1984]]</text>
      <sha1>pd5vs440vhssiqinrv7lh7ki8ai3dwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:A Nosa Terra</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4120</id>
    <revision>
      <id>20828</id>
      <parentid>14812</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Publicacións]]; engado a [[Categoría:Publicacións periódicas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="0w24mlgzmb4hbtkxndkelq5tc6gzgks" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;noprint&quot; style=&quot;clear: right; border: solid #aaa 1px; margin: 0 0 1em 1em; font-size: 90%; background: #f9f9f9; width: 180px; padding: 4px; spacing: 0px; text-align: left; float: right;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float: left;&quot;&gt;[[Imaxe:Wikipedia-logo-en.png|50px|none|Wikipedia]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-left: 60px;&quot;&gt;Vexa o artigo da [[w:|Galipedia]] acerca de '''''[[w:A Nosa Terra (1916)|A Nosa Terra]]'''''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
'''''A Nosa Terra''''' foi o voceiro das Irmandades da Fala (1916-1932) e do Partido Galeguista (1932-1936). Editouse integramente en galego e foi fundamental para o espallamento do ideal galeguista, así como para o achegamento a outras nacións. Publicáronse en total 422 números.

[[Categoría:Publicacións periódicas]]</text>
      <sha1>0w24mlgzmb4hbtkxndkelq5tc6gzgks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Columnas 2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4121</id>
    <revision>
      <id>13213</id>
      <parentid>13212</parentid>
      <timestamp>2016-04-14T11:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 20 revisións desde [[:w:Modelo:Columnas_2]]</comment>
      <origin>13213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="362" sha1="ld9jpwnlwfly10r9xc049cz43eztjrm" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;div&gt;&lt;!-- Non quitar este DIV: evita que o código wiki insira un salto de liña adicional por riba desta táboa. --&gt;
{| width=&quot;{{{1|100%}}}&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent;table-layout:fixed;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;margin-right:20px;&quot;&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ld9jpwnlwfly10r9xc049cz43eztjrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Columnas 2/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4122</id>
    <revision>
      <id>21138</id>
      <parentid>13225</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T20:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1473" sha1="nr4x4z6oxaygcw7mrgzxzepv9iq3rrg" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Os [[:w:Wikipedia:Modelos|modelos]] {{tlx|Columnas 2}}, {{tlx|Nova columna}} e {{tlx|Final columnas}} úsanse en conxunto para crear columnas de contido.

;Uso
O seu uso infírese facilmente a partir do seguinte exemplo:

&lt;pre&gt;
{{columnas 2}}
* Ananás
* Amorodeira
* Limón
{{nova columna}}
* Banana
* Mazá
* Melón
{{nova columna}}
* Laranxa
* Pera
* Sandía
{{final columnas}}
&lt;/pre&gt;

Este código produce o seguinte resultado:

{{columnas 2}}
* Ananás
* Amorodeira
* Limón
{{nova columna}}
* Banana
* Mazá
* Melón
{{nova columna}}
* Laranxa
* Pera
* Sandía
{{Final columnas}}

=== Parámetros ===
O único parámetro dispoñible pertence ao modelo {{tlx|Columnas 2}}, e serve para determinar o ancho da páxina que han ocupar as columnas. Pode especificarse un valor absoluto (&lt;tt&gt;300px&lt;/tt&gt;) ou unha porcentaxe do ancho total da páxina (&lt;tt&gt;50%&lt;/tt&gt;). Por exemplo, para crear tres columnas que ocupen o 50% do ancho da páxina:

&lt;pre&gt;
{{columnas 2|50%}}
* Ananás
* Amorodeira
* Limón
{{nova columna}}
* Banana
* Mazá
* Melón
{{nova columna}}
* Laranxa
* Pera
* Sandía
{{final columnas}}
&lt;/pre&gt;

Que resulta en:

{{columnas 2|50%}}
* Ananás
* Amorodeira
* Limón
{{nova columna}}
* Banana
* Mazá
* Melón
{{nova columna}}
* Laranxa
* Pera
* Sandía
{{final columnas}}

=== Modelos relacionados ===
* {{tl|Nova columna}}
* {{tl|Final columnas}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de columnas]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nr4x4z6oxaygcw7mrgzxzepv9iq3rrg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Final columnas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4123</id>
    <revision>
      <id>13231</id>
      <parentid>13230</parentid>
      <timestamp>2016-04-14T11:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Modelo:Final_columnas]]</comment>
      <origin>13231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="8hlerpuno6a1eae8ixky7nyi91p8q1b" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;/div&gt;
|}&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8hlerpuno6a1eae8ixky7nyi91p8q1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Nova columna</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4124</id>
    <revision>
      <id>13237</id>
      <parentid>13236</parentid>
      <timestamp>2016-04-14T11:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Modelo:Nova_columna]]</comment>
      <origin>13237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="ba1cbm8ii8hyinarmnzfoiedtym0kfb" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;/div&gt;
|&lt;div style=&quot;margin-right: {{{1|20px}}};&quot;&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ba1cbm8ii8hyinarmnzfoiedtym0kfb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Nova columna/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4125</id>
    <revision>
      <id>21136</id>
      <parentid>13243</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T20:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="nky2jnjuyn0b3jgd8ogj1jc1vf9tfwu" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Uso
Este modelo úsase xunto a {{m|Columnas 2}}.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de columnas]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nky2jnjuyn0b3jgd8ogj1jc1vf9tfwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Final columnas/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4126</id>
    <revision>
      <id>21137</id>
      <parentid>13248</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T20:32:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="nky2jnjuyn0b3jgd8ogj1jc1vf9tfwu" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Uso
Este modelo úsase xunto a {{m|Columnas 2}}.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de columnas]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>nky2jnjuyn0b3jgd8ogj1jc1vf9tfwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei 5/1984 de Símbolos de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4127</id>
    <redirect title="Lei de símbolos de Galicia" />
    <revision>
      <id>13250</id>
      <timestamp>2016-04-14T11:53:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Lei de símbolos de Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>13250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="7usby1mssbax97123wfm11khhav7e65" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei de símbolos de Galicia]]</text>
      <sha1>7usby1mssbax97123wfm11khhav7e65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei 5/1984 de símbolos de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4128</id>
    <redirect title="Lei de símbolos de Galicia" />
    <revision>
      <id>13251</id>
      <timestamp>2016-04-14T11:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Lei de símbolos de Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>13251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="7usby1mssbax97123wfm11khhav7e65" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei de símbolos de Galicia]]</text>
      <sha1>7usby1mssbax97123wfm11khhav7e65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de Símbolos de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4129</id>
    <redirect title="Lei de símbolos de Galicia" />
    <revision>
      <id>13252</id>
      <timestamp>2016-04-14T11:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Lei de símbolos de Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>13252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="7usby1mssbax97123wfm11khhav7e65" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei de símbolos de Galicia]]</text>
      <sha1>7usby1mssbax97123wfm11khhav7e65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>International Standard Book Number</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4130</id>
    <redirect title="Especial:Fontes bibliográficas" />
    <revision>
      <id>13253</id>
      <timestamp>2016-04-14T12:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Especial:Fontes bibliográficas]]&quot;</comment>
      <origin>13253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="78x8kkklluwltj89jh0a812qbevlgsa" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Especial:Fontes_bibliográficas]]</text>
      <sha1>78x8kkklluwltj89jh0a812qbevlgsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A folla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4131</id>
    <revision>
      <id>13321</id>
      <parentid>13313</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T20:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="66zotncd5mfgw1foy1bz0ckg1f1g3id" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;A folla&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=1918
}}

&lt;center&gt;Publicado no n.º 61 da revista ''A Nosa Terra'' o 20 de xullo de 1918.&lt;/center&gt;


[[Ficheiro:A folla, A Nosa Terra n.º 61, 20 de xullo de 1918, p. 3.JPG|350px|dereita]]


&lt;center&gt;&lt;big&gt;A &amp;nbsp; FOLLA&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;{{Versaleta|(poesía francesa de A. V. Arnaul)}}&lt;/center&gt;
&lt;poem&gt;
{{Espazos|2}} D'a túa pola abalada,
Probe folliña esfollada,
Onde vas? — Quen-o soupera!
Foise o carballo muchento
Qu'agarimo a mín me dera.
C'o gurrar d'o seu alento,
Brando airiño ou vendaval
Tenme sempre en movimento,
Dende a touza ô chan pardento,
Dende a montaña hastra o val.
Eu vou onde vai o vento,
Sin queixarme, ô ventureiro;
Eu vou onde todo vai,
D'a rosa a folla que cai.
Coma a folla d'o loureiro.
&lt;/poem&gt;

{{Clear}}

== Véxase tamén ==
* [[:fr:Anthologie des poètes français du XIXème siècle/Antoine-Vincent Arnault|&quot;Le feuille&quot;]] (en francés), poesía orixinal de [[:fr:Auteur:Antoine-Vincent Arnault|Antoine-Vincent Arnault]] (1766-1834)

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1918]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:Traducións do francés]]</text>
      <sha1>66zotncd5mfgw1foy1bz0ckg1f1g3id</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:DH</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4132</id>
    <redirect title="Modelo:Documentos históricos" />
    <revision>
      <id>13265</id>
      <timestamp>2016-04-14T20:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:DH]]&quot; a &quot;[[Modelo:Documentos históricos]]&quot;</comment>
      <origin>13265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="sizfa4dg020dhuv2rdb40jhneq1s6bj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Documentos históricos]]</text>
      <sha1>sizfa4dg020dhuv2rdb40jhneq1s6bj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Postal d'Ourense</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4133</id>
    <revision>
      <id>20073</id>
      <parentid>13283</parentid>
      <timestamp>2020-01-22T14:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1396" sha1="rjvpci5t6ekny1yshs526ew8a7ooxr8" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=POSTAL D'OURENSE &lt;ref&gt;''A Nosa Terra'' n.º 107, 5/12/1919.&lt;/ref&gt;
|autor=[[Vicente Risco|Risco]], [[Arturo Noguerol|Noguerol]], [[E. Blanco Torres|Blanco Torres]], [[Eugenio Montes|Montes]], [[Ramón Cabanillas|Cabanillas]] e [[Antón Losada Diéguez|Losada]]
|dataano=1919
}}

{{Espazos|10}}(Despois d'unha xuntanza que tiveron os irmaos Risco, Noguerol, Blanco Torres, Montes e Cabanillas, enviaron â Irmandade da Cruña o que sigue:)


&lt;div class=prose&gt;
Saudades. Galicia somo nós. Saudos e lembranzas pra todos de

{{Espazos|30}}'''VICENTE RISCO'''


¡Terra!

O medo dos nemigos é un elemento que colabora en tódol-os movementos.

{{Espazos|30}}'''ARTURO NOGUEROL'''


Nacionalismo o revolución.

{{Espazos|30}}'''E. BLANCO TORRES'''


¡Saudade, non! O menos no conceuto d'evocación do pasado pra volvel-o vivire. Esperanza e fé.

{{Espazos|30}}'''EUXENIO MONTES'''


¡Terra a nosa!

{{Espazos|30}}'''RAMÓN CABANILLAS'''


Sexamos activos. Sempre en pe. A non dormirnos mais i-a trabalalr moito, sen acougo. Asín pensamos eu e o [[Castelao]].

{{Espazos|30}}'''A. LOSADA DIÉGUEZ'''
&lt;/div&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:Vicente Risco]]
[[Categoría:Arturo Noguerol]]
[[Categoría:Roberto Blanco Torres]]
[[Categoría:Eugenio Montes]]
[[Categoría:Ramón Cabanillas]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:1919]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>rjvpci5t6ekny1yshs526ew8a7ooxr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Vicente Risco</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4134</id>
    <revision>
      <id>15407</id>
      <parentid>13277</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T09:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="dqkpntcb76wci4ubvz06numl9st4zuy" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-R]]</text>
      <sha1>dqkpntcb76wci4ubvz06numl9st4zuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Arturo Noguerol</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4135</id>
    <revision>
      <id>15408</id>
      <parentid>13278</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T09:11:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="530fhdd29tldxlnrul2l7vhckf0gt28" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-N]]</text>
      <sha1>530fhdd29tldxlnrul2l7vhckf0gt28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Roberto Blanco Torres</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4136</id>
    <revision>
      <id>15409</id>
      <parentid>13279</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T09:12:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="83u1ix45xzovzmpji9r2g7w7rpwy2g5" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-B]]</text>
      <sha1>83u1ix45xzovzmpji9r2g7w7rpwy2g5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Eugenio Montes</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4137</id>
    <revision>
      <id>15410</id>
      <parentid>13280</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T09:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="0hbalz51naj46yfldjaetx2nqwn8fn9" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-M]]</text>
      <sha1>0hbalz51naj46yfldjaetx2nqwn8fn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ramón Cabanillas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4138</id>
    <revision>
      <id>15411</id>
      <parentid>13281</parentid>
      <timestamp>2016-09-28T09:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="58z5hhvydr06eeej9gg3dldne669dz9" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-C]]</text>
      <sha1>58z5hhvydr06eeej9gg3dldne669dz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parrafeo sentimental</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4139</id>
    <revision>
      <id>13407</id>
      <parentid>13315</parentid>
      <timestamp>2016-04-30T10:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1720" sha1="514g4sgr7n784voyc8gk5de41xx5dca" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;Parrafeo sentimental&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=1920
}}

&lt;center&gt;Publicado no n.º 113 da revista ''A Nosa Terra'' o 25 de febreiro de 1920.&lt;/center&gt;
[[Ficheiro:Parrafeo sentimental, A Nosa Terra 113, 25-02-1920.JPG|350px|dereita]]


&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Parrafeo sentimental'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;———&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''(Colloque sentimental, de Verlaine)'''&lt;/center&gt;
&lt;poem&gt;
N'este vello xardín soilo e lazado
Dúas sombras espertan o pasado.
C'os beizos ertos, seu mirar mortiño
Sin fala van falando paseniño
Po-l-o vello xardín solo e lazado
Dous pantasmas remexen n'o pasado.
- ¿Ulo está aquel amor que nos tivemos?
- ¿Pra que queres que d'ele nos lembremos?
&amp;nbsp; Xa se foi aquel tempo de pracer
Que xuntou os nosos beizos! - Poida ser.
Que xuntou os nosos beizos! - Poida ser.
Inda en sonos ti ves miña alma? - Non.
- O ceo azul e forte era a esperanza!
- Todo foise, non hai mais que lembranza!
N'o xardín c'a tristura camiñaban
Y-ouía soilo a noite o que falaban.

{{Espazos|15}}ANTONIO LOSADA DIÉGUEZ

&lt;/poem&gt;

{{Clear}}


== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |título=Traduccións poéticas de Antón Losada Diéguez |editor={{Versaleta|Marchisio, C.}} |editorial=Bibliófilos Gallegos |ano=1999 |id=ISBN 84-605-9791-1}}&lt;sup&gt;[http://www.almonedavigo.com/imx_articulos/1305049921.jpg]&lt;/sup&gt;
=== Outras paxinas ===
* [[:fr:Fêtes galantes/Colloque sentimental|&quot;Colloque sentimental&quot;]] (en francés), poesía orixinal de [[:fr:Auteur:Paul Verlaine|Paul Verlaine]] (1844 – 1896)

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1920]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:Traducións do francés]]</text>
      <sha1>514g4sgr7n784voyc8gk5de41xx5dca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soneto XV de la Vita nuova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4141</id>
    <redirect title="Soneto XV da Vita nuova, do Dante" />
    <revision>
      <id>13308</id>
      <timestamp>2016-04-29T18:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Soneto XV da Vita nuova, do Dante]]&quot;</comment>
      <origin>13308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="mplhvqswvwi7ev8j8bma5suf4tquq72" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Soneto XV da Vita nuova, do Dante]]</text>
      <sha1>mplhvqswvwi7ev8j8bma5suf4tquq72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O infinido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4142</id>
    <revision>
      <id>14042</id>
      <parentid>14041</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T09:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:1919]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="pvgt6rfryl8xiawhkgc82ewapugbxth" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;O Infinido&lt;/big&gt;
|autor=[[Antón Losada Diéguez]]
|dataano=sen data
}}

&lt;center&gt;Manuscrito den data.&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''O Infinido'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
Sempre deume pracer este ermo outeiro
Y-esta gándara qu'a unha veira y -outra
D'o leixano orizonte a vista cerran.
Mais sentado y-ollando o interminabre
Espazo que s'extende, o sobumano
Silenzo, e profondisima quietude
O pensamento ferve y eu maxino
Qu'o curazón ten medo. E como o vento
Oyo bruar o meu redor, eu este
Infinido silenzo, y-estas voces
Vou comparando: e lémbrome d'o eterno,
E dos pasados tempos, y-o presente
E vivo, y-o seu son. No medeo d'esta
Imensidade afonda o pensamento:
Y-o solagarse e dôce n'este mar.

{{Espazos|5}} Leopardi (1819)
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Clear}}

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |título=Obra completa |editor={{Versaleta|Beramendi, Justo}} |editorial=Edicións Xerais |ano=1985 |id=ISBN 84-7507-181-3}}&lt;sup&gt;[http://i.ebayimg.com/00/s/ODQwWDUyMw==/z/Hf4AAOSw~otWcxOe/$_57.JPG]&lt;/sup&gt;
* {{Cita libro |título=Traduccións poéticas de Antón Losada Diéguez |editor={{Versaleta|Marchisio, C.}} |editorial=Bibliófilos Gallegos |ano=1999 |id=ISBN 84-605-9791-1}}&lt;sup&gt;[http://www.almonedavigo.com/imx_articulos/1305049921.jpg]&lt;/sup&gt;
=== Orixinal ===
* [[:it:Canti (Leopardi - Donati)/XII. L'infinito]], Giacomo Leopardi 1798-1837

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Antón Losada Diéguez]]
[[Categoría:Traducións do italiano]]</text>
      <sha1>pvgt6rfryl8xiawhkgc82ewapugbxth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Traducións</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4143</id>
    <revision>
      <id>13311</id>
      <timestamp>2016-04-29T20:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras]]&quot;</comment>
      <origin>13311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="g8313nksagpqnsmdnxggsdch9fvogjv" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras]]</text>
      <sha1>g8313nksagpqnsmdnxggsdch9fvogjv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Traducións do francés</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4144</id>
    <revision>
      <id>13316</id>
      <timestamp>2016-04-29T20:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Traducións]]&quot;</comment>
      <origin>13316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="ehs6hp2szs3pzmnxg47cjz2yebo1561" xml:space="preserve">[[Categoría:Traducións]]</text>
      <sha1>ehs6hp2szs3pzmnxg47cjz2yebo1561</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Traducións do italiano</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4145</id>
    <revision>
      <id>13317</id>
      <timestamp>2016-04-29T20:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Traducións]]&quot;</comment>
      <origin>13317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="ehs6hp2szs3pzmnxg47cjz2yebo1561" xml:space="preserve">[[Categoría:Traducións]]</text>
      <sha1>ehs6hp2szs3pzmnxg47cjz2yebo1561</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Traducións do castelán</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4146</id>
    <revision>
      <id>13318</id>
      <timestamp>2016-04-29T20:18:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Traducións]]&quot;</comment>
      <origin>13318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="ehs6hp2szs3pzmnxg47cjz2yebo1561" xml:space="preserve">[[Categoría:Traducións]]</text>
      <sha1>ehs6hp2szs3pzmnxg47cjz2yebo1561</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1819</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4147</id>
    <revision>
      <id>14485</id>
      <parentid>13323</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joseph Smith, Jr.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4149</id>
    <redirect title="Autor:Joseph Smith" />
    <revision>
      <id>14596</id>
      <parentid>13336</parentid>
      <timestamp>2016-05-07T20:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Joseph Smith]]&quot;</comment>
      <origin>14596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="9zp87pjp3whgkfkxjgonfw017e2ovwi" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Joseph Smith]]</text>
      <sha1>9zp87pjp3whgkfkxjgonfw017e2ovwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Luís de Camões</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4150</id>
    <revision>
      <id>13344</id>
      <parentid>13343</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T21:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="sdkxirjrv99g0af8nqlwci5s12farod" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores-C]]</text>
      <sha1>sdkxirjrv99g0af8nqlwci5s12farod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:¡Do íntimo!</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4151</id>
    <revision>
      <id>13364</id>
      <parentid>13351</parentid>
      <timestamp>2016-04-29T21:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="qx2kepsyjdjy7tmrackbo7ogndoviqy" xml:space="preserve">{{Artigo principal|II. ¡Do íntimo!}}

[[Categoría:Follas novas|2]]</text>
      <sha1>qx2kepsyjdjy7tmrackbo7ogndoviqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Negra Sombra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4152</id>
    <redirect title="Follas novas/Cando penso que te fuches" />
    <revision>
      <id>16475</id>
      <parentid>13357</parentid>
      <timestamp>2017-03-26T13:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>タチコマ robot</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[Follas novas/Cando penso que te fuches]]&quot;</comment>
      <origin>16475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="aqacd9pvsba31psc9vgxm1o7mgcbkil" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Cando penso que te fuches]]</text>
      <sha1>aqacd9pvsba31psc9vgxm1o7mgcbkil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1898</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4153</id>
    <revision>
      <id>14459</id>
      <parentid>13381</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Paxinación</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4154</id>
    <revision>
      <id>16422</id>
      <parentid>16421</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T12:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Capítulos]]&quot; a &quot;[[Modelo:Paxinación]]&quot;</comment>
      <origin>16422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="prrvnbeg7ed4jngonig2lp0ml1p25hh" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;
----
&lt;big&gt;
{|style=&quot;width:100%&quot;
|style=&quot;width:50%;text-align:left;font-size:20px&quot;|'''[[{{{1}}}|&lt;&lt;&lt;&lt;]]'''
|style=&quot;width:50%;text-align:right;font-size:20px&quot;|'''[[{{{2}}}|&gt;&gt;&gt;&gt;]]'''
|}
&lt;/big&gt;
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>prrvnbeg7ed4jngonig2lp0ml1p25hh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Traducións do inglés</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4160</id>
    <revision>
      <id>13401</id>
      <timestamp>2016-04-30T10:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Traducións]]&quot;</comment>
      <origin>13401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="ehs6hp2szs3pzmnxg47cjz2yebo1561" xml:space="preserve">[[Categoría:Traducións]]</text>
      <sha1>ehs6hp2szs3pzmnxg47cjz2yebo1561</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:To Leave A Trace</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4161</id>
    <revision>
      <id>13406</id>
      <timestamp>2016-04-30T10:51:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Autores-T]]&quot;</comment>
      <origin>13406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="ndpbud45eutmwg8jg95fgpt4sqmjr81" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores-T]]</text>
      <sha1>ndpbud45eutmwg8jg95fgpt4sqmjr81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Nongalego</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4165</id>
    <redirect title="Modelo:Non galego" />
    <revision>
      <id>13422</id>
      <timestamp>2016-05-01T08:39:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Nongalego]]&quot; a &quot;[[Modelo:Non galego]]&quot;</comment>
      <origin>13422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="bhmxtytaafeohzbwffsrnmssbx572f9" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Non galego]]</text>
      <sha1>bhmxtytaafeohzbwffsrnmssbx572f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Mover aos Galilibros</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4166</id>
    <revision>
      <id>13472</id>
      <parentid>13463</parentid>
      <timestamp>2016-05-01T10:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>13472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="638" sha1="eubj5377n0qtxxm4q2txwwuc04n4aba" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = mover
| imaxe = [[Ficheiro:Wikibooks-logo.svg|left|50px|Este artigo vai ser movido aos Galilibros|link=]]
| estilo= 
| texto = '''Esta páxina está proposta para ser movida aos [[b:|Galilibros]].''' A razón é que o seu contido é un '''traballo orixinal'''.
:&lt;small&gt;''Valore a posibilidade de solicitarlle a un '''[[wikibooks:gl:Especial:Lista_de_usuarios/sysop|administrador dos Galilibros]]''' que '''[[wikibooks:gl:Especial:Importar|importe]]''' esta páxina dende o proxecto irmán.''&lt;small&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Mover aos Galilibros]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eubj5377n0qtxxm4q2txwwuc04n4aba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Mover aos Galilibros/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4167</id>
    <revision>
      <id>15021</id>
      <parentid>14613</parentid>
      <timestamp>2016-05-28T11:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="626" sha1="8cutt0ibb83yr9kxb3bb1roj2woy2l1" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Propoñer unha sección ou páxina para ser movida aos [[b:|Galilibros]]. Incluirá a páxina dentro da [[:Categoría:Mover aos Galilibros]].

;Uso
Coloque a etiqueta '''&lt;code&gt;{{m|Mover aos Galilibros}}&lt;/code&gt;''' ao comezo da páxina ou sección. Non ten parámetros.

===Véxase tamén===
* {{tlx|Mover ás Galifontes}}, para mover unha páxina ás Galifontes.
* {{tlx|Mover ao Galizionario}}, para mover unha páxina ao Galizionario.
* {{tlx|Mover ás Galicitas}}, para mover unha páxina ás Galicitas.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de proxectos irmáns]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>8cutt0ibb83yr9kxb3bb1roj2woy2l1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Bloque Nacionalista Galego</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4168</id>
    <revision>
      <id>14087</id>
      <parentid>13482</parentid>
      <timestamp>2016-05-03T07:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Nacionalismo galego]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="hi5fpgwrro14dnj7ufkva2n27rkyg88" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores-B]]
[[Categoría:Nacionalismo galego]]</text>
      <sha1>hi5fpgwrro14dnj7ufkva2n27rkyg88</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Wikificar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4169</id>
    <redirect title="Modelo:FormatoWiki" />
    <revision>
      <id>13489</id>
      <timestamp>2016-05-01T11:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:FormatoWiki]]&quot;</comment>
      <origin>13489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="cfhb58766nl0hxi98yl8ontyysz3olo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:FormatoWiki]]</text>
      <sha1>cfhb58766nl0hxi98yl8ontyysz3olo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Estilo</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4170</id>
    <redirect title="Modelo:FormatoWiki" />
    <revision>
      <id>13491</id>
      <timestamp>2016-05-01T11:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Estilo]]&quot; a &quot;[[Modelo:FormatoWiki]]&quot;</comment>
      <origin>13491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="cfhb58766nl0hxi98yl8ontyysz3olo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:FormatoWiki]]</text>
      <sha1>cfhb58766nl0hxi98yl8ontyysz3olo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Mover aos Galilibros</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4171</id>
    <revision>
      <id>13497</id>
      <timestamp>2016-05-01T18:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría baleira}} [[Categoría:Wikisource:Mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>13497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="483a70n7zwrndw8svjbjvjj297ix24q" xml:space="preserve">{{Categoría baleira}}
[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>483a70n7zwrndw8svjbjvjj297ix24q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4172</id>
    <revision>
      <id>21180</id>
      <parentid>13500</parentid>
      <timestamp>2023-11-16T15:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>93.156.219.7</ip>
      </contributor>
      <origin>21180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="e8mqbl1vlhorkmkne06td8ttz47k1om" xml:space="preserve">{{Artigo principal|V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos}}

[[Categoría:Follas novas|5]]</text>
      <sha1>e8mqbl1vlhorkmkne06td8ttz47k1om</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ribadeo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4173</id>
    <revision>
      <id>17464</id>
      <parentid>13508</parentid>
      <timestamp>2018-04-15T16:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras por tema]]; engado a [[Categoría:Galicia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz" xml:space="preserve">[[Categoría:Galicia]]</text>
      <sha1>sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1996</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4174</id>
    <revision>
      <id>18287</id>
      <parentid>13513</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1997</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4175</id>
    <revision>
      <id>18288</id>
      <parentid>13516</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1998</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4176</id>
    <revision>
      <id>18289</id>
      <parentid>13519</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1999</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4177</id>
    <revision>
      <id>18294</id>
      <parentid>13520</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1977</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4178</id>
    <revision>
      <id>18269</id>
      <parentid>13525</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1870</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4179</id>
    <revision>
      <id>14479</id>
      <parentid>13530</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Federico García Lorca</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4180</id>
    <revision>
      <id>13543</id>
      <timestamp>2016-05-01T20:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Autores-G]]&quot;</comment>
      <origin>13543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="l7i8i6z5okj1h92w8vhfdu942ty1gp2" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores-G]]</text>
      <sha1>l7i8i6z5okj1h92w8vhfdu942ty1gp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1992</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4181</id>
    <revision>
      <id>18291</id>
      <parentid>13553</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1746</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4182</id>
    <revision>
      <id>13555</id>
      <timestamp>2016-05-01T21:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:1746]]&quot;</comment>
      <origin>13555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="q7mvylmohatt3bt2iw9svccnul8s0sa" xml:space="preserve">[[Categoría:1746]]</text>
      <sha1>q7mvylmohatt3bt2iw9svccnul8s0sa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1989</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4183</id>
    <revision>
      <id>18284</id>
      <parentid>13558</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1948</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4184</id>
    <revision>
      <id>18271</id>
      <parentid>13573</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1995</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4185</id>
    <revision>
      <id>18286</id>
      <parentid>13574</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1791</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4186</id>
    <revision>
      <id>14452</id>
      <parentid>13576</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:23:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XVIII]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Control de autoridades</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4187</id>
    <revision>
      <id>21712</id>
      <parentid>21702</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T17:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo «[[Módulo:Control de autoridades]]»: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>21702</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="14962" sha1="ri2xlgaj3gvqhfaphbeowe037pqbrax" xml:space="preserve">require('Module:No globals')

local conf = require( 'Module:Control de autoridades/conf' ) -- configuration module

local function isNilOrEmpty( thing )
	if thing == nil or thing == '' then
		return true
	end
	return nil
end

local function splitLccn( id )
    if id:match( '^%l%l?%l?%d%d%d%d%d%d%d%d%d?%d?$' ) then
        id = id:gsub( '^(%l+)(%d+)(%d%d%d%d%d%d)$', '%1/%2/%3' )
    end
    if id:match( '^%l%l?%l?/%d%d%d?%d?/%d+$' ) then
         return mw.text.split( id, '/' )
    end
    return false
end

local function getIdFromWikidata( item, property )
	local id = nil
	if item.claims[property] == nil then
		return id
	end
	for _, statement in pairs( item.claims[property] ) do
		if statement.mainsnak.datavalue then
			id = statement.mainsnak.datavalue.value
			break
		end
	end
	return id
end

local function getLink( property, val, mask )
	local link, returnVal = '', {}
	
	returnVal.isError = false
	
	if mw.ustring.find( val, '//' ) then
		link = val
	else
		if type(property) == 'number' and property &gt; 0 then
			local entityObject = mw.wikibase.getEntity('P'..property)
			local dataType
			
			if entityObject then dataType = entityObject.datatype
			else returnVal.isError = true end
			
			if dataType == 'external-id' then
				local formatterURL = nil
				if property == 3746 then --Wildflowers of Israel ID's 2nd formatterURL is in English
					formatterURL = entityObject:getBestStatements('P1630')[2]
				end
				if formatterURL == nil then formatterURL = entityObject:getBestStatements('P1630')[1] end
				if formatterURL then
					if formatterURL.mainsnak.datavalue and formatterURL.mainsnak.datavalue.value then --nil check for ABA
						link = formatterURL.mainsnak.datavalue.value
					end
				end
			elseif dataType == 'url' then
				local subjectItem = entityObject:getBestStatements('P1629')[1]
				if subjectItem then
					local officialWebsite = mw.wikibase.getEntity(subjectItem.mainsnak.datavalue.value.id):getBestStatements('P856')[1]
					if officialWebsite then	link = officialWebsite.mainsnak.datavalue.value end
				end
			elseif dataType == 'string' then
				local formatterURL = entityObject:getBestStatements('P1630')[1]
				if formatterURL then
					link = formatterURL.mainsnak.datavalue.value
				else
					local subjectItem = entityObject:getBestStatements('P1629')[1]
					if subjectItem then
						local officialWebsite = mw.wikibase.getEntity(subjectItem.mainsnak.datavalue.value.id):getBestStatements('P856')[1]
						if officialWebsite then	link = officialWebsite.mainsnak.datavalue.value end
					end
				end
			else
				returnVal.isError = true
			end
		elseif type(property) == 'string' then
			link = property
		end
		
		local valurl = val
		valurl = mw.ustring.gsub(valurl,'%%','%%%%')
		link = mw.ustring.gsub(link, '$1', valurl)
	end
	
	link = mw.ustring.gsub(link, '^[Hh][Tt][Tt][Pp]([Ss]?)&amp;#58;//', 'http%1://') -- fix wikidata URL
	link = mw.ustring.gsub(link, ' ' , '')
	val = mw.ustring.match(val, '([^=/]*)/?$') -- get display name from end of URL
	if mw.ustring.find( link, '//' ) then
		if mask == 'y' then
			returnVal.text = '&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;['..link..' ID]&lt;/span&gt;'
		else
			returnVal.text = '&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;['..link..' '..mw.text.encode(mw.uri.decode(val, 'PATH'),'%[%]')..']&lt;/span&gt;'
		end
	elseif link == '' then
		returnVal.text = val
	else
		returnVal.text = '[['..link..'|'..val..']]'
	end
	return returnVal
end

local function createRow( id, label, rawValue, link, withUid )
	if link then
		local outStr = '*&lt;span style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;' .. label .. ' &lt;span'
		if withUid then outStr = outStr..' class=&quot;uid&quot;' end
		return outStr..'&gt;' .. link .. '&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;\n'
	else
		return '* ' .. mw.text.tag('span', {class='error'}, 'O identificador ' .. id .. ' ' .. rawValue .. ' non é válido.') .. '\n'
	end
end

local function copyTable(inTable)
	if type(inTable) ~= 'table' then return inTable end
	local outTable = setmetatable({}, getmetatable(inTable))
	for key, value in pairs (inTable) do outTable[copyTable(key)] = copyTable(value) end
	return outTable
end

local p = {}

function p.authorityControl( frame )
	local resolve = require( 'Module:ResolveEntityId' )
	local parentArgs = copyTable(frame:getParent().args)
	local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle()
	local currentEntityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
	
	local stringArgs = false
	local fromTitleCount, firstRow, rowCount = 1, 0, 0
	local outString, errors = '', ''
	local tFroms = {} --non-sequential table of unique froms
	local iFroms = 0 --integer size of tFroms, b/c Lua
	
	
	--Cleanup args
	for k, v in pairs( frame:getParent().args ) do
		if type(k) == 'string' then
			--make args case insensitive
			local lowerk = mw.ustring.lower(k)
			if isNilOrEmpty( parentArgs[lowerk] ) then
				parentArgs[k] = nil
				parentArgs[lowerk] = v
			end
			--remap abc to abc1
			if mw.ustring.find(lowerk,'%d$') == nil then --if no number at end of param
				if isNilOrEmpty( parentArgs[lowerk..'1'] ) then
					parentArgs[lowerk] = nil
					lowerk = lowerk..'1'
					parentArgs[lowerk] = v
				end
			end
			if v and v ~= '' then
				--remap 'for' to 'title'
				if mw.ustring.sub(lowerk,1,3) == 'for' then
					local forTitle = mw.ustring.gsub(lowerk,'^for','title',1)
					if isNilOrEmpty( parentArgs[forTitle] ) then
						parentArgs[lowerk] = nil
						lowerk = forTitle
						parentArgs[lowerk] = v
					end
				end
				--find highest from or title param
				if mw.ustring.sub(lowerk,1,4) == 'from' then
					local fromNumber = tonumber(mw.ustring.sub(lowerk,5,-1))
					if fromNumber and fromNumber &gt;= fromTitleCount then fromTitleCount = fromNumber end
					--look for duplicate froms while we're here
					if mw.ustring.find(v, '^Q%d') then
						if tFroms[v] then

							tFroms[v] = tFroms[v] + 1
						else
							tFroms[v] = 1
							iFroms = iFroms + 1
						end
						if iFroms == 2 then

						end
					end
				elseif mw.ustring.sub(lowerk,1,5) == 'title' then
					local titleNumber = tonumber(mw.ustring.sub(lowerk,4,-1))
					if titleNumber and titleNumber &gt;= fromTitleCount then fromTitleCount = titleNumber end
				elseif mw.ustring.lower(v) ~= 'no' then
					stringArgs = true

				end
			end
		end
	end
	
	--Check for unknown parameters
	--create knowns list
	local acceptableArgs = { from = true, } --master list of l/c acceptable args
	for _, d in pairs( conf.databases ) do
		if d[1] ~= 'Wikidata' then --made obsolete by from
			acceptableArgs[mw.ustring.lower(d[1])] = true
		end
	end
	for _, a in pairs( conf.aliases ) do
		acceptableArgs[mw.ustring.lower(a[1])] = true
	end
	--create trimmed parents list
	local baseParentArgs = {} --condensed list of l/c parent args w/o trailing #s
	for k, v in pairs( parentArgs ) do
		if type(k) == 'string' then --ignore unnamed params, which have keys of type 'number'
			local lowerk = mw.ustring.lower(k)
			local base = mw.ustring.gsub(lowerk, '[%d]*$', '')
			baseParentArgs[base] = true
		end
	end
	--compare lists and spit out unknowns
	local unknownParams = {}
	for k, v in pairs( baseParentArgs ) do
		if acceptableArgs[k] == nil then

			unknownParams[#unknownParams + 1] = k
		end
	end
	--warn if unknown(s) present
	if #unknownParams &gt; 0 then
		if frame:preprocess( '{{REVISIONID}}' ) == '' then
			errors = errors..'&lt;div class=&quot;hatnote&quot; style=&quot;color:red&quot;&gt;'..
				     '&lt;strong&gt;Atención:&lt;/strong&gt; parámetros descoñecidos &lt;strong&gt;'..table.concat(unknownParams, ', ')..'&lt;/strong&gt;.&lt;br /&gt;'..
				     'Corríxaos ou considere engadilos a Wikidata.&lt;br /&gt;'..
				     'Esta mensaxe só se amosa na vista previa.&lt;/div&gt;'
		end
	end
	
	
	--Setup navbox
local navboxParams = {
		name  = 'Control de autoridades',
		bodyclass = 'hlist',
		listclass = 'plainlinks',
		groupstyle = 'width: 12%; text-align:center;',
	}
	
	for f = 1, fromTitleCount, 1
	do
		local elements, title = {}, nil
		--cleanup parameters
		if parentArgs['from'..f] == '' then parentArgs['from'..f] = nil end
		if parentArgs['title'..f] == '' then parentArgs['title'..f] = nil end
		--remap aliases
		for _, a in pairs( conf.aliases ) do
			local alias, name = mw.ustring.lower(a[1]), mw.ustring.lower(a[2])
			if parentArgs[alias..f] and parentArgs[name..f] == nil then
				parentArgs[name..f] = parentArgs[alias..f]
				parentArgs[alias..f] = nil
			end
		end
		--Fetch Wikidata item
		local from = resolve._entityid(frame, parentArgs['from'..f])
		local item = mw.wikibase.getEntity(from)
		local label = nil
		if type(item) == 'table' then
			local statements = item:getBestStatements('P225')[1] --taxon name
			if statements then
				local datavalue = statements.mainsnak.datavalue
				if datavalue then
					label = datavalue.value
				end
			end
			label = label or item:getLabel()
		else
			if parentArgs['from'..f] then

				errors = errors .. mw.text.tag('strong', {class='error'}, 'Erro: &quot;' .. 
				         parentArgs['from'..f] .. '&quot; non é un ID de entidade Wikidata válido.&lt;br /&gt;')				
			end
		end
		if label and label ~= '' then
			title = mw.title.new(label)
		end
		if title == nil and parentArgs['title'..f] then
			title = mw.title.new(parentArgs['title'..f])
		end
		if title == nil and f == 1 then
			title = currentTitle
		end
		
		if title then
			if isNilOrEmpty( parentArgs['wikidata'..f] ) and 
			   (title.namespace == 0) then
				if parentArgs['from'..f] then
					parentArgs['wikidata'..f] = parentArgs['from'..f]
				elseif item then
					parentArgs['wikidata'..f] = item.id
				end
			end
			if title.namespace == 0 or stringArgs then --only in mainspace or if manual overrides exist
				local sourceCount = 0
				for _, params in pairs( conf.databases ) do
					params[1] = mw.ustring.lower(params[1])
					local propId = params[3]
					--Wikidata fallback if requested
					if (item and item.claims) and
					   (type(propId) == 'string' or (type(propId) == 'number' and propId &gt; 0)) then
						local wikidataId = getIdFromWikidata( item, 'P' .. propId )
						local v = parentArgs[params[1]..f]
						if wikidataId then
							if isNilOrEmpty(v) then
								parentArgs[params[1]..f] = wikidataId
							else
								if v and v ~= 'no' and v ~= wikidataId then

								elseif v and v == wikidataId then

								end
							end
						end
					end
					local val = parentArgs[params[1]..f]
					if val and val ~= '' and mw.ustring.lower(val) ~= 'no' then
						
						if params[1] == 'issn' and parentArgs['worldcatid'..f] and parentArgs['worldcatid'..f] ~= '' then -- 'issn' is the first element following the 'wikidata' item
							table.insert( elements, createRow( params[1], '', parentArgs['worldcatid'..f], '[//www.worldcat.org/identities/' .. parentArgs['worldcatid'..f] .. ' WorldCat]', false ) ) --Validation?
						elseif params[1] == 'viaf' and parentArgs[params[1]..f] and string.match( parentArgs[params[1]..f], '^%d+$' ) and not parentArgs['worldcatid'..f] then -- Hackishly copy the validation code; this should go away when we move to using P1793 and P1630
							table.insert( elements, createRow( params[1], '', parentArgs[params[1]], '[//www.worldcat.org/identities/containsVIAFID/' .. parentArgs[params[1]..f] .. ' WorldCat]', false ) )
						elseif params[1] == 'lccn' and parentArgs[params[1]..f] and parentArgs[params[1]..f] ~= '' and not parentArgs['viaf'..f] and not parentArgs['worldcatid'..f] then
							local lccnParts = splitLccn( parentArgs[params[1]..f] )
								if lccnParts and lccnParts[1] ~= 'sh' then
								table.insert( elements, createRow( params[1], '', parentArgs[params[1]..f], '[//www.worldcat.org/identities/lccn-' .. lccnParts[1] .. lccnParts[2] .. '-' .. lccnParts[3] .. ' WorldCat]', false ) )
								end
						end
						
						if type(propId) == 'number' then
							if propId &lt; 0 then propId = -propId end --allow link
							if propId &gt; 0 then --link
								table.insert( elements, createRow( params[1], params[2]..':', val, getLink( propId, val, params[4] ).text, true ) )
							else --propId == 0; no link
								table.insert( elements, createRow( params[1], params[2]..':', val, val, true ) )
							end
						else
							table.insert( elements, createRow( params[1], params[2]..':', val, getLink( propId, val, params[4] ).text, true ) )
						end
						if params[1] ~= 'wikidata' and params[1] ~= 'wikispecies' then
							sourceCount = sourceCount + 1
						end
					end
				end
				

				--Generate navbox title
				if sourceCount &gt; 0 then --TODO: don't count Wikispecies towards 'taxon ID count'
					rowCount = rowCount + 1
					if firstRow == 0 then firstRow = f end
					--set title from wikidata if it doesn't exist
					if isNilOrEmpty( parentArgs['title'..f] ) then
						parentArgs['noTitle'..f] = true
						parentArgs['title'..f] = title.text
					end
					--if it exists now, set row heading to title
					if not isNilOrEmpty( parentArgs['title'..f] ) then

					else
						navboxParams['group'..f] = ''
					end
					navboxParams['list'..f] = table.concat( elements )
				elseif currentEntityId then

				end
				
				--Categorize
				
			end
		end
	end --for f = 1, fromTitleCount, 1
	
	if rowCount &gt; 0 then
		local Navbox = require('Module:Navbox')
		if rowCount &gt; 1 then
			--remove duplicates and move page title to top
			local rowIDs = {}
			for f = 1,fromTitleCount,1
			do
				if not isNilOrEmpty( parentArgs['title'..f] ) then
					if rowIDs[parentArgs['wikidata'..f]] then --remove duplicate
						navboxParams['group'..f] = nil
						navboxParams['list'..f] = nil
					else
						rowIDs[parentArgs['wikidata'..f]] = true
						if f &gt; firstRow and (parentArgs['title'..f] == currentTitle.text or 
						   parentArgs['wikidata'..f] == currentEntityId) then --move item linked to page to top
							if navboxParams['group'..f] and 
							   navboxParams['group'..f] ~= '' and 
							   navboxParams['list'..f] and 
							   navboxParams['list'..f] ~= '' then
								local tempGroup, tempList = navboxParams['group'..f], navboxParams['list'..f]
								navboxParams['group'..f], navboxParams['list'..f] = navboxParams['group'..firstRow], navboxParams['list'..firstRow]
								navboxParams['group'..firstRow], navboxParams['list'..firstRow] = tempGroup, tempList
							end
						end
					end
				end
			end
			--adjust navbox for number of rows
			navboxParams['title'] = '[[Axuda:Control de autoridades|Control de autoridades]]'
			if rowCount &gt; 2 then
				navboxParams['navbar'] = 'plain'
			else
				navboxParams['state'] = 'off'
				navboxParams['navbar'] = 'off'
			end
		elseif parentArgs['noTitle'..firstRow] then
			navboxParams['group'..firstRow] = '[[Axuda:Control de autoridades|Control de autoridades]]'
		else
			navboxParams['group'..firstRow] = '[[Axuda:Control de autoridades|Control de autoridades]]&lt;br /&gt;' .. navboxParams['group'..firstRow]
		end
		
		--return navbox
		outString = Navbox._navbox(navboxParams)
	end --if rowCount &gt; 0
	
	--Add categories
	if string.sub(currentTitle.subpageText,1,9) == 'testcases' then parentArgs['demo'] = true end

	return outString .. errors
end

return p</text>
      <sha1>ri2xlgaj3gvqhfaphbeowe037pqbrax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Control de autoridades/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4188</id>
    <revision>
      <id>13703</id>
      <parentid>13702</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:q:Módulo:Control_de_autoridades/uso]]</comment>
      <origin>13703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="5k1w0ao4j7w1r1of9ce347lub59pwaa" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
&lt;includeonly&gt;{{MóduloWikidata}}&lt;/includeonly&gt;
Módulo que contén o código empregado polo modelo {{m|Control de autoridades}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>5k1w0ao4j7w1r1of9ce347lub59pwaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Subpáxina de documentación/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4189</id>
    <revision>
      <id>13720</id>
      <parentid>13719</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:34:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Modelo:Subpáxina_de_documentación/uso]]</comment>
      <origin>13720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1181" sha1="rr258xr42ia721av6le4jz3k66opgq7" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír un aviso ao comezo das subpáxinas &quot;/uso&quot; de documentación de modelos.

;Uso
Coloca o código '''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Subpáxina de documentación}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;''' ao comezo da subpáxina de documentación do modelo.

&lt;includeonly&gt;
[[ar:قالب:صفحة توثيق فرعية]]
[[be-x-old:Шаблён:Падстаронка-дакумэнтацыя]]
[[bg:Шаблон:Подстраница с документация]]
[[cs:Šablona:Podstránka s dokumentací]]
[[fa:الگو:Documentation subpage]]
[[es:Plantilla:Subpágina de documentación]]
[[en:Template:Documentation subpage]]
[[eu:Txantiloi:Txantiloi dokumentazio azpiorrialdea]]
[[id:Templat:Subhalaman dokumentasi]]
[[is:Snið:Skjalsíða]]
[[ja:template:Documentation subpage]]
[[la:formula:Documentation subpage]]
[[mk:Шаблон:Документација потстрана]]
[[no:mal:Documentation subpage]]
[[pl:Szablon:Podstrona dokumentacji]]
[[pt:Predefinição:Subpágina de documentação]]
[[sl:template:Dokumentacijska podstran]]
[[sq:Stampa:Documentation subpage]]
[[uk:Шаблон:Підсторінка документації]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>rr258xr42ia721av6le4jz3k66opgq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:MóduloWikidata</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4190</id>
    <revision>
      <id>13735</id>
      <parentid>13734</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>13735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="808" sha1="66344mwutevdoctkc3puskzvp1twcf5" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
|tipo = aviso
|imaxe=[[Ficheiro:Wikidata-logo-without-paddings.svg|40px|link=]]
|texto ='''Este módulo toma datos dunha ou máis propiedades do [[d:Wikidata|Wikidata]]'''
&lt;div style=&quot;font-size:90%; padding-bottom:2px;&quot;&gt;{{#if:{{{P1|}}}| Este módulo fai uso das seguintes propiedades: [[d:Property:{{{P1}}}|{{{P1}}}]]{{#if:{{{P2|}}}|, [[d:Property:{{{P2}}}|{{{P2}}}]]}} {{#if:{{{P3|}}}|, [[d:Property:{{{P3}}}|{{{P3}}}]]}}{{#if:{{{P4|}}}|, [[d:Property:{{{P4}}}|{{{P4}}}]]}}{{#if:{{{P5|}}}|, [[d:Property:{{{P5}}}|{{{P5}}}]]}}}}
{{#if:{{{sección|}}} | Vexa a sección [[#{{{sección}}}|§&amp;nbsp;{{{sección}}}]]&lt;/span&gt; para máis información.}}
&lt;/div&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikipedia:Módulos que toman datos de Wikidata]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>66344mwutevdoctkc3puskzvp1twcf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:MóduloWikidata/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4191</id>
    <revision>
      <id>13736</id>
      <parentid>13733</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:36:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>13736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="669" sha1="jose1wy0ypp6u31pmqaa9d6yav8cbsh" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Engadir un aviso nas instrucións de uso dun módulo para indicar que toma datos do [[d:Wikidata|Wikidata]]

===Uso===
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{MóduloWikidata|sección=|P1=|P2=|P3=|P4=|P5=}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

*{{para|sección}} pode usarse para indicar o nome da sección dentro das instrucións que contén máis información. Habitualmente esta sección debería chamarse ''wikidata''.
*O módulo soporta 5 parámetros para as propiedades, dende P1 ata P5. Para máis propiedades recoméndase indicar as mesmas na devandita sección ''wikidata''.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de modelos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>jose1wy0ypp6u31pmqaa9d6yav8cbsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Control de autoridades</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4192</id>
    <revision>
      <id>15041</id>
      <parentid>13743</parentid>
      <timestamp>2016-05-28T21:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexeu &quot;[[Modelo:Control de autoridades]]&quot;: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>15041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="1sp82undlops0ssq0lubqyu0swjmukj" xml:space="preserve">{{#invoke:Control de autoridades|authorityControl}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1sp82undlops0ssq0lubqyu0swjmukj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Control de autoridades/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4193</id>
    <revision>
      <id>13768</id>
      <parentid>13759</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>13768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1287" sha1="pagxuaft5vfv5adiuadwayoaatd6eqt" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
&lt;includeonly&gt;{{ModeloLua|módulo=Control de autoridades}}&lt;/includeonly&gt;
===Obxectivo===
Este modelo liga os artigos de Wikisource con varios catálogos de bibliotecas en liña, e úsase en biografías e outros artigos.

Este modelo obtén a maioría dos seus valores de [[d:Wikidata|Wikidata]], pero poden ser ignorados engadindo localmente os datos. É preferible engadir os datos en Wikidata.

Se se engade o modelo baleiro no artigo, non aparecerá nada ata que se engada algún valor en Wikidata, nese momento mostrarase, por iso este modelo debe engadirse en todos os artigos de biografías, haxa ou non identificadores de control de autoridades en Wikidata neste momento.

Os artigos que inclúen este modelo e teñen algún valor de identificador definido no Wikidata inclúense nas subcategorías de [[:Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades]]

===Uso===
;Baleiro (collendo todos os datos de Wikidata)

Engadir:

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Control de autoridades}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

Ao final do artigo, xusto antes das categorías e da [[:mediawikiwiki:Help:Magic words/gl|palábra máxica]] &lt;nowiki&gt;{{ORDENAR}}&lt;/nowiki&gt;.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de ligazóns externas]]
[[Categoría:Marcadores de referencias]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>pagxuaft5vfv5adiuadwayoaatd6eqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:No globals</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4194</id>
    <revision>
      <id>20695</id>
      <parentid>20694</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Módulo:No_globals]]</comment>
      <origin>20694</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="460" sha1="hlzwbhdyl2dyj63e5r3y9zvxwagfk8f" xml:space="preserve">local mt = getmetatable(_G) or {}
function mt.__index (t, k)
	if k ~= 'arg' then
		-- perf optimization here and below: do not load Module:TNT unless there is an error
		error(require('Módulo:TNT').format('I18n/No globals', 'err-read', tostring(k)), 2)
	end
	return nil
end
function mt.__newindex(t, k, v)
	if k ~= 'arg' then
		error(require('Módulo:TNT').format('I18n/No globals', 'err-write', tostring(k)), 2)
	end
	rawset(t, k, v)
end
setmetatable(_G, mt)</text>
      <sha1>hlzwbhdyl2dyj63e5r3y9zvxwagfk8f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:No globals/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4195</id>
    <revision>
      <id>13767</id>
      <parentid>13766</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Módulo:No_globals/uso]]</comment>
      <origin>13767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="741" sha1="3t50sg9nif27275vw6p97u9li7u6dao" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}

Este módulo produce un erro se é leído calquera global nil ou se é escrito, coa excepción de &lt;var&gt;arg&lt;/var&gt;. Para usalo hai que engadir &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot;&gt;require('Module:No globals')&lt;/syntaxhighlight&gt; no comezo do módulo que o precise. A variable &lt;var&gt;arg&lt;/var&gt; está excluída porque é necesario para a función [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#require|require]] de Scribunto funcione correctamente. (Vexa o código fonte de Scribunto  [https://git.wikimedia.org/blob/mediawiki%2Fextensions%2FScribunto/f768b950134a6a32c094be92c8c139a11f8880df/engines%2FLuaCommon%2Flualib%2Fpackage.lua#L101 aqui].)

&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>3t50sg9nif27275vw6p97u9li7u6dao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de ligazóns externas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4196</id>
    <revision>
      <id>13769</id>
      <timestamp>2016-05-02T06:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Ligazons externas]]&quot;</comment>
      <origin>13769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="jfrgbqd8t41an08ir0xnejwh13vt7jj" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Ligazons externas]]</text>
      <sha1>jfrgbqd8t41an08ir0xnejwh13vt7jj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores que empregan módulos Lua</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4197</id>
    <revision>
      <id>13770</id>
      <timestamp>2016-05-02T06:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Empregan modulos]]&quot;</comment>
      <origin>13770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="t8lvtkx8bqrr6gp0inh619rco9zkxzk" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Empregan modulos]]</text>
      <sha1>t8lvtkx8bqrr6gp0inh619rco9zkxzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Control de autoridades</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4198</id>
    <revision>
      <id>13781</id>
      <parentid>13780</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>13781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="t3oljx4d4o2wq07iybdqkx8fa2vz8jj" xml:space="preserve">Nesta categoría e subcategorías inclúense aquelas páxinas que levan o modelo {{m|Control de autoridades}}
[[Categoría:Wikisource|Control de autoridades]]</text>
      <sha1>t3oljx4d4o2wq07iybdqkx8fa2vz8jj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4199</id>
    <revision>
      <id>13783</id>
      <parentid>13782</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>13783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="4m5ima3uwz558ll8jd62tl3eu1jcprv" xml:space="preserve">{{Categoría contedor}}
Nesta categoría e subcategorías inclúense aqueles artigos que levan o modelo {{m|Control de autoridades}}
[[Categoría:Wikisource:Control de autoridades]]</text>
      <sha1>4m5ima3uwz558ll8jd62tl3eu1jcprv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Categoría contedor</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4200</id>
    <revision>
      <id>13790</id>
      <parentid>13789</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T06:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>13790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="740" sha1="qs8r0d1l64zeujkjkoyv68zwrut73gu" xml:space="preserve">{{metamodelo de avisos
| tipo  = aviso
| imaxe = [[Ficheiro:Sub-arrows.svg|40px|link=]]
| imaxe dereita= {{#if:{{{3|}}}|[[Archivo:{{{3|}}}{{!}}{{{4|40px}}}]]}}
| estilo = text-align:center
| texto  = Esta [[Wikipedia:Categorías|categoría]] é un contedor xeral, empregado para organizar {{{1|categorías máis precisas}}}.{{#if:{{{2|}}}|&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{{2|}}}&lt;/small&gt;}}&lt;br/&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%&quot;&gt;Pola súa ampla natureza, só deben aparecer nela os artigos moi xerais. Por favor, emprega algunha das súas subcategorías na medida do posible.&lt;/span&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource:Categorías Contedor|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento de categorías]]{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qs8r0d1l64zeujkjkoyv68zwrut73gu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Categorías Contedor</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4201</id>
    <revision>
      <id>13791</id>
      <timestamp>2016-05-02T06:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>13791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>picx6hjbknyortbj3xzx4bb568s6ypa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores VIAF</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4202</id>
    <revision>
      <id>13795</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Virtual International Authority File|VIAF]].  {{TOC categor...&quot;</comment>
      <origin>13795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="qpcy8da773tab0tx2xhugv2k9upkaxh" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Virtual International Authority File|VIAF]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|VIAF]]</text>
      <sha1>qpcy8da773tab0tx2xhugv2k9upkaxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores LCCN</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4203</id>
    <revision>
      <id>13796</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:03:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Library of Congress Control Number|LCCN]].  {{TOC categorí...&quot;</comment>
      <origin>13796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="n24ltk8zqhmp8lmrqc5fd1z9v22ap7a" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Library of Congress Control Number|LCCN]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|LCCN]]</text>
      <sha1>n24ltk8zqhmp8lmrqc5fd1z9v22ap7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores ISNI</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4204</id>
    <revision>
      <id>13797</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:03:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:International Standard Name Identifier|ISNI]].  {{TOC categ...&quot;</comment>
      <origin>13797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="6jx3pb2geu2o1ndifsnqllfg2ejhogi" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:International Standard Name Identifier|ISNI]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|ISNI]]</text>
      <sha1>6jx3pb2geu2o1ndifsnqllfg2ejhogi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores GND</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4205</id>
    <revision>
      <id>13798</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Integrated Authority File|GND]].  {{TOC categoría}}  Cat...&quot;</comment>
      <origin>13798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="nw4yz90umwefk78j59f0zau1o565dfh" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Integrated Authority File|GND]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|GND]]</text>
      <sha1>nw4yz90umwefk78j59f0zau1o565dfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores SUDOC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4206</id>
    <revision>
      <id>13799</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Système universitaire de documentation|SUDOC]].  {{TOC cat...&quot;</comment>
      <origin>13799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="eswgu2sh4dgqzcclzlxgagmq0cugw73" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Système universitaire de documentation|SUDOC]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|SUDOC]]</text>
      <sha1>eswgu2sh4dgqzcclzlxgagmq0cugw73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores BNF</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4207</id>
    <revision>
      <id>13801</id>
      <parentid>13800</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>13801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="jhq57hjbderfsusryw6ru7qo5sirk2t" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Bibliothèque nationale de France|BNF]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|BNF]]</text>
      <sha1>jhq57hjbderfsusryw6ru7qo5sirk2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores GEC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4208</id>
    <revision>
      <id>13802</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Gran Enciclopèdia Catalana|GEC]].  {{TOC categoría}}  C...&quot;</comment>
      <origin>13802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="28g1ush0zubb7aolr8os096mz5n8vi4" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Gran Enciclopèdia Catalana|GEC]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|GEC]]</text>
      <sha1>28g1ush0zubb7aolr8os096mz5n8vi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores CERL</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4209</id>
    <revision>
      <id>13803</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Consortium of European Research Libraries|CERL]].  {{TOC ca...&quot;</comment>
      <origin>13803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="ro8vb9b8490xfiygfajyncnmdtb9rv1" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Consortium of European Research Libraries|CERL]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|CERL]]</text>
      <sha1>ro8vb9b8490xfiygfajyncnmdtb9rv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Categoría oculta</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4210</id>
    <revision>
      <id>19273</id>
      <parentid>19241</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:33:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="360" sha1="igtp1qqczr1kxquapx61z8oqruilswk" xml:space="preserve">__CATEGORÍAOCULTA__{{cmbox
| type        = notice
| text       = Esta é unha '''[[:Categoría:Wikisource:Categorías ocultas|categoría oculta]]''', non visible nas páxinas que a inclúen agás que o usuario teña activada a [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preferencia de usuario]] correspondente.
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>igtp1qqczr1kxquapx61z8oqruilswk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Categoría oculta/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4211</id>
    <revision>
      <id>19225</id>
      <parentid>19224</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Categoría_oculta/uso]]</comment>
      <origin>19224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="500" sha1="ptr0gnw2jccklhtasm5tmjl87i4mryc" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Engadir a  [[m:Help:Magic words|palabra máxica]] &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__CATEGORÍAOCULTA__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; xunto cunha mensaxe de aviso nas [[Wikipedia:Categorías|categorías]] para que a categoría apareza como parte das categorías ocultas dos artigos que se inclúen nelas.

===Uso===
Engadir &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Categoría oculta}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ó comezo da categoría

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de categorías]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ptr0gnw2jccklhtasm5tmjl87i4mryc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:TOC categoría</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4212</id>
    <revision>
      <id>17446</id>
      <parentid>13813</parentid>
      <timestamp>2018-04-15T11:11:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1934" sha1="7llp32iladuupdwk2hs127473vsn9qf" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; class=&quot;plainlinks&quot; | '''[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}}} Índice:]''' &amp;nbsp; [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=A}} A] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=B}} B] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=C}} C] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=D}} D] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=E}} E] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=F}} F] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=G}} G] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=H}} H] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=I}} I] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=J}} J] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=K}} K] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=L}} L] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=M}} M] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=N}} N] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=Ñ}} Ñ] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=O}} O] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=P}} P] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=Q}} Q] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=R}} R] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=S}} S] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=T}} T] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=U}} U] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=V}} V] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=W}} W] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=X}} X] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=Y}} Y] · [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|from=Z}} Z]
|}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7llp32iladuupdwk2hs127473vsn9qf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:TOC categoría/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4213</id>
    <revision>
      <id>13825</id>
      <parentid>13824</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 11 revisións desde [[:w:Modelo:TOC_categoría/uso]]</comment>
      <origin>13825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="311" sha1="ctkpz46pqc5d67ypfzgnfmrbp7i9uuq" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír un índice cun acceso rápido ás páxinas presentes nunha categoría que comezan por unha letra específica.

;Uso
{{tlc|TOC categoría}}

===Véxase tamén===
*{{m|CompactTOC}}
&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de índices|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ctkpz46pqc5d67ypfzgnfmrbp7i9uuq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tlc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4214</id>
    <revision>
      <id>13828</id>
      <parentid>13827</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Tlc]]</comment>
      <origin>13828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="dkpsjuzw69ba4mqpp3fk3awgnl8p4gv" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&lt;code&gt;&amp;#123;&amp;#123;{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}| tlc&amp;#124;...}}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{2|x}}}|{{{2|}}}| &amp;#124;{{{2}}} | }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{3|x}}}|{{{3|}}}| &amp;#124;{{{3}}} | }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{4|x}}}|{{{4|}}}| &amp;#124;{{{4}}} | }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{5|x}}}|{{{5|}}}| &amp;#124;{{{5}}} | }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{6|x}}}|{{{6|}}}| &amp;#124;{{{6}}} | }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{7|x}}}|{{{7|}}}| &amp;#124;{{{7}}} | }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{8|x}}}|{{{8|}}}| &amp;#124;{{{8}}} | }}&lt;!--
--&gt;{{#ifeq:{{{9|x}}}|{{{9|}}}| &amp;#124;{{{9}}} | }}&lt;!--
--&gt;&amp;#125;&amp;#125;&lt;/code&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkpsjuzw69ba4mqpp3fk3awgnl8p4gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tlc/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4215</id>
    <revision>
      <id>13838</id>
      <parentid>13837</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 9 revisións desde [[:w:Modelo:Tlc/uso]]</comment>
      <origin>13838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="375" sha1="3uda5viozv9fakvkkw34xnxeufcrrx1" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Devolve como resultado o nome dun modelo entre corchetes, sen ligazón.

;Uso
Este é un exemplo de uso:

::&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{tlc|Lixo}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

...que dá como resultado:

::{{tlc|Lixo}}

{{Modelos de ligazóns internas a modelos}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de ligazóns internas]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>3uda5viozv9fakvkkw34xnxeufcrrx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Modelos de ligazóns internas a modelos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4216</id>
    <revision>
      <id>13848</id>
      <parentid>13847</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>13848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="425" sha1="gqmq1pnjg5jzj25r211bnlws1yaju8y" xml:space="preserve">
; Outros modelos que proporcionan información sobre modelos

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Modelo
! Exemplo
|-
| {{tlx|tl}}
| {{tl|Exemplo}}
|-
| {{tlx|tlx}}
| {{tlx|Exemplo}}
|-
| {{tlx|tlc}}
| {{tlc|Exemplo}}
|-
| {{tlx|tls}}
| {{tls|Exemplo}}
|-
| {{tlx|tlsx}}
| {{tlsx|Exemplo}}
|-
| {{tlx|tltts}}
| {{tltts|Exemplo}}
|}&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento de ligazóns internas| ]]
{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqmq1pnjg5jzj25r211bnlws1yaju8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de mantemento de ligazóns internas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4217</id>
    <revision>
      <id>13849</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>13849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="gt3nerphvztkt9880bmij0pc2bj8eqa" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores de mantemento]]</text>
      <sha1>gt3nerphvztkt9880bmij0pc2bj8eqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Redirección suave</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4218</id>
    <revision>
      <id>13861</id>
      <parentid>13860</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 10 revisións desde [[:w:Modelo:Redirección_suave]]</comment>
      <origin>13861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="280" sha1="e32k0yf882e2kzb47poiahtf1c030yn" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Redirectltr.png|#REDIRECCIÓN ]]&lt;span class=&quot;redirectText&quot; id=&quot;softredirect&quot;&gt;[[:{{{1}}}]]&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%; padding-left:52px;&quot;&gt;Esta páxina é unha [[m:Redirección suave/gl|redirección suave]].&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e32k0yf882e2kzb47poiahtf1c030yn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Redirección suave/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4219</id>
    <revision>
      <id>13871</id>
      <parentid>13870</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 9 revisións desde [[:w:Modelo:Redirección_suave/uso]]</comment>
      <origin>13871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="517" sha1="rzv4wkp7hxpwc2bixd3ciyfmk64nbgk" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Indicar que unha páxina é unha redirección suave, cara a outra fóra deste wiki. Presenta unha ligazón que vai dar a unha páxina noutro proxecto da Fundación Wikimedia.

;Uso
Incluír o seguinte código na páxina:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Redirección suave|destino}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
*'''Nota:''' Para as redireccións entre artigos úsese o [[Axuda:Como redireccionar unha páxina|método tradicional]].

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>rzv4wkp7hxpwc2bixd3ciyfmk64nbgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:AWB</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4220</id>
    <revision>
      <id>13872</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Redirección suave|w:Wikipedia:AutoWikiBrowser}}&quot;</comment>
      <origin>13872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="98r5wesjc5me3scjj0blaw36lvca14r" xml:space="preserve">{{Redirección suave|w:Wikipedia:AutoWikiBrowser}}</text>
      <sha1>98r5wesjc5me3scjj0blaw36lvca14r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Axuda:Control de autoridades</title>
    <ns>12</ns>
    <id>4221</id>
    <revision>
      <id>13889</id>
      <parentid>13887</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>13889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2229" sha1="50d9012wlwd1dnzyyjdq42fa7crlezu" xml:space="preserve">{{atallo|A:CDA}}
O '''control de autoridades''' é unha forma de asociar un identificador único aos artigos na Wikipedia. Isto resulta útil para diferenciar artigos con títulos iguais ou moi semellantes, así como para establecer un título único para un mesmo artigo coñecido por máis dun nome. As ligazóns de datos do [[w:control de autoridades]] poden atoparse ao final dos artigos da Wikipedia, ligando cos rexistros correspondentes de diversos catálogos mundiais como [[w:VIAF|VIAF]], [[w:LCCN|LCCN]], [[w:ISNI|ISNI]], [[w:GND|GND]], [[w:SUDOC|SUDOC]], [[w:Bibliothèque nationale de France|BNF]],  [[w:MusicBrainz|MusicBrainz]], [[w:Biblioteca Nacional da República Checa|NKC]], [[w:Bibliothèque nationale de France|BNE]], [[w:Dialnet|Dialnet]], [[w:IMDb|IMDb]] etc. 

O control de autoridades permite aos investigadores facer procuras de forma máis sinxela para un determinado tema ou artigo, sen necesidade de diferenciar temas homónimos de forma manual.

O modelo empregado para incluír o control de autoridades nos artigos é {{m|Control de autoridades}}. Os valores e códigos para cada identificador que aparecen neste marcador edítanse e/ou engádense na páxina do [[d:Wikidata|Wikidata]] correspondente ao propio artigo.

==Exemplo==


Dado un artigo calquera:


[[Ficheiro:Elemento de Wikidata.png|centro]]


:pasamos a Wikidata, onde engadimos os datos, por exemplo o identificador [[w:LCCN|LCCN]]:


[[Ficheiro:Engadir identificador LCCN en Wikidata.jpg|miniatura|800px|centro|]]


[[Ficheiro:Engadir identificador LCCN en Wikidata n83193740.jpg|miniatura|800px|centro|]]


:ou a ''[[w:Dialnet|Dialnet]] author ID'':


[[Ficheiro:Engadir Dialnet author ID en Wikidata.jpg|miniatura|800px|centro|]]


[[Ficheiro:Engadir Dialnet author ID en Wikidata 81052.jpg|miniatura|800px|centro|]]


:Ao volver ao artigo da Wikipedia e [[Axuda:Como limpar a caché|limpar a caché]] (ou facer calquera edición) automaticamente aparece o ''Control de autoridades'' e os códigos:


[[Ficheiro:Control de autoridades. José Manuel B. López Vázquez.png|centro|link=José Manuel B. López Vázquez]]

== Véxase tamén ==
* [[w:Control de autoridades|Control de autoridades]] (definición)

[[Categoría:Axuda]]</text>
      <sha1>50d9012wlwd1dnzyyjdq42fa7crlezu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Atallo/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4222</id>
    <revision>
      <id>14715</id>
      <parentid>13909</parentid>
      <timestamp>2016-05-13T10:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="526" sha1="gcqmglo81ubbrd7wod3fpb5459kkcby" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír un pequeno cadro cos atallos cara a unha páxina.

;Uso
Incluír o seguinte código:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Atallo|ligazón do atallo}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

===Exemplos===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Código
! Resultado
|-
| valign=&quot;top&quot; | &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Atallo|WS:BV}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
| {{Atallo|WS:BV}}
|-
| valign=&quot;top&quot; | &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Atallo|WS:H|WS:SOS}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
| {{Atallo|WS:H|WS:SOS}}
|}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>gcqmglo81ubbrd7wod3fpb5459kkcby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A:CDA</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4223</id>
    <redirect title="Axuda:Control de autoridades" />
    <revision>
      <id>13910</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Axuda:Control de autoridades]]&quot;</comment>
      <origin>13910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9l4x6li4h9j12cdz7doaxeb95l0o9at" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Axuda:Control de autoridades]]</text>
      <sha1>9l4x6li4h9j12cdz7doaxeb95l0o9at</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores SELIBR</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4224</id>
    <revision>
      <id>13917</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:LIBRIS|SELIBR]].  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikisour...&quot;</comment>
      <origin>13917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="arw541hrqnsyvtqy0psw7cmf3hvgylh" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:LIBRIS|SELIBR]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|SELIBR]]</text>
      <sha1>arw541hrqnsyvtqy0psw7cmf3hvgylh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores ULAN</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4225</id>
    <revision>
      <id>13918</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Union List of Artist Names|ULAN]].  {{TOC categoría}}  C...&quot;</comment>
      <origin>13918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="s42t5shdscxnk6luwvklrs29x4m0s1c" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Union List of Artist Names|ULAN]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|ULAN]]</text>
      <sha1>s42t5shdscxnk6luwvklrs29x4m0s1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores MusicBrainz</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4226</id>
    <revision>
      <id>13919</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:MusicBrainz|]].  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikisourc...&quot;</comment>
      <origin>13919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="lisle6jqaywwyv836c5c2r1xt2s3y0s" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:MusicBrainz|MusicBrainz]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|MusicBrainz]]</text>
      <sha1>lisle6jqaywwyv836c5c2r1xt2s3y0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores NLA</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4227</id>
    <revision>
      <id>13920</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:National Library of Australia|NLA]].  {{TOC categoría}}  [...&quot;</comment>
      <origin>13920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242" sha1="lnil8cd0f4xu3rspsu1hfwk8z7lx4ga" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:National Library of Australia|NLA]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|NLA]]</text>
      <sha1>lnil8cd0f4xu3rspsu1hfwk8z7lx4ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores NDL</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4228</id>
    <revision>
      <id>13921</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca Nacional da Dieta|NDL]].  {{TOC categoría}}  ...&quot;</comment>
      <origin>13921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="42ren7witkgdjpajwd46zeyi798slc9" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca Nacional da Dieta|NDL]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|NDL]]</text>
      <sha1>42ren7witkgdjpajwd46zeyi798slc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores NKC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4229</id>
    <revision>
      <id>13922</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca Nacional da República Checa|NKC]].  {{TOC categ...&quot;</comment>
      <origin>13922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="252" sha1="eeykdhlyr7eg45283oqwrqrie7evdyq" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca Nacional da República Checa|NKC]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|NKC]]</text>
      <sha1>eeykdhlyr7eg45283oqwrqrie7evdyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores ICCU</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4230</id>
    <revision>
      <id>13923</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Istituto Centrale per il Catalogo Unico|ICCU]].  {{TOC cate...&quot;</comment>
      <origin>13923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="8s52etaceyuvbk4hxwmjcvnzrrp6hav" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Istituto Centrale per il Catalogo Unico|ICCU]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|ICCU]]</text>
      <sha1>8s52etaceyuvbk4hxwmjcvnzrrp6hav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores CANTIC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4231</id>
    <revision>
      <id>13924</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:CANTIC|]].  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikisource:Art...&quot;</comment>
      <origin>13924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="7samdhde82jzght5y1khwjz6u8ado6f" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:CANTIC|CANTIC]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|CANTIC]]</text>
      <sha1>7samdhde82jzght5y1khwjz6u8ado6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores BNE</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4232</id>
    <revision>
      <id>13925</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca Nacional de España|BNE]].  {{TOC categoría}}...&quot;</comment>
      <origin>13925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243" sha1="ee168cwerftndadu4yvcz4icgfduk6a" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca Nacional de España|BNE]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|BNE]]</text>
      <sha1>ee168cwerftndadu4yvcz4icgfduk6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores OL</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4233</id>
    <revision>
      <id>13926</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:36:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Open Library|OL]].  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikiso...&quot;</comment>
      <origin>13926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="osucq653hvdlcz883mxx372ztfsht4w" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Open Library|OL]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|OL]]</text>
      <sha1>osucq653hvdlcz883mxx372ztfsht4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores PTBNP</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4234</id>
    <revision>
      <id>13927</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca Nacional de Portugal|PTBNP]].  {{TOC categoría}...&quot;</comment>
      <origin>13927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="ssf0n5t8pmgfal0knj29od15iu8rrmm" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca Nacional de Portugal|PTBNP]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|PTBNP]]</text>
      <sha1>ssf0n5t8pmgfal0knj29od15iu8rrmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores CatholicHierarchy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4235</id>
    <revision>
      <id>13928</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos CatolicHierarchy.  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikisource:...&quot;</comment>
      <origin>13928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="232" sha1="sforfyznk1az52qlvmx0az0dn5rcnl9" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos CatolicHierarchy.

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|CatolicHierarchy]]</text>
      <sha1>sforfyznk1az52qlvmx0az0dn5rcnl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores RSL</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4236</id>
    <revision>
      <id>13932</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca do Estado Ruso|RSL]].  {{TOC categoría}}  Cat...&quot;</comment>
      <origin>13932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="q5wfj4hvsuzak2wy0dilfqgj9hrlf5e" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Biblioteca do Estado Ruso|RSL]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|RSL]]</text>
      <sha1>q5wfj4hvsuzak2wy0dilfqgj9hrlf5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores BIBSYS</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4237</id>
    <revision>
      <id>13939</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:43:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:BIBSYS|]].  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikisource:Art...&quot;</comment>
      <origin>13939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="re0ftxr30829sct1b5pwsnnwuxjfzh0" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:BIBSYS|BIBSYS]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|BIBSYS]]</text>
      <sha1>re0ftxr30829sct1b5pwsnnwuxjfzh0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores RKDartists</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4238</id>
    <revision>
      <id>13940</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Netherlands Institute for Art History|RKD]].  {{TOC categor...&quot;</comment>
      <origin>13940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="257" sha1="8e7z5msw925ymw7qw15cj4mcchz6ewe" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Netherlands Institute for Art History|RKD]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|RKDartists]]</text>
      <sha1>8e7z5msw925ymw7qw15cj4mcchz6ewe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores Gutenberg</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4239</id>
    <revision>
      <id>13941</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Proxecto Gutenberg|Gutenberg]].  {{TOC categoría}}  Cate...&quot;</comment>
      <origin>13941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="243" sha1="bvq9hd1r5ihrv9fnkijm4mg5khrjdpo" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Proxecto Gutenberg|Gutenberg]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|Gutenberg]]</text>
      <sha1>bvq9hd1r5ihrv9fnkijm4mg5khrjdpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores DiscogsArtist</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4240</id>
    <revision>
      <id>13942</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Discogs|DiscogsArtist]].  {{TOC categoría}}  Categoría:...&quot;</comment>
      <origin>13942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="e7cupa7lvybn47rn872xrmgrzgi5uqm" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Discogs|DiscogsArtist]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|DiscogsArtist]]</text>
      <sha1>e7cupa7lvybn47rn872xrmgrzgi5uqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores IMDB</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4241</id>
    <revision>
      <id>13951</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Internet Movie Database|IMDb]].  {{TOC categoría}}  Cate...&quot;</comment>
      <origin>13951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="lrxkijr3fuj0ntgl7bb0tk8y8w52czz" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Internet Movie Database|IMDb]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|IMDB]]</text>
      <sha1>lrxkijr3fuj0ntgl7bb0tk8y8w52czz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores KULTURNAV</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4242</id>
    <revision>
      <id>13952</id>
      <timestamp>2016-05-02T07:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:KulturNav|]].  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikisource:...&quot;</comment>
      <origin>13952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="l4mxiz3577agvf2p4c5utcljs2f8mg7" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:KulturNav|KulturNav]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|KulturNav]]</text>
      <sha1>l4mxiz3577agvf2p4c5utcljs2f8mg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores Allmusic</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4243</id>
    <revision>
      <id>13954</id>
      <parentid>13953</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T07:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>13954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="mwltfshfj6ntkuk26vlnnmjic42fgrr" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Allmusic|Allmusic]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|Allmusic]]</text>
      <sha1>mwltfshfj6ntkuk26vlnnmjic42fgrr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores Dialnet</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4244</id>
    <revision>
      <id>13959</id>
      <timestamp>2016-05-02T08:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Dialnet|]].  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikisource:Ar...&quot;</comment>
      <origin>13959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="fnm7jiw07exlnlicbqjkmy46qgxpf5a" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Dialnet|Dialnet]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|Dialnet]]</text>
      <sha1>fnm7jiw07exlnlicbqjkmy46qgxpf5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Column-width</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4245</id>
    <revision>
      <id>13962</id>
      <parentid>13961</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T08:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Column-width]]</comment>
      <origin>13962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="1f3zf7i0jnxq7nyd4h31wil52fx2bgq" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;-moz-column-width: {{{1|30em}}}; -webkit-column-width: {{{1|30em}}}; column-width: {{{1|30em}}};&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1f3zf7i0jnxq7nyd4h31wil52fx2bgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Column-width/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4246</id>
    <revision>
      <id>13964</id>
      <parentid>13963</parentid>
      <timestamp>2016-05-02T08:02:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Column-width/uso]]</comment>
      <origin>13964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1486" sha1="9cmxbi2dbooo5pokhd97ysy22ab968h" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Este modelo é un atallo para producir columnas mediante CSS. Xera o CSS para varios navegadores. Os navegadores soportados son as versións actuais de Firefox, Safari e Chrome.

;Uso
Inserir este modelo dentro dunha etiqueta de estilo:

:&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{Column-width|[ancho da columna]}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;

O ancho da columna por defecto é 30em.

=== Exemplo ===
:&lt;tt&gt;&amp;lt;div style=&quot;'''&lt;nowiki&gt;{{column-width|25em}}&lt;/nowiki&gt;'''&quot;&gt;Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.&amp;lt;/div&gt;&lt;/tt&gt;

&lt;div style=&quot;{{column-width|25em}}&quot;&gt;Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia deserunt mollit anim id est laborum.&lt;/div&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de columnas]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>9cmxbi2dbooo5pokhd97ysy22ab968h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de columnas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4247</id>
    <revision>
      <id>13965</id>
      <timestamp>2016-05-02T08:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores|Columnas]]&quot;</comment>
      <origin>13965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="qb71jmhwsk53tkyhzj0nfpdpfzj4vid" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores|Columnas]]</text>
      <sha1>qb71jmhwsk53tkyhzj0nfpdpfzj4vid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores Léonore</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4248</id>
    <revision>
      <id>13975</id>
      <timestamp>2016-05-02T08:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Base Léonore|Léonore]].  {{TOC categoría}}  Categoría...&quot;</comment>
      <origin>13975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="daa2sgvbgu9cj9j47gxosk4eoqqyppi" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Base Léonore|Léonore]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|Leonore]]</text>
      <sha1>daa2sgvbgu9cj9j47gxosk4eoqqyppi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores HDS</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4249</id>
    <revision>
      <id>13976</id>
      <timestamp>2016-05-02T08:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Historical Dictionary of Switzerland|HDS]].  {{TOC categor...&quot;</comment>
      <origin>13976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="53i74l3hdz9d02735xb3fxxr8bmndbc" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Historical Dictionary of Switzerland|HDS]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|HDS]]</text>
      <sha1>53i74l3hdz9d02735xb3fxxr8bmndbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores CINII</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4250</id>
    <revision>
      <id>14036</id>
      <timestamp>2016-05-02T08:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:CiNii|]].  {{TOC categoría}}  Categoría:Wikisource:Arti...&quot;</comment>
      <origin>14036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="222" sha1="j3ccvg37sk8sf2oy3egxd6budr3pejn" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:CiNii|CiNii]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|CINII]]</text>
      <sha1>j3ccvg37sk8sf2oy3egxd6budr3pejn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Nacionalismo galego</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4251</id>
    <revision>
      <id>14086</id>
      <timestamp>2016-05-03T07:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>14086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Almanaque Gallego para 1898.pdf/35</title>
    <ns>250</ns>
    <id>4252</id>
    <revision>
      <id>17992</id>
      <parentid>14088</parentid>
      <timestamp>2018-08-16T06:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wikisource-bot</username>
        <id>1703</id>
      </contributor>
      <comment>Pywikibot touch edit</comment>
      <origin>17992</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2527" sha1="eybbo8chvren1e4cz9eqg3aef2z7y31" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;168.235.197.38&quot; /&gt;9687805753&lt;/noinclude&gt;A lm anaquk

l Y e l i i a

G a llkgo

f a l i a á w

33

e s

A tn i querido atn igo D , B ern a rd o R o d rig u es

Es ana poetisa gallega, muy gallega.
Ha escrito poco; pero ya se eomprende que el mérito del artista
710 está nuncaen la cantidad de sus obras. Pondal, con sólo A campana d ' Anllom , es decir, sin ias demás composiciones qne á su robusta inspiración debemos, es el gran Pondal.
Y aun ba publicado Avelina menos de lo que sa pluma ha producido, casi todo en verso, y ya «n castollano, ya en la lengua de
Rosalía. De lo que ha dado á luz rocordamos: M i aldea y un articnlo , E l ochavo mistei'ioso, en El Eco de Galicia, de la Habana; A polire
■orfiña, en E l Porvenir, de Santiago; Eiálogo entre un peregrino
que se dirige á Compostela y un labriego, biiingiie, en El Heraldo
Gallego, de Orenso; A m i qu&amp;rido hermano polúico D. Angel Velón Taboada, en La Itustracion Gailega y Asluriana, de Madrid; A
Galieia, en E l Ciclón, de Santiago; y últim am em e,—1892 y 1893,—
Ós que emigran, A TJlla, etc., en E l Eco de Galicia, de Buenos
A ires. Citemo3, todavfa, algo más: Hivnno al apóstol Sanliago es,
tam bién, obra de Avelina, cuyo nombre, sin embargo, no hemos
tenido el gusto de v er exi los estudios que conocemos,—premiado
uno en certam en público,—citadores de Jos que cultivan el habla
&lt;3e nuestra región; y eso que la cantora del Ulla ha dado á lap rcn sa
nlgo más y iriejor quo niuchos en aquéllos msncjonados.
Nada le im portará á Avelina Yalladares tal olvido, sin dnda involuntario, porque ella no ha ofrendado ante Helicón para quo sonase
su nom bre, ni tampoco tiene pretensiones literarias, condición que
d a más valor á su pluma, siempre bien cortada y muy apreciable.
Su principal aspiración, sin ser esposa ni m adre, se ha reducído ai
cuidado y biene.star de su familia. ¡Nó! Ciiando la valla del decoro
no b a sta á contener nna sociedad arrastrad a por el ansia de brillo, y
-el hogar, nido de la virtud, se disuelve para vivir la vida do la calle,
■del lujo, de la ostentación y del escándalo, verdaderos engendradores, en las últimas capas sociales, del odio cuyas desastrosas consecuencias estamos ya tocando, no es cosa reducida ó pequena, sino
elevada, ejem plar, en los que, sin valerse de medios reprobables,
podian recibir el homenaje de los grandes centros, sostener el fuego
sagrado de las patriarcales costumbres de sus antepasados.
De ahi el que no haya en A velinala luehade las ingentes pasiones.&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eybbo8chvren1e4cz9eqg3aef2z7y31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1789</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4253</id>
    <revision>
      <id>14450</id>
      <parentid>14091</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XVIII]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1888</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4254</id>
    <revision>
      <id>14469</id>
      <parentid>14093</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2014</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4255</id>
    <revision>
      <id>14270</id>
      <parentid>14094</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T11:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2015</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4256</id>
    <revision>
      <id>14271</id>
      <parentid>14095</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T11:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2016</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4257</id>
    <revision>
      <id>14272</id>
      <parentid>14096</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T11:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XXI]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1990</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4258</id>
    <revision>
      <id>18290</id>
      <parentid>14097</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1991</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4259</id>
    <revision>
      <id>18278</id>
      <parentid>14098</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1993</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4260</id>
    <revision>
      <id>18276</id>
      <parentid>14099</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1994</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4261</id>
    <revision>
      <id>18283</id>
      <parentid>14100</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1980</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4262</id>
    <revision>
      <id>18261</id>
      <parentid>14101</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1985</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4263</id>
    <revision>
      <id>18293</id>
      <parentid>14102</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1986</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4264</id>
    <revision>
      <id>18282</id>
      <parentid>14103</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1987</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4265</id>
    <revision>
      <id>18280</id>
      <parentid>14104</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1988</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4266</id>
    <revision>
      <id>18292</id>
      <parentid>14105</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1978</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4267</id>
    <revision>
      <id>18266</id>
      <parentid>14106</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1979</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4268</id>
    <revision>
      <id>18275</id>
      <parentid>14107</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1900</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4269</id>
    <revision>
      <id>14457</id>
      <parentid>14108</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1901</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4270</id>
    <revision>
      <id>18222</id>
      <parentid>14109</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1902</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4271</id>
    <revision>
      <id>18219</id>
      <parentid>14110</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1903</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4272</id>
    <revision>
      <id>18220</id>
      <parentid>14111</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1904</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4273</id>
    <revision>
      <id>18223</id>
      <parentid>14112</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1905</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4274</id>
    <revision>
      <id>18221</id>
      <parentid>14113</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1906</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4275</id>
    <revision>
      <id>17640</id>
      <parentid>14114</parentid>
      <timestamp>2018-05-22T21:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1907</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4276</id>
    <revision>
      <id>18218</id>
      <parentid>14115</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1908</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4277</id>
    <revision>
      <id>18224</id>
      <parentid>14116</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1909</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4278</id>
    <revision>
      <id>18227</id>
      <parentid>14117</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1910</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4279</id>
    <revision>
      <id>18230</id>
      <parentid>14118</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1911</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4280</id>
    <revision>
      <id>18229</id>
      <parentid>14119</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1912</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4281</id>
    <revision>
      <id>18225</id>
      <parentid>14120</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1913</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4282</id>
    <revision>
      <id>18226</id>
      <parentid>14121</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1914</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4283</id>
    <revision>
      <id>18231</id>
      <parentid>14122</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1915</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4284</id>
    <revision>
      <id>18240</id>
      <parentid>14123</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1916</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4285</id>
    <revision>
      <id>18228</id>
      <parentid>14124</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1941</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4286</id>
    <revision>
      <id>18255</id>
      <parentid>14125</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1942</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4287</id>
    <revision>
      <id>18249</id>
      <parentid>14126</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1943</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4288</id>
    <revision>
      <id>18263</id>
      <parentid>14127</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1944</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4289</id>
    <revision>
      <id>18257</id>
      <parentid>14128</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1945</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4290</id>
    <revision>
      <id>18258</id>
      <parentid>14129</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1946</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4291</id>
    <revision>
      <id>18254</id>
      <parentid>14130</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1947</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4292</id>
    <revision>
      <id>18268</id>
      <parentid>14131</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1949</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4293</id>
    <revision>
      <id>18259</id>
      <parentid>14132</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1950</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4294</id>
    <revision>
      <id>18260</id>
      <parentid>14133</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1970</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4295</id>
    <revision>
      <id>18277</id>
      <parentid>14134</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1971</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4296</id>
    <revision>
      <id>18264</id>
      <parentid>14135</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1972</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4297</id>
    <revision>
      <id>18274</id>
      <parentid>14136</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1973</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4298</id>
    <revision>
      <id>18267</id>
      <parentid>14137</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1974</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4299</id>
    <revision>
      <id>18262</id>
      <parentid>14138</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1975</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4300</id>
    <revision>
      <id>18265</id>
      <parentid>14139</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1976</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4301</id>
    <revision>
      <id>18279</id>
      <parentid>14140</parentid>
      <timestamp>2018-10-29T18:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Copying from [[Category:Anos]] to [[Category:Século XX]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>18279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1899</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4302</id>
    <revision>
      <id>14458</id>
      <parentid>14141</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1890</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4303</id>
    <revision>
      <id>14467</id>
      <parentid>14142</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:28:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1891</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4304</id>
    <revision>
      <id>14466</id>
      <parentid>14143</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1892</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4305</id>
    <revision>
      <id>14465</id>
      <parentid>14144</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1893</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4306</id>
    <revision>
      <id>14464</id>
      <parentid>14145</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1895</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4307</id>
    <revision>
      <id>14462</id>
      <parentid>14146</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1896</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4308</id>
    <revision>
      <id>14461</id>
      <parentid>14147</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1897</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4309</id>
    <revision>
      <id>14460</id>
      <parentid>14148</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:27:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1889</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4310</id>
    <revision>
      <id>14468</id>
      <parentid>14149</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1886</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4311</id>
    <revision>
      <id>14471</id>
      <parentid>14150</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1887</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4312</id>
    <revision>
      <id>14470</id>
      <parentid>14151</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1881</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4313</id>
    <revision>
      <id>14477</id>
      <parentid>14152</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1882</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4314</id>
    <revision>
      <id>14476</id>
      <parentid>14153</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1790</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4315</id>
    <revision>
      <id>14451</id>
      <parentid>14154</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XVIII]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1845</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4316</id>
    <revision>
      <id>14482</id>
      <parentid>14158</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1812</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4317</id>
    <revision>
      <id>14486</id>
      <parentid>14159</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Sindicalismo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4318</id>
    <revision>
      <id>14166</id>
      <timestamp>2016-05-03T09:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>14166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:SenLicenza</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4319</id>
    <redirect title="Modelo:Sen licenza" />
    <revision>
      <id>14181</id>
      <timestamp>2016-05-03T11:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:SenLicenza]]&quot; a &quot;[[Modelo:Sen licenza]]&quot;</comment>
      <origin>14181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="4s98dvab6s9s2qnf84vj5z2c39svoy6" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Sen licenza]]</text>
      <sha1>4s98dvab6s9s2qnf84vj5z2c39svoy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noso Pai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4320</id>
    <redirect title="Nosopai" />
    <revision>
      <id>14186</id>
      <timestamp>2016-05-03T12:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Noso Pai]]&quot; a &quot;[[Nosopai]]&quot;: DiRAG</comment>
      <origin>14186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="h53pif02srlrcbpy5dsj02zexfxe5dw" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Nosopai]]</text>
      <sha1>h53pif02srlrcbpy5dsj02zexfxe5dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XIII</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4322</id>
    <revision>
      <id>14644</id>
      <parentid>14256</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T16:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="jhphllo46m04rzelvuxrm2r9x2tdily" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|13]]</text>
      <sha1>jhphllo46m04rzelvuxrm2r9x2tdily</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Séculos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4323</id>
    <revision>
      <id>14808</id>
      <parentid>14642</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T15:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Índice]]; engado a [[Categoría:Obras]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="7v01j9n1bqs6gub2aor7dokpnooizpq" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Obras]]</text>
      <sha1>7v01j9n1bqs6gub2aor7dokpnooizpq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1802</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4325</id>
    <revision>
      <id>14456</id>
      <parentid>14454</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T20:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Século IXX]]; engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>14456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Arxentina</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4326</id>
    <revision>
      <id>14239</id>
      <timestamp>2016-05-04T20:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>14239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1175</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4327</id>
    <revision>
      <id>14248</id>
      <parentid>14247</parentid>
      <timestamp>2016-05-04T20:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición 14247 de [[Special:Contributions/HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[User talk:HombreDHojalata|conversa]])</comment>
      <origin>14248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="7fe9ahe6ard4cob1ty7w6uwfa6nwp4e" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XII]]</text>
      <sha1>7fe9ahe6ard4cob1ty7w6uwfa6nwp4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XII</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4328</id>
    <revision>
      <id>14643</id>
      <parentid>14255</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T16:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="9jqhdmjx75f2zxa5qc6cwj1tdru3sgk" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|12]]</text>
      <sha1>9jqhdmjx75f2zxa5qc6cwj1tdru3sgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XXI</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4329</id>
    <revision>
      <id>14641</id>
      <parentid>14254</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T16:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="9kwzgj3ngd4v9ehr7l1zhqmq8bnk392" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|21]]</text>
      <sha1>9kwzgj3ngd4v9ehr7l1zhqmq8bnk392</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XX</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4330</id>
    <revision>
      <id>14648</id>
      <parentid>14258</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T16:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="8vulb7oznbcru2dbneo2osbxywnag96" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|20]]</text>
      <sha1>8vulb7oznbcru2dbneo2osbxywnag96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afonso II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4331</id>
    <redirect title="Autor:Afonso II" />
    <revision>
      <id>14276</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Afonso II]]&quot; a &quot;[[Autor:Afonso II]]&quot;</comment>
      <origin>14276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="3bvli0lejvvzrq9q36sbnn3nvvq4zac" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Afonso II]]</text>
      <sha1>3bvli0lejvvzrq9q36sbnn3nvvq4zac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afonso X o Sabio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4333</id>
    <redirect title="Autor:Afonso X o Sabio" />
    <revision>
      <id>14280</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Afonso X o Sabio]]&quot; a &quot;[[Autor:Afonso X o Sabio]]&quot;</comment>
      <origin>14280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="os28k0g4zitdwz494fgpkws4n5a9kfc" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Afonso X o Sabio]]</text>
      <sha1>os28k0g4zitdwz494fgpkws4n5a9kfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agostiño de Hipona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4334</id>
    <redirect title="Autor:Agostiño de Hipona" />
    <revision>
      <id>14282</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Agostiño de Hipona]]&quot; a &quot;[[Autor:Agostiño de Hipona]]&quot;</comment>
      <origin>14282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="2urbos8wba1jem00ql0hcbrvvo73lee" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Agostiño de Hipona]]</text>
      <sha1>2urbos8wba1jem00ql0hcbrvvo73lee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Airas Nunes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4335</id>
    <redirect title="Autor:Airas Nunes" />
    <revision>
      <id>14284</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Airas Nunes]]&quot; a &quot;[[Autor:Airas Nunes]]&quot;</comment>
      <origin>14284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="g2koy4m879kia57unf4y1zc6lir8125" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Airas Nunes]]</text>
      <sha1>g2koy4m879kia57unf4y1zc6lir8125</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alain-Fournier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4336</id>
    <redirect title="Autor:Alain-Fournier" />
    <revision>
      <id>14287</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Alain-Fournier]]&quot; a &quot;[[Autor:Alain-Fournier]]&quot;</comment>
      <origin>14287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="nafbzzv4wbakosrr3e972jjh66paqgn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alain-Fournier]]</text>
      <sha1>nafbzzv4wbakosrr3e972jjh66paqgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alphonse Daudet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4337</id>
    <redirect title="Autor:Alphonse Daudet" />
    <revision>
      <id>14289</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Alphonse Daudet]]&quot; a &quot;[[Autor:Alphonse Daudet]]&quot;</comment>
      <origin>14289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="9kq3pki5xo2e1r9wiib1yxeqmpzlm9h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alphonse Daudet]]</text>
      <sha1>9kq3pki5xo2e1r9wiib1yxeqmpzlm9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio López Ferreiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4338</id>
    <redirect title="Autor:Antonio López Ferreiro" />
    <revision>
      <id>14291</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:43:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Antonio López Ferreiro]]&quot; a &quot;[[Autor:Antonio López Ferreiro]]&quot;</comment>
      <origin>14291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="rasmn6mdb3izejqiyl6vrwonj1gf51b" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Antonio López Ferreiro]]</text>
      <sha1>rasmn6mdb3izejqiyl6vrwonj1gf51b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antón Losada Diéguez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4339</id>
    <redirect title="Autor:Antón Losada Diéguez" />
    <revision>
      <id>14293</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Antón Losada Diéguez]]&quot; a &quot;[[Autor:Antón Losada Diéguez]]&quot;</comment>
      <origin>14293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="fusyvziunj5hkc6ryi2ad6iu3gokq61" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Antón Losada Diéguez]]</text>
      <sha1>fusyvziunj5hkc6ryi2ad6iu3gokq61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antón Villar Ponte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4340</id>
    <redirect title="Autor:Antón Villar Ponte" />
    <revision>
      <id>14295</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Antón Villar Ponte]]&quot; a &quot;[[Autor:Antón Villar Ponte]]&quot;</comment>
      <origin>14295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="aczaqytqcycxb1eerb4ibansx9bl3h8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Antón Villar Ponte]]</text>
      <sha1>aczaqytqcycxb1eerb4ibansx9bl3h8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arthur Conan Doyle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4341</id>
    <redirect title="Autor:Arthur Conan Doyle" />
    <revision>
      <id>14297</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Arthur Conan Doyle]]&quot; a &quot;[[Autor:Arthur Conan Doyle]]&quot;</comment>
      <origin>14297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="gn9a6k8x7c8hav2gki16m7pflrh9s5v" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Arthur Conan Doyle]]</text>
      <sha1>gn9a6k8x7c8hav2gki16m7pflrh9s5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charles Baudelaire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4342</id>
    <redirect title="Autor:Charles Baudelaire" />
    <revision>
      <id>14299</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Charles Baudelaire]]&quot; a &quot;[[Autor:Charles Baudelaire]]&quot;</comment>
      <origin>14299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="0dcufaa2tyjjt2lciofsl3fnae39evc" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Charles Baudelaire]]</text>
      <sha1>0dcufaa2tyjjt2lciofsl3fnae39evc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ludwig van Beethoven</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4343</id>
    <redirect title="Autor:Ludwig van Beethoven" />
    <revision>
      <id>14301</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ludwig van Beethoven]]&quot; a &quot;[[Autor:Ludwig van Beethoven]]&quot;</comment>
      <origin>14301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="ejrsj1zi2o36bb89mg27ixexk9ufj1w" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ludwig van Beethoven]]</text>
      <sha1>ejrsj1zi2o36bb89mg27ixexk9ufj1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bernal de Bonaval</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4344</id>
    <redirect title="Autor:Bernal de Bonaval" />
    <revision>
      <id>14303</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Bernal de Bonaval]]&quot; a &quot;[[Autor:Bernal de Bonaval]]&quot;</comment>
      <origin>14303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="5pj5m6pv48g0w4drdnblv08jcwl9p6y" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Bernal de Bonaval]]</text>
      <sha1>5pj5m6pv48g0w4drdnblv08jcwl9p6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bram Stoker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4345</id>
    <redirect title="Autor:Bram Stoker" />
    <revision>
      <id>14305</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Bram Stoker]]&quot; a &quot;[[Autor:Bram Stoker]]&quot;</comment>
      <origin>14305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="64coy69h3aqlk5fo2lypb52lgeukdtz" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Bram Stoker]]</text>
      <sha1>64coy69h3aqlk5fo2lypb52lgeukdtz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gustavo Adolfo Bécquer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4346</id>
    <redirect title="Autor:Gustavo Adolfo Bécquer" />
    <revision>
      <id>14307</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Gustavo Adolfo Bécquer]]&quot; a &quot;[[Autor:Gustavo Adolfo Bécquer]]&quot;</comment>
      <origin>14307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="9k87v13ksb81b6ml3btxr37372d3vg5" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Gustavo Adolfo Bécquer]]</text>
      <sha1>9k87v13ksb81b6ml3btxr37372d3vg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlos Negreira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4347</id>
    <redirect title="Autor:Carlos Negreira" />
    <revision>
      <id>14309</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Carlos Negreira]]&quot; a &quot;[[Autor:Carlos Negreira]]&quot;</comment>
      <origin>14309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="qqt9v6p586ets6vdiglqiwqae2t05r8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Carlos Negreira]]</text>
      <sha1>qqt9v6p586ets6vdiglqiwqae2t05r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manuel Curros Enríquez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4348</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Curros Enríquez" />
    <revision>
      <id>14311</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Manuel Curros Enríquez]]&quot; a &quot;[[Autor:Manuel Curros Enríquez]]&quot;</comment>
      <origin>14311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="biq0htygjhwvnb47ahcp3q42p0l9a5p" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Curros Enríquez]]</text>
      <sha1>biq0htygjhwvnb47ahcp3q42p0l9a5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edgar Allan Poe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4349</id>
    <redirect title="Autor:Edgar Allan Poe" />
    <revision>
      <id>14313</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Edgar Allan Poe]]&quot; a &quot;[[Autor:Edgar Allan Poe]]&quot;</comment>
      <origin>14313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="shqi4kzo4y3ut69gat3cd37owgn1kan" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Edgar Allan Poe]]</text>
      <sha1>shqi4kzo4y3ut69gat3cd37owgn1kan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eduardo Pondal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4350</id>
    <redirect title="Autor:Eduardo Pondal" />
    <revision>
      <id>14315</id>
      <timestamp>2016-05-05T16:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Eduardo Pondal]]&quot; a &quot;[[Autor:Eduardo Pondal]]&quot;</comment>
      <origin>14315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="o588l2361yxm79z34kqbrrphv71asdq" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Eduardo Pondal]]</text>
      <sha1>o588l2361yxm79z34kqbrrphv71asdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Friedrich Engels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4351</id>
    <redirect title="Autor:Friedrich Engels" />
    <revision>
      <id>14317</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:00:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Friedrich Engels]]&quot; a &quot;[[Autor:Friedrich Engels]]&quot;</comment>
      <origin>14317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="5o07uh7slebb4b29hpkmsjvqpuozp3u" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Friedrich Engels]]</text>
      <sha1>5o07uh7slebb4b29hpkmsjvqpuozp3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eugène Pottier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4352</id>
    <redirect title="Autor:Eugène Pottier" />
    <revision>
      <id>14321</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Eugène Pottier]]&quot; a &quot;[[Autor:Eugène Pottier]]&quot;</comment>
      <origin>14321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="43i7i0xvrh8kaov6vpbmz7jprkru2fe" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Eugène Pottier]]</text>
      <sha1>43i7i0xvrh8kaov6vpbmz7jprkru2fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Federico García Lorca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4353</id>
    <redirect title="Autor:Federico García Lorca" />
    <revision>
      <id>14323</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Federico García Lorca]]&quot; a &quot;[[Autor:Federico García Lorca]]&quot;</comment>
      <origin>14323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="nn4eb3zffmn0uyyymmrdomb7bil67mt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Federico García Lorca]]</text>
      <sha1>nn4eb3zffmn0uyyymmrdomb7bil67mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernando Pessoa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4354</id>
    <redirect title="Autor:Fernando Pessoa" />
    <revision>
      <id>14325</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Fernando Pessoa]]&quot; a &quot;[[Autor:Fernando Pessoa]]&quot;</comment>
      <origin>14325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="6r97d7sbv80f8u3dlkdso2bw565i4t7" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Fernando Pessoa]]</text>
      <sha1>6r97d7sbv80f8u3dlkdso2bw565i4t7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francisca Herrera Garrido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4355</id>
    <redirect title="Autor:Francisca Herrera Garrido" />
    <revision>
      <id>14327</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Francisca Herrera Garrido]]&quot; a &quot;[[Autor:Francisca Herrera Garrido]]&quot;</comment>
      <origin>14327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="giq4d8yxfkondyw1woybl9ndzd8g04x" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Francisca Herrera Garrido]]</text>
      <sha1>giq4d8yxfkondyw1woybl9ndzd8g04x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francisco Añón Paz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4357</id>
    <redirect title="Autor:Francisco Añón Paz" />
    <revision>
      <id>14331</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Francisco Añón Paz]]&quot; a &quot;[[Autor:Francisco Añón Paz]]&quot;</comment>
      <origin>14331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="bfe8wyxgjdehhu27fbvvc49e2ty59pl" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Francisco Añón Paz]]</text>
      <sha1>bfe8wyxgjdehhu27fbvvc49e2ty59pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Friedrich Nietzsche</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4358</id>
    <redirect title="Autor:Friedrich Nietzsche" />
    <revision>
      <id>14333</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Friedrich Nietzsche]]&quot; a &quot;[[Autor:Friedrich Nietzsche]]&quot;</comment>
      <origin>14333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="homtzvw3r9duj4051pkd0u99ce85k0j" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Friedrich Nietzsche]]</text>
      <sha1>homtzvw3r9duj4051pkd0u99ce85k0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joaquim Maria Machado de Assis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4359</id>
    <redirect title="Autor:Joaquim Maria Machado de Assis" />
    <revision>
      <id>14335</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Joaquim Maria Machado de Assis]]&quot; a &quot;[[Autor:Joaquim Maria Machado de Assis]]&quot;</comment>
      <origin>14335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="dazcz86qkf2xpgioib2h5vxh7mi5whs" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Joaquim Maria Machado de Assis]]</text>
      <sha1>dazcz86qkf2xpgioib2h5vxh7mi5whs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johan Airas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4360</id>
    <redirect title="Autor:Johan Airas" />
    <revision>
      <id>14337</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Johan Airas]]&quot; a &quot;[[Autor:Johan Airas]]&quot;</comment>
      <origin>14337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="jla5xqn318gxp03x0m1gnhc2jprewf0" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Johan Airas]]</text>
      <sha1>jla5xqn318gxp03x0m1gnhc2jprewf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johan Servando</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4362</id>
    <redirect title="Autor:Johan Servando" />
    <revision>
      <id>14341</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Johan Servando]]&quot; a &quot;[[Autor:Johan Servando]]&quot;</comment>
      <origin>14341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="g4oh4d7487jkgab36qr4yy2bvqh2clr" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Johan Servando]]</text>
      <sha1>g4oh4d7487jkgab36qr4yy2bvqh2clr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Joseph Smith</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4363</id>
    <redirect title="Autor:Joseph Smith" />
    <revision>
      <id>14343</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Joseph Smith]]&quot; a &quot;[[Autor:Joseph Smith]]&quot;</comment>
      <origin>14343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="9zp87pjp3whgkfkxjgonfw017e2ovwi" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Joseph Smith]]</text>
      <sha1>9zp87pjp3whgkfkxjgonfw017e2ovwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Cornide Saavedra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4364</id>
    <redirect title="Autor:José Cornide Saavedra" />
    <revision>
      <id>14345</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[José Cornide Saavedra]]&quot; a &quot;[[Autor:José Cornide Saavedra]]&quot;</comment>
      <origin>14345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="tlz59zrxl2r68kcdowyybjlulq3rcw8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Cornide Saavedra]]</text>
      <sha1>tlz59zrxl2r68kcdowyybjlulq3rcw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Karl Marx</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4365</id>
    <redirect title="Autor:Karl Marx" />
    <revision>
      <id>14347</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Karl Marx]]&quot; a &quot;[[Autor:Karl Marx]]&quot;</comment>
      <origin>14347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="hray9wmcxi6vswcipqhel4qohxg0fkr" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Karl Marx]]</text>
      <sha1>hray9wmcxi6vswcipqhel4qohxg0fkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manuel Antonio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4366</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Antonio" />
    <revision>
      <id>14349</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Manuel Antonio]]&quot; a &quot;[[Autor:Manuel Antonio]]&quot;</comment>
      <origin>14349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="bdlqsd72nrikcknkd6xi3fcsxenfw3e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Antonio]]</text>
      <sha1>bdlqsd72nrikcknkd6xi3fcsxenfw3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luís Amado Carballo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4367</id>
    <redirect title="Autor:Luís Amado Carballo" />
    <revision>
      <id>14351</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Luís Amado Carballo]]&quot; a &quot;[[Autor:Luís Amado Carballo]]&quot;</comment>
      <origin>14351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="5bo77hobjverxbbdqfhksjb3l8x5znd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Luís Amado Carballo]]</text>
      <sha1>5bo77hobjverxbbdqfhksjb3l8x5znd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manuel Lago González</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4368</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Lago González" />
    <revision>
      <id>14353</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:43:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Manuel Lago González]]&quot; a &quot;[[Autor:Manuel Lago González]]&quot;</comment>
      <origin>14353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ro1y7pwlru29w71pf022187rk8uxn8a" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Lago González]]</text>
      <sha1>ro1y7pwlru29w71pf022187rk8uxn8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manuel Leiras Pulpeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4369</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Leiras Pulpeiro" />
    <revision>
      <id>14355</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Manuel Leiras Pulpeiro]]&quot; a &quot;[[Autor:Manuel Leiras Pulpeiro]]&quot;</comment>
      <origin>14355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="5nmbe424or9iih09izvhwnevtlnzknq" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Leiras Pulpeiro]]</text>
      <sha1>5nmbe424or9iih09izvhwnevtlnzknq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcial Valladares Núñez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4370</id>
    <redirect title="Autor:Marcial Valladares Núñez" />
    <revision>
      <id>14357</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Marcial Valladares Núñez]]&quot; a &quot;[[Autor:Marcial Valladares Núñez]]&quot;</comment>
      <origin>14357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="bj3m942dq1yps8gvsfcl8m6jqc2fc7v" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Marcial Valladares Núñez]]</text>
      <sha1>bj3m942dq1yps8gvsfcl8m6jqc2fc7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martín Codax</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4371</id>
    <redirect title="Autor:Martín Codax" />
    <revision>
      <id>14359</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Martín Codax]]&quot; a &quot;[[Autor:Martín Codax]]&quot;</comment>
      <origin>14359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="5457q4xd2286i1uiqgac5wfqck9doxl" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Martín Codax]]</text>
      <sha1>5457q4xd2286i1uiqgac5wfqck9doxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martín Balza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4373</id>
    <redirect title="Autor:Martín Balza" />
    <revision>
      <id>14363</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Martín Balza]]&quot; a &quot;[[Autor:Martín Balza]]&quot;</comment>
      <origin>14363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="r5ri1bnj0g7e30z84iao8ikz8k2g3eo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Martín Balza]]</text>
      <sha1>r5ri1bnj0g7e30z84iao8ikz8k2g3eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martín Sarmiento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4374</id>
    <redirect title="Autor:Martín Sarmiento" />
    <revision>
      <id>14365</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Martín Sarmiento]]&quot; a &quot;[[Autor:Martín Sarmiento]]&quot;</comment>
      <origin>14365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="nxmj4lvs8lvgl1o4ycs8xgh9qh3teyh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Martín Sarmiento]]</text>
      <sha1>nxmj4lvs8lvgl1o4ycs8xgh9qh3teyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mendinho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4375</id>
    <redirect title="Autor:Mendinho" />
    <revision>
      <id>14367</id>
      <timestamp>2016-05-05T17:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Mendinho]]&quot; a &quot;[[Autor:Mendinho]]&quot;</comment>
      <origin>14367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="4azhgn8747teea4sxstrr948e6gmheo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Mendinho]]</text>
      <sha1>4azhgn8747teea4sxstrr948e6gmheo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sic</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4377</id>
    <revision>
      <id>14386</id>
      <parentid>14375</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T19:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="d7kod9dgkigpthe9zf94gy2kx2x0l5q" xml:space="preserve">&amp;#91;''[[w:sic|sic]]''&amp;#93;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7kod9dgkigpthe9zf94gy2kx2x0l5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sic/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4378</id>
    <revision>
      <id>14385</id>
      <parentid>14384</parentid>
      <timestamp>2016-05-05T19:47:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 9 revisións desde [[:w:Modelo:Sic/uso]]</comment>
      <origin>14385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="615" sha1="5oj98znv7yybvimgxs0aq5u47s7tket" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír unha marca coa notación &quot;[''sic'']&quot;, que indica que existe un erro textual que foi reproducido conscientemente desde a fonte orixinal.

;Uso
Basta colocar o código {{tlx|sic}} xusto despois do erro.

===Exemplo===
O seguinte código
::&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Segundo dixo na entrevista publicada no xornal: &quot;Os labores de rescate foron suspndidos {{sic}} ata mañá&quot;.&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
dá como resultado:
::Segundo dixo na entrevista publicada no xornal: &quot;Os labores de rescate foron suspndidos {{sic}} ata mañá&quot;.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>5oj98znv7yybvimgxs0aq5u47s7tket</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pero da Ponte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4379</id>
    <redirect title="Autor:Pero da Ponte" />
    <revision>
      <id>14390</id>
      <timestamp>2016-05-05T19:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Pero da Ponte]]&quot; a &quot;[[Autor:Pero da Ponte]]&quot;</comment>
      <origin>14390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="7p7jmknh3lfuh562slvf72qhs6jur13" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Pero da Ponte]]</text>
      <sha1>7p7jmknh3lfuh562slvf72qhs6jur13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piotr Kropotkin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4380</id>
    <redirect title="Autor:Piotr Kropotkin" />
    <revision>
      <id>14392</id>
      <timestamp>2016-05-05T19:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Piotr Kropotkin]]&quot; a &quot;[[Autor:Piotr Kropotkin]]&quot;</comment>
      <origin>14392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="9txsi3yx2c516ksrmtzsoeuxptm79ba" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Piotr Kropotkin]]</text>
      <sha1>9txsi3yx2c516ksrmtzsoeuxptm79ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1612</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4381</id>
    <revision>
      <id>14395</id>
      <timestamp>2016-05-05T19:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVII]]&quot;</comment>
      <origin>14395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="l4ld1k9ch8w7qmd8tos1eyl7lr9fkft" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVII]]</text>
      <sha1>l4ld1k9ch8w7qmd8tos1eyl7lr9fkft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XVII</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4382</id>
    <revision>
      <id>14645</id>
      <parentid>14396</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T16:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="q1hcp0fc2asyol1jv4nmln4qtizphmq" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|17]]</text>
      <sha1>q1hcp0fc2asyol1jv4nmln4qtizphmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosalía de Castro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4383</id>
    <redirect title="Autor:Rosalía de Castro" />
    <revision>
      <id>14398</id>
      <timestamp>2016-05-05T19:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Rosalía de Castro]]&quot; a &quot;[[Autor:Rosalía de Castro]]&quot;</comment>
      <origin>14398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Rosalía de Castro]]</text>
      <sha1>ntbrtlmrk5k4ma2xypfcdgbfahjlcrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sun Tzu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4384</id>
    <redirect title="Autor:Sun Tzu" />
    <revision>
      <id>14400</id>
      <timestamp>2016-05-05T19:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Sun Tzu]]&quot; a &quot;[[Autor:Sun Tzu]]&quot;</comment>
      <origin>14400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="8sa3lj6jw4bn3vquut0gy2q0hguh0ll" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Sun Tzu]]</text>
      <sha1>8sa3lj6jw4bn3vquut0gy2q0hguh0ll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sá de Miranda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4385</id>
    <redirect title="Autor:Sá de Miranda" />
    <revision>
      <id>14402</id>
      <timestamp>2016-05-05T19:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Sá de Miranda]]&quot; a &quot;[[Autor:Sá de Miranda]]&quot;</comment>
      <origin>14402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="h0aost9y59rahbd3coztvjs35fjq9iy" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Sá de Miranda]]</text>
      <sha1>h0aost9y59rahbd3coztvjs35fjq9iy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uxío Carré Aldao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4386</id>
    <redirect title="Autor:Uxío Carré Aldao" />
    <revision>
      <id>14404</id>
      <timestamp>2016-05-05T19:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Uxío Carré Aldao]]&quot; a &quot;[[Autor:Uxío Carré Aldao]]&quot;</comment>
      <origin>14404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="e0mua76ydnt6hvwmozw6u2513n0n9hx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Uxío Carré Aldao]]</text>
      <sha1>e0mua76ydnt6hvwmozw6u2513n0n9hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valentín Lamas Carvajal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4387</id>
    <redirect title="Autor:Valentín Lamas Carvajal" />
    <revision>
      <id>14406</id>
      <timestamp>2016-05-05T19:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Valentín Lamas Carvajal]]&quot; a &quot;[[Autor:Valentín Lamas Carvajal]]&quot;</comment>
      <origin>14406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="tg3p2ug47jdhnhjy83efax83wlaj219" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Valentín Lamas Carvajal]]</text>
      <sha1>tg3p2ug47jdhnhjy83efax83wlaj219</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valentín Paz-Andrade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4388</id>
    <redirect title="Autor:Valentín Paz-Andrade" />
    <revision>
      <id>14408</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Valentín Paz-Andrade]]&quot; a &quot;[[Autor:Valentín Paz-Andrade]]&quot;</comment>
      <origin>14408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="eucbwbr43n2dskhx09bgakkbteyea4m" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Valentín Paz-Andrade]]</text>
      <sha1>eucbwbr43n2dskhx09bgakkbteyea4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vladimir Maiakovski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4389</id>
    <redirect title="Autor:Vladimir Maiakovski" />
    <revision>
      <id>14410</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Vladimir Maiakovski]]&quot; a &quot;[[Autor:Vladimir Maiakovski]]&quot;</comment>
      <origin>14410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="j03mrli00gehlb1uce2x3y3wrz4bhcd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Vladimir Maiakovski]]</text>
      <sha1>j03mrli00gehlb1uce2x3y3wrz4bhcd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Walter Scott</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4390</id>
    <redirect title="Autor:Walter Scott" />
    <revision>
      <id>14412</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Walter Scott]]&quot; a &quot;[[Autor:Walter Scott]]&quot;</comment>
      <origin>14412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="euqwmfphbg36sc0hqij9exa3wvhi92h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Walter Scott]]</text>
      <sha1>euqwmfphbg36sc0hqij9exa3wvhi92h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>William Butler Yeats</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4391</id>
    <redirect title="Autor:William Butler Yeats" />
    <revision>
      <id>14414</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[William Butler Yeats]]&quot; a &quot;[[Autor:William Butler Yeats]]&quot;</comment>
      <origin>14414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="dgai1iupc6k4d0axjilwzfoch96x1dj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:William Butler Yeats]]</text>
      <sha1>dgai1iupc6k4d0axjilwzfoch96x1dj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Lesta Meis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4392</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Lesta Meis" />
    <revision>
      <id>14417</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Xosé Lesta Meis]]&quot; a &quot;[[Autor:Xosé Lesta Meis]]&quot;</comment>
      <origin>14417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="h81ry53gz7258b9e93j5pqmzwmrp082" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Lesta Meis]]</text>
      <sha1>h81ry53gz7258b9e93j5pqmzwmrp082</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xoán Manuel Pintos Villar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4393</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Manuel Pintos" />
    <revision>
      <id>17282</id>
      <parentid>14419</parentid>
      <timestamp>2018-01-31T17:56:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Autor:Xoán Manuel Pintos Villar]] a [[Autor:Xoán Manuel Pintos]]</comment>
      <origin>17282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="1o7jhm5pub61s78dlx912tk2n24bpzh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Manuel Pintos]]</text>
      <sha1>1o7jhm5pub61s78dlx912tk2n24bpzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xoán Vicente Viqueira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4395</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Vicente Viqueira" />
    <revision>
      <id>14423</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Xoán Vicente Viqueira]]&quot; a &quot;[[Autor:Xoán Vicente Viqueira]]&quot;</comment>
      <origin>14423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="m52e6g7a6haqbl59bwopggfm7xyw2ul" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Vicente Viqueira]]</text>
      <sha1>m52e6g7a6haqbl59bwopggfm7xyw2ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ángeles Maestro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4396</id>
    <redirect title="Autor:Ángeles Maestro" />
    <revision>
      <id>14428</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:08:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ángeles Maestro]]&quot; a &quot;[[Autor:Ángeles Maestro]]&quot;</comment>
      <origin>14428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="ifudqlrjpq2pv3122612qknohsyg6uu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ángeles Maestro]]</text>
      <sha1>ifudqlrjpq2pv3122612qknohsyg6uu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aristóteles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4397</id>
    <redirect title="Autor:Aristóteles" />
    <revision>
      <id>14430</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Aristóteles]]&quot; a &quot;[[Autor:Aristóteles]]&quot;</comment>
      <origin>14430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="rd5zoe7qxiik566bs5iizzqgmhb9xc0" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Aristóteles]]</text>
      <sha1>rd5zoe7qxiik566bs5iizzqgmhb9xc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1951</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4398</id>
    <revision>
      <id>14431</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1952</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4399</id>
    <revision>
      <id>14432</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1953</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4400</id>
    <revision>
      <id>14433</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1954</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4401</id>
    <revision>
      <id>14434</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1955</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4402</id>
    <revision>
      <id>14435</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1956</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4403</id>
    <revision>
      <id>14436</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1957</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4404</id>
    <revision>
      <id>14437</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1958</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4405</id>
    <revision>
      <id>14438</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:20:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1959</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4406</id>
    <revision>
      <id>14439</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1960</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4407</id>
    <revision>
      <id>14440</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1961</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4408</id>
    <revision>
      <id>14441</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:21:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1962</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4409</id>
    <revision>
      <id>14442</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1963</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4410</id>
    <revision>
      <id>14443</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1964</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4411</id>
    <revision>
      <id>14444</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1965</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4412</id>
    <revision>
      <id>14445</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1966</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4413</id>
    <revision>
      <id>14446</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1967</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4414</id>
    <revision>
      <id>14447</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1968</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4415</id>
    <revision>
      <id>14448</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1969</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4416</id>
    <revision>
      <id>14449</id>
      <timestamp>2016-05-05T20:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XX]]&quot;</comment>
      <origin>14449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XX]]</text>
      <sha1>ghj5yyydsulj0v5scoaessighejxdlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XVIII</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4417</id>
    <revision>
      <id>14646</id>
      <parentid>14453</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T16:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="jiqu742warsufxdob6q6jm71pzzr88v" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|18]]</text>
      <sha1>jiqu742warsufxdob6q6jm71pzzr88v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XIX</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4418</id>
    <revision>
      <id>14647</id>
      <parentid>14455</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T16:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7w4bf5igdjiy3mu8di0moin8wqj87qh" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|19]]</text>
      <sha1>7w4bf5igdjiy3mu8di0moin8wqj87qh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PD-disposicións</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4419</id>
    <revision>
      <id>14490</id>
      <parentid>14487</parentid>
      <timestamp>2016-05-06T09:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="gbjtvbfvroeuzzivwstz3xv1x4pep3z" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;noprint&quot;&gt;&lt;br style=&quot;clear:both&quot; /&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:90%; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;&quot;
|-
|[[Ficheiro:PD-icon.svg|50px]]
| '''Esta obra está no dominio público''', porque o ''&quot;Real Decreto Lexislativo 1/1996, de 12 de abril, polo que se aproba o Texto Refundido da Lei de Propiedade Intelectual, regularizando, aclarando e harmonizando as disposicións legais vixentes sobre a materia&quot;'' establece: &quot;''[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/rdleg1-1996.l1t2.html#a13 Artigo 13]. Exclusións. Non son obxecto de propiedade intelectual as disposicións legais ou regulamentarias e os seus correspondentes proxectos, as resolucións dos órganos xurisdicionais e os actos, acordos, deliberacións e ditames dos organismos públicos, así como as traducións oficiais de todos os textos anteriores.''&quot;
|}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de licenza]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gbjtvbfvroeuzzivwstz3xv1x4pep3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4420</id>
    <revision>
      <id>14509</id>
      <timestamp>2016-05-07T08:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Autores]]&quot;</comment>
      <origin>14509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="lwzudlmwe650uedopo1i7csf97swcit" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores]]</text>
      <sha1>lwzudlmwe650uedopo1i7csf97swcit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4421</id>
    <revision>
      <id>21611</id>
      <parentid>19879</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T21:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7209" sha1="nxa0i7pt5m6b9yt88jzx23z43au61h7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución española: Título IV
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=25|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==TÍTULO IV: As Cortes ==
'''{{Artigo|51}}'''

A potestade lexislativa reside no pobo, que a exerce por medio das Cortes ou Congreso dos Diputados.

'''{{Artigo|52}}'''

O Congreso dos Deputados componse dos representantes elixidos por sufraxio universal, igual, directo e secreto.

'''{{Artigo|53}}'''

Serán elixíbeis para Deputados todos os cidadáns da República maiores de vinte e tres anos, sen distinción de sexo nin de estado civil, que reúnan as condicións fixadas pola lei Electoral.

Os Deputados, unha vez elixidos, representan á Nación. A duración legal do mandato será de catro anos, contados a partir da data en que foron celebradas as eleccións xerais. Ao rematar este prazo renovarase totalmente o Congreso. Sesenta días, como máximo, despois de expirar o mandato ou de ser disoltas as Cortes, haberán de se verificar as novas eleccións. O Congreso reunirase aos trinta días, como máximo, despois da elección. Os Deputados serán reelexíbeis indefinidamente.

'''{{Artigo|54}}'''

A lei determinará os casos de incompatibilidade dos Deputados, así como a súa retribución.

'''{{Artigo|55}}'''

Os Deputados son inviolábeis polos votos e opinións que emitan no exercicio do seu cargo.

'''{{Artigo|56}}'''

Os Deputados só poderán ser detidos no caso de flagrante delicto.

A detención será comunicada inmediatamente á Cámara ou á Deputación Permanente.

Se algún xuíz ou Tribunal estimar que debe ditar auto de procesamento contra un Deputado, comunicarao así ao Congreso, expoñendo os fundamentos que considere pertinentes.

Transcorridos sesenta días, a partir da data na que a Cámara acusara recibo do oficio correspondente, sen tomar acordo respecto do mesmo, entenderase denegado o suplicatorio.

Toda detención ou procesamento dun Deputado quedará sen efecto cando así o acorde o Congreso, se está reunido, ou a Deputación Permanente cando as sesións estiver suspendidas ou a Cámara disolta.

Tanto o Congreso como a Deputación Permanente, segundo os casos antes mencionados, poderán acordar que o xuíz suspenda todo procedemento ata a expiración do mandato parlamentario do Deputado obxecto da acción xudicial.

Os acordos da Deputación Permanente entenderanse revocados se reunido o Congreso non os ratificara expresamente nunha das súas vinte primeiras sesións.

'''{{Artigo|57}}'''

O Congreso dos Deputados terá faculdade para resolver sobre a validez da elección e a capacidade dos seus membros electos e para adoptar o seu Regulamento de réxime interior.

'''{{Artigo|58}}'''

As Cortes reuniranse sen necesidade de convocatoria o primeiro día hábil dos meses de Febreiro e Outubro de cada ano e funcionarán, polo menos, durante tres meses no primeiro periodo e dous no segundo.

'''{{Artigo|59}}'''

As Cortes disoltas reúnense de pleno dereito e recobran a súa potestade como Poder lexítimo do Estado, desde o momento no que o Presidente non cumplise, dentro de prazo, a obligación de convocar as novas eleccións.

'''{{Artigo|60}}'''

O Goberno e o Congreso dos Deputados teñen a iniciativa das leis.

'''{{Artigo|61}}'''

O Congreso poderá autorizar ao Goberno para que este lexisle por decreto, acordado en Consello de Ministros, sobre materias reservadas á competencia do Poder lexislativo.

Estas autorizacións non poderán ter carácter xeral, e os decretos ditados en virtude das mesmas axustaranse estritamente ás bases establecidas polo Congreso para cada materia concreta.

O Congreso poderá reclamar o coñecemento dos decretos, así ditados, para axuizar sobre a adaptación ás bases establecidas por el.

En ningún caso poderá autorizarse, nesta forma, aumento algún de gastos.

'''{{Artigo|62}}'''

O Congreso designará do seu seo unha Deputación Permanente de Cortes, composta, como máximo, de 21 representantes das distintas fraccións políticas, en proporción á súa forza numérica.

Esta Deputación terá por Presidente o que o sexa do Congreso e entenderá

1. Dos casos de suspensión de garantías constitucionais previstos no art. 42.

2. Dos casos a que se refire o art. 80 desta Constitución relativos aos decretos-leis.

3. Do concernente á detención e procesamiento dos Deputados.

4. Das demais materias en que o Regulamento da Cámara lle der atribución.

'''{{Artigo|63}}'''

O Presidente do Consello e os Ministros terán voz no Congreso, aínda que non sexan Deputados.

Non poderán escusar a súa asistencia á Cámara cando sexan por ela requiridos.

'''{{Artigo|64}}'''

O Congreso poderá acordar un voto de censura contra o Goberno ou algún dos seus Ministros.

Todo voto de censura deberá ser proposto, en forma motivada e por escrito, coas firmas de cincuenta Deputados en posesión do cargo.

Esta proposición deberá ser comunicada a todos os Deputados e non poderá ser discutida nin votada até pasados cinco días da súa presentación.

Non se considerará obrigado a dimitir o Goberno nin o Ministro, cando o voto de censura non for aprobado pola maioría absoluta dos Deputados que constitúan a Cámara.

As mesmas garantías observaranse respecto de calquera outra proposición que indirectamente implique un voto de censura.

'''{{Artigo|65}}'''

Todos os Convenios internacionais ratificados por España e inscritos na Sociedade das Nacións e que teñan carácter de lei internacional, consideraranse parte constitutiva da lexislación española, que haberá de acomodarse ao que naqueles dispóñase.

Unha vez ratificado un Convenio internacional que afecte á ordenación xurídica do Estado, o Goberno presentará, en prazo breve, ao Congreso dos Deputados, os proxectos de lei necesarios para a execución dos seus preceptos.

Non poderá ditarse lei algunha en contradición cos devanditos Convenios, se non fosen previamente denunciados conforme ao procedemento neles establecido.

A iniciativa da denuncia haberá de ser sancionada polas Cortes.

'''{{Artigo|66}}'''

O pobo poderá atraer á súa decisión mediante &quot;referendo&quot; as leis votadas polas Cortes. Bastará, para iso, que o solicite o 15 por 100 do Corpo electoral.

Non serán obxecto deste recurso a Constitución, as leis complementarias da mesma, as de ratificación de Convenios internacionais inscritos na Sociedade das Nacións, os Estatutos rexionais, nin as leis tributarias.

O pobo poderá así mesmo, exercendo o dereito de iniciativa, presentar ás Cortes unha proposición de lei, sempre que o pida, polo menos, o 15 por 100 dos electores.

Unha lei especial regulará o procedemento e as garantías do &quot;referendo&quot; e da iniciativa popular.

{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título II|Título III]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título V|Título V]]'''
|}</text>
      <sha1>nxa0i7pt5m6b9yt88jzx23z43au61h7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4422</id>
    <revision>
      <id>21612</id>
      <parentid>19880</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T21:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10350" sha1="r8c7hjsbgntfkrcdklg4iyz5248omrh" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución Española:Título V
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=29|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
== TÍTULO V: Presidencia da República ==
'''{{Artigo|67}}'''

O Presidente da República é o xefe do Estado e personifica á Nación.

A lei determinará a súa dotación e as súas honras, que non poderán ser alteradas durante o período da súa maxistratura.

'''{{Artigo|68}}'''

O Presidente da República será elixido conxuntamente polas Cortes e un número de compromisarios igual ao de Deputados.

Os compromisarios serán elixidos por sufraxio universal, igual, directo e segredo, conforme ao procedemento que determine a lei. Ao Tribunal de garantías Constitucionais corresponde o exame e aprobación dos poderes dos compromisarios.

'''{{Artigo|69}}'''

Só serán elegibles para a Presidencia da República os cidadáns españois maiores de corenta anos que se achen no pleno goce dos seus dereitos civís e políticos.

'''{{Artigo|70}}'''

Non poderán ser elexíbeis nin tampouco propostos para candidatos:

a) Os militares en activo ou na reserva, nin os retirados que non leven dez anos, cando menos, na devandita situación.

b) Os eclesiásticos, os ministros das varias confesións e os relixiosos profesos.

c) Os membros das familias reinantes ou ex reinantes de calquera país, sexa cal for o grao de parentesco que lles una co xefe das mesmas.

'''{{Artigo|71}}'''

O mandato do Presidente da República durará seis anos.

O Presidente da República non poderá ser reelixido até transcorridos seis anos do termo do seu anterior mandato.

'''{{Artigo|72}}'''

O Presidente da República prometerá ante as Cortes, solemnemente reunidas, fidelidade á República e á Constitución. Prestada esta promesa, considerarase iniciado o novo período presidencial.

'''{{Artigo|73}}'''

A elección de novo Presidente da República celebrarase trinta días antes da expiración do mandato presidencial.

'''{{Artigo|74}}'''

En caso de impedimento temporal ou ausencia do Presidente da República, substituirao nas súas funcións o das Cortes, quen será substituído nas súas polo Vicepresidente do Congreso. Do mesmo xeito, o Presidente do Parlamento asumirá as funcións da Presidencia da República, se esta quedase vacante; en tal caso será convocada a elección de novo Presidente no prazo improrrogable de oito días, conforme ao establecido no Artigo 68, e celebrarase dentro dos trinta seguintes á convocatoria.

Aos exclusivos efectos da elección de Presidente da República, as Cortes, aínda estando disoltas, conservan os seus poderes.

'''{{Artigo|75}}'''

O Presidente da República nomeará e separará libremente ao Presidente do Goberno, e, a proposta deste, aos Ministros. Haberá de separalos necesariamente no caso de que as Cortes lles negaren de modo explícito a súa confianza.

'''{{Artigo|76}}'''

Corresponde tamén ao Presidente da República:

a) Declarar a guerra, conforme aos requisitos do Artigo seguinte, e asinar a paz.

b) Conferir os empregos civís e militares e expedir os títulos profesionais, de acordo coas leis e os regulamentos.

c) Autorizar coa súa sinatura os decretos, referendados polo Ministro correspondente, previo acordo do Goberno, podendo o Presidente acordar que os proxectos de decreto se sometan ás Cortes, se crer que se opoñen a algunha das leis vixentes.

d) Ordenar as medidas urxentes que esixa a defensa da integridade ou a seguridade da Nación, dando inmediata conta ás Cortes.

e) Negociar, asinar e ratificar os Tratados e Convenios internacionais sobre calquera materia e vixiar o seu cumprimento en todo o territorio nacional.

Os Tratados de carácter político, os de comercio, os que supoñan gravame para a Facenda pública ou individualmente para os cidadáns españois e, en xeral, todos aqueles que esixan para a súa execución medidas de orde lexislativa, só obrigarán á Nación se foron aprobados polas Cortes.

Os proxectos de Convenio da organización internacional do Traballo serán sometidos ás Cortes no prazo dun ano e, en caso de circunstancias excepcionais, de dezaoito meses, a partir da clausura da Conferencia en que fosen adoptados.

Unha vez aprobados polo Parlamento, o Presidente da República subscribirá a ratificación, que será comunicada, para o seu rexistro, á Sociedade das Nacións.

Os demais Tratados e Convenios internacionais ratificados por España, tamén deberán ser rexistrados na Sociedade das Nacións, con arranxo ao Artigo 18 do Pacto da Sociedade, aos efectos que nel se preveñen.

Os Tratados e Convenios secretos e as cláusulas secretas de calquera Tratado ou Convenio non obrigarán á Nación.

'''{{Artigo|77}}'''

O Presidente da República non poderá asinar declaración algunha de guerra senón nas condicións prescritas no Pacto da Sociedade das Nacións, e só unha vez esgotados aqueles medios defensivos que non teñan carácter bélico e os procedementos xudiciais ou de conciliación e arbitraxe establecidos nos Convenios internacionais de que España for parte, rexistrados na Sociedade das Nacións.

Cando a Nación estivese ligada a outros países por Tratados particulares de conciliación e arbitraxe, aplicaranse estes en todo o que non contradigan os Convenios xerais.

Cumpridos os anteriores requisitos, o Presidente da República haberá de estar autorizado por unha lei para asinar a declaración de guerra.

'''{{Artigo|78}}'''

O Presidente da República non poderá cursar o aviso de que España se retira da Sociedade das Nacións senón anunciándoo coa antelación que esixe o Pacto desa Sociedade, e mediante previa autorización das Cortes, consignada nunha lei especial, votada por maioría absoluta.

'''{{Artigo|79}}'''

O Presidente da República, a proposta do Goberno, expedirá os decretos, regulamentos e instrucións necesarios para a execución das leis.

'''{{Artigo|80}}'''

Cando non se ache reunido o Congreso, o Presidente, a proposta e por acordo unánime do Goberno e coa aprobación dos dous terzos da Deputación permanente, poderá estatuír por decreto sobre materias reservadas á competencia das Cortes, nos casos excepcionais que requiran urxente decisión, ou cando o demande a defensa da República. Os decretos así ditados terán só carácter provisional, e a súa vixencia estará limitada á vez que tarde o Congreso en resolver ou lexislar sobre a materia.

'''{{Artigo|81}}'''

O Presidente da República poderá convocar o Congreso con carácter extraordinario sempre que o estime oportuno.

Poderá suspender as sesións ordinarias do Congreso en cada lexislatura só por un mes no primeiro período e por quince días no segundo, sempre que non deixe de cumprirse o preceptuado no art. 58.

O Presidente poderá disolver as Cortes até dúas veces como máximo durante o seu mandato cando o estime necesario, suxeitándose ás seguintes condicións:

a) Por decreto motivado.

b) Acompañando ao decreto de disolución a convocatoria das novas eleccións para o prazo máximo de sesenta días. No caso de segunda disolución, o primeiro acto das novas Cortes será examinar e resolver sobre a necesidade do decreto de disolución das anteriores. O voto desfavorable da maioría absoluta das Cortes levará aneja a destitución do Presidente.

'''{{Artigo|82}}'''

O Presidente poderá ser destituído antes de que expire o seu mandato. A iniciativa de destitución tomarase a proposta do tres quintas partes dos membros que compoñan o Congreso, e dende ese instante o Presidente non poderá exercer as súas funcións.

No prazo de oito días convocarase a elección de compromisarios na forma previda para a elección de Presidente. Os compromisarios reunidos coas Cortes decidirán por maioría absoluta sobre a proposta destas.

Se a Asemblea votare contra a destitución, quedará disolto o Congreso. En caso contrario, esta mesma Asemblea elixirá o novo Presidente.

'''{{Artigo|83}}'''

O Presidente promulgará as leis sancionadas polo Congreso, dentro do prazo de quince días, contados desde aquel en que a sanción lle foi oficialmente comunicada.

Se a lei se declarase urxente polas dúas terceiras partes dos votos emitidos polo Congreso, o Presidente procederá á súa inmediata promulgación.

Antes de promulgar as leis non declaradas urxentes, o Presidente poderá pedir ao Congreso, en mensaxe razoada, que as someta a nova deliberación. Se volvesen ser aprobadas por unha maioría de dous terzos de votantes, o Presidente quedará obrigado a promulgalas.

'''{{Artigo|84}}'''

Serán nulos e sen forza algunha de obrigar os actos e mandatos do Presidente que non estean referendados por un Ministro.

A execución dos devanditos mandatos implicará responsabilidade penal.

Os Ministros que referenden actos ou mandatos do Presidente da República asumen a plena responsabilidade política e civil e participan da criminal que deles poida derivarse.

'''{{Artigo|85}}'''

O Presidente da República é criminalmente responsable da infracción delituosa das súas obrigacións constitucionais.

O Congreso, por acordo das tres quintas partes da totalidade dos seus membros, decidirá se procede acusar o Presidente da República ante o Tribunal de Garantías Constitucionais.

Mantida a acusación polo Congreso, o Tribunal resolverá se a admite ou non. En caso afirmativo, o Presidente quedará, desde logo, destituído, procedéndose a nova elección, e a causa seguirá os seus trámites.

Se a acusación non fose admitida, o Congreso quedará disolto e procederase a nova cdose a nueva elección, y la causa seguirá sus trámites.

Si la acusación no fuese admitida, el Congreso quedará disuelto y se procederá a nueva convocatoria.

Una ley de carácter constitucional determinará el procedimiento para exigir la responsabilidad criminal del Presidente de la República.
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título IV|Título IV]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título VI|Título VI]]'''
|}</text>
      <sha1>r8c7hjsbgntfkrcdklg4iyz5248omrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4423</id>
    <revision>
      <id>21613</id>
      <parentid>19881</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T21:59:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="15neq1qz4ppqm94hqd5jonoeyjmkhg5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución Española:Título VI
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=34|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==TÍTULO VI: Goberno ==
'''{{Artigo|86}}'''

O Presidente do Consello e os Ministros constitúen o Goberno.

'''{{Artigo|87}}'''                    

O Presidente do Consello de Ministros dirixe e representa a política xeral do Goberno. Aféctanlle as mesmas incompatibilidades establecidas no art. 70 para o Presidente da República.

Aos Ministros corresponde a alta dirección e xestión dos servizos públicos asignados aos diferentes Departamentos ministeriais.

'''{{Artigo|88}}'''

O Presidente da República, a proposta do Presidente do Consello, poderá nomear un ou máis Ministros sen carteira.

'''{{Artigo|89}}'''

Os membros do Goberno terán a dotación que determinen as Cortes. Mentres exerzan as súas funcións, non poderán desempeñar profesión algunha, nin intervir directa ou indirectamente na dirección ou xestión de ningunha empresa nin asociación privada.

'''{{Artigo|90}}'''

Corresponde ao Consello de Ministros, principalmente, elaborar os proxectos de lei que haxa de someter ao Parlamento; ditar decretos; exercer a potestade regulamentaria, e deliberar sobre todos os asuntos de interese público.

'''{{Artigo|91}}'''

Os membros do Consello responden o Congreso solidariamente da política do Goberno, e individualmente da súa propia xestión ministerial.

'''{{Artigo|92}}'''

O Presidente do Consello e os Ministros son, tamén, individualmente responsables, na orde civil e no criminal, polas infraccións da Constitución e das leis.

En caso de delito, o Congreso exercerá a acusación ante o Tribunal de Garantías Constitucionais na forma que a lei determine.

'''{{Artigo|93}}'''

Unha lei especial regulará a creación e o funcionamento dos órganos asesores e de ordenación económica da Administración, do Goberno e das Cortes.

Entre estes organismos figurará un Corpo consultivo supremo da República en asuntos de Goberno e Administración, cuxa composición, atribucións e funcionamento serán regulados pola devandita lei.

&lt;br /&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título V|Título V]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título VII|Título VII]]'''
|}</text>
      <sha1>15neq1qz4ppqm94hqd5jonoeyjmkhg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4424</id>
    <revision>
      <id>21614</id>
      <parentid>19886</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T22:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5046" sha1="63dx91njvw6ms8hvxuqvbjkiwo40jsw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución Española:Título VII
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=35|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==TÍTULO VII: Xustiza ==
'''{{Artigo|94}}'''

A xustiza adminístrase en nome do Estado.

A República asegurará aos litigantes economicamente necesitados a gratuidade da xustiza.

Os xuíces son independentes na súa función. Só están sometidos á lei.

'''{{Artigo|95}}'''

A Administración de xustiza comprenderá todas as xurisdicións existentes, que serán reguladas polas leis.

A xurisdición penal militar quedará limitada aos delitos militares, aos servizos de armas e á disciplina de todos os Institutos armados.

Non poderá establecerse foro algún por razón das persoas nin dos lugares. Exceptúase o caso de estado de guerra, con arranxo á lei de Orde pública.

Quedan abolidos todos os Tribunais de honra, tanto civís como militares.

'''{{Artigo|96}}'''

O presidente do Tribunal Supremo será designado polo xefe do Estado, a proposta dunha Asemblea constituída na forma que determine a lei.

O cargo de presidente do Tribunal Supremo só requirirá: ser español, maior de corenta anos e licenciado en Dereito. Comprenderanlle as incapacidades e incompatibilidades establecidas para os demais funcionarios xudiciais.

O exercicio da súa maxistratura durará dez anos.

'''{{Artigo|97}}'''

O presidente do Tribunal Supremo terá, ademais das súas facultades propias, as seguintes

a) Preparar e propor ao Ministro e á Comisión Parlamentaria de xustiza, leis de reforma xudicial e dos Códigos de procedemento.

b) Propor ao Ministro, de acordo coa Sala de goberno e os asesores xurídicos que a lei designe, entre elementos que non exerzan a Avogacía, os ascensos e traslados de xuíces, maxistrados e funcionarios fiscais.

O presidente do Tribunal Supremo e o Fiscal xeral da República estarán agregados, de modo permanente, con voz e voto, á Comisión Parlamentaria de xustiza, sen que iso implique asento na Cámara.

'''{{Artigo|98}}'''

Os xuíces e maxistrados non poderán ser xubilados, separados nin suspendidos nas súas funcións, nin trasladados dos seus postos, senón con sujeción ás leis, que conterán as garantías necesarias para que sexa efectiva a independencia dos Tribunais.

'''{{Artigo|99}}'''

A responsabilidade civil e criminal en que poidan incorrer os xuíces, maxistrados e fiscais no exercicio das súas funcións ou con ocasión delas, será esixíbel ante o Tribunal Supremo con intervención dun xurado especial, cuxa designación, capacidade e independencia regulará a lei. Exceptúase a responsabilidade civil e criminal dos xuíces e fiscais municipais que non pertenzan á carreira xudicial.

A responsabilidade criminal do presidente e os maxistrados do Tribunal Supremo e do Fiscal da República será esixida polo Tribunal de Garantías Constitucionais.

'''{{Artigo|100}}'''

Cando un Tribunal de xustiza haxa de aplicar unha lei que estime contraria á Constitución, suspenderá o procedemento e dirixirase en consulta ao Tribunal de Garantías Constitucionais.

'''{{Artigo|101}}'''

A lei establecerá recursos contra a ilegalidade dos actos ou disposicións emanadas da Administración no exercicio da súa potestade regulamentaria, e contra os actos discrecionais da mesma constitutivos de exceso ou desviación de poder.

'''{{Artigo|102}}'''

As amnistías só poderán ser acordadas polo Parlamento. Non se concederán indultos xerais. O Tribunal Supremo outorgará os individuais a proposta do sentenciador, do fiscal, da Xunta de Prisións ou a petición de parte.

Nos delitos de extrema gravidade, poderá indultar o Presidente da República, previo informe do Tribunal Supremo e a proposta do Goberno responsable.

'''{{Artigo|103}}'''

O pobo participará na Administración de Xustiza mediante a institución do xurado, cuxa organización e funcionamento serán obxecto dunha lei especial.

'''{{Artigo|104}}'''

O Ministerio Fiscal velará polo exacto cumprimento das leis e polo interese social.

Constituirá un só Corpo e terá as mesmas garantías de independencia que a Administración de xustiza.

'''{{Artigo|105}}'''

A lei organizará Tribunais de urxencia para facer efectivo o dereito de amparo das garantías individuais.

'''{{Artigo|106}}'''

Todo español ten dereito a ser indemnizado dos prexuízos que se lle irroguen por erro xudicial ou delito dos funcionarios xudiciais no exercicio dos seus cargos, conforme determinen as leis.

O Estado será subsidiariamente responsable destas indemnizacións.

&lt;br /&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título VI|Título VI]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título VIII|Título VIII]]'''
|}</text>
      <sha1>63dx91njvw6ms8hvxuqvbjkiwo40jsw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título VIII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4425</id>
    <revision>
      <id>21615</id>
      <parentid>19887</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T22:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6192" sha1="lc4d7l8vdt2stwqhbdqsxr9aar82d5a" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución Española:Título VIII
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=37|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==TÍTULO VIII: Facenda pública==
'''{{Artigo|107}}'''

A formación do proxecto de Orzamentos corresponde ao Goberno; a súa aprobación ás Cortes. O Goberno presentará a estas, na primeira quincena de outubro de cada ano, o proxecto de Orzamentos xerais do Estado para o exercicio económico seguinte.

A vixencia do Orzamento será dun ano.

Se non puidese ser votado antes do primeiro día do ano económico seguinte prorrogarase por trimestres a vixencia do último Orzamento, sen que estas prórrogas poidan exceder de catro.

'''{{Artigo|108}}'''

As Cortes non poderán presentar emenda sobre aumento de créditos a ningún Artigo nin capítulo do proxecto de Orzamento, a non ser coa firma da décima parte dos seus membros. A súa aprobación requirirá o voto favorable da maioría absoluta do Congreso.

'''{{Artigo|109}}'''

Para cada ano económico non poderá haber senón un só Orzamento, e nel serán incluídos, tanto en ingresos como en gastos, os de carácter ordinario.

En caso de necesidade perentoria, a xuízo da maioría absoluta do Congreso, poderá autorizarse un Orzamento extraordinario.

As contas do Estado renderanse anualmente e, censuradas polo Tribunal de Contas da República, este, sen prexuízo da efectividade dos seus acordos, comunicará ás Cortes as infraccións ou responsabilidades ministeriais en que ao seu xuízo incorrinse.

'''{{Artigo|110}}'''

O Orzamento xeral será executivo polo só voto das Cortes, e non requirirá, para a súa vixencia, a promulgación do xefe do Estado.

'''{{Artigo|111}}'''

O Orzamento fixará a Débeda flotante que o Goberno poderá emitir dentro do ano económico e que quedará extinguida durante a vida legal do Orzamento.

'''{{Artigo|112}}'''

Salvo o disposto no Artigo anterior, toda lei que autorice ao Goberno para tomar caudais a préstamo, haberá de conter as condicións deste, incluso o tipo nominal de interese, e, no seu caso, da amortización da Débeda.

As autorizacións ao Goberno neste respecto limitaranse, cando así o estimen oportuno as Cortes, ás condicións e ao tipo de negociación.

'''{{Artigo|113}}'''

O Orzamento non poderá conter ningunha autorización que permita ao Goberno exceder no gasto a cifra absoluta nel consignada, agás en caso de guerra. En consecuencia, non poderán existir os créditos chamados ampliables.

'''{{Artigo|114}}'''

Os créditos consignados no estado de gastos representan as cantidades máximas asignadas a cada servizo, que non poderán ser alteradas nin pasadas polo Goberno. Por excepción, cando as Cortes non estiveren reunidas, poderá o Goberno conceder, baixo a súa responsabilidade, créditos ou suplementos de crédito para calquera dos seguintes casos:

a) Guerra ou evitación da mesma.

b) Perturbacións graves de orde pública ou inminente perigo delas.

c) Calamidades públicas.

d) Compromisos internacionais.

As leis especiais determinarán a tramitación destes créditos.

'''{{Artigo|115}}'''

Ninguén estará obrigado a pagar contribución que non estea votada polas Cortes ou polas Corporacións legalmente autorizadas para impola.

A exacción de contribucións, impostos e taxas e a realización de vendas e operacións de crédito, entenderanse autorizadas con arranxo ás leis en vigor, pero non poderán esixirse nin realizarse sen a súa previa autorización no estado de ingresos do Orzamento.

No entanto, entenderanse autorizadas as operacións administrativas previas, ordenadas nas leis.

'''{{Artigo|116}}'''

A lei de Orzamentos, cando se considere necesaria, conterá soamente as normas aplicables á execución do Orzamento a que se refira.

Os seus preceptos só rexerán durante a vixencia do Orzamento mesmo.

'''{{Artigo|117}}'''

O Goberno necesita estar autorizado por unha lei para dispor das propiedades do Estado e para tomar caudais a préstamo sobre o crédito da Nación.

Toda operación que infrinxa este precepto será nula e non obrigará ao Estado á súa amortización nin ao pago de intereses.

'''{{Artigo|118}}'''

A Débeda pública está baixo a salvaguardia do Estado. Os créditos necesarios para satisfacer o pago de intereses e capitais entenderanse sempre incluídos no estado de gastos do Orzamento e non poderán ser obxecto de discusión mentres se axusten estritamente ás leis que autorizaron a emisión. De idénticas garantías gozará, en xeral, toda operación que implique, directa ou indirectamente, responsabilidade económica do Tesouro, sempre que se dea o mesmo suposto.

'''{{Artigo|119}}'''

Toda lei que instituya algunha Caixa de amortización, axustarase ás seguintes normas:

1. Outorgará á Caixa a plena autonomía de xestión.

2. Designará concreta e especificamente os recursos con que sexa dotada. Nin os recursos nin os capitais da Caixa poderán ser aplicados a ningún outro fin do Estado.

3. Fixará a Débeda ou Débedas cuxa amortización se lle confíe.

O orzamento anual da Caixa necesitará para ser executivo a aprobación do Ministro de Facenda. As contas someteranse ao Tribunal de Contas da República. Do resultado desta censura coñecerán as Cortes.

'''{{Artigo|120}}'''

O Tribunal de Contas da República é o órgano fiscalizador da xestión económica. Dependerá directamente das Cortes e exercerá as súas funcións por delegación delas no coñecemento e aprobación final das contas do Estado.

Unha lei especial regulará a súa organización, competencia e funcións.

Os seus conflitos con outros organismos serán sometidos á resolución do Tribunal de garantías Constitucionais.

&lt;br /&gt;
{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título VII|Título VII]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Seguinte:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título IX|Título IX]]'''
|}</text>
      <sha1>lc4d7l8vdt2stwqhbdqsxr9aar82d5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1931/Título IX</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4426</id>
    <revision>
      <id>21616</id>
      <parentid>19891</parentid>
      <timestamp>2025-04-15T22:02:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1551" sha1="npf9bbc7udyw6ikah7iakzd0cf3sfg7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Constitución Española:Título IX
|autor=Cortes Españolas
|data=9 de decembro de 1931
}}
__NOTOC__
[[Ficheiro:Constitución de la República Española de 1931.pdf|miniatura|page=40|''Constitución de la República Española'', 1931 (PDF).]]
==TÍTULO IX: Garantías e reforma da Constitución==
'''{{Artigo|121}}'''

Establécese, con xurisdición en todo o territorio da República, un Tribunal de Garantías Constitucionais, que terá competencia para coñecer de

a) O recurso de inconstitucionalidade das leis.

b) O recurso de amparo de garantías individuais, cando houber sido ineficaz a reclamación ante outras autoridades.

c) Os conflitos de competencia lexislativa e cantos outros xurdan entre o Estado e as rexións autónomas e os destas entre si.

d) O exame e aprobación dos poderes dos compromisarios que xuntamente coas Cortes elixen o Presidente da República.

e) A responsabilidade criminal do xefe do Estado, do Presidente do Consello e dos Ministros.

f) A responsabilidade criminal do presidente e os maxistrados do Tribunal Supremo e do Fiscal da República.

{{ampliar}}


'''''&quot;España, en uso da súa soberanía, e representada polas Cortes Constituíntes, decreta e sanciona esta Constitución.&quot;'''''

Palacio das Cortes Constituíntes a 9 de Decembro de 1931.


{| border=&quot;1&quot; width=&quot;75%&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| width=&quot;30%&quot; align=&quot;center&quot; | '''Anterior:'''&lt;br /&gt;'''[[Constitución española de 1931/Título VIII|Título VIII]]'''
| width=&quot;40%&quot; align=&quot;center&quot; | [[Constitución española de 1931]]
|}</text>
      <sha1>npf9bbc7udyw6ikah7iakzd0cf3sfg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución da República Española de 1931</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4427</id>
    <redirect title="Constitución española de 1931" />
    <revision>
      <id>14570</id>
      <timestamp>2016-05-07T10:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Constitución española de 1931]]&quot;</comment>
      <origin>14570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="ti1kq78uh2o4wu91dy7zeo43ek12qxb" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Constitución española de 1931]]</text>
      <sha1>ti1kq78uh2o4wu91dy7zeo43ek12qxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Escritores de Galicia coa obra no dominio público</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4428</id>
    <redirect title="Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata" />
    <revision>
      <id>17439</id>
      <parentid>14610</parentid>
      <timestamp>2018-04-15T11:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]] a [[Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata]]</comment>
      <origin>17439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="5h35u9zscwr85ora30pxpo8rb6295gt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata]]</text>
      <sha1>5h35u9zscwr85ora30pxpo8rb6295gt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4429</id>
    <redirect title="Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata" />
    <revision>
      <id>17437</id>
      <parentid>15457</parentid>
      <timestamp>2018-04-12T09:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata]]&quot;</comment>
      <origin>17437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="5h35u9zscwr85ora30pxpo8rb6295gt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata]]</text>
      <sha1>5h35u9zscwr85ora30pxpo8rb6295gt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos (1911)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4430</id>
    <revision>
      <id>14618</id>
      <parentid>14616</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T12:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1851" sha1="3vm23gh20hftmbdya24yvg16la48yga" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Manuel Leiras Pulpeiro, Cantares Gallegos, Mondoñedo, 1911.jpg|miniatura|&lt;center&gt;Manuel Leiras Pulpeiro&lt;br /&gt;''Cantares Gallegos'',&lt;br /&gt;Mondoñedo, 1911.&lt;/center&gt;]]
{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;Cantares Gallegos&lt;/big&gt;
|autor=[[Manuel Leiras Pulpeiro|Manuel Leiras Pulpeiro]]
|dataano=1911
}}


&lt;Center&gt;Versos 1-44&lt;/center&gt;


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
    	   Todos me dicen que espío,
    Que logo me leva o aire;
    Y-a culpa tenma un nubeiro
    Que se me puxo por diante.

       Con me casar como quixen,
    E tel-o ceio n-a casa,
    N'hay noite que non me acorde
    D'as noites de muiñada.

       ¡Dios che pague a tua esmola,
    Cariña de repinaldo!
    Non che coidei que tiveses
    Corazonciño tan brando.

       Anque che son d'a Montaña,
    Andoche ben limpa e fresca;
    Que, anque che son d'a Montaña,
    Non che son d'as carrachentas.

       Non se acanea unha folla;
    Todo esta noite está calmo;
    ¡Ai, quén poidera decire,
    Co-a mau n-o peito, outro tanto!

       ¡Quén fora reichiño ruibo
    Pra cantar n'a tua figueira,
    Pra non salir do teu horto,
    Y-aniñar n-a tua silveira!

       Como te ves con camisa,
    Xa coidas qu'eres grandeza;
    Non sal o toxo de toxo
    Por froleado que esteña.

       Non quero a vida d'a vila,
    Anque folgada m'a dean;
    Quero ir e vir pol-os pousos
    O sol y ô aire n-a aldea.

       Váite, barruzo, que veño
    Co-a miña mantela nova;
    Váite, barruzo, d'a festa,
    Que quero dar catro voltas,

       Queren que queira un toupizo,
    Con cara e corpo de cepo;
    Y-eu busco moza galana,
    E de corpiño bringuelo.

       Mentras n'apadrel-o neno,
    Farruco, non che perdono;
    Non che perdono ¡así morras!
    Xa que dixeche qu'é d'outro.

           [...]
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:1911]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>3vm23gh20hftmbdya24yvg16la48yga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Textos solicitados</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4431</id>
    <revision>
      <id>17441</id>
      <parentid>17440</parentid>
      <timestamp>2018-04-15T11:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1397" sha1="gxk2ern9zht5x4ta8gl3bfm13pfgrmx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Aviso|&lt;small&gt;O contido desta páxina aparece no [[Wikisource:Portal da comunidade|'''portal da comunidade''']].&lt;/small&gt;}}
__SENÍNDICE__
&lt;/noinclude&gt;Podes colaborar achegando os seguintes contidos:

=== Textos ===
'''Autores en lingua galega''': Textos de: [[Autor:Uxío Carré Aldao|Eugenio Carré Aldao]] e [[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]].

'''Outros autores''': Traducións ao galego de textos de:
[[Autor:Agostiño de Hipona|Agostiño de Hipona]]; 
[[Autor:Alain-Fournier|Alain-Fournier]]; 
[[Autor:Alphonse Daudet|Alphonse Daudet]]; 
[[Autor:Aristóteles|Aristóteles]]; 
[[Autor:Arthur Conan Doyle|Arthur Conan Doyle]]; 
[[Autor:Bram Stoker|Bram Stoker]]; 
[[Autor:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]; 
[[Autor:Fernando Pessoa|Fernando Pessoa]]; 
[[Autor:Friedrich Engels|Friedrich Engels]]; 
[[Autor:Friedrich Nietzsche|Friedrich Nietzsche]]; 
[[Autor:Joaquim Maria Machado de Assis|Joaquim Maria Machado de Assis]]; 
[[Autor:Vladimir Maiakovski|Vladimir Maiakovski]]; 
[[Autor:Karl Marx|Karl Marx]]; 
[[Autor:Walter Scott|Walter Scott]] e  
[[Autor:William Butler Yeats|William Butler Yeats]]

=== Fichas de autores ===
Ligazóns vermellas en '''[[Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata|Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]''' e en:
{{Día das Letras Galegas}}&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Wikisource]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gxk2ern9zht5x4ta8gl3bfm13pfgrmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:TextosSolicitados</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4432</id>
    <redirect title="Wikisource:Textos solicitados" />
    <revision>
      <id>14626</id>
      <timestamp>2016-05-08T15:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Textos solicitados]]&quot;</comment>
      <origin>14626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="l9ntu4eso7uzz0955zvsf1kmj3oqvuo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Textos solicitados]]</text>
      <sha1>l9ntu4eso7uzz0955zvsf1kmj3oqvuo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XIV</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4433</id>
    <revision>
      <id>14635</id>
      <parentid>14634</parentid>
      <timestamp>2016-05-08T16:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="iumg89c2hh2xumhbrduetfl7vcgce0a" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|14]]</text>
      <sha1>iumg89c2hh2xumhbrduetfl7vcgce0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XV</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4434</id>
    <revision>
      <id>14636</id>
      <timestamp>2016-05-08T16:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Índice}}  [[Categoría:Séculos|15]]&quot;</comment>
      <origin>14636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="q7ogo36lur3jflraric7iucv2z09gvy" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|15]]</text>
      <sha1>q7ogo36lur3jflraric7iucv2z09gvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Século XVI</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4435</id>
    <revision>
      <id>14637</id>
      <timestamp>2016-05-08T16:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Índice}}  [[Categoría:Séculos|16]]&quot;</comment>
      <origin>14637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="c819v3724k9mp9u4mf4me6pf2itclsv" xml:space="preserve">{{Índice}}

[[Categoría:Séculos|16]]</text>
      <sha1>c819v3724k9mp9u4mf4me6pf2itclsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4436</id>
    <redirect title="Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0" />
    <revision>
      <id>14649</id>
      <timestamp>2016-05-08T17:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]]&quot;</comment>
      <origin>14649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="p8o26hpascrbtu7msdr7jfnemw6fgup" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0]]</text>
      <sha1>p8o26hpascrbtu7msdr7jfnemw6fgup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Copyright</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4437</id>
    <revision>
      <id>14655</id>
      <timestamp>2016-05-08T17:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría baleira}} [[Categoría:Wikisource:Mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>14655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="483a70n7zwrndw8svjbjvjj297ix24q" xml:space="preserve">{{Categoría baleira}}
[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>483a70n7zwrndw8svjbjvjj297ix24q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1214</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4438</id>
    <revision>
      <id>14659</id>
      <timestamp>2016-05-08T17:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIII]]&quot;</comment>
      <origin>14659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="q76yuq9dguuhiczdgsjpruw19iixydl" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIII]]</text>
      <sha1>q76yuq9dguuhiczdgsjpruw19iixydl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Mantemento</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4439</id>
    <revision>
      <id>14669</id>
      <parentid>14667</parentid>
      <timestamp>2016-05-10T20:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="b8teb6akpwv6alwm0d0btaqq9e0pqqu" xml:space="preserve">{| class=&quot;taboabonita&quot; style=&quot;width: 180px; border: 1px #888888 solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%; background:white; float: right;&quot;
|+ &lt;big&gt;'''[[Modelo:Mantemento|Mantemento]]:'''&lt;/big&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #ccff99;&quot; | &lt;center&gt;'''{{NUMBEROFARTICLES:R}} textos de {{ #expr: ({{PAGESINCATEGORY:Autores-A}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-B}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-C}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-D}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-E}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-F}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-G}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-H}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-I}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-J}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-K}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-L}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-M}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-N}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-O}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-P}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-Q}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-R}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-S}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-T}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-U}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-V}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-W}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-X}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-Y}} + {{PAGESINCATEGORY:Autores-Z}}) }} autores'''&lt;/center&gt;
|-
|style=&quot;background: #ff9999;&quot; | [[:Categoría:Wikisource:Limpar|Limpar]] || {{PAGESINCATEGORY:Wikisource:Limpar|R}}
|-
|style=&quot;background: #ff9999;&quot; | [[:Categoría:Wikisource:Copyright|Violacións dereitos autor]] || {{PAGESINCATEGORY:Wikisource:Copyright|R}}

|-
|style=&quot;background: #ff9999;&quot; | [[:Categoría:Traducir|Traducir]] || {{PAGESINCATEGORY:Traducir|R}}
|-
|style=&quot;background: #ffff99;&quot; | [[:Categoría:Wikisource:Estilo|Sen formato wiki]] || {{PAGESINCATEGORY:Wikisource:Estilo|R}}
|-
|style=&quot;background: #ffff99;&quot; | [[:Categoría:Mover aos Galilibros|Mover a Galilibros]] || {{PAGESINCATEGORY:Mover aos Galilibros|R}}
|-
| [[:Categoría:Wikisource:Páxinas en edición por un usuario|En uso]] || {{PAGESINCATEGORY:Wikisource:Páxinas en edición por un usuario|R}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background: #cedaf2;&quot; | &lt;center&gt;''[[Especial:Categorías_sen_categoría|Cat. sen cat.]] • [[Especial:Redireccións dobres|Red. dobres]]''&lt;/center&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;center&gt;&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;color:gray&quot;&gt;{{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} {{CURRENTTIME}} UTC &lt;small&gt;{{Purgar|actualizar}}&lt;/span&gt;&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; | &lt;center&gt;{{NUMBEROFACTIVEUSERS}} [[Especial:Usuarios activos|usuarios activos]]&lt;/center&gt;
|}

&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]
[[Categoría:Marcadores de mantemento]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8teb6akpwv6alwm0d0btaqq9e0pqqu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Substituír</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4440</id>
    <revision>
      <id>20685</id>
      <parentid>20684</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Substituír]]</comment>
      <origin>20684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237" sha1="2gvngt34vwy0t43ixq1r0tmi41vnm1u" xml:space="preserve">{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#invoke:String|replace|source={{{1|}}}|{{{2|}}}|{{{3|}}}|count={{{número|}}}|plain={{{plano|true}}}}}&lt;noinclude&gt;
{{uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de manipulación de cadeas]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2gvngt34vwy0t43ixq1r0tmi41vnm1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Outras entradas</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4441</id>
    <redirect title="Wikisource:Outros textos" />
    <revision>
      <id>14698</id>
      <timestamp>2016-05-12T18:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Wikisource:Outras entradas]]&quot; a &quot;[[Wikisource:Outros textos]]&quot;</comment>
      <origin>14698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="eggekfnlhfioek57x0ir3rxy4dql9au" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Outros textos]]</text>
      <sha1>eggekfnlhfioek57x0ir3rxy4dql9au</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:H</title>
    <ns>4</ns>
    <id>4442</id>
    <redirect title="Wikisource:Axuda" />
    <revision>
      <id>14705</id>
      <timestamp>2016-05-12T20:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Axuda]]&quot;</comment>
      <origin>14705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="3liaw77jkbql2n8nc1hdm8nm0aam587" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Axuda]]</text>
      <sha1>3liaw77jkbql2n8nc1hdm8nm0aam587</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Eugenio Carré Aldao</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4443</id>
    <redirect title="Autor:Uxío Carré Aldao" />
    <revision>
      <id>14718</id>
      <timestamp>2016-05-13T20:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Uxío Carré Aldao]]&quot;</comment>
      <origin>14718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="e0mua76ydnt6hvwmozw6u2513n0n9hx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Uxío Carré Aldao]]</text>
      <sha1>e0mua76ydnt6hvwmozw6u2513n0n9hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eugenio Carré Aldao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4444</id>
    <redirect title="Autor:Uxío Carré Aldao" />
    <revision>
      <id>14719</id>
      <timestamp>2016-05-13T20:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Uxío Carré Aldao]]&quot;</comment>
      <origin>14719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="e0mua76ydnt6hvwmozw6u2513n0n9hx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Uxío Carré Aldao]]</text>
      <sha1>e0mua76ydnt6hvwmozw6u2513n0n9hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Coitas iguales</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4445</id>
    <revision>
      <id>15080</id>
      <parentid>14777</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T17:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2925" sha1="dn5oz6kbuhsgepsvdhgyeva7fmya7j2" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Galicia. Revista Regional, 1892, n.º 3, p. 184.jpg|450px|dereita]]
[[Ficheiro:Galicia. Revista Regional, 1892, n.º 3, p. 185.jpg|450px|dereita]]
{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;Coitas iguales&lt;/big&gt;
|autor=[[Eugenio Carré Aldao]]
|dataano=1892
}}

{{Prose}}
&lt;br /&gt;
&lt;poem&gt;

{{Espazos|9}}&lt;big&gt;COITAS IGUALES &lt;ref&gt;{{Espazos|9}} Traducción de ''[[:fr:Page:Lemerre - Anthologie des poètes français du XIXème siècle, t4, 1888.djvu/24|&quot;Les bouquets des pauvres&quot;]], de [[:fr:Paul Bourget|Paul Bourget]], premiada en el Certamen literario celebrado en Pontevedra, en 15 de Agosto de 1892.&lt;/ref&gt;&lt;/big&gt;

{{Espazos|25}}___


{{Espazos|3}} Isas nenas, errantes pol-as ruas,
que pol-a primaveira venden frores
y-en farrapos envoltas, n-a miseria
{{Espazos|9}} vivindo, morren:
{{Espazos|3}} Isas probes rapazas, sin acorro,
c'os seus membros tolleitos d'a friaxe,
horfas n-o mundo, sin abrigo e chouza,
{{Espazos|9}} mortas de fame:
{{Espazos|3}} Isas nenas ¡meu Dios! isas probiñas
que loitan sempre; que caendo van
sin topar agarimo, soilas, tristes,
{{Espazos|9}} ¿non son miñas hirmás?
{{Espazos|25}}__
Elas vendendo ramos para festas,
{{Espazos|9}} que non soñan quezais,
y-eu compoñendo versos á unha ingrata,
{{Espazos|9}} sofrimos por igual.

{{Espazos|3}} Elas y-eu temos abondo
coitas e penas sin nengun pracer,
qu'as dichas e tristuras n-iste mundo
{{Espazos|9}} non deixan escoller.
{{Espazos|25}}__
{{Espazos|3}} Mentras eu canto morrendo
á quen é xord'ó meu rogo,
as nenas facen ramallos
para servirlle d'adorno:
¡as pobres morren de fame!
¡eu cheo de penas morro!
e meu ben, lendo meus versos,
os ramiños ced'á outro,
sin saber que ¡tristes nós!
vivimos no desconsolo
en isas noites, tan longas,
calenturientas, sin sono,
eternas para quen sofre
mais d'a y-alma que d'o corpo,
sin ter alivio n-as bagoas
que non s'asoman ôs ollos
y-afogan o corazón
por no convertirse en choro.
Y-ante tan rudo sofrir,
para descansa-l-o corpo
e volverll'a paz á y-alma,
sentimos deseyos fondos
d'a acabar tan probe vida
dormindo c´o eterno sono.
{{Espazos|25}}__
{{Espazos|3}} Mais non impide tan terribre coita
qu'ô ver alborexar o novo día,
tornemos ô supricio d'a existencia,
{{Espazos|9}} sofrindo as agunías
d'aqueles que n'o mundo soilo alcontran
{{Espazos|9}} miserias e ruinas.
{{Espazos|3}} Elas traballan pr'o mundo,
eu par'aquela que me da tormento,
{{Espazos|9}} elas facendo ramallos
y-eu ¡triste de min! meus probes versos.

{{Espazos|15}} {{Versaleta|Eugenio Carré Aldao}}
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


----
&lt;poem&gt;
{{Listaref}}
&lt;/poem&gt;
{{Clear}}

== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://www.lbd.udc.es/RAG-2004-2012/Hemeroteca/VerPaxinasDeNumero.do?magazineId=galirev1&amp;identifier=galirev118920900&amp;pageNumber=56 ''Galicia. Revista Regional'', 1892, n.º 3, pp. 184-185]

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Traducións do francés]]
[[Categoría:1892]]
[[Categoría:Uxío Carré Aldao]]</text>
      <sha1>dn5oz6kbuhsgepsvdhgyeva7fmya7j2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Prose</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4446</id>
    <revision>
      <id>14728</id>
      <parentid>14727</parentid>
      <timestamp>2016-05-16T08:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="0s9wlbzbo0gi03plva7amq0ayl9fd12" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;div class=prose&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0s9wlbzbo0gi03plva7amq0ayl9fd12</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Prose/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4447</id>
    <revision>
      <id>16462</id>
      <parentid>16461</parentid>
      <timestamp>2017-03-25T10:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>mellor en Wikidata</comment>
      <origin>16462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="298" sha1="2rypw68nebfxuzje6g93tlmgm98rgx4" xml:space="preserve">Aplica o formato &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=prose&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

Vai acompañado de &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/div&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; para pechar a aplicación de formato.

== Uso ==
Inclúese &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Prose}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ao comezo do texto e &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/div&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ao final do mesmo.</text>
      <sha1>2rypw68nebfxuzje6g93tlmgm98rgx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Da Wikipedia</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4449</id>
    <revision>
      <id>14749</id>
      <parentid>14748</parentid>
      <timestamp>2016-05-16T09:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>14749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="464" sha1="8yejk8d2lnqnaoxcl845xaru7qypsje" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = aviso
| imaxe = [[Ficheiro:Cc-by new.svg|45px]]
| texto  = [[Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0|'''Recoñecemento''']]: Esta páxina inclúe contidos procedentes do [[w:{{PAGENAME}}|artigo homónimo]] da Wikipedia en galego.&lt;sup&gt;[https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title={{{1|{{substituír|{{PAGENAME}}| |_}}}}}&amp;action=history Ver o historial]&lt;/sup&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8yejk8d2lnqnaoxcl845xaru7qypsje</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Lorca</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4452</id>
    <redirect title="Autor:Federico García Lorca" />
    <revision>
      <id>14756</id>
      <timestamp>2016-05-16T17:52:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Federico García Lorca]]&quot;</comment>
      <origin>14756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="nn4eb3zffmn0uyyymmrdomb7bil67mt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Federico García Lorca]]</text>
      <sha1>nn4eb3zffmn0uyyymmrdomb7bil67mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Pintureiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4453</id>
    <revision>
      <id>19989</id>
      <parentid>14799</parentid>
      <timestamp>2019-11-10T16:27:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5154" sha1="2f3t7fsu18iqyv9hv8wgjpkgxs5xgyk" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;O Pintureiro&lt;/big&gt;
|autor=[[Eugenio Carré Aldao]]
|dataano=1911
}}

{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;DE FOLK-LORE&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;O PINTUREIRO&lt;/big&gt; &lt;ref&gt;Cuento recogido en [[w:Sergude, Carral|Sergude]], Ayuntamiento de Carral (Coruña).&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Erase que se era un fidalgo dos mais pobres, d'aqueles que dixo 
[[:es:Cervantes|Cervantes]] «de lanza en astillero, adarga antigua, rocin flaco y galgo 
corredor»
{{Espazos|3}} A facenda era pouca: as trampas moitas; mais, así e todo, tan pa- 
gado estaba dos seus pergaminos e executorias que inda non os trocara 
po-las minas do Potosí. Baixal-o lombo ao traballo non ó baixaba; se-
gun él, por non luxal-a sua nobreza; segun as malas lingoas (quen as 
pode acamallar) por tere moito de folgazanería.
{{Espazos|3}} Vivía no lugarete na casa petrucial, que solo tiña de bô o dibuxado 
escudo riba da porta. O vento e a cluvia colabanse pol-as desvencilla- 
das ventás, onda os vidros non se vían facía moitos anos, e pol-as pou- 
cas tellas que cubrían a ripa do tellado, que era unha bendición. Os 
caneiros, pontonaxe e as táboas do piso, tan tramadas da traza es- 
taban que, para andar pol-o sobrado, tíñanse de facer mais equilibrios 
que para bailar na corda floxa. As paredes sostíñanse en pé sabe Dios 
como, pois solo a providencia podía termar d'elas, nos días de treboa-
da, pol-ó landreadas que estaban.
{{Espazos|3}} A roupa do fidalgo corría parexas c'o bon estado da casa. Recor-
dar, recordaba as modas do tempo do rei Perico; mais, en de por eso' 
tan límpo do poo e palla andaba á forza do se acepillar, quo ao se pa- 
seare c'o sombreiro â teima e c'o seu pau de carballo na man, mália o 
lustroso do traxe, que de tan gastado deixaba vel-os fios da tea, pa- 
recía todo un cabaleiro.
{{Espazos|3}} Como diñeiro, non había de qué, tiña un modo de vivir apretadi- 
ño. O seu xantar era ben cativo; non pasaba fame, gracias á que o pan 
non iba caro, e comíao reseso para que lle rindera mais. O viño, Diol-o 
dera: prestaballe mais a augoa fresca, pois para matal-a sede tiña un 
pozo no curral que daba xenio.
{{Espazos|3}} ¿Criados? servíase él que non estaba para manter folgazás, e nin- 
guen fai as cousas mais xeitosas que o que as precisa.
{{Espazos|3}} Así e todo, como tiña moita crianza, andaba sempre na compaña 
dos veciños mais ricos e de mais nota da sua parroquia e das da bisbarra. 
As visitas facías âs xeiras, boxe aquí manan ali, sendo ben recibido 
onde queira que fora. Non tiña outro defecto mais que o da grandeza 
e, á docotío, non falaba se non das rendas que cobraba; que se eran
tantos ou cantos ferrados: dos empregos que tiña dados á parcería ou 
âs ganancias e outras cen e cen escochas que encaixaba á pote. Minti- 
reiro cal era, onde mais se corría, era ao falar das suas comidas, que, 
solo ao decil-ó que aparellaba para unha sola, podía darse por farto un 
batallón.
{{Espazos|3}} Ríase toda a xente do que argallaba o pobretón do fidalgo e, como 
hai quen de todo se moca e moitos son o demo n-esto de poñeren alcu- 
mes, deron en chamarlle ''O Pintureiro'', non ó conocendo ninguen por 
outro nome.
{{Espazos|3}} Non faltou quen, vendo que ao bon do fidalgo non lle gustaba de- 
ber favores sin pagalos (dos que non custan cartos, hay que entendela), 
quixo facer modo de reducilo á xantar fora da casa, poñendoo no 
apreto de ter que paga-la convidada. Mais non houbo de que. Ninguen 
puido facerlle aceptal-o agasallo.
{{Espazos|3}} O demo, que non durme, quixo que un día ao xantar das doce ti-
vera que sair á un pequeno viaxe e tanta presa tivo o bon do fidalgo 
para facel-o mandado, que, casi sen lle dar romate â comida, ergueuse 
da táboa. Tan cego saíu e tanto bulíu, pol-a conta que lle tiña, que non 
se coidou de ben se limpal-a roupa.
{{Espazos|3}} A sua mala fertuna fíxolle atopar n-unha corredoira c'un dos seus 
veciños quen lle tivo o pé. Ben criado, cal era o fidalgo, non lle quedou 
mais vivo remedio que ter un rato de leria c'o seu amigo, e, non se co- 
rreu pouco, cando o veciño ollandoo ã niña dos ollos preguntoulle:
{{Espazos|3}} - ¿El, qué tal hoxe de xantar?
{{Espazos|3}} Afeito á botar por ela respondeu o fidalgo:
{{Espazos|3}} - Mui ben: comin unhas perdices que……
{{Espazos|3}} E sin deixalo arromatar díxolle o veciño, ríndoselle na sua mesma
cara:
{{Espazos|3}} - Ben ó vexo, que inda trai vosté as prumas no chaleque.
{{Espazos|3}} E ó que traía eran as pingotas das papas que co a presa non se
coidara de se as limpar, facendo certo o dito do refrán de que mais
axiña se pilla un mentireiro que un coxo.

{{Espazos|60}} {{Versaleta|Eugenio Carré Aldao}}
{{Espazos|3}}&lt;small&gt;A Cruña.&lt;/small&gt;
___
{{Listaref}}
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://academia.gal/boletins#paxinas.do?id=1634 ''Boletín de la Real Academia Gallega'' nº 46], 1911, pp. 251-253

[[Categoría:1911]]
[[Categoría:Uxío Carré Aldao]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:Boletín da Real Academia Galega]]</text>
      <sha1>2f3t7fsu18iqyv9hv8wgjpkgxs5xgyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Uxío Carré Aldao</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4454</id>
    <revision>
      <id>19921</id>
      <parentid>14762</parentid>
      <timestamp>2019-11-04T20:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="qkz69qzk2mymsbz29n9pp896742kczo" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Uxío Carré Aldao}}

[[Categoría:Autores-C]]</text>
      <sha1>qkz69qzk2mymsbz29n9pp896742kczo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A terra chama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4455</id>
    <revision>
      <id>19861</id>
      <parentid>18199</parentid>
      <timestamp>2019-10-02T20:47:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Lar]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1896" sha1="2vto2l9m8ur2orwfaxqvet7w1dag32a" xml:space="preserve">[[Ficheiro:09 A terra chama. Uxío Carré Aldao. Lar. 1925.jpg|220px|dereita|]]
{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;A terra chama&lt;/big&gt;
|autor=[[Uxío Carré Aldao]]
|dataano=
}}

&lt;center&gt;Publicada en ''Lar'', n.º 9, o 20/6/1925, con portada de Camilo Díaz.&lt;ref&gt;{{Versaleta|Iglesias, Xabier}}: [http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2012/09/normal-0-21-false-false-false-es-x-none.html ''Os libros de Ánxel Casal''] 2/9/2012.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;


[[Ficheiro:Lar, Uxío Carré Aldao, A terra chama, 1.jpg|220px|dereita|]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;{{Xxx-grande|A TERRA CHAMA}}&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} {{Xxxxx-grande|U}}NHA leda e xuguetona rayola meteuse es-
trevida pol-as regandixas das mal pe-
chadas contras d'unha fenestra e, cal se
quixera que non tardara en se recrear
coa visión do ben que lle agardaba, veu
á lle bicar agarimosa nas meixelas espertando do
doce son coa sua morna quentadura.
{{Espazos|3}} Medio abertol-os ollos e coma quen de pronto se
non dá boa conta do sitio onde se atopa, ollou,
cursidoso e coma recordando, á seu redor, inda non
vencida de todo a preguiza do sono.
{{Espazos|3}} O ledo chiar dos paxariños acabouno de espavilar
e tivo d'aquela o acordo de que non estaba xa á
bordo do barco no que retornara das Américas se
non que era na vella casona dos seus pais e na
pintoresca aldeia de Sergude, o sitio no que pasara
a noite.
{{Espazos|3}} Erqueuse de medio lado no leito, axexou no seu
torno e, aos poucos, foron saíndo da penumbra
en que estaban envoltas cousas conocidas abondo
e que, malia de non habelas visto facía tempo, lle
falaban de outros día.
{{Espazos|3}} Eisalou un forte salayo de home satisfeito e logo
marmulou coma para sí:

&lt;center&gt;- 1 -&lt;/center&gt;


&lt;big&gt;&lt;center&gt;[…]&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:1925]]
[[Categoría:Uxío Carré Aldao]]
[[Categoría:Novelas]]
[[Categoría:Lar]]</text>
      <sha1>2vto2l9m8ur2orwfaxqvet7w1dag32a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Novelas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4456</id>
    <revision>
      <id>14781</id>
      <parentid>14780</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T10:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Categoría:Novela]]&quot; a &quot;[[Categoría:Novelas]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>14781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="3bqs87xhjvbkkwxey5e0dezbdaqqdb7" xml:space="preserve">[[Categoría:Literatura]]</text>
      <sha1>3bqs87xhjvbkkwxey5e0dezbdaqqdb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Boletín da Real Academia Galega</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4458</id>
    <revision>
      <id>20830</id>
      <parentid>14810</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Publicacións]]; engado a [[Categoría:Publicacións periódicas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="dn8bnhw7pfzw439dy0o826xtquvw5o8" xml:space="preserve">{{Wikipedia|Boletín da Real Academia Galega}}

[[Categoría:Publicacións periódicas]]</text>
      <sha1>dn8bnhw7pfzw439dy0o826xtquvw5o8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Publicacións periódicas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4460</id>
    <revision>
      <id>20826</id>
      <parentid>14809</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Categoría:Publicacións]]&quot; a &quot;[[Categoría:Publicacións periódicas]]&quot;</comment>
      <origin>14809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="g8313nksagpqnsmdnxggsdch9fvogjv" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras]]</text>
      <sha1>g8313nksagpqnsmdnxggsdch9fvogjv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Limiar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4461</id>
    <revision>
      <id>14816</id>
      <parentid>14815</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T19:47:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="469" sha1="o9u97xz9o11tdahnyihxujmq0fqakj0" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
 Verde canzón aldeán...
Nún refrorecer de verbas
a breixa da emoción nova
qu'o inteleito peneira.


   Na farpa donda da choiva
a mansa néboa mareira
pide esmola ás nosas almas
para redimil-a Terra.


   (Pol-o vieiro da Galassia
viu a estrela devanceira
que preñou o fol da gaita
co vento mol da Proensa).


   Apalpe o ollar asisado
liña e cor na Natureza
e deixando o mel no esprito
esbare a espresión certeira.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>o9u97xz9o11tdahnyihxujmq0fqakj0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Luís Amado Carballo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4462</id>
    <revision>
      <id>16988</id>
      <parentid>16973</parentid>
      <timestamp>2017-09-27T21:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="28dt0o8ly4ocb5ws6epu46wxdgm5idv" xml:space="preserve">{{Commonscat}}
{{Wikipedia}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Amado Carballo}}
[[Categoría:Autores-A]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>28dt0o8ly4ocb5ws6epu46wxdgm5idv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/A nosa bandeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4463</id>
    <revision>
      <id>14820</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt; A NOSA BANDEIRA   AZUL             Os pinos, foguetes verdes;         das suas ponlas pendurado,         chora o ceo estremecido,         do gris inverno a...&quot;</comment>
      <origin>14820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="688" sha1="jynp9rfxy1xvtcv1wedi8vpns8crelx" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
A NOSA BANDEIRA


AZUL

           Os pinos, foguetes verdes;
        das suas ponlas pendurado,
        chora o ceo estremecido,
        do gris inverno amayado.
       
       
BRANCO
       
           Os ledos regueiros,
        mozos e algareiros,
        van á romaría
        tocando os pandeiros.
        Pandeiros de prata,
        de breixas, de neve,
        vasos cristaiños,
        onde o día bebe.
       
       
ESCUDO
       
           O cáliz do sol reverte
        roxo sangue do serán.
        Sete estrelas, como pombas
        que tornan ao seu pombal,
        crucifican o silenzo
        arredor do Sant-Graal.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>jynp9rfxy1xvtcv1wedi8vpns8crelx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/O madrigal a Marucha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4464</id>
    <revision>
      <id>14822</id>
      <parentid>14821</parentid>
      <timestamp>2016-05-17T20:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1322" sha1="8s6vh21qcm0mw1ryrxmpm94dnn9xmx3" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
         O  MADRIGAL

          A MARUCHA


   Cando o día anda a morrer
encol do mar amarelo
e furan os seus salayos
a verde seda do vento...
   Asomareime aos teus ollos
para ollar o craro ceo.
   Os teus ollos namorantes
que gardan a Lua dentro
na lágoa da miña alma
espallarán un luar tépedo.
   O meu corazón a festa
repinicara algareiro.
   Aos teus beizos frorecidos,
pombal de verbas amantes,
fan romaxe os meus amores
silandeiros e arelantes.
   Na fonte da tua boca
bebín as miñas saudades.
   No abrente da tua alma
o paxaro milagreiro
da miña ilusión vagante
aniñara no teu peito.
   No limiar da tua alma
durmirase un bico tenro.
   Recendentes caraveles
no serán da tua faciana
incensan as soedades
qu'en min deixara a lembranza.
   Na cor das tuas meixelas
queimouse a miña añoranza.
   Nas tuas mans pensativas
—santa almohada dos meus soños.—
o meu espíritu neno
acóchase con arrolo.
   Os nardos das tuas mans
tecen meu lírico ensono.
   O teu sonrimento neva
docemente no meu peito,
orballando craridades
con maino e levian concento.
   Do fondo da miña vida
benzoache o meu silenzo.
   A tua voz ateigada
de dourados agarimos,
pendura nas miñas mágoas
un resprandor cristaiño.
   No salgueiro da voz tua,
frorece o meu dor amigo. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>8s6vh21qcm0mw1ryrxmpm94dnn9xmx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Saudade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4465</id>
    <revision>
      <id>14823</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;         SAUDADE      Meniña, pecha a fiestra, non deixes á noite entrar; para tebras ben abondan estas que comigo van.    O vento anda espenuxado oubeand...&quot;</comment>
      <origin>14823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="670" sha1="mrn75dmfxc9lo99pqvrvkwliux8h5p5" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
        SAUDADE


   Meniña, pecha a fiestra,
non deixes á noite entrar;
para tebras ben abondan
estas que comigo van.
   O vento anda espenuxado
oubeando como un can,
e na zanfona do bosque
salouca un tolo cantar.
   Que arelas tan fondas sinto
de deixal-a alma vagar,
de perdel-o corazón
como unha dorna no mar.
   Este fondo mal qu'eu teño
ninguien m'o pode sandar;
a miña alma no ensono
por vieiro iñorado vai.
   É o herdo da nosa raza
esta mágoa de ideal;
sentir remotos degoiros,
chorar sin saber o mal.
   Meniña... pecha a fiestra,
non deixes á noite entrar;
para tebras ben abondan
estas que comigo van.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>mrn75dmfxc9lo99pqvrvkwliux8h5p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Na outa noite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4466</id>
    <revision>
      <id>14824</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;         NA OUTA NOITE      O chío alongado do silenzo, pérdese ao longo das ruas molladas; o seu fío dourado, fura as tebras e tende un cabo morno ás a...&quot;</comment>
      <origin>14824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="653" sha1="44f173pt08k4c7qveiy5niebae3p777" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
        NA OUTA NOITE


   O chío alongado do silenzo,
pérdese ao longo das ruas molladas;
o seu fío dourado, fura as tebras
e tende un cabo morno ás añoranzas.
   É a hora do valeiro, a hora dos soños,
en que na alma as verbas acochadas
dúrmense no pombal do pensamento,
recollendo o seu bico baixo as azas.
   Unha emoción de mar nestes instantes,
meu corazón anoitecido orballa,
e relembro o agarimo dondo e amargo
da tua cabeleira com' unha alga.
   No ronsel do hourizonte, brila o forno
onde tempran seu fío as alboradas,
y-engurruñase a noite nun salayo
domente vai erguéndose a luzada. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>44f173pt08k4c7qveiy5niebae3p777</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Versos do meu silenzo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4467</id>
    <revision>
      <id>14825</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:04:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;            VERSOS       DO MEU SILENZO      Ollos na noite pensantes os das estrelas lonxanas, que ennovelados nas tebras tráenme a tua lembranza.    Antr...&quot;</comment>
      <origin>14825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="627" sha1="fclgmuisipip6i23g747izcqg0vo73h" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
           VERSOS
      DO MEU SILENZO


   Ollos na noite pensantes
os das estrelas lonxanas,
que ennovelados nas tebras
tráenme a tua lembranza.
   Antr' o agarimo da lua
salouca o meu corazón
que añora a surrisa tua.
   Por camiños de luceiros
enfondados na distancia,
a tua voz sinfoniza
os ecos da miña alma.
   Estou a pensar en tí
e nas miñas mans saudosas
ate o mesmo delor rí.
   Baixo a pregaria oxival
do zarco mar dos teus ollos,
afóganse as miñas verbas
que van pousar no teu colo.
   Tan outo cal un luceiro,
porei o meu corazón
pra que alume o teu vieiro.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>fclgmuisipip6i23g747izcqg0vo73h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Sol-por</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4468</id>
    <revision>
      <id>14827</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;        SOL-POR     Acorado e roibo durmíase o día, coa testa deitada no colo da ría.     A campás beatas no ceo bulían rezando rosarios á Virxen Mar...&quot;</comment>
      <origin>14827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="jowdpbn6idisiliucf3lsxiwtgb0jke" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
       SOL-POR

   Acorado e roibo
durmíase o día,
coa testa deitada
no colo da ría.

   A campás beatas
no ceo bulían
rezando rosarios
á Virxen María.

   Bogando nas nubens
cara ó ceo ían
envoltas nos ouros
do sol que morría.

   Pol-o mar, as velas
eran folerpiñas,
que da lua aberta
nas ágoas caíran.

   Da veira do río,
chegaban cantigas,
choutando nas leiras
molladas de risas.

   Preto do hourizonte,
estrelas obrizas
frotaban os ollos
tirando a perguiza.

   E bicando os lonxes
as foulas ispidas
o alen nevaban
de limpas surrisas.

   Un outo aturuxo
voando fuxía.
E os bosques lonxanos
noite revertían. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>jowdpbn6idisiliucf3lsxiwtgb0jke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Noite mareira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4469</id>
    <revision>
      <id>14828</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;    NOITE MAREIRA     No ébano xélido do skating da ría, voltexando ledas esbaraban as luces da vila.    No fío da praya as dornas durmidas, debruzadas...&quot;</comment>
      <origin>14828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="31aid6dezunzkou8o6c91c9ufhcxcih" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
   NOITE MAREIRA

   No ébano xélido
do skating da ría,
voltexando ledas
esbaraban as luces da vila.

  No fío da praya
as dornas durmidas,
debruzadas carón da marea
nun soño de illas.

   Nas ponlas do vento
o trebón pousado
era un moucho de negro prumaxo
que agoira os naufraxios.

   Unha lua verde
penduraba no mouro silenzo
un longo surriso
de esquelete vello. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>31aid6dezunzkou8o6c91c9ufhcxcih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Abrente</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4470</id>
    <revision>
      <id>14829</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:08:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;        ABRENTE     Antr'os teixos piñeirales o rexoubante camiño cingue os chorosos herbales en feixes amañecidos.     No mar dorretiuse a lua. No peito...&quot;</comment>
      <origin>14829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="bzgqkkfpok7kunrgttk47gef4c432me" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
       ABRENTE

   Antr'os teixos piñeirales
o rexoubante camiño
cingue os chorosos herbales
en feixes amañecidos.

   No mar dorretiuse a lua.
No peitoril da montana
está o sol a madurar
antr'unhas nubens de palla.

   A campía aterecida
abre os olliños mollados,
no dondo berce do abrente
con tenro mimo dourado.

   As campanas da parroquia
brincan na alma do campo
como puchos rebuldeiros
na esponxa dos toxos bravos.

   No río desperto aboya
morta a paisaxe calada
na corrente van as cores
desfeitas y-esnaquizadas.

   O mozo vento mareiro
funga un cantar esquencido
que chove frores nas leiras
entumecidas de frío. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>bzgqkkfpok7kunrgttk47gef4c432me</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Misa da mañán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4471</id>
    <revision>
      <id>14830</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;      MISA DA MAÑAN     Cinguen anelos ridentes nos dediños da mañán, toda de branco vestida, pois vaise casar có mar, as campanas da parroquia, vella...&quot;</comment>
      <origin>14830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="584" sha1="1p5kuu84gdzvmcmky8cduneq0l2vswh" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
     MISA DA MAÑAN

   Cinguen anelos ridentes
nos dediños da mañán,
toda de branco vestida,
pois vaise casar có mar,
as campanas da parroquia,
vella madriña aldeán.

   Os milleiros se axionllan
n'unha devota oración,
qu'antr-o berce das montanas
vai nacer o novo sol.

   O vello rio da aldea,
madrugador e gaiteiro,
trenqueando os brancos zocos
vai a misa co luceiro.

   Pol-os campos perguiceiros,
a baldada campaíña
bautiza a alma da paisaxe
con choiva d' auga bendita.

   Os verdes campos sensuales
fuman o opio do día.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>1p5kuu84gdzvmcmky8cduneq0l2vswh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Ponte e río</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4472</id>
    <revision>
      <id>14831</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;       PONTE E RÍO     No quente colo do día choran nos ollos do río campanas que van ao mar c'un repinique de vidro.     O monte amasa na ría trigo, de...&quot;</comment>
      <origin>14831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="hwxa3zx66mn7zmw85ag3brm01nfthdo" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
      PONTE E RÍO

   No quente colo do día
choran nos ollos do río
campanas que van ao mar
c'un repinique de vidro.

   O monte amasa na ría
trigo, de sol ben moído,
—Pan de Deus para a paisaxe,
e nas ágoas roibo viño—.

   A corrente vai no quenlle
afinando un marmurío.
Xabonándoa con fervenzas
lávall'a roupa o muiño.

   Romeiro pra Compostela
pasa o vieiro pelengrino,
montado ao lombo da ponte,
sin se mollar no camiño.

   Esta ponte é un San Cristobo,
un xigante compasivo
que agarda a que outra vez veña
pol-o mundo, o Deus-meniño.

   Ten no día esta paisaxe,
un símbolo cristaiño.
Pra camiñar pol-o mundo
abrázanse, ponte e río... 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>hwxa3zx66mn7zmw85ag3brm01nfthdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/O faro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4473</id>
    <revision>
      <id>14832</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;        O FARO     Primeira man amiga qu'o emigrante estreita, foguete debecente nas festas da galerna.     O mar reza as suas foulas como rosarios brancos...&quot;</comment>
      <origin>14832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="k1fsqdwfdnzon1cc15fvbqa65c9gz1p" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
       O FARO

   Primeira man amiga
qu'o emigrante estreita,
foguete debecente
nas festas da galerna.

   O mar reza as suas foulas
como rosarios brancos
caron da tua cruz de luz inmovel
na noite axionllado.

   Pano da derradeira despedida.
Lazariño dos barcos.
Arbor decote orfo
de ponlas e paxaros.

   Que como Cristo vas encol da ágoas
estendendo os teus brazos,
mirando pol-a vida dos que dormen,
na cruz da escuridá, dependurado.

   O teu ollar espalla nos ronseles
que abrino moitas proas, como arados,
no mouro alfoz das ágoas balbordantes
a semente prolífica dos astros.

   Encol da noite aboyan arelantes
as tuas mans de náufrago
y-es muiño de lua en col da terra
movido pol-os ventos afiados.

   Luar aventureiro e navegante,
funámbulo na corda do hourizonte,
masteleiro xigante do silenzo,
misa de luz diante do mar insomne...

   És ruleta onde o patrón
xoga o ouro da sua vida
e arpón cravado no lombo
da montana fuxitiva. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>k1fsqdwfdnzon1cc15fvbqa65c9gz1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Romaxe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4474</id>
    <revision>
      <id>14833</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;        ROMAXE     ¡Santo Cristo de Xende...! ¡Roxa e mol terra do pan...! Na longa agulla do rio vai enfiado o luar.     Pol-a estrada cobregante, ate a...&quot;</comment>
      <origin>14833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="687" sha1="mb4tw8vt50pj9cy7hrv8ysmxnan5xtr" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
       ROMAXE

   ¡Santo Cristo de Xende...!
¡Roxa e mol terra do pan...!
Na longa agulla do rio
vai enfiado o luar.

   Pol-a estrada cobregante,
ate a tua porta van
de xionllos as estrelas,
para arder no teu altar.

   Fuxiron as bateladas
ao despertal-a mañán,
antre xílgaros e merlos
pol-o bosque a rebuldar.

   De lonxe a gaita grileira
chega falando co mar.
Nas risadas dos muiños
vai envolveito un cantar.

   Nos picheles de espadeiro
estase o sol a afogar,
domente o violín do cego
somella o chiflo de Pan.

   ¡Santo Cristo de Xende...!
¡Roxa e mol terra do pan...!
Pastan as nubens na frouma
dos piñeiros mais lanzals. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>mb4tw8vt50pj9cy7hrv8ysmxnan5xtr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/A candeloria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4475</id>
    <revision>
      <id>14834</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;     A CANDELORIA     Na catedral do abrente oxe cásans'os paxaros, con nubens de neve e ouro está o ceo galanado.     Ficou o día ancorado na ría donda...&quot;</comment>
      <origin>14834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="666" sha1="o3ni3be9oig0tklkfq9hejngt7ll1mc" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
    A CANDELORIA

   Na catedral do abrente
oxe cásans'os paxaros,
con nubens de neve e ouro
está o ceo galanado.

   Ficou o día ancorado
na ría donda do ceo.
Os roibens soben no lonxe
como rosarios d'encenso.

   O xantar do casamento,
roibo, na palma da man
das eiras madrugadoras
xa está arranxado no val.

   Vai tocando pol-o campo
a sua zanfona o rego
e canta o vento nas farpas
sonorosas dos piñeiros.

   O campo as montanas ruzas
envolve en capa pluvial
co hisopo do sol mollado
dalles a beizón nupcial.

   Do casebre nugallán
soben os vivas dos galos
e na festa d'esta noite
estrena un luar o campo. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>o3ni3be9oig0tklkfq9hejngt7ll1mc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/O gaiteiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4476</id>
    <revision>
      <id>14835</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;           O GAITEIRO     Na gayola de buxo do punteiro, canta o lírico vento beilador do campo amañecente, envolto en néboa, chíos de verdeirol madruga...&quot;</comment>
      <origin>14835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="914" sha1="0lkuoxy67040osnh2dy72yew5w0zc5b" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
          O GAITEIRO

   Na gayola de buxo do punteiro,
canta o lírico vento beilador
do campo amañecente, envolto en néboa,
chíos de verdeirol madrugador.

   Os saloucos mollados da herba nova,
os baluzes esparsos do pai sol.
—Pol-as mans do gaiteiro pasa o río
das cantigas rizadas que hai no fol—.

   Nos ollos orballados do gaiteiro
hai romaxes sin fin, tolos de cor,
angurías magnéticas do día
na sanguenta traxedia do Sol-por.

              No seu xemer leva a gaita
           afogado un corazón
           e a alma da nosa terra
           vai envolta na emoción.

              Creouna o vento galego
           e cando arele chorar
           todol-os ríos do campo
           dos seus ollos correrán.

   E, no ergueito roncón da gaita celta,
todal-as curiscadas do delor,
pousaranse na frouma do seu canto,
dependuradas no choroso son. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>0lkuoxy67040osnh2dy72yew5w0zc5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/O cego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4477</id>
    <revision>
      <id>14837</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;            O CEGO     Nas suas mans primadeirales que unxidas de alma leva, os seus dedos sabios fían na mazaroca da brétema.                O corazón d...&quot;</comment>
      <origin>14837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="747" sha1="4ad5m16m48zsdt8rog174t0uhli3785" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
           O CEGO

   Nas suas mans primadeirales
que unxidas de alma leva,
os seus dedos sabios fían
na mazaroca da brétema.

              O corazón do campo
           reza nos seus ouidos,
           letanías de cores
           en poemas de soídos.

   Baixo a ágoa estremecida
do seu violín labrego,
nun salayo agoniante
latexa un sol amarelo.

   Diante d'el, na corredoira,
o verde vento do mar,
lle ofrece a sua man piadosa
de lazariño aldeán.

   Os cadávres dos seus ollos,
que fan a sua vida tráxica,
entérreaos no cadaleito
da surrisa ensanguentada.

              E o probe ceguiño
           enloita a sua voz,
           pidindo unha esmola
           pol-o amor de Dios. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>4ad5m16m48zsdt8rog174t0uhli3785</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/O cruceiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4478</id>
    <revision>
      <id>14838</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;         O CRUCEIRO     O xesto monacal da pedra benzoa o acougo da aldea...     Axiónllanse os camiños abrazados ao cruceiro, nunha azul eternidade de pe...&quot;</comment>
      <origin>14838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="482" sha1="aa1qmyxi6srllb5nqnipfdgzbcggpw2" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
        O CRUCEIRO

   O xesto monacal da pedra
benzoa o acougo da aldea...

   Axiónllanse os camiños
abrazados ao cruceiro,
nunha azul eternidade
de pedra e ceo.

   A agonía do sol-por
conmove o planto da terra,
e a paisaxe presígnase
con santas cruces de pedra.

   A campaíña de prata
do día,
latexa un ángelus
de epifanía.

   E o sol agoniante
ven a encravarse na cruz,
abrindo os marelos brazos
como o salvador Xesús. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>aa1qmyxi6srllb5nqnipfdgzbcggpw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Foguete</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4479</id>
    <revision>
      <id>14839</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;             FOGUETE     Rube o foguete ás outuras facendo sega de estrelas ¡Dourad ooutono de gachos! ¡colleita das luces secas!     Como pedradas os ti...&quot;</comment>
      <origin>14839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="0axpruwxn0w5u9m58nfyyeo0gofo1sq" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
            FOGUETE

   Rube o foguete ás outuras
facendo sega de estrelas
¡Dourad ooutono de gachos!
¡colleita das luces secas!

   Como pedradas os tira
o labrego fogueteiro,
escachando con estrondo
o vidro do outo ceo.

   Beira do río, os tellados
empúrranse a coller canas,
e con medo de rapaces,
engorripan as espaldas.

   No queipo do val caíran
xa serodios, os luceiros,
como os acios de albariño
nas vendimas do setembro.

   Aló, no lonxe da ría
o aldeán vento mareiro,
botando escumas de foulas,
arremeda ao fogueteiro. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>0axpruwxn0w5u9m58nfyyeo0gofo1sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Lar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4480</id>
    <revision>
      <id>14840</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;               LAR     Anda a choiva no tellado como unha galiña choca, que nesta noite ficara do poleiro porta afora.     Con arelanzas de lobo o vento ab...&quot;</comment>
      <origin>14840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="529" sha1="lnhg5rp7cfa3rbuaojxckq0tro7t3x4" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
              LAR

   Anda a choiva no tellado
como unha galiña choca,
que nesta noite ficara
do poleiro porta afora.

   Con arelanzas de lobo
o vento abanea as portas
e oubea doidamente
nas tebras molladas, fondas...

   Alá xunto da cociña
oise o meniño que chora,
aterecida de medo
sua voz no silenzo aboya.

   As mans abuadas da choiva
baten nas costas do mar
e con leda brincadeira
a foula canta un cantar.
   Aceiteira...
       Vinagreira...
             Chascorrás... 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>lnhg5rp7cfa3rbuaojxckq0tro7t3x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Enterro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4481</id>
    <revision>
      <id>14841</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;        ENTERRO     Rosario de salayos na lama do camiño a pur do morto arastro.     Os sinos sachaban no camposanto terra mollada.     No frío silenzo ca...&quot;</comment>
      <origin>14841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="343" sha1="4bbv7k29vkar8gctvnlj71r103zm8sz" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
       ENTERRO

   Rosario de salayos
na lama do camiño
a pur do morto arastro.

   Os sinos sachaban
no camposanto
terra mollada.

   No frío silenzo
caiu a pedrada
do cadaleito.

   Bicaron ao morto
os beizos mollados
do ceo d'outono.

   Ficaron as bágoas
e as despedidas
tamén enterradas. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>4bbv7k29vkar8gctvnlj71r103zm8sz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/A mañán de corpus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4482</id>
    <revision>
      <id>14842</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;      A MAÑÁN DE CORPUS     Pol-a mañan de ben cedo colmeas d'ouro, as campanas, espallan o fulvo enxame de viaxeiras badaladas.     Cheiran a xardín as...&quot;</comment>
      <origin>14842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="33fz0du2pnq731hdgglpgub3yqr9am2" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
     A MAÑÁN DE CORPUS

   Pol-a mañan de ben cedo
colmeas d'ouro, as campanas,
espallan o fulvo enxame
de viaxeiras badaladas.

   Cheiran a xardín as ruas,
alamedadas de rosas.
No ár chilan anduriñas
como nenos sin escola.

   Pol-a ría, van as dornas,
moceiras, engalanadas.
O sol —manso boy bermello—
pasta no verde das ágoas.

   As córes do arco da vella
ferven na Danza de Espadas.
Na ágoa dos tamboriles
aboya unha ribeirana.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>33fz0du2pnq731hdgglpgub3yqr9am2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Canzón do temporal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4483</id>
    <revision>
      <id>14843</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:33:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;           CANZÓN DO            TEMPORAL     Os berros dos mazaricos rachan as sedas do mar no carro das mouras nubens ven do sur o temporal.     Nas barra...&quot;</comment>
      <origin>14843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="387" sha1="oxlwi04flcdrdo0iqzdpt2kjgneljtn" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
          CANZÓN DO
           TEMPORAL

   Os berros dos mazaricos
rachan as sedas do mar
no carro das mouras nubens
ven do sur o temporal.

   Nas barras e nos peiraos
rompen as foulas cristadas
de lostregos azuados
das estrelas afogadas.

   Púxose o ceo de loito
pol-os que van afogar.
As centellas como trallas
baten no lombo do mar. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>oxlwi04flcdrdo0iqzdpt2kjgneljtn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Taberna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4484</id>
    <revision>
      <id>14844</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;          TABERNA     Chove fora. Nas pozas aboya a luz do gas. Na lameira da rua entérrase un cantar.     Mariñeiros de Amberes de Cork e Rotterdam... O...&quot;</comment>
      <origin>14844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="328" sha1="h13ko0n36t2kvl7r9swno7ma09pcsn0" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
         TABERNA

   Chove fora. Nas pozas
aboya a luz do gas.
Na lameira da rua
entérrase un cantar.

   Mariñeiros de Amberes
de Cork e Rotterdam...
O acordeón borracho
fala inglés, alemán...

. . . . . . . . . . . . . . . . . .
   Na folla do coitelo
fuxe a luz cal no mar. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>h13ko0n36t2kvl7r9swno7ma09pcsn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Nocturno de Burgo Baixo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4485</id>
    <revision>
      <id>14845</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;          NOCTURNO       DE BURGO BAIXO     Ennovelados no fulgor da lua os faroles nas pozas aluciantes, co xesto recadado do asesino lavan as longas mans...&quot;</comment>
      <origin>14845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="503" sha1="9flv0p86lsmtsbkx7wpahh4k4wf17sj" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
         NOCTURNO
      DE BURGO BAIXO

   Ennovelados no fulgor da lua
os faroles nas pozas aluciantes,
co xesto recadado do asesino
lavan as longas mans cheas de sangue.

   Pol-as ruas eivadas desprunaba
o albar riola das fuxidas horas.
O tempo foi deitarse antr'as montanas
no leito branco e mol das nubens mortas.

   No silenzo hai un crimen inconfeso
a noite ten o corazón fendido
dos seus ollos cegados pol-as tebras
escoa a vida nun xemer de río.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>9flv0p86lsmtsbkx7wpahh4k4wf17sj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Campanas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4486</id>
    <revision>
      <id>14846</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;       CAMPANAS     Quixera bañar o meu corazón no morno lirismo d'un rayo de sol. &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="66l6b132tfv4xxkhqk6ohko0bwuqio6" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
      CAMPANAS

   Quixera bañar
o meu corazón
no morno lirismo
d'un rayo de sol.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>66l6b132tfv4xxkhqk6ohko0bwuqio6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Alalás</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4487</id>
    <revision>
      <id>14847</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;           ALALAS     Son lostregos do verde mollado, que aturuxan nas ponlas dos pinos pregoando a chegada do día, os tremantes cantares doídos que maina...&quot;</comment>
      <origin>14847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="6qb28ijwimdes7nlyhx6v9085bzr2d8" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
          ALALAS

   Son lostregos do verde mollado,
que aturuxan nas ponlas dos pinos
pregoando a chegada do día,
os tremantes cantares doídos
que maina acompasa
a chorosa fuxida do río...

   A alma do campo choraba nos ceos
unha sonatina de violoncellos. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>6qb28ijwimdes7nlyhx6v9085bzr2d8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Calor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4488</id>
    <revision>
      <id>14848</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;           CALOR     No vulturno acorado da sega a ría debulla mazorcas de sol.     O vento mareiro silenzoso chega, a durmir a sesta no céspede mol.  &lt;/p...&quot;</comment>
      <origin>14848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="197" sha1="fkkvi7cqb8c6rqepwgjuq5tpzpex8l5" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
          CALOR

   No vulturno acorado da sega
a ría debulla
mazorcas de sol.

   O vento mareiro silenzoso chega,
a durmir a sesta
no céspede mol. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>fkkvi7cqb8c6rqepwgjuq5tpzpex8l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Epifanía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4489</id>
    <revision>
      <id>14849</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:35:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;        EPIFANÍA     No queipo de vimio o neno labrego era un roibo Xesús pequeniño.  &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="aw0bk9fe4h4axwo2ihjz9zkg86pigis" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
       EPIFANÍA

   No queipo de vimio
o neno labrego
era un roibo Xesús pequeniño. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>aw0bk9fe4h4axwo2ihjz9zkg86pigis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/O que morreu no mar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4490</id>
    <revision>
      <id>14850</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;     O QUE MORREU         NO MAR     Tiña doce netos aquel mariñeiro, todos eles caben debaixo d'un cesto. &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="p76tstckmszn0dekepdsc4h7rrd811t" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
    O QUE MORREU
        NO MAR

   Tiña doce netos
aquel mariñeiro,
todos eles caben
debaixo d'un cesto.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>p76tstckmszn0dekepdsc4h7rrd811t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Spleen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4491</id>
    <revision>
      <id>14851</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;       SPLEEN     O día amarelo aboyaba morto nas ágoas do ceo.  &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="7aji03820w0m7dwvy3lzoy95nqt9d2b" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
      SPLEEN

   O día amarelo
aboyaba morto
nas ágoas do ceo. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>7aji03820w0m7dwvy3lzoy95nqt9d2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Calma chicha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4492</id>
    <revision>
      <id>14852</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:37:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;    CALMA CHICHA     As ruas amarelas con perguiza de bois levaban deic'o mar quentes feixes de sol.  &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="shb32kyvsspn68e8zydgqk9jkfsue5p" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
   CALMA CHICHA

   As ruas amarelas
con perguiza de bois
levaban deic'o mar
quentes feixes de sol. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>shb32kyvsspn68e8zydgqk9jkfsue5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Beira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4493</id>
    <revision>
      <id>14853</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;            BEIRA     O mar borracho de sol anda a tombos pol-a praya, a montana lavandeira bota areales nas ágoas.  &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162" sha1="9i9aim0x28fdib0ryo3lfxotoompcbe" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
           BEIRA

   O mar borracho de sol
anda a tombos pol-a praya,
a montana lavandeira
bota areales nas ágoas. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>9i9aim0x28fdib0ryo3lfxotoompcbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Noite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4494</id>
    <revision>
      <id>14854</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;             NOITE     A cibdade pesca a ardora e diante da sua rede de luces d'ouro tomado fuxe a lua como un peixe.  &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="46bqv7u3lklrb75j8anyf1sxenzjnwa" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
            NOITE

   A cibdade pesca a ardora
e diante da sua rede
de luces d'ouro tomado
fuxe a lua como un peixe. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>46bqv7u3lklrb75j8anyf1sxenzjnwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Égloga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4495</id>
    <revision>
      <id>14855</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;         ÉGLOGA     Mama o campo oxe leite de campanas, para él monxe o crego quentes bateladas.  &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="7vgy02dj4cqyeea84oml22nwur4fiyv" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
        ÉGLOGA

   Mama o campo oxe
leite de campanas,
para él monxe o crego
quentes bateladas. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>7vgy02dj4cqyeea84oml22nwur4fiyv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proel/Afogado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4496</id>
    <revision>
      <id>14856</id>
      <timestamp>2016-05-17T20:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;br /&gt; {{Prose}} &lt;poem&gt;        AFOGADO     A ágoa tan serea como o ceo quedou, mais aboya a luz da lua o cadavre da sua voz.  &lt;/poem&gt; &lt;/div&gt; &lt;br /&gt;&quot;</comment>
      <origin>14856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="btawh6bj5avl38y0yas0qf2u64ae3y6" xml:space="preserve">&lt;br /&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
       AFOGADO

   A ágoa tan serea
como o ceo quedou,
mais aboya a luz da lua
o cadavre da sua voz. 
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>btawh6bj5avl38y0yas0qf2u64ae3y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Os probes de Deus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4497</id>
    <revision>
      <id>19860</id>
      <parentid>18200</parentid>
      <timestamp>2019-10-02T20:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Lar]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46945" sha1="q14dfmxfyri0clz6k550j831fnexkgp" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome=[[Ficheiro:05 Os probes de Deus. Luís Amado Carballo. Lar. 1925.jpg|300px]]
|autor=[[L. Amado Carballo]]
|dataano=&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Asinado en 1923&lt;br /&gt;Publicado en ''Lar'' en 1925.
}}
[[Ficheiro:Lar 5, L. Amado Carballo, Os probes de Deus, 0.jpg|300px|dereita]]
[[Ficheiro:Lar 5, L. Amado Carballo, Os probes de Deus, 3.jpg|300px|dereita]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;

      ...Aos poucos, a chuvia foi amainando. Ficaba unha mañán gris, chea de friaxe, e o vento mareiro da Carnota, facía tremar as arbores molladas, con súpetos calofríos fugaces.
      Na longa sala dos dormitorios, ateigada de bafos cheirentos e de tépedo âr confinado, había somente catro vellos doentes, que de leito en leito parolaban mainiñamente, con voces cheas de langor e d'esa resiñada melanconía que pon cadencias tenras, nas verbas indifrentes dos que agardan a morte sen espranza. 
      Carón da fenestra, envolveito n-un vello cobertor rachado, outro home de ben comprida edá, ollaba o paisaxe da ría apreixando o narís contra os vidros, que o seu alento embazaba. 
      N-aquela crua mañán de inverno, os mais asilados traballaban na horta, y-embaixo, na cociña, ouvíase o balbordo das risas e disputas das mulleres que arranxaban a louza e o xantar. 
      O Pedro Lueiro, de cada vez atopábase mais falto de forzas, e unha perguiza invencibel, íbao gañando día a día, domando de cada instante con mais imperio â sua vôntade, que pol-a conta, asemade de dìa a día, era mais floxa. 
      El, que aló na sua casiña de Valoa, levantábase ainda con estrelas para percorrer as leiras, legón ao lombo, sentíase agora apouvigado, vencido, desfeito por un mortal cansancio. A sua meirande ledicia era estar longas horas inmobel, coa vista vagariñante nas lexanías verdes e bretemosas d'aquel paisaxe que tanto gostaba de contemplar dend'as fenestras da casa de caridade. 
      E, n-estes instantes, tornábase refresivo na saudade dos tempos en que respiraba a brisa libre e fresca, e nos que o seu corpo, aterecido pol-a friaxe do amañecer cobraba vida e quentura no rudo traballo d'acotío. 
      E decote finaba por espertar do seu ensono, esgotado d'anguria, e tiña a arela de cramar á berros coma si se sintira afogado por unha man brutal que lle esmagase o corazón; mais ao cabo, a sua ansia trocábase n-un pranto silenzoso, qu'esbaraba sin salayos pol-as suas enrugas, requimándolle as palpebras, e tornando duro e violento o seu ollar, decote homilde e afable. 
      Choraba a sua mocedade morta, a sua eisistenza árida e amergurada, a sua alma valeira d'un d'eses agarimos eternos que fan a vida amabel e dan barudos alentos para a triste loita no mundo. 
      Mais él, tiña un pracer íntimo, inconfeso, nas ponlas do seu dôr: refozábase nas suas mágoas coa ledicia de todol-os malpocados na podre do seu esprito, coma os porcos no estrume do seu cortello, coma os probes das portas na carroña das suas chagas. 
      No mes de Sant-Yago, perdidol-os bêns n-un preito de foros sen amparo no mundo, acatóu contrito o seu ingreso no Asilo da cibdade. Nos primeiros tempos, el traballaba tamén na horta, podaba as viñas, sachaba as patacas, facía de todo, e achábase contente. Agarimábao o pás das langas celdas, o contauto côs compañeiros tamén desherdados da fortuna, aquelo era un consolo pro seu esprito esgazado, un sedante para as suas arelas fementes de quietude. 
      Mais no decurso dos días, ia nacendo un sentimento insospeitado, indefinibel. Alcontrábase coma preso, na casa grande, na horta pequeneira, os seus ollos percuraban decote hourizontes libres onde choutar cal cuchos rebuldeiros, no dondo verdor das leiras matinales, na aspra esponxa dos toxos bravos. 
      A tola carreira das suas miradas esnaquizábase estonces contr-os muros inxentes, carón das mouras fachadas postreiras das casas vilegas, untadas cô negro do chapapote, que arrodeban â hortiña monacal. 
      E levantábase na sua alma unha xenreira xorda contra aqueles edificios poboados de felicidade e de cristaiñas risas de nenos, que eran unha afrenta, unha maldizoada inxuria âs lacras dos humildes dos menestorosos. 
      Tivera desexado velas arder pol-os catro flancos e afundirse n-un estrondo de traxedia aquelas ledicias tan ingratas â sua amergura. 
      Non atopaba acougo en ningures, na sua eisaltación, as paredes, os muros, somellaban estreitalo pouco a pouco. Xa tiña no peito mergullada a saudade da libertade e atopábase mal en todol-os sitios. 
      Sô n-aquela fenestra qu'espallaba un anaco de terra labrega, pasaba as horas mortas, saloucando internamente a saudade do ceibe que enchíao de morriña acongoxante. 
      Na fría mañán de inverno, sentado preto do leito ainda quênte, Pedro Lueiro ollaba coma decote, as cromáticas lonxanías, ubérrimas de variedade pol-os xogos das nubens, no ceo cinzento. 
      Voltóu á acordar en si, y-ergueuse limpando as bágoas fuxitivas cô dorso da dura man encallecida. 
      —¡Ay Pedro! ¿Ti oyes? 
      Acochado nas roupas do leito, chamábao un compañeiro. Tiña unha vos apagada e deble, os ollos afundidos nas concas e na sua faciana encrenque, desenabanse os ríxidos trazos da caliveira. 
      —¡Escoita! ¿Ti vés ou non vés?
      —¡Vou home, vou! 
      O seu falar era rouco, pol-as bágoas mortas na gorxa.
      Pedro Lueiro gostaba asemade do tempo pasado na compaña d'aquel vello doente, que fora na sua mocedade, patron d'un bergantín de Marín e percorrera moito mundo. Entretíñao coa sua conversa variada falando dos tempos en que cruzaba os mares, cheo de valentía, coas velas desplegadas. Un dia n-un porto, mañán n-outro, xa esquencera moitos nomes; mais sabía unha chea de cousas de remotos pobos de negros e de chinos, e falaba con agarimo do seu barco, cal se fore un fillo seu.


&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
 
      Cando Roque do Estevo, o vello xeiteiro de Cidrás morreu deixando o seu netiño no meirande desamparo, foi iste recollido pol-o Antón Cecebre, amo de moitos barcos de pesca e mercadería. Home de mala sona á quen todos conocian cô alcume do &quot;Ballenato&quot;.
      O encarregarse da férula do neno, non fora por sentimento de caridade nin tan siquera, íl vía no rapaz un bon obreiro futuro, que traballaría de balde no medro dos seus intreses. 
      Dend'aquela na vida do pequeno Cibrán do Estevo, comenzóu o lado triste da realidade. Traballaba arreo na limpeza das dornas, recibindo paus e labazadas por todo premio. De mañán cedo tíñase que erguer para correr â Dársena onde estaban fondeados os barcos do amo, y-escomezaba a faena. O achical-a auga, tender a o sol os aparellos, fregar os bancos y-as sentinas. Suando faguía apresadamente as suas ocupacions, agardando arelante a hora do meiodía, en que mataba a fame côs restos da caldeirada dos mariñeiros. Algunha que outra vez iba â taberna en percura de viño para os pescadores, e choutaba de ledicia ao recibir o pataco que decote lle daban. 
      Encol de tudo, un d'eles, que fora compañeiro do seu abô agarimábao moito, e sempre lle dirixía unha fala de alento. 
      —¡Hai que traballar rapás! ¡Hai que facerse home! Cando sexas meirande, virás con nosco ao mar...
      Aquelas verbas quedaban marcadas no seu maxin, e de noite no leito de follato, rebulía esperto pensando no día feiticeiro en que traspasaría os hourizontes azuados.
      Embuido no ensono, gardaba con inxénua cobiza os cartos que axuntaba, para mercar un bon pucho de augas como os que tiñan aqueles mariñeiros tan envexados. E nas mañans bonanceiras ficaba estáteco ollando as lanchas facerse ao mar. Seguiâs coa mirada saudosa de cousas remotas, hasta que desparecian cal folerpiñas pequerrechas, aló onde o ceo tocaba côas augas, n-unha vaga liña de brétema. 
      E decote pol-a sua moura sorte topábase á carón do &quot;Ballenato&quot;. 
      —¿Que fas cacho de pantasma? ¡Vouche quêntar as costelas! ¡Traballa folgazán!
      Tremando baixo a ollada ameazadora que sempre viña en compaña d'algún tirón d'orellas, o Cibrán púñase ao seu, sin ousar responder.
      Mais un día, o amo chegara acorado, berrando... 
      —¡Corre ben rapás! O Farruco o Xaleiro está doente, e ti irás hoxe â pesa no seu posto. ¡Bule axiña que estanche agardando para sair! 
      E de alí comenzóu a sua vida de home. 
      ¡O pirmeiro día no mar! A sua lembranza perduraría n-el toda a vida. Somellaba navegar pol-o ceo entre neboeiros azuados e verdes. As foulas levantaban a dorna en alto, voltando á deixala mainamente cô mimo da nai que xoga cô seu meniño. Sentíase agarimado pol-o mar, acariñado tenramente pol-os vaivens dondos. Aquel día fora o mellor, o mais felis da sua vida. 
      Os mariñeiros, ollábano coma un compañeiro e mais â hora do xantar, díronlle un xaruto. 
      —¡Fuma rapás! Os probes fuman, porque eisí comese menos, ¿sabes? 
      A volta d'alguns anos, Cibrán do Estevo, era xa un mareante feito e direito, xa campaba nas festas e tiña afeizón âs mozas. 
      Dispois, piloto d'un bergantín mercante, comenzóu á percorrel-o mundo. 
      Visitou remotos portos iñorados, que xamais soñara, e que tiñan enrevesados nomes. Port Said Gallípoli, Hong-Kong... Gardaba d'eles, un deslumbrante recordo de côres intensos e de língoas incomprensibels. 
      Unha noite, ancrado en Tolón con un rebuldeiro grupo de paisanos pillóu a primeira borracheira dos centos d'elas que virían dimpois. 
      E d'aquela comenzóu o vicio do alcol. Porto en que atracaba, xa era sabido: Entraba na pirmeira bayuca e pasaba o tempo valdeirando copas,e â noite voltaba aos tombos, á durmila no barco. 
      Mal viño tiña, cando otopabase peneco fungaba de todo, calquer cousa tomabaa á mal, e chegaba até a zorregarlle c-un vergallo a os pequenos grumetes. 
      Cada ves mais abaixo na pendente do vicio, degradábase a sua alma y-enfermaba o corpo. 
      Maltrataba â tripulazón e de varias veces chegaron aos ouvidos do amo queixas contra él. 
      Até que un día â volta d'un longo viaxe, o &quot;Ballenato&quot; chimpouno na rua. 
      Andivo moitos meses tirado coma un can, e cuase que vivindo da caridade; pero ao fin unha ves, por môr d'unhas puñadas, n-unha disputa, votoulle a man a xusticia; e logo de complir na cadea foi dar ao asilo. Ainda alí tivera támen xenreiras e rifou con moitos. Todo o serán pasábao na galería, de un lado á outro recorrendoa á longas zancadas coa pipa valeira antre os dentes apodrecidos. 
      Mais nos seus istantes de quietude, saltabanlle as bágoas ao falar do seu buque. 
      —¡Figurarvos! —contaba no corro dos vellos— Era un barco, grande, con moitas bandeiras e velas branquiñas coma a mesma escuma do mar. Eu alí no timón, mandando â xente. ¡Orza! ¡Vira! Alí éravos coma un rey, este vello ¡O meu bergantín! Non sei que daba porque o virades un instante ¡Quedaríades parviños!
      E tamen na Casa da Caridade, aquil home tiña un aristocrático prestixio ¡Fora Capitán de barco! 
      Ninguen podia dicir outro tanto, e todos pois sintindose inferiores á aquel home que tanto mundo andivera, ollabánnno coma un ser superior. 
      Cando caira doente, todos iban â veira do seu leito escoitar as hestóreas. E decote denantes de se deitaren, chegaban ond'á el para preguntarlle pol-a sua saúde. 
      Mais pouco á pouco ficou soyo, agás da compaña que lle facía alguns instante o vello Lueiro. 
      Decote chamábao â sua veira para botar un párrafo, que invariablemente escomenzaba pol-o eloxio do bergatín seu. 
      —¡Se viras o meu bergantín! Quedabaste parviño! E o mesmo, acotío, arreo. Tiña arelas, de que o escoitaran e fixeran xestos de asombro. Enton ficaba satisfeito, e púñase á cantar coplas mariñeiras. 
      E tiñalle boa lei ao Pedro Lueiro, porque se asombraba de tudo o que lle contaba e sentíase ledo da sua inxenuidade. 


&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;

      Caladamente, cô pensamento mergullado en intensas mágoas o labrego foise sentar â veira do doente.
      —¿E logo que contas, hom? 
      —Xa ves, decote, loitando cô mal, ¡triste vida a nosa meu vello! pasamos pol-o mundo, coma os paxáros de Deus, vivindo ao día sin pensar no mañan, e supetamente atopamos coa miseria moura que amergura os nosos derradeiros istantes.
      —Mais ti non tes queixa Cidrán, ti percorrichel-o mundo enteiro, viches moitas cousas, e gozaches alguns istantes da vida y-eu non, compañeiriño, traballando arreo todo o día de Deus sen sair da miña aldeia, sômente algunha feira, ía cabo da cibdá e logo de faguer a venda, andábache aparvado pol-as ruas ¡San Benitiño grorioso! ¡Tantas cousas hai na vila! Un mundo de xente ben vestida, casas moi altas moitas eirexas grandes. Logo os cafés cheos de homes, todos xogan ¡e veña seis doble! ¡e dalle cô pasabola!, todos a latricar ao redor das mesas, falando unha chea de cousas raras. Eu coidaba que non había mais alá, até que fun ao servicio do rei e soupen que moi lonxe había guerra côs mouros rifeños... Daquela era ainda un rapás e asombrabame de todo.
      —Logo ti eras un iñorante. 
      —Erache, meu amigo, érache. ¡E asina pasaronme tantas cousas, escoita! Eu traballaba na finca do señor Bernardo Canabal home de moito valimento na vila, ¡Que casa farturenta aquela! Collía trinta pipas de viño e sete carros de patacas ao ano, e por riba ainda emprestaba diñeiro a rédetos.
      El tiña toda a confianza en min —«¡Pedro hai que axustar sete xornaleiras!»— Bueno si señor, —«¡Pedro hai que trasegal-o viño»— Está ben, si señor! Eu corría con toda a adeministración da facenda, de ves en cando, fálabame da política; cando era así pensaba pra min —¡Xa temos eleciós â porta!— —«Porque Maura, porque o Canalexas, porque o outro porque o d'acolá, ¿Ti votarás ao noso?»— Votarei si señor, o votar non costa traballo.
      —¿E roubábache o voto?
      —Non roubaba, non. ¡Para min que mais tiña este ou aquel! O señor era o meu amo e tiña que abedecere. ¡Alá que se mataran eles! Unha ves veu un home a padricar, que o voto era libre; o amo dixonos que viña a nos engayolar con parvadas e que era un «republicano» Pois â noite, axuntamonos todol-os mozos do lugar ¡E démoslle unha somanta...! que foi bô ¡Levóu para hoxe e para mañán! 
      Unha vos deble que viña do leito fronteiro, interrumpiu a conversa, somellaba o salayo d'unha anéma en pena —¡Salvaxes! ¡Fillos d-unha raposa! ¡Así tratades os apóstoles da causa da humanidade! ¡Os vosos ollos están cegos para ver a lus da redenzón!
      Era un vello da vila que levaba moitos meses encamado, e que asegún decian, escrebía nos xornaes; conocianno na casa por «o poeta». Arreo andaba á queixarse e á cuspir sangue por todol-os currunchos.
      Coidárase aquel falar, a vos d-un profeta condanando a depravación da humanidade.
      —¡Sociedade burguesa! ¡Xeneración de cóbregas pezoñentas! ¡Os teus dias están contados! Ergueranse os humildes, os feridos pol-as vosas trallas, e coma lobos do monte cairán encol dos tirans, e arderedes n-un inferno en vida, para sempre endexamais, amén.
      —¡Amén! Repetiu coma apalambrado o mariñeiro. 
      —¡Amén! —Dixo coa alma na verba santa o mergurado labrego.
      Así os doídos da vida, as almas miserabels, invocaban â libertade que non ollarían, con todo o alento do seu esprito, con todol-os folgos dos seus corpos podres e desfeitos na bárbara traxedia d'iste val de bagoas.
      Fora, rachando as nubens, asomouse a calida faciana do sol.
      Ao lonxe, na cibdade, soaba un longo repinique de festas.


&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;

      No comedor era todo ledicia e algarabia.
      Os asilados en duas ringleiras, ao longo da mesa parolaban contentos.
      Un cego chuscarrandeiro que fora probe das portas e sabía moitos ledos decires de malicia, contaba contos aldeans cheos de sân erotismo e saturados de mística devoción primeva. Anacos de mouras traxedias de lobos e bruxería. A Raíña encantada do monte Castrove que agarda o galan que ha desfacel-o seu feitizo, a lênda do San Ero de Armenteira, os prodixiosos milagres do Cristo de Xende e da Santa Comba.
      O seu falar tiña un grave e armoñoso xeito de salmodia cal o acento doído con que pidichan un anaco de broa os probes e porfiados mendicantes da aldea.
      Erguendo a testa, c'un surriso desvergoñado nos beizos, o cego falaba agarimado e atento á todal-as voces que soaban no seu arredor.
      —Unha ves era un Rey...
      Todol-os seus relatos enprincipiaban o mesmo —«Unha ves era unha moza»... —«Unha ves era un lobo»... E había o rutinario escomenzo un deixo de lênda recollida da boca do pobo, unha santidade de estilo coma a dos vellos infolios das vidas de santos, que principian invocando a lus proteutora da Virxe María.
      Todos estaban pendentes das suas verbas coa leda atención de nenos que soñan con reises e raiñas mouras, enfeitizadas por un fero xigante.
      A hora do xantar, era a hora das expansións. Contábanse moitas novas, e alguns falaban embelesados da sua familia.
      —Eu teño tres netiños pequerrechos —decía un. —Querenme moito e veñen moitas veces á visitarme. Eu aforro das esmolas que me manda a señora e mércolles lambonadas ¡Son moi bonitiños os meus netos!... Xa verás... un día heichos insinar.
      Xeneralmente o outro calaba cheo d'envexa e mergura.
      —Pois eu —falaba outro asilado— Teño un fillo moi listo que está a estudar ¿Sabes? ¡A estudar! —berraba para que todos ouvisen— ¡Si señor! Pagalle a carreira un señor marqués ¿E logo? ¡Un señor marqués!— e inchaba os mofletes ao decir o títolo, como se fose aquelo un doble mérito— ¡Un señor Marqués! Non vos é un calquera... Aunque un é probe non está tan mal mirado, E verdá si señor...
      E todos falaban das suas cousas sin ouvirse uns aos outros, para asombrar aos compañeiros, e gostaban da envexa dos que non podían decir outro tanto.
      Somente o Pedro Lueiro calaba..., calaba sintindo que as bagoas facianlle un mortal ñudo na gorxa.
      Pol-as abertas fenestras entraba o Sol en súpetas breixas de ouro.
            
     
&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;
 
     Un silenzo denso pesaba nas almas.
      Fora, escoitábase o escarabexear das galiñas e con deble tanquido a campaiña do Asilo doblaba á morto.
      Sentadas en roldes, as vellas facían calceta. Un asilado cheo de baba fitaba o teito con fixeza persistente.
      Un gato negro andaba á xogar côs novelos esparxidos pol-o chan.
      Mainanmente, na inconscencia da labor manual, unha vella escomenzaba á cantar baixiño.
      
                              Miña nai como é tan probe...
      
      A sua voz pasaba coma unha brisa remota que removía lembranzas dos tempos mellores nas almas murchas dos asilados. Tan deble tan mainiño o alalá da Terra, falaba con acentos tenros ao corazón dos doídos. E unha voz, duas..., vinte, xuntabanse â copra iniciada.
      
                              Miña nai como é tan probe...
                           e non ten pan que me dar
                           énchem-a cara de bicos
                           e despois, rompe a chorar
      
      O cantar enchía a estancia cô alento saudoso dos campos familiares, dos broncos piñeirales asolagados baixo o Sol do vran. Era cal si unha voz ben amada espertara as lembranzas da mocedade arrumbadas nas almas pol-as dôres da vida tristeira.
      E, o Sol, o Sol, ledo e canso coma un ceguiño mendincante andaba âs palpadelas pol-as paredes, buscando pousar seus bicos dourados encol das nevadas testas añorantes.
      Unha irmán da caridade, levantouse n-un curruncho para interrumpir aos cantores.
      —¡Chist! Fagan o favor! Están durmindo... ¡Chist!
      A copra morreu coma coutada por un machadazo brutal.
      —¡Calai, durmen os doentes!...
      A voz da serva dos probes, finiña, serea, arrecendía como o encenso â devoción mística das igrexas.
      Un vello falou.
      —Ten razón a nosa branca pombiña. ¡Consolo dos probes!
      O corro cantou loubanzas de labrega cortesía.
      —¡Volvoretiña santa! ¡Estreliña do Noso Señoriño!
      Ela refusou acorada.
      —¡Por Deus irmanciños! Calen. ¡Eu nada merezo! ¡Non digan cousas tales!...
      O Parvo de Codeseda, escachándose n-unha risa satiresa de besta encelada, tiña a vista cravada na branquiña faciana, nas saudosas violetas dos ollos monxiles, que xurdían no rostro abuado cal os lirios aterecidos e pensantes n-un campo nevado pol-o inverno.
      O Lueiro adormecía arrolado pol-o estatismo fraternal do serán tépedo. Aquel acougo silente fechaba as abertas feridas da alma e o corazón adormecía ao conxuro da copra labrega sentindo a penosa vacuidade das grandes emocións. Unha ardorosa bafarada aquencíalle as meixelas e as bágoas escachábanselle na gorxa.
      Carón da fenestra una cadeira vella e cuase que desfeita, lembraba ao aldeán os primeiros tempos do Asilo. Alí sentábase acotío un velliño tolleito, de longas barbas brancas como a lân dos años pascuales.
      O velliño era garimoso e falangueiro con todos, o probe xa toleaba côs anos e voltábase neno, e decote andaba â percura de decir á todos cousas agradabels, perguntando con cortesía servil pol-a familia e animando aos compañeiros de sorte. Asemade el coidaba poñerse bô e sair algún día do Asilo. Na casas tíñanlle boa amistade todos, e chamabanlle con respeto «O Señor Agustín».
      Lueiro lembrábase agora con mais forza, d-un día en que desfeito de saudade e sin ganas de têr leria, berraba cô vello. D-aquela estaba el triste e sin ánemos de falar, mais o señor Agustín que mesmo morría por latricar con alguen, dixéralle...
      —Ay Pedro! Hoxe atópote mellor, ¡Moito mellor!
      E como o outro non respondera, voltou á falar.
      —Dígoche que estas ben... ¡Así Deus me salve!...
      —O que e d'esta —respondeu chantando as verbas o labrego— ¡Pode que nin Deus o salve!
      Tiña n-aquel istante, unha fonda xenreira ao importuno. Houbera desexado botarlle as mans â gorxa y-esgazalo en anacos.
      —¡Vaya home! —O vello non calaba— Disimula... Ben sabes que non cho dixen por mal... ¡Si Deus quêr, cando eu sane, heiche convidar a unha boa empanada de sardiñas!
      —Vosté ten gana de leria, y-eu non teño ningunha. Meu vello, non se faga ilusións. D-eiquí para a cova...
      ¿Sabe meu santo? ¡Non ande a cavilar parvadas!...
      O Señor Agustín abrira moito os ollos espantado; mais non quixo ainda comprender. Facendo unha surrisa comentou.
      —Ti, decote tan churrusqueiro...
      —¡Boh! Ben sabe que non ando de pava ¡Vosté ben o sabe que non chegará ao inverno!
      Calara o vello, tapando a faciana coas mans enrrugadas. E houbo un longo silenzo.
      Comenzou a sentirse unha queixa mainiña, amergurante coma o pranto d'un miniño.
      O velliño choraba esconsolado, loitando por escondel-as bagoas.
      Lueiro sentiuse arrepentido da sua brusquedá.
      —¡Señor Agustín! ¿Vosté chora?
      O pranto, estalou en fortes salayos.
      —¡Asús! ¡Asús! ¡Vállame Deus!
      Sin parar choraba todo o día... No amañecer seguinte, atopárono morto.
      Emporiso o labrego ao lembrarse, sentía unha fonda compasión, arelas fementes de chorar e de  pregar a Deus, pol-a alma do velliño.
      Fora, a tarde cal unha caracola mareira, chea de sonoridades lontanas, íase mollándo mainamente nos saudosos cromatismos da posta do Sol.
      N-un curruncho, as vellas asiladas, contaban enredadas hestóreas de familia.
      E había un coro de sinxelas compasións a cada comento.
      —¡Non somos nadia! ¡Non somos nadia!


&lt;center&gt;VI&lt;/center&gt;
 
     A vella mais vella do asilo narraba a sua vida á un grupo de catro mulleriñas labregas que a escoitaban con respetosa atención.
      Aquel relato longo sembrado de bagoas e ledicias que resplandecían como xoyas antigas tiña unha íntima emoción de dramatismo. ¡Do fondo dramatismo dos días valeiros de utilidade que pasan en penosa procesión de lembranzas prometedoras deixando un amargor nas almas e unha queixa, somente unha queixa, resiñada nos beizos!
      As evocacións suscitadas removian o estanque do seu esprito coa brisa sutil e fria da tarde que morre, percorría as estancias essquencidas na intimidade do corazón cal un sopro invernal que non trai arrecendos nin ecos de vida e murcha as derradeiras frores do campo silenzoso.
      Inda a fidalga señora surría as lembranzas espertadas do eterno sono do esquecimento; mais a sua surrisa, era lonxana e doída, ficando no semblante enrugado, cal unha carantoña que preludia un saudoso chorar.
      Falaba, queda, quediñamente, saboreando o celme pretérito das memorias que a engalanaban cô rebrilar temeroso e embazado de diamantes vellos.
      Era das mellores e mais nobres familias de Pontevedra a familia de Doña Malvina de Gondarel, nos seus antapasados contabanse reises e raíñas, condes e marqueses. Inda a casa dos seus abôs, hoxe no poder d'un usureiro, campeaban encol do marco da porta, os escudos dos Gagos dos Mariños de Lobiera, dos Pazos de Probén e de outras mais familias, de masisa e fidalgia procedencia.
      Foi no comenzo da sua adolescencia, inda a vila conservaba os seus muros como un cinturón aislador da plebeyez que moraba nos burgos apartados, cando conmovera â Galicia enteira a nova da sanguiñenta carniceria de Carral, que epilogara tristeiramente o bravo alzamento de Solís e os seus compañeiros.
      Malvina de Gondarel tivera de lamentar d'aquela a morte escura e sin groria do seu úneco irmán mozo arriscado e valente que empapara coa xenerosa ofrenda do seu sangue a santa terra dos nosos maiores.
      Moito tempo a nai chorara aquel fillo sacrificado, e de noite nos longos corredores, voaban cal pombas feridas poñendo medo na alma de Malvina, os doridos sospiros da señora.
      —¡Meu Antoniño! ¡Ay meu Antoniño!...
      Por el chorou o resto da vida e ainda no seu leito de morte chamábao con lamentos que fendían o corazôn.
      Así cando a nai finara, atoparase Malvina dona e señora do seu, baixo a férula explotadora d'un consello de familia.
      Afundida no silenzo engolado das salas, soya coa vella criada que vira nacer ao seu abô, vivira unha vida esteril monótona e sombriza.
      Encarrilada na ríxida crianza da nobreza d'aquel tempo endexamais saía da sua casa como non fose âs misas do domingo ou aos novenarios de cabo de ano que mandaba facer pol-o eterno descanso das almas da nai e do seu irmán.
      A quinta feira recibía visitas de parentes e amigas, vellas relacións da casa que chegaban sospirando finxidamente e falaban sempre o mesmo.
      —¡Que tempo! ¡como chove! ¡Levamos unha semana pasada por auga!
      Outras veces:
      —¡Que calor! ¡Non se pode vivir con esta fatiga!
      Había donas ancianas que a sua única preocupación era a saude, e pasaban horas enteiras contando con todol-os detalles a sua doenza derradeira, e as visitas a un tempo facían mudos xestos de preocupación e de asentimento incondicioal. Outras contaban chismes e enredos que as oentes, disimulaban comprender. «Porque o tío da sobriña da irmán da nai» «Porque o pai do xenro do neto»..., e tamén os xestos rutinarios de aprobación acompañaban estes relatos...
      E así decote, até soar a hora da queda. Enton calaban bruscamente as conversas e unha dona, santiguandose, escomenzaba.
      —O anxo do señor anunciou a María e concebiu por obra do Esprito Santo... Ave María..
      E o marmurio das pregarias, baixo o bronco son dos sinos parroquias, coidarase un rebaño de almas devotas encamiñadas ao ceo, por gordos abades, que cantaban na groria da hora mística, relixiosos salmos monásticos.
      Logo as visitantes comenzaban a despedirse, e Malvina, acompañabâs solicita â porta.
      —¡Teña cuidado Doña Concha, que a escaleira está moi escura! ¡Doña Rosenda, non se vaia a cair que ahi falta un tramo!
      E as voces xa no portal contestaban.
      —¡Retírese! Retírese que fai moito frío! ¡Até o proximo día si Deus quêr!
      E Malvina outra ves soya voltaba a sua vida normal. Pasaba os días facendo media detras da vidreira do longo balcón voado e contemprando con envexa resiñada os xogos dos nenos na vella praza da Ferrería.
      E así sempre, sempre... Correran os anos. Pasara moitas veces o Corpus coas suas gaitas diante da sua porta sin que ela se decatara da inutilidade da sua eisistencia, alonxada do amor e das vanidades do mundo.
      Cando quixo acordar xa era vella, e o golpe brusco da ruina conmovera traxicamente a sua alma; mais o cabo xa que entrara no Asilo a sua vida pacífica e mansa non se alterara nin un soyo instante.
      Unha ves tivera un soño revelador.
      «Ela, xa morta era chamada a presencia de Deus, e o bon señor arrodeado de anxeliños rebuldeiros preguntaba.
      —¿Que fixeches no mundo?
      —Nada señor —respondía ela tremando de medo.—
     —En troque pecaches moito.
      Ela inclinara a testa convencida e desconsolada.
      —E verdá si señor, pequei moito...
      O Deus vello fitaraa cheo de carraxe.
      —Enton non entrarás no noso reino.
      Mais ela lembrárase e tiver unha ideia salvadora.
      —Eu señor, traballei todol-os días, fun de cote â misa e fixen moita calceta.
      En esto chegara San Miguel coas suas pesas, e en un platiño fóranse acugulando todol-os pecados. Eran coma vermes pequeniños, levians pecados de marmuración ou de envexa.
      E Malvina anguriada, vira incrinarse a pesa. A sentencia ia a ser fatal.
      Mais logo chegara San Roque, e seu santiño querido a quen lle rezaba todal-as noites, e traía unha chea de labores feitas por ela. Tantas e tantas eran que a mesma Malvina asombrarase do seu traballo.
      Puxeronnas no outro pratiño, e a pesa dimpois de breve vacilación incrinárase do outro lado.
      E Dios noso señoriño, rîrase moito e dixeralle con vos agarimosa.
      Podes entrar Malvina no teu ceo.
      E Malvina chegaba â groria acompañada de moitos anxeliños roibos».
      E pol-o d-agora, ela, resiñada coa vida sintindo no peito a magoa fonda das evocacións que viña narrando, non desexaba nada, nin tiña espranza nas cousas d'esta vida. Somente agardaba que amorte quixera levala á aquel ceo que lle fora prometido en soños.
      No silenzo do serán quedaran titilando os ecos das suas verbas derradeiras.
      —E cando a morte veña á carón de min, eu deixareime ir contenta, pois non teño nada que temer.
      O vello Lueiro puxera á media voz un comentario cheo de xenreira.
      —¡Este demo de vella está xa que tolea!...


&lt;center&gt;VII&lt;/center&gt;
 
     Aquel día festexabase no asilo a víspora de Nadal con un xantar extrordinario que pagaba aos probes un señor da vila.
      Todos estaban cheos de ledicia, e había risadas das bocas sin dentes que soaban como risadas de nenos.
      O capellán votara una longa plática falando da caridade do señor Bernaldo a quen Deus na sua bondade sin fin debía gardar por moitos anos.
      —¡Vivan os velliños e velliñas todas —berrara ao final do discurso Don Xesús. E o coro con toda a sua forza dixera.
      —¡Vivaaaan!...
      —Viva o señor Don Bernaldo.
      —¡Viva a Santísima Trinidade!
      —¡Vivaaa!
      E o Poeta que aquel día quixera participar dos goces da mesa ergueuse a botar un brindis.
      
                              Esta merenda
                           Non sei por quen será
                           Mais si é por Don Bernaldo
                           Que teña moita felicidá
      
      E o concurso arrebatado voltou a oubear.
      —¡Vivaaa!...
      E todos cheos de entusiasmo infantil marcharon â fonción da capela, cantando con ferriños e conchas.
      
                              Que viva, que viva
                           a Santa Relixión
                           que viva Don Xesús
                           que nos da a educación
      
      Lueiro, no medio dos compañeiros acompañaba a copra tocando o pandeiro. Aquela vés xa era outro home, esquencera as tristuras e consideraba sômente o día o gran día en que todos debían estar contentos! pois ia nacer noso Señor Xesucristo. ¿Quen pensaba en dôres nin na morte? Aquel día era día de ledicia e non de se lembrar de cousas tristes.
      Xa a grave vos dos orgao, vos de armonías remotas do ceo, fixera calar aos cantores, elevando un hino místico que aló nas outuras da groria coreaban as voces cristaiñas dos anxos.
      Os vellos axionllados nas gradas a carón do altar rezaban as suas mágoas, as suas tristuras. Rezaban pol-o de onte e polo de hoxe. Porque os seus pecados lle fosen perdoados. Pol-o eterno descanso das almas dos que foron.
      Levian e tardo o seu rezo, rubía, rubía âs outuras do ceo, como un salmo de humildade.
      Comenzaba o sermón. Como estremecimento que pon a brisa da tarde nas arbores do bosque correu entre o grupo de vellas e vellos o movimento de santiguárense.
      Don Xexús na penumbra do púlpito principióu a sua oración con voz lenta.
      —E foi por este tempo que xa pasadas as corenta somanas que dixeran os profetas, tiña de vîr das outuras do ceo o fillo do home...
      Pedro Lueiro abriu moito os ollos sen comprender poñendo n-un esforzo toda a sua atención.
      Logo o sermón engadellábase, facíase confuso, loubando â groria do Deus dos exércitos arrodeado de santas e santos que mandaba sacrificar o seu fillo pol-a redenzón dos probes.
      O aldean seguía sin decatarse de nada, sômente ouvía as verbas que non chegaban ao seu cerebro, As inflesions da voz conmovianno, cal unha música desconecida. A actitude, o xesto do orador impresionabano moito mais.
      Inconscentemente fixou a vista no cura, seguindo con curiosidade os seus ademáns. Unha neboa densa comenzóu á cubril-o. Agora sômente vîa a sua testa calva axitándose d'un lado a outro nun movimento pendular e monótono. De pronto a figura medraba, medraba, enchera toda a capela e tiña catro ollos, duas narices, oito mans, as voces batianlle nas orellas como berros d'un monstruo. Non resistindo mais o Lueiro palpebrexou, e a figura foi baixando de dimensions. Agora axitábase, debatíase con porfía tola até quedar metida outra volta no púlpito cal n-unha pipa de viño; mais novamente comenzara a medrar. Somellaba que o tonel revertía negruras. Infrabase a sotana coma os grobos que se botan nas romerías...
      E supetamente calóu todo.
      Lueiro tivo como un espertar e mirou ao rêdor para decatarse do sitio en que estaba, ceibe da ousesión de anguria que o poseera momentos denantes.
      Con un tremar de campaíñas dôce e levián cal un escintileo de estrelas, rubía a hostia nas mans do crego oficiante, e un silenzo preñado de emocions un solemne silenzo conventual, viña recollerse aos pes do Deus tembroroso e mudo de relixiosidade.
      O orgao, xemía n-unha nota que se perdía nos espazos abrindo craroes puros nas bovedas de pedra onde asomaban as ridentes facianas dos santos do ceo.
      Lueiro axionllado nas gradas, sentía que as bágoas lle bicaban as meixelas n-unha caricia donda e saloucante. ¡A caricia bendita do neniño Xesús, que viñera ao mundo a consolal-os probes e darlles a sua vida enteira! E era en ofrenda a el que aquel altar brilaba na oscuridades da capela cal unha porta da groria pendurada das bágoas do Sol.
      E os beizos do aldeán reverteron unha pregaria.
      —¡Axudanos bon Señor! Somol-os probes teus, os probes por quen derramaches o teu sangue bendito. ¡As nosas magoas non teñen fin n-este mundo. De chorar están enxoitos os nosos ollos, pol-a vida pasamos cal ti carregados coa cruz do noso sofrimento. ¡Válenos, Deus! E erguéuse transfigurado cal si o ceo acabase de ouvil-o.


&lt;center&gt;VIII&lt;/center&gt;

     Na fría escuridade, tronaba o silenzo cal o eco d-unha fonda badalada de ferro, afinada no «fa» tónico, que din os vellos grimorios de maxia. Como un mar insondabel, afogaba os ruidos da noite.
      Fora, as constelacións de infantil xeometría aluciaban cal as notas do pentágrama onde están escritas as mais sublimes polifonías da natureza.
      Na sala rectangular dos dormitorios, tremaban queixas e sospiros. Durmían os vellos no acougo silente das outas horas.
      Pedro Lueiro sentíase inquedo desvelado. Aquela noite era a Noite Boa, a noite de todol-os agarimos, a plácida noite familiar, e o seu pensamento debruzábase na lagóa das lembranzas dos tempos mozos.
      Tal noite como aquela, xúntabanse coa sua familia ao redor da lareira, onde o lume xurdía cal un sol doméstico aquecendo os corpos e pendurando nos corazóns resprandores de beatitude e felicidá.
      Unha voz, que coidárase a voz murcha da superstición labrega, facía o comento da leda noite en que todol-os homes debían estar contentes pois o Verbo feito carne viría demorar entre eles para consolar os que sofren e curar todol-os males do esprito...
      E asemade encol do lirismo remoto d'unha noite de Nadal viña cinguida a hestorea breve do unico amor do Lueiro que ben poido transformar o vieiro deserto da sua vida.
      Era, ela unha rapaza da veciña parroquia de Santa Comba de Canaval, belida e xentil coma unha linda princesa. Tiña os cabelos roibos, de ese roibo malencolico que pon o Outono nos viñedos e os ollos azues como o mar os amañeceres. Lueiro chegara a querela mais que â sua vida, como él non pensara endexamais que se poidera querer a ninguén. Aquel amor sería a sua salvación. E pensaba de traballar noite e día para axuntar cartos, moitos cartos, e mercar terras e casas para ela. Con este pensamento fixo, decote, él calara arreo sin confesal-a o seu sentimento.
      E unha noite, unha branca noitiña de Nadal en que Lueiro facía ronda cos mozos, cantando as copras inxénuas que a musa popular derramou nos beizos do pobo. Os ledos aturuxos e as doces cantigas foron chamar â porta d-ela c'un bico de amor implorante e envolveito en calados romanticismos.
      Oubeaban os cans ao luar que esbaraba encol das augas do río, e no ceo estreliñas toleironas andaban a fuxir e a se esconder.
      Lueiro lembrábase cal si fora hoxe. Ela asomara â fenestra e dixeralle aquelas verbas que inda levaba cravadas na alma.
      —Xa ves Pedro, os dous somos probes ¡Non pode ser!
      Lueiro calara, calara que xa tiña cartos aforrados para escomenzal-a vida, Que a pobreza con amor e dourada e lumiosa. Que a felicidade voa mais outo que o materialismo do diñeiro. Nada de'sto que pensaba, dixera. Pol-a contra rendírase con bagoas nos ollos sintindo no corazón o golpe tráxico das ilusións que se veñen abaixo.
      —¡Eu Pedro, quéroche ben! Mais ti ben o sabes ¡Non pode ser!
      Agora removendo as lembranzas pensaba como aquelas verbas enloitaran decote a sua vida ¡Era verdade! ¡Gran verdade! ¡Non pode ser! Por sabido que non. Nin a ledicia nin a felicidade, nin tan siquera un acougo ditoso nos derradeiros anos da sua vida
      —¡Non!... ¡Non!... —dixera sempre unha vos nos seus oubidos— ¡Non pode ser!... ¡Non pode ser!...
      A noite pechábase n-unha espiral de medos, cal o diafragma d'un ollo somnolento.
      De repente, un lamento acorado soou ao lado do leito de Lueiro.
      —¡Ay!... ¡Ay! ¡Deus me ampare!...
      O labrego adiviñou na escuridade ao vello mariñeiro Cibran do Estevo, sentado na cama.
      —¡Ey, Cibran! ¿Ti que tês? —perguntou a tentas—.
      —¡Ay! ¡Ay! ¡Eu morro! ¡Eu morro!
      Soou un golpe do corpo sobre os muelles do colchón.
      —¡Ay ti! ¿Queres que chame?
      Respondeull-un gurgullo afogado que foi baixando até calar de todo.
      Lueiro asustado agachou a cara baixo as roupas; e sômente sentía a carreira rápida do seu corazón.
      Daquela, furando o silenzo, esbarando mainamente encol das têbras molladas de lua, soaba lonxana a risa branca da gaita tecendo xoyas irreaes de sonoridades garimosas. As suas pingas de esmeralda caían na alma do labrego como amargas escumas do mar.
      A gaitiña leda das alboradas ía chamar âs portas do Asilo como un eco da vida pasada...
      ¿Mais, ti, gaita da terra nosa heraldo das belas festas e ruadas da mocedá ¿Porque ves turbar a pas tristeira da casa da caridade, soando cal voz profana que fala das cousas que non voltarán?
      Mais, non, ti cantas na noite leda do Nadal por que sabes que hay oubidos que recollen atentos a tua canción de saudade. Que os ollos caducos a través das bagoas da lembranza, ollan decontado as douradas prayas que bate o mar. As prolificas leiras verdecentes húmidas pol-o orballo dos amañeceres. As lexións bruantes dos piñeiraes, nas que canta o Nordeste os salmos barudos e rexos da patria do futuro.
      ¡Soa meiga gaitiña da Terra! ¡Soa! Que ves bicar os corazóns feridos da vida e pousar nas almas dos que esperan morrer, valeiros de ilusións, unha despedida amercendante e tenra da Terra-Nai.
      E Lueiro, aniquilado de emoción, sin forzas para erguerse mordía o embozo silenciando os saloucos, e as suas bágoas, salobres e tepedas mollaron longo tempo as sabans do leito.


&lt;center&gt;IX&lt;/center&gt;
 
     Moitos días levaba Pedro Lueiro postrado no leito. Unha estrana doenza ia minando por instantes a sua vida. O corazón choutáballe arbitrariamente sin a lenta isocronía da normalidade con xordos gurgullos cal unha vexiga chea de auga.
      Dormía pouco, as longas noites de inverno desprumaban aos seus ollos n-un vagar lento de minuto por minuto; mais cando o cabo conquería o sono âs poucas horas esperataba acorado cheo de sobresalto e sintindose afogar entanto o corazón galgaba desaforado n-unha tola carreira.
      E apertando coa man o costado esquerdo Lueiro sentiase presa d'un medo infantil â morte, que viña chegando por momentos, con un andar perguizoso e canso cheo de mouras torturas crueles.
      E de novo a vida, a sua probe vida valeira, pasaba nun cortexo de pesares pol-a imaxinación. Os tempos de rapás cando el andaba aos niños no monte de Garramal, os istantes alborales da sua adolescenza. Os días de desgracia e dôr dos derradeiros anos... Corrían n-un vertixinoso desfile de coadros animados, cheos de vida e de releve antre os desgarramentos capciosos das trebas.
      O labrego esaminábaos atentamente. Non había en todos eles nin a menor sombra de vicio ou de pecado. A sua vida discurrira escondida, esbarando por un rego inalterabel sin torcer nin desviare o seu rumbo decote fixo e igoal camiño da morte que parecía agardalo sin presas.
      Ningún remordimento podia pois enturbiar os poucos días que lle quedaban no mundo. Lueiro traballara sempre e fora bô con todos, non recibindo en troques senón desprezos e malas aucións, abandono dos amigos e indifrenza dos parentes que non lle tenderan unha man caridosa, na sua desgracia.
      Se verdeiramente había unha vida mais alá, onde se premia aos bôs e castigase aos malos o vello nada tiña que recear; mais se nona houbera d'abondo compensado quedaba de non voltar a sofrir outrotanto.
      Así o Lueiro pensaba para se consolar; mais no fondo, un medo ao desconocido conmovíao até as bágoas. Contemplabase xa inerte, pechado n-unha estreita caixa de piñeiro, a lombos de catro asilados, camiño do camposanto da cibdade. ¡Nin tan siquera o consolo lle quedaba de ser enterrado no adro da eirexa da sua aldea!
      Alí, soyo, esquencido de todos ficaría na noite eterna que acolle âs almas no outro mundo. Nin un ser querido que chorara por el, nin rapaciños enloitados que viñesen a pôr frores na terra do seu sepulcro.
      Nunca tan fondo nin mergurador, fora n-el o sentimento dôroso da soedade e do desamparo.
      No mais intimo da alma algo rebelabáse â idea da morte. Era cal si a tranquilidade dos rios que se van ao mar sin medo nin ledicia do pielago iñoto vivira no seu esprito erguendô n-un sentimento de inmortalidade.
      O Lueiro finou por se non entender. D'un lado o esprito con esta interrogación incontestabel —«¿Para que o vivir»? Do outro o corpo resistindose —«¿Para que o morrer»? En realidade ¿El era posible o morrer? ¿Sería posibel o desparecer ese sentimento de vida que era a alma mesma? ¿Enton sería verdade que había un outro mundo e que a morte era somente unha insiñificante variación? Algo atopou que afirmara a derradeira conxetura. Era él mesmo, era o seu esprito querendo persistir, o seu corpo que se derramaría en vermes con un canto prolifico de vida ¡De vida sempre eterna!
      No fondo da sala, tremaba aos pes d'un cristo a lus d'unha lampariña con intermitencias agónicas como unha estrela presa que quixera fuxir ao ceo e desprenderse con fortes aleteos.
      Lonxe oubiase o berrar, do Parvo de Codeseda presa d'un ataque de ramo cativo.
      O Lueiro ficara dormido respirando congoxosamente e na sua faciana comenzaba a marcarse a risada macabra e lúgubre da caliveira.
      Súpetamente sintira un forte dôr no peito cal si unha pedra gravitara encol. A testa fixoselle pesada e chea de ruidos, como borracho comenzou a falar cousas sin senso... As mans foron crispandose n-un xesto de agarrar.
      ...Logo, un salayo, un salayo forte, intenso, de felicidade de ben-estar pretórico...
      Como saído do fondo d'un pozo, Lueiro morreu ao respirar en libertade...
      No dormitorio silenzo, un silenzo denso e mouro que era a mesma paz do Asilo, onde a morte é un hospede familiar, que se senta agardando, axexante â veira dos leitos dos durmentes.
      Fora, no outro do ceo, a Lua acochábase antre as nubens negras, tembrorosa de frío.
      ...Unha estreliña correu fuxitiva até se apagar...
      ...Xa o mestre Prisciliano, vello astrologo das terras de Tyde, dixera outrora, que as ánimas dos mortaes, purifícanse na Lua, dos seus pecados e que as estrelas son símbolos das nosas vidas...
      
                            &lt;big&gt;''L. Amado Carballo.''&lt;/big&gt;

      Pontevedra - Mes do San Martiño 1923.

            Prohibida a tradución sin permiso do autor.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Ficheiro:Lar 5, L. Amado Carballo, Os probes de Deus, fin.jpg|600px|center]]
{{Wikipedia}}
[[Categoría:1923]]
[[Categoría:1925]]
[[Categoría:Luís Amado Carballo]]
[[Categoría:Novelas]]
[[Categoría:Lar]]</text>
      <sha1>q14dfmxfyri0clz6k550j831fnexkgp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Os pobres de Deus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4498</id>
    <redirect title="Os probes de Deus" />
    <revision>
      <id>14867</id>
      <timestamp>2016-05-18T11:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Os pobres de Deus]]&quot; a &quot;[[Os probes de Deus]]&quot;</comment>
      <origin>14867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="bakxb1005rdyjnkajzk8tk93etlyite" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Os probes de Deus]]</text>
      <sha1>bakxb1005rdyjnkajzk8tk93etlyite</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>L. Amado Carballo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4500</id>
    <redirect title="Autor:Luís Amado Carballo" />
    <revision>
      <id>14871</id>
      <timestamp>2016-05-18T11:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Luís Amado Carballo]]&quot;</comment>
      <origin>14871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="5bo77hobjverxbbdqfhksjb3l8x5znd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Luís Amado Carballo]]</text>
      <sha1>5bo77hobjverxbbdqfhksjb3l8x5znd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Galo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4501</id>
    <revision>
      <id>15501</id>
      <parentid>14905</parentid>
      <timestamp>2017-01-09T14:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16901" sha1="nwdth891tjlzw8fxng4hpln3uxvv2za" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{encabezar
|nome=[[Ficheiro:Luis Amado Carballo, O Galo, Nós, Pubricacións Galegas e Imprenta, Real 36-1º. A Cruña, 1928.jpg|300px]]
|autor=[[Luis Amado Carballo]]
|dataano=1928
}}

{{Prose}}
&lt;poem&gt;

   Luís Amado Carballo —1901-27— atópase ainda moi perto de nós. O seu pulso latexa coa forza d'hai uns anos nas nosas letras. E por eso, poI-o ter tan perto, coido audacioso o intento de o definir dentro do conxunto da xente moza. 
   Ha de pasar tempo. A literatura de hoxe irá madurando e tomando corpo n'unha persoalidade integral. E logo, ô frente d'unha edición ben ordeada e composta da sua obra, será o intre de señalar, xustamente, o seu posto no mapa do noso renacimento. 
&lt;center&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;/center&gt;
   Camiño da miña terra —como sua nas veiras de Lérez— dei con él (vrán de 1927) n'unha casiña homilde de Pontevedra. Inda que nunca nos víramos os nosos brazos cruzáronse como pra refrorecer unha vella aperta. Falamos de &quot;Proel&quot; —que saíra facía pouco—, da nova xente e das novas ideas encol da nosa terra. El agardaba vivir n'unha escola da montana —quezais poI-o outo Paraño— onde se reporía da saude perdida na bretemosa veiramar. Comporía libros de romances galegos e vidas de santos. Remataría a carreira de Letras. Na rede miragreira da Edade Meia galega enmallara o seu espírito de poeta aldeán. 
   Aquel mesmo día — ¡quen-o dixera!— ô longo das ruas vilegas quedou a madeixa das suas pisadas derradeiras. Non tardou a morte —él ben-a sentía ir e vir ô redor seu con silenzos de loba— en s'erguer diante d'él, ispida e dura, pra lle segal-a vida coma un xunco. 
   Vida a sua na que Galicia acochaba un tesouro de verbas risoñas. 
&lt;center&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;/center&gt;
   Din as xentes que pol-a veira do río unha moza namorada escoita o ecoar das augas nos valgados e o remorso das carballeiras, soñando n'ese tesouro de verbas que nunca mais frorecerán.

O. E.&lt;ref&gt;Xosé Otero Espasandín.&lt;/ref&gt;


          O Galo

Abrell'as portas ao día
co-a chave do teu cantar
que xa na fonte da Lua
está lavada a mañán.


Bótall'o teu aturuxo
a paisaxe dend'o val
qu'o gran balbo das estrelas
cairá serodio no mar.


O campo cheo de frío
busca un anaco de sol,
alcéndelle unha fogueira
co lume da tua voz.


          S - 6

A sua queixa no brañal
debulla con voz de prata
a fonte, nunha sonata
no clavecin de cristal,
e arrente d'unha silveira
monea no violón
con triste e pesado son
unha abella aventureira.


Aló n'un souto remoto
un grilo ben afinado
trema un fadiño miñoto
«muito ben repinicado»,
e o concertista pin pin
rebuldante poI-os matos
acompáñao en pizzicatos
no seu besgo violín.


O xílgaro mais alá
con voz de tipre barata
acomete unha fermata
de ópera italiâ,
e o cuco no piñeiral
con gran degaranza proba
na frauta do trinque nova
tod'a escala natural.


Entran «a tempo» facendo
os piñeiros violinistas
en compaña dos soistas
un sentimental crescendo,
e como na Pastoral
ten un canto realista
d'emoción oitocentista
o rego antr'o salgueiral.


          Desconsolo

Deixando aa fonte á chorar
fuxe o río pol-o quenlle
con pasadas de cristal...

              — Ay amante, amante
              ¿cando voltarás?,
              será pol-a Páscoa
              ou pol-a Trindá...


O cantar do merlo
quérea consolar:

              Voltará o amante
              ben cedo cicais,
              cicais poI-a Páscoa
              ou pol-a Trindá.
              Pon frores no pelo
              si é de lei, virá.


Contéstalle a fonte
no seu saloucar:

              Amores que fuxen
              xa non voltarán,
              nin pol-a Páscoa
              nin pol-a Trindá.
              Soyo follas secas
              Outono m'ha dar.


Ficaban tan soyo
na branca mañán,
o fuxir do río
y-a fonte a chorar.


          Noivos

Primaveira galanada
con collares de luar
e con pendentes de estrelas
está ô seu noivo á agardar.
Domente os ventos de Marzo
tecen seu manto de noiva
pregunta ao paxaro sabio
degarante e ruborosa:
                  Cuco-rey
                  rabo d' escoba
                  cantos días faltan
                  para a miña boda?


O paxaro decontado
poñíase a cantar
e o corazón latexante
estaba a moza á contar:
                  Un, dous, tres,
                  te non trabucache
                  meu bô cuco-rey?


Domente qu'ela escoitaba
tremecida de vergonza
xa estaba Mayo galán
entrándolle pol-a porta.


 As cantigas do berce

Un carrizo namorado
afogóuse nun luceiro;
chora o monte y-a campía,
de loito vistius'o vento.


Como un paxariño horfo
nas mans morréusem'o día,
arrechegueino ao meu peito
por ver si lle daba a vida.


Vaite choiva e vente sol
qu'imos á xogar â leira
cô moneco bonitiño
que meu pai trouxo da feira.


Aquil berce está valeiro
y-a naiciña anda a chorar,
o meniño está no ceo
coas estrelas a brincar.


A campía escurecida
chora tremando co frío,
a probiña quedóu horfa
qu'o día afogóu no río.


          Lua

A lua é velliña,
de brancos cabelos,
de enrugas de ouro
e de olliños cegos.


Érguese do leito
das foulas do mar
palpando os espazos
para camiñar.


Anda pol-o mundo
sin ver a onde vay
poil-as estreliñas
lévanna da man.


Envolveita en néboas
hase de abrigar
pois como vai vella
tense de coidar.


Cando na outa noite
brua o temporal
a lua antr'as tebras
tápase a tremar.


E así qu'o mal tempo
amainado vai
asoma a faciana
y-espalla o luar.


          Os Reis

Na branca noite de inverno
acochadiño co frío,
envolveito no luar,
no salgueiral chora o río.
                   O camiño torto
                   que vai pra Belén
                   levaba no colo
                   aos tres vellos reis.
Anda a lua poI-o ceo,
vaga lembranza a chorar,
o vento ficóu pousado
nas ponlas do piñeiral.
                   A estreliña errante
                   aboya no alén,
                   dos mares do ceo
                   bíblico bourel.
A noite está caladiña
e o silenzo abríu as azas,
pra non espertar ao neno
até os astros se pararan.
                   Ao roibo meniño
                   que ven de nacer,
                   dos xardíns da groria
                   tenro carabel.
PoI-os montes e valgadas
chegan pastoriños nenos
levando nos corazóns
arrecendores d'encenso.
                   Líricas ovellas
                   andan a xemer
                   no colo das mozas
                   con voz de rabel.
Cantan salmos as estrelas
acunadas poI-o mar
que brua con son de orgao
unha canzón de arrolar.
                   Cinguidos das tebras
                   os velliños reis
                   camiñan soñando
                   co amañecer.
PoI-as rayolas da lua
baixan falando a modiño
anxos que velan o sono
do divino pequeniño.
                   O craro camiño
                   que levaba aos Reis
                   chegando ond'o neno
                   bicáball'os pés.


          Muiñeira

Brinca o sol...
na campía noiva...
como un corazón...
Brinca o sol...
            Unha mañán de San Xoan
            atopei a fror das ágoas,
            dend'aquela levo en min
            unha mágoa de arelanzas.
Na terra...
no ceo...
no monte...
no val...
Non atopo acougo
pra tan fondo mal.
            Agora que ven o tempo
            dos romaxes e rueiros
            confesarei meu amor
            â meiga nena qu'eu quero.
Cantor
reiseñor
que cantas â lua
que cantas ao sol,
dam'o teu tremar
que chore ou que morra
arelo cantar.
            No peito do serán tenro
            cravei unha bágoa branca
            e cando chegóu a noite
            era unha estrela de prata.
Chouta no muiño
tolo remuiño
das ágoas ferventes
a escuma alboral.
Cantigas de amores
as bágoas da lua
aheito no chán.
            As campanas de Mourente
            as campanas de Marcón
            xogan nas nubens do ceo
            pol-a festa do patrón.
Corren toleironas
apañando estrelas
no fondo do mar.
A cantata lírica
dos grilos nas leiras
recende a luar.
            Con limpos traxes de festa
            bailan copras e alalás
            encol das veigas lavadas
            pol-o orballo da mañán.
Brincan con ledicia
de donda caricia
pol-a herbiña mol,
segándoos con fouces
de lua crecente
apañan n'un feixe
os rayos do sol.
            O luceiro namorado
            dos falares da fontenla
            quixo ser folla outoniza
            pra verse afogado n'ela.
Un triste cantar
pendura das ponlas
d'aquel piñeiral
bágoas de saudade,
tenra despedida
as azas das dornas
que van pol-o mar.
            A campía escurecida
            chora tremando cô frío,
            a probiña quedou horfa
            qu'o día afogóu no río.
Vel-o ei vai o sol,
abuado, tristeiro,
sin lus, sin coor...
Vel-o ei vai o sol...


          Vendima

Duro coitelo de lua,
o aturuxo da raza,
fai vendima de cantares
na viña da miña alma.


De tanto sol que acotío
entra no peto do mar
un asombrante tesouro
nas suas fonduras hai.


Cheo de lus amarela
o albariño miudo,
garda nos seus louros ácios
o celme do sol maduro.


O pano longo do mar
inxuta o suor da lua.
As estrelas embazadas
cabelan as suas prumas.


A corda do hourizonte
aforcará ao día mesto
cando o sol coroe as ágoas
de saloucos sanguiñentos.


      Os piñeiros mortos

   Afiado o berro dos carros
fende o sol-pôr amarelo.
Rube a lua poI-o monte
para despedil-o enterro.

                  —

   As estrelas en ringleiras
alumean o vieiro;
o bosque despeiteado
enloitouse de silenzo.

                  —

   Co ollar humido de verde
camiñan os bois labregos,
levando os piñeiros mortos
no primeiro cadaleito.

                  —

   —O serán cóncavo e fondo
molla poI-o mar os ecos
das doídas bateladas
que pinga a campá do ceo—

                  —

   Ficou chorando no campo
o enorme e viudo vento,
buscándoos âs palpadelas
na orfandade do ermo.


            Mariñeiro

Era un peixe e ficou presa
a tua ollada sangal
no aparello do hourizonte
sin poder ir mais alá.
     Pigoreiro
     das mansas foulas
     que borracho de lua estás,
     nos teus ollos debalan os lonxes
     como as foulas no horfo areal.
No Stadium do mar aberto
sintindo a marea ampear
ganache o Derby do vento
Jockey en foulas pur sang.
     Mariñeiro
     —poeta das ágoas—
     o teu remo bravo e lanzal
     escribíu unha estrofa na ría
     para un canto de libertá.
Teu corazón ao garete
algún día ancorarás
nos portos sentimentaes
que treman no teu ollar.
     Mariñeiro
     de ollos viaxeiros
     —irmandado cô temporal—
     o proel ispido da canzón tua
     no argazo balbo foi aniñar.
Nunha noite de galerna
os ventos atoparán
como unha cruz, teu cadavre
nas mans viudas do mar.


            Outa mar

Sal o fato albar das foulas
á espallarse pol-o mar,
a lua vainas gardando
con fidelidá de can.


Encol do berce das ágoas
está o vento adormecido,
no ceo morno e cinzento
ficóu o día esquencido.


No mar noviño do trinque
báñanse as nubens preñadas
que pra curar mal de andacio
viñeron dend'a montana.


As estrelas pescadoras
maman o leite do abrente,
nas cuncas de pau das dornas
a escuma das velas ferve.


Nas ágoas do amañecer
a choiva larga o aparello,
fican pechadal-as roitas
e o mar tornarase cego.


          Fuxe o día encol das ágoas
          nas velas do galeón
          que leva a estrela da tarde
          na punta do botalón.


               Cabela, cabela
               arado e traineira,
               unha poI-o mar
               outro poI-a terra.


     Pandeirada do bó e do
              mal tempo

Quente como un corazón
nos secos beizos da terra
oxe deita sangue o sol.


O vento é bon tecelán
que côs novelos das nubens
faille unha sabán ao mar.


Soa o mar como un pandeiro
nos cons da costa baruda
baticado pol-o vento.


O sol berróu coa mañán,
ela ten bágoas nos ollos
él non saíu a alumear.


Pra tomar pulo no vô
o sol póusase na terra
nos uzales do Avión.


Cando vai pechando a noite
a neve con medo ao lobo
ven baixando poI-o monte.


     Muiñeira de todo tempo

                    Antre herbales frescos
                    o craro camiño
                    arrastrando os zocos
                    vai para o muiño.
                    Envolto no vento
                    tirando do chán
                    o piñeiro é un grobo
                    e arela voar.
Ei ven o tempo de sachal-o ceo
ei ven o tempo do ceo sachar,
segal-a ferrán das nubens serodias
para as estrelas do vran sementar.
                    O campo está hoxe
                    de fresco pintado,
                    esta noite os ríos
                    dormen enrolados.
                    A Illa de Ons
                    preñada do mar
                    durmiuse no berce
                    qu'avala o luar .
Lambe o voo sangal das pombas no lonxe
a man agoacenta do ceo enrugado,
de tanto rubir ao monte con xente
o probe camiño xa vai medio canso.
                    Naceu antr'as nubens
                    o Outono frieiro,
                    ollos amarelos
                    que choran no vento.
                    Bica o vento mozo
                    a terra dispida
                    cos beizos quencidos
                    da rosa alcendida.


            Arrieiro

Oubeando pol-a bouza
o vento murcho d'outono
anda pol-a noite adiante
triste como o can sin dono.
            Ao baixar poI-o Paraño
            xa se esperguizaba a Lua
            antr'as foIlas d-un carballo.
PoI-o camiño de estrelas
esbara o cantar do arrieiro,
leva o compás nas campaíñas
o macho que vai dianteiro.
            Medra como unha marea
            o avalar perguiceiro
            das montanas de Tras- Deza.
Nos meus beizos dorme o bico
qu'algún día ch-ei de dar
como dormen as estrelas
arroladas pol-o mar.
            Ao chegar ao Carballiño
            eran as doce na lua
            y-estaba morto o camiño.
No argadelo do teu corpo
devano a miña emoción,
un repinicar de estrelas
voa no meu corazón.
            A costiña de Canedo
            agarda ao sol que lle faga
            a loira trenza do pelo.
Contei meu querer â lua
por non ter con quen chorar,
dend'entón as miñas mágoas
son dondas com-o luar.
            Xa canta o vento gaiteiro
            peiteando os soutos barbudos
            que a luzada virá cedo.
Pra o muiño do luar
que fartan ríos de tebras
a moura moega do ceo
botaba o seu grau de estrelas.


         Canto de Arada

O val é un niño quente
onde de espaldas â igrexa
por direito de pernada
cásase o arado coa terra.
              Sementías de milleiros
              e montanas cachapudas...
              ¡Terra brava de Soutelo!
O sol vai guiando âs nubens
coa sua aguillada tépeda,
brinca coma un chafarís
o cantar d'unha laberca.
              Rube pol-a encosta o vento
              levando feixes de nubens
              acarón de Sanguñedo.
Ceo e terra están ispidos
como outrora Adán e Eva,
foi a mazán do pecado
unha nuben volandeira.
              Na caeira de Vilariño
              ao chegal-a primadeira
              fai a brétema o seu niño.
As nubens choutan â comba
coa corda do Arco da vella
e pol-o monte os camiños
fuxen co medo das têbras.
              O Sol cara a Millerada
              vai segando na ferrán
              coa sua fouce dourada.
En ringla pol-o hourizonte
coas candeíñas acesas
ventaba a morte do día
a compaña das estrelas.
              Xa saíu a Lua choca
              levando o fato dos pitos
              enriba de Pardesoa.
Encol da Terra de Montes
funga o Sol como unha abella
deixando vinchas de mel
escoando pol-as leiras.
              O vento cego relouca
              viudo de clocheles e árbores
              no casal de Vilapouca.


              Pontevedra
                (Século XIX)

               Pontevedra é boa vila
          dá de beber á quen pasa
          a fonte na Ferrería
          San Bartolomeu na praza.

   No dondo colo do vento
quedous'a choiva durmida.
Lonxe as casas da cibdade
baixan á beber na ría.
Dos beizos escoa a copra
Pontevedra é boa vila.


   Cand'o sol cae nas pedras
pescudando un grolo d'agoa
a sombrilla abren os árbores
par'o paxaro ximnasta.
Fervendo luz de lua fresca
dá de beber á quen pasa.


   Choutando pol-os clocheles,
entrou o Corpus na vila.
Chora esquencida na rua
a gaita recen nacida.
O ceo vai com'un foguete
a fonte na Ferrería.


   Trema no berce da tarde
a vella voz das guitarras
Ô pé da rexa amorosa
veu morrer o toque d'Animas
que bota a pastar nas nubens
San Bartolomeu na praza.
&lt;br /&gt;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:1928]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Luís Amado Carballo]]</text>
      <sha1>nwdth891tjlzw8fxng4hpln3uxvv2za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ISBN</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4502</id>
    <redirect title="Especial:Fontes bibliográficas" />
    <revision>
      <id>14877</id>
      <timestamp>2016-05-18T20:19:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Especial:Fontes bibliográficas]]&quot;</comment>
      <origin>14877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="1hf4drmo9wuh2zy968ircjr1xutrfwb" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Especial:Fontes bibliográficas]]</text>
      <sha1>1hf4drmo9wuh2zy968ircjr1xutrfwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luis Amado Carballo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4503</id>
    <redirect title="Autor:Luís Amado Carballo" />
    <revision>
      <id>14881</id>
      <timestamp>2016-05-18T20:28:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Luís Amado Carballo]]&quot;</comment>
      <origin>14881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="5bo77hobjverxbbdqfhksjb3l8x5znd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Luís Amado Carballo]]</text>
      <sha1>5bo77hobjverxbbdqfhksjb3l8x5znd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Galileo Galilei</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4506</id>
    <revision>
      <id>14921</id>
      <parentid>14920</parentid>
      <timestamp>2016-05-24T22:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>14921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="263" sha1="gdkwas51utdlrn8yoh0ciifvsckh7ja" xml:space="preserve">'''Galileo Galilei''' ([[w:Pisa|Pisa]], 1564 – [[w:Arcetri|Arcetri]], 1642), físico, filósofo, astrónomo e matemático italiano.

== Obra ==
=== Documentos ===
*[[Abxuración de Galileo Galilei]]   (1633)

{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Autores-G]]</text>
      <sha1>gdkwas51utdlrn8yoh0ciifvsckh7ja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abxuración de Galileo Galilei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4507</id>
    <revision>
      <id>15369</id>
      <parentid>15368</parentid>
      <timestamp>2016-06-23T17:21:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:GL-A]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>15369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2991" sha1="9ggda9idc1f5cnodig8ojkk1vi2xvv8" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Abxuración de Galileo Galilei
|autor=[[Galileo Galilei]]
|dataano=1633
|datadía=22
|datames=xuño
}}
{{Prose}}
Eu, Galileo, fillo do finado Vicenzo Galileo de Florencia, de idade 70 anos, constituído en persoa no xuízo, e de xeonllos diante de vos, Eminentísimos e Reverendísimos Cardeais, Inquisidores xerais en toda a República Cristiá contra a herética perversidade; tendo diante dos meus ollos os sacrosantos Evanxeos, ós que toco coas propias mans, xuro que sempre crin, creo agora, e coa axuda de Deus crerei no futuro, todo aquelo que mantén, predica e ensina a a Santa Igrexa Católica e Apostólica. Mais por mor deste Santo Oficio, por ter eu, despois de serme establecido como precepto ordenado de xeito xurídico e taxativo polo mesmo que en calquera circunstancia debía deixar a falsa opinión de que o sol está no centro do mundo e que non se move, e que a terra non está no centro do mundo e se move, e que non podía ter, difundir nin ensinar de ningún xeito, nin de palabra nin por escrito, a dita falsa doutrina, e despois de serme notificado que dita doutrina é contraria á Sagrada Escritura, escrito e dado á imprenta un libro no que trato a mesma doutrina xa condenada e aporto razóns con moita eficacia a favor dela, sen aportar ningunha solución, fun xulgado vehementemente sospeitoso de herexía, isto é, de ter mantido e crido que o sol está no centro do mundo e inmóbil e que a terra non sexa centro e se mova;

Polo tanto, querendo eu levar da mente das Súas Eminencias e de cada fiel Cristián esta sospeita vehemente, de xeito xusto concibida de min, con sincero corazón e fe non finxida abxuro, maldigo e detesto os antes ditos erros e herexías, e en xeral todos e calquera outros erros, herexías e seitas contrarias á Santa Igrexa; e xuro que para o futuro non direi máis nin aseverarei, de viva voz ou por escrito, cousas tales polas que se poda ter sospeitas semellantes; e aínda se chego a coñecer algún herético ou sospeitoso de herexía, denunciareino a este Santo Oficio, ou ó Inquisidor ou Ordinario do lugar onde me atope.

Tamén xuro e prometo cumprir e observar por enteiro todas as penitencias que se me puxeron ou me serán impostas por este Santo Oficio; e contravindo algunha das miñas promesas e xuramentos debidos, que Deus non o permita, sométome a todas as penas e castigos que son, polos sacros cánons e outras constitucións xerais e particulares impostas e promulgadas contra delincuentes semellantes. Así me axude Deus e estes seus santos Evanxeos, que toco coas miñas mans.

Eu Galileo Galilei abxurei xurei e prometín e obrigueime ó antes dito; e dando fe da verdade, da miña propia man escribín a presente cédula da miña abxuración e reciteina de palabra en palabra, en Roma, no convento da Minerva, neste día 22 de xuño de 1633.

Eu Galileo Galilei abxurei como di enriba, de man propia.

[[Categoría:Traducións do italiano]]
[[Categoría:1633]]
[[Categoría:GL-A]]</text>
      <sha1>9ggda9idc1f5cnodig8ojkk1vi2xvv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galileo Galilei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4508</id>
    <redirect title="Autor:Galileo Galilei" />
    <revision>
      <id>14918</id>
      <timestamp>2016-05-24T19:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>redir.</comment>
      <origin>14918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="t43zks4ych2i9zef7bfp1113r09f0hu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor: Galileo Galilei]]</text>
      <sha1>t43zks4ych2i9zef7bfp1113r09f0hu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores MGP</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4510</id>
    <revision>
      <id>14922</id>
      <timestamp>2016-05-25T07:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Mathematics Genealogy Project|MGP]].  {{TOC categoría}}  [...&quot;</comment>
      <origin>14922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242" sha1="qjt4umlvj7pr8e1ar67hcu50t984qio" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Mathematics Genealogy Project|MGP]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|MGP]]</text>
      <sha1>qjt4umlvj7pr8e1ar67hcu50t984qio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1633</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4511</id>
    <revision>
      <id>14923</id>
      <timestamp>2016-05-25T07:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVII]]&quot;</comment>
      <origin>14923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="l4ld1k9ch8w7qmd8tos1eyl7lr9fkft" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVII]]</text>
      <sha1>l4ld1k9ch8w7qmd8tos1eyl7lr9fkft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/En Cornes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4512</id>
    <revision>
      <id>16449</id>
      <parentid>16447</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T22:39:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2621" sha1="c2qtrda5rei0mxz7il704txseke6llf" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Autor:Rosalía de Castro|Rosalía Castro]]
|data= 
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;EN CORNES&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
  Formoso campo de Cornes,
Cando te crobes de lirios
Tamen se me crobe á yalma
De pensamentos sombrisos.
De Cornes lindo lugare
Que cruzan tantos camiños,
Anque cuberto de rosas,
As rosas, tamén fan guizos.

  Antr'as pedras, alelises,
Antr'os toxos, campanillas,
Por antr'os musgos, violas,
Regos, por antr'as curtiñas,
Río abaixo está o moiño,
Compostela, río arriba...
Río arriba, ou río abaixo,
Todo é calma na campía.

  Convidando á meditare,
Soan de Conxo as campanas,
Beben os bois n'o teu río
Y o sol alegra á escampada.
D'as tuas casas terreñas
Say fume e os galos cantan...
¡Quen en tan fresco retiro
Dirá que as dores fan lama!

  Donde hay homes hai pesares,
Mais n'os teus campos, ña terra,
Maxiño que os hay mais fondos,
Cando t'amostras mais leda.
¡Por qu'eses trios d'os páxaros,
Eses ecos y esas brétemas
Vaporosas, y esas frores,
N'alma triste, canto pesan!

  Po-las silveiras errante
Vexo un-ha meniña orfa
Que triste vay marmurando, 
-Ña Virxe, quen rosa fora!
-¿Porque qués ser rosa, nena?
Lle preguntei cariñosa,
Y ela contesta sorrindo,
-Porque non ten fame as rosas.

  Cost'arriba, cost'arriba,
Desandemo-lo camiño,
Fuxamos d'este sosego
Dos pesares enemigo.
¡Que negro contraste forman,
D'a natureza o tranquilo
Reposo, co as ansias feras
Que abaten o inxel esprito!

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
  Cruceiro de Ramirez que t'ergues solitario
D'os agros n'a expranada, ant'ras rosas d'os campos,
O sol d'a tarde pousa, en tí ó postreiro rayo
Coma n'un alma triste, pousa un soño dourado.

Algun-ha vez n'o estio, en o teu pé sentada
Escoito silenciosa, mentras á tarde acaba:
Baixo d'as pedras mudas, que teu secreto gardan
Maxino que resoa o brando son d'un arpa,
¡Musica incompresible que d'outros mundos fala!

  ¡Tal de Memnon s'oian ó amañcer n'a estatua,
Aqueles son divinos que as almas encantaban!

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;
  Ódiote campo fresco,
C'os teus verdes valados,
C'os teus altos loureiros
Y os teus camiños brancos
Sembrados de violetas,
Cubertos d'emparrados.
  Ódiovos montes soaves
Que o sol poniente aluma,
Qu'en noites mais sereas
Vin o fulgor d'a lua,
Y ond'en mellores dias
Vaguey po-las alturas.
 E tí tamén, pequeno
Rio, cal n'outro hermoso
Tamén aborrecido,
És antr'os meu recordos...
¡Porque vos amey tanto,
E porque así vos odio!
&lt;/poem&gt;


{{Paxinación|Tanto e tanto nos odiamos|San Lourenzo}}
&lt;/div&gt;
[[Category:GL-T]]
[[Categoría:D'a terra]]</text>
      <sha1>c2qtrda5rei0mxz7il704txseke6llf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Para un país longincuo e misterioso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4513</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías/Sonetos" />
    <revision>
      <id>14928</id>
      <timestamp>2016-05-26T17:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Para un país longincuo e misterioso]]&quot; a &quot;[[Ensaios e poesías/Sonetos]]&quot;</comment>
      <origin>14928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="hz3oocnven6643b9214rhnxemwmmvew" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías/Sonetos]]</text>
      <sha1>hz3oocnven6643b9214rhnxemwmmvew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xohán Vicente Viqueira</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4515</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Vicente Viqueira" />
    <revision>
      <id>14930</id>
      <timestamp>2016-05-26T17:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xoán Vicente Viqueira]]&quot;</comment>
      <origin>14930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="m52e6g7a6haqbl59bwopggfm7xyw2ul" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Vicente Viqueira]]</text>
      <sha1>m52e6g7a6haqbl59bwopggfm7xyw2ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Pensamentos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4516</id>
    <revision>
      <id>15067</id>
      <parentid>14931</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T10:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3182" sha1="s6h33xbgrbn5bi50few42v8vrrrwp2v" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xohán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=4-XI-1918
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;P E N S A M E N T O S&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


&lt;center&gt;Á MEMORIA DO INSINNE GALEGO&lt;br /&gt;LOIS PORTEIRO GAREA&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} ¿{{Smallcaps|Cales}} son os pobos qu'hoxe emergullan a fase da historia? Os que tiñan creada a sua conscencia nacional: Hungría, Finlandia, Bohemia. ¡O día de mañán será tamén Irlanda e... tantos outros! O
primeiro para unha nación sere libre é coñecer a sua propia esencia, o seu propio ser; millor aínda, sentilo varuda e fondamente, ser conscente d'ele. ¡A única verdadeira política para as razas oprimidas
é o espertamento da sua alma!

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} ¡Lembrémonos! De Navia para acó fálase galego, os que moran n'aquelas térras son galegos. ¡E grande parte do Bierzo é tamén noso! A Galicia histórica é máis extensa do que a Galicia actual!

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Hoje atravesamos por un dos máis grandes momentos da historia do mundo. ¡Non esquezamos o noso deber; cumpramos a nosa misión! ¡A humanidade espéraa de nos!

&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Vede eiquí o que debe ser o noso programa inmediato:

{{Espazos|3}} 1.º Autonomía integral para Galicia (sustituíndo as actuaes Diputaciós por un parlamento galego).

{{Espazos|3}} 2.º Autonomía municipal (condiciós as duas para o que sigue).

{{Espazos|3}} 3.º Leis sociaes (liberación dos labregos, leis para os obreiros e labregos, retiros da vellez, seguro contra o paro forzoso, enferme-dade, etc.).

{{Espazos|3}} 4.º Reforma do insino (ampliación d'escolas, reforma do bacharelado, ampliación e renovación da Universidade, creación das escolas técnicas).

{{Espazos|3}} 5.º Fomento da riqueza (protección â agricultura, aumento das industrias pesqueiras, fundación de liñas mercantes e perfeicionamento dos portos, construción de ferrocarrís, pol-o menos o da costa e o de Santiago á Cruña, estabelecimento de privilexios aduaneiros, no senso librecambista, para Galicia).

{{Espazos|3}} Esto é un esquema. Baixo os epígrafes anteriores debe de ir toda unha ampliación que farán os especialistas.

&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} ¡Canto máis ''lonxe da terra'' máis galego son, máis sinto a miña raza! ¿Non foi en París, en Berlín, en Londres, onde máis chorei a nosa decadencia? Era que alí sentía o que podíamos valer. ¡Os nosos
chamados cosmopolitas teñen que deprender a ollar para o mundo! Daquela faranse galeguistas.

&lt;center&gt;VI&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} ¡Son hespañol! ¡Mais hespañol d'unha Hespaña grande e verdadeira que teña por suprema lei a libertade, onde todas as modalidades e invididualidades (naciós, cidades, indivíduos) poidan chegaren á sua máxima expansión! —Non d'unha Hespaña podre e decadente. —¡Eu entrevexo no horizonte o nascer da miña Hespaña!

{{Espazos|50}} Badaxoz, 4-XI-1918


{{Espazos|3}} Publicado en &quot;A Nosa Terra&quot; o 15 de Novembro de 1918.
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:1918]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>s6h33xbgrbn5bi50few42v8vrrrwp2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Da renascencia lingüistica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4517</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías/Da renascencia lingüística" />
    <revision>
      <id>15372</id>
      <parentid>14936</parentid>
      <timestamp>2016-06-26T21:18:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Ensaios e poesías/Da renascencia lingüística]]&quot;</comment>
      <origin>15372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="czb1147r7ahwq3tg59l6zz30b9n1ala" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías/Da renascencia lingüística]]</text>
      <sha1>czb1147r7ahwq3tg59l6zz30b9n1ala</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Nacionalismo e socialismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4518</id>
    <revision>
      <id>15070</id>
      <parentid>14990</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T11:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1725" sha1="iwlesk91s10w1hw3nobpq2s4oi5iob3" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xohán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;NACIONALISMO E SOCIALISMO&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} {{Versaleta|Eis}} dous têrmos que non se poden contrapôr: ''nacionalismo, socialismo''. E máis: o segundo é probablemente un aspeito do primeiro. Nacionalismo é irmandade na patria, é sentimento de comunidade ideial, é vontade de vida unánime traballando nun momento da humanidade.

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} O fondo de todos os socialismos di: que a ninguén lle falte pan dabondo, que todos teñan un fogar sob a garimosa teitume, que a escola sexa igual para todos, que non haxa fame nin tiranía. No que non se entenden os socialismos é nas fórmulas, nos planos para arranxar a sociedade de maneira que aquele estado xusto realíce-se.

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Mais ¿cómo sentindo a ideal comunidade de patria, pode se tolerar que haxa cidadáns de duas clás, os probes e esfameados e os ricos e privilexiados? ¿Cómo non sentir noxo, en que para os uns sexan todos os bens da vida e para outros nada? O nacionalismo non ve máis que irmans na patria, e ele quere que todo o ben común pártase entre irmáns. ¡O nacionalismo é o santo calor, pai do socialismo!—

&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Os pobos en que unha loita civil (de probes e ricos) separe aos cidadáns, cedo ou serodiamente morrerán; mais os que se sen ten en irmandade santa (onde as diferencias sociaes son pouco notábeis ou non existentes) non teñan medo á eternidade!

&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;
. . . . . . . . . . . . . . . .
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]</text>
      <sha1>iwlesk91s10w1hw3nobpq2s4oi5iob3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/O nazonalismo jurdindo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4519</id>
    <revision>
      <id>15069</id>
      <parentid>14989</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T11:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2203" sha1="qzmdtcjmvlch4dvhbfjlq3udr3ckiea" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xohán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;O NAZONALISMO JURDINDO&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


{{Espazos|3}} Según os franceses mesmos, nunca se falaron tanto nos derradeiros tempos as línguas ''provincials''
(provenzal, catalán, bretón, etc.) como nos pasados anos da guerra última. Nas trincheiras as órdes
dában-se moitas veces non en francés, senon en bretón ou vasco, e nas línguas dos diversos países
da Franza trocában-se as sinaes nas avanzadas onde decidíase o porvir do mundo.

{{Espazos|3}} Cando pol-as baixas misturábanse elementos de rexiós diferentes, as características lingüísticas e
raciaes afirmában-se máis aínda, e xuntos un provenzal e un bretón eran aínda más enxebremente
provenzal ou bretón. Resultado: Os soldados descobriron que baixo a Franza centralista e unitaria
había unha Franza cen mil veces mellor, varia, viva. E hoxe en Franza se dí: ¡hai qu'ir ó
federalismo! (Hai unha liga rexionalista presidida pol-o deputado Le Brun. A misma opinión sostén
o profesor positivista da Sorbona, Basch.)

{{Espazos|3}} A insinanza será en Alsacia bilíngüe (francés e alemán). O Goberno ven de crear unha cátedra de
provenzal na Universidade de Aix de Provenza. Cô tempo crearanse outras de catalán en
Montpellier, de vasco en Burdeos. As línguas célticas insínanse xa na de Rennes. Pensa-se
seriamente en insinar na escola primaria as línguas provinciaes. En Provenza xa hai libros para ilo, e
profesores de Liceos (Institutos) teñen lido aos rapaces poesías de Mistral na clase de literatura.
(¿Leen-se entre nos as de Rosalía?) Mistral foi o pai da teoría do insino bilíngüe e hoxe considérase
como representante da Franza futura; escrebeu só en provenzal e a sua poesía considéra-se en
Franza o mellor do mellor.

{{Espazos|3}} ¡Sen comentario! Para que digan que as Irmandades andamos atrasadas. ¡O que morreu foi o
rexionalismo de orfeón e ripios!


{{Espazos|3}} Publicado en &quot;A Nosa Terra&quot; o 5 de Setembro de 1919.
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:1919]]</text>
      <sha1>qzmdtcjmvlch4dvhbfjlq3udr3ckiea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Divagaciós engebristas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4520</id>
    <revision>
      <id>20081</id>
      <parentid>15063</parentid>
      <timestamp>2020-01-22T14:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11571" sha1="mjovrjj2703o0xighk88pqg00n2mqdg" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xohán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;DIVAGACIÓS ENGEBRISTAS&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;DÚAS VERBAS&lt;/center&gt;
{{Incompleto}}

&lt;center&gt;I I&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;A OBRA DE CASTELAO&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Despois d'este curto prólogo vamos ás obras de [[Castelao]], partida das miñas divagaciós d'oje. Todos istes dibujos que tendes diante son pequenos poemas ou poemetos, rejos, valentes, cada un d'eles admirabel como obra d'arte. Todos eles expoñen a vida de Galicia tan admirablemente que podían levar un nome sô e este seu título sería: &quot;Nai Galicia&quot;. Eis por qué Castelao é noso, tan noso, porque a sua obra identifíca-se con Galicia mesma, de maneira que falar d'éll e falar de Galicia. E así veredes nestas miñas divagaciós cantas cousas estes poemetos dín-me.

&lt;center&gt;I I I&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;LIRISMO&lt;/center&gt;
{{Incompleto}}

&lt;center&gt;I V&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;REVOLTA&lt;/center&gt;
{{Incompleto}}

&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;NACIONALISMO&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} O nacionalismo de Castelao é agre! Probabelmente de todos os elementos do seu arte o máis difícil d'enxerguer na sua realidade é o nacionalismo. ¿Cómo temos que entender aquí o nacionalismo? Nacionalismo é afirmación de toda cousa nada nun pobo: dos seus costumes, das suas artes, da sua fala, e inda máis aló d'esta afirmación, é progredir para esta afirmación cada vez máis alta, máis grande. Algúns sinten que isto é unha regresión, unha volta atrás ou unha rachadura perigosa! ¿Cómo pode s'entender na sua verdadeira esencia o nacionalismo e, pol-o tanto, o de Castelao? En
poucas palabras quero eu falar-vos agora desto:

{{Espazos|3}} Có comenzó do século XIX, xurdíu no pensamento human o que se acostuma a chamar senso histórico. ¿Qué é o senso histórico? O coñecimento de que toda producción humá, ou mellor, de que toda existencialidade humá, pol-o tanto a nación, ten o seu proceso histórico, desenvolve-se históricamente. O senso histórico val, pois, para a vida de Galicia como para a d'outro pobo. É dicir, con toda a sua cultura, somente s'explica considerándo-a nun desenvolvimento progredente, nunha superación no tempo. O senso histórico fai comprensiva toda forma huma e déixanos abranguer unha conceición universal da humanidade. Goethe dicía nunha poesía, que leva por epígrafe, por certo, o título de &quot;Moderno&quot;, o que sigue:

{{Espazos|3}} &quot;¿Cómo pódese comparar Hans van Eyck con Fidias? Eu vos insino que debe s'esquecer un pol-o outro. Se considerásedes sempre un deles ¿poderíase aínda estímalo? Asín é o arte, asín o mundo: cada cousa agrada en virtude das outras cousas.&quot;

{{Espazos|3}} Asín é o mundo e asín é o arte: evolución, proceso, recoñece Hegel, que tenciona o expôr loxicamente.

{{Espazos|3}} A humanidade, unha en ideia, desfai-se na sua realización en momentos concretos e individuaes. Individualidades que ven a coincidir en pontos centraes, naciós, que son os pontaes verdadeiros da cultura. Pois en derradeira instancia ¿onde se basa, comercio, cencia e outras actividades humáns, senón nas naciós?

{{Espazos|3}} A humanidade, para cumprir todas as promesas que leva en potencia (pois antes de ser ¿onde xaz?) desfai-se en naciós. Xa a vida precisa, para ser, do principio de individuación, ou sexa, de ser como individuo ou concreciós de individuos. O mesmo principio é o da evolución humá, que tamén é cósmica, é dicir, unha parte do proceso universal.

{{Espazos|3}} Como vedes, o meu nacionalismo ten unha base cósmica e metafísica. A humanidade desfaise en naciós, porque precisa órgaos. As naciós son, pois, órgaos da humanidade. Elas fan todo o que é facedoiro en cada tempo. Non nun momento de tempo, senón no se sucederen dos tempos. E aquí tamén, cada unha ten sua misión; e cando a sua misión fina, morre! Mais a misión de Galicia chega e por isto rexurde. S'é lei o se desfacer a humanidade en naciós, e preciso por isto s'oporen entre sí as naciós; d'aquí os conflictos por veces, chegando até o sanguiñento, até as duras verbas e os exclusivismos.

{{Espazos|3}} Mais a humanidade non pode ficar aquí na sua marcha; ten que ir alén, porque no seu seo radica a saudade d'armonía. A contraposición na multiplicidade das naciós ten-se que resolver nunha nova
unidade. ¿E qué pode ser esta unidade? Fixádevos ben e sera-vos evidente: esta unificación non ha de ser máis que a volta de todas as naciós ao seo da humanidade mesma. Mais estas naciós non
poden deixar o seu ser, pois réxen-se pol-a lei suprema da individualidade (todo o que é, é como individuo). ¿Cómo voltar, pois, ao seo human? Creando unha nova individualidade superior: a
humanidade mesma, a armonía das diversas naciós.

{{Espazos|3}} Un exemplo o tendes no individuo humán. Un home que se desen-volve tamén históricamente non pode ser máis que como indivíduo, como tal home concreto, no seu individualismo, pol-o dicir asín.
Ele ten que ser tal ou cal indivíduo, non pode ser nen seu pai nen seu irmao, nen seu amigo; nen aínda o amante, se non pode facer un só ser coa sua ben amada! (Os amantes quixeran ser somente
un, con duas almas. E con duas almas, porque con unha, ou tristura, non poden vivir.) Ser indivíduo é ser, é lei de ser; ¿máis cómo sae o indivíduo de sí mesmo, deste seu isolamente que xa ás veces lle
doi? ¿É deixando de ser o seu propio ser? Non; é sendo ele craramente. Nas máis grandes crises, nas máis grandes oposiciós, sinte o seu ataxe ideal côs outros. E erguéndose sobre sí, entrando en
relaciós cós outros, forma unha realidade superior; fundamentalmente na nación nacería primeiramente, despois na humanidade. E asín como o individuo a nación, que tamén é, procede. E non podo entreterme más nisto.

{{Espazos|3}} Resumindo: o descompoñimento en naciós é un momento capital no proceso da humanidade, porque a nación é órgao da humanidade neste proceso. A nación é, pois, esencial.

{{Espazos|3}} Por esto pode calqueira xuntar en sí mesmo o universalismo e o nacionalismo, e sendo nacionalista, facer sua, con todas as suas consecuencias, a sentencia antiga de Demócrito que di que &quot;a patria d´unha alma nobre é o mundo enteiro&quot;. Por iso pódese ser universalista (porque en calqueira momento da evolución espritoal se descobre a humanidade) e nacionalista ao mesmo tempo, nun senso
infindo ou ontolóxico, en canto recoñece ser preciso para a humanidade se facer en naciós, en proceso infindo, para cumprir a sua obra. Deste xeito é-se nacionalista primeiramente en Galicia,
mais despois tamén en Irlanda, Polonia, Exipto, en Finlandia ou Letonia, pois a alma, recorrendo o mundo, entende necesariamente cada nación. Tamén eiquí ten a sua esplicación o feito que ao
mesmo tempo que coa guerra actual xurdían tantas novas naciós no mundo, se acentuase o movimento internacionalista. Nación e humanidade son termos correlativos.

{{Espazos|3}} Este é o nacionalismo cósmico e metafísico que vexo eu na obra de Castelao: Galicia ten que ser, debe ser, porque é un momento esencial no progredir da humanidade.

{{Espazos|3}} Mais non abonda c'unha posición negativa. Máis non abonda c'unha afirmación escrusiva. Temos que dar un paso máis adiante. Este paso é de síntese, d'armonía: este paso é un paso para a outra vez ó seo da humanidade. Porque, supoño que xa vos teredes decatado, o nacionalismo non é, políticamente, separatista; según os seus principios mesmos filosóficos o nacionalismo, frente a todo separatismo, é unionista. Toda nación háchase comprendida no seo da humanidade. Mais antes de chegar a esta sua comprensión suprema, a esta sua organización suprema (organización que eu presinto non só como política, senón como ideal), pode entrar noutros enlaces unha nación, por novos ataxes, podíamos dicir históricos, que a obrigan. Xurde entón o nexo federativo, e como as naciós se complementan na humanidade, comenza a sua complementación históricamente necesaria, nas federados. De maneira que a estridencia nacionalista resólve-se, como un acorde disonante, nunha consonancia federalista. No caso concreto de que tratamos, no caso de Galicia, nunha federación ibérica, máis grande, máis fecunda, que esta unidade de forza (xa ben vella) que se chama o reino unido de Castela e Aragón, feita no século XV pol-os Reis Católicos, que máis vale esquecer nesta terra que eles asoballaran!

&lt;center&gt;VI&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;NACIONALISMO E ARTE&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Por outra parte, o nacionalismo, sendo evolución, é-o pol-o tanto de produción: é fonte da productividade estética. Supondo un home músico, d'alma música (é dicir, no senso anterior da nosa
alma) facéde-lle traballar no arte contra da sua propia lei e individualidade, facéde-lle proceder épicamente (no noso senso). ¿Qué xurdirá? Nada de valimento. Considerade agora un pobo na sua
totalidade; facéde-lle proceder, por falla de cultura, ou por outro motivo semellante, imitativamente, fora da sua persoalidade. ¿Qué xurdirá? Obras de segundo orde. (¡Por desgracia temos tantas na
nosa terra!) É por isto que a historia fala sempre en favor do artista que comprendeu o seu propio ser ou o artista de raza. Exemplos hai tantos que non teño tempo para os citar. Constituen eles a
historia do arte nos seus momentos capitaes. Exporei-vos somente algúns contemporáneos e que todos coñecedes: Mistral hachou a alma de Provenza e escrebeu en Provenzal de maneira que foi,
según din xa en Francia, o mellor do mellor. Ibsen, tan lído e relido xa oxe, ¿d'onde trai a sua fama máis que do descobrimento da alma noruega? Póde-se dicir o mesmo do suego Strindberg, por
desgracia tan pouco coñecido e traducido entre nós. E como derradeiro caso: Rabindranath Tagore, o poeta máis universal dos nosos días, o admirado no mundo enteiro, o grande entre os grandes,
¿quén é? Un bengalí e que escrebe en bengalí, unha nobre lingua da India que cuase ninguén entende en Europa; un bengalí con toda a sua alma, que até non mira con moi bons ollos as cousas
d'Europa. E este poeta chega xa, na sua fama, a ter un posto nas historias da filosofía (sobre d'ele acaba de s'escreber un libro agora que expon o seu pensamento filosófico). ¿Qué fixo
Rabindranath? Descobríu a alma india, descobríu o seu propio ser e, coa fortaleza artística necesaria, cantoun-a nos seus versos.

{{Espazos|3}} E o mesmo caso o tendes no nunca dabondo admirado Castelao. Ele tamén, o primeiro entre os pintores nosos, chegou ó fondo na nosa alma e soubo darlle o contorno que lle facía falla. Craro que
non abonda mirar, ollar e indagar; fai falla ter talento, ter alma especial, ser poeta ou pintor. Mais tampouco isto abonda sen o outro. Castelao volveu sobre a sua raza e con un raro talento hachou un
camiño. Mestre xa para os que veñan, quedará na nosa historia galaica como un criador e como un modelo. Modelo para todos os outros: de esforzo, traballo, procedimento e enerxía para descenderen
ao máis fondo da nosa alma galega.

&lt;center&gt;VII&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;SAUDO AOS ARTISTAS&lt;/center&gt;
{{Incompleto}}


{{Espazos|3}}&lt;small&gt;Esta conferencia tivo lugar na exposición de obras de Castelao, na Coruña, e publicouse despois en &quot; A Nosa Terra&quot;  o 1.º de abril de 1920.
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:Castelao]]
[[Categoría:1920]]</text>
      <sha1>mjovrjj2703o0xighk88pqg00n2mqdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Autonomía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4521</id>
    <revision>
      <id>15060</id>
      <parentid>14992</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T09:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="pdwtdjttvndnhgvn5eiedtf9kx6nxit" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xohán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;

&lt;big&gt;&lt;center&gt;A U T O N O M Í A&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} CANDO se prantea no noso país o problema da autonomía, as voces dos representantes da vella e decadente Hespaña, da Hespaña de Felipe II, que non sabe ollar por riba das fronteiras, din: as pretensións autonómicas son inauditas, nunca se virón. Mentres, florecen os Estados Unidos de Norte América, Inglaterra, e Suiza no meio de Europa incólume e misturada, illa de paz. E Inglaterra, os Estados Unidos, Suiza, deben seu poder e florecimiento, a sua grandeza, a sua importanza, aos principios autonomistas.

&lt;center&gt;I I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Estes representantes dos ruinosos tempos que non voltaran, tamén din que o noso movimento e antihespañolista. Eu pregunto: ¿Que mais an-tihespañol i extranjeiro que o centralismo realizado pol-as dinastías francesas e alemáns dos Austrias e Borbóns, que destrui a esencia d' Hespaña, que é ser unha admirable confederazón de naciós? Hespañol son eu; mais d'unha España grande, futura, aínda por facer, onde a suprema lei seja a libertade; onde sejan libres as naciós que a forman, libres os municipios ou concellos, eminentemente libres os cidadaos, e que se amplíe d'unha Iberia que con novos feitos asombre o mundo.

&lt;center&gt;I I I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Mais agora que o problema é rude e aspro ja, as veces, non se fala contra a autonomía. O que se quere é non combatila, senon facer d'ela, fonte de libertade que é, arma d'asoballarnos novamente. Estamos fartos de escravitude. Galicia do fondo do seu ser exige a autonomía integral, condición para ela ser grande; mais unha autonomía radicalmente democrática. ¡Treme a nosa raza como un gigante durmiñento e ameaza c'un medoñento despertar!

&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Galegos, sede dinos de vosos abós os irmandiños que há cinco séculos erguéronse en Galicia, arelando rexerse por sí mesmos e non teren donos. Galegos, sede dinos de vivir antre as novas democracias do mundo. Arda nos vosos peitos lume santo d'amor d'as cousas nobres e saia só dos vosos beizos o berro dos pobos grandes: ¡Libertade ou morte!
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]</text>
      <sha1>pdwtdjttvndnhgvn5eiedtf9kx6nxit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/O que precisa a nosa juventude</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4522</id>
    <revision>
      <id>15064</id>
      <parentid>14988</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T10:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2428" sha1="g19pjzfxba17sinba1drq3jldkbeogi" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xohán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;O QUE PRECISA A NOSA JUVENTUDE&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


{{Espazos|3}} {{Versaleta|Oje}} os homes novos que podían ser unha esperanza háchanse ñas mais das veces n'un triste estado. Os uns atópanse sumidos n'un grosei-ro materialismo; están só para aquelo que eles chaman práctico. Os ou-tros encontranse domiados por un neurotismo egoísta entre rayólas de lúa, Colombines e Pierrots! Eu sinto pena, eu sinto un dór fondo ante o espectáculo de nosa mocidade!

{{Espazos|3}} Para regenerarse as novas geracións deben encherse de idealismo, de romantismo, de entusiasmo pol-as grandes cuestiós humanas. Non quero eu un idealismo tolo como o de D. Quixote; quero un idealismo práctico da vida. Este exige que ñas cousas mais pequeñas da nosa existencia penetre a ideia e as aloumiñe.

{{Espazos|3}} Un exemplo d'este idealismo vol-o ofrece o zapateiro-poeta santiagués, un grande representante da nosa raza, que facendo zapatos n'un modesto taller compostelán, creaba un dos dramas millores d'España. Na sua alma iban surgindo, mentres realizaba o seu traballo de humilde artista, verbes que
traducían todas as arelas da nosa raza.

{{Espazos|3}} Cando a nosa juventude seja romántica, idealista, volverá a ser galega, porqu'o romanticismo e o idealismo é esencial a nosa raza. Nos fumos os grandes soñadores d'España; nos ainda na decadencia da Edade-meia produxemos tipos como Macías de Padrón, cuya morte romántica chorou o Marqués de Santillana.

{{Espazos|3}} N'este esforzó pol-a sua generación que eu pido â nosa juventude nada lle pode ser tan proveitoso como a lectura dos verdadeíros poetas galegos, e non sô dos modernos, senon tamén dos medioevaes, d'aqueles trovadores da nosa edade de ouro. Fáganme caso: ¿gueren os jóvenes ser grandes, queren ser prácticos, queren ser felices? ¡Enchanse, fártense de poesía!

{{Espazos|3}} Juventude galega, non teñas vergoña de sentir, de chorar as grandes coitas da raza, da patria e dos homes, non renegues d'elas. Juventude galega, faite idealista, romántica, poetízate. ¡O mundo será teu!


{{Espazos|3}} Publicado na revista &quot;A Nosa Terra&quot; da Coruña o 10 de Febreiro de 1918.
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:1918]]</text>
      <sha1>g19pjzfxba17sinba1drq3jldkbeogi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Miña Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4523</id>
    <revision>
      <id>15065</id>
      <parentid>14991</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T10:12:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1419" sha1="adeh7dizhjd83mmlaaco4hbg9az0xic" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xohán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;MIÑA GALICIA&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} ¿{{Versaleta|Combatindo}} eu por unha Galicia d'onte? ¿Son eu da Galicia que para sempre esvaíuse entr'as brétemas do pasado?

{{Espazos|3}} &quot;Vivir entre recordos é vivir entre mortos&quot; di o noso povo. Non, certamente, eu non vivo no pasado cheo de exquisita melanconía, ja qu'eu arelo preludar miña existencia un futuro mellor e mais grande!

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Miña Galicia non é a que foi, é a que será; non é a d'onte, é a de mañan. Se grande foi a nosa estoria, mais grande pode xurdir o futuro noso! É a Galicia do porvir, na sua florescente personalidade, a qu'eu arelo e amo, a Galicia, pedra prezosa de civilización huma!

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} O mañá non será como o hoje. Non acai a monotonía á vida criadora; é sempre nova e varea. O pasado esaltase no futuro, renovado, fecundado, com'un tema n'unha sinfonía inagotable! Ousemos os novos caminos, e como sorrín ao florir os nosos campos renascentes, aléden-se as nosas almas no albeo miraculoso da nosa esencia!


{{Espazos|3}} Publicado en &quot;A Nosa Terra&quot; o 10 de Febreiro de 1020.
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:1920]]</text>
      <sha1>adeh7dizhjd83mmlaaco4hbg9az0xic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Diálogo trascendental</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4524</id>
    <revision>
      <id>15066</id>
      <parentid>14984</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T10:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1820" sha1="jqpzgb13qs0dv0vo8sepdc1hn7o6m6v" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xohán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;DIÁLOGO TRASCENDENTAL&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


—MAIS ¿qué queredes vos?

—Queremos convertir a Galicia d'un arrabal nun centro; facer que teña vida propia, grande,
inmensa; que chegue a ser unha lumarada espiritual acesa alumeando o mundo enteiro.

—¡Obra grande! Mais ¿cómo?

—Para as grandes almas son as obras. ¿Cómo facel-o? Co noso esforzo, que non debe conocer
límites; coa nosa vontade, para quen deben ser as tarefas infinitas: co traballo e a disciplina de todo
o noso ser: ¡O porvir é para os que saben conqueril-o!

—¡Vaguedás! Falade en concreto ¿Cómo servir â vosa causa?

—Sirve a Galicia o que aproveita un salto de auga, o que fai froitificar dobremente un campo; o que
crea unha compañía de navegación; o que escribe un poema, pinta un cuadro, abre unha escola, fai
cencia....

O home mais simple, o mais pequeño de espirito, cando na sua acción pensa n' aquel pobo que un
día rexurdirá na beira do Atlántico como un novo lumiar, será grande e sentiráse grande. E todo
esto, tendo sempre presente o fin d'unha Galicia nova, porque ¡ai do que queira vivir egoístamente
por sí e para sí! Morrerá e está de feito ja medio morto. ¡O egoísmo é o pai da morte!

—De maneira que o noso ideal...?

—¿O noso ideal? Un pobo culto, nobre, traballador, creador do mais alto que exista, n'unha terra
fecunda; unha inmensa perspeitiva de searas e bosques, de talleres, de portos, de poesía, de cencia,
de ideal...

Esa é a nosa Galicia do futuro.


{{Espazos|3}}Publicado en &quot;A Nosa Terra&quot; o 31 de Maio de 1922.
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:1922]]</text>
      <sha1>jqpzgb13qs0dv0vo8sepdc1hn7o6m6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Cantar do berce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4525</id>
    <revision>
      <id>15077</id>
      <parentid>14966</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T13:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="613" sha1="s4tysf5t2yfp9auf5b5m2xna0zm4c2n" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Cantar do berce, Vijoi, 7-X-1922.jpg|300px|dereita]]
{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=1922
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;CANTAR DO BERCE&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


Baixo do branco luar
logo adormecen as flores;
antr'as folliñas repousan
os paxaros voadores.
Durme, amor dos meus amores.


Nas ponlas dos abeneiros,
toleirón, devagariño,
vai dicindo unha cantiga,
pra te arrolar, o ventiño.
Durme, durme, meu meniño.


{{Espazos|40}}Vijoi, 7-X-1922.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1922]]
[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]</text>
      <sha1>s4tysf5t2yfp9auf5b5m2xna0zm4c2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Pol-a reforma ortográfica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4526</id>
    <revision>
      <id>15076</id>
      <parentid>15075</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T13:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2143" sha1="hqup3behu7z4wtoul690r9vnzbhmktr" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Autor:Xoán Vicente Viqueira|Xohán Vicente Viqueira]]
|dataano=5 de outubro de 1919
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;POL-A REFORMA ORTOGRÁFICA&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}}{{Versaleta|Teño}} unha razón fundamental contra a ortografía fonética: admitindo-a apartariamo-nos do mundo lingüistico inteiro. ¡E isolarse é morrer! Ningunha língua escríbe-se fonéticamente. Sobre todo isolariamo-nos do portugués. O galego, no sendo unha língua irmá do ''portugués, senon unha forma do portugués'' (como o andaluz do castelao), ten-se que escribir pois como portugués. Vivir no seu seo é vivir no mundo; é vivir sendo nós mesmos!

&lt;center&gt;I I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}}Escribindo c'a nosa ortografía etimológica (admitida pol-a nosa Academia) escribimos cuase como en portugués. Mais esta ortografía é dificil ja que o galego non se ensina na escola. Basándose da ortografía etimológica, pódese facer unha ortografía popular moi próxima â erudita ou propiamente etimológica e ademáis práciva, Desta maneira:

{{Espazos|3}}1) X será sempre o sonido doble c s; asín; éxito igual écsito.

{{Espazos|3}}2) Ge gí e ja, jo, jí, ju (é dicir g e j) serán sempre a actual x simple; asín xente escribira-se gente, e xa ja. G e j usaran-se polo demais como g e j castelás (uso daprendido na escola).

&lt;center&gt;I I I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}}A diferencia de esta ortografía c'a erudita estará na x. Este por quen queira poderase usar etimológicamente de maneira pura.

&lt;center&gt;I V&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}}O único problema dificil da nosa ortografía é o do X, G. e J. Co'a miña solución creo que pode prácticamente quedar resolto.

&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}}En resume: a ortografía fonética é a morte da nosa língua; a ortografía etimológica é a súa vida cada vez mais grande. E pol-a derradeira é difícil cheguemos â solución conciliante que eu propoño.


{{Espazos|3}}Publicado en &quot;A Nosa Terra&quot; o 5 de Outubro de 1919.
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]
[[Categoría:1919]]</text>
      <sha1>hqup3behu7z4wtoul690r9vnzbhmktr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantar do berce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4527</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías/Cantar do berce" />
    <revision>
      <id>14967</id>
      <timestamp>2016-05-27T16:12:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Cantar do berce]]&quot; a &quot;[[Ensaios e poesías/Cantar do berce]]&quot;</comment>
      <origin>14967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="miuj0hmi05sw15q99xp0nbpi899nv28" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías/Cantar do berce]]</text>
      <sha1>miuj0hmi05sw15q99xp0nbpi899nv28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pol-a reforma ortográfica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4528</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías/Pol-a reforma ortográfica" />
    <revision>
      <id>14969</id>
      <timestamp>2016-05-27T16:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Pol-a reforma ortográfica]]&quot; a &quot;[[Ensaios e poesías/Pol-a reforma ortográfica]]&quot;</comment>
      <origin>14969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="nd7b6s2arv95mzyyhg6rauyasdabgqq" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías/Pol-a reforma ortográfica]]</text>
      <sha1>nd7b6s2arv95mzyyhg6rauyasdabgqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A nosa língua</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4529</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías/A nosa língua" />
    <revision>
      <id>14974</id>
      <timestamp>2016-05-27T16:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[A nosa língua]]&quot; a &quot;[[Ensaios e poesías/A nosa língua]]&quot;</comment>
      <origin>14974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="luhri0htp1ggbuiix43smrif6ayrt3m" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías/A nosa língua]]</text>
      <sha1>luhri0htp1ggbuiix43smrif6ayrt3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O galego na escola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4530</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías/O galego na escola" />
    <revision>
      <id>14977</id>
      <timestamp>2016-05-27T18:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[O galego na escola]]&quot; a &quot;[[Ensaios e poesías/O galego na escola]]&quot;</comment>
      <origin>14977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="q7pwod1na6eup71zvu0q824fjkc931o" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías/O galego na escola]]</text>
      <sha1>q7pwod1na6eup71zvu0q824fjkc931o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Da renascencia lingüística</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4531</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías/Da renascencia lingüística" />
    <revision>
      <id>14979</id>
      <timestamp>2016-05-27T18:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Da renascencia lingüística]]&quot; a &quot;[[Ensaios e poesías/Da renascencia lingüística]]&quot;</comment>
      <origin>14979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="czb1147r7ahwq3tg59l6zz30b9n1ala" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías/Da renascencia lingüística]]</text>
      <sha1>czb1147r7ahwq3tg59l6zz30b9n1ala</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Malenconía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4532</id>
    <revision>
      <id>15050</id>
      <parentid>14994</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T08:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="819" sha1="9x5c4fd2v4im4z151jcwejmwphobc4m" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;big&gt;&lt;center&gt;M A L E N C O N Í A&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


{{Espazos|3}} A tarde ven, toda malenconía,
a luz esvaise pol-o ar diáfano,
ouro divino as ponlas tecen
do piñeiral lonjano.

{{Espazos|3}} Miñ'alma, ou, como ela é triste,
sintindo a vida latejar en sí,
querendo ser con plenitú d'esencia
n'un eterno vivir!

{{Espazos|3}} E vagamente espertan os desejos
de loitar cal os héroes que foron.
Emergen do meu peito apaixonado
o senxamios d'os soños.

{{Espazos|3}} Vaise ja pôr o sol, silencio mudo.
Noite benta, tí sejas p'ra vencer!
O vento canta o trunfo perdurante.
Ou trunfo, ¿tamén t'eu cantarei?

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>9x5c4fd2v4im4z151jcwejmwphobc4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Malencolía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4533</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías/Malenconía" />
    <revision>
      <id>14995</id>
      <timestamp>2016-05-27T21:09:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ensaios e poesías/Malencolía]]&quot; a &quot;[[Ensaios e poesías/Malenconía]]&quot;</comment>
      <origin>14995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="0wfwnu8t7o6it8q4mb7j4hklvsip1pw" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías/Malenconía]]</text>
      <sha1>0wfwnu8t7o6it8q4mb7j4hklvsip1pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4534</id>
    <revision>
      <id>21667</id>
      <parentid>20893</parentid>
      <timestamp>2025-08-21T16:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7089" sha1="8rj6cr9a30v1llvn7gqyooazikdk7ue" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
&lt;noinclude&gt;&lt;div style=&quot;border: 2px solid #BDB76B; background-color: #EEE8AA; padding: 2ex; text-align: center; width: 50em; margin: auto&quot;&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 120%;&quot;&gt;[[Autor:Xoán Vicente Viqueira|'''Xohán Vicente Viqueira''']]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 300%;&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;{{Xxx-grande|E}}&lt;/span&gt;nsaios'''&lt;/div&gt;
'''&lt;div style=&quot;font-size: 300%;&quot;&gt;&lt;small&gt;e&lt;/small&gt; poesías'''&lt;/div&gt;


Prólogo de Domingo García-Sabell

&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;

&lt;small&gt;Dep. Legal: VG 126-1974 &amp;nbsp; ISBN 84-7154-222-C&lt;/small&gt;
----
&lt;small&gt;EDITORIAL GALAXIA - Reconquista, 1 - VIGO&lt;/small&gt;


&lt;/div&gt;


{{Espazos|9}} '''Í N D I C E'''
&lt;/noinclude&gt;[[Ficheiro:Xohán Vicente Viqueira, Ensaios e poesías, Galaxia.jpg|295px|dereita]]
{|
|-
| &lt;poem&gt;
&lt;small&gt;E N S A I O S&lt;/small&gt;
&quot;&lt;small&gt;XOHÁN VICENTE VIQUEIRA: O HOME&lt;/small&gt;&quot; … p. 9
&quot;&lt;small&gt;DATOS BIOGRÁFICOS&lt;/small&gt;&quot; … p. 25
&quot;Reflexiones sobre nuestra época&quot; … p. 31
&quot;La filosofía del presente&quot; … p. 39
&quot;Tres notas sobre la religión&quot; … p. 58
&quot;Inmortalidad&quot; … p. 67
&quot;Filosofía y vida&quot; … p. 71
&quot;Acción&quot; … p. 75
&quot;De la última razón de la vida&quot; … p. 80
&quot;La armonía no es una limitación y sí lo es la &amp;nbsp; &amp;nbsp;&lt;br /&gt;exaltación parcial (Pobre de espíritu)&quot; p 81
&quot;¿Que hacer?&quot; … p. 83
&quot;[[Ensaios e poesías/Exaltaciós|Exaltaciós]]&quot; … p. 85
&quot;[[Ensaios e poesías/Ser ou non ser|Ser ou non ser]]&quot; … p. 89
&quot;[[Ensaios e poesías/A nosa língua|A nosa língua]]&quot; … p. 91
&quot;[[Ensaios e poesías/O campo e a cidade|O campo e a cidade]]&quot; … p. 94
&quot;[[Ensaios e poesías/Libertade|Libertade]]&quot; … p. 97
&quot;[[Ensaios e poesías/Autonomía|Autonomía]]&quot; … p. 99
&quot;[[Ensaios e poesías/Esforzo|Esforzo]]&quot; … p. 101
&quot;[[Ensaios e poesías/O que precisa a nosa juventude|O que precisa a nosa juventude]]&quot; … p. 103
&quot;[[Ensaios e poesías/Miña Galicia|Miña Galicia]]&quot; … p. 105
&quot;[[Ensaios e poesías/Alma|Alma]]&quot; … p. 106
&quot;[[Ensaios e poesías/Diálogo trascendental|Diálogo trascendental]]&quot; … p. 108
&quot;[[Ensaios e poesías/Alma e terra|Alma e terra]]&quot; … p. 110
&quot;[[Ensaios e poesías/Divagaciós engebristas|Divagaciós engebristas]]&quot; … p. 112
&quot;[[Ensaios e poesías/Pensamentos|Pensamentos]]&quot; … p. 128
&quot;[[Ensaios e poesías/O nazonalismo jurdindo|O nazonalismo jurdindo]]&quot; … p. 131
&quot;[[Ensaios e poesías/O día de mañán|O día de mañán]]&quot; … p. 133
&quot;[[Ensaios e poesías/Nacionalismo e socialismo|Nacionalismo e socialismo]]&quot; … p. 135
&quot;[[Ensaios e poesías/A nosa escola|A nosa escola]]&quot; … p. 137
&quot;[[Ensaios e poesías/O galego na escola|O galego na escola]]&quot; … p. 141
&quot;[[Ensaios e poesías/Nosos problemas educativos|Nosos problemas educativos]]&quot; … p. 144
&quot;[[Ensaios e poesías/Pol-a reforma da ortografía|Pol-a reforma  da ortografía]]&quot; … p. 174
&quot;[[Ensaios e poesías/Da renascencia lingüística|Da renascencia lingüística]]&quot; … p. 177
&quot;[[Ensaios e poesías/Pol-a reforma ortográfica|Pol-a reforma ortográfica]]&quot; … p. 180
&lt;/poem&gt;
|| &lt;poem&gt;
&quot;[[Ensaios e poesías/Duas ideias|Duas ideias]]&quot; … p. 182
&quot;[[Ensaios e poesías/A nosa facultade de filosofía|A nosa facultade de filosofía]]&quot; … p. 184
&quot;[[Ensaios e poesías/O noso insino técnico|O noso insino técnico]]&quot; … p. 187
&quot;[[Ensaios e poesías/Verbas axeitadas|Verbas axeitadas]]&quot; … p. 189
&quot;[[Ensaios e poesías/O rexionalismo en Franza|O rexionalismo en Franza]]&quot; … p. 190
&quot;[[Ensaios e poesías/Novos poemas de Portugal|Novos poemas de Portugal]]&quot; … p. 193
&quot;[[Ensaios e poesías/Disonancia e consonancia|Disonancia e consonancia]]&quot; … p. 199
&quot;[[Ensaios e poesías/Da cultura irmá. Leandro de Coimbra|Da cultura irmá. Leandro de Coimbra]]&quot; … p. 200
&quot;[[Ensaios e poesías/Divagacións lingüísticas|Divagacións lingüísticas]]&quot; … p. 202
&quot;[[Ensaios e poesías/En loubor de F. Tettamancy|En loubor de F. Tettamancy]]&quot; … p. 204
&quot;[[Ensaios e poesías/Pensamentos pra unha universidade galega|Pensamentos pra unha universidade galega]]&quot; p. 206
&quot;La canción gallega&quot; … p. 210
&lt;small&gt;P O E S Í A S&lt;/small&gt;
&quot;[[Ensaios e poesías/O meu lar|O meu lar]]&quot; … p. 217
&quot;[[Ensaios e poesías/Longe|Longe]]&quot; … p. 220
&quot;[[Ensaios e poesías/Sonetos|Sonetos]]&quot; … p. 222
&quot;[[Ensaios e poesías/O meu castelo|O meu castelo]]&quot; … p. 224
&quot;[[Ensaios e poesías/Malenconía|Malenconía]]&quot; … p. 225
&quot;[[Ensaios e poesías/Poemento da vida|Poemento da vida]]&quot; … p. 226
&quot;[[Ensaios e poesías/Cantar do berce|Cantar do berce]]&quot; … p. 231
&quot;Badajoz&quot; … p. 234
&quot;[[Ensaios e poesías/Versiós|Versiós]]&quot; … p. 236
&lt;small&gt;DIEZ IDILIOS DE TEÓCRITO&lt;/small&gt; (Nueva versión del griego)
Teócrito p. 245
Idilio I Tirsis o el canto p. 247
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; III Amarilis p. 254
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; IV Los pastores batos y Coridón p. 257
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; VI Los pastores poetas Dafnis y Dametas p. 263
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; VII La Talisia o fiestas de Ceres p. 266
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; VIII Los pastores poetas Dafnis y Menalcas p. 273
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; IX Los pastores poetas Dafnis y Menalcas p. 279
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; X Los trabajadores del campo o los segadores p. 281
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; XI El Cíclope p. 286
{{Espazos|3}}&quot; &amp;nbsp; XII La rueca p. 290
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;noinclude&gt;


{{Galería
|align=center
|width=230
|height=360
|Ficheiro:Xohán Vicente Viqueira.jpg|&lt;center&gt;Retrato do filósofo, tirado en Madrid, cando contaba vintenove anos de edade
|Ficheiro:Xohán Vicente Viqueira, na quinta de San Victorio (Bergondo).jpg|&lt;center&gt;Viqueira, de neno, na quinta de San Vitorio&lt;/center&gt;
|Ficheiro:Na edade de dez anos, ante os seus compañeiros de estudos, cando Viqueira asistía ao Colexio de segundo ensino de Betanzos.jpg|&lt;center&gt;Na edade de dez anos, ante os seus compañeiros de estudos, cando asistía ao Colexio de segundo ensino de Betanzos&lt;/center&gt;
|Ficheiro:Xohán Vicente Viqueira, coa sua muller dona Jacinta Landa e o fillo primoxénito, no vran do 1919.jpg|&lt;center&gt;Xohán Vicente Viqueira, coa sua muller dona Jacinta Landa e o fillo primoxénito, no vran do 1919.&lt;/center&gt;
}}
{{Galería
|align=center
|width=480
|height=340
|Ficheiro:No instituto de 2.º Ensino da Coruña, con alunos e compañeiros de claustro, durante o curso 1920-1921.jpg|&lt;center&gt;No instituto de 2.º Ensino da Coruña, con alunos e compañeiros de claustro, durante o curso 1920-1921&lt;/center&gt;
|Ficheiro:Entrada á quinta de San Vitorio, nas mariñas betanceiras, onde o escritor residíu os derradeiros anos da sua vida.jpg|&lt;center&gt;Entrada á quinta de San Vitorio, nas mariñas betanceiras, onde o escritor residíu os derradeiros anos da sua vida.&lt;/center&gt;
}}

&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;
&lt;small&gt;Esta nova edición de&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;ENSAIOS E POESÍAS,&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;de ''Xohán Vicente Viqueira'',&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;saíu do prelo en &quot;Artes Gráficas&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;Galicia&quot;, rúa Segovia, 15, Vigo,&lt;/small&gt;
&lt;small&gt;o día 26 de outubre do 1974&lt;/small&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/poem&gt;


&lt;small&gt;&lt;center&gt;[https://books.google.es/books?id=uvyX2_nxeOgC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Ensaios e poesías''] en Google Books.&lt;/center&gt;&lt;/small&gt;


{{PD-old-80}}
[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8rj6cr9a30v1llvn7gqyooazikdk7ue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ensaios e poesías</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4535</id>
    <redirect title="Ensaios e poesías" />
    <revision>
      <id>14999</id>
      <timestamp>2016-05-28T09:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Ensaios e poesías]]&quot;</comment>
      <origin>14999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="cyb8go0j2dbgnj3ktwtic7ly2ysf0ci" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ensaios e poesías]]</text>
      <sha1>cyb8go0j2dbgnj3ktwtic7ly2ysf0ci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tltts</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4536</id>
    <revision>
      <id>15005</id>
      <parentid>15004</parentid>
      <timestamp>2016-05-28T10:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Tltts]]</comment>
      <origin>15005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="268" sha1="0f5vd9y7m9duh7lrmz3stax7wgx0i4v" xml:space="preserve">&lt;tt title=&quot;{{{2}}}&quot;&gt;&amp;#123;&amp;#123;&lt;span title=&quot;Empregue a substitución de modelos con este modelo.&quot;&gt;subst:&lt;/span&gt;[[Modelo:{{{1}}}|{{{1}}}]]{{#if:{{{par|}}} |{{!}}{{{par}}}}}{{#if:{{{par2|}}}|{{!}}{{{par2}}}}}&amp;#125;&amp;#125;&lt;/tt&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0f5vd9y7m9duh7lrmz3stax7wgx0i4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tls</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4537</id>
    <revision>
      <id>15008</id>
      <parentid>15007</parentid>
      <timestamp>2016-05-28T10:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Tls]]</comment>
      <origin>15008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="kbbwzukrtaufslw20daup5q9cpk1xuf" xml:space="preserve">&amp;#123;{subst:[[{{ns:Template}}:{{{1}}}|{{{1}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kbbwzukrtaufslw20daup5q9cpk1xuf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tlsx</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4538</id>
    <revision>
      <id>15012</id>
      <parentid>15011</parentid>
      <timestamp>2016-05-28T10:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Tlsx]]</comment>
      <origin>15012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="8dr9tf9b7i6s7ecweajykje6esjx56b" xml:space="preserve">&lt;tt&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;subst:[[{{ns:Template}}:{{{1|}}}|{{#ifeq:{{lcfirst:{{{1|}}}}}|{{lc:{{{1|}}}}}|{{lcfirst:{{{1|}}}}}|{{{1}}}}}]]&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{2|}}}|
&amp;#124;{{{2}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{3|}}}|
&amp;#124;{{{3}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{4|}}}|
&amp;#124;{{{4}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{5|}}}|
&amp;#124;{{{5}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{6|}}}|
&amp;#124;{{{6}}}
}}&lt;!--
--&gt;{{#if:{{{7|}}}|
&amp;#124;&lt;i&gt;...&lt;/i&gt;
}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/tt&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8dr9tf9b7i6s7ecweajykje6esjx56b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tltts/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4539</id>
    <revision>
      <id>15020</id>
      <parentid>15019</parentid>
      <timestamp>2016-05-28T10:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 7 revisións desde [[:w:Modelo:Tltts/uso]]</comment>
      <origin>15020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="p36dbykja6x2d70cj3rsprowm6vu2mq" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Úsase para ligar un modelo coa función &quot;&lt;tt&gt;subst:&lt;/tt&gt;&quot; cun texto que aparecerá ao pasar o rato por riba da ligazón.

{{Modelos de ligazóns internas a modelos}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de ligazóns internas]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>p36dbykja6x2d70cj3rsprowm6vu2mq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Marcadores de proxectos irmáns</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4540</id>
    <revision>
      <id>15022</id>
      <timestamp>2016-05-28T11:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>15022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>mstzxhhuuw5hyyb5nhi51yj5o7l5152</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Commonscat/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4541</id>
    <revision>
      <id>17909</id>
      <parentid>15023</parentid>
      <timestamp>2018-07-18T09:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Modelo:Commonscat/uso]]</comment>
      <origin>17909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="pzcvq2qnehedspt4rxkcaonxtif0l2w" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Modelo para ligar coa categoría que hai sobre a páxina en [[Wikimedia Commons]]. O modelo colle a categoría do elemento do Wikidata. '''Ollo:''' Este modelo é para as categorías usando Wikidata, para o demais véxase embaixo.

;Uso
Colocar o marcador abaixo de todo antes das categorías.
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Commonscat}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

;Véxase tamén
*{{tl|Commonscat2}}, funciona sen o elemento do Wikidata, para poder engadir varias categorías sobre o mesmo tema.
*{{tl|Commons}}, para as páxinas normais de Wikimedia Commons.
*{{tl|Comm}}, serve para as páxinas normais en modo liña.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de proxectos irmáns]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>pzcvq2qnehedspt4rxkcaonxtif0l2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Modelos principais</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4542</id>
    <revision>
      <id>21222</id>
      <parentid>21088</parentid>
      <timestamp>2024-01-10T21:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3102" sha1="9aujbzyyuy3t4goemqwbsi5zexshtws" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px solid #a3b1bf;background:#f5faff;padding:0.3em;text-align:left;line-height:1.2&quot;
!style=&quot;background:#c0d1e2;line-height:2.4;text-align:center;&quot; colspan=&quot;4&quot;| Índice de modelos principais 
&lt;div style=&quot;float:left;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;&amp;nbsp;{{navbar|Modelos principais|mini=1}}&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|-
|
|- align=&quot;center&quot;
!style=&quot;background:#cee0f2;line-height:1.6;&quot;| Formato 
!style=&quot;background:#cee0f2;line-height:1.6;&quot;| Mantemento
!style=&quot;background:#cee0f2;line-height:1.6;&quot;| Usuario e licenzas
!style=&quot;background:#cee0f2;line-height:1.6;&quot;| Outros
|-

|valign=top |&lt;p style=&quot;margin:0; margin-bottom: 5px;&quot;&gt;


:{{Tl|Portada}}
:{{Tl|Encabezar}}
:{{Tl|Prose}}
:{{Tl|Xxxxx-grande}}
:{{Tl|Espazos}}
:{{Tl|Br}}
:{{Tl|Paxinación}}
:{{Tl|Aliñación dereita}}
:{{Tl|Índice con puntos}}
:{{Tl|Sangría francesa}}

| valign=top |&lt;p style=&quot;margin:0; margin-bottom: 5px;&quot;&gt;

: {{Tl|en uso}}
: {{Tl|En tradución}}
: {{Tl|Non galego}}
: {{Tl|Aviso}}
: {{Tl|Lixo}} • {{Tl|Copyvio}}
: {{Tl|Homónimos}}
: {{Tl|Título en cursiva}}
: {{Tl|Título sen retrouso}}


&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #cee0f2;border-bottom:1px solid #cee0f2;&quot;&gt;'''A revisar'''&lt;/div&gt;

: {{Tl|Ampliar}}
: {{Tl|Incompleto}}
: {{Tl|FormatoWiki}}
: {{Tl|Sen categoría}}

|valign=top |&lt;p style=&quot;margin:0; margin-bottom: 5px;&quot;&gt;

: {{Tl|Usuario}} • {{Tl|U@}}
: {{Tl|Bot}}

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #cee0f2;border-bottom:1px solid #cee0f2;&quot;&gt;'''Conversa'''&lt;/div&gt;

: {{Tl|Da Wikipedia}}
: {{Tl|Visitas|365}}
: {{Tltts|Benvida|Debe empregarse precedido de subst:}}
: {{Tltts|Benvida ip|Debe empregarse precedido de subst:}}
: {{Tl|Sen sinatura}}
: {{Tl|Sen sangría}}

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #cee0f2;border-bottom:1px solid #cee0f2;&quot;&gt;'''Avisos'''&lt;/div&gt;

: {{tltts|au-asinar|Debe empregarse precedido de subst:}}
: {{Tl|Ortografía orixinal}}

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #cee0f2;border-bottom:1px solid #cee0f2;&quot;&gt;[[:Categoría:Marcadores de licenza|'''Licenzas''']]&lt;/div&gt;

: {{Tl|PD-disposicións}}
: {{Tl|PD-old-70}}
: {{Tl|PD-old-80}}
: {{Tl|GFDL}}
: {{Tl|Sen licenza}}

|valign=top |&lt;p style=&quot;margin:0; margin-bottom: 5px;&quot;&gt;

: {{Tl|Tl}} • {{Tl|Tlc}} • {{Tl|Tls}}
: {{Tl|Tlsx}} • {{Tl|Tltts}} • {{Tl|Tlx}}

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #cee0f2;border-bottom:1px solid #cee0f2;&quot;&gt;[[:Categoría:Marcadores de proxectos irmáns|'''Wiki-irmáns''']]&lt;/div&gt;

: {{Tl|Commonscat}}
: {{Tl|Mover aos Galilibros}}

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #cee0f2;border-bottom:1px solid #cee0f2;&quot;&gt;'''Melloras'''&lt;/div&gt;

: {{Tl|Column-width}}
: {{Tl|Columnas 2}}
: {{Tl|Div col}} - {{Tl|Fin div col}}
: {{Tl|Galería}}
: {{Tl|Cita centrada}}
: {{Tl|Montaxe fotográfica}}
: {{Tl|Artigo}}

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #cee0f2;border-bottom:1px solid #cee0f2;&quot;&gt;'''Categoría'''&lt;/div&gt;

: {{Tl|Modelo sen categoría}}
: {{Tl|CompactTOC}}
: {{Tl|TOC categoría}}
: {{Tl|Categoría contedor}}

|}&lt;center&gt;
&lt;div style=&quot;align:center;&quot;&gt;Para inserir a táboa na túa páxina de usuari@ inclúe: &lt;code&gt;{{Tl|Modelos principais}}&lt;/code&gt;&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9aujbzyyuy3t4goemqwbsi5zexshtws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Modelos principais/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4543</id>
    <revision>
      <id>15032</id>
      <timestamp>2016-05-28T20:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Marcadores| ]]&lt;/includeonly&gt;&quot;</comment>
      <origin>15032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="fvehwtdqblkiyx95w2xrusdf8lw3a8k" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Marcadores| ]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>fvehwtdqblkiyx95w2xrusdf8lw3a8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Portada/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4544</id>
    <revision>
      <id>16471</id>
      <parentid>16470</parentid>
      <timestamp>2017-03-25T18:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="210" sha1="6tky0lnvxxrf3tois8zdnfglm2d5hbt" xml:space="preserve">&lt;pre&gt;
{{Portada
|nome    = 
|autor   = 
|índice  = 
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 
}}&lt;/pre&gt;

== Véxase tamén ==
* {{m|Encabezar}}
* {{m|Paxinación}}
&lt;includeonly&gt;[[es:Plantilla:Portada]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>6tky0lnvxxrf3tois8zdnfglm2d5hbt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:CC-BY-SA-3.0</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4545</id>
    <redirect title="Modelo:Cc-by-sa-3.0" />
    <revision>
      <id>15037</id>
      <timestamp>2016-05-28T20:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:CC-BY-SA-3.0]]&quot; a &quot;[[Modelo:Cc-by-sa-3.0]]&quot;</comment>
      <origin>15037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="n9afw8zyu92n51w5yn17oyk6rifd4n2" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Cc-by-sa-3.0]]</text>
      <sha1>n9afw8zyu92n51w5yn17oyk6rifd4n2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/O meu castelo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4546</id>
    <revision>
      <id>15049</id>
      <timestamp>2016-05-29T08:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[Ensaios e poesías]] |autor=[[Xoán Vicente Viqueira]] |dataano= }}   &lt;div class=prose&gt; &lt;poem&gt; &lt;big&gt;&lt;center&gt;O MEU CASTELO&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;  {{Espazos|3}} De ouro...&quot;</comment>
      <origin>15049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="704" sha1="dc9wg7tq581354gfy16031iwu30p1tf" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;O MEU CASTELO&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;

{{Espazos|3}} De ouro e brilante pedrería
acugulado,
eu fixen un castelo, no que vivo
agachado!

{{Espazos|3}} N'el soño, n'el levo unha existencia
sobrehumana,
amiga d'as estrelas que tremelen
na bóveda uraniana

{{Espazos|3}} N'el canta miña alma os meus amores
qu'alumean meu mundo,
cantiga qu'atopa no universo
eco profundo.

{{Espazos|3}} Non quero m'espertar. No meu cstelo
misterioso e forte,
soñarei hastra que a min chegares
ou, negra morte!

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>dc9wg7tq581354gfy16031iwu30p1tf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Longe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4547</id>
    <revision>
      <id>15054</id>
      <parentid>15053</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T08:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1251" sha1="m4c37qspn6qc5tg1u4fxydgbotu9050" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


&lt;big&gt;&lt;center&gt;L O N G E&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;

!Meu doce ben, meu lindo amor,
longe de tí que triste estou!
Ou, paxariños, alén dos montes
que camiñades, bos voadores,
eu ben quixera convosco ir
ao pe d'aquela que pensa en mín!
—¡Mais que aquí fico!— Si alá cantardes,
decí que morro de soidades
nos vosos trinos enmeigadores,
longe, mui longe!

&lt;center&gt;I I&lt;/center&gt;

S'eu fose vento, iría
alén e sempre alén,
as serras pasaría
e os vales tamén.
E cando alá chegara,
onde está meu amor,
ser a brís me deixara
da primaveira en flor.
Soave, os lindos cabelos
en torno a seu movera.
n'os seus ollos tan belos
néctar d'amor bebera,
bicaralle as fazulas delicadas
cal vento bica as rosas suas amadas!

&lt;center&gt;I I I&lt;/center&gt;

S'esta cabeza cansa miña
deito
sobre o teu peito
—¡Ou queridiña!—
o mundo dá en sorrir, é d'alegría
mais refulguente o día!

Se os beizos teus, d'aquela, dín douzura,
entón
sinto qu'eu son
—¡Ou gran ventura!—
soberbamente grande e forte
no misterio da vida e no da morte.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&amp;nbsp;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>m4c37qspn6qc5tg1u4fxydgbotu9050</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Exaltaciós</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4548</id>
    <revision>
      <id>15267</id>
      <parentid>15061</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T21:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3525" sha1="01n8ezjjf519zy2t4vm0y6zmxpa8u04" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;big&gt;&lt;center&gt;E X A L T A C I Ó S&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
&lt;big&gt;&lt;center&gt;(PROSAS LÍRICAS) (&lt;ref&gt;Baixo deste título deixóu o autor reunidos os sete artigos que se insertan a continuación. Quezáis pensase inxerir nesta serie outros artigos que forman parte deste volume e que son de carácter semellante.&lt;/ref&gt;)&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


&lt;center&gt;'''1'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;ALMA GALEGA&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Antre as novas expresiós nascidas co'o progresivo desenvolvimento do noso espíritu coleitivo xurdiu derradeiramente unha —a persoalidade galega— reveladora da consciencia que de si mesma vai adquirindo Galiza; porque expresiós como esta emergen do fondo do espíritu dos pobos. Certo que baixo a uniformidade da organizaión hispánica perduraba unha persoalidade galaica, hoje en rápido espertar, expresándose na lingua, nos costumes 
e no arte. Onde radica? Pois ten d'esistir un rasgo psicológico fondamental da alma galega co'o que se hachen os outros acordados ou non seria o espíritu unha maravillosa e  fina armunia.

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Morna, n'unha nota gris resoando, veu a Primadeira. Sobre do mar plumbeo que ensaña-se contra da costa, as anduriñas revoan a traves do encanto da soave luz crepuscular, bela durmente deitada nas ondas e na irta gándara. As liñas son esvaidas, somellan difumar-se no puro colorido, como unha grande melodía; porque no mundo visto, o musical é a cor, cadoiro sonoroso inundando o valeiro. Cando de mais cor alagado no espazo, mais musicalidade, o cualitativo incomensurable enchendo o esprito como intimo deleite. A terra galega é todo musicalidade; a alma galega é música e lírica porque aquela (hai unha musica interior sen tonos) nasce do lirismo. Dicia Schiller: Unha disposición do espirito emerge e desta origina-sea ideia poética&quot;. E o lirismo é algo mais que fonte de poesía lírica: consintindo na animica subjetividade, canto interior, fruir e acougar no mundo interno, produce tamen unha pintura, un drama lirico ainda que non puramente lirico (só a musica e a poesía poden traducir totalmente a interioridade). Cando se considera que o lirismo (como o facía a retórica tradicional) mera fonte d'arte, pode ser paradóxico afirmá-la existencia d'un caracter lirico; non po-lo contrario cando considérase aquil unha disposición do esprito todo. A nota fondamental de que temos falado difúnde-se a través da vida humá revelando-se na espiritualidade calada, reflexiva, intima, pasional e romántica.

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}}  {{Incompleto}}

&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} Queredes unha verba que vos diga en resume o noso lirismo e a nosa alma? Ahí a tendes; ''saudades'' ou como tamén dixo Rosalía d'elas predilecta, ''soidades''. Nota conquerimos de saudosos e morriñentos, e milleiros de íntimos grandes e pequenos dramas ve cada día a nosa raza desa cubiza do longe. Bentas de min sejades saudades creadoras de tantas cousas nobres; porque no home o mais nobre é desejar algo formoso e amado que sendo noso non é noso!

&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}} P'ra Heraclito d'Efeso &quot;o carácter é o fado do home&quot; e eu entrevejo o provir da nosa alma galaica latitando no seu lirismo.


{{Espazos|3}} Publicado en &quot;A Nosta Terra&quot; o 15 de Agosto de 1919.


{{Listaref}}
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

&amp;nbsp;
[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:1919]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>01n8ezjjf519zy2t4vm0y6zmxpa8u04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Smallcaps</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4549</id>
    <redirect title="Modelo:Versaleta" />
    <revision>
      <id>15068</id>
      <timestamp>2016-05-29T11:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Versaleta]]&quot;</comment>
      <origin>15068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="df9litzstix3b2xggeratvt0ujw5cnf" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Versaleta]]</text>
      <sha1>df9litzstix3b2xggeratvt0ujw5cnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensaios e poesías/Ser ou non ser</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4550</id>
    <revision>
      <id>15073</id>
      <timestamp>2016-05-29T13:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[Ensaios e poesías]] |autor=[[Xoán Vicente Viqueira]] |dataano=6 de xaneiro do 1919 }}   {{Prose}} &lt;poem&gt; &lt;center&gt;&lt;big&gt;SER OU NON SER&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;  {{Incomp...&quot;</comment>
      <origin>15073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1437" sha1="qa0ez4i1crsgehna6oj9wzqov33kzp3" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Ensaios e poesías]]
|autor=[[Xoán Vicente Viqueira]]
|dataano=6 de xaneiro do 1919
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;SER OU NON SER&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

{{Incompleto}}


&lt;small&gt;
(*)  O que sigue é unha nota de Viqueira á traducción galega do seu artigo Ser o no ser publicada en &quot;A Nosa Terra&quot; o 15 de xuño de 1919:
     Os pluraes en aes como universaes teñen duas pronunciaciós en galego que eu escribo d'esta única maneira. Podense pronunciar remantando en as; p. ex. universás. Ou podense pronunciar terminando aproximadamente, en ais; p. ej. universais. Do primeiro plural nada hei de dicir. O segundo (aínda que se negue) existe, como o proban os seguintes versos de srosalía. (''Follas novas''):

{{Espazos|30}}Que s'el me chama sin parar eu teño
{{Espazos|30}}unhas ansias mortais d'apousar n'el!

{{Espazos|30}}D'os trinos matinais dos paxariños.

     Os meus leitores poden pois pronunciar os pluraes en aes en as ou en ais. Eu prefiro a segunda forma como máis melodiosa, máis antiga e máis literaria. A forma ortográfica aes é útil pol-a sua somellanza co'o portugués. Ao meu ver non abonda oubir falar os labregos para escribirmos galego, senon que fai falla estudar os clásicos medioevaes e posteriores. O galego para facerse língua culta ten que transformarse.
&lt;/small&gt;

&amp;nbsp;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Xoán Vicente Viqueira]]
[[Categoría:1919]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>qa0ez4i1crsgehna6oj9wzqov33kzp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen sangría</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4551</id>
    <revision>
      <id>15096</id>
      <parentid>15095</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 15 revisións desde [[:w:Modelo:Sen_sangría]]</comment>
      <origin>15096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1502" sha1="172y9alz9bpzrkxofovifg15uq68010" xml:space="preserve">&lt;span class=&quot;outdent-template&quot; style=&quot;font-family:DejaVu Sans, sans-serif;{{{{{|safesubst:}}}#if:{{{2|}}}|&quot;&gt;&lt;span style=&quot;}}color:#808080;&quot;&gt;┌{{{{{|safesubst:}}}#switch:{{{1|}}}
|1|:={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|4|─}}
|2|::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|7|─}}
|3|:::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|10|─}}
|4|::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|14|─}}
|5|:::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|17|─}}
|6|::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|20|─}}
|7|:::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|24|─}}
|8|::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|27|─}}
|9|:::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|30|─}}
|10|::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|34|─}}
|11|:::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|37|─}}
|12|::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|40|─}}
|13|:::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|44|─}}
|14|::::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|47|─}}
|15|:::::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|50|─}}
|16|::::::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|54|─}}
|17|:::::::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|57|─}}
|18|::::::::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|60|─}}
|19|:::::::::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|64|─}}
|20|::::::::::::::::::::={{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|67|─}}
|{{{{{|safesubst:}}}padleft:┘|34|─}}
}}&lt;br/&gt;{{{{{|safesubst:}}}#if:{{{2|}}}|&lt;/span&gt;([[Wikipedia:Páxina de conversa#Sangría|sen sangría]])&amp;nbsp;}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[bar:Vorlage:Outdent]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>172y9alz9bpzrkxofovifg15uq68010</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen sangría/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4552</id>
    <revision>
      <id>15104</id>
      <parentid>15103</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:06:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 7 revisións desde [[:w:Modelo:Sen_sangría/uso]]</comment>
      <origin>15104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1649" sha1="2q5uslroy1cgi489c3to9pwru26gsbq" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Sinalizar a inclusión dun comentario sen sangría que debera ter tanta sangría que dificultase a lectura e o seguimento do debate máis ca facilitala. O modelo produce unha barra que conecta o texto inicial coa resposta, baseándose no número de dous puntos usado na mensaxe anterior.

;Uso
Cómpre indicar no parámetro o nivel de sangría do comentario anterior. Pódese indicar tanto mediante unha sucesión de dous puntos, como cun número enteiro.

===Exemplo===
&lt;div style=&quot;border:thin blue solid; padding:8px; margin:4px&quot;&gt;&lt;pre&gt;::::Esta é a mensaxe anterior, cun nivel 4 de sangría.
{{Sen sangría|::::}}Aquí comeza a resposta.&lt;/pre&gt;

dará como resultado:

::::Esta é a mensaxe anterior, cun nivel 4 de sangría.
{{Sen sangría|::::}}Aquí comeza a resposta.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;border:thin blue solid; padding:8px; margin:4px&quot;&gt;&lt;pre&gt;::::::Esta é a mensaxe anterior, cun nivel 6 de sangría.
{{Sen sangría|6}}Aquí comeza a resposta.&lt;/pre&gt;

dará como resultado:

::::::Esta é a mensaxe anterior, cun nivel 6 de sangría.
{{Sen sangría|6}}Aquí comeza a resposta.&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;

Tamén podes facer que o modelo engada unha etiqueta con ligazón automaticamente mediante un segundo parámetro:

&lt;div style=&quot;border:thin blue solid; padding:8px; margin:4px&quot;&gt;&lt;pre&gt;::::::Esta é a mensaxe anterior, cun nivel 6 de sangría.
{{Sen sangría|6|ligazón}}Aquí comeza a resposta.&lt;/pre&gt;

dará como resultado:

::::::Esta é a mensaxe anterior, cun nivel 6 de sangría.
{{Sen sangría|6|ligazón}}Aquí comeza a resposta.&lt;/pre&gt;&lt;/div&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de conversa]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>2q5uslroy1cgi489c3to9pwru26gsbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen sinatura</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4553</id>
    <revision>
      <id>15114</id>
      <parentid>15113</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 9 revisións desde [[:w:Modelo:Sen_sinatura]]</comment>
      <origin>15114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="j7evqaqow0z8zpg9my04nw92u4op9sm" xml:space="preserve">&lt;small&gt;&lt;span class=&quot;autosigned&quot;&gt;—o anterior comentario [[Wikipedia:Asine as súas mensaxes nas páxinas de conversa|sen asinar]] foi feito por [[Usuario:{{{1}}}|{{{1}}}]] ([[Conversa Usuario:{{{1}}}|conversa]] • [[Especial:Contribucións/{{{1}}}|contribucións]]) {{{2|}}}&lt;/span&gt;&lt;/small&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j7evqaqow0z8zpg9my04nw92u4op9sm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen sinatura/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4554</id>
    <revision>
      <id>15218</id>
      <parentid>15130</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="441" sha1="sqkaj0kpap3k7l8clyk1k8m5jxowxim" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Incluír o nome, xunto á data e mais a hora, dun comentario que alguén deixou sen asinar.

;Uso
*{{tlx|Sen sinatura|''Nome de usuario''|''Data e hora''}}
:'''Nota:''' Tanto o nome do usuario que non asinou como a data e a hora atópanse no historial de revisións da páxina.

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios]]
[[Categoría:Marcadores de conversa]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>sqkaj0kpap3k7l8clyk1k8m5jxowxim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:En tradución</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4555</id>
    <revision>
      <id>15182</id>
      <parentid>15162</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="895" sha1="h6wg939abifd91g08aoem3ypdtpoyrc" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = aviso
| imaxe = [[Ficheiro:Icono de traducción.svg|50px|alt=Este artigo está sendo traducido por un usuario|link=]]
| texto = '''Este texto está a ser [[Wikipedia:Traducir|traducido ao galego]]''' por un usuario deste proxecto, por favor '''non o edite'''.&lt;br /&gt;A &lt;span class=plainlinks&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|diff=cur}}&lt;/span&gt; última edición] nesta páxina foi feita por {{U|{{REVISIONUSER}}}} [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=purge}} &lt;span class=plainlinks&gt;{{Idade en tempo|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}].&lt;br /&gt;Se o usuario non publica a tradución nun '''prazo de trinta días''', pasará á lista de [[:Categoría:Wikisource:Limpar|páxinas para borrado rápido]].''
}}&lt;includeonly&gt;

[[Categoría:Wikisource:Páxinas en edición por un usuario]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento de artigos]]{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h6wg939abifd91g08aoem3ypdtpoyrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen categoría</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4556</id>
    <revision>
      <id>15216</id>
      <parentid>15202</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="660" sha1="m79hdatpprt2ihezdce5yoxmv3r8eca" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = estilo
| imaxe = [[Ficheiro:Arrows-folder-categorize.svg|40px|link=]]
| texto = '''Este texto non está dentro dunha [[Wikisource:Categorías|categoría]].''' Por favor, [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} engádella] e retira o modelo &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Sen categoría}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''Colabora connosco neste texto e noutros [[:Categoría:Wikisource:Páxinas sen categorías|en condicións semellantes]] para que o proxecto mellore e medre.''&lt;/small&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource:Páxinas sen categorías|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m79hdatpprt2ihezdce5yoxmv3r8eca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sen categoría/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4557</id>
    <revision>
      <id>15217</id>
      <parentid>15215</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="465" sha1="pdg4o6f3gq7tgsn6mi8yx2sj08btu97" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Indicar que un texto precisa de ser incluído dentro dunha ou máis categorías, nas que aparecerá relacionado con outros de temática semellante. Este modelo é so para textos sen categoría, para os modelos úsese {{m|Sen categoría}}.

;Uso
Engádese &lt;code&gt;{{m|Sen categoría}}&lt;/code&gt;.

===Véxase tamén===
*{{m|Modelo sen categoría}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de artigos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>pdg4o6f3gq7tgsn6mi8yx2sj08btu97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Modelo sen categoría</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4558</id>
    <revision>
      <id>15223</id>
      <parentid>15222</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Modelo:Modelo_sen_categoría]]</comment>
      <origin>15223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="4jtswmwqj5h8ugxj0tujwrbb8kgolqm" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[[Categoría:PendenteCategoríaMarcadores|{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jtswmwqj5h8ugxj0tujwrbb8kgolqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Modelo sen categoría/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4559</id>
    <revision>
      <id>15231</id>
      <parentid>15230</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 7 revisións desde [[:w:Modelo:Modelo_sen_categoría/uso]]</comment>
      <origin>15231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="468" sha1="eomcjwdz7nz0u1qkw7sshnrzrxaoat7" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Indicar que un modelo precisa de ser incluído dentro dunha ou máis categorías, nas que aparecerá relacionado con outros de función semellante. Este modelo é so para modelos sen categoría, para os artigos úsese {{m|Sen categoría}}.

;Uso
Engádese &lt;code&gt;{{m|Modelo sen categoría}}&lt;/code&gt;.

===Véxase tamén===
*{{m|Sen categoría}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>eomcjwdz7nz0u1qkw7sshnrzrxaoat7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Au-asinar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4560</id>
    <revision>
      <id>15259</id>
      <parentid>15238</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:29:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="iuwk5t3qxv2g3cvc919otkhls6z26aa" xml:space="preserve">==Asina as mensaxes nas páxinas de conversa==
Ola {{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;PAGENAME}}. Por favor, asina as túas mensaxes nas páxinas de conversa. {{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{1|}}}|Ti, por exemplo, deixaches unha mensaxe sen asinar en &quot;[[:{{{1}}}]]&quot;.}}

[[Ficheiro:Para asinar usa este botón.png|centro|Asina as mensaxes nas páxinas de conversa.]]

{{{2|Graciñas, un saúdo e a seguir!}}}&lt;!-- Modelo:au-asinar --&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iuwk5t3qxv2g3cvc919otkhls6z26aa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Au-asinar/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4561</id>
    <revision>
      <id>15241</id>
      <parentid>15240</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:28:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Au-asinar/uso]]</comment>
      <origin>15241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="f7udc21oq0niokdx0oohb6adxsfjdsg" xml:space="preserve">{{Documentación dos avisos de usuario}}

&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Modelos de aviso de usuarios|asinar]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>f7udc21oq0niokdx0oohb6adxsfjdsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Documentación dos avisos de usuario</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4562</id>
    <revision>
      <id>15260</id>
      <parentid>15258</parentid>
      <timestamp>2016-05-29T20:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1638" sha1="diywm2qfbtecb739zlkrnobqcp5oco5" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Uso
:&lt;code&gt;{{tlsx|{{PAGENAME}}}}&lt;/code&gt;
:&lt;code&gt;{{tlsx|{{PAGENAME}}|''artigo''}}&lt;/code&gt; refírese a un texto en concreto
:&lt;code&gt;{{tlsx|{{PAGENAME}}|''artigo''|''Texto adicional''}}&lt;/code&gt; engade texto ao final da mensaxe {{#ifeq:{{{param2}}}|si||no canto de &quot;Grazas&quot;}}

* Este modelo forma parte dos avisos de usuario.
* Lembre substituír o modelo mediante {{tlsx|{{PAGENAME}}}} no canto de {{tlx|{{lcfirst:{{PAGENAME}}}}}}.
* Este modelo emprega [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|funcións analíticas]]. Para dar detalles máis exactos na mensaxe, engade o título do texto e un texto adicional ao final do modelo.

{{#if:{{{serie|}}}&lt;!--
----&gt;|{{#switch:{{{máx|X}}}&lt;!--
------&gt;|1={{conxunto de avisos de usuario|{{{serie|}}}&lt;!--
--------&gt;|1|{{#ifeq:{{{escalar|}}}|si|au-{{#if:{{{escalar_a|}}}|{{{escalar_a}}}|vandalismo}}2|au-{{#if:{{{escalar_a|}}}|{{{escalar_a}}}|vandalismo}}3|au-{{#if:{{{escalar_a|}}}|{{{escalar_a}}}|vandalismo}}4|||}}|}}&lt;!-- 
------&gt;|2={{conxunto de avisos de usuario|serie={{{serie|}}}&lt;!--
--------&gt;|1|2|{{#ifeq:{{{escalar|}}}|si|au-{{#if:{{{escalar_a|}}}|{{{escalar_a}}}|vandalismo}}3|au-{{#if:{{{escalar_a|}}}|{{{escalar_a}}}|vandalismo}}4||}}|}}&lt;!-- 
------&gt;|3={{conxunto de avisos de usuario|serie={{{serie|}}}&lt;!--
--------&gt;|1|2|3|{{#ifeq:{{{escalar|}}}|si|au-{{#if:{{{escalar_a|}}}|{{{escalar_a}}}|vandalismo}}4}}|}}&lt;!--  
------&gt;|4={{conxunto de avisos de usuario|serie={{{serie|}}}|1|2|3|4|}}&lt;!--
------&gt;|#default={{conxunto de avisos de usuario|serie={{{serie|}}}|1|2|3|4|X}}&lt;!--
----&gt;}}&lt;!--
--&gt;}}&lt;noinclude&gt;
[[Categoría:Modelos de aviso de usuarios| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>diywm2qfbtecb739zlkrnobqcp5oco5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:DP-AUTOR-80</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4563</id>
    <redirect title="Modelo:PD-old-80" />
    <revision>
      <id>15262</id>
      <timestamp>2016-05-29T20:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:DP-AUTOR-80]]&quot; a &quot;[[Modelo:PD-old-80]]&quot;</comment>
      <origin>15262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="1dcatf2m7ce38fhxs90mpwxj1n5nlsj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:PD-old-80]]</text>
      <sha1>1dcatf2m7ce38fhxs90mpwxj1n5nlsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:DP-AUTOR-70</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4564</id>
    <redirect title="Modelo:PD-old-70" />
    <revision>
      <id>15264</id>
      <timestamp>2016-05-29T20:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:DP-AUTOR-70]]&quot; a &quot;[[Modelo:PD-old-70]]&quot;</comment>
      <origin>15264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="gu3txw54mhe685i2j4prsn391ahv51j" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:PD-old-70]]</text>
      <sha1>gu3txw54mhe685i2j4prsn391ahv51j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Encabezar/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4565</id>
    <revision>
      <id>16416</id>
      <parentid>15280</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T11:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Véxase tamén */</comment>
      <origin>16416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="149" sha1="ephok9mse6ghutu6speh7t7tad8e7lu" xml:space="preserve">&lt;pre&gt;{{Encabezar
|nome    = 
|autor   = 
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 
}}&lt;/pre&gt;

== Véxase tamén ==
* {{m|Portadatexto}}
* {{m|Paxinación}}</text>
      <sha1>ephok9mse6ghutu6speh7t7tad8e7lu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1878</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4566</id>
    <revision>
      <id>15288</id>
      <timestamp>2016-06-02T17:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Francisco Añón Paz</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4567</id>
    <revision>
      <id>16986</id>
      <parentid>16974</parentid>
      <timestamp>2017-09-27T21:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="laufbt6gcufjkz361vqoqsunp9dzmzk" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
{{Artigo principal|Autor:Francisco Añón Paz}}
{{ORDENAR:Anon Paz}}
[[Categoría:Autores-A]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>laufbt6gcufjkz361vqoqsunp9dzmzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Poesías varias (Francisco Añón)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4568</id>
    <revision>
      <id>19034</id>
      <parentid>15291</parentid>
      <timestamp>2018-12-21T17:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4196" sha1="b3qlxe78yauuf2mr3a0m3d2trljqurz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Poesías varias 
|autor=[[Francisco Añón Paz]] 
|dataano=1878
}}
[[Ficheiro:Álbum de la Caridad.pdf|miniatura|page=56|''[[Álbum de la Caridad]]. [[Juegos Florales de La Coruña]] en 1861''.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/es/consulta/registro.cmd?id=5195 ''Album de la Caridad. Juegos Florales de La Coruña en 1861, seguido de un mosaico poético de nuestros vates gallegos contempornáneos''] Galiciana.&lt;/ref&gt;]]
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;'''Escolma. A Galicia'''&lt;/center&gt;


    {{Espazos|30}} Airiños d'a miña terra,
    {{Espazos|30}} airiños, airiños, aires
    {{Espazos|30}} airiños, levám'a ela.

    {{Espazos|60}} Balada


         Ay esperta, adorada Galicia,
    D'ese sono en q'estás debruzada;
    D'o teu rico porvir a alborada
    Po-l'o Ceo enxergándose vay.
         Xa cantando os teus fillos te chaman,
    E c'os brazos en cruz se espreguizan...
    Malpocados! O q'eles cobizan
    É un bico d'os labios d'a Nay.

                        ----------

         D'ese chan venturoso arrincado
    Pol'a man d'o meu negro destino,
    Hastra mesmo soñando maxino
    Eses campos risoños cruzar.
         E correr po-l'as hortas e prados,
    Onde leda pasou miña infancia,
    Respirando a suave fragancia
    De xasmin, caravel, azahar.

                        ----------

         Cóido ver esas rias serenas,
    Escumando con barcos veleiros,
    E cantares oir feiticeiros,
    Que en ningures tan doces oín.
         Inda creo sentir as labercas,
    Que pineiran n'os aires cantando,
    Cando o sol vay as nubes pintando
    D'amarelo, de lume e carmin.

                        ----------

         O través d'aguzados penedos
    Penso ver empinados petoutos,
    Viñas, hortas, devsas e soutos,
    Q'apouvigan os ventos d'o Sul.
         E saltando regueiros e valos,
    Cata xa outros bós horizontes,
    Outros veigas, mariñas e montes,
    Que se perden n'a brétema azul.

                        ----------

         Soño ahí q'entre verdes pereiras
    Fouliadas alegres escoito,
    Cando o Ceo se reviste de loito
    N'as poéticas noites d'o bran.
         E q'en medio de nenas garridas
    Canta un mozo con voz pracenteira,
    Para o lado tumbada a monteira,
    Un-a orella tapando c'a man.

                        ----------

         Eu soñey ver n'a cume d'o Pindo,
    Adornados de mirto e loureiros,
    Escritores poetas guerreiros,
    Que sorrindo se daban a man.
         Eran eses os fillos mais caros,
    Que d'a Patria aumentaron a gloria:
    Os seus nomes n'os fastos d'a historia
         Con diamante grabados serán.

                        ----------

         E dimpois un-a endrómena rara
    Vin moverse con agoa fervente
    E silvando com'unha serpente,
    Como un lóstrego os campos cruzou.
         Era aquel o porvir que xa soa
    E d'as probes aldeas fay vilas...
    Adios cantos e Musas tranquilas!
    O imperio d'a industria empezou.

                        ----------

          Acordey... O meu soño dourado,
    Como fume pasou de repente,
    E magoado o meu peito se sente
    De soidades e amor palpitar.
          Marmurey- ¡adorada Galicia!...
    (E d'os ollos chovíanme as bágoas).
    ¡Quén pudera beber tuas agoas,
    E teus aires feliz respirar!!!

                        ----------

         De ti lonxe, querido corruncho,
    Eu morréndome estou d'amargura,
    Como a froita que vay xa madura,
    E entre silvas o vento guindou.
         ¡Teño envidia d'a libre andoriña,
    Q'ahí chega por todo-l'os mayos!...
    ¡Teño envidia d'as nubes e rayos,
    Q'o Sudeste a esas terras levou!...
          A ti voa entre ardentes suspiros,
    Sobre as trémulas alas d'o vento,
    A soidade d'o meu pensamento,
    Que decote cravado está en ti!!
         Por diversos paises que eu vaya,
    Ti serás miña doce memoria...
    ¡Mesmo entrar non quixera n'a gloria
    Sin primeiro pasar por ahí!!!
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;


&lt;center&gt;[[:w:La Concordia (Vigo)|''La Concordia'']]. 1878, Vigo&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;&amp;nbsp;


== Notas ==
{{Listaref}}

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1878]]
[[Categoría:Francisco Añón Paz]]</text>
      <sha1>b3qlxe78yauuf2mr3a0m3d2trljqurz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francisco Añón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4569</id>
    <redirect title="Autor:Francisco Añón Paz" />
    <revision>
      <id>15292</id>
      <timestamp>2016-06-02T18:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Francisco Añón Paz]]&quot;</comment>
      <origin>15292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="bfe8wyxgjdehhu27fbvvc49e2ty59pl" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Francisco Añón Paz]]</text>
      <sha1>bfe8wyxgjdehhu27fbvvc49e2ty59pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uxío Carré</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4570</id>
    <redirect title="Autor:Uxío Carré Aldao" />
    <revision>
      <id>15294</id>
      <timestamp>2016-06-02T20:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Uxío Carré Aldao]]&quot;</comment>
      <origin>15294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="e0mua76ydnt6hvwmozw6u2513n0n9hx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Uxío Carré Aldao]]</text>
      <sha1>e0mua76ydnt6hvwmozw6u2513n0n9hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Pedro Boado Sánchez</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4571</id>
    <revision>
      <id>20621</id>
      <parentid>16881</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T09:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="799" sha1="svs2pgmdnlqwxtzrpft76u7q350tlnf" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Pedro Boado Sánchez
|Commons=Category:Pedro Boado Sánchez
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}


'''Pedro Boado Sánchez''' (Coles ? - ? 1823) foi político e escritor galego.


== Obra ==
* 1823: ''[[Diálogo entre dos labradores gallegos afligidos y un abogado instruido, despreocupado y compasivo]]''.&lt;ref&gt;No que dous dos personaxes (os labradores) falan galego e o avogado, o amanuense e o narrador falan castelán.&lt;/ref&gt;


== Notas ==
{{Listaref}}


{{DP-AUTOR-80}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Boado Sanchez}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-B]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>svs2pgmdnlqwxtzrpft76u7q350tlnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4572</id>
    <revision>
      <id>17445</id>
      <parentid>17444</parentid>
      <timestamp>2018-04-15T11:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="2y5bfqu0erp32e04t21l31q2cc7frfc" xml:space="preserve">{{Wikipedia|Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público}}
{{Artigo principal|Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata}}
{{TOC categoría}}
[[Categoría:Autores]]</text>
      <sha1>2y5bfqu0erp32e04t21l31q2cc7frfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pedro Boado Sánchez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4573</id>
    <redirect title="Autor:Pedro Boado Sánchez" />
    <revision>
      <id>15321</id>
      <timestamp>2016-06-08T21:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Pedro Boado Sánchez]]&quot;</comment>
      <origin>15321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="h94x0ln35l0qe1qx90ay6m64g7g22ha" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Pedro Boado Sánchez]]</text>
      <sha1>h94x0ln35l0qe1qx90ay6m64g7g22ha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡A besta!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4574</id>
    <revision>
      <id>21096</id>
      <parentid>15353</parentid>
      <timestamp>2023-10-13T09:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Cuba]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="9kwhtpc8uwj4tejs230we718nzg9n4w" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = ¡A besta!
|autor   = Xan de Masma ([[Autor:Patricio Delgado Luaces|Patricio Delgado Luaces]])
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1899-1900
}}


&lt;center&gt;(fragmento)&lt;/center&gt;


{{Prose}}
&lt;center&gt;CON RUMBO A CUBA&lt;/center&gt;


Pasaron seis meses, que todo pasa no mundo, e estamos en octubre de 1870.

Xan entrara en caixa en Lugo, e achándose presente o tinente coronel de cazadores de
Mendigorría, aquel batallón que dispois iba a pornunciarse en Cartaxena; namorado da
boa presencia do mozo, consigue levalo pra facelo, como o fixo, cabo de gastadores.

Adeprendeu a instrución de seguida, e daba xéneo velo marchar, teso coma un fuso,
diante da escuadra, cun aire tan marcial que nin os veteranos de Napoleón.

Pro fixeron falla sarxentos, cabos e soldados pró exército de Cuba; tocáronlle ó batallón
sesenta e oito, entre uns e outros; foron sorteados; meteu a mau no pote Xan e… sacou a
de ir.

Era, pois, unha mañá do trinta de outubre, e un pouco desviado do castelo de San Antón
balanceábase o vapor “Comillas”, vapor que pasado o tempo había de perderse. Soaba o
pito do contramaestre; subían e baixaban as cadeas do guinche recibindo carga, e polo
outro costado iban atracando os lanchós que conducían os 647 endividuos de tropa que
iban a embarcar pra Cuba.

Xan iba entre eles coa súa chaquetilla de cuartel; co pantalón colorado; co morral ás
costas; coa gorra terciada sobre da orella, e embozado na manta, pois facía un frío do
demos. ¡Estaba triste! ¡Pensaba nos seus!

O goberno que nos desgoberna desde Madrí pagáballe á Compañía Trasatlántica unha
onza por cada soldado, por levalos a Cuba, e mal raio non me fenda, si a Compañía
gastaba con eles cen reás, nos dazaoito días que polo rigular duraba o viaxe.

Figurádevos leutores amigos, un balde de caldo sin grasa, pro con moito pimentón,
donde nadaban catro patacas, oito fabas e tres pedazos de touciño; e rídevos coa
ocurrencia daquel soldado andaluz que se empezou a espir, e perguntándolle o cabo que
porque facía aquelo, repricou: para pescar aquela miajilla de touciño.

Pois ben, ó redor de cada balde poñíanse sete soldados cun pan nunha man e a culler na
outra, paso atrás e paso adiante pra comer… ¡caldo!

Viño nin velo. O que quería botar un gotiño, tiña que ir á cantina e pagar unha peseta
polo botella que contiña auga, alcol e pau de Campeche.

A cama tampouco lle costaba nada á compañía porque os probes soldados dormían
coma cochos encima de cuberta. E si algún se descoidaba pola madrugada, ou si algún
tiña febre, refrescábano cunha tina de auga os mariñeiros ó facer limpeza do buque.

Os oficiales en cambio, iban arrotando de cheos con aquela mesa de primeira, donde
cada xantar é un festín.

O cabo Xan Luaces, que iste era o apellido de Antón e a pouco máis esquénceseme
decírvolo pois o da Ponte era alcume, non comía nin bebía; non facía máis que gomitar
de mareado, e gomitou astra o primeiro leite que mamou, e as coradas detrás. Sin dar a
pé nin a mau, tirado nun rincón, pasou catro días o mozo, e namentras roubáronlle un
xamón e unha ducia de chourizos que dispois tivo que mercar a un mariñeiro curro que
fora o que llos lampara.

&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;
{{ORDENAR:Besta}}
[[Categoría:1899]]
[[Categoría:1900]]
[[Categoría:GL-B]]
[[Categoría:Cuba]]</text>
      <sha1>9kwhtpc8uwj4tejs230we718nzg9n4w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diálogo entre dos labradores gallegos afligidos y un abogado instruido, despreocupado y compasivo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4575</id>
    <revision>
      <id>15356</id>
      <parentid>15348</parentid>
      <timestamp>2016-06-10T14:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>*</comment>
      <origin>15356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76250" sha1="luio8vv9qiu9ue4ok1et8d3p8slawd1" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Diálogo entre dos labradores gallegos afligidos y un abogado instruido, despreocupado y compasivo. Cuaderno primero al cual seguirá el segundo.pdf|miniatura|300px|page=7|''Diálogo entre dos labradores''.]]
{{Encabezar
|nome    = &lt;big&gt;Diálogo&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;entre dos Labradores gallegos afligidos&lt;br /&gt;y un Abogado instruido, despreocupado&lt;br /&gt;y compasivo.
|autor   = &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Autor:Pedro Boado Sánchez|Pedro Boado Sánchez]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1823
}}
{{Prose}}
&lt;center&gt;&lt;big&gt;''CUADERNO PRIMERO''&lt;/big&gt;

''al que seguirá el segundo.''

&lt;big&gt;''Contiene las principales disposiciones''

''eclesiásticas y civiles, relativas á los''

''que se llaman comunmente derechos''

''de estola y pie de Altar.''


Quis talia fando

{{Espazos|9}}temperet à lacrymis.&lt;/big&gt;


----


Orense: oficina de ''D. Juan María de Pazos''

1823.&lt;/center&gt;


Publica este papel ''D. Pedro Boado Sanchez'', actualmente Gefe político de
la provincia de Orense, amigo de la verdad y enemigo de la mentira: y se
constituye responsable de la verdad y exactitud de cuanto en él se contiene.

Orense 2 de Junio de 1823.


Francisco Gonzalez y Manuel Ribeira, labradores ambos y vecinos de
lugares que aqui no se quieren nombrar, se encontraron casualmente en la
antesala de un abogado y principiaron en ella la siguiente conversacion, que
por fortuna oyó y tuvo la curiosidad de escribir literalmente el amanuense del
mismo abogado.


Francisco. Alabado sea Dios.

Manuel. Bos dias Farruco. ¿Que te trae por esta terra?

Franc. Bos dias che dea Dios: ¿é tí tamen? ¿Que milagr’é este? ¡Sey-q’ainda
non s’acabou ó enredo do ano pasado!

Man. Se non s’acabou pouco lle falta, gracias á Dios que por fin poyden lograr
espera po-la mitá dos salarios do escribano é non sey que mais zapicadas: pro
agora métenme n’outra peor, que xá me ten custado mais pasadas...; é ainda
vaya po-las pasadas se non custara os cartos. Non sey que me dirá
est’abogado, que din qu’é moy sabido é moy amante dos probes. Se non fóra
que ten moyta cachaza, qu’hay mais de duas horas qu’entrou junta él un que
dixo qu’acababa de contado, é leba traza d’estar hasta mañá.

Franc. Estouche bó eu logo, que tamen viña-aqui para lle facer unha
consulta sobr’-unha conciliacion, que dis qu’ey d’ir por forza, é poñer un
home que faga de conciliador; é fanme gastar os cartos con estas andanzas,
que lebo tres pedimentos entregados ó Alcalde é mais ó Regidor decanon,
é un d’eles por escribano, é nin por eso lles dan creto. Eu acabo logo, que non
son mais que duas palabras, é despois bas tí.

Man. No eso perdona, que permeiro só-eu, qu’hay tanto tempo qu’espero, é
ainda, Dios medeante, m’ey d’ir oxe dormir á miña casa.

Franc. Vaya: gracias á Dios que xa parece que se vay este. Entremos antes
qu’outro nos colla á vez.

Man. y Franc. juntos. Teña sua mercé santos é buenos dias, se xa non son
tardes.

Abogado. Buenos dias amigos. ¡Tan pronto querian Ustedes que fuesen tardes!

Man. Mi señor: estibémoslle esperando fora, é pareceunoslle muy longa á
mañá.

Abog. Vaya; y ¿que se ofrece ahora? Despachar pronto para que no les parezca
mas larga la mañana. ¿Vienen Ustedes juntos, ó separados?

Franc. Mi señor: entrar entramoslle juntos, como sua merced ó veu, pro...

Abog. ¡Buen modo de acabar pronto! Digan Ustedes á que vienen, ó
tomen la puerta y déjenme.

Man. Señor: non s’enfade. Somoslle dous, é nonlle temos nada un co’-outro:
pro eu xa ll’estou ahi fora dende pola mañan esperando, é sonlle de longe.

Abog. Eso es querer que le despache primero; y para mi es lo mismo que sea
el uno ó el otro. Diga V. pues su pecado.

Man. Pecados témoslle moytos, mi señor; á ninguen lle faltan, que Dios asi
llo quixo que todos fósemos pecadores: mais po-lo d’agora eu...

Abog. ¡Esas tenemos! Parece que es Usted amigo de sermoncitos. Despachar
prontamente ó desocupar el sitio. Dejémonos de cuentos, mi buen amigo, que
ya se me va calentando la mostaza.

Franc. Ten razon, mi señor, que xa podía ter acabado, é aforrabam’eu d’estar
aqui esperando; que sabe Dios...

Man. Pois señor, ó caso en duas palabras é qu’eu vivia con miña sogra, que
foy Dios servido de á levar fay seis meses, vay pra sete; é estáballe co’migo é
co-a-filla, todos xuntos; é cando lle dou ó mal da morte, qu’estubo na cama
oytenta é seis dias, coma-quen di tres meses, eu achábame fora á ganar á vida
com-os mais anos; é vendos’asi solas á nay é may-la filla, levouna Dios á
miña sogra sin disposicion, porque n’houbo quen lle dixese nada,
qu’ela, meu amor, bastantes veces l’-o-dixera ó que tiña pensado deixar na
manda, é mais aind’ó podo facer ver con testigos, que por eso n’habemos de
quedar mal...

Abog. Hombre; ¡tan larga le pareció media hora que puede haber estado
aguardando en la antesala, y tiene ahora la porrería de estar ocupando el
tiempo con impertinencias! Que si la suegra estubo enferma ochenta y seis
dias: que si murió de mal de madre: que si tenía pensado lo que le había de
dejar: que si dejó de hacer disposicion testamentaria porque no hubo quien
se lo aconsejase... ¡Habrá pesadeces semejantes! Murió sin testamento la
suegra; ya lo sabemos: ¿que es ahora lo que se ofrece?

Man. Eso é, si mi señor: non fixo disposicion, nin deixou dito nada pr’-ò
enterro, nin pr’-ó ben da alma; mais por eso non deixou de se cumprir co que
Dios manda, que nas cousas da Iglesia, mal é que ó diga, pro son d’unha
gente que ningunha lle lev’-á palma. Chamáronse pr’-ó enterro é cabo d’ano
quince Curas, é gastouse...

Abog. Vaya que el bueno del hombre es porra, si los hay en el mundo. ¿A que
vienen al caso tantos cuentos y rodeos, y que se llamaron para el entierro
tantos Curas, y que se gastó tanto mas cuanto, y que sé yó que tantas cosas,
que no parecen sino los cuentos de Sancho Panza?

Man. Señor perdone: pídolle por Dios que teña pacencia é me deixe facer
á relacion ó meu modo, qu’eu non lle sei d’outro, é todo lle ben ó caso pr’á
miña intencion.= Chamáronse quince Curas pr’ó enterro, é outros tantos
pr’ó cabo d’ano, é dóuselles ben de comer, é gastouse ben en cera é
incenso, é outras cousas é todo se pagou, é may’l’a ofrenda, é ainda non
se contenta, que agora querme poñer en xusticia. E por eso veño junt’á
sua merce, que me diga como ey de facer pra me librar do apremio,
qu’amin paréceme que teño cumprido, ainda de mais que de menos.

Abog. Hombre de Dios: Usted no se explica, ó yó no le entiendo.

Man. Serán as duas cousas, mi señor.

Abog. ¡Volvemos á las pasadas! ¿Quien le quiere poner á Usted en justicia?
¿quien es el que no se contenta? ¿Viene acaso del otro mundo la suegra á pedir
que le haga nuevos funerales y á ponerle en justicia?

Man. Ay mi señor, agora si que ten razon, que no-m’espriquey. Quen lle
me quer poñer en xusticia ell’-ó señor Abade, qu’agora disque ll’ey de pagar
os direytos, é mais qu’ey de dar pra misas ó que falte para compretar ó
quinto co que vay gastado.

Abog. Acabáramos pelmazo. Todo se reduce á que murió la suegra sin
testamento; que se le hicieron los funerales, buenos ó malos;...

Man. No, mi señor, fóronlle dos bos; n’esso ninguen ten que lle me decir, nin
queyra Dios que nunca teña, qu’anque non tivera pan que levar á boca, pr’as
cousas da Iglesia n’habia de faltar na miña casa.

Abog. Bien hombre, bien: sea muy enhorabuena que tenga siempre lo
necesario para las funciones de iglesia y que lo gaste, que no les pesará de ello
á los Curas y Sacristanes. Eso no es lo que me importa, ni tampoco el que haya
gastado mas ó menos en el entierro de la suegra. Lo que viene al caso y todo
cuanto ha querido Usted decirme con tantas vueltas y revueltas, se reduce á
que ahora, despues de hechos los funerales de la suegra, pide el Cura sus
derechos, y ademas quiere tambien el señor Cura que el sobrante del quinto
se invierta en sufragios por el ánima de la difunta. ¿Es esto asi?

Man. Si mi señor; asi é. Ven se lle conoce que sua mercé... Válgame Dios:
¡quen lle me dera qu’un fillo que teño n’os estudios ll’-entender’-asi as
cousas! Pro ainda ll-ay mais...

Abog. Veamos pues; diga Usted lo mas que hay, sin rodeos y sin cuentos que
ocupan el tiempo y no sirven de maldita la cosa.

Man. Señor; ó-mais que ll’ay elle qu’eu tiña un fillo, que lle foy servir
ó-Rey nas Américas; é agora veu noticia de que morrera n’un ataque; é ó señor
Abade quer que tamen lle fag’as honras, é que lle pague os dereitos
coma si morrera na casa.

Abog. Hombre; eso es increible: no puede ser; Usted se engaña; no sabe Usted
lo que se dice.

Man. Si sey, si mi señor; xa non llo soubera: é mais eso qu’eu ben lle
contestey ó outro dia, que os soldados ó Rey lles paga todo. Pro mais se
pasmará sua mercede de saber ó que lle me pide.

Abog. Sepámoslo. Cuanto le pide á Usted por todo?

Man. Señor: pó-lo enterro é as honras de miña sogra pídeme trinta é seis
pesos, despois que lle dey pó-la ofrenda nove tegas de pan, un carneyro, é
dous canados de viño, sint’ó mais que non se conta, è ó que paguey os
quince Curas d-as duas veces; è po-las honras d’ó que morreu no servicio
do Rey disque ll’ey de dar quince pesos.

Abog. Jesus: reniégote Demonio. ¿Y ese Abad ò ese Cura, ò lo que sea toma el
cuerpo de Cristo en sus manos? Imposible, imposible. Está Usted chocho
precisamente. ¿Como he de creer yo que un eclesiástico, y un eclesiástico
encargado de la cura de almas...

Franc. No mi señor; d’eso non se pasme sua mercè qu’outros hay piores.
¡Habia logo de saber sua mercè ó que pasa na miña parroquia è n’outras d’ò
rededor!

Abog. ¿Sucede tambien lo mismo en su tierra de Usted? ¡De ese modo los
Curas de este pais, son todos...!

Franc. Haylle de todo, mi señor. Hayllos bos, è hayllos como Dios l’os fixo:
pro d’os seus dereitos ningun lle quer perder, que din que ten obligacion
de os conservar, è que non se perdan os usos; è predicanlle qu’as cousas da
Iglesia han de ir á mais è non á menos.

Abog. En eso tienen razon. Es muy justo que las cosas de la Iglesia vayan
siempre en aumento, y ojalá que fuesen tambien siempre en aumento la
caridad, el amor del prògimo, la virtud y todo lo que es en servicio especial
de Dios y observancia de nuestra santa religion: pero esos que Ustedes llaman
derechos no son derechos. Al contrario: estan prohibidos y peca mortalmente
quien hace tales exacciones y quien da valor á tales usos.

Franc. Estámoslle bos logo, mi señor. No eso, n’hay que ll’ò decir os Curas.
¡S’alguns d’eles oirán á sua mercè! Ainda non ll’ay moyto que ll’estiben
n’unha certa parte, ond’ó Cura é may’l’os feligreses gastaron bos cartos sobre
d’á obra-ta è os dereitos dos bautismos è asi outros á este modo; é
vend’ó-Cura que non salia co-á sua valeuse da maña no casamento do fillo
d’un home de ben, que foy dond’eu dormin. Deyxou andar as municiós, é non
dixo nada, hasta qu’ó dia das velaciós, estand’os novios na Iglesia, pux’as
vestiduras, é chamounos á sacristia, é díxolles que se non pagaban ali mismo
de-contado os dereitos com’el os quería, è mai’la obrata dos anos pasados, è
todo todo, que no nos casaba.

Abog. ¡Que escándalo! Y ¿que hicieron los novios? ¿No fueron al momento á
quejarse al Obispo?

Franc. ¡Boa gana d’irse queixar! Eles qu’habian de facer, mi señor? Postos
n’aquel sitio n’habia remedio. Larga lla levaban queixándose: xa lle tiñan
qu’esperar pra casarse: é á vergonza de todos modos, mandase ó que mandase
ó señor Obispo, ninguen lla quitaba. É despois, qu’esto de casamentos, se se
da tempo desfanse. Non mi señor, non se lle queixaron, nin tan siquera
pensaron n’esso. Ó pior foy que non tiña-alí ó novio os cartos, é ó Abade
empeñábase en que os fose buscar, é á gente xa principiaba na Iglesia un rum
rum porque tardaban tanto, è xa s’oía tal cual palabra: pr’-ó cabo un veciño
qu’alí estaba tamen na sacristía quedou por él; quero decir afianzouno, é por
fin casáronse: mais ainda ben non saliran da Iglesia tiberon que pagar
todo, é as contas ajustáronse como Dios quixo.

Abog. ¡Y ese Cura dice misa y confiesa! ¿quien fué ese malvado?

Man. Nó, mi señor; ¡se ll’habemos de nomear todo-los que fan ó mesmo! Pro
mi señor, eu quixera que me des’un modo com’ey de libertarme dos
apremios po-lo que levo dito, qu’ó Alcalde amenázame todo-los dias, é xa
vay de moytas veces que me manda un ministro, é disque m’ha de vender
os bés; é ó ministro xa me pide po-los salarios pouco menos do que val
todo. Se sua mercé no me saca do apreto…

Abog. A buena hora con aprieto y con prisa, despues que ocuparon toda la
mañana con pesadeces y con relaciones, que pudieran haber hecho en dos
palabras. Pero usted me compadece, buen hombre, y desde ahora tomo de
mi cuenta sacarle del aprieto. Voy á comer, y á las cuatro de la tarde vuelva
usted aquí, que hablaremos con despacio y nada nos quedará de lo que
importe al caso.

Man. Si mi señor, volverey, é mais ben tarde se me fay, pro, com’ha-de-ser.

Franc. Mi señor, á min ben me podía despachar, qu’eu log’acababa. Non lle
son mais que duas palabras.

Abog. Ni dos, ni media. Usted tambien metió su cucharada en la relacion
y ayudó á hacérla mas larga. Con que aguántese amigo; y hasta la tarde, que
no le vendrá mal oir lo que le diga á este otro.

Franc. Mal non señor, que cando menos un pensa benll’á conto: se non fora ó
ser de longe...

Abog. De lejos, ó de cerca, aguarde usted, si quiere, y si no vayáse. A Dios.

Franc. Señor perdone. Bastante pacencia tivo sua mercé, de nos oir tanto
tempo.

Man. Vaya señor: no-no cansemos mais. As catro, é anque sea-as tres aqui
estou esperando hasta que sua mercé desperte.

Abog. Nada, nada: hasta las cuatro. No he de dormir la siesta para
despacharles á ustedes mas pronto.

Man. Jesus, señor: Dios llo pague. No entonces, anque sea-as tres, ou as
duas podemos vir.

Abog. ¡Otra vez porrerias y pesadeces! A las cuatro he dicho, y no quiero antes
ni despues. ¡Son ya mas de las dos, y quieren venir á las dos!

Man. Perdone sua mercé, señor, perdone por Dios. Viremos cando sua mercé
ó mande.

Con esta despedida marchó el Abogado á comer, y los dos labradores se retiraron
haciendo conversacion de su afabilidad, y elogiándola con admiración; bien
que al Francisco Gonzalez se le hacia duro aguardar y se esforzaba en conseguir del
otro que por la tarde le dejase tomar la voz y despachar la consulta. El amanuense
del Abogado cuenta que les oyó con uno y otro motivo mil gracejos: pero no habiendo
podido escribir la conversacion toda, por haber sido parte de ella en las escaleras y
en el zaguan, y haberse continuado por una media hora en la taberna inmediata,
conserva solamente retazos, que no forman diálogo seguido y se omiten por lo
mismo, aunque en ellos se encuentran á la verdad chistes y dichos harto
significantes. Interesado por ellos mismos cada vez mas, el tal amanuense del
Abogado, que era muchacho de chispa, se fué mas temprano de lo regular al
despacho; y no bien su amo bajó y le dijo que viese si estaban los paisanos en la
antesala, cuando á toda prisa les llamó para que entrasen, y arrimando un bufetillo
á la ventana y sentándose, continuó su tarea, copiando el diálogo siguiente.

Los dos Labradores. Alabado sea Dios. Santas é boas tardes dea Dios á sua mercé.

Abog. Buenas tardes amigos. Vaya, que estubieron ustedes prontos á la hora
señalada.

Man. Mi señor: estivemosll’esperando, qu’-aqui outra cousa non lla
temos que facer.

Franc. O pior é, mi señor, qu’-á min fáiseme mala obra, é pouco tardaba sua
mercé en me despachar, qu’en duas palabras tiña dito todo. Se me fixera este
favor, po-la-alma dos seus abós…

Abog. Ni por el alma de mis abuelos, ni aun que vinieran ellos del otro
mundo á pedírmelo. Ahora he principiado con ese otro y he de despacharle
primero. Usted váyase si no quisiere aguardar y no despegue los labios.

Franc. Vaya logo, señor, calarey. Pacencia. Pro se sua mercé non lle parece
mal...: á min bo gusto me daba oílo.

Abog. Pues oiga, muy enhorabuena, y oiga con atencion, que á mi me gusta
que todos sepan lo que debe saberse. Y vamos al caso.

Esos que ustedes llaman derechos de estola, no son derechos, ni puede tal
denominacion aplicárseles con propiedad. Mas bien se les llamaría tuertos y
verdaderas estafas, si se hacen por el modo y con el esceso que ustedes me
dicen y que ya he oido á otros en este pais, porque estan prohibidos con todo
rigor los tales derechos de estola por los santos Concilios: y es lo que quiero
explicar á ustedes y decírselo de manera que lo entiendan y se
aprovechen de ello. ¿Saben ustedes lo que son los Concilios?

Man. Os santos Concilos serán d’aqueles que mataron os judíos é os
hereges, que os queimaban é atormentábanos de mil maneyras pra que
deixasen á ley de Dios é fixesen com’a-eles.

Abog. Bueno, bueno, bueno. ¡Que lástima! No oyó usted alguna vez á su Cura
leer las proclamas, ó amonestaciones, ó como ustedes las llaman?

Man. Si mi señor, que sempre di = como lo manda Dios y la santa Madre Iglesia
y el santo Concilio de Trento lo dispone.

Abog. Y ¿quien le parece á usted que será ese santo Concilio de Trento?

Man. Mi señor, eu nunc’ó-preguntéy, pro cand’ó nomea-alí no altar,
paréceme que será un dos principales é mais chegados á Dios.

Abog. Válgate Dios por el hombre y su ignorancia! Asi creen ustedes mil
necedades con la mejor buena fe: asi se pierden ustedes muchas veces
tambien. ¡Que lástima!

Un Concilio no es un hombre. Los Concilios son unas juntas de Eclesiásticos
de la primera gerarquía, como Arzobispos, Obispos, Abades y todos aquellos
Eclesiásticos que se distinguen por sabiduría, por ilustracion, por virtudes;
los cuales se reunen para emendar los abusos, para remediar los
desórdenes, y para dar leyes á la Iglesia cuando es necesario; y estas leyes
eclesiásticas se llaman Cánones. Hay Concilios generales, Concilios nacionales,
Concilios provinciales, y Concilios diocesanos, ó Sínodos. Por egemplo: Si el
Papa ahora convocase, es decir llamase á Concilio todos los Obispos de la
cristiandad, ó todos aquellos que pudiesen concurrir, sería un Concilio
general: Si el Arzobispo de Toledo, que es el primado entre nosotros,
convocase á todos los demas Arzobispos y Obispos de España, compondrían
un Concilio nacional: Si el Arzobispo de Santiago convocase todos los
Obispos de Galicia, ó todos sus sufragáneos, compondrían un Concilio
provincial: y si el mismo Arzobispo de Santiago, ó cualquiera Obispo en su
obispado convocase los párrocos de él, compondrían un Concilio ó Sínodo
diocesano. Los Concilios generales, como que los convoca el Papa, son
presididos ordinariamente por el mismo, ó por un Legado en su nombre, es
decir por un Arzobispo ú Obispo á quien autoriza para ello el sumo Pontífice;
y del mismo modo los demas Concilios son presididos por aquel que los
convoca. Sucede el ser convocados y asistir á ellos, ademas de los Arzobispos
y Obispos que propiamente constituyen los generales y provinciales, y de los
Curas párrocos, que componen los diocesanos, otros eclesiásticos
constituidos en dignidad, como son Deanes, Priores y Abades de Colegiatas y
de casas religiosas distinguidas; y á veces tambien concurrieron,
especialmente en la antiguedad, eclesiásticos sueltos y hasta meros Diáconos:
en estos Concilios se hacen Cánones, que vale tanto como decir leyes, para
gobierno de la Iglesia y del Clero, para evitar desórdenes y remediar los que
no pueden evitarse, para refrenar los vicios y los abusos que se introducen con
el tiempo; y en fin para contener la corrupcion y la desmoralizacion, que tan
adelantadas se hallan por desgracia entre nosotros. ¿No es asi?

Man. Asi é, si mi señor, asi lle é; ten razon sua mercé, qu’ó mundo estalle
perdido. É log’ali nos Concilios, ó Papa, ou ó señor Arcebispo dirá ó que
quer que se faga, pra que cada un ó leve sabido.

Abog. No es eso, hombre, no es eso. En los Concilios como en todas las juntas
del mundo, en que se delibera sobre cualquiera cosa, cada uno refiere lo que
ha observado, propone lo que le parece justo y conveniente, discurre sobre lo
que propusieron los demas y pone dificultades; y despues de haberse oido á
todos y especialmente á aquellos mas sabios y de mayores conocimientos,
esperiencia y prudencia, cada uno da su voto sobre cada punto, y queda
acordado y se pone por cánon ó ley aquello en que conviene el mayor
número.

Franc. Señor; logo eso é como nas Córtes d’agora; qu’eu teñoll’un sobriño
qu’estibo en Madrí mais de dous anos, é tamen iba cando se juntaban os das
Cortes, è disque moytos, anqu’eran amigos, é andaban juntos é comian
juntos, alí non se tiñan acatamento uns os outros, que se algun d’eles lle
parecía mal ó que decían os mais, de repente salía é cantaba claro, é facíalles
ver ó qu’era do caso é de convenencia.

Abog. Lo mismo justamente; tiene usted razon. Los Concilios no son mas, que
unas Córtes eclesiásticas; quiero decir unas Córtes compuestas de eclesiásticos
y destinadas á tratar esclusivamente de nogocios eclesiásticos y de la disciplina,
gobierno y régimen de la Iglesia. Del mismo modo se delibera en las Córtes que
en los Concilios, y en los Concilios que en las Córtes, sin la mas pequeña
diferencia. En unos y en otras discurren todos y todos hablan prescindiendo
de amistades y miramientos y atendiendo solamente al bien público y
procurando el acierto, que es lo que importa; y hasta diré á ustedes que en
otro tiempo hubo tambien Córtes en España, que se llamaban Concilios,
porque la palabra Concilio no quiere decir otra cosa mas que Junta, como lo
son las Córtes. Pero esto no es aquí del caso.

Man. Válgame Dios señor ¡canto hay que saber! E logo moytos falando das
Córtes din... ¡quen sabe ó que din!

Abog. Si dirán, dirán; dirán lo que quieran para engañar á ustedes y perder á
infinitos. Dejemos por ahora esos dichos y esos falsos testimonios invencion
del diablo, y vamos á nuestro negocio.

He dicho á ustedes que hay Concilios generales ó de toda la Cristiandad que se
llaman ecuménicos; Concilios nacionales, que son todos los de una Nacion ó
Reino; Concilios provinciales, que son los de una provincia cualquiera; y
Concilios diocesanos, que son los de una sola diócesis solamente, es decir los de
solo un Obispado y se llaman vulgarmente sínodos, aunque tambien se llaman
sínodos los demas Concilios, porque en rigor vale tanto decir sínodo como
concilio: y podría esplicar á ustedes igualmente el diverso valor de las leyes ó
Cánones de cada una de estas clases de Concilios; porque desde luego se
conoce y ustedes mismos percibirán bien que no puede valer tanto y tener
tanta fuerza lo que se disponga en un Concilio del Obispado de Tuy solo, ó del
de Orense por egemplo, como si se dispusiese en un Concilio de toda Galicia,
ó de todos los sufragáneos del Arzobispado de Santiago; ni lo que se
mande en un Concilio de Galicia sola, como si se dispusiese en un Concilio de
toda España; ni lo que se haga en un Concilio de España, como si se mandase
en un Concilio general ó de toda la Cristiandad, presidido por el Papa, ó por
un Obispo delegado suyo. Las leyes ó sean Cánones y los reglamentos que se
hacen en un Concilio general, ó de toda la Cristiandad, son para toda la
Cristiandad; y los Cánones hechos en Concilio de solo un Reino, ó sola una
provincia son para aquel Reino, ó para aquella provincia. Esto es hablando en
general y prescindiendo de lo concerniente á la Fé, sobre lo cual no puede
haber diferencia de unos á otros, porque bien saben ustedes que los artículos
de Fé son unos mismos para todos y en todos tiempos: pero en lo demas, como
por egemplo en lo tocante al gobierno y arreglo de las Iglesias y del Cléro,
remedio de abusos, reforma de costumbres y otras cosas semejantes, no son á
veces conformes todos los Concilios, porque cada uno dispuso y mandó segun
los casos, los tiempos y las circunstancias, y procuró refrenar aquellos vicios
que se hacían mas comunes y eran mas perjudiciales; y hay tambien su
diferencia de unos Concilios á otros, quiero decir que entre los Concilios de
una misma clase hay unos á los cuales se dá mucho mayor valor que á
otros, y hasta hay algunos cuyas decisiones y Cánones se miraron con mucho
respeto en los mismos Concilios ecuménicos ó de toda la Cristiandad, y son de
observancia comun. Baste de esplicaciones generales, porque con estas hay lo
suficiente para que se entienda lo demas que tenga que decir; y por otra parte
ustedes se cansarán y dirán que todo esto no es del caso.

Man. Non decimos, no mi señor. ¡Jesus! De boa gana ó estaba oindo un dia
enteyro; anque fosen dous dias. Se ó meu Abade esplicase asi no Altar, é
non falase d’outras cousas, non lle me pegaba ó sono tantas veces.

Abog. Bien; me alegro de que no le venga á usted el sueño, porque es señal de
que oye con interès lo que digo; y bajo este supuesto continuaré.
Oyeron ustedes lo que son Concilios; y ahora deben saber que en ellos se trató
muchas veces de los que se llaman ordinariamente derechos de estola, ó pié
de altar. El primero que habló de ellos fué el Concilio Iliberitano del año de
305 de la Era Cristiana, es decir el que se celebró en Elvira, ciudad entonces
de la Bética, ó Andalucia, en las inmediaciones de Granada; al cual asistieron
19 Obispos, todos españoles, veinte y tantos ó treinta y tantos Sacerdotes, y
varios Diáconos, hallándose tambien presente el pueblo, que estubo en
pié, como lo exigía el respeto. Es famoso este Concilio por la Santidad de la
Disciplina de los Cánones que en él se hicieron, y por los ilustres Varones
de que se compuso, entre los cuales tuvo el segundo lugar el grande Osio,
cèlebre Obispo de Córdoba, que ya entonces llevaba en su frente señales
gloriosas de los tormentos padecidos por haber confesado la Fé de Jesucristo
delante de los tiranos; el mismo que en el año de 325 presidió á nombre del
Papa S. Silvestre el concilio de Nicea, primero general ó de toda la
Cristiandad, y despues en el año de 347 el de Sardica. Asistió igualmente el
Obispo de Zaragoza Valerio, que ya entonces era Confesor, es decir que habia
confesado publicamente la religion de Jesucristo, á pesar de los tiranos que la
perseguian, y poco despues murió martir por ella.

En este famoso Concilio, vuelvo á decir, se hallan ya disposiciones acerca de
lo que ustedes llaman derechos de estola, ó pié de Altar; pero conviene saber
para entenderlas, que en aquel tiempo no se pagaban diezmos, ni se habia
pensado todavía en establecerlos; ni las Iglesias, ni sus Ministros tenian rentas
algunas fixas ó determinadas. Al contrario; los Eclesiásticos vivian entonces
no mas que de las oblaciones, ó limosnas ú ofrendas voluntarias de los fieles,
y distribuían á los pobres todo el sobrante de ellas y de sus mismos
patrimonios particulares. El Bautismo se administraba frecuentemente en
edad adulta, como que por lo comun los que se bautizaban no eran niños,
sino recien convertidos á la Fé de Jesucristo; y con este motivo los que lo
recibían parece que acostumbraban echar dinero en las fuentes ó pilas
bautismales, ó en cepos ó cajas destinadas al efecto. Era aquella una limosna
enteramente voluntaria y poco menos que necesaria para el sustento de los
Ministros del Altar, y sin embargo prohibió el Concilio tal costumbre en el
Cánon 48, mandando que no echasen dinero en las fuentes ó pilas
bautismales los que recibían el Baustismo, para que no pareciese que el
Sacerdote distribuía por precio lo que había recibido gratuitamente (*).

* Las palabras del Concilio son las siguientes: = “Emendari placuit ut hi, qui baptizantur (ut fieri solebat) nummos in concham non mittant, ne Sacerdos, quod gratis accepit, praetio distrahere videatur.”

Parece que sin embargo de esta prohibicion tan positiva, la mala costumbre
volvió con el tiempo á introducirse, pues en el año de 572 se celebró otro
Concilio en Braga, presidido por S. Martin de Dume Arzobispo de aquella
ciudad; á cuyo Concilio asistieron ademas otros once Obispos de las que
entonces se llamaban provincias de Braga y Lugo y se estendían á lo que hoy
comprende Galicia, con parte de Portugal y Leon: y en el Cánon 7.o prohibió
exigir cosa alguna por el Bautismo, permitiendo tan solo recibir lo que fuese
ofrecido voluntariamente.

En el año de 666 se celebró en Mérida, ciudad episcopal de Estremadura, un
Concilio convocado por el Rey Recesvinto, al cual asistieron doce Obispos de
la Lusitania ò Portugal, sufraganeos entonces del mismo de Mérida; y en el
Cánon 9.o prohibiò espresamente á los Sacerdotes que exigiesen cosa alguna
por el Bautismo de los niños, permitiendo no obstante que pudiesen recibir
lo que les fuese presentàdo libre y espontaneamente.

Nueve años despues, á saber en el de 675 se celebrò en Toledo un Concilio
presidido por el Arzobispo de aquella ciudad, al cual asistieron el Arcediano de
la misma Iglesia, 16 Obispos y seis Abades; y en él se hizo sobre esta materia
un Cánon muy notable, citando aquellas palabras de Jesucristo = Quod gratis
accepistis, gratis date = (es decir = lo que habeis recibido de valde dadlo de valde=),
apoyándose en ellas para decir y declarar que no es decente ni permitido
recibir precio, ni premio, ni aun pedir alguna retribucion por via de limosna,
por la administracion de los Sacramentos, los cuales llevan consigo la
gracia espiritual. Por tanto prohibiò dicho Concilio en términos los mas
positivos, que los Eclesiásticos recibiesen precio ò premio alguno por el
Bautismo y el santo Crisma &amp;c., permitiendo tan solo admitir lo que fuese
ofrecido voluntaria y libremente: y para mayor observancia de esta disposicion
mandò que si el Obispo mismo fuese el contraventor de ella, ò sabiendo serlo
otros no los castigase, quedase ex-comulgado durante dos meses; y que
si el delito se hubiese cometido sin su noticia, siendo Sacerdote el delincuente,
la ex-comunion durase tres meses; siendo Diácono durase cuatro meses; y á
proporcion siendo Subdiácono, ó de órdenes menores.

Estos Concilios que acabo de citar fueron todos españoles, fué de Galicia
alguno de ellos, asistió el Obispo de este mismo Obispado, y lo presidió un
Santo Gallego, un Santo natural de Galicia: pero no crean ustedes que solo en
España se dieron semejantes disposiciones. En todas partes hay vicios, abusos,
desòrdenes y perversidades; en todas partes y en todos tiempos el Demonio
con sus malas artes procura corromper los hombres, y que se introduzca entre
los Eclesiásticos la avaricia, porque con ella se hace odiosa en cierto modo la
ley de Jesucristo, creyendo el vulgo ser permitido por esta misma ley
divina lo que no es mas que un abuso y perversidad del algunos Ministros. El
Cánon 72 del Concilio de Meaux de Francia, celebrado en el año de 845 y al
cual asistieron los Arzobispos y Obispos de tres provincias, prohibe entre
otras cosas, que se exija y hasta que se pida cosa alguna por el lugar ó sitio
de la sepultura: y los Cánones de este Concilio fueron leidos y aprobados en
otro que se celebró en Paris en el año siguiente. El Cánon 16 del Concilio de
Tribur en Alemania, celebrado en el año de 895, al cual asistieron tres
Arzobispos y diez y nueve Obispos, y tambien el Rey Arnoldo acompañado
de todos los grandes del Reino, prueba con tres pasages de la sagrada
Escritura que no se debe exigir cosa alguna por sepultar los muertos, es decir
por los entierros. El Concilio de Potiers en Francia, celebrado en el año de
999, prohibió á los Obispos que exigiesen cosa alguna por administrar los
Sacramentos de la Penitencia y de la Confirmacion. El Cánon 12.o del
Concilio de Bourges en Francia, celebrado en el año de 1.031, prohibe exigir
cosa alguna por el Bautismo, la Penitencia y la Sepultura, es á saber por
administrar los Sacramentos del Bautismo y de la Penitencia, y por enterrar
los muertos: y los Cánones de este Concilio (á escepcion del 2.o) fueron
leidos y confirmados en otro que se celebró poco despues en Limoges, pueblo
tambien de Francia. El Concilio de Ruan, ciudad asimismo de Francia,
celebrado en el año de 1.050, prohibió que se exigiese cosa alguna por
administrar el santo Crisma. El Cánon 8.o del Concilio de Clermont en
Francia, celebrado en el año de 1.095, prohibe que se exija cosa alguna por la
Sepultura, es decir por los entierros: y este Concilio es muy respetable y
notable, porque fué convocado y presidido por el sumo Pontífice Urbano 2.o,
y porque á él asistieron trece Arzobispos y mas de doscientos Obispos, ademas
de un gran número de Abades; contándose entre los Arzobispos y Obispos los
de Toledo, Tarragona, Compostela ó Santiago, y Pamplona, y tambien dos que
despues fueron canonizados ó declarados Santos, á saber Ises Obispo de
Chartres y Hugo Obispo de Grenoble. El citado Cánon y demas de dicho
Concilio de Clermont fueron ratificados en otro que se celebró en Ruan en el
año de 96, y asimismo en otro celebrado en Potiers en el año de 1.100, al cual
asistieron ochenta Obispos y Abades, presidiendo en nombre del Papa dos
Cardenales legados suyos. El Cánon 9.o del Concilio de Tolosa de Francia,
celebrado en el año de 1.119, que fué presidido por el sumo Pontífice
Calisto 2.o, y al cual asistieron algunos Cardenales y varios Arzobispos y
Obispos, entre ellos algunos de España, prohibe que se exija cosa alguna por
los santos Oleos, por el santo Crisma y por la Sepultura, es decir por la
administracion de los santos Oleos y del santo Crisma y por los entierros. Y
en el año de 1.119 se celebró en Reims, pueblo tambien de Francia, otro
Concilio, presidido por el sumo Pontífice Calisto 2.o, al cual asistieron el Rey
de Francia con los principales Señores de aquel Reino y algunos otros
Príncipes, los Cardenales de la santa Iglesia Romana, quince Arzobispos, mas
de doscientos Obispos, algunos de ellos españoles, y un grandísimo número
de Abades y otros Eclesiásticos constituidos en dignidad, hallándose tambien
presente muchedumbre de Cléro inferior y pueblo: y en el Cánon 4.o prohibió
que los Sacerdotes exigiesen cosa alguna por administrar el Bautismo y los
santos Oleos, por la Sepultura, es decir por los entierros, ó sea por la exequias
de los difuntos y por visitar los enfermos y administrarles la Estrema-Uncion.

¿Que tal? ¿que les parece á ustedes de esto? ¿Tuve razon para decir que esos
que ustedes llaman derechos de estola, ó pie de Altar son mas bien tuertos y
verdaderas estafas que otra cosa?

Man. Razon... Ainda mais que razon tivo sua mercé. O que non sey
como ten á cabeza pra tal. A min xa Dios no me fixo pra estudiar; pro anque
estivera toda á vida marreando, n’aprendía á mitá. Pro señor, eu cada paso
mais... Vaya: non sey que diga, nin que pense. ¡Trinta é seis pesos que me pide
ó meu Abade po-lo enterro é as honras da nay da miña Dona, despois que
lle dey nove tegas, un carneyro é dous canados de viño d’ofrenda; é quince
pesos po lo enterro do fillo sin facelo! ¡Hay concencia para esto, despois que
tantos Arcebispos, tantos Obispos, tantos Papas, tantos Santos é hasta ó Rey
con eles, mandaron que non se levase nada!

Franc. De pouco t’espantas. Fay agora dous anos qu’eu fun á Sant’Outel á levar
unha rapaza que á mordera ó can-da-rábia, é durmin n-un lugar en de
lado d’Orense, seiqu’habia cando mais tres leguas; é com’á rapaza iba
ruinciña cuidey de que durmise á cuberto é de lle dar unha gota de caldo, é
doume compasion ver chorando á nay é catro fillos, que todos cabian n’unha
cesta, è era toda á gente da casa, sin ter un ben de Dios, nin siquera un
pedazo de pan que levar á boca, que todo lle lo vendera á Justicia pra pagar á
ofrenda do enterro do amo da casa, é ó responso, qu’importará co-as costas é
os salarios do ministro mais de dous mil reás.

Abog. ¡Está usted en su juicio!

Franc. Si mi señor, estou, qu’ó que bebin ó jantar non lle me levou á cabeza;
é mais benlle m’acordo, qu’ainda da miña pobreza que levaba pro
camiño, deylles algo, todo ó que puiden; que aquelo era que daba
lástima, á nay á chorar é os fillos mais pequenos á berrar, que xa cas-que
non tiñan folgo. E asi com’estaban pouco menos que en coiros díxome qu’os
levara ó Abade aquel mismo dia para que lle dese espera; pro nin velos
quixera, nin tansiquera un pedazo de pan lle mandara dar. E logo ali unha
boa alma de Dios, d’unha veciña chegou á miña vista con unhas patacas no
regazo, ainda eran moytas, é un lotiño de berzas é un pouquiño d’unto,
com-a-un puño, é todo lle-lo deixou sin decir cas-que nada, que nin siquera
podia porque choraba tanto ou mais que os da casa. Nunca me pasa da
memoria vela chegar é poñer alí todo; é logo un codeliño de pan que levaba
na mau, parteuno en catro pedaciños é douno os rapaces decíndolles = non
teño mais fillos queridos; = é caíanlle as bágoas, é botou á andar pra fora,
tapando á cara co-a punta do pano.

Abog. Dios se lo pagará, Dios se lo pagará á esa alma caritativa. Con esa
relacion sola me hace usted llorar. ¡Pero hombre, dos mil reales!

Franc. Non se pasme de-esso, mi señor, qu’alí á ofrenda súbelle moyto.
N-a-quela parroquia é n-outras d’en rededor lévanlle por ela tres fanegas, è
decir quince ferrados de centeo, tres canados de viño, tres carneyros, ó
cuarto d’unha baca, que ó cobran ben sin baixar un maravedí siquera, é de
trinta è catro á trinta é seis, é corenta pesos, coma quen di oyto centos
reás, po-lo responso.

Abog. ¡Ochocientos reales! ¡Un responso ochocientos reales! ¿Está usted en si,
ó exagera, ó que es esto? ¿En que mundo estamos?

Franc. Estámoslle no mundo de sempre, mi señor, é non crea sua mercé que
eu digo mais d’ó que é. Se moyto, moyto, ainda podia...: pro vaya. O que
sey, é ó que vin digoo, è ò que non vin no-no conto; que s’un oubera de falar
todo ó que oy, é que lle din por aqui é por ali... Pro mais lle val á un calar.

Abog. Con que ¿todavia hay cosas peores?

Man. Do que ll’acaba de decir aqui este, non dubíde sua mercé, que noutras
partes é ó mesmo, ou pior; é senon pode sua mercé perguntar ó que pasaba
n-algunhas co-a Abadía, que levaban á roupa da cama do que morria; è
anque non tivess’outra mais d’aquela, no-na deixaban. Cantas veces tiña
na cama ó difunto á millorciña, que lla puñeran para levar á Dios, é
ainda ven non dera ó derradeiro folgo, antes que lle poidesen poñer outra,
facela ó Cura coller n’hun lio é que lla levasen á casa. Pro señor, agora polo
que sua mercé dixo de tantos Santos, é Papas, é Concilios, razon teñoa pra
me opor é non dar os trinta é seis pesos, nin os quince do fillo: mais ó caso é
com’ey de facer, qu’á Justicia aprétame; é anque lle repoña que sua mercé
me dixo que non, halle de facer orèllas xordas. Den-pois d’esso; qu’ó
Alcalde, ainda que non sea d’os mais ruis, dèixase levar do Escribano, que
come é bebe todo los dias n-a casa do Abade, é está casado c-unha tia da
criada. Con todo, se sua mercé me desse por escrito ó que nos dixo, é ó
modo com’ey de facer chegad’ó caso, pra que non sallan co-a sua, poida que
collesen medo; é vendo á firma de su mercé moyto mais, que eu xa lle
teñ’oido moytas veces falar ó Escribano, é ben sey que non lle fay bo
estómago, cando sua mercé defende n-un preito qu’el ten da sua man
po-la outra parte. E may-lo Alcalde habíase d’alegrar, qu’el tamen está
picado, qu’ainda n-hay ano é medio cabal que lle morreo á muller, é tamen
pagou á farda como cada fillo de veciño. Vaya: se levase por escrito esso de
tantos Concilios, é Santos, é Papas, è Arcebispos... E mais habia de facer
qu’ó meu fillo ó deprendese todo hasta que ó soubèse de memoria.

Franc. Eu fillo qu’estudie no-no teño, que no me chegou Dios á tanto, pro
con esso è sint’esso, se ó señor nos figese á gracia de por nun papel todo
ó que nos dixo, è nomear como nomeou aqueles Santos è Papas, ó seu traballo
habíallo de pagar como quixese. Anque me custase ó que me custase iba
contento. De boa gana daba ó millor xato que teño na casa por levalo todo
nun papel, qu’ainda mais de catro m’habian de ir á rogar por èl: mais
esso de lle lo dar, pra lelo si, pro non pra levalo, que de diante dos ollos
no me habia de salir.

Abog. De ese modo se le acabó á usted la prisa, que tanta tenia porque le
despachase su consulta y porque le oyese primero que á este buen hombre.

Franc. E verdá si mi señor, que á tiña, è ben sabe Dios que non pensaba estar
tanto tempo fora da miña casa: pro desque oin tales cousas, xa non se
m’acorda nada. Parèceme qu’era capas de me estar dous dias enteiros oindo
á sua mercè, sin me mudar d’un sitio. O pior è que se no-no lebo por escrito,
è ó mesmo que se no-no oira, que á miña cabeza non è pra estas cousas.
Solasmente se m’acorda aquelo d’un Concilio de Braga, qu’eu xa estiben en
Braga è n’Oporto; è un Santo Gallego, è dous ou tres Papas, è ó Rey de
Francia; é todos todos mandaron ó mesmo, que non se levase nada po-los
enterros, nin po-los Bautismos, nin po-la santa Estrema-Uncion: é qu’alá
nos principios n’habia diezmos, nin as Iglesias tiñan rendas; é os Cregos
daban ós probes todo ó que-lles sobraba, anque fosse do seu, é decir do que
erdaban. Asi habia de ser agora.

Abog. Bueno es algo, bueno es que se les acuerden á ustedes esas especies:
pero por si solas no son bastantes para que se defiendan cuando llegue el caso
y demuestren su justicia. Si al principio me hubiesen ustedes dicho que
querian llevar todo por escrito, ese muchacho lo hubiera puesto, y pudo ir
escribiendo, ó tomando siquiera unos apuntes, conforme yo fuí esplicando.

Amanuense. Ese trabajo está hecho señor; que yo desde el principio fuí
copiando cuanto dijo usted y cuanto hablaron estos hombres; y me parece que
pocas palabras pueden habérseme escapado.

Abog. Ayga bribonzuelo. Y es ese el modo de sacar la copia que te encargué
del otro papel? A ver eso.

Amanuense. Aquí está, señor.

Abog. Pues buena cosa es, que lo fué poniendo todo, en castellano y en
gallego, conforme se dijo.

Man. Jesus, señor: ¡logo escribeuno todo! ¡tamen as nosas
patochadas!

Abog. Todo, lo escribió como se dijo, ni mas ni menos: y en esto pasó el
tiempo, cuando yo creía que estaba copiando otro papel que me hace falta.
¿Es esto lo que te mandé?

Amanuense. El papel que usted me ha dado esta mañana para que lo copiase,
lo tengo en buen estado, y en menos de media hora lo concluyo.

Franc. Señor, agora halle de pasar ó enfado; é perdone. Xa Dios ó quixo que
lle dese por alí d’ir escribindo ó que sua mercé decía, qu’agora fainos ben ó
caso. Halle de deixar sua mercé que saqu’un traslado é que no-lo-dea, qu’ò
seu traballo habémosllo de pagar ben, é mais á sua mercé ò que queira.

Abog. Hombre, yo no quiero nada: pero á ese muchacho sí, le darán ustedes
una friolera, que el pobre de eso vive. Mas ya que principió la obra, que la
continue y siga copiando mi relacion de los demas Concilios y disposiciones
de ellos acerca de los llamados derechos de estola y pié de Altar.
Man. ¡Logo ainda hay mais, mi señor!

Abog. Mas hay todavia, mas hay: lo mas y lo mejor falta. Ofrecí á usted sacarle
del aprieto, y lo he de cumplir; que yo soy hombre de no faltar á mi palabra.
Oiganme ustedes ahora; y tú, muchacho, escribe, que tambien con esto
aprendes.

El Concilio último de los que antes cité fuè el de Reims, tenido con asistencia
del Rey en el año de 1119 y presidido por el sumo Pontífice Calisto 2.o; cuyos
Concilios y otros varios de los nombrados fueron franceses, es decir que se
celebraron en Francia, pero concurriendo á los principales de ellos Arzobispos
y Obispos de España, de Italia, de Alemania y de otras partes. Hubo tambien
iguales Concilios en Inglaterra presididos por los Legados del Papa, porque
bien sabrán ustedes que en otro tiempo los ingleses fueron Católicos,
Apostólicos-Romanos, como nosotros.

Man. Si, mi señor, si; xa ó teño oido moytas veces: é mais disque foy unha
muller á que tibo á culpa de que se perdessen.

Abog. Pues bien: dejando ahora la historia de su mudanza y de su revolucion,
quiero citar algunos Concilios Ingleses que tratan de los llamados derechos de
estola y pié de Altar, para que vean ustedes que en todas partes y en todos
tiempos fueron mal mirados, y prohibidos.

En el año de 1125 se celebró en Londres un Concilio convocado y presidido
por el Cardenal Legado del Papa, y á él asistieron veinte Obispos y cerca de
cuarenta Abades; y en los Cánones 1.o 2.o y 3.o dijo positivamente que la
administracion de las cosas santas espirituales debe ser gratuita, es decir
de valde; y en consecuencia prohibió que se exigiese cosa alguna por
administrar el santo Crisma, los santos Oleos, el Bautismo y el Sacramento de
la Penitencia, por visitar los enfermos y por la Sepultura, es decir por los
entierros.

En el año de 1138 se celebró tambien en Londres otro Concilio presidido por
el Legado del sumo Pontífice, al cual asistieron un Dean como Diputado y en
nombre de su Arzobispo entonces enfermo, diez y ocho Obispos y cerca de
treinta Abades; y en el Cánon 1.o prohibió que se exigiese dinero por los
santos Sacramentos y por las cosas sagradas.

Todos cuantos he citado hasta aquí fueron Concilios particulares, bien que
todos muy respetables y algunos de ellos famosos y de renombre especial; y
aunque bastarían para el caso ellos solos, tanto mas cuanto algunos fueron
españoles y justamente de Obispos de Galicia, quiero señalar tambien algunos
generales ó ecuménicos, es decir de toda la Cristiandad, que hicieron iguales
disposiciones. El primero de los de esta clase es el celebrado en el palacio de
Letran de Roma en el año de 1139, que comunmente se llama el segundo
Concilio general de Letran. Fué convocado y presidido por el sumo
Pontífice Inocencio 2.o, asistiendo cerca de mil Obispos de toda la
Cristiandad; y en el Cánon 24 prohibió que se exigiese cosa alguna por
administrar el santo Crisma y los santos Oleos, y por la Sepultura, es decir por
enterrar los muertos.

El Cánon 6.o del Concilio Turonense, ó de Tours (ciudad de Francia)
celebrado en el año de 1163 prohibió entre otras cosas, que se exigiese cosa
alguna por sepultar los muertos, por administrar á los enfermos la Estrema-
Uncion y por el santo Crisma; advirtiendo que ni aun á pretesto de antigua
costumbre, se exigiese paga, pues que lo largo del abuso, dijo el Concilio, le
haría cada vez mas criminal (*): y este Concilio, aunque ordinariamente ahora
no sea contado entre los generales, ó ecuménicos, se celebró como tal, y como
general fué convocado y presidido por el Sumo Pontífice Alejandro 3.o,
asistiendo á él 17 ó 18 Cardenales de Roma, ciento veinte y tantos Obispos,
cuatrocientos y tantos Abades, y ademas gran número de otras personas,
asi eclesiásticas como seculares. Deja de considerarse como general y
ecuménico dicho Concilio solamente porque cuando se celebró habia un anti-
Papa que dominaba en Roma y en algunos otros paises, en los cuales por
consiguiente no fué obedecida la convocatoria del verdadero y legítimo Papa
Alejandro 3.o; pero no por eso tiene menor autoridad.

* Las palabras del Cánon, segun Guillelmo Neubrigense, son las siguientes = ... Pro sepultura quoque, vel Chrismatis, vel Olei sancti perceptione, nulla cujusquam praetii venalitatis intercedat, neque sub obtentu alicujus consuetudinis reatum suum aliquis tueatur, quia diuturnitas temporis non minuit peccata, sed auget.

En el año de 1175 el Arzobispo de Cantorberi celebró en Londres un Concilio
de sus sufragáneos, presidiéndolo como primado de Inglaterra y Legado al
mismo tiempo del Papa; y por el Canon 7.o de los en él hechos se prohibió
exigir cosa alguna por la administracion de los Sacramentos y por el
derecho de sepultura.

En el año de 1179 se celebró en el palacio de Letran de Roma el 11.o Concilio
de los generales ó ecuménicos, que se nombra ordinariamente 3.o general de
Letran, convocado y presidido por el sumo Pontífice Alejandro 3.o; asistiendo á
él los Cardenales, los Prefectos, los Senadores y los Cónsules de Roma,
trescientos y dos Arzobispos y Obispos de todos los paises católicos, entre ellos
san Lorenzo Arzobispo de Dublin, y el Abad Nectario por los Griegos: y entre
sus Cánones, el 7.o contiene igual prohibicion de exigir cosa alguna por la
administracion de los Sacramentos, en términos tan positivos y tan notables
que perderían su fuerza y su mayor valor omitiendo una sola palabra. Dice asi
dicho Cánon, traducido literalmente:= “En el gremio de la Iglesia debe todo
hacerse por un principio de caridad, y administrarse gratuitamente lo que se recibe
gratuitamente; y es por tanto una cosa sumamente horrible lo que se cuenta, á saber
que en algunas Iglesias llega la venalidad á tal grado que se exige algo por
posesionar, ó sea por colocar en sus sillas los Obispos, los Abades y las demas
personas eclesiásticas, por introducir los Sacerdotes en la Iglesia, y tambien por
las sepulturas y las exequias de los muertos, por las bendiciones nupciales, y por los
demas Sacramentos; llegando hasta suceder que no puede conseguirlos aquel que
no tiene con que llenar las manos del que los administra. Creen muchos que es
esto lícito, conceptuando que la ley quedó sin fuerza por una larga costumbre; y no
atienden á que son tanto más graves los crímenes, cuanto mas largo tiempo
tubieron sujeta la infelíz alma. Prohibimos pues muy estrechamente que se haga
lo referido, y que se exija cosa alguna por poner en sus sillas las personas
eclesiásticas, por la institucion de los Sacerdotes, por bendecir á los que se
casan, es decir por las bendiciones nupciales, y por los demas Sacramentos. Y si
alguno se atreviere á contravenir esta disposicion sepa que tendrá la suerte de Giezi,
cuyo hecho imita exigiendo una torpe recompensa.”

Man. Vaya, señor; este val por todos juntos. Nunca Dios me deixe: ¡ó qu’ahi
dixo! Ora señor escribente, teña cuidado que non se ll’escape ningunha
palabra.

Franc. Ó qu’eu non sey mi señor, quen é ese que dixo su mercé ahí ó último,
que s’alguén fixese outra cousa do que se manda, qu’habia de ter á sorte de
non sey quen. Nunca tal nome oin.

Abog. Giezi es el que he nombrado; Giezi.

Franc. Si mi señor, ese, ese é: Geci. Non se me domea á lengua. Moy ruin
poido ser ó tal Geci, cando ó santo Concilio ó puxo por exempro.

Abog. Giezi era un criado del Profeta Eliseo. Este santo Profeta hacía milagros,
y entre otros habia curado de la lepra un caballero principal de la Siria; y el
criado Giezi, aprovechándose del agradecimiento de aquel caballero, recibió
de él grandes regalos. Por esto solo permitió el Señor que se le pegase la lepra
y le quedase á él y á toda su raza.

Man. Par-briós estibo ben, pra que non creese aquel señor qu’ó criado
era quen facia os milagres, ou que os facia ó Santo po-lo interés. Asi habia de
suceder á moytos, que din que despois de feyta á cousa, que lles han
d’ofrendar, qu’aquelo que non é venda, nin axuste, nin cousa que ó valla;
é ó mesmo ten, que levar lévano por forza, que queyra que non queyra ó
que ó ha de dar; é mais ben saben acudir á justicia se non lle lo dan logo,
ou lles falta algo. Ainda non fixo tanto ó criado do Santo, que-el tomou ó
que lle quixo dar aquel Caballero, de seu bón á bón; é por eso Dios
permeteu que lle pegase á enfermedá.

Abog. Ola, ola, que vá usted discurriendo lindamente. ¡Pues, no es nada lo que
acaba de decir! ¿Y era usted el que no acertaba á esplicarse y que tanto
machacó para una relacion de dos palabras?

Man. Ben ó conocin, mi señor, que lle daba moyto enfado; pro ós labradores
non sabemos mais.

Abog. ¡Y sabe usted sin embargo lo bastante para entender, como entendió al
pronto lo que hizo el criado Giezi y sacar de ello consecuencias, formando
comparaciones!

Man. Eu, señor, ó que ll’oín á sua mercé, qu’ó criado do Santo tomou os
regalos que lle dou aquel caballero; é eso pase, se non fixo algo mais,
qu’ainda ó tomar ó que ll’á un dan, parece que non leva pecado: é
mais con todo permeteu Dios que lle pegase á enfermedá é lle quedase pra
sempre. Deixaríase decir algo, ou asi coma quen... pra qu’ó caballero lle
dese: è foylle ben empregado ó castigo de Dios. A min, do meu corto
entender parecíame que s’os Curas se contentasen c’o que se lles dese por
devocion sin pedilo, nin facer outras cousas pra que llo dean, ou pra que
lle lo paguen, pase, é mais ainda moytas veces habian de salir millor,
qu’entre gente labradora hay moyta caridá; é se non véxase n-os
santuarios, que sua mercé, anque n’è desta terra, xá iría algunhas veces
as romerías é vería ó qu’ali se xunta, que se pon ricos os mais d’eles, é
compran terras é rendas, é despois sabe Dios que-n-as come, qu’os santos
ali estan: pro esto de que por forza, é pedir é predicar que se condena ó que
non paga os que chaman dereitos d’estola é pé d’Altar, como dí sua mercé, é
poñer en xusticia, é asi outras cousas á este modo, paréceme que non pode
ser, ni-n-o manda Dios; é mais, qu’aquelo que se dá d’este modo, non
pode ser ben visto, que Dios é os santos, ó que queren é bón corazon.
D’outra, que se non tibesen os curas de que se manter, pase; pró eles ten,
gracias á Dios; asi eu tibera pra manter á muller é os fillos: é fan coma
Geci, qu’ó santo habialle de dar á comida é pagarlle á sua soldada, é por eso
foylle ben empregado que lle quedase á enfermedá pra sinal.

Abog. Una hora que usted hubiese querido hablar, le hubiera dejado. ¿Donde
aprendió usted tanto de poco acá?

Man. Mi señor, eu solamente po-lo que lle oin á sua mercé, é po-lo que me
parece asi do meu magin; que nosoutros os labradores non deprendemos,
nin temos quen nos diga nada: gracias se sabemos foza-la terra pra ganar un
pedazo de pan, ou de broa, que sabe Dios cantos dias ó ano pasamos sin éla.

Abog. Pues con esa rudeza y con esa falta de instruccion, habló usted sin
embargo como hablaría el hombre de mas luces y conocimientos; y si no
entendí mal sus esplicaciones y el sentido de ellas, acertó usted con lo que
quiere y manda la Iglesia en la materia de que se trata. Hubo un tiempo de
tanto rigor en lo tocante á ella, que se prohibió, no solamente pedir y exigir
como si fuese debida cualquiera recompensa por la administracion de los
santos Sacramentos y por los actos á esto concernientes, sino tambien recibirla
ó admitirla; de modo que ni aun era permitido tomar lo que en semejantes
ocasiones se diese voluntaria y libremente, sin demostracion alguna de
pedirlo, ó desearlo: y este rigor, esta escrupulosidad al parecer estremada,
fueron útiles sobremanera para dar crédito y lustre á nuestra santa Religion,
presentando á sus Ministros como hombres virtuosos y verdaderamente
piadosos, que obraban solo por caridad y por celo, sin miramiento alguno á
intereses mundanos. Algunas veces, no pareciendo necesaria tanta delicadeza,
se renovaron y ratificaron las dichas prohibiciones de pedir ó exigir cosa
alguna por la administracion de los Sacramentos, pero añadiendo que despues
de administrados se podría recibir lo que fuese ofrecido voluntaria y
libremente, sin que hubiese precedido peticion, ó alguna insinuacion
semejante: y ha sucedido tambien que el celo mismo de los fieles y su
exaltacion por la puntual observancia de las disposiciones esclesiásticas les
hicieron incurrir en un estremo opuesto, porque impedian hasta las limosnas
y dones verdaderamente voluntarios á las Iglesias y sus Ministros. Con este
motivo y queriendo prevenir tal esceso, el Concilio general 4.o de Letran,
celebrado en el año de 1215, convocado y presidido por el sumo Pontífice
Inocencio 3.o, y al cual asistieron cuatrocientos y tantos Arzobispos y
Obispos, mas de ochocientos Abades y Priores, y los Embajadores de algunos
Reyes y Príncipes, reprobó el abuso que se esperimentaba por parte de
algunos eclesiásticos, de exigir dinero por las exequias de los difuntos, ó sean
las que se llaman funciones de entierro, honras &amp;c., por las bendiciones
nupciales ó casamientos, y por otros actos semejantes; y del mismo modo
desaprobó tambien el exceso de aquellos que no permitían á los fieles dar
cosa alguna despues de dichos actos; y en consecuencia mandó por el Cánon
66, que los Sacramentos fuesen administrados gratuitamente, ó de valde,
pero sin perjuicio de que despues de administrados se observasen las
costumbres piadosas y loables.

El mismo sumo Pontífice Inocencio 3.o, por quien fué presidido el dicho
Concilio general, habiéndosele dado quejas por los parroquianos de
Villafranca en Italia contra su Vicario párroco, espidió una òrden dirigida á los
superiores inmediatos del mismo, en los términos siguientes.= Inocencio 3.o
al Abad de Yugodey y al Prior de Sila.= Los parroquianos de Villafranca se nos
quejaron de que su Vicario les exigía ilícitamente y les estafaba dinero por la
exequias de los muertos y por las bendiciones nupciales, ó matrimonios; y
espusieron que cuando no se satisfacía á su avaricia, se valía del fraude de oponer
impedimentos fingidos, para que no pudiesen sepultarse los cuerpos de los
difuntos, ni celebrarse las velaciones. Y por cuanto semejantes exaciones son
contrarias á lo que disponen los sagrados Cánones, os mandamos que intimeis al
dicho Vicario, no solamente que se abstenga de semejantes procedimientos, sino
tambien que dé la competente satisfacción por el esceso cometido; y si no quisiere
obedecer, le impondreis la pena Canónica.

Antes ya del citado Concilio, otro de toda Inglaterra, celebrado en Londres en
el año de 1200, habia prohibido por el Cánon 8.o, que se exigiese cosa alguna
por la administracion de los Sacramentos.

Otro Concilio tambien de toda Inglaterra celebrado asimismo en Londres en
el año de 1237 y presidido por el Cardenal Legado del Papa, dijo en el Cánon
2.o, que los Sacramentos debían ser administrados con pureza y
gratuitamente; y por el Cánon 4.o, condenando como un abuso horrible la
avaricia de algunos Sacerdotes, que rehusaban oir las confesiones y
administrar los otros Sacramentos mientras no se les diese alguna retribucion,
suspendió de sus oficios y privó de sus beneficios á los que tal hiciesen.
Otros muchos Concilios particulares renovaron y reiteraron la
prohibicion espresada de exigir algo por la administracion de los Sacramentos
y por los diversos actos á ello concernientes; y sería ocupar tiempo sin
necesidad el hacer mencion de todos, pues que van ya referidos tantos y de
tan grande autoridad. Citaré por lo mismo solamente el de Londres del año
de 1268, convocado y presidido por el Legado del Papa, al cual asistieron
todos los Prelados de los Reynos de Inglaterra, Irlanda y Escócia; el de
Colónia del año de 1536, y el de Maguncia del año de 1559. Estos dos últimos
Concilios son muy notables, porque en el de Colónia se comprobó y apoyó
con muchos testos de la sagrada Escritura, la prohibicion absoluta de los que
hoy se llaman derechos de estola y pie de Altar; y el de Maguncia permitió á
los Párrocos recibir aquello que les fuese ofrecido por caridad y con voluntad
absolutamente libre, pero advirtiéndoles al mismo tiempo que lo rehusasen
modestamente, como que no les era debido.

Siempre, siempre, siempre ha sido la Iglesia en esta materia delicadísima, y
reputó delito de simonía el llevar dinero, ó cualquiera cosa por la
administracion de los santos Sacramentos, prohibiendo todo lo que de algun
modo pudiese comprometer á los fieles á dar á los Ministros del Altar en
semejantes ocasiones. Asi es que en el Concilio de Trento, que fué el ultimo
general ó ecuménico, es decir de toda la Cristiandad, los canonistas
encargados de compilar y reformar los abusos que se introducían en este
punto, hicieron una Constitucion, por la cual se dispuso que los Sacramentos
fuesen conferidos gratuitamente, sin poner fuente, tapete, ni otra cosa alguna, la
cual pudiese indicar que se pedia algo; que no se pudiese rehusarlos, ó dilatar el
administrarlos, á pretesto de la costumbre antigua de no hacerlo sin recibir antes
alguna recompensa, pues que la costumbre y el tiempo no servían sino para
aumentar el pecado, en lugar de disminuirlo; y que los transgresores de esta
disposicion incurriesen en las terribles penas ordenadas por las leyes contra los
simoníacos, es decir contra los que cometen el delito de simonía.

Al terminarse el mismo Concilio de Trento pronunció en él un elocuente
discurso el R. Obispo de Nacianzo, recopilando los Cánones, decretos y
disposiciones del mismo Concilio para bien y reforma de la Iglesia; y entre
otras cosas dijo las siguientes palabras:= Avaritia, quo nullum vitium est tetrius,
praesertim in domo Dei, ab ea omnino tolletur: gratis sacramenta omnia, ut
par est, conferentur.= Cuyas palabras traducidas literalmente al castellano
dicen así:= La avaricia, que es el mas horrendo de todos los vicios, especialmente
en la casa de Dios, desaparecerá de ella enteramente: los sacramentos todos serán
administrados gratis, es decir de valde, como es justo.

Estas palabras de aquel santo Concilio me recuerdan otras del gran san
Bernardo, en una de sus Epístolas, en la cual dijo así:= (*) Todo cuanto retienes
de las rentas del Altar ó de la Iglesia, afuera de lo necesario para comer y para un
moderado vestir, no es tuyo, es una rapiña, es un sacrilegio.

* Las palabras del Santo fueron las siguientes= Quidquid praeter necessarium victum et moderatum vestitum de Altari retines, tuum non est, rapina est, sacrilegium est.

Finalmente aun despues de dicho Concilio de Trento se repitieron las mismas
prohibiciones en otros varios Concilios particulares, entre los cuales merece
ser citado el de Milan del año de 1565, convocado y presidido por san Carlos
Borromeo Arzobispo entonces de aquella ciudad, y solemnemente confirmado
por el sumo Pontífice san Pio 5.o, porque en él se mandó á los Párrocos y
demás encargados de administrar los Sacramentos, que se guardasen, es decir
que se abstubiesen, no solamente de exigir por ello alguna cosa, sino
tambien de pedirla por palabras, ó por señales, directa ó indirectamente.

La escrupulosidad de la Iglesia y las prohibiciones eclesiásticas no se limitaron
á los que ordinariamente se llaman derechos de estola y pie de Altar. De las
Misas tambien hablaron especial y determinadamente algunos Concilios; á
saber el de York en Inglaterra, convocado en el año de 1194, y presidido por
el Arzobispo de Cantorberi Legado del Papa; el de Paris del año de 1212,
convocado tambien y presidido por un Cardenal Legado del Papa; y el de
Toledo del año de 1324, convocado y presidido por el Arzobispo de Toledo,
que entonces era D. Juan, Infante de Aragon, hijo tercero del rey Jacobo, ò
Jácome 2.o. El primero de dichos tres Concilios prohibió que se hiciese pacto,
ó cualquiera convenio acerca del precio, ó lo que se llama limosna de las
Misas, y previno á los Sacerdotes que se contentasen con lo que les fuese dado
voluntariamente, á fin, segun dice el mismo Concilio en el Cánon 3.o, de
evitar abusos y de que no se propongan la retribucion como principal
obgeto de celebrarlas. El de Paris prohibió asimismo y encargó á los Obispos
que en sus Diócesis prohibiesen absolutamente toda suerte de convenios ó
pactos acerca de la Misa, es decir acerca de la retribucion cualquiera que
fuese, ó limosna de Misas; y previno á los Sacerdotes que no se encargasen de
tantas Misas que se viesen precisados á descargarse de ellas con otros por
dinero, ó á decir Misas secas por los difuntos. Y el de Toledo en su Cánon 6.o
prohibió á los Sacerdotes el exigir dinero ú otra cualquiera retribucion por
celebrar el santo Sacrificio de la Misa, encargándoles que se limitasen á recibir
con gratitud lo que voluntariamente les ofreciesen aquellos que hacian decir
la Misa, sin haber hecho en razon de ello pacto, ni convenio alguno.

Baste de Concilios y de prohibiciones eclesiásticas, porque tantas como he
señalado son mas y mucho mas que suficientes; y baste digo por ahora,
porque todavia si sucediese que alguno se manifieste descontento, si por
egemplo alguno, á quien den ustedes á leer ese papel que el muchacho está
escribiendo, pusiese mala cara y se atreviese á hacer la menor obgecion,
citaré mas, diré mas, referiré las disposiciones todas concernientes á la
Simonia, demostrando su aplicacion á los casos y materia de que se trata, y le
satisfaré de manera que no le quede gana de otras contestaciones. Hablen
ustedes bajo este supuesto resueltamente y con firmeza, siempre que alguno
intente inspirarles dudas de lo que me han oido esta tarde, ó quiera
fascinarles, engañarles diré mas bien, con interpretaciones siniestras; y si
alguno tambien se sorprendiese al leerlo y de buena fé quisiese instruirse y
cerciorarse mas y mas, díganle que venga á ver esos libros tantos que
ocupan mi estante, y estos que aquí tengo abiertos y que estoy mirando
para no incurrir involuntariamente en errores; estas obras magistrales, que no
debieran ser desconocidas, como por desgracia lo son para la mayor parte de
los Eclesiásticos. Ojalá que las lean.

Man. En boa hora ó diga, mi señor; é mais conte qu’ó papel, como-ó pillen,
fan no mil añicos antes que ó ler: pro xa eu ó gardaréy de que lles caya
nas maus.

Franc. Pois eu ó traslado eyno de levar, anque me custe duas pesetas, ou
anque sean dés reás, pro ha de ser pra que ó lean, á ver se collen medo; que
con todo, vendo que sabemos nosoutros ó qu’é do caso, hanse de mirar ó
d’adiante.

Man. ¿É se cho pescan? Collélo é metélo no lume todo será un.

Franc. No-no creas: mais ben ó habian de gardar. É sobre todo, xa eu teréy
cuydado de que non me salla de diante dos ollos. Que ó lean todos, é que
sáyban ó qu’ó señor dixo, é ó que din os libros, pra que lles veña á
gana de os estudiar. É mais ainda eu conozo algun que ó ha d’estimar ben, é
hao de peneirar: agora outros non, qu’han de torcer ó fociño.

Man. Tórzano ou no-no torzan, n’importa. Eles fagan ó que queyran, qu’ó
papel ó meu fillo hao de deprender de memoria, todo de p-á pa; que por
qu’eu sea un rústreco, non quero qu’el ó sea; é xa que tiben á fortuna d’oir
ó señor estas cousas, no-na quero perder.

Abog. Bueno será eso, y me gusta que asi usted procure la instruccion de su
hijo: pero no basta que sepa lo que dige de los Concilios y prohibiciones
eclesiásticas. En la materia de que se trata, las hay tambien civiles: hay leyes y
Reales órdenes que ustedes no deben ignorar.

Man. ¡Ainda mais, señor!

Abog. Si; mas, y mucho mas todavia. Oiganme ustedes con atencion por un
momento.

En la Real Cámara de Castilla se trató antes de ahora de la ereccion, ó
establecimiento de la Vicaría nombrada de Campo-darve, en el Obispado de
Barbastro, y el R. Obispo señalándola dotacion, puso por parte, ó diré
señaló como parte de ella los derechos de estola. El Fiscal de la Real Cámara
se opuso, citando las prohibiciones hechas por el Concilio de Londres de
1125 y por el de Letran de 1215, ambos ya citados, y diciendo que
mediante ellas no debían los Párrocos cobrar, ni los feligreses pagar tales
derechos de estola: la Cámara conformándose en todo con la propuesta fiscal,
consultó al Rey usando en su informe de la misma espresion; á saber, diciendo
que no debían los Párrocos cobrarlos, ni los feligreses pagarlos: y S.M.
habiéndose conformado en todo con lo propuesto por la Cámara y por su
Fiscal, mandó que el R. Obispo dotase la Vicaría, sin contar con los derechos
de estola, mediante (dijo tambien S.M.) no deben los Párrocos cobrarlos, ni los
feligreses pagarlos. Esta resolucion se comunicó á los Prelados diocesanos por
circular de 20 de Noviembre de 1795, y con arreglo á ella y por nueva
resolucion de S.M., á consulta de 18 de Junio de 1804, se estableció la ley 9.a,
título 20, libro I.o de la novísima Recopilacion, la cual dice así.= Se observe
por punto general en todas las nuevas erecciones y dotaciones de Vicarías y
Curatos, que cuando las primicias y diezmos de sus territorios alcancen por
su dotacion, se complete de ellos la cóngrua de los nuevos Vicarios, sin
computar los derechos de estola, porque no se deben exigir, ni los feligreses
pagarlos.

Bajo la denominacion de derechos de estola se comprenden de ordinario
las que se llaman ofrendas y oblatas anuales. De las primeras habla una ley de
nuestro famoso y antiguo Código de las Partidas, diciendo.= Constumbre han
en algunos logares de dar algo á los Clérigos, cuando sotierran los muertos, ó velan
los novios; asi como candelas, ó dineros, ó pan, ó vino ó otras cosas... E como quier
que por estas razones dan algo los homes, así como sobredicho es, con todo esso non
gelo pueden demandar que lo den como por premia.

De las segundas, es á saber de las oblatas anuales habla tambien otra ley del
mismo Código de partidas, difiniéndolas y diciendo lo siguiente.= Oblaciones
tanto quiere como ofrendas que facen los homes en la Eglesia al Altar, ó al Clérigo,
besándole la mano, ó el pie, cuando dice la Misa, por reverencia á Dios, cuyo cuerpo
el consagra é demuestra entre sus manos: é esta es la tercera manera de ofrenda.
Pero esta non son tenudos los homes de la facer, si non quisieren, nin les pueden
apremiar que la fagan.

Son pues voluntarias, segun estas leyes, las ofrendas de entierros y
casamientos y las oblatas anuales; se hacen por costumbre; está bien que
se hagan y que de este modo la piedad religiosa de los fieles quede satisfecha;
está bien digo que se hagan con moderacion y proporcion: pero debe haber
en ello absoluta libertad; deben los interesados ser del todo libres en hacerlas,
ó no hacerlas; deben obrar libremente por devocion y por piedad, y no puede
obligárseles, ó de algun modo apremiárles á que las hagan. Asi lo quieren
nuestras leyes, conformes en todo con las de la Iglesia, con los Cánones hechos
en los Concilios: asi lo quieren, digo, nuestras famosas y antiguas leyes de las
Partidas, sin embargo de que ellas mas que otras algunas favorecieron de todos
modos y en todo al estado eclesiástico y á sus individuos. Quieren, vuelvo
á decir, estas leyes, quieren los santos Cánones que sea gratuita la
administracion de Sacramentos y todo lo concerniente á ella; quieren que, si
algo diesen los fieles con tal motivo, sea de buena voluntad y con libertad
absoluta, sea sin obligarles á ello y hasta sin pedírselo y sin accion alguna que
demuestre deseos de parte del que ha de recibir, sea finalmente un don
voluntario, verdadera limosna dictada por la piedad del que la dá, y admitida
como tal: y si de otro modo fuese, perdería su mérito; y en vez de presentarse
con ella el corazon puro de un cristiano, se convertiría en paga y en verdadero
salario que no puede recibirse ni darse por las cosas espirituales, ó
la administracion de ellas, sin cometer el horrible crímen de Simonía.

Man. Eso è ó qu’eu digo, qu’á gracia de Dios non se debe comprar, que
n’hay cousa que á pague: é ó traballo vay con ela, é ela c’ó traballo, qu’unha
cousa non anda sin á outra: é tamen aquel Santo ou aquel Profeta de quen falóu
su mercé, algun traballo había de ter pra facer ó milagre, anque non fose se
non arrodillarse, é rezar, é erguer as maus á Dios pra que ò oise, é mais con
todo non levou nada; é ò criado Geci, porque tomou os regalos, permeteu Dios
que lle pegase á enfermedá é lle quedase pra sempre á él, è á todo-los que del
viñesen; qu’á min aquel egempro acòrdaseme moyto. Pro cada paso mais, eu
non sey que diga, nin que pense; os Curas á pedir, é levar é cobrar todo ò que
poden, sin tan-siquera compasion dos probes, é sin facer caso de tantas leyes,
é tantos Cánones, é tantos Concilios, é tantos Santos é Papas que mandaron
que non levasen nada, é tamen sin acordarse do pecado é de que Dios lles
ha de pedir conta, ¡é que n’haxa un Abogado que saiba estas cousas, é faga
abri-los ollos, é diga como s’ha de poñer remedio! Vaya; de verdá ò digo,
qu’eu non sey que concencia ten uns, nin qu’estudiaron os outros.

Franc. ¡Concencia! vayche boa á concencia: esa che me dea Dios. ¿É
que concencia terá un de certa parte, que cand’entrou no Curato, com’iba
de novo todo’-lo foron á ver, é as mulleres, asi como é de uso, leváronlle uns
pucheiriños de mel ou de manteiga, cada unha segun tiña, pro os mais foron
de mel, que cadrou no tempo, è é terra de carpaza, que se dan ben as
colmeas; é ainda ben non pasara un ano, xa andaba preguntando cand’era
ó tempo de lle mandar os pucheiros de mel, que queria que sempre fosse ó
mesmo; é tive atrevemento d’acudir á Justicia porque non llos levaban. Pro
tamen lle saleu cara, que desd’entonces colléronlle tema, é danlle ó menos que
poden.

Man. ¿D’eso t’-espantas? Pois d’outro sey eu é non quero nomealo, que fixo
ó mesmo é ainda pior, que porqu’unha vez ou duas lle regalaron unhas pernas
de carneyro, pedeunas dempois outr’ano por Justicia, decindo que estaba
en posesion, é dou querella porque non llas pagaban; é mays ben que se
gastou, qu’el salir non saleu co-á sua, pro á moytos millor lles fora dar ó
carneyro po-la perna, que solasment’as costas importaron ó que Dios sabe.
Solasmente ó Recetor...

Franc. Nó: se vas por ahi,...: tan bos son uns coma-os outros. Millor é nin
tan-siquera s’acordar d’esso.

Man. Pois por tanto. Ó señor díxonos todas estas cousas; Dios llo pague,
que non sey donde lle veu á pacencia, nin como ten cabeza pra tal: mays
agora, xa que nos fixo á gracia é tiv’á molestea d’oirme, quixera que me
desse ó seu parecer, se bastará presentar ò papel que escrebeo ó señor
escrebente, ou como ey de facer pra que non se metan conmigo, qu’ó Cura
ha d’apretar é ò Escribano manda n-o Alcalde, é sabe Dios ó que pasa.

Franc. Outro tanto sobre pouco mais ou menos sucédem’á min, qu’ó
Alcalde é primo irmau da parte contraria, é por esso levey os
pedimentos ó Regidor decánon: mays él non fay caso, que lle ten medo ò
Alcalde, é ò Secretario está ganado.

Abog. De las cuytas de uno y otro estoy bien hecho cargo, y desde el
principio me propuse remediarlas cumplidamente. Al uno dí palabra de
sacarle del aprieto: al otro digo ahora que su consulta y la respuesta de ella
tienen relacion mucha con lo que conviene para libertarse de apremios por los
pretendidos derechos de entierro de la suegra y del hijo que murió en la
guerra de América. Contestaré pues á los dos; satisfarè sus deseos; lo prometo:
pero ahora necesita mi cabeza descansar algunas horas. Me hago bien cargo
de que la detencion será para ustedes incómoda y gravosa: pero en
recompensa y por su alivio, una peseta solamente llevarè por la consulta.
Mañana temprano vuelvan ustedes y me oirán, y espero que me darán las
gracias de todo corazon: y tú muchacho, trabaja en poner en limpio ese papel
y en sacar la copia. La peseta será para tí; y prepárate para escribir mañana
otro, que contendrá lecciones todavía mas importantes.

&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;
{{ORDENAR:}}
[[Categoría:1823]]
[[Categoría:GL-D]]</text>
      <sha1>luio8vv9qiu9ue4ok1et8d3p8slawd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1823</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4576</id>
    <revision>
      <id>15329</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:02:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1820</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4577</id>
    <revision>
      <id>15330</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1821</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4578</id>
    <revision>
      <id>15331</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1822</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4579</id>
    <revision>
      <id>15332</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1813</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4580</id>
    <revision>
      <id>15333</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1814</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4581</id>
    <revision>
      <id>15334</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1815</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4582</id>
    <revision>
      <id>15335</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1816</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4583</id>
    <revision>
      <id>15336</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1817</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4584</id>
    <revision>
      <id>15337</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1818</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4585</id>
    <revision>
      <id>15338</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Patricio Delgado Luaces</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4586</id>
    <revision>
      <id>15429</id>
      <parentid>15428</parentid>
      <timestamp>2016-10-04T23:04:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="31qvkptb3bscjk4ee5t83lcv5ldt3pv" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Patricio Delgado Luaces, oficial de la facción de David Cornejo, fotografía de Eugenio Lanelongue.jpg
|Wikipedia=Patricio Delgado Luaces
|Commons=Category:Patricio Delgado Luaces
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}


'''Patricio Delgado Luaces''' (1850 - 1900) foi un militante carlista e escritor galego, autor dunha das escasas novelas en galego escritas no século XIX: A Besta!, baixo o pseudónimo de Xan de Masma.


== Obra ==
* ''[[¡A besta!]]'', 1899-1900.


{{DP-AUTOR-80}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-D]]</text>
      <sha1>31qvkptb3bscjk4ee5t83lcv5ldt3pv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Patricio Delgado Luaces</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4587</id>
    <redirect title="Autor:Patricio Delgado Luaces" />
    <revision>
      <id>15351</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:49:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Patricio Delgado Luaces]]&quot;</comment>
      <origin>15351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="4vjpu956nzsr7j9ywsij30hgn4huakm" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Patricio Delgado Luaces]]</text>
      <sha1>4vjpu956nzsr7j9ywsij30hgn4huakm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xan de Masma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4588</id>
    <redirect title="Autor:Patricio Delgado Luaces" />
    <revision>
      <id>15352</id>
      <timestamp>2016-06-09T22:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Patricio Delgado Luaces]]&quot;</comment>
      <origin>15352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="4vjpu956nzsr7j9ywsij30hgn4huakm" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Patricio Delgado Luaces]]</text>
      <sha1>4vjpu956nzsr7j9ywsij30hgn4huakm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4589</id>
    <revision>
      <id>21018</id>
      <parentid>19694</parentid>
      <timestamp>2023-03-28T21:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Guerra da Independencia española]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47735" sha1="i29225tmidvi774h18dan7xxxbqhrb1" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome    = &lt;big&gt;PROEZAS&lt;br /&gt;D E &amp;nbsp; G A L I C I A ,&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;EXPLICADAS BAXO LA CONVERSA-&lt;br /&gt;CION RÚSTICA DE LOS DOS&lt;br /&gt;COMPADRES&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;big&gt;CHINTO Y MINGOTE&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
|autor   = &amp;nbsp;&lt;br /&gt;{{Versaleta|Por D. [[Autor:Xosé Fernández Neira|José Fernández y Neira]]}},&lt;br /&gt;Oficial que ha sido de número de la&lt;br /&gt;Secretaría de la Junta Suprema del&lt;br /&gt;Serenísimo Reyno de Galicia, y ac-&lt;br /&gt;tual tercero de Contaduría de&lt;br /&gt;la Real Fábrica de Cigarros&lt;br /&gt;del mismo.&lt;br /&gt;&amp;nbsp;
|datadía = 
|datames = 
|dataano = &amp;nbsp;&lt;br /&gt;CORUÑA [[1810|MDCCCX]] &lt;ref&gt;Hai unha edición de 1893, miniaturizada, prologada por [[Andrés Martínez Salazar]], con ilustracións de Román Navarro e [[Urbano González]], e outra de 1984, dentro da colección da Editorial de los Bibliófilos Gallegos.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;EN LA IMPRENTA DE VILA&lt;br /&gt;''Con licencia.''
}}


{{Clear}}

[[Ficheiro:Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote, 1810.pdf|miniatura|''Proezas de Galicia'', 1810 (PDF).]]

{{Prose}}
{{Espazos|70}}&lt;u&gt;''Omnia vincit labor''.&lt;/u&gt;


&lt;br /&gt;


{{Espazos|45}}PRÓLOGO.


{{Xx-grande|S}}i mi corto talento, y pequeña instruccion se presenta á tu vista, lector amado, para graduar de poco mérito esta obrilla, te ruego muy encarecidamente tomes esto mismo en consideracion para dispensarme los defectos que notares. Las noticias que he tenido, y lo que observé por mi mismo quando despreciando las comodidades de mi casa, y los emolumentos de mi empleo he abandonado todo por no estar baxo el infame yugo de los franceses, y transité la mayor parte de Galicia para presentarme en el Exército del Excmo. Sr. Marques de la Romana, como lo he verificado; han sido para mi el estímulo mas grande que me ha obligado á referir baxo una conversacion rústica una pequeña porcion de la multitud de echos héroicos que hasta ahora ignoran muchas personas, y harán eterna la gloria de mis caros compatriotas los Gallegos. Me lisongeo de haber sido exâcto en la relacion de los hechos y sus circunstancias, aunque he omitido por varias consideraciones nombrar los pueblos y señalar los sugetos; pero luego vendrá el dia en que puedan marcarse todos estos héroes para admiracion y modelo de la posteridad.

{{Espazos|6}} Presta pues con gusto tu atencion, lector amado, y conserba siempre en tu memoria tan grandes proezas, para imitarlas como debe todo buen español, mientras yo me congratulo con la satisfaccion que recibirán los que han tenido parte en tan héroicos sucesos.


{{Espazos|45}}''ADVERTENCIA''.

{{Espazos|6}} ''La diversidad que se observa en la pronunciacion y significacion de términos en cada una de las siete Provincias del Reyno de Galicia, me ha precisado á omitir muchos, que ciertamente no se entenderian, y solo me valí de aquellos mas claros aunque del país, á fin de que con la mayor facilidad puedan todos comprender su lectura''.


{{Espazos|45}}''CONVERSACION''.


''Chinto''. ¡Dame meu querido Mingote, dame ese abrazo para min tan deseado nestos cinco meses que fai que nonos bimos!

''Mingote''. ¿Como che podrei negar amado compadre ese abrazo, si pensei que entoda à miña vida para min abia consolo hasta que te non vise?

''Ch.'' ¿E cómo che foi por acá con esos diabros de esos Gabachos?

''Ming.'' Ome nonme fales deso, porque se me encrechan os pelos da cabeza solo en pensar nas cousas que fixseron. As de saber que carta feira da primeira semana de Frebeiro chegaronche á este lugar vinte è catro ¿qué eu inda dudo aora si eran omes? porque che trahian na cabeza por sombreiros ùn-as da quelas que son coma as bacias da feitar que teñen os barbeiros das Vilas de laton, è logo ninche sey si era cola de besta, ou rabo de boy ò que trahian colgando nelas, porque asi como chos bin escapeiche para ò monte, aunque despois bolbin.

''Ch.'' Pero....

''Ming.'' Agarda un pouco que che bou á decer ò que fixseron. Dempois que rexsistraron todo, colleronche as galiñas que puideron, repelaronchas, derreteronche nùn-a caldeira canta graxsa è pingo encontraron, è meteronchas ali, desorte que se pasaron è coceron seique mais cá manteiga, sin botarlles miaxsa de auga, è correndo banchese à bodega, abrironche as pipas, è sacaronche cheos de viño os caldeiros è olas, deixsando abertas as villas, de maneira que todo ò viño se foi pola bodega; desque sopetearon (que os sopetee Satanás) todo ò dia, foronse à graneira, è sacaron en cestas todo ò trigo è centeo que lles dou à gana, è ceibaronllo diante os cabalos: ¡ah! faltabacheme decir que para facer ò lume partironche as uchas è tabo-retes todos, de sorte que abia ùn-a fogueira que non deseaba eu sinon belos nela. Asi que anoiteceu bolbenche à poñer ò lume os caldeiros con viño, è cando eu pensaba que seria para bañar os cabalos, è mais à eles ¡bin morte que me deixsou! que me deron cò mel, è botaroncho todo rebolto cò viño, è dempois beberon da quelo hasta que ò dexsaron de sobro.

''Ch.'' E ti non....

''Ming.'' Ome cala, que eu che contarei por punto è coma ò que pasou. Cando pensei que se deitasen, bexso que me agarran, è que xsuro à Dios lles abia de traer ali Piculinas: amin que me abian comido todas as galiñas (que esto crehin querian decir) fixsenlles señas (porque esto de tratar con xsente que non fala como os christianos, xsa ti me entendes ò traballo que è) que non tiña mais ¡quen tal lles dixso! pegaronme ùn-a soba, que nin aquelle deron à Christo: à la dempois que mo acabaron de espricar por señas, (que sempre eu pensaba que eran diabros porque che facian ùn-as caretas como ti xsa verias) por berme libre deles, dixsenlles que lles iba buscar as Piculinas ¿pero non sabes ò que fixsen? bendome xsa sin cousa ningù-a, è que cando asi comenzaban coas felecedades que decian, que tal seria ò ultimo; xsunteiche us cantos veciños, è cando estaban mais desprocatados (¡baya pareceme que estou na festa!) entramosche na casa, è á un por un lles fomos cortando as cabezas ¿que tal non fixsemos ben?

''Ch.'' O mesmo que si un Anxsel bolo dexsera, ¿è os cabalos?

''Ming.'' Eses coma seus compañeiros, tamen lebaron ò mesmo camiño: desque acabamos, collemosche todo, è poñemolos en carros para lebar ò rio. Cando che estabamos celebrando esto, oimosche ùn-a bocina, ou trompeta; bolbemos à cara ¡è vimos! tantos soldados que trahian nus paus ùn-as paomas cos brazos abertos. Botamosche à fuxsir, para ò monte è eles tras nos; pero no nos colleron, mas lebaron todos os bois è carros cargados, è puxseron lume à casi todo ò Lugar. Nosoutros que andabamos como ò paxsaro de seca para meca, logo que soupemos que se foran, bolbemos para ó Lugar, è bimos chegar un amigo noso, que se xsuntou cun Frade que tiña corenta è nobe omes xsunta Ourense, è contounos que abian feito tres descargas contra ò Exsercito de Sul, è dempois que lle mataron us poucos dos seus ladrois, que asi lles chamo, è ei de chamar, é se retiraron para outra parte ¿ti bes como brua un xsabalín cando se be acosado dos càs? pois asi dice que che bruaba, è pateaba ese Sul, è que falaba “Une Fraire con cinconte omi tenibii el atreviman de facer frent aun exsercite vitorioso, como el de moa: esti seti farsa futre, è de afusilé tuti.” Pero que burro è ome, coma si lle abian de pordiante, ninlle abian de ter medo. Estubemosche, ome de Dios è Maria Santisima, nobe dias sin ber mais gabachos, aunque tiñamos noticia, que en tal parte bulrraran as mulleres de fulanos, que aculà puxseran fogo as casas, è lebaran ò gando, è as bestas, matando tantos nenos, que ali afusilaron estes, è aquelles omes, é enfin todos os dias oiamos campanas, que este foi ò albitrio que se tomou para que cando biñesen fuxsise à xsente para ò monte. Un dia de madrugada bemos chegar un Cabaleiro, que cuidamos que biña fuxsindo, como todos os dias chegaban Frades, Cregos, Señoras, nenos &amp;c., cando nos ben coa embaixsada de que no nos fosemos do Lugar que chegaban Franceses, sin que fixsesen à ningun mal, è que do contrario queimarian as casas !quen tal oyeu! amarramoscho, fixsemoslle decir à confesion, è logo dimoslle pasaporte. O anoitecer chegaronche outros vinte è dos diabros das colas, pedendo racions para os compañeiros: meu compadre ò Xsuez foise à casa do tio Cristobo, è dixsolle: “Ome teño na casa esta noite vinte è dos Dragós, non hay comodidad para tantos, si me fixseras ò fabor de aloxsar na tua casa algus estimariacho,” è dixsolle Cristobo ¿si ome, si, mandame os que queiras, aunque sean todos? O Xsuez mandoulle catorce, admeteunos con moito agrado, doulles de cear ó que quixseron, è tamen de beber, è eles loucos decian “ser bon Patron, ser bon Patron.” ¿Pero non sabes ò que fixso Cristobo?

''Ch.'' ¿E que fixso?

''Ming.'' Como nonche tiña na casa si non aquelo mas preciso, foise à eira, trouxsoche para facerlles as camas toda à palla que tiña, è dempois que estaban durmindo, pegouche fogo à palla, è él escapou deixsandos fechados. El è verdad que quedou sin casa, pero botou de conta que si dempois lla abian de queimar eles, tibo ò gusto de que ardesen nela. ¡Vallame Dios que gusto todos tiñamos ò ber desde lexsos arder à casa, relinchar os facos, è gruñir os diabrillos de dentro! O resultado foiche, que os catorce ficaron, é os oito da casa do Xsuez tamen pereceron alà de noite, ¿queres creer que despois non beu mais ningun à este Lugar anque pasaron por cerca? Pero tí pensarás que non fixsemos mais nada (¡ò que te engañas!) Douchese en reunir à Paisanage mandada por algus Cregos, è particulares, è ibamosche ò camiño real, eùs poucos poñianse tal como daqui un quarto de legua, è si era pequeno numero de Franceses deixsabamolos entrar, è os da diante empezaban ò fogo, è mentras ibamos outros por detras, è empezabamos à gritar como nùn-a monteria, rendibú, rendibú, è coma eles bian tanta xsente, tiraban de armas, è poñianse de rodillas para que no nos matasemos; pero aunque foran os que foran todos nos parecian nada à sede quelles tiñamos. Nùn-a ocasion entre eu è outro, estubemos axsexsando para un Frances que biña solo polo camiño, anque atras ò seguian moitos mais, obserbamos que mirou aùn-a parte è à outra, è que se deitou, è nos fumonos agachadiños à rentes do balo, è saltamos dun golpe sobre del, que cando quixso recordar xsa se encontrou sin fusil; amarramolo ben, è subimolo à un cerro, è mentras que ò meu compañeiro ò escabechaba, fun aber si biñan mais, òu que rumbo tomaban, cando oio ò meu compañeiro, que me decia ¿Mingote, Mingote, cata aqui que dice este demonio? bolbin ¡è que decia! estabache co as maus lebantadas&lt;ref&gt;No orixinal ''lebandas'', corrixido para ''lebantadas na fe de erratas.&lt;/ref&gt; gritando “seti Aleman, seti Aleman christianus,” es dentonces espriqueille ò meu compañeiro que decia que era Aleman, è él dixsome ¿è que xsente è esa? respondille eu son os compañeyros dos Fra[n]ceses que beñen à axsudalos; è salta ò meu compañeiro, (baya que me dou ùn-a gana de rir) ¿esos son os que eu busco? pois xsa que è Aleman que diga ò credo, que si fora Frances, nin astra eso lle deixsaba, porque xsa estan condenados. Acabado esto notamos cos que biñan atrás se dirixsiron ò Conbento de Tenorio, din recado os xsefes, xsuntámonos, é fomonos alá, è collemoschos coma ò rato na rateira, porque anque fixseron fogo, arroxsámonos con tal furia à eles, que nin un escapou.

''Ch.'' ¿E donde tiñades as municions para todo eso?

''Ming.'' Un-as sacabamolas os Franceses, è outras dabannolas nos Portos de mar aquelas boas almas dos Ingreses, que Dios lles faga tanto ben como eles nos fixseron. Dempois que dimos en reunirnos à catro mil omes, è mais, porque ò mismo era oir á campana concurriamos coma as moscas ò mel, dimos na traza de facer cañons ¿è sabes como? colliamosche un tronco de calquera arbol, escababámoscho por dentro cò seu oido, logo poñiamoschelle ùn-as abrazadeiras gordas de ferro, è desta sorte resistia hasta doce cañonazos. Cando asi nos bimos, xsa nin à toda à Francia lle tiñamos medo. ¿Queres creer que tal foi ò que cobraron os gabachos, que nin por Dios, nin por Xsudas querian subir à montaña, nin pelear cos Brigantes, que asi nos chamaban à todos? pero con todo eso que burros eran, cuidaban que seique no nos abiamos de ir abuscar aunque non biñesen aqui; el è verdad que non se presentaban, pero ibamos nos à seis, è oito leguas no seu encontro, è cando tiñan que pasar algun-a ponte ¿ali era à de S. Quintin? porque se armaba ùn-a estraleria que nonche digo nada: solo podo asegurarche, que se han de acordar das Pontes de Ledesma, Cesures, Ulla, Bea è outras moitas, è en especial da de San Payo; pero ò noso mayor gusto era cando sabiamos que tiñan as racions xsuntas para lebar os campamentos donde estaban, irllas à sacar ¿qué tomabamos ùn-as lupandas de mi alma? è desde que quenciamos ¿à eles que son de Pavia? Ali pillabamos è matabamos catro, acolá colliamoslles un carro de municions, aqui pescabamos outros cinquenta, desorte que tan enfaenados andabamos que nin cuidabamos de semente, nin de nada, sinon pescar è saquear Franceses. Có estas cousas nonche podo ponderar ò medo garrafal que pillaron, porque nin dormian nas casas sinon no monte, non pasaban por camiño algun, sinque aqueles renequajos, que chaman Bultixsures non rondasen un quarto de legoa os lados, pero ò cabo caian moitos, porque si ò tiro non era nùn-a parte, era noutra; pero nosoutros mais ben nos tirabamos os Dragons que ò mismo era coller un que aber disputas sobre quen lle abia de tirar mais polo rabo de besta quelles colgaba na quelas que son coma as bacenicas dos Barbeiros.

''Ch.'' Esos chamanse Morrions.

''Ming.'' Non quero saber como se chaman, porque para min non teñen mais nome que bacenicas. Pero antes de que eu checonte todo ò de S. Payo, dime ti que biche è fixseches por alá.

''Ch.'' Eu, como ti sabes, teño dos fillos no Exsercito, è que me acababa de morrer à miña muller, por non estar nesta escrabitud dos Franceses, tratei de irme xsunta eles, que tuben noticia estaban en Ourense, ò chegar cerca dali bin que toda à xsente fuxsia decendo: que beñen, que beñen, non deixsei de facerme de cargo quen serian. A noite funme cùn bò ome que me lebou consigo, è achamos na sua casa tres Franceses con tanto ribete branco pola chaqueta, è ùs bigotazos retorzidos, que tan lexsos de asustarnos, enfundianos coraxse ¡pero si os biras abrir è cerrar as lacenas è uchas, è rexsistrar todo! nonche parecian sinon que eran amos; non sey ò quelles quixso decir ò dono, que ò agarraron, sacaronlle à chaqueta, zapatos è botis, facendo decontado ir à fonte descalzo, è chobendo, decendolle mil pestes, y que tuti ser dellos. ¿Pero ti cuidarás que amin me deixsaron? ¡busca! ¿tamen corrin igual sorte? Biñemos da fonte, è pensando que xsa abiamos acabado à comision, bimoslles ceibar à auga os cabalos que nonlles chegou à media merenda, è que nos fan bolber à ela, como fumos mais de oito veces, è eles mentras enchendose coma porcos de pernil, castañas, galiñas, è todo ò demais, é como por aquela terra hay pouca leña, queimaron toda à madeira das divisions, deixsàndo rasa à casa.

''Ming.'' Eso nono estrañès, que segun dempois soupen, era porque ò fume non marchitase aquelas pelras asquerosas.

''Ch.'' Como digo de mi cuento, desque se emborracharon, deitaronse á larga, e nosoutros fumonos para fora à falar destas cousas, è das felecedades que nos prometian, cando bimos baixsar un soldado disperso aquen lle contamos todo ò que pasaba, è él dixso: “xsuro à Deus que eses non han de ir resucitar à Paris.” Entramos caladiños na casa todos tres, è botamonos sobre deles, que nin siquera os deixsamos folguexsar: tratamos de rexsistrarlos, è encontramoslle moitos calis, patenas, relicarios è outras cousas de Igresia emboltas en follas de Misales è escrituras, que dempois se restituiron; atamos os cadáveres cos cabalos, baixsamolos ò Rio miño, é ali ¿tumba con todo? que seique foi à pirmeira bisita, anque ò lexsos oimos ùs ayes, que parecian de algun que iba à probar à misma fortuna que os nosos tres, è segun dempois soupemos, foran once, que noutro lugar apiolaron aquela misma noite: bolbemos à casa, è pola mañan temprano tocaron un clarin, è foron à chamar polos tres, è contestamoslles muy serios, ya salir, ya salir, hay une ore; eles contodo eran pillos que belberon à mirar Segunda vez. Como por alá fixseron as mesmas cousas que por acá, è ainda mais, que pedian diñeiro de contribucion, è derramaban todo ò biño, deuse en xsuntar à xsente rabiosa coma serpentes por baixso de corda, que facia neles ùn-a fieiteira tremenda.

''Ming.'' ¿E ti logo non siguiche?

Chint. Si, ome, tomei ò camiño de Monterey, è ò chegar cerca dali tiben noticia que se acababa de dar un ataque polo Señor Romana, è que por ser moitos os Franceses se retirará á Portugal, polo qual tiben que dar à bolta; ¡pero que gusto era cando se esparcian os gabachos que iban de camiño po las casas dos Paisanos, que anoitecian è non emanecian! eu digoche aberdad, que moitos eran os que mataban. Dempois tratei de birme ò Ribeyro, que decian non abia Franceses ¡ali nonche digo nada! porque lles deron ùn-as entradas por tantas veces, que sirviron de minorarlles en gran parte ò numero, è de collerlles moita prata è boas cousas: ¡non quererás creelo!; pero eu bin polos meus ollos algùn-as mulleres acabando de matar os gabachos, cos maridos deixsaban tendidos à medio morrer, ¿è ùn-a ome? quelle deron à noticia de cò seu marido abia morto nun ataque, ela mui resolta dixso; “quixsera ter tamen un fillo para que dese asua vida pola Relixsion, è pola Patria, acabando co esas langostras.” Tiben noticia cò Exsercito se biñera de Portugal, è que se dirixsia à Villafranca: boucheme ali, è en efecto encontreicho, pero nonche chegaba à mil omes, è eso desnudos, descalzos, è sin municions ¿pero quenche dixso ati que por eso estaban cobardes? ò contrario, que apesar de que abia en Villafranca un Rexsimento, composto de nobecentos è tantos omes, è todos cun-as barbas largas coma os Capuchinos, porque dicen que eran da guardia de honor de Napoleon; foronse è escolleronche us poucos da queles soldados bellos, (cos mais eran bisoños) è nun dacame acá esas pallas, de tal sorte os dispuxseron os Señores Mendizabal è Pol, que encerraron dentro do castillo os Franceses, è logo como che hai ali ùn-as bocas calles, mandaron asomar à tropa por todas elas, è como biron esto os gabachos, è que selles disparou un cañonazo cùn-a bala da doce, (porque non abia mais prebencion) pensaron que era un gran Exsercito, capitularonche, é entregaronchese prisioneros; pero cando eles souperon apouca xsente que eramos, è que non tiñamos municions, creo que se sacaron de rabia as barbas largas, con que parecian à aullar diabros predicadores, è que quixseron que non, foron andando para Asturias, à embarcarse prá ó Ingres.

''Ming.'' Ti as de saber como foi ò conto da bolta dos Diputados.

''Ch.'' ¿Toma si osey? como que me encontrei nela, ó principio è este: Cando biñeron acá (que nunca chegaran esos enemigos) deron en irse esparcindo hasta à Pobra de Sanabria, Fonsagrada, Buron è outras partes, è como estas son ùn-as montañas ásperas, pouco è pouco bendo as suas maldades que son xsenerales, trataron de ir escabechando neles, de maneira que chegou amatanza à tanto que se xsuntaron os da cà de Samos, Triacastela, Neyra de Rey è outras partes, è ibanse ò camiño real que bay da Coruña para Castilla, è ali cantos iban, è biñan fosen correos, fosen Franceses facianlles cortesias de fusil. Dempois que xsa se fixseron con moitas armas è municions, pardiez, banse arriba de Cruzul donde os gabachos tiñan almacenados mil è tantos fusis, colleronos è repartironos entre elles, de maneira que xsa se xsuntaban à tres è catro mil omes, armando disputas porque todos querian bir. Como esto era diario, porque us remudaban outros, nonseche escapaba ùn-a rata: bimos que un dia de niebla po la mañan asomaban ùs Coches è caballerias con ún-a escolta de Franceses ¿pegamos có elles ira de Jesus? por mais que adiantaban para abrir paso, non facian nada, porque cando iban diante, dabamos nos abolta pordetras; e bendo eles tal granizo de balas que caia nos Coches, è en todo ò camiño, tomaron á determinacion de bolberse à todo escape para atrás cò rabo entre as pernas, deixsando por reliquias algus cádaveres, è outras cousiñas.

''Ming.'' ¿E ali tocaban as campanas para saber cando eles biñan?

''Ch.'' Non, que ali trazaronche outra cousa millor. Comoche abia abanzadas de paisanos en todas partes as alturas, cando sabian cos diabrillos biñan, encendianche us fachucos de palla, è erguianchos nus paus altos, è dùn-a noutra altura faciase esto con tal presteza, que no espacio dùn-a ora sabiachese no contorno de cinco è seis legoas, è co esto prebeniachese toda á xsente, enterrando primeiro ò que podia, è logo ibase á reunir os puntos señalados. E cando che biñan mil ou dos mil Franceses, è os nosos Paisanos eran poucos, estabanche agachadiños, è ò millor da conta ceibabanlles ùn-a boa descarga, è fuxian para outra altura, è eles decontado botaban à correr para ò monte, è encontrabanchese co bento, (¡pero quen os bia rabiar!) decianche eles: “ò futre dele leñe de la montan salite vali, muchi vali; tuti France estar perduti, muchi Brigan, muchi Brigan,” è desta disposicion che estaba toda aquella terra, cando ò noso Exsercito baixsou por ali para recoller xsente, è engrosarse. Neste estado quixsen bir à dar ùn-a bolta acá ¡pero non sabes ò que pasey! à todo bicho viviente que transitaba prendiancho os Paisanos por espia, è si conocian nel à mais pequena sospeita, decontado ò mataban; (¡eu à berdad alabolles ò feito, porque che abia è hay moito picaro!) pero anque fose un que xsustificase ser bo Español noncho deixsaban pasar, hasta lebalo amarrado coma un Christo os xsefes, è estos tamen che procedian con moito escrupulo co eles, sin respetar charreteras nin galons.

''Ming.'' Eso tamen por acá faciámolo ò mesmo, è foinos mui bo, que por moitos papeis, è correos que pescamos soupemos os seus prans.

''Ch.'' Chegueiche por fin ó Riveyro, è acheiche naquel campo do Carballiño ¿tanto paisano reunido que non podo figurarche? è todos xsuntos alegres coma cucos, guiados por Cachamoiña, Munin è outros particulares, è Cregos, tomamosche ò camiño de Vigo, donde abia outros tantos gabachos como en Villafranca, è asi que eles biron tal caterba de xsente, encerraronse dentro, que nonlles faltaba mais que poñela nos calzos: (xsa ti me entendes) con todo apesar de que selles entimou à rendicion, non quixseron sinon facer fogo; pero colleu un machado Cachamuiña, é empezou á derribar con outros á porta, esdentonces capitularon; entramos dentro, sacouselles todo, è entregaronse ò Ingres; pero ò chiste foi que biñan 400 mui frescos de Tuy para reforzar os de Vigo, è pegamos con eles, desorte que tamen caeron; mais dempois foron os nosos à darlles&lt;ref&gt;No orixinal ''darlle'', corrixido para ''darlles'' na fe de erratas.&lt;/ref&gt; tentatibas á Tuy que sinon fuxsiran os que ali abia para Portugal tamen caian. Non quero decirche nada da nosa fachenda, è entusiasmo, è moito mais desde que ò Ingres nos&lt;ref&gt;No orixinal ''non'', corrixido para ''nos'' na fe de erratas.&lt;/ref&gt; dou armas è municions, ese empezaron à facer Rexsimentos, porque che era mui grande. Aqui tratey de deixsalos.

''Ming.'' ¿E adonde te fuches?

''Ch.'' Bolbinche xsunta os fillos, è ò chegar aun lugar soupen que abendose aloxsado na casa dum Crego dous Dragós entraron nela ò tempo que ò patron non estaba ¿pero baya que non adiviñas ò que fixseron? bironche ùn-a paxsareira con canarios, abrironche á porteliña, esdentonces escaparonseche todos, è tan pronto beu ò Crego dixseronlle “Pastor le petit que estar prisioner, bù.. bù..” que è ò mismo que decir boaran; pero ò bo do Crego disimulando ò sentimento que lle causou, contestoulles “no importar, no importar”, mais dixso para consigo, tamen vosoutros abendes de boar para ò inferno: (¡meu dito meu feito!) douchelles ben de cear, fixsolles à cama separadamente, è alá de noite cando estaban roncando coma os porcos, pegou co eles acompañado do criado con tal disimulo, que dentro de pouco fixseron boar os dous para resucitar no París de Lucifer; sacoulles ò diñeiro que tiñan, é os corpos coas sillas dos cabalos è roupa, ceibounos nùn pozo. Noutro lugar tamen che entrou un Frances nùn-a casa veu ùn-a costureira boa moza, è decontado empezou à quecer, formando empeño en que se abia dir à cuxse (que che hè à cama) co el: à pobre da rapaza ¡miña xsoya! resisteuse un pouco, è baise collea en brazos, è iba el mui teso à bulrrarse de la, cando un mozo que lle deran noticia do que pasaba estubo asexsando, è ò tempo que iba achegar à ùn-a pouca palla, baise por detras, è cùn-a visarma que lebaba doulle tan gran golpe na cabeza quella divideu en dous añicos, è dentro dun instante toda à calor do Frances bolbeuse en frialdad; enfin siche oubera de contar destas cousas nunca acabaria, è asi bou ò asunto. Cheguei à Vila de Mónforte, cando neste medio tempo empezan à decir, que beñen os Franceses: à Xsunta que abia, eos prisioneros forense para á outra banda do Sil, è nos que como tibemos noticias do Sr. Martinengo que nos defendesemos que biña el para batirse, puxsemos ùn-as cubas, è outros atrancos no ponte da Vila, por donde eles segun asua ruta debian pasar (parecendonos que ò rio nono podian badear por ir grande) è subimos un cañon que tiñamos da catro á altura de S. Vicente, è nesta disposicion agardamolos con moita resolucion, mirando ó mesmo tempo como se iban coronando as alturas de paisanos, armados con gadañas, fouces, escopetas, machados è outras armas: ali como cousa das sete da mañan ben muy fresca á pirmeira abanzada Francesa, è desde que à tubemos à tiro, ceibamoslle un, que non deixsou de barrer algus Franceses: è les que biron à resistencia, è que abia artillería, mandan recado atras, è beñen sobre Monforte mais de tres mil enemigos, descargamos outro cañonazo, è bimosche caer ò Comandante dun batallon; desde que obserbamos tanto Frances, è nos eramos poucos, empezamos tiro bai, tíro ben, mentras cus cantos paisanos estaban con fusis facendo fogo na ponte para impidirlles ò paso, è desde quelles encaixsamos trinta è nobe cañonazos, que non abia mais prevenzon, tratamos de escaparnos polo outro lado ¿pero pilleiche un medo garrafal? porque os grandes diabros nomentras que nos estuberon entretenendo polo lado da ponte, vadearon ò rio, è cercaronos dentro da Vila, mais sinembargo cuidando que de todas sortes acababa as miñas aventuras, puxsen ò corazon en Dios, ¿è pes para que vos quero? peguei à fuxsir, è encontro cinco demos, que estaban ò lado dun camiñiño por donde eu iba, rexsistrando us carros de roupa, è tan pronto me biron correr, empezaronme por detras à facer (cos diabros llas fagan) cortesias de fusil, è ún-a foi tan cortés que me abreu un-a orella ò medio, pero eu nonche sintin astra dempois que bin caer à sangre, porque os rios, silveiras balos, viñas è todo para min erache mel: unime cos Paisanos è conteilles ò que pasara; ena sua compañia estiben dia è medio agardando polo Sr. Martinengo, que nin beu, nin pareceu, è pola conta tibera orden para unirse co Exsercito, è desque ò soupemos, foise cada un para sua casa ¡pero que desconsolo! ber tanto ome, muller è nenos mortos, porque como selles fixso resistencia, è biron tanto diluvio de Paisanos os Franceses, á todos mataban, è ibanchese os castañales, è como estaba ali agachadiña á xsente, facian ùn-a carnicería tremenda, basteche ò decer que en vinte è catro oras que estiveron na Vila, mataron nela, è nos seus contornos mais de mil personas, è puxseron fogo amoitos lugares, lebando os bois è bestas cargados con todo canto acharon, ¡eu na miña vida bin tal, porque pensei que era ò dia do xsuicio! Dempois que soupen que marcharan, bolbin à Monforte para seguir amiña ruta, pero ainda quedei mais asombrado ò ver entrar ùs acabando de morrer, outros sin pernas è brazos, è outros chorando po los pais, hermanos &amp;c.

''Ming.'' ¿E que preparativos abia ántes de entrar ali os Franceses para armar à xsente?

''Ch.'' Cando eu cheguei todos os dias biñan mozos da queles contornos è ùs poucos de Oficias que ali abia eran os que enseñaban ò exsercicio, è para mantelos xsunto cosque tiña ò Sr. Martinengo, recolliase diñeiro de todas Xsurisdicions que estaban libres, è para calzalos è vestilos abiache no Convento de Santo Domingo ùn-a porcion de zapateiros è xsastres traballando baixso à direccion do Prior, è dous Diputados da Xsunta, è tamen che abia un taller de carpinteiros facendo caixsas de fusis, è cureñas para os cañois, de sorte que estaba tan ben ordenado, que non parecia si non ún-a Maestranza do Rey, è si nonche biñeran os Franceses, fariase ali ùn-a artillería terrible, porque se iban aconstruir cañois de madeira, como ti xsa me dixseches, è as de saber que ali nonse andaba con chiquitas, porque aqueles berrugos que tiñan moito diñeiro è nono daban sacaballo à Xsunta à forza, è nonche chegaba ali soldado ningun que decontado non se armase è vistise. Pero volvendo ó meu conto, tomeiche ó camiño de Neyra de Rey para dar cos meus fillos, mais acheiche cinco mil farrucos que estaban ali acampados; è eu que xsa tanto medo lles tiña coma ò vento que solo fai ruido, pasei as doce da noite por entre eles, è boteime do outro lado da baixso cò ánimo de chegar à Meyra, donde me dixseron que estaba ò Señor Mahy; pero cando cheguei, xsa este se abia retirado à Pobra de Sanabria, collin ò camiño para ela, è por todas as partes que pasei abia tal entusiasmo que nonche podo espricar, è eso que toda à terra estaba asolada: arribei atempo que xsa viña trasmin ò renegado de Ney, que iba para Asturias, è sime descuido un pouco péscame; pero eu era tan arteiro como él. Xsa ò Exsercito se abia ido para à Fonsagrada, è asi que pola mañan me erguin, tomei ò camiño, è tampouco achei ali mais que ò Parque de Artillería un pouco mais abaixso, donde chaman Buron, è ò mismo foi velo que me alegrei coma un cuco; tomei ali indagazon, è par diez aseguraronme que toda à xsente estaba nas ribeiras de Piquin ¡aqui achei tanto ome que nonche digo nada! pero veras ò que me sucedeu: as duas horas beñen os Franceses, è principiase un ataque tremendo donde sahiron ben escamados, porque verás como os colleron: eles coa fachenda que acostumbran baixsaron ùn-a costiña hasta ò rio, è vendo esto ò Sr. Mendizabal, foise por detras è cortounos. Como tiñamos poucas municions, è se estaba ò Exsercito organizando, xsunto con que se viña anoite, determinouse po lo Sr. Mahy temendo malograr à accion, porque eran muy bisoños os soldados, è os que tiñan fusis ben poucos, ò deixsalos, dempois que pagaron en forma ò pato ¿pero ti non creerás ò que che bou à decir? pois teñoche testigos delo. Cando estaban nùn-a ponte facendo ún-a guerrilla enemiga fogo con outra nosa, pasou ùn-a muller fuxsindo, è salese decontado un frances tras dela, è dempois que fixso ò que quixso volveuse para à guerrilla, cuidado que ò vin po los meus ollos, è tamen andar un oficial frances à sabrazos co eles para que abanzasen, porque xsuro abrios temblaban de medo: aora considera que cando coa morte à vista, ofendian à ira de Dios tanto ¿que non farian noutras ocasions que puidesen?.. Achey por fin os meus fillos è ò Girgorio ferido dun muslo tan contento como si non fora nada: estibenme co eles algus dias; pero erache un alabar á Dios ò ver chover xsente nosa coma moscas, coma que oubo dia de cerca de mil os que biñeron, esto  sin contar cos oficias que chegaban feitos ùn-á miseria, è cando estos estaban asi mira que seria dos pobres soldados: baya digoche à verdad, parecian tizós de negros, flacos è desnudos ¡mais corazons coma leons! Dali à algus dias chegaron de Asturias vestuario, municions è catro cañonciños, que fixso vir con diñeiro ò Sr. Romana è desque se vistiron è calzaron ardian de coraxse coma Tigres para ir à batirse: doulles este gusto ó Sr. Mahy, è camiñanos co él ò frente para Lugo: biñeronos os franceses à esperar muy satisfeitos, pero foron tales os pirmeiros encontros que tuberon co à segunda division è coa caballería, que botaron à fuxsir para xsunto à Lugo, è ali nun sitio muy ventaxsoso para eles como acostumbran fixseronse firmes coa artillería: chegamos nosoutros à cousa das duas, é chovendo, principian os indignos con tal fogo vivo de cañon que dun tiro barreron tres paysanos xsuntos ¿pero quenche dixso à ti que se acobardaron? cerraron ò flanco con tal primor que me rio eu da tropa mais veterana, è quedeime pasmado à tal ver, cando antes nas marchas á moitos cobardes todo selles iba quedarse à facer as suas necesidades, è ò ver tal postura, era capaz de desanimar ò millor xseneral, pero neste acto desengañeime de que aquel aspecto era efecto dos traballos è miseria; dempois que os enemigos fixseron à pirmeira descarga, animados os nosos polo Sr. Mahy, que diante estaba gritando “viva Fernando Setemo, Religion y Patria” Amigo arroxsamonos con tal furia sobre de les que nin Lobos nos ganaban, è à presteza con que á artillería maniobraba non parecia sinon que era divina: véndose asi bulrrados, è que si se descuidan non escapa un, botanche à correr para Lugo coma as Ovellas cando as persigue ò Zorro, cerranche de portas, è nos rodeamolos dentro, en terminos que as nosas centinelas estaban falando coas deles, dicindose trescentas mil pestes. Intimouselles à rendicion, pero non quixseron entregarse porque tiñan trazado ó que bou à contar: Pensando que toda à tropa nosa estaba descuidada, salenche ò terceiro dia de sitiados xsa desesperados con tal impetu, que à no ser ò noso valor è lixseireza dos xsefes, pode, pode que nos fixsesen correr; è de repente volvemos à pegar co eles, dandolles tal soba que se volveron à encerrar dentro co ànimo xsa de entregarse dempois que botaron un bò granizo de balas, que ùn-a fixsolle ùn-a contusion pequena ó Xseneral Mendizabal ¿si viras concurrir Paisanos armados á axsudarnos, è traer racions? ¡baya aquel era un pasmo! Esperaronche à noitiña à queimar as casas dos arrabales con outras cousas, de maneira que non parecia sinon que ardia à Ciudad, cando neste estado chegou ùn-a espia nosa (que nunca parecera) decendo que biña Sul de Portugal con doce mil homes, è que xsa estaba cerca, es dentonces coma as nosas forzas eran pequenas (porque non sabiamos que estaba derrotado da sorte que beu ¿que si non, non escapaba?) Tratou ò Sr. Mahy de retirarse à Villalba como ò fixsemos, è soupemos que ò dia siguiente foron ò noso campamento, queimaron as barracas, mataron os soldados que atoparon cansados, è enfermos, è cometeron outras perrarias terribles na queles lugares. Dempois fumos á Mondoñedo à xsuntarnos co Sr. Romana, è dali volvemos à Meyra, Samos, Monforte è Ourense, è eles tras nos coma os cas, sin atreverse achegarse moito. Sahimos à atacar à Sul, que decian estaba cerca; pero botou à correr para Baldeorras. A este tempo biñeron à Celanoba os Xsenerales Ingres è Portugues à acordar co Sr. Marques da Romana ò modo de pescar à Sul è Ney, cando neste estado tibemos á noticia de San Payo, que quero que me contes.

''Ming.'' Bou à eso; pero pirmeiro tomemos un polvo que ainda puiden gardar con outro pouco nun promo con que socorrin ò meu Crego en algun-as ocasions, porque os diabrillos cando lle rexsistraron à casa lebaronlle canto tiña, como facian en todas partes.

''Ch.'' Tibeches fortuna, que eu sinon que fose us poucos de cigarrillos que me tocaron na refrega dos que ceibamos ò Rio Miño xsunta Ourense, que partin cos meus fillos, adoecia; pero volvamos ò conto, que ò teu polvo alvendoume,

''Ming.'' Dempois, que como xsa me dixseches, te marchaches de Vigo, deronse en ir formando Rexsimentos, è recollendo todos os soldados que abia dispersos; logo presentouse ali un Comisionado po la Xsunta Central, que lle chamaban Murillo, è era un ome que eu inda non vin outro de mais fídagos que él, porque fose con moita xsente, ou con pouca, ala iba os Franceses, é tirabase à eles, como os rapaces à froita, como que vendo esto fuxsian de nos coma do lume, anque non facian nada, porque os ibamos à buscar à Pontevedra, Caldas, Padron, è cerca de Santiago, mais non se atrebian apresentar diante nos, si non que fosen miles, è trouxsesen moitos cañons, è metralla.

''Ch.'' Non eso creocho ben, porque estando coma oitocentos durmin-do nun Convento de frades Bernardos, oiron ala de noite tocar ùn-as bocinas (que xsa sabes ti se tocan os porcos bravos para que fuxsan) é tal pavor lles entrou, que se levantaron á media noite, colleron os fusis, è botaron á correr; ven que á verdad esto non debia estrañarse, pois poucos dias abia que alá xsunta à Bacelo biñan sesenta de acabalo, è preguntaronlle á un paysano por donde era ò camiño para Lugo, é él guiounos para donde estaba ùn-a gran braña, co mismo foi chegar à ela espetaronse de tal sorte cos cabalos, que anque traballasen toda ùn-a mañá inda non sey si sahirian; pero no mentras que sucedeu esto, foise ò bon do Paysano tocou de campanas, xsuntouse à xsente, é pegaron co eles de tal modo que hasta que os despacharon non pararon.

''Ming.'' ¿Eso supo entendela? fixso coma ò meu veciño Fuco, que abendolle embargado à Xsusticia ó seu carro para bagaxse, foi co él ò sitio señalado, è ali achou ùn-a caterba de ladrois Franceses que lle facian ùn-as carantoñadas terribles, decendolle si era dos brigantes; por último fixseronlle cargar de prata, diñeiro è outras cousas, è tomou ò camiño mais humildiño que à terra, anque lebaba ò corpo cheo de veneno: desque andubo un pouco, sacou ùn-a navalla do volsillo, è ò descuido con cuidado foi abrindo un saco è quitando diñeiro, è dempois que encheu os petos à seu gusto, botou à fuxsir, deixsandolles carro è bois; pero volvendo ò meu conto, cando à terra estaba toda asi levantada trouxso Dios ò Xseneral Carrera con dez ou doce cañons grandes, è algu-a tropa, è pardiez arreglou à xsente de tal sorte, que xsa dempois era un Exsercito composto, porque se lle presentaron moitos oficias veteranos, è Rexsimentos. Desque asi nos vimos collemos para Santiago co ánimo de tomar à Cruña tamen: abanzamos por fin, è entramos en Santiago ò remate dun tiroteo terrible, verdad que si non fora ùn-a Vila aberta como è colliamos todos cantos gavachos è traidores nela abia.

''Ch.'' Pois ne se mesmo tempo que tomastes à pirmeira vez à Santiago era cando nos tiñamos encerrados os de Lugo ¿mira como andaba à festa?

''Ming.'' Como beu Sul de Portugal è Ney de Asturias desque se reforzaron è uniron à xsente, tiñan tramado ò vir à collernos; pero nos que ò chegamos à oler, retiramochenos para S. Payo, è eles tras nos, è de todas as barcas que abia fixsemos ùn-a Ponte, porque à antigua estaba cortada, è desta forma se estubo à xsente embarcando toda à noite, tocando à gaita è divertindose no mentras que nún-a encuberta se colocou toda à artillería. O dia siguiente presentouse Ney coà sua division, è empezamos nos tal fogo de cañon que barria neles que era un gusto, mentras que por outra parte ùn-as lanchas que lle chaman cañoneras tamen zorregaban balas nos Franceses, que era un primor; nosoutros que nunca tal nos abia sucedido, porque nas refregas que tiñamos diarias non abia aquel órden, estabamos pasmados; pero à alegria que tiñamos en ver caer franceses, mentras que por outra parte à nosa mùsica resonaba no medio dos vivas à Fernando setemo, facianos olvidar todo canto viamos tocante ò temor, è infundianos à porfia ganas de arroxsarnos coma Leos à eles ¿pero si viras à Ney? espumaba pola boca mais que ò mar, è desque veu que todas as tentativas que facia para pasar eran coma botar ó aire à pólvora, nonlle faltava sinon tirarse un tiro, è á fe que si se detuvera un pouco mais, pode que non fose necesario, porque dun matamoslle ò cavalo, è doutro tiramoslle ò sombreiro da cabeza, è vendo èl que acousa non era chanza pegache à fuxsir ¡ira de Jesus! ò mismo que un touro cando ò aferretan, è à sua imitazon ò resto da division fixso ò mismo, è entonces sairon à acompañalos, è gardalles as espaldas os tiradores dos Rexsementos que abia, è us poucos de Catalans, pero eles marcharon tan agradecidos que non agardaban nada, porque che corrian coma un barco cando hay tempestad, hasta que se encerraron na Cruña.

''Ch.'' ¿E vosoutros porque nos seguiches para collelos à todos?

''Ming.'' Hay home que nos dixseron lles biña reforzo atras, è que volvian à atacarnos, è asi non quixsemos perder à posicion, nin espoñernos; è as de saber que os que nos atacaron eran mais de dez mil, è nosoutros anque eramos doce mil útiles de armas, solo abia catro mil ¡pero ò ver à axsilidad, è ò valor do Xseneral Carrera era un pasmo! è co seu exsemplo no nos conociamos à nosoutros mismos, como que anque se nos presentasen para cada un catro Franceses, tendriamos amenos contestarlles à non ser que biñesen, ó menos media ducia, ¡mira que tal estabamos! Desque eles trataron largarse à toda prisa da Galicia: (que ainda Xsudas nos largue à esta hora) camiñamos para Santiago è Cruña, è os pobres dos habitantes (¡miñas almas!) choraban de alegria, è non sabian ò que nos fixsesen; pero ahora asme de decir ¿porque nonlles fostes à cortar ò paso è sacarlles as riquezas que lebaron?

''Ch.'' Cando ò Señor Romana estaba combinando ò pran para eso (que meu amor ben traballou) foi ó picaro de Sul, è tomou as alturas de Larouco è Baldeorras, único paso que tiñamos, è de tal forma che son que un ome que estéa no alto ceibandoche ùn-a pedra derriba ùn-a ducia: ¿è á vista desto como abiamos de temerariamente empeñarnos nùn-a cousa en que de precision saiamos mal? as ganas no nos faltaron, mais millor foi volvernos, como ò fixsemos à Ourense, è desde aqui os meus fillos marcharon na banguardia para Villafranca, è outra division baixsou à Lugo, de cuyo modo se foron repartindo; mais eu hasta que non vin ningun na Galicia non quixsen dar à abolta: ahora ben, xsa que ti me fixseches esta pequena reconvencion queroche preguntar ¿porque deixsastes vir à Sul por Ourense, è meterse en Lugo? ¡desta pilleite!

''Ming.'' Ome non seas burro, è perdona, si foi no mentras que tomamos à pirmeira vez à Santiago, è non sabiamos que tal ome viña ¿como abiamos de ir batirnos con èl, è mais traendo à tropa que se decia?

''Ch.'' Si eso era asi, non digo nada; pero non sey coma os da que- las cercanías nos saludaron nos tránsitos. ''Ming.'' ¿E logo ti inda estás neso? desde á salida de Portugal hasta chegar cerca de Lugo donde lles volveron á pasar revista, faltaronlles mais de tres mil homes ¡considera ò camiño que levarian!

''Ch.'' Pode ser verdad, porque po la beira da quel Rio Miño, que pasa por Ourense, non se via outra cousa mais que cavalos mortos, pedazos de sillas, morrions, è hosos, era tal ò cheirume que abia que che bastaba para matar à xsente.

''Ming.'' Con todo eso gana de volver acá pareceme que nona han de ter.

''Ch.'' ¡Do demo! pois si de cerca de setenta mil que entraron, non foron mais que vinte mil en tan pouco tempo, è eso que non tiñamos aquel valor que agora, porque estabamos amilanados è sin armas ¿cantos eran necesarios desque nos adorna todo? ò menos doscentos mil.

''Ming.'' Pero baya que non sabes ùn-a cousa.

''Ch.'' Sabrey sima contas.

''Ming.'' Que he tal à tristeza que teño desque estou imposibritado de matar franceses, que apenas como nin durmo, è pareceme que si agora tibera diante anque fose un exsercito de les, iba alá decontado.

''Ch.'' ¡Mira que adefecio! à moitos lles sucede ò mismo, è eu sò un deles; pero por non ver os destragos que fixseron, vale mais que se estean por alà que siquera non sementan aquelas xsudiadas de meter os Cavalos nas Igresias, queimar os Santos, cortarlles as cabezas, levar as cousas sagradas; è en fin, os omes que poñen un cavalo no medio da Igresia nùn-a tumba con fachas ò rededor, cantando coma os Cregos, tocando todas as campanas, è facendo outros escarnios na Magestad de Dios (como sucedeu en Santiago) sin duda non pode menos que deixsar escomulgada toda á terra que trepen.

''Ming.'' Ome è verdad, pero ò acordarme de semexsantes cousas, ò ver os Lugares enteiros è Vilas que queimaron cos demais destragos ¿como queres que me conteña? Con decirche que na Vila de Cé entraron na Igresia, apuntaronlle á custodia, è acertaronlle de tal maneira que buou à Santisima Ostia, levandose en seguida ò viril, ¿esto non è canta xsudiada se pode discurrir è facer? pois todo xsunto ten infundido tal rabia á xsente desta terra, que dará mil vidas, ántes que suxsetarse á menor cousa que toque à francesa, porque temos por feitos infernales as cousas de les.

''Ch.'' Por todas partes estan todos do mismo modo de pensar. Queira Dios conservémos os mismos sentimentos, è que sinembargo de que estamos libres non desmayémos, sinon sempre ánimo, ánimo, ¿y à eles que son de Pavía? Agora meu compadriño xsa que tiben à felecedad de que te acreditases non ser cobarde, è ser un bò Español, moito mais te ei de querer. A Dios astra que axsa mais bagar que che ei de contar algunas mais cousiñas con que nos queria engañar ò gabacho Napoleon coma fixso alá nesos Reynos do Norte; eu no me pasmo de lo, que como él ten tanta artimaña non è moito que os engañase; ¿pero él biña à nosoutros con eses contos? ¡mal pocadiño que pouco sabia quen eramos os Españoles! Tibera presente alguns romances dos que contamos no inverno xsunto à lume, pareceme que algo lle darian en que entender. A Dios volvo à decer, co demais è conto de nunca acabar; memorias à miña comadre Xsacota è Martiño.

''Ming.'' Pois logo à Dios astra mais ver.


&lt;/div&gt;


&lt;center&gt;
{| 
|colspan=4 | &lt;center&gt;''ERRATAS''.&lt;/center&gt;
|-
| &lt;u&gt;''Pág.''&lt;/u&gt;&amp;nbsp;&lt;br /&gt;13...&lt;br /&gt;27...&lt;br /&gt;Id... ||  &lt;u&gt;''Lín.''&lt;/u&gt;&amp;nbsp;&lt;br /&gt;18.&lt;br /&gt;15.&lt;br /&gt;20. || &amp;nbsp;&lt;u&gt;''Dice.''&lt;/u&gt;&lt;br /&gt;Lebandas.&amp;nbsp;&lt;br /&gt;Darlle...&lt;br /&gt;Non... || &amp;nbsp;&lt;u&gt;''Debe decir''&lt;/u&gt; &lt;br /&gt;Lebantadas&lt;br /&gt;Darlles...&lt;br /&gt;Nos...
|}
&lt;/div&gt;
&lt;/center&gt;


== Notas ==
{{Listaref|02}}

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* [http://www.edu.xunta.es/centros/ceippontesampaio/system/files/proezas%20de%20galicia.pdf ''Proezas de Galicia''] en [http://consellodacultura.gal/mediateca/documento.php?id=1541 ''Papés d'emprenta condenada II''], 2012, Consello da Cultura Galega.


{{PD-old-80}}
{{ORDENAR:Proezas de Galicia}}
[[Categoría:1810]]
[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:Xosé Fernández Neira]]
[[Categoría:Galicia]]
[[Categoría:Guerra da Independencia española]]</text>
      <sha1>i29225tmidvi774h18dan7xxxbqhrb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1810</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4590</id>
    <revision>
      <id>15360</id>
      <timestamp>2016-06-10T15:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1811</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4591</id>
    <revision>
      <id>15361</id>
      <timestamp>2016-06-10T16:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1879</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4592</id>
    <revision>
      <id>15362</id>
      <timestamp>2016-06-10T16:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>15362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xoán Xesús González</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4596</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Xesús González" />
    <revision>
      <id>15395</id>
      <timestamp>2016-09-28T08:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xoán Xesús González]]&quot;</comment>
      <origin>15395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="p0yxewfjo3ksc6pjwbpg38tkecea1hk" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Xesús González]]</text>
      <sha1>p0yxewfjo3ksc6pjwbpg38tkecea1hk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xoán Xesús González</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4597</id>
    <revision>
      <id>18202</id>
      <parentid>18201</parentid>
      <timestamp>2018-10-28T08:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Obra en galego */</comment>
      <origin>18202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="qaxjj2arnbs7izhwyr9xxkq4qqn1f0n" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image= Xoán Xesús González.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Xoán Xesús González Fernández''' (Cuntis 1895 - Santiago de Compostela 1936), foi un mestre, xornalista, avogado, escritor e político galego.

== Obra en galego ==

;Poesía
* ''[[Agarimos. Versos da y-alma]]'', 1921.

;Narrativa
* ''[[Ana María]]'', 1925, Lar.
* ''[[A filla da patrona]]'', 1926, Lar.
* ''[[A modelo de Paco Asorey]]'', 1934, Nós.
* ''[[Teresiña Novás]]'', inédita.

;Ensaio
* ''[[En pé campesiños]]''.

;Teatro
* ''[[Felisa]]'', 2007.
* ''[[Carmiña]]''.

== Obra en castelán ==
;Ensaio
* ''Hacia una morfología de la vida gallega'', 1925.
* ''Regionalismo, nacionalismo, separatismo'', 1933, Nós.

;Teatro
* ''Los estudiantes'', opereta inédita.

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Xoán Xesús González| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>qaxjj2arnbs7izhwyr9xxkq4qqn1f0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xoán Xesús González</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4598</id>
    <revision>
      <id>15400</id>
      <timestamp>2016-09-28T09:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-G]]&quot;</comment>
      <origin>15400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="7oge5ykrf9at4i0o8tsgbck2i7w8b0c" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-G]]</text>
      <sha1>7oge5ykrf9at4i0o8tsgbck2i7w8b0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Manuel Cabada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4599</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Manuel Cabada" />
    <revision>
      <id>15416</id>
      <timestamp>2016-10-04T08:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Manuel Cabada]]&quot;</comment>
      <origin>15416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="g2mywfguw6mq2v0fv9t9o35hfu289zj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Manuel Cabada]]</text>
      <sha1>g2mywfguw6mq2v0fv9t9o35hfu289zj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xosé Manuel Cabada</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4600</id>
    <revision>
      <id>18111</id>
      <parentid>18100</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:05:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1465" sha1="47ro4lis6ni7vhmwwuah2g0v31fsncd" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image= 
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Xosé Manuel Cabada Vázquez''' (A Estrada 1901 - Linares, Xaén, 1936) foi un prosista, poeta e político galego, membro da Xeración do 1922.

== Obra ==
* Traduciu ao galego o catecismo do Padre Astete.
* ''[[Vagalumes]]'', 1931 (poesía).&lt;ref&gt;[http://bvg.udc.es/indice_paxinas.jsp?id_obra=OB_Va++++++1&amp;id_edicion=OB_Va++++++1001&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DOB_Va%2B%2B%2B%2B%2B%2B1%26alias%3DXos%25E9%2BManuel%2BCabada%2BV%25E1zquez%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EVagalumes%3C%2Fa%3E&amp;alias=Xos%E9+Manuel+Cabada+V%E1zquez&amp;formato=imaxe ''Vagalumes'' na Biblioteca Virtual Galega]&lt;/ref&gt;
* ''[[Obra completa. Poemas e outros escritos]]'', 2001 (edición de Manuel Cabada Castro).&lt;ref&gt;[http://www.tabeirosmontes.com/obra2.html tabeirosmontes.com]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://bvg.udc.es/indice_paxinas.jsp?id_obra=OB_ObcoPoeo1&amp;id_edicion=OB_ObcoPoeo1001&amp;cabecera=%3Ca+href%3D%22ficha_obra.jsp%3Fid%3DOB_ObcoPoeo1%26alias%3DXos%25E9%2BManuel%2BCabada%2BV%25E1zquez%22+class%3D%22nombreObraPaxina%22%3EObra+completa.+Poemas+e+outros+escritos%3C%2Fa%3E&amp;alias=Xos%E9+Manuel+Cabada+V%E1zquez&amp;formato=texto Escolma na Biblioteca Virtual Galega]&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Xosé Manuel Cabada| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>47ro4lis6ni7vhmwwuah2g0v31fsncd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xosé Manuel Cabada</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4601</id>
    <revision>
      <id>15422</id>
      <parentid>15420</parentid>
      <timestamp>2016-10-04T08:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Categoría:Xosé Manuel Cabada Vázquez]]&quot; a &quot;[[Categoría:Xosé Manuel Cabada]]&quot;</comment>
      <origin>15422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="58z5hhvydr06eeej9gg3dldne669dz9" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-C]]</text>
      <sha1>58z5hhvydr06eeej9gg3dldne669dz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Manuel Cabada Vázquez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4602</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Manuel Cabada" />
    <revision>
      <id>15421</id>
      <timestamp>2016-10-04T08:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Manuel Cabada]]&quot;</comment>
      <origin>15421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="g2mywfguw6mq2v0fv9t9o35hfu289zj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Manuel Cabada]]</text>
      <sha1>g2mywfguw6mq2v0fv9t9o35hfu289zj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xosé Manuel Cabada Vázquez</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4603</id>
    <redirect title="Categoría:Xosé Manuel Cabada" />
    <revision>
      <id>15423</id>
      <timestamp>2016-10-04T08:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Categoría:Xosé Manuel Cabada Vázquez]]&quot; a &quot;[[Categoría:Xosé Manuel Cabada]]&quot;</comment>
      <origin>15423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="qamjtaloov16s5lxfgggdnrhnsui2p8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[:Categoría:Xosé Manuel Cabada]]</text>
      <sha1>qamjtaloov16s5lxfgggdnrhnsui2p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Heraclio Pérez Placer</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4604</id>
    <revision>
      <id>16893</id>
      <parentid>15458</parentid>
      <timestamp>2017-09-17T11:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2717" sha1="4bv7hg103k2xsjhc377rj0gowvd97ol" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Heraclio Pérez Placer.jpg
|Wikipedia=Heraclio Pérez Placer
|Commons=Category:Heraclio Pérez Placer
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Heraclio Pérez Placer''' (Ourense 1866 - Calatayud 1926) foi un médico, escritor, xornalista e editor galego.

== Obra ==
{{Columnas 2}}
=== En galego ===
==== Poesía ====
* ''[[Cantares premeados n-o certame d'Ourense]]'', 1887.
* ''[[O fillo d'os tronos]]''. ''[[Bodas de morte]]'', 1888.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/consulta/registro.cmd?id=8241 ''O fillo d'os tronos. Bodas de morte''] en Galiciana.&lt;/ref&gt;
* ''[[A vendima. Costumes vellas]]'', 1895.

==== Narrativa ====
* ''[[Prediución]]'', 1887. Accésit no Certame Literario de Betanzos.
* ''[[Contos, leendas e tradiciós]]'', 1891.
* ''[[Contos da terriña]]'', Biblioteca Gallega, 1895.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/consulta/registro.cmd?id=8832 ''Contos da terriña''] en Galiciana.&lt;/ref&gt;
* ''[[Veira do lar]]'', 1901.&lt;ref&gt;Na data da primeira páxina figura 1901, aínda que a dedicatoria, intitulada &quot;A un predilecto amigo&quot;, aparece Hermida de Santa Marina, 23 de febreiro de 1902-12 de mayo de 1902. O estudoso Modesto Hermida indica en ''Narrativa galega: Tempo de Rexurdimento'' (Edicións Xerais de Galicia, 1995, p.129) que a obra non saíu por diversas dificultades até o ano 1903.&lt;/ref&gt;
{{Nova columna}}
=== En castelán ===
==== Poesía ====
* ''Guindillas'', 1894.
* ''Oqueruelas'', 1904.

==== Narrativa ====
* ''Belial'', 1900.
* ''Verde y rosa, cuentos cortos'', 1903.
* ''Narraciones compostelanas'', 1904.
* ''Diálogos femeniles'', 1913.

==== Teatro ====
* ''Irrepresentable'', 1894
* ''Lo inmoral de la moral. Espíritu y carne'', 1907.

==== Zarzuela ====
* ''Morir amando: zarzuela en dos actos y seis cuadros'', 1890.
{{Final columnas}}


{{Galería
|align=center
|width=200
|height=240
|Ficheiro:Cantares premeados n-o certame d'Ourense, 1887.jpg|''Cantares premeados n-o certame d'Ourense''.
|Ficheiro:O fillo d'os tronos. Bodas de morte. 1888.pdf|''O fillo d'os tronos'' e&lt;br /&gt;''Bodas de morte'' (pdf).
|Ficheiro:Biblioteca Gallega, Contos da terriña, PDF, por Heraclio Pérez Placer, La Coruña, Andrés Martínez editor, 1895.pdf|''Contos da terriña'' (pdf).
|Ficheiro:Heraclio Pérez Placer, Veira do Lar, cuentos gallegos, Santiago 1901.jpg|''Veira do Lar''.
}}

== Notas ==
{{Listaref|2}}

{{PD-old-80}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Perez Placer}}
[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>4bv7hg103k2xsjhc377rj0gowvd97ol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heraclio Pérez Placer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4605</id>
    <redirect title="Autor:Heraclio Pérez Placer" />
    <revision>
      <id>15436</id>
      <timestamp>2016-10-16T10:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Heraclio Pérez Placer]]&quot;</comment>
      <origin>15436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="3c1k7nva9cqg5hcm4moexswmn19z9pk" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Heraclio Pérez Placer]]</text>
      <sha1>3c1k7nva9cqg5hcm4moexswmn19z9pk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Roberto Blanco Torres</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4611</id>
    <revision>
      <id>21512</id>
      <parentid>20740</parentid>
      <timestamp>2025-01-19T16:42:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2191" sha1="j47ub3qktuc5fu7x9dly7bzo89msfm8" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Roberto Blanco Torres
|Commons=Category:Roberto Blanco Torres
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=Roberto Blanco Torres
|Wikinoticias=none
}}
'''Roberto Blanco Torres''' (Cuntis 1891 - Entrimo 1936), foi un xornalista e poeta galego.

== Obra  (escolma) ==


* Na revista ''Nós'':
:*&quot;[[Vigo: a cibdade]]&quot; n.º 5, 24/6/1921, p. 5-6.
:*Recensión do libro de poesías ''Alcándara, Imágenes'', de Francisco L. Bernárdez (Ed. Proa, Buenos Aires) n.º 22, 1925, p. 16.
:*Poema &quot;[[Elegía do esprito enfermo]]&quot;, n.º 69, 1929, p. 149.&lt;ref&gt;Coa anotación no pé: Do libro que ten no prelo Nós, ''[[Orballo da media noite]]''.&lt;/ref&gt;
:*Poema &quot;[[Meus cabalos]]&quot;, n.º 79, 1929, p. 137.


* Na revista ''Galicia'' (Montevideo), en marzo de 1929: &quot;[[Crónicas de Galiza. As letras vernáculas e a cultura]]&quot;


*'''''[[Orballo da media noite]]''''', poesía. A Coruña: Nós, 1929.&lt;ref&gt;{{Versaleta|Iglesias, Xabier}}: [http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2013/10/orballo-da-media-noite.html &quot;Orballo da media noite&quot;] 5/10/2013.&lt;/ref&gt;


*''[[De esto y de lo otro]]'', artigos xornalísticos. A Coruña: Nós, 1930.&lt;ref&gt;{{Versaleta|Iglesias, Xabier}}: [http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2016_12_01_archive.html &quot;De esto y de lo otro&quot;] 2/12/2016.&lt;/ref&gt;


*''Xornalismo irmandiño'', editado por Marcos Seixo Pastor en 1999:
:*&quot;[[Nazonalismo. Pra Vicente Risco]]&quot;
:*[[Reflesións]] (este artigo publicouse orixinalmente sen título)
:*...


== Véxase tamén ==
* ''[[Manifesto da I Asemblea Nazonalista]]''

== Galería de imaxes ==
{{Galería
|align=center
|width=200
|height=240
|Ficheiro:Orballo da media noite 1929 Roberto Blanco Torres.jpg|''Orballo da media noite'', 1929
|Ficheiro:De esto y de lo otro 1930 Roberto Blanco Torres.jpg|''De esto y de lo otro'', 1930
}}

== Notas ==
{{Listaref|2}}


{{PD-old-80}}
{{Día das Letras Galegas}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Blanco Torres}}
[[Categoría:Autores-B]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Roberto Blanco Torres| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>j47ub3qktuc5fu7x9dly7bzo89msfm8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roberto Blanco Torres</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4612</id>
    <redirect title="Autor:Roberto Blanco Torres" />
    <revision>
      <id>15471</id>
      <timestamp>2017-01-09T11:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Roberto Blanco Torres]]&quot;</comment>
      <origin>15471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="c6n2c51b89oa0kt26epkkvj9cmv4fxx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Roberto Blanco Torres]]</text>
      <sha1>c6n2c51b89oa0kt26epkkvj9cmv4fxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orballo da media noite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4613</id>
    <revision>
      <id>17567</id>
      <parentid>17566</parentid>
      <timestamp>2018-04-30T08:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="6iymwdgl7zigdgxvfx7kcrqh4a81idp" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{encabezar
|nome=[[Ficheiro:Orballo da media noite 1929 Roberto Blanco Torres.jpg|300px]]
|autor=[[Roberto Blanco Torres]]
|dataano=1929
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;(escolma)&lt;/center&gt;


   Orballo...
Cómo vai caindo,
sin velo,
sin sentilo,
lento,
como o vestigio platónico das horas,
com’o tempo.
   Orballo da media noite
sobre a terra endormiñada.
   (A media noite da vida
cega pol-o afán de tolol-os soles.)


&lt;center&gt;'''Postulación da ética'''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;

Cultivo, germe vivo
frol e froito
na alma;
jardín subrime,
con triple amor coidado:
conscencia,
dignidade,
arela de perfeución.

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;

Só pol-a cultura o home asume,
en âas por diviño alento inzadas,
a persoalidade jurdia,
única, soberana,
o señoreamento do mundo,
das forzas cegas, mecánicas,
das turbulencias istintivas
e os fracasos ónticos das almas.
Época que só degoa
a satisfauzón do corpo,
âs furias do istinto encadeada,
así medra o indecor e a injustiza
así se impón a vileza e a iñoranza,
así nasce o déspota nos pobos
-culmiñazón das coleutivas fallas-
i-érguese ovante sobre a inerme turba
como un César grotesco sobre un cimenterio de almas.

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;

Novas generazóns,
(de narcisismo enfermas)
espranza da seneutude
ja da impotencia presa,
único fulgor na tenebrosa
conjura que â patria deita
n-unha ergástula de exhomes,
amade a beleza,
apreixade a verdade
con pulo de renacenza.
Ispire as vosas mentes
o arte, fonte eterna,
a estrofa antológica,
a página perfeuta.
Mais compre, generazón abrente
pôr encol d-un andacio de estética
un ideal de justiza e libertade,
un acento moral, jurdia roseira
onde froleceron de consuno
as loitas e as ilusións antergas,
onde ha frolecer eternamente
do home e a vida o inmortal poema.


&lt;center&gt;'''Fons vitae '''&lt;/center&gt;

{{Espazos|6}}Hic tamen hâc mecum poteris requiescere nocte
{{Espazos|6}}fronde super viridi: Sunt nobis mitia poma,
{{Espazos|6}}castaneae molles, et pressi copia lactis.
{{Espazos|9}}(Virgilio, Égloga I)

 Quédate ja conmigo, hoje e sempre,
non te vaias. Eu terei pra tí
canto n-estes eidos hai. Castañas
doces, soaves, mazás das millores,
de crás varia e sabor como a mel.
 Terás leite presa a mais amante,
mungida no establo farturento
do mais rico dono da comarca.
 Sobre o céspede mol, nesta noite,
sou o ceu d'estrelas namorado,
na vasta quietú da Natureza,
no colo diviño dos silenzos,
juntáranse os nosos corazós
n'un nú eterno, coma as nosas almas
estaban, ô vir ô mundo, unidas.
 Baijo o dosel de ceo, no amplexo
inmortal do noso amor bendito
no altar ingente da Natureza,
os campos frolecerán de rosas,
os arbres de froita adunia, mestos,
como ofrenda de milagro â vida,
e dirán os élitros do mundo
a gloria insenescente do Amor.


&lt;center&gt;'''Loitador...'''&lt;/center&gt;

 ¡Loitador, non te deteñas!
 Ten cada hora novo alento,
 sigue a luz que te ilumiña,
 mira a cotío pr'o ceo.
Ôn lado e outro do camiño
 toparás pinchos e rebos,
 e da estulticia e a enveja
 ladraránche os cans famentos.
Loitador, non te deteñas!
 ¡Levas a verdá no peito,
 e a estrela que te guía
 ten resplandores eternos!

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{DP-AUTOR-80}}
[[Categoría:Roberto Blanco Torres]]
[[Categoría:1929]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>6iymwdgl7zigdgxvfx7kcrqh4a81idp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Páxinas que usan ligazóns máxicas ISBN</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4614</id>
    <revision>
      <id>15493</id>
      <parentid>15484</parentid>
      <timestamp>2017-01-09T14:15:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="ejkhb0ivgaf1qbgmb3gldg2c2dj50uo" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}

[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>ejkhb0ivgaf1qbgmb3gldg2c2dj50uo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Castelao</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4615</id>
    <revision>
      <id>15485</id>
      <timestamp>2017-01-09T13:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao}}  [[Categoría:Autores-C]]&quot;</comment>
      <origin>15485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="fkq3d31q89nkdqqrojw793nlfhrt6hq" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao}}

[[Categoría:Autores-C]]</text>
      <sha1>fkq3d31q89nkdqqrojw793nlfhrt6hq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1793</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4616</id>
    <revision>
      <id>15486</id>
      <timestamp>2017-01-09T13:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>15486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:D'a terra</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4617</id>
    <revision>
      <id>15491</id>
      <timestamp>2017-01-09T14:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|IV. D'a terra}}  [[Categoría:Follas novas|4]]&quot;</comment>
      <origin>15491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="mr2it96z1tuphdja5btbbshrur53h2x" xml:space="preserve">{{Artigo principal|IV. D'a terra}}

[[Categoría:Follas novas|4]]</text>
      <sha1>mr2it96z1tuphdja5btbbshrur53h2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Páxinas que usan etiquetas HTML de auto-pechado non válidas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4618</id>
    <revision>
      <id>15494</id>
      <parentid>15492</parentid>
      <timestamp>2017-01-09T14:18:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="r8wkmh060jf0tggyjaskznroja7ck61" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
{{Aviso|As páxinas nesta categoría conteñenen etiquetas HTML de autopechado non válidas, como &lt;nowiki&gt;&lt;b/&gt;, &lt;div/&gt;, &lt;span/&gt;, &lt;p/&gt; e &lt;td/&gt;&lt;/nowiki&gt;, que deben substituírse por &lt;nowiki&gt;&lt;/b&gt;, &lt;/div&gt;, &lt;/span&gt;, &lt;/p&gt; e &lt;/td&gt;&lt;/nowiki&gt;. (As etiquetas válidas definidas na especificación [[:w:HTML5|HTML5]] como &lt;nowiki&gt;&lt;br/&gt; e &lt;hr/&gt;&lt;/nowiki&gt; non causan este erro.) O comportamento destas etiquetas non válidas vai cambiar en pouco tempo, para ser consistentes coa especificación HTML5, polo que o seu uso no texto wiki é obsoleto. Consulte o erro [[phab:T134423]] para obter máis detalles.&lt;br /&gt;As páxinas inclúense automaticamente nesta categoría tamén cando inclúen etiquetas mal formadas, como por exemplo &lt;nowiki&gt;&lt;/center/&gt;&lt;/nowiki&gt; (que debería ser &lt;nowiki&gt;&lt;/center&gt;&lt;/nowiki&gt;), ou por construcións mal formadas, como por exemplo &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;...&lt;s/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (que debería cambiarse a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;s&gt;...&lt;/s&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;).}}
[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>r8wkmh060jf0tggyjaskznroja7ck61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cursiva</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4619</id>
    <redirect title="Modelo:Título en cursiva" />
    <revision>
      <id>15497</id>
      <timestamp>2017-01-09T14:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Cursiva]]&quot; a &quot;[[Modelo:Título en cursiva]]&quot;</comment>
      <origin>15497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="8r3pirzsndrm023f13kvi98o7gbrsyt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Título en cursiva]]</text>
      <sha1>8r3pirzsndrm023f13kvi98o7gbrsyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johán Vicente Viqueira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4620</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Vicente Viqueira" />
    <revision>
      <id>15506</id>
      <timestamp>2017-01-11T08:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xoán Vicente Viqueira]]&quot;</comment>
      <origin>15506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="m52e6g7a6haqbl59bwopggfm7xyw2ul" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Vicente Viqueira]]</text>
      <sha1>m52e6g7a6haqbl59bwopggfm7xyw2ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>X. V. Viqueira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4621</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Vicente Viqueira" />
    <revision>
      <id>15513</id>
      <timestamp>2017-01-11T09:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xoán Vicente Viqueira]]&quot;</comment>
      <origin>15513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="m52e6g7a6haqbl59bwopggfm7xyw2ul" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Vicente Viqueira]]</text>
      <sha1>m52e6g7a6haqbl59bwopggfm7xyw2ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Validado</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4622</id>
    <revision>
      <id>15520</id>
      <timestamp>2017-01-24T17:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aleator</username>
        <id>215</id>
      </contributor>
      <comment>nova</comment>
      <origin>15520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw" xml:space="preserve">[[Categoría:Páxinas por status]]</text>
      <sha1>a6ti0d8zc1bx6t1ei94oiismuxfxmxw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manifesto de Sandhurst</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4624</id>
    <revision>
      <id>20307</id>
      <parentid>16865</parentid>
      <timestamp>2020-06-01T18:18:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5111" sha1="eepq1zacqu1qzo47ugntlxy8ei1dubv" xml:space="preserve">{{prose}}
Veño de recibir un gran número de parabéns por mor do meu aniversario, e algunhas de compatriotas nosos residentes en Francia. Desexo que, con todos, sexa vostede intérprete da miña gratitude e das miñas opinións.

Cantos me escribiron amosan igual convicción de que só o restablecemento da monarquía constitucional pode pór termo á opresión, á incerteza e ás crueis perturbacións que experimenta España. Dícenme que así o recoñece xa a maioría dos nosos compatriotas, e que antes de moito estarán comigo os de boa fe, sexan cales fosen os seus antecedentes políticos, comprendendo que non poida haber exclusións nin dun monarca novo e desapaixoa nin dun réxime que precisamente hoxe se impón porque representa a unión e a paz.

Non sei eu cando ou como, nin sequera se se ha de realizar esa esperanza. Só podo dicir que nada omitirei para me facer digno do difícil encargo de restablecer na nosa nobre nación, á vez que a concordia, a orde legal e a liberdade política, se Deus nos seus altos designios confíama.

Por virtude da espontánea e solemne abdicación da miña augusta nai, tan xenerosa como infortunada, son único representante eu do dereito monárquico en España. Arrinca este dunha lexislación secular, confirmada por tódolos precedentes históricos, e está indubidábelemnte unida a tódalas institucións representativas, que nunca deixaron de funcionar legalmente durante os trinta e cinco anos transcorridos desde que comezou o reinado da miña nai ata que, neno aínda, pisei eu con todos os meus o chan estranxeiro.

Orfa a nación agora de todo dereito público e indefinidamente privada das súas liberdades, natural é que volva os ollos ao seu afeito dereito constitucional e a aquelas libres institucións que nin en 1812 impedíronlle defender a súa independencia nin acabar en 1840 outra empeñada guerra civil. Debeulles, ademais, moitos anos de progreso constante, de prosperidade, de crédito e aínda dalgunha gloria; anos que non é fácil borrar do recordo cando tantos son aínda os que os coñeceron.

Por todo isto, sen dúbida, o único que inspira xa confianza en España é unha monarquía hereditaria e representativa, mirándoa como irremprazábel garantía dos seus dereitos e intereses desde as clases obreiras até as máis elevadas.

No entanto, non só está hoxe por terra todo o que en 1868 existía, senón canto se pretendeu desde entón crear. Se de feito áchase abolida a Constitución de 1845, áchase tamén abolida a que en 1869 formouse sobre a base inexistente da monarquía.

Se unha Xunta de senadores e deputados, sen ningunha forma legal constituída, decretou a república, ben pronto foron disoltas as únicas Cortes convocadas co deliberado intento de expor aquel réxime polas baionetas da guarnición de Madrid. Tódalas cuestións políticas están así pendentes, e aínda reservadas, por parte dos actuais gobernantes, á libre decisión do porvir.

Afortunadamente a monarquía hereditaria e constitucional posúe nos seus principios a necesaria flexibilidade e cantas condicións de acerto fan falla para que todos os problemas que traia o seu restablecemento consigo, sexan resoltos de conformidade cos votos e a convivencia da nación.

Non hai que esperar que decida xa nada de plano e arbitrariamente, sen Cortes non resolveron os negocios arduos dos príncipes españois aló nos antigos tempos da monarquía, e esta xustísima regra de conduta non hei de esquecela eu na miña condición presente, e cando todos os españois estean xa habituados aos procedementos parlamentarios. Chegado o caso, doado será que se entendan e concerten as cuestións por resolver un príncipe leal e un pobo libre.

Nada desexo tanto como que a nosa patria o sexa de verdade. A iso ha de contribuír poderosamente a dura lección destes últimos tempos que, se para ninguén pode ser perdida, aínda o será menos para as fornadas e laboriosas clases populares, vítimas de sofismas pérfidos ou de absurdas ilusións.

Canto se está vivindo ensina que as nacións máis grandes e prósperas, e onde a orde, a liberdade e a xustiza admíranse mellor, son aquelas que respectan máis a súa propia historia. Non impiden isto, en verdade, que atentamente observen e sigan con seguros pasos a marcha progresiva da civilización. Queira, pois, a Providencia divina que algún día se inspire o pobo español en tales exemplos.

Pola miña banda, debo ao infortunio estar en contacto cos homes e as cousas da Europa moderna, e se nela non alcanza España unha posición digna da súa historia, e de consuno independente e simpática, culpa miña non será nin agora nin nunca. Sexa a que queira a miña propia sorte nin deixarei de ser bo español nin, como todos os meus antepasados, bo católico, nin, como home do século, verdadeiramente liberal.

Seu, afmo., Afonso de Borbón.

Nork-Town (Sandhurst), 1 de decembro de 1874
&lt;/div&gt;
{{Wikipedia}}
[[Categoría:Manifestos]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:1874]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]</text>
      <sha1>eepq1zacqu1qzo47ugntlxy8ei1dubv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manifesto de Manzanares</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4625</id>
    <revision>
      <id>17202</id>
      <parentid>16859</parentid>
      <timestamp>2017-12-11T19:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <comment>arranxiño</comment>
      <origin>17202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2126" sha1="0qk4a8czm0uloug8yhgl61cz6eaguhw" xml:space="preserve">Españois:

A entusiasta acollida que vai atopando nos pobos o Exército liberal; o esforzo dos soldados que o compoñen, tan heroicamente mostrado nos campos de Vicálvaro; o aplauso con que en todas partes foi recibida a noticia do noso patriótico alzamento, aseguran desde agora o triunfo da liberdade e das leis que xuramos defender.

Dentro de poucos días, a maior parte das provincias teranse sacudido o xugo dos tiranos; o Exército enteiro virá porse baixo as nosas bandeiras, que son as leais; a nación gozará os beneficios do réxime representativo, polo cal derramou até agora tanto sangue inútil e aturou tan custosos sacrificios. Día é, pois, de dicir o que estamos resoltos a facer no da vitoria.

Nós queremos a conservación do trono, pero sen camarilla que o deshonre; queremos a práctica rigorosa das leis fundamentais, mellorándoas, sobre todo a electoral e a de imprenta; queremos a rebaixa dos impostos, fundada nunha estrita economía; queremos que se respecten nos empregos militares e civís a antigüidade e os merecementos; queremos arrincar os pobos á centralización que os devora, dándolles a independencia local necesaria para que conserven e aumenten os seus intereses propios, e como garantía de todo isto queremos e exporemos, baixo sólidas bases, a Milicia Nacional. Tales son os nosos intentos, que expresamos francamente, sen impolos por iso á nación.

As Xuntas de goberno que deben irse constituíndo nas provincias libres; as Cortes xerais que logo se reúnan; a mesma nación, en fin, fixará as bases definitivas da rexeneración liberal á que aspiramos. Nós temos consagradas á vontade nacional as nosas espadas, e non as envainaremos até que ela estea cumprida.

Cuartel xeral de Manzanares, a 6 de xullo de 1854.- O xeneral en xefe do Exército constitucional, Leopoldo O'Donnell, conde de Lucena.

== Véxase tamén ==
{{Wikipedia}}
[[Categoría: 1854]]
[[Categoría:GL-M]]
[[Categoría:Manifestos]]
[[Categoría:Documentos de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]

[[es:Manifiesto del Manzanares]]</text>
      <sha1>0qk4a8czm0uloug8yhgl61cz6eaguhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Manifestos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4626</id>
    <revision>
      <id>15598</id>
      <parentid>15597</parentid>
      <timestamp>2017-02-21T12:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>15598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="3ocjmsqj6etsqkz6xie4g2jw171f67r" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tipo]]


[[ca:Categoria:Manifests]]
[[es:Categoría:Manifiestos]]</text>
      <sha1>3ocjmsqj6etsqkz6xie4g2jw171f67r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1854</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4627</id>
    <revision>
      <id>19274</id>
      <parentid>15546</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:43:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1874</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4628</id>
    <revision>
      <id>19275</id>
      <parentid>15551</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares Gallegos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4631</id>
    <redirect title="Cantares gallegos" />
    <revision>
      <id>15568</id>
      <timestamp>2017-02-20T13:03:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos]]&quot;</comment>
      <origin>15568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="6nhmtywpw63przbaljuvyi0wa8lgzf5" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>6nhmtywpw63przbaljuvyi0wa8lgzf5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Nosa Señora da Barca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4633</id>
    <revision>
      <id>16622</id>
      <parentid>16564</parentid>
      <timestamp>2017-04-05T21:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6802" sha1="c9x36j4sss1ug2pjg0wsx9hukaelxd5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}
{{Outros homónimos|Nosa Señora da Barca}}
{{Outros homónimos|Cantares gallegos/5}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
              &lt;big&gt;'''5.''' &amp;nbsp;('''6.''')&lt;/big&gt; &lt;ref&gt;Levou o número &quot;'''5.'''&quot; na primeira edición (1863) e o &quot;'''6.'''&quot; na segunda edición (1872), corrixida e aumentada.&lt;/ref&gt;


     ''«Nosa señora da Barca''
 ''Ten o tellado de pedra;''
 ''Ben ó pudera ter d' ouro''
 ''Miña Virxe si quixera.»''


                     I.

      Canta xente... canta xente
 Por campiñas, e por veigas!
 Canta pó lo mar abaixo
 Ven camiño da ribeira!
 Que lanchas tan ben portadas
 Con aparellos de festa!
 Que botes tan feituquiños,
 Con tan feituquiñas velas!
 Todos cargadiños veñen
 De xentiña forasteira,
 E de rapazas bonitas
 Cura de tódalas penas.
 Cantos dengues encarnados!
 Cantas sintas amarelas!
 Cantas cofias pranchadiñas
 Dende lonxe relumbrean,
 Cal si fosen neve pura,
 Cal froles da primadera!
 Canta maxesa nos homes,
 Canta brancura nas nenas!
 Y eles semellan gallardos
 Pinos qu' os montes ourean,
 Y elas cogolliños novos
 C' orballo da mañan fresca.

      As de Muros, tan finiñas,
 Qu' un coidara que se creban,
 C' aquelas caras de virxe,
 C' aqueles ollos de almendra,
 C' aqueles cabelos longos
 Xuntados en longas trenzas,
 C' aqueles cores rousados,
 Cal si á aurora llos puñera
 Pois asi son de soaves
 Com' aurora que comenza;
 Descendentes das airosas
 Fillas da pagana Grecia,
 Elas de negro se visten,
 Delgadiñas e lixeiras,
 Refaixo e mantelo negro,
 Zapato e media de seda,
 Negra chaqueta de raso,
 Mantilla da mesma peza,
 Con terciopelo adornado
 Canto enriva de si levan;
 Fillas de reinas parecen,
 Griegas estatuas semellan,
 Si á un rayo de sol poniente
 Repousadas se contempran,
 Ricos panos de Manila,
 Brancos e cor de sireixa, 
 Cruzanse sobre ó seu seyo
 Con pudorosa modestia;
 E por antr' eles relosen,
 Como brillantes estrelas,
 Aderesos e collares
 De diamantes e de pelras,
 Pendentes de filigrana
 E pechuguiñas de cera.

      As de Camariñas, visten
 Cál rapaciñas gaiteiras,
 Sayas de vivos colores
 Pó lo pescozo da perna,
 Lucindo ó negro zapato
 Enriva de branca media.
 Chambras feitas de mil rayas
 Azuladas e bermellas,
 Con guarniciós que lles caen
 Sobr' á rumbosa cadeira.
 Para tocar ó pandeiro,
 Non hay coma tales nenas,
 Que son as Camariñanas,
 Feitas de sal e canela.

      As de Cé, ¡Virxe do Carme!
 ¡Que cariñas tan ben feitas!
 Cando están coloradiñas
 No ruxe ruxe da festa,
 Cada mirar dos seus ollos
 Fire como cen saetas,
 Nin hay mans, tan ben cortadas,
 Tan branquiñas e pequenas,
 Com' as qu'  amostran finxindo
 Que non queren que llas vexan.

      Son as de Laxe un-has mozas,
 Vaya un-has mozas aquelas!
 Solo con velas de lonxe,
 Quitaselles á monteira;
 Porque son vivas de xenio
 Aunque son rapazas netas.
 Bailadoras... n' hay ningun-has
 Que con elas se entrometan,
 Pois por bailar, bailarian
 No cribo d' un-ha peneira;
 Mais en tocando á que recen,
 En rezar son as pirmeiras...
 Dan ó mund' ó qu' é do mundo,
 Dan á ygrexa ó qu' é da ygrexa.

      As de Noya, ven s' axuntan
 C' as graciosas Rianxeiras,
 Pó los redondos peïños,
 Pó las cabeleiras crechas,
 Pó los morenos lunares,
 E pó las agudas lenguas,
 Qu' abofé qu' en todo pican
 Como si fosen pementa.

      Veñen dempois recatadas
 Anqu' un pouquiño soberbias
 Por aquelo qu' elas saben
 D' antigüedad' e nobresa
 (Pois por acó todos somos
 Tal cóma Dios nos fixera,)
 As meniñas ven compostas
 D' un-ha vila quisquilleira,
 Que por onde van, parece
 Que van dicindo: «¡Canela!
 ¿Prantamos ou non prantamos
 A cantas hay n' esta terra?»
 Mais si prantan ou non prantan,
 Non son eu quen ó dixera,
 Que fora pouca cordura,
 Que fora farta llanesa.
 Baste desir que xuntiñas
 Todas na porta da ygrexa
 Mais bonitas parecian
 Qu' un ramiño de asucenas,
 Mais frescas qu' un-ha Ieituga
 Mais sabrosiñas que fresas.
 Xa que fosen de Rianxo,
 Que fosen de Redondela,
 De Camariñas ou Laxe,
 De Laxe ou de Pontareas,
 Todas eran tan bonitas,
 Todas tan bonitas eran,
 Qu' o de mais duras entrañas
 Der' as entrañas por elas...
 Por eso se derretian,
 Cal si foran de manteiga,
 Diante delas os rapaces,
 Os rapaciños da festa,
 Os mariñeiros do mare,
 Que dond' á Virxen viñeran,
 Por qu' á Virxen os salvara
 De naufragar na tormenta.
 Mais si salvaron no mare,
 Non se salvarán na terra;
 Mariñeiros, mariñeiros,
 Qu' aqui tamen hay tormentas
 Qu' afogan corasonciños
 Sin que lle vallan ofertas,
 Qu' oye á Virxe os que s' afogan
 Do mar antr' as ondas feras,
 Mas non oye os namorados,
 Que d' afogarse s' alegran.


                     II.

      Ramo de froles parece,
 Muxía á das altas penas
 Con tanta rosa espallada
 N' aquella branca ribeira,
 Con tanto carabeliño
 Que relose antr' as areas,
 Con tanta xente que corre
 Que corr' e se sarandea
 O son das gaitas que tocan
 E das bombas que reventan,
 Uns que venden limoada
 Outros augua que refresca,
 Aqueles dulce resolio
 Con rosquilliñas d' almendra,
 Os de mais alá sandías
 Con sabrosas sirigüelas,
 Mentras tanto qu' algun cego
 O son d' alegre pandeira,
 Toc' un carto de guitarra
 Para que bailen as nenas.
 Bendita á Virxe da Barca,
 Bendita por sempre sea!
 Miña Virxe milagrosa,
 En quen tantos se recrean!
 Todos van por visitala,
 Todos ali van por vela
 Na sua barca dourada,
 Na sua barca pequena,
 Dond' estan dous anxeliños,
 Dous anxeliños que reman.
 Ali chegou milagrosa
 Nun-ha embarcaçon de pedra,
 Ali por que Dios ó quixo
 Sempre adoradores teña.
 A pedra vala que vala,
 Sirvelle de centinela,
 E mentras dormen os homes,
 El' adoraçon lle presta
 Con aquel son campanudo
 Qu' escoitar lonxe se deixa,
 E á quen ó mar con bramidos
 Umildosos lIé contesta.
 Cando as campanas repican
 E a musica retumbea,
 Cal nun céo, pó las naves
 Da recollidiña ygrexa,
 Cand' os foguetes estalan
 Nos aires, e voces frescas
 Pó lo espaço, c' as gaitiñas
 E c' os tambores se mescran,
 Estonces á pedra vala
 Tan alegr' e tan contenta
 Qu' an qu' un cento de presoas
 Brinca e salta enrriva dela,
 Coma si fose mociña,
 Mais que un-ha pruma lixeira,
 Alegre com' un-has pascuas
 Salta e rebrinca con elas.
 Choven estonces ofertas,
 Que lle traen os romeiros
 En feitiñas carabelas,
 Diante da Virxe bendita,
 Os pés da sagrada Reina,
 E por eso alí lle cantan
 Cando se despiden d' ela:
 ''«Nosa señora da Barca''
 ''Ten ó tellado de pedra;''
 ''Ben ó pudera ter d' ouro''
 ''Miña Virxe si quixera.&quot;''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Listaref}}


{{Paxinación|Cantares gallegos/Cantan os galos pr'ó dia|Cantares gallegos/Fun un domingo}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>c9x36j4sss1ug2pjg0wsx9hukaelxd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/A Fernan Caballero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4634</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/Prólogo" />
    <revision>
      <id>15591</id>
      <parentid>15576</parentid>
      <timestamp>2017-02-21T11:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos/Prólogo]]&quot;</comment>
      <origin>15591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="llhtp0ifmf5kdkzym8o68akrqgy2ive" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/Prólogo]]</text>
      <sha1>llhtp0ifmf5kdkzym8o68akrqgy2ive</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Páxinas con erros de script</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4637</id>
    <revision>
      <id>15593</id>
      <timestamp>2017-02-21T12:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;__CATEGORÍAOCULTA__ {{Categoría baleira}}  [[Categoría:Wikisource:Mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>15593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="aiyj95vyi3u3330spiwn0v0bypag7q1" xml:space="preserve">__CATEGORÍAOCULTA__
{{Categoría baleira}}

[[Categoría:Wikisource:Mantemento]]</text>
      <sha1>aiyj95vyi3u3330spiwn0v0bypag7q1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Wikibase</title>
    <ns>828</ns>
    <id>4638</id>
    <revision>
      <id>15594</id>
      <timestamp>2017-02-21T12:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;-- Module:Wikibase local p = {}  -- Devuelve a ID do ítem, o nome ou a ligazón da páxina na wiki local. function p.id(frame) 	if not mw.wikibase then 		return &quot;módulo wikibase...&quot;</comment>
      <origin>15594</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="1319" sha1="7lqmn0hxvnv3pcidbwb3h6sysjhwiyo" xml:space="preserve">-- Module:Wikibase
local p = {}

-- Devuelve a ID do ítem, o nome ou a ligazón da páxina na wiki local.
function p.id(frame)
	if not mw.wikibase then
		return &quot;módulo wikibase non atopado&quot;
	end

	entity = mw.wikibase.getEntityObject()

	if entity == nil then
		return &quot;&quot;
	end

	return entity.id
end

-- Devolve a etiqueta dun ítem dado.
function p.etiqueta(frame)
        if frame.args[1] == nil then
            entity = mw.wikibase.getEntityObject()
            if not entity then return nil end
 
            id = entity.id
        else
            id = frame.args[1]
        end
 
        return mw.wikibase.label( id )
end

-- Devolve a páxina local dun ítem dado.
function p.enlace(frame)
        if frame.args[1] == nil then
            entity = mw.wikibase.getEntityObject()
            if not entity then return nil end
 
            id = entity.id
        else
            id = frame.args[1]
        end
 
        return mw.wikibase.sitelink( id )
end

-- Devolve a descrición dun ítem dado.
function p.descricion(frame)
        if frame.args[1] == nil then
            entity = mw.wikibase.getEntityObject()
            if not entity then return nil end
 
            id = entity.id
        else
            id = frame.args[1]
        end
 
        return mw.wikibase.description( id )
end

return p</text>
      <sha1>7lqmn0hxvnv3pcidbwb3h6sysjhwiyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - O alfabeto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4640</id>
    <revision>
      <id>15645</id>
      <parentid>15644</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 41 revisións desde [[:w:Normativa_oficial_do_galego_-_O_alfabeto]]</comment>
      <origin>15645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5632" sha1="8ixhwu25llc63nuh7a6x5a7esn9mtxr" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= O alfabeto =
O alfabeto galego moderno componse das seguintes letras; xunto coa letra e co nome dáse a pronuncia máis representativa:

{|
! LETRA
! NOME
! PRONUNCIA
|- 
| a
| a
| [a]
|-
| b
| be
| [b]
|-
| c
| ce
| [θ] (ou [s]), [k]
|-
| d
| de
| [d]
|-
| e
| e
| [e], [ɛ]
|-
| f
| efe
| [f]
|-
| g
| gue
| [g] (ou [h]
|-
| h
| hache
| - (cero)
|-
| i
| i
| [i]
|-
| l
| ele
| [l]
|-
| m
| eme
| [m]
|-
| n
| ene
| [n]
|-
| ñ
| eñe
| [ɲ]
|-
| o
| o
| [o], [ɔ]
|-
| p
| pe
| [p]
|-
| q
| que
| [k]
|-
| r
| erre
| [ɾ], [r]
|-
| s
| ese
| [s͇]
|-
| t
| te
| [t]
|-
| u
| u
| [u]
|-
| v
| uve
| [b]
|-
| x
| xe
| [ʃ], [ks͇]
|-
| z
| zeta
| [θ] (ou [s])
|}

Na ortografía galega moderna utilízanse tamén os seguintes dígrafos que representan un único son:

{|
! DÍGRAFO
! NOME
! PRONUNCIA
|-
| ch
| ce hache
| [tʃ]
|-
| gu
| gue u
| [g] (ou [ħ])
|-
| ll
| ele dobre
| [ʎ] (ou [ɟ])
|-
| nh
| ene hache
| [ŋ]
|-
| qu
| que u
| [k]
|-
| rr
| erre dobre
| [r]
|-
|}

Ademais destas letras úsanse tamén outros signos, como ''j'' (iota), ''ç'' (cedilla), ''k'' (ka), ''w'' (uve dobre) ou ''y'' (i grego), que aparecen tanto en palabras tomadas doutros idiomas (''Jefferson'', ''Eça de Queiroz'', ''Kant'', ''kantiano'', ''Darwin'', ''darwinismo'', ''wagneriano'', ''byroniano'' etc.) coma, nalgúns casos, en textos galegos medievais.
 
== A grafía ''b'' e ''v'' ==
O ''b'' e o ''v'' representan un son único. O galego non ten un son labiodental fricativo [v], distinto de [b] e [β], como teñen o francés ou o portugués. Nestas linguas a grafía actual depende da pronuncia: escríbese ''b'' cando é bilabial (port. ''bala, saber, receber, bico, besta, branco''; fr. ''boire, bec, bête, blanc'') e ''v'' cando é labiodental (port. ''vala, dever, vinho, viver, povo, cavalo''; fr.''voire, devoir, vin, vivre, cheval''). 
 
No galego moderno, como non hai distinción fonolóxica, téndese á distinción gráfica conforme á etimoloxía (''saber, recibir, gabián, goberno, billa, marabilla, móbil, automóbil, bolboreta, bico, besta, branco, deber, pobo, cabalo, cantabamos, bidueiro, ribeira''..., pero ''viño, vivir, avó, avoa, varrer, vasoira, verza, voda, vulto, covarde, esvelto, gravar, avogado''...). 
  
== As grafías ''c'', ''qu'' e ''z'' ==
As grafías ''c'', ''qu'' e ''z'' presentan usos específicos. Úsase ''z'' para representar [θ] (ou [s] no galego seseante) ante ''a, o, u'' (''zapato, cazar, zoco, cazo, zurrichar, azul''), ''qu'' para representar [k] ante ''e'', ''i'' (''queixo, pequeno, quilo, máquina''), ''c'' co valor de [k] ante ''a, o, u'' (''caro, macaco, contra, pouco, cunca, bicudo'') e de [θ] (ou [s] no galego seseante) ante ''e, i'' (''cento, cocer, cinco, tecido''). 
 
Polo tanto, as grafías son: ''ca, que, qui, co, cu'' e ''za, ce, ci, zo, zu''.

== A grafía ''g'' ==
As grafías ''g'' e ''gu'' son complementarias: ante ''e, i'' úsase ''gu'' (''guerra, guiso''); no resto dos casos úsase ''g'' (''gando, gomo, gume, grolo, ignorar, glosa, tuareg''). 
 
Para explicitar a pronunciación con [[gheada]] utilízase o dígrafo ''gh'' (''ghato, ghicho, amigho'').

== A grafía ''h'' ==
O ''h'' é un signo ortográfico sen valor fonético, pero mantense na grafía, tanto en posición inicial coma en interior ou final de palabra (''horta, prohibir, oh, ah''). 
 
Mantense o ''h'' en ''haber, home, horta, herba, harmonía'' e en cantas palabras o tivesen etimoloxicamente, coa excepción dalgúns casos de non reposición como ''España'' ou ''Xoán''; en troques, escríbense sen ''h'' palabras como ''ermida, ermo, irmán, ombro, orfo, óso'' ou ''ovo'', que non o tiñan en latín. Esta fidelidade á etimoloxía mantense tanto co ''h'' inicial coma co medial.

== As grafías ''ll'' e ''ñ'' ==
As consoantes palatais /ʎ/ e /ɲ/ represéntanse, respectivamente, por ''ll'' e ''ñ''.

== O ''n'' e o ''m'' implosivos ==
Cando unha consoante nasal está en posición implosiva, gráfase como ''m'' se lle segue ''b'' ou ''p'' dentro da mesma palabra, e como ''n'' en todos os demais casos: ''camba, ambos, campo, tempo''; pero ''non bebe'', ''nin pode, convén, inverno, ensinar, condenada, inmigrante, comunmente, alguén'' etc. En cultismos e préstamos o ''m'' pode aparecer tamén en posición final e diante doutras consoantes: ''álbum, amnesia''. 
 
== A grafía ''nh'' ==
O dígrafo ''nh'' representa a consoante nasal velar en posición interior antevocálica: ''unha, algunha, ningunha''. 
 
== As grafías ''r'' e ''rr'' ==
Escríbese sempre ''r'' en posición inicial de palabra, en posición final de sílaba e cando segue a outra consoante (''rei, cortar, outro, tres, xenro, honra''). En posición intervocálica hai oposición /ɾ/ e /r/,que se traduce graficamente por ''r/rr'' (''caro/carro, fero/ferro''). Cando a unha palabra que empeza por ''r'' se lle antepón outra ou un prefixo rematados en vogal, non separados dela por guión, hai que duplicar a consoante: ''rítmico/monorrítmico, rogativa/prerrogativa, redor/arredor, románico/iberorrománico''. 
 
== A grafía ''x'' ==
O grafema ''x'' ten máis dun valor en galego: nas palabras patrimoniais pronúnciase prepalatal fricativo xordo (''eixe, madeixa, xente, xaneiro''); nos cultismos conserva o valor latino de [ks] (''sexo, taxativo''). Pero a tendencia normal da lingua é pronunciar nestes casos [s] (''aproximar, exame, éxito'' etc.), especialmente cando vai en posición implosiva (''exterior, externo''). Para a adaptación gráfica de palabras cultas con x [ks], véxase 7.7.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Alfabeto, O]]</text>
      <sha1>8ixhwu25llc63nuh7a6x5a7esn9mtxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Normativa oficial do galego</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4641</id>
    <revision>
      <id>15652</id>
      <parentid>15649</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>15652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1733" sha1="qog81if8h57uhece7xd160egyswip7b" xml:space="preserve">{| style=&quot;background:#bbbb00; margin:10px; color:green; font-size:85%; float:right;&quot;
! style=&quot;font-size:125%; text-align:center;&quot; | [[Normativa oficial do galego]]&lt;br/&gt;Índice
|- style=&quot;background:#ffdead;&quot;
|
#[[Normativa oficial do galego - O alfabeto|O alfabeto]]
#[[Normativa oficial do galego - A acentuación|A acentuación]]
#[[Normativa oficial do galego - O guión|O guión]]
#[[Normativa oficial do galego - Uso das maiúsculas|Uso das maiúsculas]]
#[[Normativa oficial do galego - A diérese|A diérese]]
#[[Normativa oficial do galego - O apóstrofo|O apóstrofo]]
#[[Normativa oficial do galego - Os signos de interrogación e de admiración|Os signos de interrogación e de admiración]]
#[[Normativa oficial do galego - Grupos consonánticos|Grupos consonánticos]]
#[[Normativa oficial do galego - Sufixos e terminacións|Sufixos e terminacións]]
#[[Normativa oficial do galego - Outras particularidades|Outras particularidades]]
#[[Normativa oficial do galego - Formación do plural|Formación do plural]]
#[[Normativa oficial do galego - Formación do feminino|Formación do feminino]]
#[[Normativa oficial do galego - Comparativos e superlativos|Comparativos e superlativos]]
#[[Normativa oficial do galego - O artigo|O artigo]]
#[[Normativa oficial do galego - Pronomes|Pronomes]]
#[[Normativa oficial do galego - Numerais|Numerais]]
#[[Normativa oficial do galego - Verbo|Verbo]]
#[[Normativa oficial do galego - Adverbios e locucións adverbiais|Adverbios e locucións adverbiais]]
#[[Normativa oficial do galego - Preposicións e locucións prepositivas|Preposicións e locucións prepositivas]]
#[[Normativa oficial do galego - Conxuncións e locucións conxuntivas|Conxuncións e locucións conxuntivas]]
|}</text>
      <sha1>qog81if8h57uhece7xd160egyswip7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Normativa oficial do galego</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4642</id>
    <revision>
      <id>20722</id>
      <parentid>20200</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T21:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:GL-N]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="trc0i3rqf5tl5c73v9cf8usfqsuuz4d" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Artigo principal}}

[[Categoría:GL-N]]</text>
      <sha1>trc0i3rqf5tl5c73v9cf8usfqsuuz4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4643</id>
    <revision>
      <id>21035</id>
      <parentid>20199</parentid>
      <timestamp>2023-06-07T20:44:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1965" sha1="5usniyzsujxu14esb8jg8n7umnowhfd" xml:space="preserve">{| style=&quot;background:#bbbb00; margin:auto; color:green; font-size:110%;&quot;
! style=&quot;font-size:125%; text-align:center;&quot; | [[Normativa oficial do galego]]&lt;br/&gt;Índice
|- style=&quot;background:#ffdead;&quot;
|
#[[Normativa oficial do galego - O alfabeto|O alfabeto]]
#[[Normativa oficial do galego - A acentuación|A acentuación]]
#[[Normativa oficial do galego - O guión|O guión]]
#[[Normativa oficial do galego - Uso das maiúsculas|Uso das maiúsculas]]
#[[Normativa oficial do galego - A diérese|A diérese]]
#[[Normativa oficial do galego - O apóstrofo|O apóstrofo]]
#[[Normativa oficial do galego - Os signos de interrogación e de admiración|Os signos de interrogación e de admiración]]
#[[Normativa oficial do galego - Grupos consonánticos|Grupos consonánticos]]
#[[Normativa oficial do galego - Sufixos e terminacións|Sufixos e terminacións]]
#[[Normativa oficial do galego - Outras particularidades|Outras particularidades]]
#[[Normativa oficial do galego - Formación do plural|Formación do plural]]
#[[Normativa oficial do galego - Formación do feminino|Formación do feminino]]
#[[Normativa oficial do galego - Comparativos e superlativos|Comparativos e superlativos]]
#[[Normativa oficial do galego - O artigo|O artigo]]
#[[Normativa oficial do galego - Pronomes|Pronomes]]
#[[Normativa oficial do galego - Numerais|Numerais]]
#[[Normativa oficial do galego - Verbo|Verbo]]
#[[Normativa oficial do galego - Adverbios e locucións adverbiais|Adverbios e locucións adverbiais]]
#[[Normativa oficial do galego - Preposicións e locucións prepositivas|Preposicións e locucións prepositivas]]
#[[Normativa oficial do galego - Conxuncións e locucións conxuntivas|Conxuncións e locucións conxuntivas]]
|}
== Véxase tamén ==
{{Wikipedia}}
=== Ligazóns externas ===
*[https://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/book/252 ''Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego [23ª ed.]'']
[[Categoría:Normativa oficial do galego| ]]</text>
      <sha1>5usniyzsujxu14esb8jg8n7umnowhfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - A acentuación</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4644</id>
    <revision>
      <id>19912</id>
      <parentid>19892</parentid>
      <timestamp>2019-10-26T11:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/193.152.34.133|193.152.34.133]] ([[User talk:193.152.34.133|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:91.116.72.126|91.116.72.126]]</comment>
      <origin>19827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13770" sha1="3twm5fnwasaf2m56h4cykpt3cyptxtt" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= A acentuación =

== O acento gráfico ==
Unhas regras de acentuación adecuadas ao galego deben permitir recoñecer a sílaba tónica en todos os casos, ser facilmente memorizables e esixir un uso mínimo de acentos gráficos.
	 
No galego só se usa un tipo de acento gráfico, o agudo (´).

== Palabras agudas ==
As palabras agudas ou oxítonas acentúanse graficamente cando son polisílabas e rematan en vogal, en vogal + ''n'', en vogal + ''s'' ou en vogal + ''ns'': ''mazá, café, alí, tirizó, calacú, irmán, alguén, ninguén, latín, corazón, algún, ningún, mazás, cafés, cadrís, tirizós, calacús, irmáns, reféns, latíns, corazóns, algúns, comúns''. 
 
Non se acentúan cando son monosílabas nin cando acaban en ditongo decrecente (seguido ou non de ''n'' ou ''s'') ou noutra consoante que non sexa ''-n'' ou ''-s''. Así: ''xa, la, fe, di, si, cu, Xan, can, len, din, don, fun, tres, amei, amou, seguiu, recibiu, colleu, ademais, capitais, papeis, españois, azuis, capital, papel, cantar''... 
 
Para a acentuación de ''i'', ''u'' en hiato, véxase ''[[Normativa oficial do galego - A acentuación#Acentuaci.C3.B3n de i.2C u en hiato|acentuación de ''i'', ''u'' en hiato]]''.

== Palabras graves ==
Levan acento gráfico as palabras graves ou paroxítonas cando rematan en consoante distinta de ''-n'' ou ''-s'' e en grupos consonánticos distintos de ''-ns''. Así: ''móbil, carácter, alférez, fórceps, bíceps, Félix, clímax''. Tamén se acentúan as palabras graves con ditongo decrecente na última sílaba: ''amábeis''.

En consecuencia, non se acentúan as palabras graves rematadas en vogal, vogal + ''n'', vogal + ''s'' ou vogal + ''ns''. Así: ''canta, cantara; cantan, cantaran; cantas, cantaras, lapis; canons, colons, dolmens''.

Para a acentuación de ''i'', ''u'' en hiato, véxase ''[[Normativa oficial do galego - A acentuación#Acentuaci.C3.B3n de i.2C u en hiato|acentuación de ''i'', ''u'' en hiato]]''.

== Palabras esdrúxulas ==
As palabras esdrúxulas ou proparoxítonas levan sempre acento gráfico: ''bárbaro, mágoa, tépedo, tónico, túnica''.

== Acentuación de ''i'', ''u'' en hiato ==
Con independencia do establecido nos epígrafes precedentes, as vogais ''i'', ''u'' tónicas acentúanse graficamente cando van inmediatamente antes ou despois dunha vogal átona, para indicar que ambas as vogais pertencen a sílabas distintas e que, polo tanto, non forman ditongo. Así: ''acentúo, aínda, baúl,caída, Coímbra, constituíu, egoísmo, miúdo, moía, prexuízo, raíña, raíz, roía, ruído, saía, saín, saír, súa, traía, túa, xuízo'' etc. Para os efectos de indicar que non forman ditongo coa anterior, as vogais ''i'', ''u'' tónicas non se acentúan graficamente cando entre ambas aparece o grafema ''h'': ''prohibido''.

Non levan acento gráfico, as vogais ''i'', ''u'' tónicas que forman ditongo crecente ou decrecente coa vogal que as segue ou que as precede: ''bilingüismo, lingüista, puido, partiu, seguiu''.

== Acentuación dos estranxeirismos e latinismos ==
Os latinismos e palabras estranxeiras de circulación corrente, aínda que non estean plenamente adaptadas ao galego, seguen as regras de acentuación enunciadas anteriormente. Así:
* Palabras agudas: ''autobús, iglú, obús, organdí, popurrí, puré, ralentí, tabú, vermú, xampú, iglús, purés, xampús; aerosol, anorak, argot, autocar, autostop, ballet, boicot, coñac, fagot, iceberg, leitmotiv, neceser, relax, voleibol''.
* Palabras graves: ''accésit, béisbol, cénit, ídem, karaoke, líder, álbum, médium, macádam, quórum, réquiem, smóking, superávit, tándem, télex, tótem; harakiri, ioga, lapilli, mitin, pelotari, penalti, pizza, quimono,ravioli, zombi''.
* Palabras esdrúxulas: ''bádminton, búmerang, cárdigan, déficit, hábitat, hándicap, ínterim, magníficat, párkinson''. 
As palabras rematadas graficamente en -''y'' teñen o mesmo tratamento ca as rematadas en -''i'': ''playboy, spray'' (coma ''convoi'', ''samurai''), ''hóckey, hippy, hobby, rugby, whisky''.

As palabras estranxeiras e latinismos poden carecer do acento gráfico correspondente e manter integramente a grafía propia da lingua de que proceden cando se escriban destacadas para subliñar o seu carácter de estranxeirismos.

== Casos especiais de acentuación ==

=== O acento diacrítico ===
Utilízase o acento gráfico con función diacrítica para distinguir dúas palabras que teñen a mesma forma na escrita, pero que se diferencian porque a vogal tónica ten diferente timbre ou porque unha palabra é tónica e a outra átona (póla/pola, dá/da). En moitos casos non é necesario facer diferenzas gráficas, porque o significado das palabras resulta claro ao apareceren en contextos diferentes: el colle (o aberto), colle ti(o pechado), el mete (e aberto), mete ti (e pechado) etc. Outras veces pode haber confusións e por iso cómpre poñerlle acento a unha das dúas formas [[Homógrafo|homógrafas]]; neste caso pónselle sempre acento gráfico á palabra que ten vogal aberta ou á que é tónica. Así: 
{|
|-
| ''á'' (''a'' (preposición) + ''a'' (artigo); ala, substantivo)
| ''a'' (artigo; pronome persoal átono; preposición; letra; nome da letra, ''A'' símbolo do ampere)
|-
| ''ás'' (''a'' (preposición) + ''as'' (artigo); alas, substantivo)
| ''as'' (artigo; pronome persoal átono; nome da letra) 
|-
| ''bésta'' (arma que dispara frechas)
| ''besta'' (animal, persoa bruta, egua)
|-
| ''bóla'' (esfera, pelota, balón, mentira)
| ''bola'' (peza de pan)
|-
| ''bólas'' (esferas, pelotas, balóns, mentiras, un xogo, testículos)
| ''bolas'' (pezas de pan)
|-
| ''cá'' (''ca'' (conxunción) + ''a'' (artigo))
| ''ca'' (conxunción, interxección, símbolo da centiárea e ''Ca'' símbolo do calcio)
|-
| ''cás'' (''ca'' (conxunción) + ''as'' (artigo))
| ''cas'' (preposición)
|-
| ''chá'' (‘plana’)
| ''cha'' (''che'' (pronome persoal) + ''a'' (pronome))
|-
| ''chás'' (‘planas’)
| ''chas'' (''che'' (pronome persoal) + ''as'' (pronome))
|-
| ''có'' (''ca'' (conxunción) + ''o'' (artigo))
| ''co'' (''con'' (preposición) + ''o'' (artigo), ''Co'' símbolo do cobalto)
|-
| ''cós'' (''ca'' (conxunción) + ''os'' (artigo); substantivo)
| ''cos'' (''con'' (preposición) + ''os'' (artigo))
|-
| ''cómpre'' (‘é mester’; de ''cumprir'', pero para o significado de &quot;ser necesario&quot; ou &quot;conveniente&quot;)
| ''compre'' (de ''comprar'', ‘merque’)
|-
| ''cómpren'' (‘son mester’; de ''cumprir'', pero para o significado de &quot;ser necesario&quot; ou &quot;conveniente&quot;)
| ''compren'' (de ''comprar'', ‘merquen’)
|-
| ''dá'' (pres. e imp. de ''dar'') - As formas pronominais proclíticas levan acento. P. ex.: ''dámo'', ''dállo''
| ''da'' (''de''(preposición)  + ''a'' (artigo), símbolo da deciárea)
|-
| ''dás'' (pres. de ''dar'') - As formas pronominais proclíticas levan til. P. ex.: ''dásmos'', ''dásme''
| ''das'' (''de'' (preposición) + ''as'' (artigo))
|-
| ''dó'' (‘compaixón’; nota musical)
| ''do'' (''de'' (preposición) + ''o'' (artigo))
|-
| ''dós'' (‘compaixóns’; nota musical)
| ''dos'' (''de''(preposición) + ''os'' (artigo))
|-
| ''é'' (pres. de ''ser'') - As formas proclíticas levan til. P. ex.: ''éche'', ''évos''
| ''e'' (conxunción, letra, nome da letra)
|-
| ''fóra'' (adverbio, preposición, interxección)
| ''fora'' (antepretérito ou pluscuamperfecto de ''ser'' e ''ir'')  
|-
| ''má'' (‘ruín’)
| ''ma'' (''me'' (pronome persoal) + ''a'' (artigo))
|-
| ''máis'' (adverbio, indefinido, substantivo)
| ''mais'' (conxunción)
|-
| ''más'' (‘ruíns’)
| ''mas'' (''me'' (pronome persoal) + ''as'' (artigo))
|-
| ''nó'' (substantivo)
| ''no'' (''en''(preposición) + ''o'' (artigo), variante do pronome persoal átono ''o'', ''No'' símbolo do nobelio, ''NO'' símbolo de noroeste) 
|-
| ''nós'' (pronome persoal tónico; plural de ''nó'')
| ''nos'' (pronome persoal átono; ''en''(preposición) + ''os'' (artigo))
|-
| ''ó'' (''a''(preposición) + ''o'' (artigo), ''oh'' interxección)
| ''o'' (artigo; pronome persoal átono, letra, nome da letra, ''O'' símbolo do osíxeno e oeste)
|-
| ''ós'' (''a'' (preposición) + ''os'' (artigo))
| ''os'' (artigo; pronome persoal átono, nome da letra)
|-
| ''óso'' (do corpo)
| ''oso'' (animal, ''OSO'' símbolo de oés-suroeste)
|-
| ''ósos'' (do corpo)
| ''osos'' (animais)
|-
| ''pé'' (parte do corpo)
| ''pe'' (nome da letra)
|-
| ''pés'' (plural da parte do corpo)
| ''pes'' (plural do nome da letra)
|-
| ''póla'' (‘rama’)
| ''pola'' (‘galiña’; por (preposición) + la (artigo))
|-
| ''pólas'' (‘ramas’)
| ''polas'' (‘galiñas’; por (preposición) + las (artigo))
|-
| ''pór'' (&quot;poñer&quot;) - As formas pronominais proclíticas levan til. P. ex.: ''pórlles'', ''pórnos''
| ''por'' (preposición)
|-
| ''présa'' (&quot;apuro&quot;)
| ''presa'' (&quot;prendida&quot;; &quot;presada&quot;)
|-
| ''sé'' (&quot;sede eclesiástica&quot;; imperativo de ''ser'') - O plural do substantivo tamén leva til ''sés''
| ''se'' (conxugación; pronome persoal, ''Se'' símbolo do selenio, ''SE'' símbolo de sueste)
|-
| ''só'' (adverbio, adxectivo, substantivo) - O plural tamén leva til ''sós''
| ''so'' (preposición, ''SO'' símbolo de suroeste)
|-
| ''té'' (&quot;infusión&quot;, &quot;árbore&quot;)
| ''te'' (pronome persoal, símbolo do telurio; nome da letra, ''Te'' símbolo do telurio)
|-
| ''tés'' (&quot;infusións&quot;)
| ''tes'' (presente de ''ter''; nome da letra en plural)
|-
| ''vén'' (pres. de ''vir'')
| ''ven'' (pres. de ''ver''; imp. de ''vir'')
|-
| ''vés'' (pres. de ''vir'')
| ''ves'' (pres. de ''ver'')
|-
| ''vós'' (pronome persoal tónico)
| ''vos'' (pronome persoal átono)
|}

Noutros casos o acento só se utilizará en contexto ambiguos e marcando sempre ortograficamente a palabra con vogal aberta: (''el'') ''ten'' / ''ten'' (''ti'').

Para os interrogativos e exclamativos véxase ''[[Normativa oficial do galego - A acentuación#Outros casos|outros casos]]''.

=== O verbo con pronome enclítico e cos alomorfos do artigo ''lo(s)'', ''la(s)'' ===
Cando os verbos levan pronomes enclíticos, no tocante á acentuación gráfica compórtanse coma se fosen unha soa palabra. Por iso escribimos ''cantará / cantara, cantaraa /cantáraa; beberá / bebera, beberaa /bebéraa; recibirá / recibira, recibiraa / recibíraa; bebérala /beberala; cantárana / cantarana; métese; méteseche; meteuse;metéusenos; tómao; fixéronllelo'' etc.

Se se utiliza a combinación verbo + variante alomórfica ''–lo'' do artigo, acentúase tamén coma se fose unha única palabra: ''cóme-lo caldo / come-lo caldo, bebéra-la auga / bebera-la auga'' etc.

As formas verbais que levan acento diacrítico mantéñeno cando van seguidas dunha forma átona do pronome: ''é / élle / éa;dáo / dáme / dálle; ti dálo á forza / dáslle; vélo comprar? ''

=== Os adverbios en ''-mente''. Palabras compostas ===
Por se trataren de palabras graves rematadas en vogal, resulta innecesario o acento gráfico nos adverbios en ''-mente''. Por iso debemos escribir ''comicamente, comunmente, dificilmente, friamente, habilmente, rapidamente,rexamente, finxidamente, utilmente''... No caso de apareceren varios adverbios en ''-mente'' coordinados, esta terminación só aparece no derradeiro, e os anteriores manteñen o seu acento: ''cómoda e facilmente''. 	

Tampouco mantén o acento gráfico o primeiro termo das palabras compostas xa soldadas: ''Riotorto, fervellasverzas, vichelocrego'' etc.

=== Outros casos ===
A utilización de recursos gráficos para distinguir entre as funcións gramaticais que pode ter unha mesma palabra debe reducirse a aqueles casos que poidan causar problemas de interpretación do texto escrito. Por outra parte, o acento diacrítico utilízase unicamente para diferenciar palabras en principio homógrafas mais non homófonas, polo que o seu uso para diferenciar, por exemplo, ''este, ese,aquel'' etc. en función substantiva de ''este, ese, aquel'' etc. En función adxectiva, supoñería a introdución dun novo criterio non xustificado. De acordo con isto, non se acentúan en ningún caso nin os demostrativos nin o indefinido e numeral un: ''esta mesa, quero esta, mira esa, colle aquela, un can, un deles, dáme un. Cal, cando, canto, como, onde, que'' e ''quen'' non se acentúan en interrogativas e exclamativas directas: ''cal queres?, cando vés?, canto queres?, como che vai?, onde está?, que queres?, quen cho deu?, que desgraza!''

Tampouco se acentúan as formas do interrogativo e exclamativo cando introducen interrogativas indirectas (''pregúntalle cando volve, pregúntalle onde está, preguntoulle cal quería''), agás cando fose preciso para evitar posibles anfiboloxías: ''dille qué queres, / dille que queres, xa sabes que hai?, xa sabes cánto lle custou / xa sabes canto lle custou'' etc.

== Diferenzas coa ortografía castelá ==
* Os adverbios acabados en ''-mente'' en galego non levan til, en castelán conservan o til segundo se adverbio normal. Ex: rapidamente / rápidamente; actualmente / actualmente
* Os interrogativos e exclamativos non levan til en galego (agás cando fose preciso para evitar posibles anfiboloxías), en castelán si.
* As palabras agudas que acaban en ditongo decrecente seguido de ''n'' ou ''s'', en galego non levan til e cando son graves si.
En castelán seguen as regras de acentuación, é dicir, as agudas acabadas en ''n'' ou ''s'' levan til e as graves non. Ex: ademais / hacéis; amábeis / hicisteis
* As palabras que teñen un hiato formado por dúas vogais con ''i'', ''u'' e cando a vogal tónica é a segunda, en galego leva sempre til, en castelán non. ruído / ruido

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Acentuación, A]]</text>
      <sha1>3twm5fnwasaf2m56h4cykpt3cyptxtt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - O guión</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4645</id>
    <revision>
      <id>21305</id>
      <parentid>21304</parentid>
      <timestamp>2024-05-04T16:43:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>91.116.102.99</ip>
      </contributor>
      <comment>/* O guión nas palabras compostas */</comment>
      <origin>21305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5851" sha1="jgh4317obkayf3he5a28c0pcal4q90p" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}

= O guión =

O guión úsase para partir unha palabra ao final de liña, para separar os dous membros en certas palabras compostas e para unir a variante alomórfica –lo do artigo ao adverbio u: ''dicionario galego-inglés'', ''u-la navalla?'' Se se usa o alomorfo ''–lo'' do artigo tras unha forma verbal ou pronominal rematada en ''–s'' ou en ''–r'', únese tamén con guión (cfr. 14.1): ''tráiovo-lo libro mañá''.

== O guión nas palabras compostas ==

A grafía das palabras compostas que son substantivos ou adxectivos está en relación coa súa composición e morfoloxía.

De realizarse a flexión de xénero ou número nas dúas bases, estas escríbense de forma separada: ''garda civil, gardas civís; porco bravo, porcos bravos, porca brava; terza feira, terzas feiras''. O mesmo ocorre se a moción afecta ao primeiro elemento: ''moble bar, mobles bar; piso piloto, pisos piloto; sofá cama, sofás cama''.

Se a flexión se realiza só no último elemento ou se a palabra composta é invariable, a unión entre os seus compoñentes prodúcese directamente: ''cartafol, cartafoles; sapoconcho, sapoconchos; vacaloura, vacalouras; mediodía, mediodías; socioeconómico, socioeconómica; xordomudo, xordomuda; branquiazul, branquiazuis; vagalume, vagalumes; benvida, benvidas; malhumor, malhumores; malpocado, malpocada; lusquefusque, lusquefusques; reirrei, reirreis; fervellasverzas; picafollas; limpachemineas; gardarríos; cabodano, cabodanos''.
 
Escríbense con guión as palabras en que o primeiro elemento é ''non'' (''non-intervención, non-proliferación, non-aliñados, non-fumadores''), asociacións ocasionais non fixadas na lingua (''dicionario alemán-galego; estudos xurídico-económicos; condicións político-económicas; maníaco-depresiva; épico-líricos; catalano-aragonesas''), palabras complexas como ''les-nordeste, les-sueste, nor-nordeste, nor-noroeste, oés-noroeste, oés-suroeste'', ou, finalmente, algunhas palabras estranxeiras: ''foie-gras, fox-terrier, tse-tse, wáter-polo''.

Para a grafía particular dos numerais, véxase 16.1. e 16.2.

== O guión en final de liña ==
 
Emprégase o guión para partir palabras a final de liña; esta división só pode facerse mantendo íntegras as sílabas dos dous segmentos. Os dous elementos dun dígrafo non se poden separar por constituíren a representación dun son único: ''ce-/rra-/lleiro, ma-/chada, co-/rromper, pre-/rrogativa, algu-/nha, ningu-/nha'', etc. Por razóns estéticas adoita evitarse deixar orfa unha vogal a final ou a principio de liña.

Cando un guión que separa dúas palabras ou dous membros dunha palabra complexa coincide en final de liña, cómpre repetilo ao comezo da liña seguinte: ''dicionario galego-/-inglés''.

=== Unha consoante en posición intervocálica ===
 
Cando hai só unha consoante intervocálica, esta é sempre comezo silábico: ''cla-/ri-/da-/de, cle-/ro, exa-/me, fei-/xe, sou-/to, sei-/xo, sa-/quei''.

=== Dúas consoantes intervocálicas ===

Nas secuencias de dúas consoantes intervocálicas, na maior parte dos casos a primeira fai sílaba coa vogal anterior. Neste caso, a separación silábica faise entre as dúas consoantes: ''ac-/to, pac-/tar, ab-/dominal, ad-/mitir, ec-/cema, excep-/ción, ac-/ción, amíg-/dala, ob-/xec-/to, sub-/título, adap-/tar, sub-/xec-/tivo, et-/nografía, sig-/nificado, rit-/mo, xen-/ro, om-/nipotente, comun-/mente, des-/viar, ad-/herir''.

As secuencias ''bl, br, pl, pr, cl, cr, gl, gr, dr, tl, tr, fl'' e ''fr'' intervocálicas forman unha unidade e non se poden separar ao final da liña: ''pro-/blema, do-/brado, desa-/plicar, su-/plantar, pro-/clamar, se-/creto, de-/glutir, se-/gredo, ca-/dro, ca-/tro, re-/flexión, re-/fresco, transa-/tlántico''. 
 
=== Máis de dúas consoantes ===

Cando hai máis de dúas consoantes, se o grupo termina en ''l'' ou ''r'', a consoante que as precede forma sempre sílaba con elas: ''en-/trar, ex-/tremo, in-/clinación, ins-/truír, subs-/crición, in-/glés, em-/blema, subs-/trato''. En todos os demais casos faise a separación antes da última consoante: ''pers-/picacia, abs- /temio, subs-/tituír, sols-/ticio, cons-/piración, trans-/posición, ins-/titución, supers-/tición''.

=== Prefixos ===
 
A pesar do dito en 3.1. e 3.2., en palabras derivadas por prefixación en que aínda non se perdera a conciencia do prefixo, recoméndase facer a partición da palabra ao final de liña entre o prefixo e a base: ''bis-/avó, des-/abrigar, inter-/académico, super-/abundante; trans-/oceánico; sub-/rogar, sub-/leñoso, ad-/renal, ad-/ligar'' etc.

Non obstante, naqueles casos en que a silabación habitual así o permita, non se considera incorrecta a partición sen ter en conta os elementos mórficos da palabra: ''tran-/soceánico, bi-/savó, supe-/rabundante''.

=== Dúas vogais ===
 
No caso de haber dúas vogais xuntas, non se poden separar cando forman ditongo crecente ou decrecente: ''fei-/xe, sei-/xo, sou-/to, ru-/bio, la-/bial, cien-/cia, espe-/cie, exi-/mia, te-/nue, conti-/nuo, ani-/mais, ambi-/guo, ambi-/gua, bilin-/güe, delin-/cuen-/te, lin-/gua, Ma-/nuel, delin-/quiu, viu, sue-/co''. 
 
Poden separarse cando constitúen hiato: ''dí-/as, parti-/amos, sa-/ï-/ades, ra-/íña, gra-/údo, ca-/ótico, mu-/íño, re-/alidade, co-/ordinar, mi-/údo, afi-/uzar, balu-/arte, xesu-/íta, alu-/arada, perdo-/amos, conclú-/es, conclú-/as, che-/os, are-/al, alde-/án''.

=== Máis de dúas vogais ===
 
Se hai tres ou máis vogais xuntas pode separarse a primeira sempre que non forme parte dun ditongo ou dun tritongo: ''ensa-/iar, ensa-/iei, ensa-/iou, afi-/ei, bo-/iei-/ro, la-/ión, xo-/ia, pa-/io-/lo, clareou, are-/ei-/ra, retribu-/íu, ro-/eu, mo-/ia-/mos, cor-/diais, so-/ciais''.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Guión, O]]</text>
      <sha1>jgh4317obkayf3he5a28c0pcal4q90p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Uso das maiúsculas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4646</id>
    <revision>
      <id>20476</id>
      <parentid>17127</parentid>
      <timestamp>2021-03-31T10:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>95.121.89.121</ip>
      </contributor>
      <comment>/* Ligazóns externas */</comment>
      <origin>20476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2175" sha1="r49vxvi9ax54qetve87ulfaoyka2seh" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
&lt;h1&gt;4. Uso das maiúsculas&lt;/h1&gt;

Escríbese inicial maiúscula nos seguintes casos:

a) Ao comezo do escrito, despois de punto e seguido, de punto e á parte e doutros signos (admiración, interrogación e puntos suspensivos) cando equivalen a punto.

b) Nos nomes propios: ''Lucía, Seoane, Moncho, Lugo, Vedra, Xúpiter''. Os alcumes reciben o mesmo tratamento: ''a Galochas, o Foguetes''.

c) Nas formas abreviadas de tratamento: ''Dra., Dr., Dª., Vde.''

d) Na primeira palabra dos títulos de obras literarias e artísticas: ''A tecedeira de Bonaval, Follas novas''. As publicacións periódicas adoitan levar maiúscula non só na primeira palabra inicial, senón tamén nas restantes do título que teñan relevancia semántica: ''A Nosa Terra, O Correo Galego, O Tío Marcos da Portela''.

e) En todos os substantivos e adxectivos dos nomes de institucións, organismos, empresas e outras entidades formalmente constituídas: ''Xunta de Galicia, Consello da Cultura Galega, Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, Cooperativa Vitivinícola do Baixo Miño''.

Cando unha palabra con maiúscula inicial comece por un dígrafo, só se escribe en maiúscula o  primeiro elemento deste: ''China, Quintela, Guillade''.  	

As siglas escríbense normalmente en caracteres maiúsculos: ''ONU, DOG''.

Debe terse en conta que a utilización de caracteres maiúsculos non exime do uso do acento gráfico nos casos prescritos no [[Wikipedia:Galego/A acentuación|capítulo 2]].

==Véxase tamén==

===Ligazóns externas===

* [https://www.udc.es/export/sites/udc/snl/_galeria_down/documentospdf/Libro_Criterios_lingua.pdf_2063069294.pdf Documento PDF da Universidade da Coruña sobre os criterios de uso da lingua galega]
* [http://www.edu.xunta.gal/centros/iesprietonespereira/system/files/uso_maiusculas_udc.pdf Documento PDF da Universidade da Coruña sobre os criterios de uso das maiúsculas]
* [https://www.usc.es/gl/servizos/snl/asesoramento/fundamentos/criterios/maiusculas.html Páxina da Universidade de Santiago de Compostela sobre os criterios de uso das maiúsculas]

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Uso das maiúsculas]]</text>
      <sha1>r49vxvi9ax54qetve87ulfaoyka2seh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - A diérese</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4647</id>
    <revision>
      <id>20842</id>
      <parentid>15788</parentid>
      <timestamp>2021-06-20T12:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ogaiago</username>
        <id>2558</id>
      </contributor>
      <origin>20842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1257" sha1="q152muo2qd8eswvco6erzb8vpkz8i8l" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= 5. A diérese =

Úsase coa letra ''u'' para indicar que se pronuncia esta vogal nas sílabas ''güe, güi'', fronte a ''gue, gui'': ''antigüidade, bilingüe, argüír, argüían, lingüista, lingüística, mingüedes, ungüento'',etc.

Úsase tamén coa letra ''i'' na primeira e segunda persoas de plural dos copretéritos de indicativo dos verbos rematados en ''-aer'' (''caer, decaer, recaer, traer, atraer, contraer, distraer, extraer''), ''-oer'' (''roer, corroer, doer, moer, remoer''), ''-aír'' (''saír, sobresaír'') e ''-oír'' (''oír''): ''caïamos, caïades, doïamos, doïades, moïamos, moïades, oïamos, oïades, saïamos, saïades, traïamos, traïades'' etc.

A razón de colocar esta diérese é que o ''i'' forma sílaba en por si (''ca-i-a-mos''),aínda que é átono. Desta maneira distinguimos estas formas das do presente de subxuntivo, en que o ''i'' forma ditongo: ''caiamos, caiades'' (''ca-ia-mos, ca-ia-des''). Consecuentemente, tamén levan diérese os copretéritos de indicativo dos verbos en ''-uír'', aínda que neles non haxa posibilidade de homonimia co presente de subxuntivo: ''argüïamos, constituïamos, constituïades''.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Diérese, A]]</text>
      <sha1>q152muo2qd8eswvco6erzb8vpkz8i8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - O apóstrofo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4648</id>
    <revision>
      <id>15798</id>
      <parentid>15797</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 9 revisións desde [[:w:Normativa_oficial_do_galego_-_O_apóstrofo]]</comment>
      <origin>15798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="552" sha1="j87qbheqk235om947r62zwb0s3sf0i6" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
&lt;h1&gt; 6. O apóstrofo.&lt;/h1&gt;

No galego moderno non se utiliza habitualmente o apóstrofo (‘), aínda que se admite o seu uso cando se pretende reproducir fielmente a prosodia do galego oral ou dialectal: ''n’é verdade'', ''n’o fixen'',  ''ont’a noite''.

Poderá usarse tamén na citación de títulos ou cabeceiras de publicacións cando o artigo inicial se  integra coas preposicións de ou en: ''o argumento d’A Esmorga''; ''iso está n’Os Eoas''.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Apóstrofo, O]]</text>
      <sha1>j87qbheqk235om947r62zwb0s3sf0i6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Os signos de interrogación e de admiración</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4649</id>
    <revision>
      <id>17989</id>
      <parentid>15810</parentid>
      <timestamp>2018-08-13T07:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="ttikj58eak7gf6ftavbsnykam930u1y" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
&lt;h1&gt; 7. Os signos de interrogación e de admiración &lt;/h1&gt;

A entoación interrogativa ou exclamativa márcase ao final do enunciado por medio dos signos ? e !, respectivamente: ''Por que non llelo preguntas ti?''; ''Miraches ben?''; ''Vaia, Tomé, por que non calas?''; ''Vaiche boa!''; ''Mira que non o fagas!'' Para facilitar a lectura e evitar ambigüidades poderase indicar o inicio destas entoacións cos signos ¿ e ¡, respectivamente.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Signos de interrogación e de admiración, Os]]</text>
      <sha1>ttikj58eak7gf6ftavbsnykam930u1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Grupos consonánticos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4650</id>
    <revision>
      <id>20384</id>
      <parentid>15835</parentid>
      <timestamp>2020-12-17T10:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sarigueia</username>
        <id>2889</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Grupos -mm- e-nn- */ espazo</comment>
      <origin>20384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20426" sha1="b5bn74czh10414stw1ib8m247dwqk0x" xml:space="preserve">{{Nobots}}
{{Normativa oficial do galego}}
&lt;h1&gt; 8. Grupos consonánticos &lt;/h1&gt;

As palabras patrimoniais establecen cal é a estrutura silábica normal do noso idioma. Pero os préstamos e mais as palabras cultas con frecuencia teñen unha estrutura silábica diferente, e de aí que  presenten problemas de adaptación. Debe terse en conta, contodo, que hai préstamos sen apenas acomodación e con pronuncias particulares, mesmo de grafías existentes con outro valor en galego: ''allegro, hippy''.

No tocante ás agrupacións de consoantes, a adaptación gráfica dos cultismos e dos préstamos faise  de acordo cos criterios xerais seguintes:

a) Mantense a grafía -cc-  nos cultismos cando corresponde á pronuncia [ks], coma en acceso, acción, micción etc.

b) Mantéñense os grupos formados por dúas consoantes que pertencen a sílabas distintas, isto é, que forman grupo heterosilábico, sempre que non se trate dunha consoante dobre: ''obxecto, apto, administrar, atmosfera, máximo, magma, nafta, himno; acusativo'' (&lt;ACCUSATIVUM), ''cominar''  (&lt;  COMMINARE),  ''gama''  ‘serie’, ‘abano’ (&lt; gamma), ''casete'' (&lt;cassette). Deste comportamento exceptúanse algunhas palabras de circulación restrinxida ou aínda non plenamente adaptadas, coma ''súmmum, gamma'' ‘letra grega’, ''enneasílabo, kappa, razzia, pizza'', así coma os derivados formados por un prefixo rematado en ''-n''  e unha base produtiva iniciada por ''n-'':  ''circunnavegar; connatural, connotar; ennobrecer; innato, innecesario,innegable, innervar, innobre, innomeable, innovar, innumerable''.Téñase en conta que existen formas populares como ''connosco,ennegrecer, ennobelar'', ademais das secuencias verbo + pronome persoal átono do tipo ''chámannos, víronnos, collerannos'', sempre coa pronuncia [nn].

c) Tamén se manteñen en xeral os grupos de dúas consoantes explosivas: ''ctenóforos,gnomo, mnemotécnico, pneuma, psicópata, pterodáctilo, atlas, ínclito, perplexo'' etc.

d) En posición implosiva normalmente non se admiten grupos de dúas consoantes, salvo cando a segunda é ''s'': ''obsceno, adscribir, externo'' [ks],  ''construír, circunstancia, perspectiva, bíceps, relax''. Nos demais casos normalmente pérdese a segunda consoante do grupo: ''ártico'' (lat. ARCTICUM), ''punción'' (lat. PUNCTIONE), ''tintura'' (lat. TINCTURA).

Con todo, algúns préstamos estranxeiros manteñen excepcionalmente as dúas consoantes en final de sílaba, polo menos graficamente: ''zinc, hínterland, round, lord, golf, windsurf, búmerang, cámping, iceberg, kirsch, sketch, folk, sprint, test''. Da mesma maneira,escríbense con consoante dobre final palabras  como ''full, jazz''.

==Grupos ''bl, cl, fl, gl, pl, tl''==

Estes grupos mantéñense inalterados nos cultismos e nos préstamos recentes: ''ablativo, ablegado, ablución, aclarar, atlántico, atlas, atleta, blasfemar, blindar, bloque, bloquear, bloqueo, clamar, clan, claridade, clarificar, clarín, clarividente, claro, clase, clasificar, cláusula, clemencia, clero, clima, cloro, club, exemplo, explicar, flamante, flan, flexión, flor, fluxo, glaciar, gladiador, glándula, glicerina, globo,  	gloria, glosa, incluír, influír, oblación, oblata, oblicuo, oblongo, obliterar, placa, plano, planta, plasma, plástico, plátano, platino, plaxio, plenario, pluma, plumaxe, plural, problema, proclamar, proclítico, publicar, público, reflexión, subliminar, sublingual, subliñar, templo, troglodita''.  

Para a partición de palabras a fin de liña, téñase en conta que nalgún dos exemplos citados ''bl'' é heterosilábico (''ablegado, obliterar, subliminar, sublingual, subliñar'').

As palabras latinas semicultas e algúns préstamos antigos doutros idiomas mudaron o ''l''  en  ''r'':  ''aprazar, branco,brancura, brando, brasón, compracer, cravar, cravo, cravuñar, cumprir, dobrar, emprazar,empregar, escravo, fraco, fraqueza, frauta, frecha, fretar, frota, frouxo,igrexa, nobre, obrigar,  pracer, praga, praia, prata, prato, praza, prazo,preamar, pregar, preito etc''.

==Grupos ''bc, bd, bm, bn, bs, bt, bv e bx'' ==

Mantéñense sempre sen alteración: ''abdicación, abdicar,abdome, abdominal, abnegación, abnegar, absentismo, ábsida, absolutismo, absoluto, absolver, absorber, absorción, absorto,absurdo, abxurar,  insubmisión, obcecar, obnubilar, obsequiar, obsequio,observar, obsesión, obsoleto, obter, obturar, obtuso, obviar, obvio,obxección, obxectividade, obxectivo, obxecto, subcomisión, subconsciente, subdirector, súbdito, submersión, subministrar, subsección, subsidio, subsistir, subsumir, subtítulo, subxectivo, subxugar''. ''Sutil'' e a súa familia léxica (''sutileza, sutilidade, sutilmente, sutilizar'') perderon o ''b'' desde as orixes do idioma.

== Grupo ''bs'' + consoante ==

Aínda que existe a tendencia popular a eliminar a primeira consoante nas palabras con moito uso (*suscrición, *sustantivo, *sustituto,etc.), na escrita débese manter a solución culta con conservación do grupo: abstemio, abstención, absterse, absterxente, abstinencia, abstracción, abstracto, abstraer, obsceno, obstáculo, obstinado, obstruír, subscrición, subscrito, subscritor, substancia, substancial, substantivación, substantivar, substantivo, substitución, substituír, substituto, substrato. Deben evitarse as formas *substraer, *substracción, *substraendo, *substraendo e *substractivo.

==Grupos ''-ct-'' e ''-cc-''==

Os grupos ''ct''  e  ''cc''  mantéñense nos vocábulos cultos cando os preceden as vogais ''a, e, o'': ''abstracción, abstracto, abxección, abxecto, acción, accionar, acta, activo, acto, actor, actual, actualidade, actuar, adxectivo, afección, afectar, afectivo, afecto, arquitecto, arquitectura, artefacto, aspecto, atracción, autóctono, cacto, calefacción, calefactor, carácter, caracterizar, circunspección, circunspecto, coacción,cocción, colección, colecta, colectivo, compacto, confección, contacto, contracción, conxectura, conxecturar, corrección, corrector, defectivo, desinfección, desinfectar, detección, detectar, detractor, dialecto, didáctico, dilección, dilecto, dirección, directo, director, distracción, ecléctico, eclecticismo,  elección, electricidade, electricista, equinoccial, equinoccio, estupefacción, estupefacto, exacción, exactitude, exacto, extracción, extracto, facción, fracción, impacto, imperfección, incorrección, incorrecto, indirecto, infección, infectar, insecticida, insecto, inspección, inspector, insurrección, insurrecto, intacto, intelecto, intersección, inxección, inxectar, lactante, lácteo, lección, lectivo, lector, lectura, manufactura, néctar, noctámbulo, nocturno, obxección, obxectivo, obxecto, occidente, octaedro, octosílabo, olfactivo, olfacto, pacto, perfección, perfecto, perspectiva, práctica, practicar, predilecto, prospecto, protección, protector, proxectar, proxecto, proxector, putrefacción, putrefacto, reacción, reactivo, recto, rectitude, redacción, redactor, reflector, refracción, respectar, respecto, resurrección, retrospección, satisfacción, sección, sector, selección, selectivo, sintáctico, táctica, táctil, tacto,tracción, tractor, traxecto, traxectoria, tumefacto, vector''.

Perderon o ''c'' as palabras ''catarata, contratación, contratar, contrato, tratado, tratamento, tratar,  trato''.

Suprímese a primeira consoante nos dous grupos cando os preceden as vogais ''i'' e ''u'': ''abdución, abdutor, adución, adutor, aflición, aflito, condución, conduta, conduto, condutor, conflito, constrición, constritivo, construción, construtivo, construtor, contradición, contrición, dedución, dedutivo, delito, destrución, destrutor, dicionario, distrito, ditado, ditadura, ditame, ditar, estrito, estrutura, flutuación, flutuar, frutífero, frutificar, frutuoso, indución, indutor, introdutor, introdutorio, lutuoso, obstrución, obstrucionismo, obstrucionista, obstrutivo, produción, produtivo, produto, produtor, reconstrución, redución, reduto, redutor, reprodución, reprodutor, restrición, restritivo, tradutor, vítima, Vítor, vitoria, vitorioso, xurisdición''.

Porén, esta primeira consoante mantense nalgunhas palabras pertencentes a linguaxes especializadas, de escasa presenza na fala ou para evitar homonimias. Son voces como ''adicción, adicto, amicto, anfictión, anfictionia, apodíctico, convicción, convicto, deíctico, dicterio, dúctil, ductilidade, ducto, evicción, ficción, ficticio, flictena, fricción, friccionar, ictericia, ictérico, ictiografía, ictioloxía, ictiomancia'' (e outras formas con ''ictio-''),  ''indicción,  invicto, lictor, micción, nictalope, nictalopía, pictografía, pictórico'' (e outras formas con ''picto-''), ''ricto, succión, succionar, veredicto, vindicta''.

Perderon sistematicamente o ''c'' as palabras que tiñan en latín cons. + ''ct'', como ''acupuntura, adxunción, adxunto, antártico, Antártida, Ártico, coartada, coartar, conxunción, conxuntivo, conxunto, conxuntura, defunto, distinto, esfínter, extinto, función, funcionar, instinto,punción, xuntura'' etc. A mesma  redución afectou tamén a ''autor'' e aos seus derivados (''autoridade, autorizar'' etc.).

Con respecto a estes grupos cultos, non se debe esquecer que hai algúns semicultismos con vocalización da consoante implosiva en ''u'' ou en ''i'', todos eles con documentación antiga: ''doutor, doutoramento, doutrina; reitor, reitorado, reitoral, reitoría; seita'' (pero s''ectario, sectarismo''); ''suxeitar e suxeito''. Ás veces, ao lado destas formas existe a culta correspondente, cun significado menos restrinxido, como ocorre, por ex., en ''pauto'' / ''pacto''.

==Grupo ''-cn-''==

Consérvase en todos os casos: ''acne, arácnido, cnidarios, cnitosporídeos, pícnico, picnómetro,  picnose, pirotécnico, politécnico, radiotécnico, técnica, tecnicismo, tecnocracia, tecnoloxía, zootécnico''.

==Grupo -cd-==

Mantense o grupo en todos os casos: ''anécdota, anecdotario, anecdótico, sinécdoque''.

== Grupo [ks] (grafía ''-x-'') ==

Mantense sempre na grafía como x: ''aproximar, asfixia, axila, axilar, axioma, bórax, convexo, elixir, exacto, exame, exceder, excelente, exceso, exclamar, exilio, eximir, éxodo, exótico, explosión, extra, galaxia, hexágono, laxo, léxico, maxilar, nexo, reflexionar, sexo, sexto, sílex, sintaxe, téxtil, texto, tórax, tóxico''.

Con todo, algunhas voces moi populares, documentadas xa deste modo en textos medievais, así como os seus derivados deben escríbirse con ''s'': ''escava, escavar, escavación, escavadora; estender'' (pero  ''extensión, extensivo, extenso, extensor''); ''estrañar,estrañamento, estraño, estrañeza; estranxeiro, estranxeiría, estranxeirismo; estremar'' &quot;derregar&quot;, ''estrema, estremo'' &quot;linde&quot; (pero ''extremar, extremidade, extremismo, extremo, extremoso'').

Un caso especial dáse cando na mesma palabra, non composta, aparece dúas veces ''x'' en posición intervocálica, a primeira vez co valor de [ks] e a segunda co de [ʃ]. Nestas palabras pódese optar por substituír o primeiro ''x'' por ''s'' (''esaxeración, esaxerar, esaxero, esexese, esexético, esixencia, esixente, esixir'' etc.) ou ben por manter inalterado o grupo etimolóxico (''exaxeración, exaxerar, exaxero, exexese, exexético, exixencia, exixente, exixir'' etc). Esta posibilidade de elección non afecta aos prefixos do tipo ''ex-'' seguidos de consoante nin ás palabras compostas, en que só cabe manter o grupo: ''expunxir, lexicoloxía, toxicoloxía'' etc.

==Grupos ''-gm-, gn- e -gn-''==

Mantéñense sempre nos cultismos: ''agnosticismo, agnóstico, apotegma, benignidade, benigno, bregma, cognitivo, cognoscitivo, consignación, consignar, consignatario, designar, diafragma, diagnosticar, diagnóstico, dignar, dignidade, digno, dogma, dogmático, dogmatismo, estigma, expugnar,  		flegmón, fragmento, gnómico, gnomo, gnomoloxía, gnomólogo, gnose, gnoseoloxía, gnosticismo, gnóstico, ígneo, ignominia, ignorante, ignorar, ignoto,	impregnar, impugnar, incógnito,	indignar, indigno, insignificante, lignito, magnesio, magnífico, magnolia, persignar, pigmentar, pigmento, pigmeo, pragmática, prognose, prognóstico, pugna, repugnante, repugnar, resignar,segmento, sigma, significado, significar, signo''.

Por seren semicultismos presentan só ''-n-'' ''asinar, ensinanza, ensinar, ensino, sinalar, sinatura, sino''  ‘campá’ e outras palabras da mesma familia léxica.

==Grupos ''mn-, -mn- e-nm-''==

Mantéñense as dúas consoantes nos cultismos: ''alumnado, alumno, amnesia, amnistía, anamnese, autumnal, calumnia, columna, columnata, damnificar, himno, indemne, indemnizar, inmaculado, inmanencia, inmanente, inmaterial, inmaturo, inmediato, inmemorial, inmensidade, inmenso, inmensurable, inmerecido, inmersión, inmerso, inmigración, inmigrante, inmigrar, inminente, inmiscirse, inmóbil, inmobilizar, inmoderado, inmodestia, inmodificable, inmolar, inmoral, inmorredoiro, inmortal, inmune, mnemónica, mnemónico, mnemonizar, mnemotécnica, ómnibus, omnímodo, omnipotente, omnipresente,	omnívoro,	solemne, solemnidade, ximnasio,	ximnasta, ximnástico, ximnocarpo, ximnospermas''.

==Grupos ''-mm-'' e ''-nn-''==

O grupo -MM- simplificouse historicamente en ''-m-'': ''coma, comendatario, cominación, cominar, cominatorio, comisario, gama, xema,xemación, xemíparo'' etc.

Con todo, o nome da letra grega ''gamma'' debe escribirse con -''mm''-, por ser unha voz fixada na terminoloxía internacional da física e da astronomía. O grupo latino -NN- simplificouse en -''n''- nas voces patrimoniais do galego (lat. CANNAM &gt; ''cana'').

Tamén se adaptaron ao galego con -''n''-  as palabras cultas quetiñan -NN- etimolóxico:'' bienio, trienio,  cuadrienio, quinquenio, sexenio, decenio, milenio, aniversario, conectar, conexión'' etc.

Con todo, convén escribir con -''nn''-  algunhas palabrascultas de circulación moi restrinxida: ''connubio, enneágono, perenne'' etc.

Un tratamento á parte merecen as palabras derivadas mediante unprefixo rematado en -''n'', que se une a unha base que comeza taménpor ''n''-. Neste caso, cando existe no galego a palabra base,consérvase o  grupo -nn-: ''circunnavegar'' (''circun'' + ''navegar''), ''connatural'' (''con'' + ''natural''), ''innobre'' (''in'' + ''nobre'') etc. O mesmo sucede cando, aínda non estando viva a forma primitiva, esta sexa transparente por existiren outras palabras da mesma familia ou ben por haber derivados con outros prefixos sobre a mesma base: ''innovar'' (non existe *novar, pero si ''novo'', e ademais hai outros derivados como ''anovar'', ''renovar'' etc.).  

Cando non é transparente a base sobre a que se formou o derivado, prodúcese a simplificación en -''n''-: ''inocuo'', ''inocencia''.

==Grupo -''ns''- anteconsonántico==

Nas palabras cultas mantense sen reducir: ''circunscrición, circunspección, circunspecto, circunstancia, circunstancial, consciente,conspicuo, conspiración, conspirador, conspirar, constancia, constante, constar, constelación, consternar, constipado, constitución, constituír, construción, construír,  construtor, inconsciente, inspección, inspector, inspiración, inspirar, instalación, instalar, instancia, instante, instar, instaurar, institución, instituír, instituto, instrución, instruír, instrumento, instrutor''.

O prefixo ''trans''- mantén o grupo ns cando a base é un cultismo: ''transbordar, transcendental,  transcendente, transcender, transcribir, transcrición, transferencia, transferir, transformación, transformar, translación, transmisor, transmitir, transpirar, transporte, transvasar, transvasamento''. Cando se une ''trans''-  a unha palabra que empeza por ''s''  hai simplificación das dúas consoantes: ''transecular, transiberiano, transubstanciación''.

Este sufixo reduciuse a ''tras''- en palabras populares como: ''trasfegar, trasladar, trasler, trasnoitar, traspasar, traspoñer, trastornar''.

==Grupos ''-pc-, -pn-, -ps- e -pt-''==

Como norma xeral mantéñense estes grupos nos cultismos: ''abrupto, acepción, aceptar, adaptar, adepto, adopción, adoptar, adoptivo, anticonceptivo, aptitude, apto, baptista, cápsula, captar, captura, catalepsia, cataléptico, coleóptero, concepción, concepto, conceptual, copto, corrupción, corruptivo, corrupto, corruptor, cripta, críptico, decepción, eclipse, elipse, epiléptico, erupción, eruptivo, escepticismo, estreptomicina, eucalipto, excepción, excepto, exceptuar,exipcíaco, exipcio, Exipto,  exiptoloxía, hemoptise, hepta-, hipnose, hipnoterapia, hipnotismo, hipnotizar, imperceptible, inepcia, inepto, interceptar, interrupción, interruptor, irrupción, Neptuno, nupcial, nupcias, opción, optar, optativo, óptica, optimismo, optimista, óptimo, percepción, precepto, preceptor, rapsodia, rapto, raptor, recepción, receptor, réptil, ruptura, sinopse, susceptible, tríptico, voluptuosidade, voluptuoso''.

Hai unha serie de palabras que perden o primeiro elemento do grupo -''pc''- ou -''pt''-, algunhas por seren xa antigas no idioma, outras por teren hoxe un uso frecuente; e o mesmo ocorre cos derivados cultos da familia do latín SCRIPTUS. Así: a''dscrición, adscrito, cativar, catividade, cativo, cetro, circunscrición circunscrito, descrición, descritivo, descrito, descritor, ditongar, ditongo, escrito, escritor, escritorio, escritura, indescritible,	inscrición, inscrito, manuscrito, prescrición, prescrito, proscrición, proscrito, setembro, setentrión, setentrional, subscrición,subscrito, subscritor, transcrición, transcrito, tritongo''.

Amais disto, temos no galego varios casos de vocalización daconsoante implosiva: ''receita e receitar''; ''adoitar'' (‘acostumar’, diferente do cultismo ''adoptar''); ''bautismo'' e ''bautizar''.

== Consoante + ''pc'', consoante + ''pt'' ==

Cando se trata dos grupos latinos cons. + ''pc'' ou cons. + ''pt'' pérdese sempre a consoante intermedia -''p''- en galego: ''absorción, aprontar, asunción, asunto, escultor, escultura, exento, inscultura, irredento, perención, perentoriamente, perentorio, presunción, prontuario, redención, redentor, redentorista, suntuosidade, suntuoso''.

==Grupos ''pn''-, ''ps''- e ''pt''-==

Aparecen en posición inicial en palabras cultas e, segundo a regra xeral, consérvanse na lingua escrita, a pesar de que na fala existe a tendencia a eliminar a primeira consoante: ''pneuma, pneumático, pneumonía, pneumopatía, pneumoscopio, pneumoterapia, pneumotórax'' etc.;  ''pseudo-, pseudociencia, pseudónimo'',  etc.; ''psicanálise, psicanalista, psicodiagnóstico, psicofísica, psicoloxía, psicolóxico, psicometría,psicopatoloxía, psique, psiquiatra, psiquiatría, psíquico'' etc.; ''pterobranquiado, pterodáctilo, pterópodo'' etc.

Xa non se escriben con ''p''-: ''salterio, salmista, salmo'' e ''salmodiar''.

==Grupo -''sc''- medial==

Nas palabras cultas consérvase o grupo: ''adolescencia, adolescente,ascender, ascensor, condescendencia, condescender, consciencia'' (ao lado de ''conciencia''), ''delicuescencia, delicuescente, descendencia, descender, discente, discernir, disciplina, discípulo, escindir, fluorescente, imprescindible,  incandescente, inflorescencia, piscina, plebiscito, prescindir, proscenio, rescindir, rescisión, suscitar'' etc.

==Grupo ''sc''- inicial==

O grupo latino ''sc'' + ''e, i'' simplificouse en ''c''- en palabras de entrada antiga: ''ciencia'' (e familia léxica), ''cetro, ciática, cirro, cirrose, cisma'' (e  ''cismar, cismático'' etc.). Nas de entrada máis recente o grupo mantense apoiado nun e protético:  ''escena'', ''escenario, escenografía, escepticismo, escéptico, escindir, escintilar, escisión, esciúrido'' etc. O mesmo ocorre sempre que ao grupo sigan ''a, o, u'' ou  consoante: ''escándalo, escola, escorpión, escribir, escrúpulo, escultura'' etc.

==Grupo -''st''-==

Este grupo consonántico é frecuente nas palabras patrimoniais, e non adoita presentar problemas na escrita do galego. Un caso especial é a alternancia de formas do prefixo ''post''-/''pos''-: escríbese ''post''- cando vai seguido dunha base que comeza por vogal (''postelectoral, postoperatorio''); úsase ''pos''- cando vai seguido dunha base que comeza por consoante (''posclásico, posguerra, pospoñer'').

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Grupos consonánticos]]</text>
      <sha1>b5bn74czh10414stw1ib8m247dwqk0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Nobots</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4651</id>
    <revision>
      <id>15840</id>
      <parentid>15839</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:06:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Modelo:Nobots]]</comment>
      <origin>15840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="22muh75ab5v6pr10wbfm4v6od0dy8ss" xml:space="preserve">&lt;!-- empty --&gt;&lt;noinclude&gt;
[[simple:Template:Nobots]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>22muh75ab5v6pr10wbfm4v6od0dy8ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Sufixos e terminacións</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4652</id>
    <revision>
      <id>20999</id>
      <parentid>20998</parentid>
      <timestamp>2023-01-19T18:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición 20998 de [[Special:Contributions/95.63.62.17|95.63.62.17]] ([[User talk:95.63.62.17|conversa]])</comment>
      <origin>20999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22945" sha1="50ylz4lwsahlozphgxdv5gu6rr91rrp" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= 9. Sufixos e terminacións =

No referente a sufixos e terminacións o galego adopta solucións propias, que unhas veces son específicas e outras veces coinciden, en xeral, co portugués e, parcialmente, co castelán e con outras linguas románicas. A continuación faise referencia aos sufixos e terminacións que poden presentar algún problema.

== ''-ancia, -encia,-iencia, -uencia, -cia, -cio, -za, -zo'' ==

Nas palabras cultas, en xeral as de entrada máis recente, coincide o galego co castelán e co portugués, pois nos tres idiomas consérvanse estas terminacións sen alteración na forma.

Así, teñen -''ancia'', entre outros, os substantivos ''abundancia, alternancia, arrogancia, circunstancia, constancia, discordancia, distancia, elegancia, estancia'' &quot;cuarto, estadía&quot;, ''extravagancia, exuberancia, ganancia, ignorancia, importancia, infancia, petulancia, redundancia, repugnancia, resonancia, substancia, tolerancia, vixilancia'' etc.

Teñen terminación ''-encia, -iencia'' ou –''uencia'', entre outros, ''adolescencia, aparencia, ascendencia, descendencia, diverxencia, esixencia, incidencia, independencia, indulxencia, inocencia, intelixencia, presidencia, procedencia, referencia, residencia, reticencia, urxencia, virulencia, vixencia; audiencia, ciencia, conciencia, consciencia, conveniencia, deficiencia, desobediencia, eficiencia, experiencia, impaciencia, inconsciencia, inconveniencia, inexperiencia, insuficiencia, obediencia, omnisciencia, paciencia, proveniencia, sapiencia, subconsciencia, suficiencia; afluencia, altilocuencia, anuencia, confluencia, consecuencia, delincuencia, efluencia, elocuencia, fluencia, frecuencia, grandilocuencia, incongruencia, inconsecuencia, influencia, secuencia'' etc.

Teñen terminación -''cia'', entre outros, ''acacia, audacia, avaricia, contumacia, delicia, eficacia, falacia, farmacia, ictericia, impericia, inmundicia, malicia, milicia, noticia, pericia, perspicacia, pertinacia, suspicacia'' etc. Entre estas palabras está ''Galicia'', denominación oficial do país e forma maioritaria na expresión oral e escrita moderna. ''Galiza'' é tamén unha forma lexitimamente galega, amplamente documentada na época medieval, que foi recuperada no galego contemporáneo.

Teñen terminación -''cio'' formas coma'' anuncio, artificio, beneficio, bulicio, cartapacio, cilicio, comercio, consorcio, desperdicio, divorcio, edificio, exercicio, ficticio, hospicio, maleficio, necio,negocio, nuncio, oficio, orificio, palacio, patricio, precipicio, prefacio, propicio, sacerdocio, sacrificio, silencio, socio, vicio, xentilicio'' etc.

Noutras palabras o galego conserva a forma coincidente coa portuguesa e diferente da castelá. Así, en ''andazo, avinza, cansazo, cobiza (cobizar, cobizoso'' etc), ''crenza'' (''descrenza''), ''diferenza'' (''indiferenza''), ''doenza, espazo (espazar, espazoso), estanza ('estrofa'), graza (desgraza), licenza, nacenza (renacenza), novizo, perseveranza, pertenza'' (xunto aocultismo ''pertinencia'', con significado diferente), ''presenza, prezo (desprezo, menosprezo, prezar, desprezar), querenza (benquerenza, malquerenza), sentenza, servizo (servizal), tenza (mantenza), terzo (terza, terzá, terzar), xuízo (axuizar, prexuízo), xustiza (axustizar, inxustiza,xusticeiro''). Hai palabras sen correlato nunha ou nas dúas linguas veciñas, como'' habenza''.

Moitas palabras introducidas por vía popular teñen a terminación patrimonial -''zo/-za'' (port. -''ço/-ça'') nos tres idiomas. Por exemplo, ''finanza'' (port. ''finança'',cast. ''finanza''), ''preguiza'' (port. ''preguiça'', cast. ''pereza''), ''postizo'' (port. ''postiço'', cast. ''postizo'').

== -''ción, -sión'' ==

Mantéñense os dous sufixos nas palabras cultas: ''acción, admiración, aliteración, atención, bendición'' (ao lado da forma patrimonial ''beizón''), ''canción, codificación, composición, condenación, disolución, edición, educación, emigración, emoción, indicación, lección, manipulación, nación, perturbación, restauración, vacación'' etc.; ''admisión, concesión, confesión, división, evasión, excursión, expansión, invasión, lesión, previsión, revisión, televisión, versión'' etc.

Levan ''-zón'' palabras patrimoniais como ''doazón,razón, sazón, torzón, traizón'' etc.

== ''-nte'' ==

Esta terminación permite formar adxectivos ou substantivos sobre a base dun verbo. Os que o fan sobre verbos da primeira e da segunda conxugacións manteñen inalterada a vogal temática correspondente: ''cantante, camiñante; valente, crente, nacente, crecente''.

Os relacionados con verbos da terceira conxugación, pola contra, non presentan un resultado uniforme. Os máis deles son cultismos que se remontan á correspondente forma latina, no canto de formárense sobre o verbo romance, polo que presentan como vogal temática ''e'' ou ''ie'': ''maldicente, maledicente; producente, contraproducente; incidente, reincidente; transixente, intransixente; lucente, relucente; escribente; constrinxente; insurxente; influente, confluente, afluente; vivente, supervivente; consecuente, subsecuente'' etc.; ou ''expediente, conveniente, proveniente, interveniente, nutriente, recipiente, saliente, sobresaliente'' etc. Só uns poucos verbos da terceira conxugación presentan unha forma nominal con vogal temática ''i'': ''concluínte; contribuínte; saínte; seguinte, conseguinte; oínte ou ouvinte; constituínte, reconstituínte''.

Sobre os verbos ''durmir'' e ''servir'' os derivados esperados deberían presentar -''ie''- (como cultismos) ou -''i''- (como derivados romances). En lugar destas formas rexístranse como patrimoniais ''dormente'' (adx. e subst.) e ''servente'' (subst.).

== -''mento'' ==

Os substantivos formados con este sufixo manteñen en todos os casos a vogal temática do verbo que lles serve de base: ''acabamento, regulamento; esquecemento, coñecemento; revestimento, resentimento''.

== -''se'' ==

As voces cultas con orixe nos nomes gregos en –''sis'' adoptan a terminación -''se'' e son todas do xénero feminino: ''análise, antítese, apoteose, arteriosclerose, base, catálise, catequese, crase, crise, diagnose, diátese, diérese, diocese, dose, eclipse, electrólise, elipse, énfase, cirrose, esclerose, esexese, éxtase, fase, fotosíntese, frase, hemoptise, hidrólise, hipnose, hipótese, metamorfose, metástase, narcose, neurose, osmose, paráfrase, paréntese, perífrase, prolepse, prótase, prótese, psicose, simbiose, sindérese, sinopse, síntese, tese, tuberculose, xénese''.

Non pertencen a este grupo as palabras ''oasis'' e ''chasis''.

== -''ite'' e -''te'' ==

En correspondencia coas palabras do grupo anterior, e por razóns similares, esta é tamén a adaptación das palabras coasterminacións gregas -''itis'' e -''tis'', todas elas femininas: ''amigdalite, apendicite, artrite, bronquite,c ardite, colite, conxuntivite, diabete, encefalite, endocardite, enterite, estomatite, farinxite, gastrite, glote, hepatite, larinxite, meninxite, miocardite, nefrite, neurite, otite, pancreatite, peritonite, pleurite,tendinite'' etc. Nótese que ''gratis'' non pertence a este grupo.

De maneira similar, teñen -''e'' palabras como ''acrópole, cute, epiderme, metrópole, necrópole, paralaxe, praxe, psique'' e ''sintaxe'', tamén femininas. 	

== –''ble / -bel'' ==

A solución moderna para as palabras cultas que teñen o sufixo latino -BILIS é -''ble'' ou -''bel'' (pl.''-bles'' ou -''beis''). Así, ''amable, apetecible, bebible, estable, indeleble, indisoluble, infalible, perdurable, preferible, realizable, soluble, terrible, variable, xeneralizable'' etc.; ou ''amábel, apetecíbel, bebíbel, estábel, indelébel, indisolúbel, infalíbel, perdurábel, preferíbel, realizábel, solúbel, terríbel, variábel, xeneralizábel'' etc. 		

Consecuentemente, débese escribir ''establecer'', ''establecemento'', ''restablecer'' e ''restablecemento'', ou ben ''estabelecer, estabelecemento, restabelecer'' e ''restabelecemento''.

A secuencia -''bil'' (pl. -''biles'') aparece en palabras como ''débil, hábil, lábil, móbil, núbil''.

== -''eo, -eu'' e –''ao, -au'' ==

Cómpre distinguir na escrita as terminacións -''eo'' e -''eu'', que se corresponden cunha diferenza fonética real. Rematan en -''eo'' as palabras populares procedentes das latinas rematadas en -AELUM, -ELUM, -OEDUM, -ENUM (calquera que sexa o timbre da vogal tónica) e as formadas co sufixo -''eo'' a partir de verbos en -''ear'': ''ceo, receo, veo, feo, cheo, freo, arqueo, bloqueo'' etc. Esta secuencia tradicional en galego facilita 	que os cultismos procedentes depalabras rematadas en -EUM, esdrúxulas ou graves, se acomoden en ''-eo''; téñase en conta que, en xeral, a todo –U latino lle corresponde en galego -''o'', e as palabras deste grupo non fan excepción: ''aéreo, arbóreo, arxénteo, áureo, cetáceo, ciclópeo, coetáneo, consanguíneo, contemporáneo, córneo, corpóreo, crustáceo, curvilíneo, cutáneo, erróneo, espontáneo, larínxeo, linóleo, marmóreo, mediterráneo, momentáneo, núcleo, óleo, óseo, pétreo, petróleo, purpúreo, rectilíneo, róseo, sanguíneo, terráqueo, térreo, venéreo, violáceo, vítreo; apoxeo, arameo, ateo, camafeo, corifeo, europeo, fariseo, filisteo, hebreo, himeneo, liceo, mausoleo, museo, peritoneo, pigmeo, plebeo, reo,trofeo, xacobeo''. Tamén os galicismos ou catalanismos ''fideo'' e m''anteo''.

Rematan en -''eu'' as seguintes palabras patrimoniais: ''eu, meu, teu, seu, chapeu, romeu, sandeu'' (fem. ''sandía''), ''xubileu, xudeu'' (fem. ''xudía''). Tamén ten estaterminación a voz ''leu'' (pl. ''lei'') &quot;unidade monetaria de Romanía&quot;.

Rematan en -''ao'': ''arao, cacao, callao, grao, nicolao, pardao, peirao, pronao, tao, vao''.

Rematan en –''au'': ''bacallau'' e ''pau''.

== -''ea'' ==

O feminino correspondente ás palabras rematadas en -''eo'', tónico ou átono, é -''ea'': ''allea, chea, fea; aérea, arbórea, arxéntea; atea, europea, hebrea, rea''. Esta mesma terminación figura en substantivos femininos, de orixe popular ou culta: ''aldea, avea, azotea, balea, cadea, candea, cea, correa, diarrea, idea, lamprea, manchea, melopea, morea, panacea, prea, rea, serea, tea, urea, vea, verborrea''. Tamén nos galicismos: ''cheminea, librea, marea,platea, polea, ralea''.

== -''oa'' ==

O galego coñece unha terminación -''oa'', pronunciada ['oa] ou ['ɔa] segundo a súa procedencia (''boa, lagoa; avoa, filloa''). Mentres que no caso de ''boa, lagoa'' se manteñen sempre as dúas vogais en todo o territorio galego, en ''avoa, filloa'' etc. prodúcese redución a [‘ɔ] en zonas da Galicia sudoccidental (''avó, filló'' etc.). Mesmo nestes casos debe ser escollida a solución tradicional e absolutamente maioritaria -''oa'' (''avoa, filloa, moa, soa'' -e ''soamente''-, ''teiroa'' etc.).

== -''us, -um, -''o ==

Hai algunhas palabras que escapan á regra xeral de acomodación de cultismos e manteñen as terminacións latinas -US, -UM: ''campus, corpus, humus, ómnibus, Venus, virus; álbum, factótum; médium, presídium, parabéllum, súmmum, contínuum, cinefórum, quórum, desiderátum''. En xeral son palabras que aínda se senten como non plenamente incorporadas ao idioma.

Escríbense con -''o'' as voces ''currículo, espírito, ímpeto, memorando, referendo'' e ''tribo''.

== -''iño/-iña'' e -''ino/-ina'' ==

Nas palabras patrimoniais a terminación latina -INUM/-INAM deu en galego -''iño/-iña'', que é tamén a forma típica do diminutivo. Así: ''andoriña, campiña, casiña,campesiño, comiño, mariña, mariño, menciña,pequeniño, pergamiño, veciño'' etc. Remata tamén en -''iño'' o arabismo ''mesquiño''.

Os préstamos, latinos ou non, adoptan a terminación -''ino/-ina'': ''albino, anilina, anxina, aquilino, asasino, aspirina, bencina, bizantino, bobina, bovino, brillantina, buguina, canino, cantina, capuchino, carabina, cartolina, casino, clandestino, cocaína, codeína, coralino, cortina, cristalino, destino, disciplina, divino, doutrina,ensino, escarlatina, esquina, estricnina, estudantina, felino, feminino, gabardina, gasolina, glicerina, granadino, guillotina, heroína, interino, intestino, ladino, latino, mandolina, margarina, masculino, matutino, medicina, morfina, muselina, nicotina, nitroglicerina, oficina,ondina, palatino, parafina, penicilina, peregrino, piscina, plastilina, porcino, propina, proteína, rabino, repentino, resina, retina, ruína, sacarina, sibilino,sonatina, supino, taurino, toxina, turbina, ultramarino, vaselina, vespertino, vitamina, vitrina, xacobino, xelatina, xenuíno''...

== -''e'' ==

Rematan en -''e'' as palabras patrimoniais procedentes de étimos latinos en -INEM (''home, virxe, orde, imaxe, chantaxe'' 'planta', ''feluxe''); os continuadores dos neutros en –MEN (''crime, exame, lume, costume'' etc.), e os galicismos en -''axe'' (''chantaxe'' 'extorsión'), ''homenaxe'', ''liñaxe'', ''viaxe'' etc.

De maneira análoga, adóptanse tamén sen nasal final os cultismos: ''abdome, ditame, exame, nume, réxime, vexame, xerme''... Deben mesmo escribirse sen -''n'' as palabras'' glute, lique, pole, seme'', pois non hai razón filolóxica ningunha para separalas das anteriores. Exceptúanse ''lumen'' (unidade da física do sistema internacional) e o celtismo ''dolmen''.

== Masc. -''án'' / fem. -''á'', masc. -''ano'' / fem. -''ana'' ==

Nas palabras populares, a terminación latina -ANUM presenta tressolucións distintas no dominio lingüístico galego: -''ao/-án/-á'' (''irmao / irmán / irmá''). En troques, a correspondente forma feminina -ANAM só ten dous resultados: -''á/-án'' (''irmá / irmán'').

Estas formas pódense atopar na fala con distintas combinacións, pero desde o séc. XIX os escritores veñen mostrando unha preferencia polo seguinte esquema, hoxe unanimemente aceptado na lingua escrita:
{|
|-
| (meu) irmán
| (miña) irmá
|-
| (meus) irmáns
|(miñas) irmás
|-
|}

Así, en ''alazán, alazá; aldeán, aldeá; ancián, anciá; artesán, artesá; barregán, barregá; bosquimán, bosquimá; capitán, capitá; chan, chá; cidadán, cidadá; cirurxián, cirurxiá; comarcán, comarcá; concidadán, concidadá; cortesán, cortesá; cotián, cotiá; cristián, cristiá; curmán, curmá; ermitán, ermitá; escribán, escribá; gardián, gardiá; gran, gra; insán, insá; irmán, irmá; livián, liviá; louzán, louzá; malsán, malsá; marrán, marrá; musulmán, musulmá; nugallán,nugallá; pagán, pagá; rufián, rufiá; san, sa; sancristán, sancristá; sultán, sultá; tecelán, tecelá; temperán, temperá; temporán, temporá; truán, truá; van, va; verán; vilán, vilá''.

Este é un dos sufixos produtivos con que conta o galego para aformación de xentilicios. Seguen este modelo ''afgán, afgá; alemán, alemá; castelán, castelá; catalán, catalá; coimbrán, coimbrá'', e, especialmente, os referidos a entidades de poboación galegas: ''aresán, aresá; arousán, arousá; arzuán, arzuá; bergantiñán, bergantiñá; caldelán, caldelá; carnotán, carnotá; compostelán, compostelá; ferrolán, ferrolá; fisterrán, fisterrá; mariñán, mariñá; muradán, muradá; muxián, muxiá; ourensán, ourensá; ponteareán, ponteareá; pontecaldelán, pontecaldelá; redondelán, redondelá; ribeirán, ribeirá; salnesán, salnesá; ullán, ullá; vilagarcián, vilagarciá''.

Algúns xentilicios galegos poden conservar a súa forma local –''ao'' / -''á'': ''arnoiao, arnoiá; burelao, burelá; courelao, courelá; caldelao, caldelá (do Castro Caldelas); dezao, dezá; lancarao, lancará; limiao, limiá; mariñao, mariñá'' (da Mariña luguesa); ''masidao, masidá; meirao, meirá; melidao, melidá; ribeirao, ribeirá'' (do Ribeiro) etc. Pola mesma razón, admitirase tamén a forma feminina local –''án'' en casos como ''unha carnotán'', ''unha fisterrán, unha muradán'' etc.

Nas palabras cultas incorporadas con posterioridade á época en que deixou de operar a lei da caída do -''n''- intervocálico, a terminación latina -ANUM, -ANAM foi adaptada sen alterar, conforme á norma xeral de acomodación de cultismos. Levan esta terminación –''ano'' (fem. -''ana''): ''africano, americano, anglicano, arcano, artesiano, asturiano, australiano, bacteriano, boliviano, colombiano, cubano, decano, diluviano, franciscano, fulano, gregoriano, hispano, humano, inhumano, italiano, lusitano, luterano, mahometano, meridiano, metropolitano, miliciano, mundano, oufano, paisano, peruano, pondaliano, profano, provinciano, puritano, republicano, romano, rosaliano, semana, soberano, tirano, transmontano, ultramontano, urbano, valenciano, veterano, vexetariano, xermano'' etc.

Como xa foi indicado (cf. 9.13), cando esta terminación latina era átona, a evolución en palabras patrimoniais foi diferente e o resultado final en galego é -''o/-a'': ''Estevo, orfo / orfa, orgo, ourego, ravo'' (planta), ''saba''. Relacionadas con estas, aínda que doutra orixe, están as terminacións en -''o'' de ''Cristovo'' e ''soto''.

As palabras cultas conservan o sufixo latino sen alterar; isto afecta tamén a palabras que teñen esta terminación aínda que a súa orixe non sexa latina. Así, ''bibliómano, bímano, cleptómano, cocainómano, diáfano, ébano, melómano, mitómano, morfinómano, órgano, pínfano, plátano, tétano, tímpano''.

== Masc. -''án'' / fem. -''ana'' ==

A terminación -''án / -ana'' aparece nunha serie de nomes, substantivos e adxectivos, que xeralmente actúan como caracterizadores pexorativos: ''balandrán, balandrana; baleigán, baleigana; barbuzán, barbuzana; barrigán, barrigana; barullán, barullana; bocalán, bocalana; brután, brutana; buleirán, buleirana; burrán, burrana; burricán, burricana; cabezán, cabezana; cachamoulán, cachamoulana; cachán, cachana; cacholán, cacholana; cagán, cagana; canelán, canelana; cangallán,cangallana; carallán, carallana; carcamán, carcamana; carneirán,carneirana; carroulán, carroulana; chalán, chalana; charlatán, charlatana; cornelán, cornelana; farfallán,farfallana; folán, folana; folgazán, folgazana; galbán, galbana; guedellán, guedellana; lacazán, lacazana; langrán, langrana; larpán, larpana; leilán, leilana; lerchán, lerchana; lorán, lorana; lordán, lordana; loubán, loubana; mentirán, mentirana; orellán, orellana; paduán, paduana; pailán, pailana; palafustrán, palafustrana; papán, papana; parvallán, parvallana; paspán, paspana; pastrán, pastrana; pelandrán,pelandrana; pertegán, pertegana; pillabán, pillabana; porcallán, porcallana; ruán, ruana; tangueleirán, tangueleirana; testalán, testalana; testán, testana; toleirán, toleirana; vergallán, vergallana; zalapastrán, zalapastrana; zampallán, zampallana''.

== Masc. -''ón /fem. -oa, -ona'' ==

Forman o feminino en -''oa'' unha serie de adxectivos e substantivos en que –''ón'' non pode analizarse como sufixo: ''anfitrión, anfitrioa; bretón, bretoa; campión, campioa; ladrón, ladroa'' (que tamén ten un feminino ''ladra''); ''león, leoa; patrón, patroa; saxón, saxoa; teutón, teutoa''. Rematan en –''ón / -ona'' as palabras en que esta terminación é un sufixo aumentativo ou deverbal pexorativo: ''homón, mullerona, zapatón, casona; abusón, abusona; acusón, acusona; faltón, faltona; preguntón, preguntona'' etc.

Existe ademais un grupo de palabras cultas coa terminación -''on'' átona: ''canon, colon, corion, décathlon, épsilon, ípsilon, micron, epíploon, cripton, isquion, necton, neon, newton, ómicron, párkinson, radon, taxon, telson''. O anglicismo ''nylon'' adáptase ao galego como ''nailon''.

== ''-de'' ==

A terminación latina vogal + TEM resólvese en galego, tanto en palabras cultas coma populares, en -''de'': ''almude, alude, ataúde, calamidade, céspede, hóspede, laúde, parede, rede, saúde, sede, soidade, verdade, virtude'' etc.

== -''dade, -tade'' ==

O sufixo latino -TATEM resolveuse en –''tade'' en posición posconsonántica (''maxestade, potestade, tempestade, vontade'') e en –dade en posición posvocálica (''enfermidade, novidade, puridade, realidade''). Ás veces unha síncope vocálica antiga provocou que ''–dade'' poida aparecer en posición posconsonántica (BONITATEM &gt; ''bondade'', CRUDELITATEM &gt; ''crueldade'', HEREDITATEM &gt; ''herdade'', LEGALITATEM &gt; ''lealdade'', MORTALITATEM &gt; ''mortaldade'', TRINITATEM &gt; ''trindade'', VERITATEM &gt; ''verdade'', VIRGINITATEM &gt; ''virxindade'' etc.). A partir destas formas –''dade'' estendeuse a bases non sincopadas rematadas enconsoante líquida ([r]: ''liberdade, puberdade''.

== -''dade /-edade / -idade'' ==

No galego actual, -''dade'' presenta tres alomorfos: -''dade'', -''edade'' e ''–idade''. O primeiro aparece só nunha relación pechada de palabras populares que sufriron, segundo se indicou en 9.18, a síncope da vogal precedente (''verdade, herdade, bondade, trindade'' etc.). As outras dúas variantes, as únicas produtivas no galego actual, presentan distribución complementaria e aparecen en palabras introducidas por vía culta e en derivados romances: -''edade'' combínase con bases adxectivas en –''io'' (''notoriedade, solidariedade, variedade''...) e ''–idade'' nos casos restantes (''capacidade, probabilidade, soidade, novidade''...). As únicas excepcións a esta regra son ''necidade'' e ''sucidade''.

== -''aría /-ería'' ==

Os substantivos formados con este sufixo referíanse orixinariamente a cousas e indicaban o lugar onde se fabricaban, onde se vendían ou onde había abundancia delas. A forma –''aría'', maioritaria no galego medieval, era o resultado fonético regular da correspondente latina -ARÍA. Por iso debe dárselle preferencia a esta solución: ''armaría, artillaría, bruxaría, camisaría, carnizaría, carpintaría, cervexaría, cestaría, chancelaría, charlatanaría, chocolataría, consellaría, enfermaría, enxeñaría, ferraría, gandaría, infantaría, lavandaría, leprosaría, libraría, moblaría, panadaría, papelaría, pedraría, peixaría, perfumaría, pradaría, putaría, refinaría, reloxaría, romaría, tesouraría, tinturaría, xendarmaría, zapataría''...

Con esta solución conflúen tamén aqueloutros vocábulos derivados co sufixo –''ía'' sobre bases en –''ario'': ''comisaría, notaría, secretaría, testamentaría'', derivados a partir de ''comisario, notario, secretario'' e ''testamentario'', respectivamente.

A solución –''ería'', documentada tamén no galego medieval, fíxose case xeral no galego moderno, polo que se admite así mesmo como normativa. En calquera caso, téñase en conta que algúns galicismos modernos, como ''batería, galería, galantería'' ou ''mercería'' presentan unicamente a terminación ''–ería''.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Sufixos e terminacións]]</text>
      <sha1>50ylz4lwsahlozphgxdv5gu6rr91rrp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Outras particularidades</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4653</id>
    <revision>
      <id>20477</id>
      <parentid>15886</parentid>
      <timestamp>2021-04-02T21:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>83.49.54.106</ip>
      </contributor>
      <comment>/* Ditongos ie, ue */</comment>
      <origin>20477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6874" sha1="i9t4ypx9kkm4adi3kja2sro5hjsm2kw" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= 10. Outras particularidades =

== Alternancia ''cua-/ca-/co-; gua-/ga-/go-'' ==

Nas palabras patrimoniais o galego mostrou sempre tendencia a eliminar o elemento labiovelar ''u'' dos grupos orixinarios ''qua-, gua-'', a semellanza do francés e en contra do que sucede en portugués e en castelán, que tenderon a conservalo. En galego hai tamén zonas que manteñen o grupo orixinario; pero demográfica e literariamente é moito máis usada a solución que perdeu o ''u'', de aí que a escolla se resolva a favor deste resultado tanto nas palabras patrimoniais coma nas cultas máis popularizadas.

Aparece ''ca-'' en ''caderna, caderno, cadrado, cadrar, cadrelo,cadril, cadro, cal, calidade, calquera, cando, cantidade, canto, cartos'' ‘diñeiro’, ''case, casemente, catorce, catro, catrocentos''.

Aparece ''cua-'' nos cultismos e, en xeral, nas palabras derivadas cultas. Así, ''cuadr- (cuadrangular, cuadrante, cuadratura, cuadraxesimal, cuadraxésimo, cuadrícula, cuadrienal, cuadrienio, cuadriforme, cuadriga, cuadrilátero, cuadrilla, cuadrilleiro, cuadrimestre, cuadrimotor, cuadriplicar, cuadrisílabo, cuadrivio, cuadrúpede, cuádruplo, escuadra), cual- (cualificar, cualitativo), cuant- (cuantía'') -ao lado de ''contía''-, ''cuantificación, cuantificar, cuantioso, cuantitativo),cuart- (cuarta, cuartear, cuarteirón, cuartel, cuarteleiro, cuarteto, cuartilla, cuartillo,'' ''cuarto'' ‘1/4 parte’ ‘dependencia’) e ''cuater''- (''cuaternario''). Tamén as palabras ''cuáquero, cuarzo, cuasia e cuasina''.

Un caso especial de evolución témolo nas formas ''corenta, corentena, corentón e coresma'', onde o ditongo u''a'' se reduciu a ''o''; o mesmo ocorre en ''corta feira'' (ou ''cuartafeira'') ‘mércores’.

Hai outras formas que tiñan orixinariamente o grupo ''coa''-,que se reduciu a ''ca''-, como no grupo ''cua''- xa citado: ''callada, callado, callar, calleira, calleiro, callo'' ‘presoiro’. O grupo coa mantense nos cultismos: ''coagulable, coagulante, coagulación,coagular, coágulo''. Aparece ''ga''- en ''gadaña, gadaño, galardón, galdrapo, garda, gardar, gardián''. Tamén en préstamos como ''garantía, garantir, garita'' etc.

Noutras palabras aparece ''gua-'': ''guante, guapo, guata''.

E, finalmente, a solución ''go''- aparece en ''gorir'' (tamén ''guarir''), ''gorecer'' (tamén ''guarecer''), ''gornecer'' (tamén ''guarnecer'').

Os derivados e compostos manteñen a evolución da palabra primitiva sobre a que se forman. Por tanto, ''agardar, gadañar,gadañeiro, gardabarreira, gardalama, gardarríos, gardarroupa'' etc.; ''garda civil, garda forestal, garda mariña'' etc.; ''gornición'' (tamén ''guarnición''); ''gorida'' (tamén ''guarida'') etc. 

== Ditongo ''oi'' ==

O ditongo resultante das secuencias latinas a) O*CT; b) OÛCT, U*CT, UÛCT, U*LT; c) ORI + vogal, URI + vogal na maior parte do territorio galego é ''oi'': a) ''noite, oito''; b) ''troita, loita, froita, loito, moito''; c) ''coiro, lavadoiro, vasoira, agoiro''.

Con todo, existen zonas reducidas en que se dan outros resultados: unha zona do occidente da Coruña presenta sempre ''ui'' (''nuite; luita, muito; lavaduiro, varreduiro'' etc.); o sur de Pontevedra presenta tres resultados, segundo os casos: a) ''oi: noite''; b) ''ui: luitar, muito''; c) ''ou: vasoura''; na franxa máis oriental do dominio lingüístico galego alternan dúas solucións: a) ''oi: noite''; b) ''ui: luitar, muito'' -con puntos de ''u, muto'' e ''mutio, escutare escutiar''-; c) ''oi: vasoira, coiro''.

Adóptase como normativa a solución ''oi'' entodos os casos por ser maioritaria demográfica e xeograficamente e por ser a máis difundida na tradición literaria moderna: ''coitelo, enxoito,froita, loita, moi, moito, troita, varredoiro, vasoira'' etc. E así tamén en ''coidar, coita, coitado'' etc.
 
== Ditongos ''ou/oi'' ==

O galego mantén diferenciados os ditongos ''ou'' e ''oi'', de acordo coas súas diferentes orixes: ''ou'' &lt; AU, AL + cons. etc. (''cousa, louro, ouro, pouco, tesouro, touro; couce,fouce, outro, souto; dous''), ''oi'' &lt; OCT, UCT,U*LT, ORI + vogal, URI + vogal (''oito, noite; troita, loita; moito, voitre; coiro, lavadoiro, tesoira, vasoira; agoiro'' etc. vide 10.2).

== Ditongos ''ie, ue'' ==

As secuencias latinas -IE- e -UE- en palabras cultas mantéñense en galego como ''ie'' e ''ue'', respectivamente: aliciente, ambiente, ciencia, cliente, coeficiente, conciencia, conveniencia, conveniente, deficiencia, deficiente, eficiencia, eficiente, estupefaciente, expediente, experiencia, incipiente, inconveniente, obediencia, obediente, omnisciencia, paciencia, sapiencia, sobresaliente, suficiente etc.; afluencia, afluente, anuencia, anuente, congruencia, congruente, delincuencia, delincuente, elocuencia, elocuente, secuela, secuestro etc. (cf. 9.1 e 9.3).

== Disimilación, metátese e epéntese de ''r'' ==

O ''r'' mantén, en xeral, a súa posición etimolóxica dentro da palabra, independentemente das síncopes vocálicas: ''prado'' (&lt; PRATUM), ''cabra'' (&lt; CAPRAM), ''disfrazar, labrar'' (&lt; LABORARE), ''Carlos'' (&lt; CAROLUS), ''merla'' (&lt; MERULAM), ''tenro'' (&lt; TENERUM), ''xenro'' (&lt; GENERUM), ''venres'' (&lt; VENERIS). Hai, con todo, casos de metáteses xa consumadas: ''bradar'' (&lt; BALATRARE), ''prebe'' (&lt; PIPER), ''preguiza'' (&lt; PIGRITIAM), ''burgo'' (&lt; BRUCHUM).

''Preguntar'' é a forma máis documentada na Idade Media e maioritaria no galego moderno; correspóndese ademais co étimo *PRAECUNCTARE. Debe ser, por tanto, a normativa.

Esporadicamente algunhas palabras perderon o ''r'' interno por disimilación con outro ''r'' dentro da mesma palabra (''arado,frade, madrasta, padrasto, rodo'', e mesmo o semicultismo ''propio'', do lat. PROPRIUM, e derivados, documentado maioritariamente sen o segundo ''r'' xa naépoca medieval). Fronte a estes casos de perda por disimilación, en xeral houbo unha tendencia á conservación da consoante, e por iso temos hoxe ''arrastrar, rastro, rexistrar, rexistro, rostro'' etc.

== Encontros vocálicos. ==

Na lingua escrita do século XIX e da primeira metade do século XX era frecuente o uso do apóstrofo para representer certas elisións vocálicas que se producen ao se encontraren a vogal final dunha palabra e a inicial de seguinte, cando pertencen ao mesmo grupo fónico. Na ortografía actual non se utiliza o apóstrofo, e nos casos de elisión optouse ou ben pola amálgama das súas palabras (''do'', ''no'', ''deste'', ''naquel''...) ou ben pola grafía plena de cada unha delas (''entre as árbores''). Aínda que non se represente graficamente este fenómeno, as palabras que acaban en ''–e'', especialmente as gramaticais, perden na fala a vogal final cando van seguidas doutra palabra que comeza por vogal (vid. 6):

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Outras particularidades]]</text>
      <sha1>i9t4ypx9kkm4adi3kja2sro5hjsm2kw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Formación do plural</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4654</id>
    <revision>
      <id>21147</id>
      <parentid>21146</parentid>
      <timestamp>2023-10-20T21:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo &quot;[[Normativa oficial do galego - Formación do plural]]&quot;: Vandalismo excesivo ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>20872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4159" sha1="ofdhfye5inlsy9ph2cppfe95mr77enl" xml:space="preserve">{{Nobots}}
{{Normativa oficial do galego}}
&lt;h1&gt;11. Formación do plural &lt;/h1&gt;

== Palabras rematadas en vogal ou en ditongo ==
As palabras rematadas en vogal, tónica ou átona, ou en ditongo forman o plural engadindo un ''-s'': ''mesa, mesas; custo, custos; irmá, irmás; café, cafés; israelí, israelís; lei, leis; rei, reis; bocoi, bocois'' etc.

Os estranxeirismos acabados en vogal forman o plural engadindo ''-s'' ou ben respectando a forma de  plural da lingua de orixe: ''spray, sprays; hippy, hippys'' ou ''hippies''.

== Palabras rematadas en ''-r'' e ''-z'' ==
As rematadas en ''-r'' e ''-z'' engaden o morfema ''-es'' sobre o singular: ''mar, mares; calor, calores; luz, luces''.

Os estranxeirismos adecúanse á regra xeral (''palier, palieres; somier, somieres; húsar, húsares; dólar, dólares''...), a non ser algúns casos de palabras pouco integradas, que poden formar o plural  engadindo ''-s'': ''póster, pósteres'' ou ''pósters; gángster, gángsteres'' ou ''gángsters; júnior, júniores'' ou ''júniors''.

== Palabras rematadas en ''-s'' e ''-x'' [ks] ==
As agudas acabadas en ''-s'' forman o plural engadindo ''-es'': ''deus, deuses; compás, compases'', a non ser as que rematan en grupo consonántico (incluíndo entre estas as acabadas en ''-x''  [ks]): ''luns, fax, lux, unisex'', que permanecen invariables.

As graves e esdrúxulas acabadas en ''-s'' ou ''-x'' [ks] son invariables e presentan xa que logo a mesma forma no singular e no plural: ''choromicas, lapis, martes, oasis, xoves, mércores, bíceps, tórax, clímax, télex'' etc.

== Palabras rematadas en ''-n'' ==
As rematadas en ''-n''  engaden un ''-s'': ''can, cans; lambón, lambóns; lacazán, lacazáns; dolmen, dolmens; mitin, mitins; xilin, xilins'' etc.
 
== Palabras rematadas en ''-l'' ==
Os monosílabos rematados en ''-l'' engaden o morfema ''-es'': ''cal, cales; el, eles; fel, feles; fol, foles; gol, goles; mal, males; mel, meles; mil, miles; mol, moles; pel, peles; ril, riles; rol, roles; sal, sales; sol, soles; tal, tales; til, tiles; val, vales; vil, viles; xel, xeles''.

Nas palabras agudas de máis dunha sílaba, o ''-l'' do singular substitúese polo morfema ''-is'': ''animal, animais; aval, avais; papel, papeis; fiel, fieis; cruel, crueis; truel, trueis; civil, civís; español, españois; control, controis; azul, azuis''. Téñase en conta que nos rematados en ''-il'' a secuencia ''-íis'' se resolve en ''-ís''  (''cadrís'', non *''cadríis'').

As palabras compostas en que o segundo elemento é algún dos monosílabos citados máis arriba fan o plural en ''-les'' (''ollomoles, chuchameles, papasoles, mirasoles, Miravales''...).

O plural de ''aquel'' é ''aqueles'', pola mesma razón indicada para ''el'', ''eles''.

A pesar da súa aparencia, ''caracol'' e ''aerosol'' non son compostos de ''col'' e ''sol''. Os seus plurais son, xa  que logo, regulares: ''caracois'' e ''aerosois''.  		

As palabras graves rematadas en ''-l''  forman o plural engadindo o morfema ''-es'': ''áxil, áxiles; difícil, difíciles; útil, útiles; túnel, túneles; cónsul, cónsules'' etc. Exceptúase desta regra a terminación ''-bel'', que fai o plural en ''-beis'' (vide 9.7): dispoñíbel, dispoñíbeis; aceptábel, aceptábeis.

== Palabras rematadas noutras consoantes ==
As voces acabadas en consoantes distintas das vistas en 10.2, 10.3, 10.4 e 10.5 son as máis delas estranxeirismos ou cultismos, e forman o plural engadindo ''-s'': ''club, clubs; pub, pubs; snob, snobs; clac, clacs; coñac, coñacs; frac, fracs; tic, tics; crómlech, crómlechs; sándwich, sándwichs; sketch, sketchs; lord, lords; round, rounds; talmud, talmuds; rosbif, rosbifs; anorak, anoraks; stick, sticks; búmerang, búmerangs; iceberg, icebergs; ring, rings; smóking, smókings; álbum, álbums; réquiem, réquiems; slálom, sláloms; tándem, tándems; tótem, tótems; clip, clips; jeep, jeeps; hándicap, hándicaps; boicot, boicots; complot, complots; fagot, fagots; mamut, mamuts; robot, robots; sprint, sprints; test, tests; trust, trusts;  leitmotiv, leitmotivs''.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Formación do plural]]</text>
      <sha1>ofdhfye5inlsy9ph2cppfe95mr77enl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Formación do feminino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4655</id>
    <revision>
      <id>15925</id>
      <parentid>15924</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:06:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 12 revisións desde [[:w:Normativa_oficial_do_galego_-_Formación_do_feminino]]</comment>
      <origin>15925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3061" sha1="csx80lulho0qk65fy48xb8xajvwwcri" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= 12. Formación do feminino =

O feminino dos substantivos e adxectivos fórmase comunmente coa terminación ''-a'', que se une directamente á forma do masculino se esta remata en consoante ou vogal tónica (''deus / deusa, rapaz / rapaza, avó / avoa, cru / crúa'') ou substitúe a vogal final da forma do masculino se remata en vogal átona (''sobriño / sobriña, presidente / presidenta''). Con todo, hai algúns casos especiais.

== Nomes rematados en ''-n'' ==

Os substantivos e adxectivos rematados en -''án'' (&lt; ANUM) forman o feminino en ''-á'', segundo o establecido en 8.14: ''ancián / anciá, temperán / temperá''; en troques, os caracterizadores despectivos rematados en ''-án'' fórmano en -''ana'', conforme ao dito en 9.15: ''folgazán / folgazana, mentirán / mentirana''.

Para o feminino dos rematados en -''ón'' (''león /leoa, mais lambón / lambona''), véxase 9.16.

Os rematados en ''-ín'' forman o feminino en ''-ina'', coa excepción de ''ruín'', que é invariable: ''bailarín /bailarina, benxamín / benxamina, danzarín / danzarina, galopín /galopina, malandrín / malandrina''; pero ''un viño ruín / unha terra ruín''.

Os rematados en ''-ún'' difiren no seu comportamento: os adxectivos ''cabrún, cervún, vacún'' forman o feminino patrimonial ''cabrúa, cervúa, vacúa''; común é invariable; ''euscaldún'' engade -a, ''euscalduna''.

O único nome rematado en ''-én'' susceptible de moción xenérica é invariable: ''un refén americano / unha refén americana''.

== Nomes rematados en vogal ou ditongo tónicos ==

Os substantivos rematados en vogal tónica tenden a engadir ''-a'', entanto que os adxectivos tenden a ser invariables: ''un avó somalí/ unha avoa somalí''. Con todo, algúns substantivos son invariables: ''unha chimpancé adulta''; entre os adxectivos, ''nu, cru'' e ''recrú'', ''só'' e ''mao'' &quot;ruín&quot; forman os femininos ''núa'', ''crúa'' e ''recrúa, soa'' e ''má'': ''o peixe cru / a carne crúa, un só día / unha casa soa, oollo mao / unha má ocasión''.

Presentan características morfolóxicas especiais ''grou /grúa, xudeu / xudía'' e ''sandeu / sandía''.

== Nomes rematados en ''-és'' ==

Os xentilicios rematados en -''és'' presentan un feminino en ''-esa'': ''cambadés / cambadesa, chinés / chinesa, noruegués /norueguesa, portugués / portuguesa, romanés / romanesa''. O mesmo ocorre con outros adxectivos, coma ''burgués / burguesa, camoés / camoesa,canchés / canchesa, montés / montesa e palmés / palmesa''; algúns, en troques, son invariables: ''estilo cortés / mirada cortés''.

== Formacións especiais ==

Algunhas palabras de xénero feminino presentan terminacións especiais, sobre a mesma base léxica: ''heroe / heroína, tsar /tsarina; galo / galiña; rei / raíña; abade / abadesa; barón / baronesa; príncipe / princesa; sacerdote / sacerdotisa, profeta / profetisa, poeta / poetisa; emperador /emperatriz; actor / actriz'' etc.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Formación do feminino]]</text>
      <sha1>csx80lulho0qk65fy48xb8xajvwwcri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Comparativos e superlativos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4656</id>
    <revision>
      <id>15934</id>
      <parentid>15933</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 8 revisións desde [[:w:Normativa_oficial_do_galego_-_Comparativos_e_superlativos]]</comment>
      <origin>15934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1100" sha1="6i80gf1w8wxicy37jbgpe5cir83mz5n" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
&lt;h1&gt;13. Comparativos e superlativos &lt;/h1&gt;

Ao lado das formas analíticas, úsanse tamén para ''bo'', ''malo'' ou ''mao'', ''grande'' e  ''pequeno''  os  comparativos sintéticos ''mellor'', ''peor'', ''maior'' ou ''meirande'' e ''menor''.

Para a formación de superlativos absolutos úsase o sufixo -''ísimo'': ''altísimo, grandísimo''. Este sufixo, sentido normalmente como propio dun rexistro elevado, ás veces engádese á raíz culta da palabra e non á patrimonial:'' antigo, antiquísimo; fiel, fidelísimo; nobre, nobilísimo''. Nos adxectivos rematados en -''ble'' ou ''–bel'' este superlativo ten sempre a terminación -''bilísimo'': ''amable'' ou ''amábel'', ''amabilísimo''; ''estable''  ou ''estábel'', ''estabilísimo''.

En rexistros elevados aparecen os superlativos co sufixo -''érrimo'', como son ''celebérrimo, libérrimo, misérrimo, paupérrimo, pulquérrimo'', que corresponden, respectivamente, aos adxectivos ''célebre, libre, mísero, pobre'' e ''pulcro''.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Comparativos e superlativos]]</text>
      <sha1>6i80gf1w8wxicy37jbgpe5cir83mz5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - O artigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4657</id>
    <revision>
      <id>20898</id>
      <parentid>20897</parentid>
      <timestamp>2022-04-23T22:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HacheDous=0</username>
        <id>1585</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse texto: ese texto está nas normas tal como se publicaron? Caso que non estea non se engadir ao non se poder modificar o texto da Normativa oficial do galego, deixaría de ser o texto oficial das NOMIG</comment>
      <origin>20898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5063" sha1="ip3sqiwl1bcmd1f9b1ap2n7cbutp7zd" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= 14. O artigo =

== O artigo determinado ==
  
=== Formas ===
 
O artigo determinado presenta en galego as seguintes formas:

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
!
! MASCULINO
! FEMININO  
|-
! SINGULAR
| &amp;nbsp;o
| &amp;nbsp;a  
|-
! PLURAL
| &amp;nbsp;os
| &amp;nbsp;as
|}

Existe tamén unha variante alomórfica ''lo, la,los, las'', que é de uso obrigatorio tras da preposición ''por'' (''vai polo carreiro'') e do adverbio ''u'' (ant. *''ub'') (''u-lo libro?'').

Ademais de nos casos mencionados, pódense representar na escrita as variantes ''lo, la, los las'' nos seguintes contextos:

a) Despois de infinitivo, das formas verbais conxugadas que rematen en ''-r'' ou ''-s'' e dos pronomes enclíticos ''nos'', ''vos'' e ''lles'': ''vou colle-las laranxas, perdíche-los cartos, collémo-lo saco, ti e-lo demo, xa sábe-lo que pasou, tomóuno-lo pelo, dóuvo-la boneca, quitóulle-las ganas de rir''. 			

b) Despois dos pronomes tónicos ''nós'' e ''vós'' cando van seguidos dunha precisión numérica: ''nó-los dous, vó-los sete''. 			

c) Despois de ''ambos'', ''entrambos'' e ''todos'', cos seus femininos, da preposición ''tras'', da conxunción copulativa ''(e) mais: ámbalas dúas, fixérono entrámbolos dous, tódolos días e tódalas noites, estalle tralos montes de acolá, fomos eu e mailo fillo do señor Miguel''.

A asimilación indicada en a) e b) pode non darse se despois da palabra rematada en ''–r'' ou en ''-s'' hai unha pausa.

Aínda que non se represente graficamente, a única pronunciación recomendable é a que reproduce a segunda forma nos contextos sinalados: vender a casa [ben’dela’kasa].

=== Contraccións ===
 
==== Contraccións coas preposicións ====
  
As preposicións ''a, con, de'' e ''en'' contraen co artigo

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
! &amp;nbsp;&amp;nbsp;Artigo&lt;br&gt;Preposición
! O
! A
! OS
! AS
|-
! A
| ao / ó
| á
| aos / ós
| ás
|-
! CON
| co
| coa
| cos
| coas
|-
! DE
| do
| da
| dos
| das
|-
! EN
| no
| na
| nos
| nas
|}

O encontro da preposición a co artigo masculino ''o(s)'' resólvese graficamente como ''ao(s)'' ou ''ó(s)''. A pronuncia correcta, sexa cal for a súa presentación, é [ɔs], que é a única que se rexistra en practicamente todo o dominio lingüístico galego.

Para a concorrencia da preposición ''por'' cos artigos determinados, véxase 14.1.1.

Estas contraccións realízanse tamén cando o artigo dos topónimos vai precedido dunha destas preposicións: ''veño da Coruña, estou na Pobra do Caramiñal, vou ao Carballiño''.

Estas contraccións non se realizan cando a preposición non rexe o substantivo determinado polo artigo: antes ''de os galos cantaren''.

==== Encontro do artigo coa conxunción comparativa ''ca'' ====

O encontro da conxunción comparativa ca co artigo determinado represéntase ''ca o(s), ca a(s)'' ou ''có(s), cá(s)'': ''é máis ruín ca o / có demo, Betanzos é máis pequeno ca a / cá Coruña'', aínda que a pronuncia xeral é [kɔ], [ka].

De adoptárense as formas contractas, escríbense con acento para marcar a diferenza de articulación entre ''co (con + o)'' e ''có (ca + o), cos e cós, ca'' (conxunción) e ''cá (ca + a), cás''. Así, debemos escribir ''dálle co meu'', pero ''é máis grande có meu; é máis vello ca min'', pero ''é máis vello cá miña'' etc.

Cando a conxunción vai seguida da preposición a non se representa a contracción na lingua escrita, aínda que de feito se realice na fala: ''quéreme máis a min ca a ti''. Consecuentemente, tampouco se representa a contracción cando a preposición vai contraída co artigo:'' quérolle ao meu fillo máis ca ao de ninguén, caeulle máis auga á nosa ca á deles''.

Cómpre sinalar que nos estamos a referir só ás contraccións da conxunción comparativa ''ca'', non ás de ''que'', que non se representan nunca na lingua escrita, nin cando ten valor comparativo nin con calquera outro: ''sábeme mellor a laranxa que o limón, deilles aos meus nenos máis que aos de Felisa, díxome que o teu é peor, é máis novo do que o meu''.

== O artigo indeterminado ==
  
=== Formas ===
 
O artigo indeterminado presenta as seguintes formas:

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
!
! MASCULINO
! FEMININO
|-
! SINGULAR
| &amp;nbsp;un
| &amp;nbsp;unha
|-
! PLURAL
| &amp;nbsp;uns
| &amp;nbsp;unhas
|}

=== Contraccións ===
 
As preposicións ''con'', ''de'' e ''en'' contraen co artigo indeterminado:

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
! &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;ART.&lt;br&gt;PREP.
! UN
! UNHA
! UNS
! UNHAS
|- 
! CON
| &amp;nbsp;cun
| &amp;nbsp;cunha
| &amp;nbsp;cuns
| &amp;nbsp;cunhas
|-
! DE
| &amp;nbsp;dun
| &amp;nbsp;dunha
| &amp;nbsp;duns
| &amp;nbsp;dunhas
|-
! EN
| &amp;nbsp;nun
| &amp;nbsp;nunha
| &amp;nbsp;nuns
| &amp;nbsp;nunhas
|}

Se a preposición non forma parte da mesma frase ca o artigo, non se realiza a contracción: ''de un médico estar alí, salvaríalle a vida'' (= ''de estar alí un médico, salvaríalle a vida'').

Para a resolución dos encontros das preposicións con, de e en co numeral e indefinido un, véxase 15.4.3 e 16.1.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Artigo, O]]</text>
      <sha1>ip3sqiwl1bcmd1f9b1ap2n7cbutp7zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Pronomes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4658</id>
    <revision>
      <id>20478</id>
      <parentid>17990</parentid>
      <timestamp>2021-04-02T21:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>83.49.54.106</ip>
      </contributor>
      <comment>/* Relativos, interrogativos e exclamativos */</comment>
      <origin>20478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17700" sha1="juv9jnsreygin8r2qrlk10jrq0v4h4f" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= 15. Pronomes =

== Persoais ==
 
O paradigma dos pronomes persoais establécese como segue:

=== Serie tónica ===
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-----
! ROWSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;NÚMERO&lt;/P&gt;
! ROWSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PERSOA&lt;/P&gt;
! ROWSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SUXEITO&lt;/P&gt;
! COLSPAN=&quot;4&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FORMAS OBLICUAS&lt;/P&gt;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;LIBRES&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;LIGADAS&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;NON REFL.&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;REFL.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;NON REFL.&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;REFL.&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SINGULAR&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;1ª&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;eu&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;min&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;comigo&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;2ª&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;ti&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;contigo&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;3ª&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;el, ela&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;si&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;------&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;consigo&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PLURAL&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;1ª&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;nós / nosoutros, -as&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;connosco&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;2ª&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;vós / vosoutros, -as&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;convosco&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;3ª&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;eles, elas&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;si&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;------&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;consigo&lt;/P&gt;
|}
&lt;/center&gt;
Como forma de suxeito para a segunda persoa de singular existe tamén na fala o pronome ''tu''. A escolla a favor de ''ti'' non fai senón reflectir unha elección feita xa no galego escrito; ademais, ''ti'' está desprazando a forma ''tu'' de maneira espontánea no galego falado.

Para o masculino da terceira persoa existen tamén dúas variantes: ''el'' e ''il'' (''eles'' e ''iles''). A escolla a favor da primeira, maioritaria xeográfica e demograficamente, vén sendo aceptada nos últimos tempos de forma practicamente unánime (vide [[#Paradigma dos pronomes demostrativos]]).

A forma ''el'' tamén se utiliza como neutro en construcións coma ''el é certo que chegaron ricos de Australia; el é verdade que fostes andando aos Ancares?''

Para a terceira persoa había ademais unha forma neutra ''elo'', inusual en galego moderno. Cómpre indicar que é unha forma xenuinamente galega, paralela das correspondentes formas neutras do demostrativo, aínda que o uso que ás veces se fai dela na lingua escrita sexa calco do castelán ello. A posibilidade de funcionar como suxeito probablemente non a desenvolveu nunca; hoxe só aparece formando parte dalgunhas expresións fixas, como ''estar a elo''. É preciso ter isto en conta ao usala, así como que os seus usos primitivos foron asumidos polo pronome persoal masculino e polos demostrativos neutros.

Na primeira e segunda persoas de plural utilízanse como formas non marcadas, polo tanto válidas en todos os contextos, ''nós'' e ''vós''. Ao lado delas existen tamén ''nosoutros'', ''nosoutras'' e ''vosoutros'', ''vosoutras'', aínda que cun significado específico oposto ao das outras, que desde a orixe se mantén aínda en grandes zonas do territorio lingüístico galego. ''Nosoutros'' e ''vosoutros'' delimitan un grupo, establecido no contexto ou coñecido polo interlocutor, deixando fóra dese plural (“''eu e mais estoutros”, “ti e mais esoutros''”) a todos os que non pertenzan a el;'' nós e vós'', entroques, non establecen ningunha delimitación con respecto aos demais (''imos repartir o traballo: vosoutros tallades o papel e vosoutros preparades o debuxo; nosoutras non pensamos coma el''). Esta diferenza tradicional, nalgunhas zonas de Galicia eliminouse a favor dun dos dous pronomes concorrentes (''nós'' e ''vós'' ou ''nosoutros'' e ''vosoutros''). ''Nós'' e ''vós'' son demográfica e xeograficamente maioritarias e por iso deben ser preferidas en caso de renunciar á distinción mencionada.

As formas de [[cortesía]] son ''vostede'' e ''vostedes'', que esixen verbo en terceira persoa de singular ou plural, respectivamente.

A escolla a favor destas formas vén dada xa pola tradición escrita desde o século XIX. As formas tradicionais, hoxe dificilmente recuperables, eran ''vós'' e ''el'' (''ela, eles, elas''), aínda vivas en certas zonas.

As preposicións ''en'' e ''de'' contraen co pronome persoal de terceira persoa, segundo se indica no cadro seguinte:
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; align=center
! &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; PRON.&lt;BR&gt;PREP. &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! EL
! ELA
! ELES
! ELAS
|-
! EN
| nel
| nela
| neles
| nelas
|-
! DE
| del
| dela
| deles
| delas
|}
&lt;/center&gt;
Estas contraccións non teñen lugar cando a preposición non rexe directamente o pronome: ''De eles chegaren en tempo, imos xuntos''.

=== Serie átona. ===
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-----
! ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;NÚMERO&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
! ROWSPAN=&quot;2&quot; COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PERSOA E XÉNERO&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
! COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;NON REFLEXIVO&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
! ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;REFLEX.&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
! HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;DAT.&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;ACUS.&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;4&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SINGULAR&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;1ª&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;3&quot; WIDTH=&quot;48%&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;me&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;2ª&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;che&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;te&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
| ROWSPAN=&quot;2&quot; WIDTH=&quot;20%&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;3ª&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;MASC.&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;lle&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;o, lo, no&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;se&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
| HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FEM.&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;a, la, na&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;4&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PLURAL&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;1ª&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;3&quot; WIDTH=&quot;48%&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;nos&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;2ª&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;3&quot; WIDTH=&quot;48%&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;vos&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
| ROWSPAN=&quot;2&quot; WIDTH=&quot;20%&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;3ª&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;MASC.&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;lles&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;os, los, nos&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;se&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|-----
| HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FEM.&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
| HEIGHT=&quot;14&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;as, las, nas&lt;/FONT&gt;&lt;/P&gt;
|}
&lt;/center&gt;
As formas ''o'', ''lo'' e ''no'' (cos correspondentes femininos e plurais) son variantes combinatorias, de maneira que cada unha delas aparece nuns contextos fonéticos específicos en que non poden aparecer as outras: ''lo'' úsase cando o pronome é enclítico dunha forma verbal (excluído o participio) ou pronominal rematada en ''-s'' ou ''-r'' (''coller - collelo, colles - cóllelo'') e tras o adverbio ''u'' (antes *''ub'': ''ulo?''); ''no'' úsase tras as formas verbais rematadas en ditongo (''estou - estouno facendo;fai - faino; dei - deina; deixou - deixouna''); ''o'', en fin, úsase en todos os outros casos (''collo - cólloo, collín - collino, fan - fano, non vexo - non o vexo, mal vexo - mal o vexo'', etc.).

A concorrencia dos pronomes en dativo co acusativo de terceira persoa resólvese como segue:
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; 
! &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp; ACUS.&lt;BR&gt;DAT. &amp;nbsp; &amp;nbsp; &amp;nbsp;
! O/LO
! A/LA
! OS/LOS
! AS/LAS
|-
! ME
| align=&quot;center&quot; | mo
| align=&quot;center&quot; | ma
| align=&quot;center&quot; | mos
| align=&quot;center&quot; | mas
|-
! CHE
| align=&quot;center&quot; | cho
| align=&quot;center&quot; | cha
| align=&quot;center&quot; | chos
| align=&quot;center&quot; | chas
|-
! LLE
| align=&quot;center&quot; | llo
| align=&quot;center&quot; | lla
| align=&quot;center&quot; | llos
| align=&quot;center&quot; | llas
|-
! NOS
| align=&quot;center&quot; | nolo
| align=&quot;center&quot; | nola
| align=&quot;center&quot; | nolos
| align=&quot;center&quot; | nolas
|-
! VOS
| align=&quot;center&quot; | volo
| align=&quot;center&quot; | vola
| align=&quot;center&quot; | volos
| align=&quot;center&quot; | volas
|-
! LLES
| align=&quot;center&quot; | llelo
| align=&quot;center&quot; | llela
| align=&quot;center&quot; | llelos
| align=&quot;center&quot; | llelas
|}
&lt;/center&gt;

== Posesivos ==
  
O paradigma dos pronomes posesivos presenta en galego moderno unha única serie:
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-----
! ROWSPAN=&quot;2&quot; COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PERSOA&lt;/P&gt;
! COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SINGULAR&lt;/P&gt;
! COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PLURAL&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;MASC.&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FEM.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;MASC.&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FEM.&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SING.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;1ª&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;meu&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;miña&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;meus&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;miñas&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;2ª&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;teu&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;túa&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;teus&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;túas&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;3ª&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;seu&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;súa&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;seus&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;súas&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;3&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PLUR.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;1ª&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;noso&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;nosa&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;nosos&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;nosas&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;2ª&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;voso&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;vosa&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;vosos&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;vosas&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;3ª&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;seu&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;súa&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;seus&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;súas&lt;/P&gt;
|}
&lt;/center&gt;
As formas do masculino singular ''meu, teu, seu, noso, voso, seu'', pódense usar precedidas de ''de'', sen variación de xénero ou número: ''temos tres casas de noso'' (‘da nosa propiedade’), ''é boa de seu'' (‘en por si’).

Existe tamén un posesivo de respecto, ''mi'', que acompaña a ''madre, padre'', ocasionalmente a ''tío'' e aínda a outros substantivos de tratamento (''amo, señor'').

Hai ademais unhas formas de posesivo ligadas a un distributivo, que non presentan variación de forma en relación coa categoría de persoa: ''cadanseu,	cadansúa, cadanseus, cadansúas: déronnos(a) cadanseu libro; foron miña nai e mais ela, e colleron (a) cadansúa peza de pan; compraron (a)cadanseus zapatos''.

Entre as variantes existentes na fala (''cadanseu, cadaseu, cadaunseu''), escóllese ''cadanseu'' como normativa por ser a de maior extensión xeográfica e a máis empregada.

== Demostrativos ==
  
=== Paradigma dos pronomes demostrativos ===
 
O paradigma dos pronomes demostrativos establécese como segue:
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-----
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PROX.&lt;/P&gt; 
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;NÚM.&lt;/P&gt;
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;MASC.&lt;/P&gt;
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FEM.&lt;/P&gt;
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;NEUTRO&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;I&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SING.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;este&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;esta&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;isto&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PL.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;estes&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;estas&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;---&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;II&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SING.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;ese&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;esa&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;iso&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PL.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;eses&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;esas&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;---&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;III&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SING.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aquel&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aquela&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aquilo&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PL.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aqueles&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aquelas&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;····&lt;/P&gt;
|}
&lt;/center&gt;
No galego moderno coexisten tres paradigmas de demostrativos, con distribución xeográfica propia cada un deles, ademais dalgún paradigma mixto resultado do cruzamento dos anteriores e con vixencia só en puntos illados. Estes paradigmas son os seguintes:

a) ''Este, esta, esto'' etc. É o que ocupa maior extensión xeográfica e o máis documentado nos textos galegos medievais. Aínda así, foi mirado con reticencia por coincidir en gran parte co do castelán. Na maior parte do galego de Asturias o plural do masculino é o etimolóxico: ''estos, esos, aquelos''.

b) ''Iste, esta, esto'' etc. As formas masculinas con ''i-'' (''iste, ise, aquil'' e ''il'') forman unha zona compacta que comprende a maior parte da provincia de Ourense e o sur de Lugo.

c) ''Este, esta, isto'' etc. Este sistema con hipercaracterización da forma neutra, resultado dun fenómeno fonético nada estraño ao galego, aparece en dúas áreas descontinuas moi poboadas (unha que comprende a metade sur da provincia de Pontevedra e outra o nordés da Coruña).

Tense adoptado un sistema de demostrativos con i- en todos os casos, tratando de fuxir do que se consideraba castelán ou pouco diferencial; pero o uso das formas ''ista, isa, aquila'' (e ''ila'') é abusivo, pois non existen máis ca nalgún punto illado, e mesmo alí esporadicamente, por extensión analóxica do demostrativo masculino ou neutro. Este mesmo criterio diferencialista levou a escoller como normativo o paradigma ''c)'', coas formas neutras ''isto, iso, aquilo''.

=== Combinación co indefinido ''outro'' ===

O demostrativo combínase co indefinido ''outro'', dando lugar en cada caso á formación dunha nova palabra, xa que só o segundo elemento admite morfemas de xénero e número: 
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-----
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PROX.&lt;/P&gt; 
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;NÚM.&lt;/P&gt;
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;MASC.&lt;/P&gt; 
! &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FEM&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;I&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SING.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;estoutro&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;estoutra&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PL.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;estoutros&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;estoutras&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;II&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SING.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;esoutro&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;esoutra&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PL.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;esoutros&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;esoutras&lt;/P&gt;
|-----
! ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;III&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SING.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aqueloutro&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aqueloutra&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PL.&lt;/P&gt; 
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aqueloutros&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;aqueloutras&lt;/P&gt;
|}
&lt;/center&gt;
Aínda que estas son as formas habituais para o masculino e o feminino, existen tamén as formas plenas, que son as únicas posibles para o neutro: ''estes outros, aquilo outro''.

=== Contraccións coas preposicións ''en'' e ''de'' ===

O mesmo ca o pronome persoal tónico de terceira persoa, o pronome demostrativo contrae coas preposicións ''en'' e ''de'': ''deste, neste, destoutra, nesoutra, daquilo, daqueloutros, naquela'' etc.

Estas contraccións non teñen lugar cando a preposición non rexe o substantivo ao que modifica o demostrativo: ''de estas razóns seren admitidas''.

== Cuantificadores e identificadores ==
  
=== Formas dos cuantificadores ===
&lt;blockquote&gt;
''algún, algunha, algúns, algunha''&lt;br&gt;
''abondo, abonda, abondos, abondas''&lt;br&gt;
''alguén''&lt;br&gt;
''moito, moita, moitos, moitas''&lt;br&gt;
''algo&lt;br&gt;''
''ben''&lt;br&gt;
''ningún, ningunha, ningúns, ningunhas''&lt;br&gt;
''demasiado, demasiada, demasiados, demasiadas''&lt;br&gt;
''ninguén''&lt;br&gt;
''máis''&lt;br&gt;
''nada''&lt;br&gt;
''menos''&lt;br&gt;
''ren ou res''&lt;br&gt;
''tanto, tanta, tantos, tantas''&lt;br&gt;
''un, unha, uns, unhas''&lt;br&gt;
''todo, toda, todos, todas''&lt;br&gt; 
''varios, varias 	cada; cada cal; cadaquén''&lt;br&gt;
''pouco, pouca, poucos, poucas''&lt;br&gt;
''ambos, ambas; entrambos, entrambas''&lt;br&gt;
''bastante, bastantes''&lt;br&gt;
&lt;/blockquote&gt;
  
=== Formas dos identificadores ===
&lt;blockquote&gt;
''outro,outra, outros, outras''&lt;br&gt;
''calquera; quenquera''&lt;br&gt;
''tal, tales''&lt;br&gt;
''mesmo, mesma, mesmos, mesmas''&lt;br&gt;
''propio, propia, propios, propias''&lt;br&gt; 
''o demais, a demais, os demais, as demais''&lt;br&gt;
''o máis, a máis, os máis, as máis''&lt;br&gt;
''certo,certa, certos, certas''&lt;br&gt;
''determinado, determinada, determinados, determinadas''&lt;br&gt;
&lt;/blockquote&gt;

=== Contraccións ===

''Algún'' e ''outro'', cos seus femininos e plurais, contraen coas preposicións ''en'' e ''de'': ''nalgún, nalgunha...; dalgún, dalgunha...; noutro, noutra...; doutro, doutra''... Con alguén e algo non se marca contracción na escrita.

Se o cuantificador ou o identificador está iniciado por ''un(s),unha(s) ou por o(s), a(s) (uns cantos, un pouco, o demais, o máis, ...'') as contraccións son as indicadas para os artigos (vide 14.1.2. e 14.2.2.).

O indefinido ''un(s), unha(s)'', cando actúa como adxectivo, presenta as mesmas contraccións ca o artigo indeterminado (vide 14.2.2): ''falounos duns problemas que non demos entendido; casou cun de Sarria''. Cando se usa como pronominal xeralmente represéntase a contracción coas preposicións ''de'' e ''en'', dando lugar ás formas ''dun(s), dunha(s), nun(s), nunha(s)'': ''están sempre a falar mal dun; a resposta hai que buscala nun mesmo''; por contra, non se representa na escrita a contracción coa preposición ''con'': ''tanto se comprometía con un coma con outro; cada domingo ía ao cine con unha, nunca o viamos coa mesma rapaza''.

== Relativos, interrogativos e exclamativos ==

Para o relativo e interrogativo ou exclamativo o galego ten catro formas: dúas sen variación de xénero e número, ''que'' e ''quen''; outra que admite morfema de plural, ''cal'' (pl. ''cales''); e outra que pode ter morfemas de xénero e número, ''canto (canta, cantos, cantas)''. Existe ademais un relativo posesivo ''cuxo'', que presenta flexión de xénero e número (''cuxa, cuxos, cuxas'').

Aínda que na lingua popular o relativo ''cuxo'' non ten uso, a lingua culta moderna recuperouno a partir da forma medieval ''cujo''.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Pronomes]]</text>
      <sha1>juv9jnsreygin8r2qrlk10jrq0v4h4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Numerais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4659</id>
    <revision>
      <id>16018</id>
      <parentid>16017</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 17 revisións desde [[:w:Normativa_oficial_do_galego_-_Numerais]]</comment>
      <origin>16018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3382" sha1="sannp78uikxb11ztxi2kshknjt8i00f" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
= 16. Numerais =

== Cardinais ==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
* ''cero''
* ''un/unha''
* ''dous/dúas''
* ''tres''
* ''catro''
* ''cinco''
* ''seis''
* ''sete''
* ''oito''
* ''nove''
* ''dez''
* ''once''
* ''doce''
* ''trece''
* ''catorce''
* ''quince''
* ''dezaseis''
* ''dezasete''
* ''dezaoito''
* ''dezanove''
* ''vinte''
* ''vinte e un / vinte e unha''
* ''vinte e dous / vinte e dúas'' etc.
* ''trinta''
* ''trinta e un, trinta e unha'' etc. 
* ''corenta'' 
* ''cincuenta'' 
* ''sesenta'' 
* ''setenta'' 
* ''oitenta'' 
* ''noventa'' 
* ''cen''
* ''cento un, cento unha'' etc. 
* ''douscentos / duascentas''
* ''trescentos / trescentas''
* ''catrocentos / catrocentas''
* ''cincocentos / cincocentas, quiñentos/-as'' 
* ''seiscentos / seiscentas''
* ''setecentos / setecentas''
* ''oitocentos / oitocentas''
* ''novecentos / novecentas''
* ''mil''
&lt;/div&gt;

Cando os numerais ''vinte, trinta, corenta..., noventa'', van seguidos da conxunción ''e'', contraen na pronunciación a súa vogal final coa conxunción ''e''.

''Cento, millón, billón, trillón'', aínda que expresan número, funcionan como substantivos, igual que ''ducia, decena, centena''.

Os numerais ''un, unha'', cando son adxectivos, contraen con ''de, en'' e ''con'', da mesma maneira ca os artigos indeterminados (vide 14.2.2.). Pola contra, cando son pronominais, normalmente contraen coas preposicións ''en'' e ''de'', pero non coa preposición ''con'', da mesma maneira ca o indefinido ''un(s), unha(s)'': ''equivocouse nunha ou en dúas respostas; con unha xa me abonda''.

== Ordinais ==
&lt;blockquote&gt;
''primeiro''
''segundo''
''terceiro''
''cuarto''
''quinto''
''sexto''
''sétimo''
''oitavo''
''noveno''
''décimo''
''undécimo / décimo primeiro''
''duodécimo / décimo segundo''
''décimo terceiro''
''décimo cuarto''
''décimo quinto''
''décimo sexto''
''décimo sétimo''
''décimo oitavo''
''décimo noveno''
''vixésimo''
''vixésimo primeiro''
''vixésimo segundo'' etc. 
''trixésimo'' 
''cuadraxésimo'' 
''quincuaxésimo'' 
''sesaxésimo'' 
''septuaxésimo'' 
''octoxésimo'' 
''nonaxésimo'' 
''centésimo'' 
''milésimo'' 
''millonésimo'' 
&lt;/blockquote&gt;
Todas estas formas admiten morfemas de xénero e número, que nas formas compostas só se unen ao último elemento (''décimo primeira'').

== Multiplicativos ==

&lt;blockquote&gt;
''dobre; duplo, dupla''&lt;br&gt;
''triplo, tripla''&lt;br&gt;
''cuádruplo, cuádrupla''&lt;br&gt;
''quíntuplo, quíntupla''&lt;br&gt;
''séxtuplo, séxtupla''&lt;br&gt;
''séptuplo, séptupla''&lt;br&gt;
''óctuplo, óctupla''&lt;br&gt;
''nónuplo, nónupla''&lt;br&gt;
''décuplo, décupla''&lt;br&gt;
''céntuplo, céntupla''&lt;br&gt;
&lt;/blockquote&gt;
Os restantes fórmanse mediante o cardinal correspondente seguido da palabra ''veces&quot;.

== Partitivos ==

&lt;blockquote&gt;
''medio, -a''&lt;br&gt;
''terzo, -a''&lt;br&gt;
''cuarto, -a''&lt;br&gt;
''quinto, -a''&lt;br&gt;
''sexto, -a''&lt;br&gt;
''sétimo, -a''&lt;br&gt;
''oitavo, -a''&lt;br&gt;
''noveno, -a''&lt;br&gt;
''décimo, -a''&lt;br&gt;
''onceavo, -a''&lt;br&gt;
''doceavo, -a''&lt;br&gt;
''centésimo, -a''&lt;br&gt;
''milésimo, -a''&lt;br&gt;
''millonésimo, -a''&lt;br&gt;
&lt;/blockquote&gt;

Nótese que a partir de 1/11 (e exceptuados 1/100, 1/1000,1/1.000.000) o partitivo faise engadindo ao cardinal o sufixo ''-avo:'' ''(1/16) un dezaseisavo, (2/29) dous vinte e noveavos, (7/345) sete trescentos corenta e cincoavos''.

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Numerais]]</text>
      <sha1>sannp78uikxb11ztxi2kshknjt8i00f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Verbo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4660</id>
    <revision>
      <id>16118</id>
      <parentid>16117</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 99 revisións desde [[:w:Normativa_oficial_do_galego_-_Verbo]]</comment>
      <origin>16118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57789" sha1="cme63acyvnb0h32aztj6091locl1ay3" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
&lt;H1&gt;17. Verbo &lt;/h1&gt;

==Paradigmas regulares==

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| I Conxugación || II Conxugación
| III Conxugación
|-----
| '''ANDAR''' || '''VARRER''' || '''PARTIR'''
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | INDICATIVO
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | PRESENTE
|-----
| ando || varro || parto
|-----
| andas || varres || partes
|-----
| anda || varre || parte
|-----
| andamos || varremos || partimos
|-----
| andades || varredes || partides
|-----
| andan || varren || parten
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | COPRETÉRITO
|-----
| andaba || varría || partía
|-----
| andabas || varrías || partías
|-----
| andaba || varría || partía
|-----
| andabamos || varriamos || partiamos
|-----
| andabades || varriades || partiades
|-----
| andaban || varrían || partían
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | PRETÉRITO
|-----
| andei || varrín || partín
|-----
| andaches || varriches || partiches
|-----
| andou || varreu || partiu
|-----
| andamos || varremos || partimos
|-----
| andastes || varrestes || partistes
|-----
| andaron || varreron || partiron
|}

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | ANTEPRETÉRITO
|-----
| andara || varrera || partira
|-----
| andaras || varreras || partiras
|-----
| andara || varrera || partira
|-----
| andaramos || varreramos || partiramos
|-----
| andarades || varrerades || partirades
|-----
| andaran || varreran || partiran
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | FUTURO
|-----
| andarei || varrerei || partirei
|-----
| andarás || varrerás || partirás
|-----
| andará || varrerá || partirá
|-----
| andaremos || varreremos || partiremos
|-----
| andaredes || varreredes || partiredes
|-----
| andarán || varrerán || partirán
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | POSPRETÉRITO
|-----
| andaría || varrería || partiría
|-----
| andarías || varrerías || partirías
|-----
| andaría || varrería || partiría
|-----
| andariamos || varreriamos || partiriamos
|-----
| andariades || varreriades || partiriades
|-----
| andarían || varrerían || partirían
|}

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; WIDTH=&quot;250&quot; | '''SUBXUNTIVO'''
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; WIDTH=&quot;250&quot; | PRESENTE
|-----
| ande || varra || parta
|-----
| andes || varras || partas
|-----
| ande || varra || parta
|-----
| andemos || varramos || partamos
|-----
| andedes || varrades || partades
|-----
| anden || varran || partan
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | COPRETÉRITO
|-----
| andase || varrese || partise
|-----
| andases || varreses || partises
|-----
| andase || varrese || partise
|-----
| andásemos || varrésemos
| partísemos
|-----
| andásedes || varrésedes
| partísedes
|-----
| andasen || varresen || partisen
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | FUTURO
|-----
| andar || varrer || partir
|-----
| andares || varreres || partires
|-----
| andar || varrer || partir
|-----
| andarmos || varrermos || partirmos
|-----
| andardes || varrerdes || partirdes
|-----
| andaren || varreren || partiren
|}

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | '''IMPERATIVO'''
|-----
| anda || varre || parte
|-----
| andade || varrede || partide
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | '''INFINITIVO CONXUGADO'''
|-----
| andar || varrer || partir
|-----
| andares || varreres || partires
|-----
| andar || varrer || partir
|-----
| andarmos || varrermos || partirmos
|-----
| andardes || varrerdes || partirdes
|-----
| andaren || varreren || partiren
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | '''FORMAS NOMINAIS'''
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | INFINITIVO
|-----
| andar || varrer || partir
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | XERUNDIO
|-----
| andando || varrendo || partindo
|-----
| COLSPAN=&quot;3&quot; | PARTICIPIO
|-----
| andado || varrido || partido
|}

==Observacións==

===Alternacias gráficas===

Hai algunhas alteracións gráficas reguladas polas leis de distribución de [[grafema]]s expostas en 1.2 e 1.3: ''c/qu, g/gu'' e ''z/c'' alternan na representación gráfica da raíz do verbo segundo que a [[vogal]] que siga sexa ''a, o, u'' ou ''e, i'' respectivamente:

''(sacar) saco, sacas / saque,

(delinquir) delinco, delinca / delinque, delinquía,

(segar) sego, segas / segue,

(erguer) ergo, erga / ergue, erguía,

(cazar) cazo, cazas / cace,

(cocer) cozo, coza / coce, cocía.''

===Asimilacións===

A primeira persoa de plural perde o ''-s'' cando leva enclítico opronome ''nos'': ''vémonos''.
Cando unha forma verbal rematada en ''-s'' ou en ''-r'' vai seguida polos pronomes ''lo, la, los, las'', elimínanse, por asimilación total, o ''-s'' e o ''-r'': ''cantar lo'' &gt; ''cantalo'', ''cantas la'' &gt; ''cántala''.

Para o comportamento do alomorfo ''lo'' do artigo tras formas verbais en ''–r'' ou ''–s,'' vide 14.1.1.

Cando a forma verbal remata en -''n'' estas variantes convertéronse en ''no, na, nos, nas'', e a secuencia ''nn'' simplificouse: ''comeron las'' &gt; ''coméronnas'' &gt; ''coméronas'' (cf. 14.1.1).

===Verbos en ''-cer'' e ''-cir''===

Os verbos en -''cer'' (menos ''facer'' e derivados) e en ''-cir'' (menos ''dicir'' e derivados) son completamente regulares (a menos que teñan algunha das alternancias vocálicas de que se falará máis adiante en 17.2.5). Por exemplo:

&lt;CENTER&gt;
	
{| BORDER=&quot;1&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;INDICATIVO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SUBXUNTIVO&lt;/P&gt;
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;IMPERATIVO&lt;/P&gt;
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;INDICATIVO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;SUBXUNTIVO&lt;/P&gt;
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P ALIGN=CENTER&gt;IMPERATIVO&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PRESENTE&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;COPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PRESENTE&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PRESENTE&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;COPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PRESENTE&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedezo&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecía&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeza&lt;/P&gt; ||
 || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduzo

| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducía&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduza&lt;/P&gt; ||
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeces&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecías&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedezas&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedece&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduces&lt;/P&gt; ||
&lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducías

| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduzas&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduce&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedece&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecía&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeza&lt;/P&gt; ||
 || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduce

| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducía&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduza&lt;/P&gt; ||
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecemos&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeciamos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedezamos&lt;/P&gt; ||
 || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducimos

| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciamos&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduzamos&lt;/P&gt; ||
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecedes&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeciades&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedezades&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecede&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducides&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciades&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduzades&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducide&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecen&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecían&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedezan&lt;/P&gt; || || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducen&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducían&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduzan&lt;/P&gt; ||
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;ANTEPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;INF.CONX.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;ANTEPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;INF. CONX.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecín&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecera&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecese&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecer&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducín&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducira&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducise&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducir&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeciches&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceras&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceses&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceres&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciches&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciras&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducises&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducires&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceu&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecera&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecese&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecer&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciu&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducira&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducise&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducir&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecemos&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceramos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecésemos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecermos&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducimos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducíramos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducísemos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirmos&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecestes&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerades&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecésedes&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerdes&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducistes&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducírades&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducísedes&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirdes&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceron&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceran&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecesen&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceren&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciron&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciran&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducisen&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciren&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FUTURO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;POSPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FUTURO&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;F. NOMINAIS&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FUTURO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;POSPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;FUTURO&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;F. NOMINAIS&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerei&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecería&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecer&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;INF.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirei&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciría&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducir&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;INF.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerás&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerías&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceres&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecer&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirás&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirías&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducires&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducir&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerá&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecería&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecer&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;XER.&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirá&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciría&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducir&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;XER.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceremos&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceriamos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecermos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecendo&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciremos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciriamos&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirmos&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducindo&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceredes&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceriades&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerdes&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PART.&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciredes&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciriades&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirdes&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;PART.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerán&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecerían&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedeceren&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;obedecido&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirán&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducirían&lt;/P&gt;
| &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traduciren&lt;/P&gt; || &lt;P ALIGN=CENTER&gt;traducido&lt;/P&gt;
|}
&lt;/CENTER&gt;

===Verbos con radical acabada en vogal===

====Verbos acabados en -ear, -oar====
Son completamente regulares:

NOMEAR

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| INDICATIVO || || SUBXUNTIVO || IMPERATIVO
|-----
| PRESENTE || COPRETÉRITO || PRESENTE
|
|-----
| nomeo || nomeaba || nomee ||
|-----
| nomeas || nomeabas || nomees || nomea
|-----
| nomea || nomeaba || nomee ||
|-----
| nomeamos || nomeabamos || nomeemos || nomeade
|-----
| nomeades || nomeabades || nomeedes ||
|-----
| nomean || nomeaban || nomeen ||
|-----
| PRETÉRITO || ANTEPRETÉRITO
| PRETÉRITO || INF.CONX.
|-----
| nomeei || nomeara || nomease || nomear
|-----
| nomeaches || nomearas || nomeases || nomeares
|-----
| nomeou || nomeara || nomease || nomear
|-----
| nomeamos || nomearamos || nomeásemos
| nomearmos
|-----
| nomeastes || nomearades || nomeásedes
| nomeardes
|-----
| nomearon || nomearan || nomeasen || nomearen
|-----
| FUTURO || POSPRETÉRITO || FUTURO
| F. NOMINAIS
|-----
| nomearei || nomearía || nomear
| INF.
|-----
| nomearás || nomearías || nomeares
| nomear
|-----
| nomeará || nomearía || nomear
| XER.
|-----
| nomearemos || nomeariamos || nomearmos
| nomeando
|-----
| nomearedes || nomeariades || nomeardes
| PART.
|-----
| nomearán || nomearían || nomearen
| nomeado
|}

AMONTOAR

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| INDICATIVO || || SUBXUNTIVO || IMPERATIVO
|-----
| PRESENTE || COPRETÉRITO || PRESENTE
|
|-----
| amontoo || amontoaa || amontoe ||
|-----
| amontoas || amontoabas || amontoes || amontoa
|-----
| amontoa || amontoaba || amontoe ||
|-----
| amontoamos || amontoabamos || amontoemos
| amontoade
|-----
| amontoades || amontoabades || amontoedes
|
|-----
| amontoan || amontoaban || amontoen ||
|-----
| PRETÉRITO || ANTEPRETÉRITO
| PRETÉRITO || INF.CONX.
|-----
| amontoei || amontoara || amontoase || amontoar
|-----
| amontoaches || amontoaras || amontoases
| amontoares
|-----
| amontoou || amontoara || amontoase || amontoar
|-----
| amontoamos || amontoaramos || amontoásemos
| amontoarmos
|-----
| amontoastes || amontoarades || amontoásedes
| amontoardes
|-----
| amontoaron || amontoaran || amontoasen
| amontoaren
|-----
| FUTURO || POSPRETÉRITO || FUTURO
| F. NOMINAIS
|-----
| amontoarei || amontoaría || amontoar
| INF.
|-----
| amontoarás || amontoarías
| amontoares || amontoar
|-----
| amontoará || amontoaría
| amontoar || XER.
|-----
| amontoaremos || amontoariamos || amontoarmos
| amontoando
|-----
| amontoaredes || amontoariades || amontoardes
| PART.
|-----
| amontoarán || amontoarían
| amontoaren || amontoado
|}

====Verbos acabados en ''-iar, -uar''====

Entre os acabados en ''-iar, -uar'', aínda que regulares sempre, cómpre distinguir: a) aqueles en que ''ia, io, ie ou ua, uo, ue'' son sempre ditongo (''cambio, cambia, cambie; minguo, mingua, mingüe)'', e b) os que teñen aquelas secuencias conservadas como hiato (''afío, afía,afíe'', e mesmo ''a-fi-ar'', ou ''acentúo, acentúa,acentúe'').

{| border=1 align=center
|-
! PRES. IND.
! PRES. SUBX.
! IMPERATIVO
|-
| cambio
| cambie
|
|-
| cambias
| cambie
| 
|-
| cambia
| cambie
| cambia
|-
| cambiamos
| cambiemos
|
|-
| cambiades
| cambiedes
| cambiade
|-
| cambian
| cambien
|
|}

{| border=1 align=center
|-
! PRES. IND.
! PRES. SUBX.
! IMPERATIVO
|-
| afío
| afíe
|
|-
| afías
| afíes
| afía
|-
| afía
| afíe
| 
|-
| afiamos
| afiemos
|
|-
| afiades
| afiedes
| afiade
|-
| afían
| afíen
|
|}

No resto do paradigma non hai diferenza acentual, pero foneticamente as secuencias -''ia-, -ie''- pronúncianse como ditongo nos verbos do primeiro tipo ''cam-bia-mos, cam-bia-des, cam-bia-ba, cam-bie-des, cam-bia-rei, cam-biar'',etc.) e como hiatos nos do segundo tipo (''a-fia-mos, a-fi-a-ba,a-fi-a-rei, a-fi-ar'').

Os do tipo a) constitúen o grupo maioritario; son, especialmente, os que se corresponden con substantivos en ''-io, -ia'': ''cambiar, oficiar, viciar'' etc. (cf. os substantivos correspondentes: ''cambio, oficio, vicio'' etc.).

Os do tipo b) son menos abundantes; correspóndense case sempre cos substantivos en ''-ío, -ía'': ''adiar, agoniar, arrefriar,asubiar, aviar, chiar, confiar, espiar, fiar, guiar, liar, miar,variar, vixiar'', xunto con outros membros das mesmas familias léxicas (''desconfiar,porfiar, desafiar'' etc.) (cf. os substantivos ''día, agonía,frío, asubío, avío, chío, espía, fío, guía, vixía'',etc.). Conxúganse tamén conforme este modelo ''ansiar'' e ''paliar''.

====Verbos acabados en -aer,-oer, -aír, -oír.====

''Caer'' (''decaer, recaer''),'' choer, doer'' (''condoer''), ''moer'' (''remoer''), ''proer, roer'' (''corroer''), ''oír'' (''desoír, entreoír''), ''saír'' (''sobresaír''), os derivados de ''traer'' (''atraer, distraer''...) etc., son regulares, pero intercalan un -''i''- sen valor morfolóxico entre a raíz e a desinencia, cando esta empeza por ''o'' ou por ''a''.

CAER

{| border=1 align=center
! PRES. IND
! COPRETÉR.
! PRETÉRITO
! PRES. SUBX.
! IMPERATIVO
|-
| caio
| caía
| caín
| caia
|
|-
| caes
| caías
| caíches
| caias
| cae
|-
| cae
| caía
| caeu
| caia
|
|-
| caemos
| caïamos
| caemos
| caiamos
|
|-
| caedes
| caïades
| caestes
| caiades
| caede
|-
| caen
| caían
| caeron
| caian
|
|}

MOER

{| border=1 align=center
! PRES. IND
! COPRETÉR.
! PRETÉRITO
! PRES. SUBX.
! IMPERATIVO
|-
| moio
| moía
| moín
| moia
|
|-
| moes
| moías
| moíches
| moias
| moe
|-
| moe
| moía
| moeu
| moia
|
|-
| moemos
| moïamos
| moemos
| moiamos
|
|-
| moedes
| moïades
| moestes
| moiades
| moede
|-
| moen
| moían
| moeron
| moian
|
|}

SAÍR

{| border=1 align=center
! PRES. IND
! COPRETÉR.
! PRETÉRITO
! PRES. SUBX.
! IMPERATIVO
|-
| saio
| saía
| saín
| saia
|
|-
| saes
| saías
| saíches
| saias
| sae
|-
| sae
| saía
| saíu
| saia
|
|-
| saímos
| saïamos
| saímos
| saiamos
|
|-
| saídes
| saïades
| saístes
| saiades
| saíde
|-
| saen
| saían
| saíron
| saian
|
|}

OÍR

{| border=1 align=center
! PRES. IND
! COPRETÉR.
! PRETÉRITO
! PRES. SUBX.
! IMPERATIVO
|-
| oio
| oía
| oín
| oia
|
|-
| oes
| oías
| oíches
| oias
| oe
|-
| oe
| oía
| oíu
| oia
|
|-
| oímos
| oïamos
| oímos
| oiamos
|
|-
| oídes
| oïades
| oístes
| oiades
| oíde
|-
| oen
| oían
| oíron
| oian
|
|}

==== Verbos en ''-er'' (&lt; ''-eer)'' e ''-ir'' (&lt; -''iir'') ====

Os verbos en ''-er'' (&lt; ''-eer'') e -''ir'' (&lt; -''iir''), como ''crer, descrer; ler, reler, trasler; sobreser'' e ''rir, sorrir'', son parcialmente irregulares. De todas as maneiras, cómpre ter en conta algúns encontros vocálicos que na fala e na escritura (xa desde a época medieval) se resolven en contracción. Estes encontros son os seguintes: ''-eé- &gt; -e-'' (ex.: ''leer &gt; ler''), ''-ée- &gt; -e-'' (''lees &gt; les''), ''-eí- &gt; -i-'' (''leía &gt; lía''), ''-eï- &gt; -i-'' (''leïamos &gt; liamos''), ''-íe- &gt; -i-'' (''ríes &gt; ris''), ''-ií- &gt;-i-'' (''riíches &gt; riches''), ''-iï-'' &gt; ''-i-'' (''riïamos &gt; riamos''), sempre conservando a mesma tonicidade.

LER

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| colspan=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| PRESENTE || COPRET || PRESENTE
|-----
| leo || lía || lea ||
|-----
| les || lías || lea || le
|-----
| le || lía || lea ||
|-----
| lemos || liamos || leamos ||
|-----
| ledes || liades || leades || lede
|-----
| len || lían || lean ||
|-----
| PRETÉRITO || ANTEPRETÉRITO
| PRETÉRITO || INF.CONX.
|-----
| lin || lera || lese || ler
|-----
| liches || leras || leses || leres
|-----
| leu || lera || lese || ler
|-----
| lemos || leramos || lésemos || lermos
|-----
| lestes || lerades || lésedes || lerdes
|-----
| leron || leran || lesen || leren
|-----
| FUTURO || POSPRETÉRITO || FUTURO
| F. NOMINAIS
|-----
| lerei || lería || ler || INF.
|-----
| lerás || lerías || leres
| ler
|-----
| lerás || lería || ler || XER.
|-----
| leremos || leriamos || lermos || lendo
|-----
| leredes || leriades || lerdes || PART.
|-----
| lerán || lerían || leren
| lido
|}

RIR

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| INDICATIVO || || SUBXUNTIVO || ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| PRESENTE || COPRETÉRITO || PRESENTE
|-----
| río || ría || ría
|
|-----
| ris || rías || rías || ri
|-----
| ri || ría || ría ||
|-----
| rimos || riamos || riamos ||
|-----
| rides || riades || riades || ride
|-----
| rin || rían || rían ||
|-----
| PRETÉRITO || ANTEPRETÉRITO
| PRETÉRITO || INF.CONX.
|-----
| rin || rira || rise || rir
|-----
| riches || riras || rises || rires
|-----
| riu || rira || rise || rir
|-----
| rimos || riramos || rísemos || rirmos
|-----
| ristes || rirades || rísedes || rirdes
|-----
| riron || riran || risen || riren
|-----
| FUTURO || POSPRETÉRITO || FUTURO
| F. NOMINAIS
|-----
| rirei || riría || rir || INF.
|-----
| rirás || rirías || rires
| rir
|-----
| rirás || riría || rir || XER.
|-----
| riremos || ririamos || rirmos || rindo
|-----
| riredes || ririades || rirdes || PART.
|-----
| rirán || rirían || riren
| rido
|}

Para ''ver'' e derivados, que en parte da súa conxugación habería que incluír nesta epígrafe, vide 17.3.27.

===Alternancias vocálicas no radical do verbo===

====Verbos en -er====

Os verbos en -''er'' que teñen ''-e''-, ''-o''- como últimas vogais do lexema presentan unha alternancia [‘ɛ]/[‘e], [‘ɔ]/[‘o], cando son tónicas, segundo a seguinte distribución: [‘ɛ], [‘ɔ] na 2ª e 3ª persoas de singular e na 3ª de plural do presente de indicativo; [‘e], [‘o] no resto. En posición átona son sempre pechadas.

{| border=1 align=center
|+ BEBER
|-
! PRES. IND.
! PRES. SUBX.
! IMPER.
|-
| bebo [‘e]
| beba [‘e]
|
|-
| bebes [‘ɛ]
| bebas
| bebe [‘e]
|-
| bebe [‘ɛ]
| beba [‘e]
|
|-
| ···
| ···
|
|-
| ···
| ···
| ···
|-
| beben [‘ɛ]
| beban [‘e]
|
|}

{| border=1 align=center
|+ COMER
|-
! PRES. IND.
! PRES. SUBX.
! IMPER.
|-
| como [‘o]
| coma [‘o]
|
|-
| comes [‘ɔ]
| comas [‘o]
| come [‘o]
|-
| come [‘ɔ]
| coma [‘o]
|
|-
| ···
| ···
|
|-
| ···
| ···
| ···
|-
| comen [‘ɔ]
| coman [‘o]
|
|}

Quedan excluídos desta alternancia no presente de indicativo outra serie de verbos que por razóns históricas teñen vocalismo radicaltónico, ou sempre aberto ([ɛ]: ''querer, quecer, esquecer''; [ɔ]: ''poder''), ou sempre pechado ([e]: ''deber, crer, ler'', e ''sobreser'', así como os derivados de todos eles; e, en boa parte do territorio lingüístico galego, tamén os verbos rematados en ''-ecer'': ''parecer'' etc.).

Esta alternancia non ten repercusións gráficas. Unicamente as pode ter cando, por razóns de clareza, queiramos diferenciar parellas homógrafas: ''(el) cóme / come (ti)''. Neste caso acentuarase graficamente a palabra en que apareza a vogal aberta.

====Alternancias vocálicas nos verbos en -ir====

A maioría dos verbos da terceira conxugación manteñen inalterada a última vogal do radical ao longo de todo o paradigma. Ocorre isto, sen excepción ningunha, cando é ''a'' (p''artir, invadir, sobresaír, persuadir'' etc.) ou cando é ''i'' (''finxir, incidir, dividir, transmitir, vivir, corrixir'' etc.). Para o modelo de paradigma véxase ''partir'' en 17.1.

=====Verbos con e como vogal final do lexema no infinitivo=====

Estes verbos (''advertir, servir'' etc.) poden presentar dous tipos de alternancia:

a) Hai un grupo que troca o ''e'' en ''i'' nas formas do presente de indicativo e imperativo en que a raíz é tónica e, ademais, en todo o presente de subxuntivo:

{| border=1 align=center
|+ Advertir
|-
! Presente de indicativo
! Presente de subxuntivo
! Imperativo
|-
| advirto
| advirta
|
|-
| advirtes
| advirtas
| advirte
|-
| advirte
| advirta
|
|-
| advertimos
| advirtamos
|
|-
| advertides
| advirtades
| advertide
|-
| advirten
| advirtan
|
|}

Conforme a este modelo conxúganse os seguintes verbos: ''adherir; advertir, divertir; agredir, transgredir; conferir, diferir, inferir, preferir, proferir, referir, transferir; competir, repetir; concernir, discernir; espelir; espir; dixerir, inxerir, suxerir; inserir; medir; pedir'' e derivados; ''reflectir; vestir, investir, revestir''.

b) Hai outro grupo que presenta unha variación tripla no vocalismo da raíz: en posición átona sempre é [e] (agás no presente de subxuntivo); en posición tónica hai [ɛ] nas persoas 2ª, 3ª de singular e 3ª de plural do presente de indicativo e i na persoa 1ª de singular do presente de indicativo, na 2ª de singular do imperativo e en todo o presente de subxuntivo.

{| border=1 align=center
|+ Servir
|-
! Presente de indicativo
! Presente de subxuntivo
! Imperativo
|-
| sirvo
| sirva
|
|-
| serves
| sirvas
| sirve
|-
| serve
| sirva
|
|-
| servimos
| sirvamos
|
|-
| servides
| sirvades
| servide
|-
| serven
| sirvan
|
|}

O mesmo paradigma é o dos verbos ''ferir, mentir, sentir, seguir'' e dos seus derivados e compostos: ''malferir; desmentir; asentir,consentir, resentir, conseguir, perseguir e proseguir'' (advírtase que ''conferir, inferir'' etc. non son derivados de ''ferir'', senón que se remontan á base culta latina -FERRE).

=====Verbos con u como vogal final do lexema no infinitivo=====

Os verbos que teñen ''u'' como vogal final do lexema no infinitivo(discutir, fuxir etc.) poden presentar dúas posibilidades de conxugación:

a)Verbos do tipo ''discutir''

Hai verbos en -''u...ir'' (''discutir, conducir'' etc.) que son completamente regulares e seguen o modelo de partir (vide 17.1).
Son os seguintes (a maioría deles de procedencia culta): ''argüír, asumir, atuír, -cluír'' (''concluír, excluír, incluír, recluír''), ''-cumbir'' (''incumbir, sucumbir''...), ''cumprir'' ‘completar’, -''cutir'' (''discutir, percutir, repercutir''...), ''curtir, derruír, diluír, diminuír, -ducir'' (''aducir, conducir, deducir, inducir, reducir, seducir, traducir''...), ''embutir, escapulir, esculpir, estatuír, gruñir, fluír'' e derivados (''afluír, confluír, influír,refluír''...), ''fulxir'' (e ''refulxir''), -''fundir'' (''fundir'' ‘derreter’, ''afundir, confundir, difundir, infundir, refundir''), ''imbuír, insurxir, -ludir'' (''aludir, eludir''), ''nutrir, presumir, resumir, rustrir, -stituír'' (''constituír, destituír, instituír, prostituír, reconstituír, restituír,substituír''...), -''struír'' (''construír, destruír, instruír, obstruír, reconstruír''...), ''suplir, -tribuír'' (''atribuír, contribuír, distribuír, retribuír''...), ''tupir'' e derivados (''entupir, desentupir''),''unir'' e derivados (''desunir, reunir''), ''unxir, urxir, zurcir''.

b) Verbos do tipo ''fuxir''

Hai outro grupo de verbos en ''-u...ir'', menos numeroso, que presenta unha alternancia tradicional u/o: [o] nas persoas 2ª e 3ª de singular e 3ª de plural do presente de indicativo, [u] no resto do paradigma:

{| border=1 align=center
|+ Fuxir
|-
! Presente de indicativo
! Presente de subxuntivo
! Imperativo
|-
| fuxo
| fuxa
|
|-
| foxes
| fuxas
| fuxe
|-
| foxe
| fuxa
|
|-
| fuximos
| fuxamos
|
|-
| fuxides
| fuxades
| fuxide
|-
| foxen
| fuxan
|
|}

Conforme a este modelo, conxúganse tamén os seguintes verbos: ''acudir, bulir'' (e ''rebulir''), ''cubrir'' e derivados (''descubrir, encubrir, recubrir''), ''cumprir'' ‘ser mester’, ''cuspir, durmir, engulir, fundir ‘render’, fuxir, lucir'' e derivados (''deslucir, entrelucir, relucir, translucir, tremelucir''), ''mulir, muxir, pulir, ruxir, sacudir, subir, sufrir, sumir'' (e os seus derivados ''consumir'' e ''ensumir''), ''tusir, ulir, urdir, xunguir, xurdir''.

=== Produtividade da 2ª e 3ªconxugacións ===

Mantéñense como verbos da segunda (en contraste co castelán) ''converxer, emerxer, encher, erguer, esparexer, fender, ferver, premer, render, repeler, rexer, toller, xemer''. Tamén se conservan como verbos da segunda os derivados de ''bater'' (''abater, combater, debater, rebater''), ''correr'' (''concorrer, decorrer, discorrer, escorrer, incorrer, ocorrer, percorrer, recorrer, socorrer, transcorrer''), ''romper'' (''corromper, interromper, irromper, prorromper'') e ''verter'' (''converter, inverter, perverter, reverter, subverter''; pero ''advertir'' e ''divertir''). Para ''caer'' e ''traer'' véxase 17.2.4.3 e 17.3.25, respectivamente.

Pasaron á terceira ''concibir, escribir, vivir, dicir, elixir'' e derivados, así como ''aducir, recibir'' e os restantes membros da familia léxica (véxase unha explicación máis detallada en ''dicir'', 17.3.5).

==Paradigmas dos verbos irregulares==
Os verbos considerados irregulares en galego sono por dous motivos:
* O radical do tema de perfecto (os tempos de pasado perfecto e pluscuamperfecto dos dous modos, indicativo e subxuntivo) non coincide co radical do tema de presente, que son a maior parte. O radical do tema de presente sempre coincide co radical do infinitivo;
* Cando se conxuga o verbo, aparecen tres ou catro (ata cinco) radicais distintos, como pode ser con ''ir'' (''v-ou'', ''vai-a'', ''i-des'', ''ir-ei'', ''for-a'')

===Caber===
TEMA DE PERFECTO: ''COUB-''

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P&gt;INDICATIVO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;SUBXUNTIVO&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;IMPERATIVO&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;PRESENTE&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;COPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;PRESENTE&lt;/P&gt; ||
|-----
| &lt;P&gt;caibo&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabía&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caiba&lt;/P&gt;
|
|-----
| &lt;P&gt;cabes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabías&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;caibas&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabe&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;cabe&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabía&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caiba&lt;/P&gt;|| &lt;P&gt;caiba&lt;/P&gt;
|
|-----
| &lt;P&gt;cabemos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabiamos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caibamos&lt;/P&gt;|| &lt;P&gt;caibamos&lt;/P&gt;
|
|-----
| &lt;P&gt;cabedes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabiades&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caibades&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;cabede&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;caben&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabían&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;caiban&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caiban&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;PRETÉRITO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;ANTEPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;PRETÉRITO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;INF.CONX.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;couben&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;coubera&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;coubese&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;caber&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;coubeches&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;couberas&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;coubeses&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;caberes&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;coubo&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;coubera&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;coubese&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;caber&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;coubemos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;couberamos&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;coubésemos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabermos&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;coubestes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;couberades&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;coubésedes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caberdes&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;couberon&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;couberan&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;coubesen&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;caberen&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;FUTURO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;POSPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;FUTURO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;F.NOMINAIS&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;caberei&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabería&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;couber&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;INF.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;caberás&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caberías&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;couberes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caber&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;caberá&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabería&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;couber&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;XER.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;caberemos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caberiamos&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;coubermos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabendo&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;caberedes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caberiades&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;couberdes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;PART.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;caberán&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;caberían&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;couberen&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;cabido&lt;/P&gt;
|}

=== Caer (vide 17.2.4.3) ===

=== Crer (vide 17.2.4.5) ===

===Dar=== 
TEMA DE PERFECTO: ''DE-''

{| BORDER=&quot;1&quot; ALIGN=&quot;CENTER&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | &lt;P STYLE=&quot;margin-bottom: 0cm&quot;&gt;INDICATIVO&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;SUBXUNTIVO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;IMPERATIVO&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;PRESENTE&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;COPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;PRESENTE&lt;/P&gt; ||
|-----
| dou || daba || dea ||
|-----
| &lt;P&gt;dás&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dabas&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;deas&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;dá&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;dá&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;daba&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dea&lt;/P&gt;
|
|-----
| &lt;P&gt;damos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dabamos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;deamos&lt;/P&gt;
|
|-----
| &lt;P&gt;dades&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dabades&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;deades&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;dade&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;dan&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;daban&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dean&lt;/P&gt;
|
|-----
| &lt;P&gt;PRETÉRITO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;ANTEPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;PRETÉRITO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;INF. CONX.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;dei&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dera&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dese&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;dar&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;deches&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;deras&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;deses&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;dares&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;deu&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dera&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dese&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;dar&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;demos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;deramos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;désemos&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;darmos&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;destes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;derades&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;désedes&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;dardes&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;deron&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;deran&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;desen&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;daren&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;FUTURO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;POSPRETÉRITO&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;FUTURO&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;F.NOMINAIS&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;darei&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;daría&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;der&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;INF.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;darás&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;darías&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;deres&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dar&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;dará&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;daría&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;der&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;XER.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;daremos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dariamos&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dermos&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;dando&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;daredes&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dariades&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;derdes&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;PART.&lt;/P&gt;
|-----
| &lt;P&gt;darán&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;darían&lt;/P&gt;
| &lt;P&gt;deren&lt;/P&gt; || &lt;P&gt;dado&lt;/P&gt;
|}

===Dicir===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| digo || dicía || diga ||
|-----
| dis || dicías || digas || di
|-----
| di || dicía || diga ||
|-----
| dicimos || diciamos || digamos ||
|-----
| dicides || diciades || digades || dicide
|-----
| din || dicían || digan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| dixen || dixera || dixese || dicir
|-----
| dixeches || dixeras || dixeses || dicires
|-----
| dixo || dixera || dixese || dicir
|-----
| dixemos || dixeramos || dixésemos
| dicirmos
|-----
| dixestes || dixerades || dixésedes
| dicirdes
|-----
| dixeron || dixeran || dixesen || diciren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| direi || diría || dixer || INF.
|-----
| dirás || dirías || dixeres
| dicir
|-----
| dirá || diría || dixer
| XER.
|-----
| diremos || diriamos || dixermos || dicindo
|-----
| diredes || diriades || dixerdes || PART.
|-----
| dirán || dirían || dixeren
| dito
|}

Conxúganse tamén así os derivados de ''dicir'': ''contradicir, desdicir, predicir''. No galego actual existe unha tendencia maioritaria a conxugar os verbos ''bendicir'' e ''maldicir'' de maneira totalmente regular (''bendice, bendicirá, bendiza, bendiciu'' etc.), se ben tampouco parece condenable, sobre todo no presente de indicativo e subxuntivo, a conxugación seguindo o modelo de dicir.

=== Doer (vide 17.2.4.3) ===
===Estar===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| estou || estaba || estea ||
|-----
| estás || estabas || esteas || está
|-----
| está || estaba || estea ||
|-----
| estamos || estabamos || esteamos ||
|-----
| estades || estabades || esteades || estade
|-----
| están || estaban || estean ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| estiven || estivera || estivese || estar
|-----
| estiveches || estiveras || estiveses
| estares
|-----
| estivo || estivera || estivese || estar
|-----
| estivemos || estiveramos || estivésemos
| estarmos
|-----
| estivestes || estiverades || estivésedes
| estardes
|-----
| estiveron || estiveran || estivesen || estaren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| estarei || estaría || estiver
| INF.
|-----
| estarás || estarías || estiveres
| estar
|-----
| estará || estaría || estiver
| XER.
|-----
| estaremos || estariamos || estivermos
| estando
|-----
| estaredes || estariades || estiverdes
| PART.
|-----
| estarán || estarían || estiveren
| estado
|}

Os verbos ''arrestar, contrastar, obstar, prestar, restar'', derivados latinos de STARE, por seren hoxe semanticamente opacos, son totalmente regulares: ''resto, restaba, restei''...

===Facer===

{| BORDER=&quot;1&quot; ALIGN=&quot;CENTER&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| fago || facía || faga ||
|-----
| fas || facías || fagas || fai
|-----
| fai || facía || faga ||
|-----
| facemos || faciamos || fagamos ||
|-----
| facedes || faciades || fagades || facede
|-----
| fan || facían || fagan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.&lt;/SPAN&gt;''
|-----
| fixen || fixera || fixese || facer
|-----
| fixeches || fixeras || fixeses || faceres
|-----
| fixo || fixera || fixese || facer
|-----
| fixemos || fixeramos || fixésemos
| facermos
|-----
| fixestes || fixerades || fixésedes
| facerdes
|-----
| fixeron || fixeran || fixesen || faceren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS&lt;/SPAN&gt;''
|-----
| farei || faría || fixer || INF.
|-----
| farás || farías || fixeres
| facer
|-----
| fará || faría || fixer
| XER.
|-----
| faremos || fariamos || fixermos || facendo
|-----
| faredes || fariades || fixerdes || PART.
|-----
| farán || farían || fixeren
| feito
|}

===Haber===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| hei || había || haxa ||
|-----
| has || habías || haxas || ---
|-----
| HEIGHT=&quot;1&quot; | ha, hai || había
| haxa ||
|-----
| habemos || habiamos || haxamos ||
|-----
| habedes || habiades || haxades || ---
|-----
| HEIGHT=&quot;8&quot; | han || habían || haxan
|
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| houben || houbera || houbese || haber
|-----
| houbeches || houberas || houbeses || haberes
|-----
| houbo || houbera || houbese || haber
|-----
| houbemos || houberamos || houbésemos
| habermos
|-----
| houbestes || houberades || houbésedes
| haberdes
|-----
| houberon || houberan || houbesen || haberen
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| haberei || habería || houber || INF.
|-----
| haberás || haberías || houberes
| haber
|-----
| haberá || habería || houber
| XER.
|-----
| haberemos || haberiamos || houbermos
| habendo
|-----
| haberedes || haberiades || houberdes
| PART.
|-----
| haberán || haberían || houberen
| habido
|}

===Ir===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| vou || ía || vaia ||
|-----
| vas || ías || vaias || vai
|-----
| vai || ía || vaia ||
|-----
| imos || iamos || vaiamos || vamos
|-----
| ides || iades || vaiades || ide
|-----
| van || ían || vaian ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| fun || fora || fose || ir
|-----
| fuches || foras || foses || ires
|-----
| foi || fora || fose || ir
|-----
| fomos || foramos || fósemos || irmos
|-----
| fostes || forades || fósedes || irdes
|-----
| foron || foran || fosen || iren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| irei || iría || for || INF.
|-----
| irás || irías || fores
| ir
|-----
| irá || iría || for || XER.
|-----
| iremos || iriamos || formos || indo
|-----
| iredes || iriades || fordes || PART.
|-----
| irán || irían || foren
| ido
|}

O verbo derivado latino ''preterir'' carece de motivación semántica; nas persoas en que non é defectivo conxúgase como advertir (17.2.5.2.1), e non como derivado de ''ir''.

=== Ler (vide 17.2.4.5) ===
=== Moer (vide 17.2.4.3) ===

===Oir e ouvir===

==== a) Oír (vide ademais 17.2.4.3) ====

{| border=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| oio || oía || oia ||
|-----
| oes || oías || oias || oe
|-----
| oe || oía || oia ||
|-----
| oímos || oïamos || oiamos
|
|-----
| oídes || oïades || oiades
| oíde
|-----
| oen || oían || oian ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| oín || oíra || oíse
| oír
|-----
| oíches || oíras || oíses
| oíres
|-----
| oíu || oíra || oíse
| oír
|-----
| oímos || oiramos || oísemos
| oírmos
|-----
| oístes || oirades || oísedes
| oírdes
|-----
| oíron || oíran || oísen
| oíren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| oirei || oiría || oír || INF.
|-----
| oirás || oirías || oíres
| oír
|-----
| oirá || oiría || oír
| XER.
|-----
| oiremos || oiriamos || oírmos
| oíndo
|-----
| oiredes || oiriades || oírdes
| PART.
|-----
| oirán || oirían || oíren
| oído
|}

==== b) Ouvir ====

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| ouzo || ouvía || ouza ||
|-----
| ouves || ouvías || ouzas || ouve
|-----
| ouve || ouvía || ouza ||
|-----
| Ouvimos || ouviamos || ouzamos ||
|-----
| ouvides || ouviades || ouzades || ouvide
|-----
| ouven || ouvían || ouzan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.&lt;/SPAN&gt;''
|-----
| ouvín || ouvira || ouvise || ouvir
|-----
| Ouvíches || ouviras || ouvises
| ouvires
|-----
| ouviu || ouvira || ouvise || ouvir
|-----
| Ouvimos || ouviramos || ouvísemos
| ouvirmos
|-----
| Ouvistes || ouvirades || ouvísedes
| ouvirdes
|-----
| ouviron || ouviran || ouvisen || ouviren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS&lt;/SPAN&gt;''
|-----
| ouvirei || ouviría || ouvir || INF.
|-----
| ouvirás || ouvirías || ouvires
| ouvir
|-----
| ouvirá || ouviría || ouvir
| XER.
|-----
| ouviremos || ouviriamos || ouvirmos || ouvindo
|-----
| ouviredes || ouviriades || ouvirdes || PART.
|-----
| ouvirán || ouvirían || ouviren
| ouvido
|}

===Parir===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| pairo || paría || paira ||
|-----
| pares || parías || pairas || pare
|-----
| pare || paría || paira ||
|-----
| parimos || pariamos || pairamos ||
|-----
| parides || pariades || pairades || paride
|-----
| paren || parían || pairan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| parín || parira || parise || parir
|-----
| Pariches || pariras || parises || parires
|-----
| pariu || parira || parise || parir
|-----
| parimos || pariramos || parísemos
| parirmos
|-----
| paristes || parirades || parísedes
| parirdes
|-----
| pariron || pariran || parisen || pariren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| parirei || pariría || parir || INF.
|-----
| parirás || parirías || parires
| parir
|-----
| parirá || pariría || parir
| XER.
|-----
| pariremos || paririamos || parirmos || parindo
|-----
| pariredes || paririades || parirdes || PART.
|-----
| parirán || parirían || pariren
| parido
|}

===Poder===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| podo || podía || poida ||
|-----
| podes || podías || poidas || pode
|-----
| pode || podía || poida ||
|-----
| podemos || podiamos || poidamos ||
|-----
| Podedes || podiades || poidades || podede
|-----
| poden || podían || poidan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| puiden || puidera || puidese || poder
|-----
| puideches || puideras || puideses || poderes
|-----
| puido || puidera || puidese || poder
|-----
| puidemos || puideramos || puidésemos
| podermos
|-----
| puidestes || puiderades || puidésedes
| poderdes
|-----
| Puideron || puideran || puidesen || poderen
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| poderei || podería || puider || INF.
|-----
| poderás || poderías || puideres
| poder
|-----
| poderá || podería || puider
| XER.
|-----
| poderemos || poderiamos || puidermos
| podendo
|-----
| poderedes || poderiades || puiderdes
| PART.
|-----
| poderán || poderían || puideren
| podido
|}

=== Poñer e pór ===

==== a) Poñer ====

&lt;CENTER&gt;
	
{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| poño || poñía || poña
|
|-----
| pos || poñías || poñas
| pon
|-----
| pon || poñía || poña
|
|-----
| poñemos || poñiamos || poñamos
|
|-----
| poñedes || poñiades || poñades
| poñede
|-----
| poñen || poñían
| poñan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| puxen || puxera || puxese || poñer
|-----
| puxeches || puxeras || puxeses || poñeres
|-----
| puxo || puxera || puxese || poñer
|-----
| puxemos || puxeramos || puxésemos
| poñermos
|-----
| puxestes || puxerades || puxésedes
| poñerdes
|-----
| puxeron || puxeran || puxesen || poñeren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| poñerei || poñería
| puxer || INF.
|-----
| poñerás || poñerías
| puxeres || poñer
|-----
| poñerá || poñería
| puxer || XER.
|-----
| poñeremos || poñeriamos
| puxermos || poñendo
|-----
| poñeredes || poñeriades
| puxerdes || PART.
|-----
| poñerán || poñerían
| puxeren || posto
|}
&lt;/CENTER&gt;

==== b) Pór ====

	
{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| poño || puña || poña
|
|-----
| pos || puñas || poñas || pon
|-----
| pon || puña || poña ||
|-----
| pomos || puñamos || poñamos
|
|-----
| pondes || puñades || poñades
| ponde
|-----
| pon || puñan || poñan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| puxen || puxera || puxese || pór
|-----
| puxeches || puxeras || puxeses || pores
|-----
| puxo || puxera || puxese || pór
|-----
| puxemos || puxeramos || puxésemos
| pormos
|-----
| puxestes || puxerades || puxésedes
| pordes
|-----
| puxeron || puxeran || puxesen || poren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| porei || poría || puxer || INF.
|-----
| porás || porías || puxeres
| pór
|-----
| porá || poría || puxer
| XER.
|-----
| poremos || poriamos || puxermos || pondo
|-----
| poredes || poriades || puxerdes || PART.
|-----
| porán || porían || puxeren
| posto
|}

Conxúganse igual que ''poñer'' e ''pór'' os seus derivados,tanto os formados con prefixos cultos coma cos populares. Así, os formados con ''ante-, a-, com-, contra-, de-, descom-, dis-, ex-, im-, indis-, o-,predis-, presu-, pro-, re-, recom-, su-, super-, tras-, xusta-''.

===Pracer===

	
{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| prazo || pracía || praza ||
|-----
| praces || pracías || prazas || prace
|-----
| prace || pracía || praza ||
|-----
| pracemos || praciamos || prazamos ||
|-----
| Pracedes || praciades || prazades || pracede
|-----
| pracen || pracían || prazan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| prouguen || prouguera || prouguese || pracer
|-----
| prougueches || prougueras || prougueses
| praceres
|-----
| prougo || prouguera || prouguese || pracer
|-----
| prouguemos || prougueramos || prouguésemos
| pracermos
|-----
| prouguestes || prouguerades || prouguésedes
| pracerdes
|-----
| prougueron || prougueran || prouguesen
| praceren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| pracerei || pracería || prouguer
| INF.
|-----
| Pracerás || pracerías || prougueres
| pracer
|-----
| pracerá || pracería || prouguer
| XER.
|-----
| praceremos || praceriamos || prouguermos
| pracendo
|-----
| praceredes || praceriades || prouguerdes
| PART.
|-----
| Pracerán || pracerían || prougueren
| pracido
|}

Os derivados ''apracer'', ''compracer'' e ''despracer'' son regulares en todo o paradigma.

===Querer===
	
{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| quero || quería || queira ||
|-----
| queres || querías || queiras || quere
|-----
| quere || quería || queira ||
|-----
| queremos || queriamos || queiramos ||
|-----
| queredes || queriades || queirades || querede
|-----
| queren || querían || queiran ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| quixen || quixera || quixese || querer
|-----
| quixeches || quixeras || quixeses || quereres
|-----
| quixo || quixera || quixese || querer
|-----
| quixemos || quixeramos || quixésemos
| querermos
|-----
| quixestes || quixerades || quixésedes
| quererdes
|-----
| quixeron || quixeran || quixesen || quereren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| quererei || querería || quixer
| INF.
|-----
| Quererás || quererías || quixeres
| querer
|-----
| quererá || querería || quixer
| XER.
|-----
| quereremos || quereriamos || quixermos
| querendo
|-----
| quereredes || quereriades || quixerdes
| PART.
|-----
| Quererán || quererían || quixeren
| querido
|}

Os derivados cultos de ''querer'' (''adquirir, inquirir,requirir'') son inmotivados semanticamente; seguen por tanto a lei xeral deincorporación de verbos cultos (vide 17.2.6).

=== Rir (vide 17.2.4.5) ===
=== Roer (vide 17.2.4.3) ===
===Saber===
&lt;CENTER&gt;
	
{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| sei || sabía || saiba ||
|-----
| sabes || sabías || saibas || sabe
|-----
| sabe || sabía || saiba ||
|-----
| Sabemos || sabiamos || saibamos ||
|-----
| sabedes || sabiades || saibades || sabede
|-----
| saben || sabían || saiban ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| souben || soubera || soubese || saber
|-----
| soubeches || souberas || soubeses || saberes
|-----
| soubo || soubera || soubese || saber
|-----
| soubemos || souberamos || soubésemos
| sabermos
|-----
| soubestes || souberades || soubésedes
| saberdes
|-----
| souberon || souberan || soubesen || saberen
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| saberei || sabería || souber || INF.
|-----
| saberás || saberías || souberes
| saber
|-----
| saberá || sabería || souber
| XER.
|-----
| saberemos || saberiamos || soubermos
| sabendo
|-----
| saberedes || saberiades || souberdes
| PART.
|-----
| saberán || saberían || souberen
| sabido
|}
&lt;/CENTER&gt;

=== Saír (vide 17.2.4.3 e 17.3.1, caberei) ===
===Ser===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRETÉRITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| son || era || sexa ||
|-----
| es [&quot;ä] || eras || sexas || sé
|-----
| é [&quot;ä] || era || sexa
|
|-----
| somos || eramos || sexamos ||
|-----
| sodes || erades || sexades || sede
|-----
| son || eran || sexan ||
|-----
| ''PRETÉRITO'' || ''ANTEPRETÉRITO''
| ''PRETÉRITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| fun || fora || fose || ser
|-----
| fuches || foras || foses || seres
|-----
| foi || fora || fose || ser
|-----
| fomos || foramos || fósemos || sermos
|-----
| fostes || forades || fósedes || serdes
|-----
| foron || foran || fosen || seren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| serei || sería || for || INF.
|-----
| serás || serías || fores
| ser
|-----
| será || sería || for || XER.
|-----
| seremos || seriamos || formos || sendo
|-----
| seredes || seriades || fordes || PART.
|-----
| serán || serían || foren
| sido
|}

O verbo defectivo ''sobreser'', por ser inmotivado semanticamente, é regular nos tempos e persoas en que se conxuga (vide 17.2.4.5).

===Ter===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| teño || tiña || teña
|
|-----
| tes || tiñas || teñas || ten
|-----
| ten || tiña || teña ||
|-----
| temos || tiñamos || teñamos
|
|-----
| tendes / tedes || tiñades || teñades
| tende / tede
|-----
| teñen || tiñan || teñan
|
|-----
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''ANTEPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| tiven || tivera || tivese || ter
|-----
| Tiveches || tiveras || tiveses || teres
|-----
| tivo || tivera || tivese || ter
|-----
| tivemos || tiveramos || tivésemos
| termos
|-----
| tivestes || tiverades || tivésedes
| terdes
|-----
| tiveron || tiveran || tivesen || teren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| terei || tería || tiver || INF.
|-----
| terás || terías || tiveres
| ter
|-----
| terá || tería || tiver
| XER.
|-----
| teremos || teriamos || tivermos || tendo
|-----
| teredes || teriades || tiverdes || PART.
|-----
| terán || terían || tiveren
| tido
|}

Os derivados ''abster, ater, conter, deter, entreter, manter, reter'' e ''soster'' conxúganse igual.

===Traer===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| traio || traía || traia ||
|-----
| traes || traías || traias || trae
|-----
| trae || traía || traia ||
|-----
| traemos || traïamos || traiamos
|
|-----
| traedes || traïades || traiades
| traede
|-----
| traen || traían || traian ||
|-----
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''ANTEPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| trouxen || trouxera || trouxese || traer
|-----
| trouxeches || trouxeras || trouxeses
| traeres
|-----
| trouxo || trouxera || trouxese || traer
|-----
| trouxemos || trouxeramos || trouxésemos
| traermos
|-----
| trouxestes || trouxerades || trouxésedes
| traerdes
|-----
| trouxeron || trouxeran || trouxesen || traeren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| traerei || traería || trouxer
| INF.
|-----
| traerás || traerías || trouxeres
| traer
|-----
| traerá || traería || trouxer
| XER.
|-----
| traeremos || traeriamos || trouxermos
| traendo
|-----
| traeredes || traeriades || trouxerdes
| PART.
|-----
| traerán || traerían || trouxeren
| traído
|}
Os derivados ''abstraer, atraer, contraer, distraer, extraer, retraer'' e ''subtraer,'' por seren semanticamente inmotivados, son regulares en todos os tempos: ''distraio, distraía, distraín, distraera, distraerei, distraería, distraia, distraese, distraer'' (vide 17.2.4.3).

===Valer===

{| ALIGN=&quot;center&quot; BORDER=&quot;1&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| vallo || valía || valla ||
|-----
| vales || valías || vallas || vale
|-----
| vale || valía || valla ||
|-----
| valemos || valiamos || vallamos ||
|-----
| valedes || valiades || vallades || valede
|-----
| valen || valían || vallan ||
|-----
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''ANTEPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| valín || valera || valese || valer
|-----
| valiches || valeras || valeses || valeres
|-----
| valeu || valera || valese || valer
|-----
| valemos || valeramos || valésemos
| valermos
|-----
| valestes || valerades || valésedes
| valerdes
|-----
| valeron || valeran || valesen || valeren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| valerei || valería || valer || INF.
|-----
| valerás || valerías || valeres
| valer
|-----
| valerá || valería || valer
| XER.
|-----
| valeremos || valeriamos || valermos || valendo
|-----
| valeredes || valeriades || valerdes || PART.
|-----
| valerán || valerían || valeren
| valido
|}
Conxúgase da mesma manerira que valer o derivado ''equivaler.''

===Ver===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| vexo || vía || vexa ||
|-----
| ves || vías || vexas || ve
|-----
| ve || vía || vexa ||
|-----
| vemos || viamos || vexamos ||
|-----
| vedes || viades || vexades || vede
|-----
| ven || vían || vexan ||
|-----
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''ANTEPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''INF.CONX.''
|-----
| vin || vira || vise || ver
|-----
| viches || viras || vises || veres
|-----
| viu || vira || vise || ver
|-----
| vimos || viramos || vísemos || vermos
|-----
| vistes || virades || vísedes || verdes
|-----
| viron || viran || visen || veren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| verei || vería || vir || INF.
|-----
| verás || verías || vires
| ver
|-----
| verá || vería || vir || XER.
|-----
| Veremos || veriamos || virmos || vendo
|-----
| veredes || veriades || virdes || PART.
|-----
| verán || verían || viren
| visto
|}

Conxúganse igual os derivados motivados: '' entrever, prever,rever. Prover ''conxúgase como ''ver'' nos tempos do tema depresente e nas formas nominais (''provexo, prov&amp;eacute;s...; prov&amp;iacute;a...; proverei...''), mentres que nos temposdo tema de perfecto tende a facerse regular: ''prov&amp;iacute;n, proviches,proveu, provemos, provestes, proveron; provera, '' etc.; ''provese,''etc.;''prover'' etc.

===Vir===

{| BORDER=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot;
|-----
| COLSPAN=&quot;2&quot; | INDICATIVO || SUBXUNTIVO
| ROWSPAN=&quot;2&quot; | IMPERATIVO
|-----
| ''PRESENTE'' || ''COPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRESENTE''
|-----
| veño || viña || veña
|
|-----
| vés || viñas || veñas
| ven
|-----
| vén || viña || veña
|
|-----
| vimos || viñamos || veñamos
|
|-----
| vindes / vides || viñades || veñades
| vinde / vide
|-----
| veñen || viñan || veñan
|
|-----
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || ''ANTEPRET&amp;Eacute;RITO''
| ''PRET&amp;Eacute;RITO'' || INF.CONX.''
|-----
| vin || vi&amp;ntilde;era || vi&amp;ntilde;ese
| vir
|-----
| Vi&amp;ntilde;eches || vi&amp;ntilde;eras || vi&amp;ntilde;eses
| vires
|-----
| veu || vi&amp;ntilde;era || vi&amp;ntilde;ese
| vir
|-----
| Vi&amp;ntilde;emos || vi&amp;ntilde;eramos || vi&amp;ntilde;&amp;eacute;semos
| virmos
|-----
| vi&amp;ntilde;estes || vi&amp;ntilde;erades || vi&amp;ntilde;&amp;eacute;sedes
| virdes
|-----
| vi&amp;ntilde;eron || vi&amp;ntilde;eran || vi&amp;ntilde;esen
| viren
|-----
| ''FUTURO'' || ''POSPRETÉRITO''
| ''FUTURO'' || ''F.NOMINAIS''
|-----
| virei || vir&amp;iacute;a || vi&amp;ntilde;er
| INF.
|-----
| vir&amp;aacute;s || vir&amp;iacute;as || vi&amp;ntilde;eres
| vir
|-----
| vir&amp;aacute; || vir&amp;iacute;a || vi&amp;ntilde;er
| XER.
|-----
| viremos || viriamos || vi&amp;ntilde;ermos
| vindo
|-----
| viredes || viriades || vi&amp;ntilde;erdes
| PART.
|-----
| vir&amp;aacute;n || vir&amp;iacute;an || vi&amp;ntilde;eren
| vido
|}

Conx&amp;uacute;ganse igual os derivados de ''vir'' (''advir, convir,contravir, desconvir, devir, desavir, intervir, previr, provir, reconvir,sobrevir''), a&amp;iacute;nda que no tema de
perfecto alg&amp;uacute;ns deles tendan a conxugarse polo modelo regular (ver ''advertir,'' en 17.2.5.2.1).

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Verbo]]</text>
      <sha1>cme63acyvnb0h32aztj6091locl1ay3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Adverbios e locucións adverbiais</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4661</id>
    <revision>
      <id>16148</id>
      <parentid>16147</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 29 revisións desde [[:w:Normativa_oficial_do_galego_-_Adverbios_e_locucións_adverbiais]]</comment>
      <origin>16148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4207" sha1="dler5p76zw3x2cc0v9la1yj3fx379r9" xml:space="preserve">{{Nobots}}
{{Normativa oficial do galego}}
=18. Adverbios e locucións  adverbiais =
==De lugar==

''&amp;aacute; beira''

''a car&amp;oacute;n''

''a contram&amp;aacute;n''

''a rente(s)''

''abaixo''

''ac&amp;aacute;''

''ac&amp;oacute;''

''acol&amp;aacute;''

''adiante''

''a&amp;iacute;''

''al&amp;aacute;''

''al&amp;eacute;n''

''algures''

''al&amp;iacute;''

''al&amp;oacute;''

''ao lado / &amp;oacute; lado''

''ao p&amp;eacute; / &amp;oacute; p&amp;eacute;''

''ao redor / &amp;oacute; redor''

''aqu&amp;eacute;n''

''aqu&amp;iacute;''

''arredor''

''arriba''

''atr&amp;aacute;s''

''avante''

''cerca''

''debaixo''

''dentro''

''derredor''

''derriba''

''detr&amp;aacute;s''

''diante''

''embaixo''

''en fronte''

''encima''

''enriba''

''f&amp;oacute;ra''

''lonxe''

''ningures''

''onde''

''preto''

''u?''

''vela&amp;iacute;''

''velaqu&amp;iacute;''

''xalundes''

'''U.''' Este adverbio interrogativo s&amp;oacute; se usa seguido de artigo determinado ou formas &amp;aacute;tona do pronome persoal de 3&amp;ordf; persoa en enunciados sen verbo: ''u-lo meu sombreiro?; tr&amp;aacute;eme a chaqueta, e ula? ''Pero non ''*ulos puxeches?''
==De tempo==

''a	cada canto''

''a	cada pouco''

''a	deshora''

''a	destempo''

''a	diario''

''a	mi&amp;uacute;do''

''a	tempo''

''acot&amp;iacute;o''

''agora''

''a&amp;iacute;nda''

''antano''

''antes''

''antes	de antonte''

''antonte''

''ao outro d&amp;iacute;a / &amp;oacute; outro	d&amp;iacute;a''

''ao pouco / &amp;oacute; pouco''

''ao raro / &amp;oacute; raro''

''aos poucos / &amp;oacute;s poucos''

''arestora''

''arreo''

''&amp;aacute;s	veces''

''asemade''

''atr&amp;aacute;s''

''axi&amp;ntilde;a''

''cando''

''cedo''

''cerca''

''daquela''

''de al&amp;iacute; a pouco''

''de aqu&amp;iacute; a pouco''

''de cami&amp;ntilde;o''

''de cando en cando''

''de cando en vez''

''de momento''

''de raro en raro''

''de tempo en tempo''

''de vez en cando''

''decontado''

''decontino''

''decote''

''decot&amp;iacute;o''

''deica pouco''

''deica un pouco''

''deseguida''

''deseguido''

''despois''

''detr&amp;aacute;s''

''diante''

''en diante''

''en tempo''

''endexamais''

''endoutro d&amp;iacute;a''

''enseguida''

''ent&amp;oacute;n''

''entrementres''

''hogano''

''hoxe''

''hoxe en d&amp;iacute;a''

''inda''

''logo''

''ma&amp;ntilde;&amp;aacute;''

''mentres''

''namentres''

''noutrora''

''nunca''

''o outro antonte''

''onte''

''outrora''

''para o outro d&amp;iacute;a''

''pasadoma&amp;ntilde;&amp;aacute;''

''por veces''

''pouco a pouco''

''pouco e pouco''

''preto''

''pronto''

''seguido''

''sempre''

''tarde''

''trasantonte''

''xa''

''xacando''

''xamais''

== De cantidade e precisi&amp;oacute;n ==

''a medias''

''abondo''

''algo''

''apenas''

''bastante''

''ben''

''canto''

''case''

''casemente''

''dabondo''

''de m&amp;aacute;is''

''de menos''

''de sobra''

''de todo''

''demasiado''

''logo''

''m&amp;aacute;is''

''malamente''

''medio''

''menos''

''mesmamente''

''mesmo''

''moi''

''moito''

''nada''

''por a&amp;iacute;''

''pouco''

''s&amp;oacute;''

''soamente''

''talmente''

''tan''

''tanto''

''xustamente''

''xusto''

==De modo==

''a correr''

''a dereitas''

''a eito''

''a escape''

''a feito''

''&amp;aacute; fin''

''&amp;aacute; mantenta''

''&amp;aacute; pr&amp;eacute;sa''

''a prop&amp;oacute;sito''

''a treo''

''adrede''

''amodo''

''ao cabo / &amp;oacute; cabo''

''ao chou / &amp;oacute; chou''

''ao dereito / &amp;oacute; dereito''

''ao fin / &amp;oacute; fin''

''ao xeito / &amp;oacute; xeito''

''&amp;aacute;s pr&amp;eacute;sas''

''&amp;aacute;s toas''

''asemade''

''as&amp;iacute;''

''ben''

''como''

''de balde''

''de face''

''de golpe''

''de pronto''

''de prop&amp;oacute;sito''

''de repente''

''de socate''

''de socato''

''de s&amp;uacute;peto''

''devagar''

''en balde''

''engorde''

''gratis''

''mal''

''mellor''

''paseni&amp;ntilde;o''

''peor''

''secas&amp;iacute;''

Adverbios en -'''mente'''. Os adverbios de modo constit&amp;uacute;en unha serie aberta.

== De afirmación ==

''abofé''

''así mesmo''

''de certo''

''si''

''tamén''

''xaora''

== De negaci&amp;oacute;n ==

''nin''

''non''

''non xa''

''sequera''

''tampouco''
	
== De d&amp;uacute;bida ==

''acaso''

''ao mellor / &amp;oacute; mellor''

''disque''

''poida que''

''quizabes''

''quizais''

''se cadra''

''se callar''

''seica''

''talvez''

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Adverbios e locucións adverbiais]]</text>
      <sha1>dler5p76zw3x2cc0v9la1yj3fx379r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Preposicións e locucións prepositivas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4662</id>
    <revision>
      <id>16160</id>
      <parentid>16159</parentid>
      <timestamp>2017-02-22T07:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 11 revisións desde [[:w:Normativa_oficial_do_galego_-_Preposicións_e_locucións_prepositivas]]</comment>
      <origin>16160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1968" sha1="673x3zmb94av2gx6dvdmjveul4lupin" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
'''Preposicións e locucións prepositivas'''.

&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 3; column-count: 3;&quot;&gt;
*''a''
*''á beira de''
*''a carón de''
*''a causa de''
*''a diferenza de''
*''a forza de''
*''a par de''
*''á parte de''
*''a pesar de''
*''a poder de''
*''a por de''
*''a prol de''
*''a rente(s) de''
*''a respecto de''
*''a son de''
*''a través de''
*''abaixo de''
*''acerca de''
*''ademais de''
*''aga''
*''agás''
*''alén de''
*''amais de''
*''ante''
*''antes de''
*''ao par de / ó par de''
*''ao pé de / ó pé de''
*''ao redor de / ó redor''
*''de''
*''após''
*''aquén de''
*''arredor de''
*''arriba de''
*''ata''
*''até''
*''atrás de''
*''baixo''
*''baixo de''
*''bardante''
*''bardante de''
*''beira de''
*''cabo''
*''cabo de''
*''canda''
*''canto a''
*''cara a''
*''cas''
*''cas de''
*''cerca de''
*''cima de''
*''co gallo de''
*''con''
*''con respecto a''
*''conforme''
*''consonte''
*''contra''
*''contra de''
*''de''
*''de par de''
*''debaixo de''
*''deica''
*''dende''
*''dentro de''
*''derredor de''
*''derriba de''
*''des''
*''desde''
*''despois de''
*''detrás de''
*''diante de''
*''durante''
*''en''
*''en canto a''
*''en favor de''
*''en fronte de''
*''en lugar de''
*''en par de''
*''en troques de''
*''en vez de''
*''encima de''
*''encol de''
*''enriba de''
*''entre''
*''excepto''
*''fóra''
*''fóra de''
*''fronte a''
*''lonxe de''
*''malia''
*''mediante''
*''menos''
*''no canto de''
*''onda''
*''para''
*''perante''
*''por''
*''por ante''
*''por causa de''
*''por cousa de''
*''por culpa de''
*''por medio de''
*''por mor de''
*''preto de''
*''quitando''
*''respecto a''
*''respecto de''
*''riba de''
*''sacado''
*''sacando''
*''salvante''
*''salvo''
*''segundo''
*''sen''
*''senón''
*''so''
*''sobre''
*''sobre de''
*''tocante a''
*''tras''
*''tras de''
*''verbo de''
*''xunta''
*''xunto a''
*''xunto de''
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Normativa oficial do galego|Preposicións e locucións prepositivas]]</text>
      <sha1>673x3zmb94av2gx6dvdmjveul4lupin</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Conxuncións e locucións conxuntivas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4663</id>
    <revision>
      <id>21034</id>
      <parentid>21032</parentid>
      <timestamp>2023-06-07T20:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3443" sha1="8idiymekd00hyyddx2tn7paxxxfppt1" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
=20. Conxunci&amp;oacute;ns e locuci&amp;oacute;ns conxuntivas =

==Copulativas==

''a mais''

''e''

''e mais''

''mais''

''nin''
	
==Disxuntivas e distributivas==

''ben...ben''

''cal...cal''

''nin...nin''

''ora...ora''

''ou''

''ou...ou''

''(que)...que''

''quer...quer''

''volta...volta''

''xa...	xa''

==Adversativas==

''a menos'' 

''aga que''

''ag&amp;aacute;s que''

''agora ben''

''agora que''

''a&amp;iacute;nda que''

''as&amp;iacute; e todo''

''bardante que''

''con todo''

''e iso que''

''emporiso''

''en troques''

''excepto que''

''f&amp;oacute;ra de que''

''inda que''

''mais''

''menos que''

''no entanto''

''non obstante''

''ora ben''

''ora que''

''pero''

''por&amp;eacute;n''

''por iso''

''quitado que, quitando que''

''sacado que, sacando que''

''sen&amp;oacute;n''

''sen&amp;oacute;n que''

''s&amp;oacute; que''

==Concesivas==

''a pesar de que''

''a pouco que''

''a&amp;iacute;nda que''

''as&amp;iacute;''

''ben que''

''inda que''

''m&amp;aacute;is que''

''mal que''

''mesmo que''

''nin que''

''por'' (+ adxectivo) ''que''

''por m&amp;aacute;is que''

''por moito que''

''por pouco que''

==Condicionais==

''a menos que''

''a nada que''

''a non ser que''

''a non ser se''

''a pouco que''

''aga que''

''aga se''

''ag&amp;aacute;s que''

''ag&amp;aacute;s se''

''bardante que''

''cando''

''caso de que''

''catar se''

''con que''

''con tal de que''

''con tal que''

''de non ser que''

''de non ser se''

''en caso de que''

''excepto que''

''excepto se''

''onda non''

''quitado que''

''quitado se''

''quitando que''

''quitando se''

''sacado que''

''sacado se''

''sacando que''

''sacando se''

''salvo que''

''salvo se''

''se''

''sempre que''

''sen&amp;oacute;n que''

==Causais==

''Como''

''como queira que''

''dado que''

''pois''

''pois que''

''por causa de que''

''por cousa de que''

''por culpa de que''

''por mor de que''

''porque''

''posto que''

''que''

''visto que''

''xa que''

==Consecutivas==

''(as&amp;iacute;) pois''

''(as&amp;iacute;) que''

''conque''

''daquela''

''de a&amp;iacute; que''

''de forma que''

''de maneira que''

''de modo que''

''de xeito que''

''ent&amp;oacute;n''

''logo''

''polo tanto''

''por conseguinte''

''por tanto''

''tan(to)... que''

''xa que logo''

==Finais==

''a fin de que''

''a que''

''en favor de que''

''para que''

''porque''

''que''

==Locativas==

''Onde''

''onde queira que''

	
==Temporais==

''antes de que''

''antes que''

''ao que / &amp;oacute; que''

''apenas''

''asemade''

''as&amp;iacute; que''

''ata que''

''at&amp;eacute; que''

''axi&amp;ntilde;a que''

''cada vez que''

''cando''

''cando queira que''

''decontado que''

''deica que''

''dende que''

''des que''

''desde que''

''deseguida que''

''despois de que''

''despois que''

''en tanto''

''entre tanto''

''entrementres''

''inda ben non''

''logo que''

''mal''

''mentres''

''mentres tanto''

''namentres''

''non ben''

''(por) en canto''

''sempre que''

''tan presto''

''tan pronto''

==Modais==

''(as&amp;iacute;) como''

''ben como''

''coma se''

''como queira que''

''como se''

''conforme''

''consonte''

''de forma que''

''de maneira que''

''de modo que''

''de xeito que''

''malcomo''

''segundo''

''sen que''

''(tal) cal''

''(tal) como''

''tal e como''

==Comparativas==

''ca''

''que''

''do que''

''coma''

''como''

==Completivas==

''que''

''se''


[[Categoría:Normativa oficial do galego|Conxuncións e locucións conxuntivas]]</text>
      <sha1>8idiymekd00hyyddx2tn7paxxxfppt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Glosario</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4668</id>
    <revision>
      <id>19570</id>
      <parentid>16279</parentid>
      <timestamp>2019-04-05T18:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Santa Compaña]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15356" sha1="a06wxfj0cmxhytn283fk4n055rww3p7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;center&gt;'''GLOSARIO'''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/center&gt;


&lt;div class=prose&gt;

{{Versaleta|Abó}}, abuelo&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Abofé}}, á fe mia.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Abondo}}, bastante, sobrado, en abundancia.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Adoito}}, donde estoy siempre; úsase tambien esta palabra en el sentido de acostumbrado, como se ve en el refran: ''O que n' está adoito âs bragas as costuras lle fan llagas'', otros dicen ''ó que non está afeito'', etc.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Afacer}}, Afacerse, acostumbrarse.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Agarimo}}, amparo, apoyo cariñoso. Se dice de un huérfano, que ''está sin agarimo.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Agoirar}}, presagiar, predecir malos sucesos.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Aló}}, allá.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Alomear}}, alumbrar, y algunas veces resplandecer, brillar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Alleo}}, ageno, lo que es de otro.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Amoras}}, mora silvestre ó de zarza; á la verdadera mora, le llaman ''amora castellana.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Antroido}}, carnaval: se usa tambien en sentido burlesco, pues á una persona ridícula y risible le dicen ''parece un antroido!'': ''ay! qué'' ''antroido!'' frases ambas que equivalen, á ''parece una máscara!'' ''vaya una máscara!''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Antroidada}}, carnavalada, y tambien cosa descabellada.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Año}}, corderillo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Apurrar}}, azuzar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Arrepuiñadas}}, erizadas. En gallego tiene mas fuerza y se dice, ''carnes arrepuiñadas'', que equivale á lo que en castellano, ''carne de gallina.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Atruxar}}, gritar alegremente; viene de ''aturuxo'', grito de alegria con que concluyen en las fiestas y ''ruadas,'' sus cantares los aldeanos.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Arrescender}}, oler bien. Se dice de una rosa que ''arrescende.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Axexar}}, mirar con curiosidad creyendo que nadie observa al que mira.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bagoas}}, lágrimas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Balar}}, balar, oscilar. Los aldeanos dicen que la piedra vacilante de Ntra. Sra. de la Barca (Mugia) ''bala.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Balocas}}, patatas pequeñas. Rodriguez en su «Diccionario gallego-castellano», quiere que signifiquen castañas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bán}}, cintura. Algunos le escriben con ''v ''consonante, pero aquí se puso con ''b'' para distinguirle de la tercera persona del plural del presente de indicativo del verbo ''ir''.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Batalada}}, campanada.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bater}}, dar una cosa contra otra, pegar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bén}}, bien; el plural ''bens'', significa bienes y tambien haciendas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Berce}}, cuna.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Berrar}}, gritar. El vocablo gallego tiene mas fuerza que su equivalente castellano, pudiendo decirse que ''berrar,'' es gritar con fuerza. Tambien significa reñir.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bica, Bico}}, el pico de las aves, y tambien beso, usando la terminacion femenina cuando quieren darle mas gracia, y la masculina en los demás casos. Llaman ''bica'' á una torta de pan de trigo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bicar}}, besar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bofellas}}, á fe mia.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bòla}}, torta de pan.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Brañas}}, prado con agua perenne.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Brétema}}, niebla.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Bulir}}, hacer una cosa aprisa, andar aprisa, moverse de una parte á otra, y cuanto se parezca á lo que perfectamente definió Rodriguez, «hervir de gusanos», pues se dice á menudo, ''buligame á sangre.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cachon}}, á todo hervir.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cadela}}, perra.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Candeas}}, luces, candelas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Canas}}, cañas y tambien canas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Carabel}}, clavel.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Carabela}}, cestilla.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Caris}}, gesto, el rostro, el semblante.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Carrapucheiriña}}, expresion cariñosa que equivale á «querida mia», aunque tiene mas dulzura. Cosa digna de ser querida por escelencia, que viene de ''cara'' y ''pulchra'', de sumo precio, amada y hermosa, aumentando la significacion por el diminutivo cariñoso en ''iño.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cas-qui-tó}}, lo mismo que —aparta cerdo!&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Chan}}, ó chao, suelo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Chiar}}, piar. La frase ''non chia,'' equivale á «no dice nada», y ''quedouse sin chiar'', no se movió, no dijo una palabra.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Chuchona}}, la que chupa.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cobiça}}, codicia.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cocho}}, cerdo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cofia}}, toca de lino ó de encaje, con que las aldeanas se cubren la cabeza, recogiendo el pelo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Coitelo}}, cuchillo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Compango}}, entre los aldeanos, lo que comen despues del caldo, ó mejor aun, como la misma voz lo indica, lo que comen con pan, pero que merece nombre de comida.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Compaña}}, hueste, procesion de brujas. Cuentan que por la noche aparecen en fila en las eras, caminos, bosques y montes, siete luces que discurren de un lado á otro, llenando de espanto á los sencillos aldeanos. Su aparicion es siempre de mal agüero para ellos, sobre todo cuando se apaga una de aquellas luces, pues segun dicen significa que muere alguna persona en el lugar en que aparece, ó en la casa de quien sea la era en que se ven.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cortello, cortelliño}}, establo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Corredoira, corredeira}}, camino angosto, como lo-son por lo regular los que van de un lugar á otro.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cote}}, (de) todos los dias.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cospir}}, escupir, salibar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Crebar}}, romper, quebrar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Crechas}}, rizadas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cribo}}, cernidor.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Culler}}, cuchara.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Cunca}}, taza.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Curtiña}}, prado cerrado puesto á yerba.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Curuto}}, coronilla, la cumbre.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Curruncho}}, rincon.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Deitar}}, acostarse y tambien manar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Dengue}}, esclavina de paño guarnecida de terciopelo, que llega hasta la cintura, y cuyas puntas ó alas son bastante grandes para que cruzadas sobre el seno, puedan dar vuelta y cerrarse á la espalda. Por lo regular las hacen de grana.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Derradeira}}, lo postrero, lo que va detrás, y entonces es adjetivo. ''A derradeira'', ó bien ''O derradeiro '' es adverbio y significa, por último.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Diancre}}, diablo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Dipinicar.}} Es dificil señalar á esta palabra su equivalente castellano. Se dice de las ovejas que ''dipinican '' la yerba, por que comen solo las puntas tiernas. Se dice de una persona que teniendo racimos de uvas, v. gr., come solo algunos granos, que ''dipinica'' las uvas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Dou non te dera}}, frase que significa á lo que en castellano, ''quien te parió no te pariera'', aunque en gallego tiene mas fuerza, por que comprende el padre y la madre.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|É, tercera persona del presente de indicativo del verbo ser.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Eira}}, era.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Eito, ó heito}}, adverbio que significa á roso y velIoso, sin escojer, sin reparar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Emboucar}}, engañar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Enfouzar}}, ensuciar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Ensarrapicada}}, muy mojada.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Enxido}}, Enxidiño}}, pequeño huerto, al pié de la casa de su dueño.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Erguer}}, erguir, levantar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Esfolar}}, desollar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Espallar}}, esparcir.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Esquencer}}, olvidar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Estricadas}}, escuetas, estiradas, largas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Facer}}, hacer. La frase ''seu'' ''facer,'' equivale á ''su negocio''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Falangueiro, falangueira}}, asi se dice de una persona que nos habla con cariño y cortesia; alegre, decidor.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Feira}}, feria. La frase ''que feira'', equivale ''á que buen negocio.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Feita}}, hecha. Se dice de una muger que ''é feita'' cuando es hermosa y bien proporcionada.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Feitizo}}, hechizo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fenda}}, hendidura.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fero}}, fiero, amargo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fiadas}}, hiladas; así llaman á una reunion de mugeres que se juntan en un sitio dado para hilar. Como á estas hiladas, concurren los jóvenes, es una de las diversiones favoritas de nuestros aldeanos.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fidalga}}, hidalga, y por estension, fina, suave, delicada. Dicese de una persona que tiene hermosas manos, ''ten mans fidalgas.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fito á fito}}, hito á hito.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fogáx}}, vivo resplandor, llamarada.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Folga}}, huelga.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fricol}}, un frito cualquiera.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fricolada ó frixolada}}, frito de muchas y diversas cosas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Froita}}, fruta.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Frolear}}, bordar; debe advertirse que este significado solo lo tiene en sentido figurado, diciendo de un gaitero que ''frolea,'' cuando al tocar inventa variaciones al tema. Lo mismo se dice de una persona que habla usando lo que en castellano llamamos ''flores poéticas''.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Fungueiro}}, estacas que clavan al rededor, en el suelo de los carros, con objeto de sostener la carga.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Gaiteira}}, alegre, casquivana.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Gando}}, ganado vacuno.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Garular}}, divertirse, armando grande algazara.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Iña}}, le usan muchas veces en lugar de ''iba.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Lar, lariño}}, hogar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Larada}}, el fuego del hogar: en el campo suele verse desde lejos cuando está la puerta de la casa abierta, y al resplandor que despide llaman tambien ''larada.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Lama}}, lodo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Lansaliño}}, airoso, esbelto.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Laña}}, hendidura.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Loitar}}, luchar, pelear; úsanle regularmente en la primera acepcion.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Lombo}}, espalda.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Luar}}, (ó) frase que equivale á ''la luz de la luna.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Lurpia}}, bruja, muger de mal vivir.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Má}}, madre.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Malpocado, malpocadiño}}, desdichado.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Maino, mainiño}}, manso, suave.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Mantelo}}, prenda de vestido, generalmente de paño, que les sirve como de sobre-saya; no tiene vuelo ni pliegues, y cierra atrás dejando ver la saya.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Matar}}, matar, y por estension apagar; dicen ''matar á luz'', apagar la luz; ''matarlle á fame'', darlle de comer; ''matarlle un deseo, ''cumplirle un deseo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Matachin}}, el que mata los cerdos.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Maxesa}}, elegancia.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Meigo}}, brujo, encantador.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Meigallo}}, hechizo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Millo}}, maiz.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Mimosa}}, cariñosa.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Moucho}}, mochuelo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Mouriña moura}}, frase que equivale á morena, hija y descendiente de moro; negra. En una ocasion, oimos á un muchacho apostrofar á un compañero llamandole ''fillo d' un-ha cabra moura!''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Muchada}}, seca.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Muhiño}}, molino.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Nabisa}}, la hoja de los nabos.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Nay}}, madre.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Nantronte}}, en el otro dia.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Niño}}, nido.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|O}}, el, lo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Ó}}, contraccion de ''á ó, ''á lo, á la.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Palomas, palomiñas}}, mariposas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Panos}}, pañuelos, telas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Parolar}}, hablar, parlar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Parromeira}}, hollin de chimenea.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Pau}}, palo, madera.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Peitar}}, peinar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Pelica}}, piel, cáscara.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Penedo}} roca, peñasco.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Peneira}}, cernidor.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Peçoñosas}}, ponzoñosas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Pia}}, pilon.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Pito, pitiño}}, pollo, pollito.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Pombas}}, palomas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Pónla}}, rama de árbol.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Portelo}}, portillo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Posto}}, puesto, ''ben posto '' equivale á bien vestido.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Pousar}}, posar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Pretiño}}, cerca, cerquita y tambien pronto.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Proya}}, torta de pan.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Quinteiro}}, corral.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Quiño}}, cerdo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Rabuñar}}, arañar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Racha}}, astilla.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Ramallaxe}}, ramaje.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Raparigo, }}muchacho, jóven.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Raxo}}, lomo de cerdo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Rebotar}}, rebosar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Rebuldeira}}, retozona.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Rebulir}}, bullir.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Rego, regato, }} riachuelo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Reloucar}}, volverse loco de alegria.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Remorso}}, remordimiento.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Repantrigado, }} arrellenado.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Repoludo}}, robusto, gordo y duro como un repollo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Resolio}}, licor suave.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Rifar}}, reñir.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Rueda}}, diversion por la calle.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Rula}}, tórtola.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Runxida}}, requemada,&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Runxindo}}, haciendo ruido.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Salgado}}, salado.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Salgueiro}}, sauce.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Saloucos}}, sollozos,&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Sarrapio}}, amargo, urente; dejo áspero que tienen algunas comidas y bebidas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Sarpullente}}, hirviente.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Seica}}, me parece, creo que si ó que no.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Seixos}}, guijarros, lo que graciosamente llamaba Cervantes peladillas de arroyo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Sera, seran}}, tarde.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Seu facer}}, frase que equivale á ''su'' ''negocio.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Silveira}}, zarza-mora.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Sonsa}}, burlona.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Sorsa}}, adobo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Suriña}}, palomita.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Ten}}, tiene.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Tén}}, tienen.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Tirar}}, tirar, y tambien atraer, así dicen que el ''pais tira'', que es lo mismo que el pais atrae.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Tobo}}, madriguera.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Tolo}}, loco.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Toxales}}, aliagas.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Tremar}}, temblar.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Trenco}}, zambo.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Troncho}}, trozo ó pedazo del tallo de la berza.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Ucha}}, arcon grande que en las casas de los aldeanos sirve de alhacena.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Vala}}, vid. ''bala.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Valo, valado}}, vallado, cerca.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Valorento}}, mohoso.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Ven}}, ven.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Vén}}, vienen.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Vila}}, en gallego se usa indistintamente esta palabra para indicar una ciudad ó una villa, aunque al presente suelen decir ''siudade''.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Vincha}}, burbuja.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Viradoiro}}, se dice ''pau viradoiro '' á una persona que va muy tiesa; es de virar ó dar vuelta á una cosa, v. gr., el palo de los barqueros, la raspilla para la sarten, etc.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Yalma}}, para hacer mas suave la palabra y evitar la cacafonía, suelen decir ''á yalma'', en vez de ''á alma.''&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Xa}}, ya; de ''jam ''latino.&lt;br /&gt;
{{Versaleta|Xoya}}, joya; ''miña xoya'' es una espresion de cariño.&lt;br /&gt;

&lt;center&gt;''M''&lt;/center&gt;


&lt;/div&gt;


{{Paxinación|Cantares gallegos/Eu cantar, cantar, cantei|Cantares gallegos/Erratas notables}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]
[[Categoría:Santa Compaña]]</text>
      <sha1>a06wxfj0cmxhytn283fk4n055rww3p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Erratas notables</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4669</id>
    <revision>
      <id>16259</id>
      <parentid>16216</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T21:49:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1809" sha1="8srd40j6kroc4kgap247u9g1592q7dy" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;center&gt;'''ERRATAS NOTABLES'''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
'' En la pág. 28, lin. 17, falta el siguiente verso:''
{{Espazos|9}} Choven estonces presentes

''En la pág. 59, lin. 3.ª , deben ponerse los siguientes versos:''

{{Espazos|9}} Adios Virxe d' Asuncion,
{{Espazos|9}} Branca com' un serafin
{{Espazos|9}} Lévobos no coraçon,
{{Espazos|9}} Pedídelle á Dios por min
{{Espazos|9}} Miña Virxe d' Asuncion.

{{Espazos|9}} Xa s' oyen lonxe, moy lonxe
{{Espazos|9}} As campanas do pomar,
{{Espazos|9}} Para min ¡ay! coitadiño
{{Espazos|9}} Nunca mais han de tocar.

{{Espazos|9}} Xa s' oyen lonxe, mais lonxe,
{{Espazos|9}} Cada balada e un dolor,
{{Espazos|9}} Voume soyo, sin arrimo,
{{Espazos|9}} Miña terra, adios! adios!

''En la pág. 81, lin. 10, dice:''
{{Espazos|9}} Por xunto da corredoira
''Léase:'' Por xunto da corredeira.

''En la pág. 115, lin. 19, dice:''
{{Espazos|9}} Escoria vil do humano pensamento
''Léase: '' Escoria vil do humano sentimento.

''En la. pág. 122, línea 8, dice:''
{{Espazos|9}} Cal vaga sombra encarnada
''Léase'': Cal vaga sombra encantada.

''En la pág. 123, lin. 13, dice:''
{{Espazos|9}} Nin as tristes tombas levanta
'' Léase: '' Ni as tristes tombas levante

''En la mísma pág. lin. 29, dice:''
{{Espazos|9}} Nin beber augua crara
''Léase:'' Nin beber da yagua crara.

''En la pág. 147, lin. 8, dice:''
{{Espazos|9}} Os arboriños sin cantores.
''Léase: '' Os árbores sin cantores.

''En la pág. 152, lin. 23, dice:''
{{Espazos|9}} Y bicar ó chan s' atreve.
''Léase:'' Y á bicar ó chan s' atreve.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Paxinación|Cantares gallegos/Glosario|Cantares gallegos/Índice}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>8srd40j6kroc4kgap247u9g1592q7dy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adiós ríos, adios fontes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4670</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/Adios rios, adios fontes" />
    <revision>
      <id>16222</id>
      <timestamp>2017-03-01T18:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Adiós ríos, adios fontes]]&quot; a &quot;[[Cantares gallegos/Adios rios, adios fontes]]&quot;</comment>
      <origin>16222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="rf3tu0l70jno4i3xly07mb4jxiu2bvu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/Adios rios, adios fontes]]</text>
      <sha1>rf3tu0l70jno4i3xly07mb4jxiu2bvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Nasin cand' as prantas nasen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4671</id>
    <revision>
      <id>16272</id>
      <parentid>16242</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T22:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1006" sha1="kylxl70dl9xxod0v7hevx4ugx91ghff" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
                 &lt;big&gt;'''2.'''&lt;/big&gt;


     Nasin cand' as prantas nasen,
 No mes das froles nasin,
 Nunh' alborada mainíña,
 Nunh' alborada d' abril.
 Por eso me chaman Rosa
 Mais á dó triste sorrir
 Con espiñas para todos
 Sin ningunha para tí.
 Dés que te quixen, ingrato,
 Tod' acabou para min,
 Qu' eras tí para min todo
 Miña groria e meu vivir.
 De que pois te queixas, Mauro?
 De que pois te queixas, di,
 Cando sabes que morrera
 Por te contemplar felis?
 Duro crabo me encrabaches
 Con ese teu maldesir,
 Con ese teu pedir tolo
 Que non sei que quer de min,
 Pois dinche canto dar puden
 Avariciosa de ti,
 ''O meu corason che mando''
 ''C' unha chave par' ó abrir,''
 ''Nin eu teño mais que darche,''
 ''Nin ti mais que me pedir.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Paxinación|Cantares gallegos/As de cantar|Cantares gallegos/Dios bendiga todo, nena}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>kylxl70dl9xxod0v7hevx4ugx91ghff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Dios bendiga todo, nena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4672</id>
    <revision>
      <id>16271</id>
      <parentid>16243</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T22:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4792" sha1="0lk9yrj9omjnjcxllmjjw8lguoqbj6k" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
                    &lt;big&gt;'''3.'''&lt;/big&gt;


      —Dios bendiga todo, nena;
 Rapaza, Dios te bendiga,
 Xa que te dou tan grasiosa,
 Xa que te dou tan feitiña,
 Qu' anque andiven moitas terras,
 Qu' anque andiven moitas vilas,
 Coma ti non vin ningunha
 Tan redonda e tan bonita.
 ¡Ben haya quen te pariu!
 iBen haya, amen, quen te cria!

      —Dios vos garde, miña vella,
 Gárdevos Santa Mariña,
 Qu' a bofé sós falangueira,
 Falangueira e ben cumprida.

      —Meniña, por ben falada
 Ningunha se perderia,
 Cóllens' antr' os paxariños
 Aqueles que mellor trian,
 Morre afogado antr' as pallas
 O pitiño que non chia.

      —Pois si vos foras pitiño,
 Dígovos miña velliña,
 Que dese mal non morreras,
 Que chiar ben chiarías.

      —Ay! que si non de min fora
 Miña filla, miña filIa!
 Sin agarimo no mundo
 Desde que nasin orfiña,
 De port' en porta pedindo
 Tiben que pasar á vida.
 E cand' á vida se pasa
 Cal vida de pelegrina,
 Que busca pelegrinando
 O pan de tódolos dias,
 De cot' en lares alleos,
 De cot' en estrañas vilas,
 Hay que deprender estonces
 Por no morrer coitadiña,
 A ó pé d' un valo tumbada,
 E de todos esquencida,
 O chio dos paxariños,
 O recramo das pombiñas,
 O ben falar que comprase
 A humildá mansa qu' obriga.

      —Moito sabés, miña vella,
 Moito de sabiduria!
 ¡Quen pudera correr mundo
 Por ser como vos sabida!
 Qu' anque traballos se pasen
 Aló pó las lonxes vilas,
 Tamén ¡que cousas se saben!
 Tamén ¡que cousas se miran!

      —Mais val que nás mires nunca,
 Qu' estonces te perderías:
 O qu' ó sol mirar precura
 Logo quedará sin vista!

      —Dirés verdá, miña vella,
 Mais craras as vosas niñas,
 Emprestouvos hastr' agora
 Groriosa Santa Lucia.

      —Moita devoçon lle teño
 Miña santiña bendita!
 Mais non sempr' as niñas craras
 Son proba de craras vistas.
 Moitas eu vin com' á augua
 Que corr' antr' as penas frias
 Gorgorexando de paso,
 Sereniña, sereniña,
 Qu' antre tiniebras pousaban,
 Qu' antre tiniebras vivian,
 Nas tiniebras d' os pecados
 Que son as mais escondidas.

      —Si de pecados falades,
 E pan qu' onde queir' espiga,
 En tódalas partes crese,
 En todas partes se cria,
 Mais uns son cor de veneno,
 Outros de sangre runxida,
 Outros com' á noite negros
 Medran c' as lurpias dañinas,
 Qu' os paren entr' ouro e seda
 Arrolados pó l' envidia,
 Mantidos pó la luxuria,
 Mimados pó la cobiza.

      —«Quen ven está, ven estea.»
Déixat' estar, míña filla,
 Nin precures correr mundo
 Nin tampouco lonxes vilas,
 Qu' ó mundo dá malos pagos
 A quen lle dá prendas finas,
 E nas vilas mal fixeras
 Qu' á aqui facer non farias,
 Qu' anque ese pan valorento
 En todas partes espiga,
 Nunhas apoucado crese,
 Noutras medra qu' adimira.

      —Falás com' un abogado,
 E calquera pensaria
 Que deprendestes nos libros
 Tan váreas palabrerias.
 Todiñas tan ven faladas,
 Todiñas tan entendidas:
 E tal medo me puñeches
 Que xa d' aqui non sahira
 Sin levar santos escritos
 E medalliñas benditas
 Nun lado do meu xustillo
 Xunto d' una negra figa,
 Que me librasen das meigas
 E mais dás lurpias dañinas.

      —Que te libren de ti mesma,
 Pidelle á Dios, rapariga,
 Que somos nós para nós
 As lurpias mais enemigas.
 Mais xá ven á noite vindo
 Co seu manto d' estreliñas,
 Xa recolleron ó gando
 Que pastaba na curtiña,
 Xa lonx' as campanas tocan,
 Tocan as Ave-Marias,
 Cada conexo á ó seu tobo
 Lixeiro, lixeiro tira,
 Qu' é mal compañeiro á noite
 Si á compañeiro s' obriga.
 Mas ay! qu' eu non teño tobo
 Nin burata conocida,
 Nin tellado que me cruba
 Dos ventos da noite fria.
 iQue vid' á dos probes, nena!
 Que vida, qu' amarga vida!
 Mais noso Señor foi probe,
 ¡Qu' esto d' alivio nos sirva!

      —Amen, miña vella, amen;
 Mais pó las almas benditas
 Oxe dormirés n' un leito
 Feito de palliña triga,
 Xunta do lar que vos quente
 Cá borralliña encendida,
 E comerés un caldiño
 Con patacas e nabizas.

      —Bendito sea Dios, bendito,
 Bendit' á Virxe Maria
 Que con tanto ben m' acode
 Por unha man compasiva!
 O Señor che dé fortuna
 Con moitos anos de vida,
 Volvansech' as tellas d' ouro,
 As pedras de prata fina,
 E cada gran seu diamante
 Che se volva cada dia!
 Y agora, miña rapaza,
 Por qu' un pouco t' adivirtas
 Bailando c' as compañeiras
 Que garulan ná cociña,
 Eiche de contar historias,
 Eiche de cantar copriñas,
 ''Eíche de tocar as cunchas,''
 ''Miña carrapucheiriña.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Nasin cand' as prantas nasen|Cantares gallegos/Cantan os galos pr'ó dia}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>0lk9yrj9omjnjcxllmjjw8lguoqbj6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Cantan os galos pr'ó dia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4673</id>
    <revision>
      <id>16270</id>
      <parentid>16244</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T22:10:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2256" sha1="gf6ywn89ovzirblpbnwor7p4al2omsm" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
              &lt;big&gt;'''4.'''&lt;/big&gt;


     ''Cantan os galos pr' ó dia,''
 ''Erguete, meu ben, e vaite.''
 ''— Como m' ei d' ir queridiña,''
 ''Como m' ei d' ir e deixarte ''


      —D' eses teus olliños negros
 Como doas relumbrantes,
 Hastr' as nosas maus unidas
 As vagoas ardentes caen.
 ¿Como m' ei d' ir si te quero?
 Como m' ei d' ir e deixarte,
 Si cá lengua me desvotas
 E có coraçon me atraes?
 N' un corruncho do teu leito
 Cariñosa m' abrigaches
 Có teu manso caloriño
 Os frios pés me quentastes;
 E d' aqui xuntos miramos
 Por antr' ó verde ramaxe,
 Cal iba correndo á lua
 Por enriba dos pinares.
 ¿Como queres que te deixe
 Como que de ti m' aparte,
 Si mais qu' á mel eres dulce
 E mais qu' as froles soave?

      —Meiguiño, meiguiño meigo,
 Meigo que me namoraste,
 Baite d' onda min meiguiño
 Antes qu' ó sol se levante.

      —Ainda dorme, queridiña,
 Antr' as ondiñas do mare,
 Dorme por que m' acariñes
 E por qu' amante me chames,
 Que sol' onda tí, meniña,
 Pódo contento folgare.

      —Xa cantan os paxariños,
 Erguete, meu ben, qu' é tarde.

      —Deixa que canten, Marica,
 Marica deixa que canten...
 Si tí sintes que me vaya,
 Eu relouco por quedarme.

      —Conmigo, meu queridiño,
 Mitá dá noite pasaches.

      —Mais en tanto ti dormias
 Contenteime con mirarte,
 Qu' asi sorind' entre soños
 Coidaba qu' eras un anxel,
 E non con tanta pureza
 O pé d' un anxel velase.

      —Asi te quero, meu ben,
 Com' un santo dos altares,
 Mais fuxe... qu' ó sol dourado
 Por riba dos montes saye.

      —Irey, mais dame un biquiño
 Antes que de tí m' aparte;
 Qu' eses labiños de rosa
 Inda non sei como saben.

      —Con mil amores chó dera,
 Mais teño que confesarme,
 E moita vergonza fora
 Ter un pecado tan grande.

      —Pois confesate, Marica,
 Que cando casar nos casen,
 Non ch' an de valer, meniña,
 Nin confesores nin frades.
 Adios, cariña de rosa!

      —Raparigo, Dios te garde!


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Dios bendiga todo, nena|Cantares gallegos/Nosa Señora da Barca}}

[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>gf6ywn89ovzirblpbnwor7p4al2omsm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Fun un domingo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4674</id>
    <revision>
      <id>16623</id>
      <parentid>16268</parentid>
      <timestamp>2017-04-05T21:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1906" sha1="glh7pl54zls1csagaeu5no9wxp9w0oc" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
              &lt;big&gt;'''6.''' &amp;nbsp;('''7.''')&lt;/big&gt; &lt;ref&gt;Levou o número &quot;'''6.'''&quot; na primeira edición (1863) e o &quot;'''7.'''&quot; na segunda edición (1872), corrixida e aumentada.&lt;/ref&gt;


 Fun un domingo,
 Fun pó la tarde,
 Có sol que baixa
 Tras dos pinares,
 C' as nubes brancas
 Sombra dos ánxeles,
 C' as palomiñas
 Qu' as alas baten,
 Con un batido
 Manso, e suave,
 Atravesando
 Vagos celaxes
 Mundos estraños
 Qu' en rayos parten
 Ricos tesouros
 D' ouro e diamante.
 Pasin os montes,
 Montes e valles,
 Pasin llanuras,
 E soledades:
 Pasin os regos,
 Pasin os mares,
 Con pés enxoitos
 E sin cansarme.


 Colleum' a noite,
 Noite brillante,
 C' un-ha luniña
 Feita de xaspes,
 E fun con ela
 Camiño adiante;
 C' as estreliñas
 Para guiarme,
 Qu' aquel camiño
 Solo elas saben.

 Dempois á aurora
 Có seu sembrante,
 Feito de rosas
 Veu á alumbrarme;
 E vin estonces
 Antr' o ramaxe
 D' olmos e pinos,
 Acobexarse,
 Branca casiña
 Con palomare,
 Dond' as pombiñas
 Entran e sayen.
 N' ela s' escoitan
 Doces cantares,
 N' ela garulan
 Mozos galantes
 C' as rapaziñas
 D' outros lugares,
 Tod' é contento, 
 Tod' é folgare,
 Mentras a pedra
 Bate que bate,
 Mole que mole,
 Dalle que dalle,
 Con lindo gusto
 Faille compases.

 Non hay sitiño
 Que mais m' agrade,
 Qu' aquel muhiño
 D' os castañares;
 Dond' hay meniñas,
 Dond' hay rapaces,
 Que ricamente
 Saben loitare.
 Donde rechinan
 Hasta cansarse,
 Mozos e vellos,
 Nenos e grandes;
 E anque non queren
 Qu' aló me baixe
 Sin qu' o soupera
 Ná casa naide,
 ''Fun á o muhiño''
 ''D' o meu compadre,''
 ''Fun pó lo vento,''
 ''Vin pó lo aire.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Listaref}}


{{Paxinación|Cantares gallegos/Nosa Señora da Barca|Cantares gallegos/Un repoludo gaiteiro}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>glh7pl54zls1csagaeu5no9wxp9w0oc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Un repoludo gaiteiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4675</id>
    <revision>
      <id>16267</id>
      <parentid>16253</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T22:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1952" sha1="cjxjgmizpmfswhiqmh49qkb6kaajpga" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
                    &lt;big&gt;'''7.'''&lt;/big&gt;


      Un repoludo gaiteiro
 De pano sedán vestido,
 Com' un principe cumprido,
 Cariñoso e falangueiro,
 Antr' os mozos o pirmeiro
 E nas siudades sin par,
 Tiña costum' en cantar
 Aló po la mañanciña,
 ''Con esta miña gaitiña''
 ''Ás nenas ei d' engañar.''

      Sempre pó la vila entraba
 Con aquel de señorio,
 Sempre con poxante brio
 Co tambor s' acompasaba:
 E si na gaita sopraba
 Era tan dulce soprar,
 Que ven fixera en cantar
 Aló po la mañanciña,
 ''Con esta miña gaitiña''
 ''As nenas ei d' engañar.''

      Todas por él reloucaban,
 Todas por él se morrian,
 S' ó tiñan cerca, sorrian,
 S' ó tiñan lonxe, choraban:
 Mal pecado! non coidaban
 Que c' aquel seu frolear
 Tiña costum' en cantar
 Aló pó la mañanciña,
 ''Con esta miña gaitiña''
 ''As nenas ei d' engañar.''

      Camiño da romeria,
 Debaixo d' un-ha figueira,
 Canta meniña solteira
 ¡Querote! lle repetia...
 Y él c' á gaita respondia
 Por á todas envoucar,
 Pois ven fixeira en cantar
 Aló po la mañanciña,
 ''Con esta miña gaitiña''
 ''As nenas ei d' engañar.''

      Elas louquiñas bailaban
 E por xunta d' el corrian,
 Cegas... cegas que non vian
 As espiñas qu' as cercaban;
 Probes palomas buscaban
 A luz qu' as iba queimar
 Pois qu' el soupera cantar
 Aló po la mañanciña,
 ''Ó son da miña gaitiña''
 ''As nenas ei d' engañar.''

      ¡Nás festas, canto contento!
 ¡Canta risa nas fiadas!
 Todas, todas namoradas
 Deranll' ó seu pensamento;
 Y él que d' amores sedento
 Quixo á todas engañar,
 Cand' as veu dimpois chorar
 Cantaba nas mañanciñas,
 ''Non sean elas toliñas''
 ''Non veñan ó meu tocar.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Fun un domingo|Cantares gallegos/Quixente tanto meniña}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>cjxjgmizpmfswhiqmh49qkb6kaajpga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Quixente tanto meniña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4676</id>
    <revision>
      <id>16569</id>
      <parentid>16266</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T19:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1162" sha1="40e7r2nai9ogy8fy5wgfqgj3mk214dt" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
                    &lt;big&gt;'''8.''' &amp;nbsp; ('''10.''')&lt;/big&gt; &lt;ref&gt;Levou o número &quot;'''8.'''&quot; na edición orixinal (1863) e o &quot;'''10.'''&quot; na segunda edición (1872), corrixida e aumentada.&lt;/ref&gt;


      «Quixente tanto, meniña
 Tívenche tan grande amor,
 Que para min eras lua,
 Branca aurora e craro sol;
 Augua limpa en fresca fonte,
 Rosa do xardin de Dios,
 Alentiño do meu peito,
 Vida do meu corazon.»
 Asi che falin un dia
 Camiñiño de S. Lois,
 Tod' oprimido d' angustia,
 Todo ardente de pasion;
 Mentras que ti m' escoitabas,
 Depinicando un-ha frol,
 Por qu' eu non vise os teus ollos
 Que refrexaban traiciós.
 Dempois que  si me dixeches,
 En proba de teu amor,
 Decheme un carabeliño,
 Que gardin no corazon.
 Negro carabel maldito
 Que me fireu de dolor!
 Mais á pasar pó lo rio
 O carabel afondou!...
 ''«Tan bó camiño ti leves''
 ''Com' ó carabel levou.»''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Listaref}}


{{Paxinación|Cantares gallegos/Un repoludo gaiteiro|Cantares gallegos/Campanas de Bastabales}}

[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>40e7r2nai9ogy8fy5wgfqgj3mk214dt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Campanas de Bastabales</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4677</id>
    <revision>
      <id>16578</id>
      <parentid>16265</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T22:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4012" sha1="t6ixtofbklntbjvjzlnebw99ptazfjb" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


[[Ficheiro:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf|300px|dereita|page=57]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
                 &lt;big&gt;'''9.'''&lt;/big&gt;


{{Espazos|6}}     ''Campanas de Bastabales,''
{{Espazos|6}} ''Cando vos oyo tocar,''
{{Espazos|6}} ''Mórrome de soídades.''


                     l.

      Cando vos oyo tocar,
 Campaniñas, campaniñas,
 Sin querer torno á chorar.
                     ——
      Cando de lonxe vos oyo,
 Penso que por min chamades,
 E das entrañas me doyo.
                     ——
      Dóyome de dor ferida,
 Qu' antes tiña vida enteira,
 Y oxe teño media vida.
                     ——
      Solo media me deixaron
 Os que d' aló me trouxeron,
 Os que d' aló me roubaron.
                     ——
      Non me roubaran, traidores,
 ¡Ay! uns amores toliños,
 ¡Ay! uns toliños amores.
                     ——
      Qu' os amores xa fuxiron,
 As soidades viñeron...
 De pena me consumiron.


                     II.

      Aló pó la mañanciña
 Subo enriba dos outeiros,
 Lixeiriña, lixeiriña.
                     ——
      Com' un-ha craba lixeira,
 Para oir das campaniñas
 A batalada pirmeira.
                     ——
      A pirmeira d' alborada
 Que me traen os airiños,
 Por me ver mais consolada.
                     ——
      Por me ver menos chorosa,
 Nas sus alas má traen
 Rebuldeira e queixumbrosa.
                     ——
      Queixumbrosa e retembrando
 Por antr' e verd' espesura,
 Por antr' o verde arborado.
                     ——
      E pó la verde pradeira,
 Por riba da veiga llana,
 Rebuldeira e rebuldeira.


                     III.

      Paseniño, paseniño,
 Vou pó la tarde calada,
 De Bastabales camiño.
                     ——
      Camiño do meu contento;
 Y en tant' o sol non s' esconde,
 Nun-ha pedriña me sento.
                     ——
      E sentada estou mirando,
 Com' á lua vay sahindo,
 Com' ó sol se vay deitando.
                     ——
      Cál se deita, cál s' esconde
 Mentras tanto corre á lua
 Sin saberse para donde.
                     ——
      Para donde vay tan soya,
 Sin qu' á os tristes qu' á miramos
 Nin nos fale, nin nos oya
                     ——
      Que si oira e nos falara,
 Moitas cousas lle dixera,
 Moitas cousas lle contara.


                     IV.

      Cada estrela, o seu diamante;
 Cada nube, branca pruma,
 Trist' á lua marcha diante.
                     ——
      Diante marcha crarexando
 Veigas, prados, montes, rios,
 Dond' ó dia vay faltando.
                     ——
      Falt' ó dia, e noit' escura
 Vaixa, vaixa, pouc' á pouco,
 Por montañas de verdura.
                     ——
      De verdur' e de follaxe,
 Salpicada de fontiñas
 Vaixo á sombra do ramaxe.
                     ——
      Do ramaxe donde cantan
 Paxariños piadores,
 Que c' á aurora se levantan.
                     ——
      Que c' á noite s' adormecen
 Para que canten os grilos
 Que c' as sombras aparecen.


                     V.

      Corre ó vento, ó rio pasa,
 Corren nubes, nubes corren
 Camiño da miña casa.
                     ——
      Miña casa, meu abrigo,
 Vanse todos, eu me quedo,
 Sin compaña, nin amigo.
                     ——
      Eu me quedo contemprando
 As laradas d' ás casiñas
 Por quen vivo suspirando.
                     ——
 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
                     ——
       Ven á noite... morre ó dia,
 As campanas tocan lonxe
 O tocar d' ''Ave Maria.''
                     ——
 Elas tocan pra que rece,
 Eu non rezo, qu' os saloucos
 Afogandome parece
 Que por min tên que rezar;
 ''Campanas de Bastabales,''
 ''Cando vos oyo tocar,''
 ''Mórrome de soidades.''

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Paxinación|Cantares gallegos/Quixente tanto meniña|Cantares gallegos/Vint'un-ha crara noite}}

[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>t6ixtofbklntbjvjzlnebw99ptazfjb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Vint'un-ha crara noite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4678</id>
    <revision>
      <id>16264</id>
      <parentid>16256</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T21:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2102" sha1="6xaegf7iop98e4kx4vbi9azlejli9c3" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

                    &lt;big&gt;'''10.'''&lt;/big&gt;

                     I.

      Vint' un-ha crara noite,
 Noitiña de S. Xoán,
 Poñend' as frescas herbas
 Na font' á serenar.
 E tan bonit'  estabas,
 Cál rosa nó rosal,
 Que d' orballiño fresco
 Toda cubert' está.
 Por eso, namorado,
 Con manso suspirar
 Os meus amantes brazos
 Voteiche pó lo bán.
 E ti con dulces ollos
 E mais dulce falar,
 Meiguiña m' envoucastes
 En pracido solás.
 As estrelliñas todas
 Qu' aló no espaço están,
 Sorrindo nos miraban
 Con soave craridá.
 E foron, ay! testigos
 D' aquel teu suspirar
 Qu' ó meu correspondia
 Con amoriño igual.
 Pero dempois con outros
 Mais majos e galans
 (Mais nón, que mais te queiran
 Qu' haber, nón haberá),
 Tamén, tamén meniña
 Soupeches praticar
 A sombra dos salgueiros
 Cabo do romeiral.
 Por eso eu che cantaba
 En triste soledá,
 Cando, ay de min! te via
 Con eles parolar:
 Cóida, miña meniña,
 Dás praticas que das,
 ''Que donde moitos cospen,''
           ''Lama fan.''


                     II.

      Que triste hóra te vexo!...
 Que triste, nena, estás!...
 Os teus frescos colores,
 Donde, meniña, van?
 O teu mirar sereno,
 O teu doce cantar,
 Donde, meniña, donde
 Coitada toparás?
 Xá non te vin, meniña,
 Na noite de S. Xoán,
 Poñend' as frescas herbas
 Na font' á serenar.
 Xá non te vin fresquiña
 Cál rosa nó rosal,
 Que muchadiña estabas
 De tanto saloucar.
 Hóra de dór ferida
 Buscando á honriña vas,
 A honriña que perdeches,
 Mais ¿quen ch' á volverá?
 Eu ben, miña meniña,
 Ben ch' á quixera dar,
 Qu' á quel que ben te quixo
 Dóise de verte mal.
 Mais ánque dir, eu diga,
 Que limpa, nena, estás,
 Respondenme sorrindo
 Por se de min bulrár.
 «Ben sabes, Farruquiño,
 Farruco dó Pombal,
 ''Que donde moitos cospen,''
           ''Lama fan.»''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Paxinación|Cantares gallegos/Campanas de Bastabales|Cantares gallegos/San Antonio bendito}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>6xaegf7iop98e4kx4vbi9azlejli9c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/San Antonio bendito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4679</id>
    <revision>
      <id>16263</id>
      <parentid>16257</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T21:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1618" sha1="gcvro6dylh9kewtbk8a72z6qoqjsauc" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

              &lt;big&gt;'''11.'''&lt;/big&gt;


      ''San Antonio bendito,''
 ''Dádeme un home,''
 ''Anque me mate,''
 ''Anque m' esfole.''


      Meu santo San Antonio
 Dáime un homiño
 Anqu' ó tamaño teña
 D' un gran de millo.

 Dáimo, meu santo,
 Anqu' os pés teña coxos,
 Mancos os brazos.

      Un-ha muller sin home...
 Santo bendito!
 E corpiño sin alma,
 Festa sin trigo.

 Pau viradoiro, 
 Qu' onda queira que vaya
 Troncho que troncho.

      Mais en tend' un homiño
 ¡Virxe do Carme!
 Non hay mundo que chegue
 Para un folgarse.

 Que zamb' ou trenco,
 Sempr' é vó ter un home
 Para un remedio.

      Eu sey d' un que cobiça
 Causa miralo,
 Lanzaliño de corpo,
 Roxo e encarnado.

 Carniñas de manteiga,
 E palabras tan doces
 Cal mentireiras.

      Por él peno de dia,
 De noite peno,
 Pensando nós seus ollos
 Color de céo.

 Mais el xá doito,
 D' amoriños entende,
 De casar pouco.

      Facé, meu San Antonio,
 Qu' onda min veña,
 Para casar conmigo,
 Nena solteira.

 Que levo en dote
 Un-ha cullér de ferro,
 Cátro de boxe.

      Un hirmanciño novo
 Que xá ten dentes,
 Un-ha vaquiña vella
 Que non dá leite...

 Ay! meu santiño,
 Facé que tal suceda,
 Cal vó lo pido.

      San Antonio bendito,
 Dádeme un home,
 Anque me mate,
 Anque m' esfole.

 Que zamb' ou trenco,
 Sempr' é bó ter un home
 Para un remedio.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Paxinación|Cantares gallegos/Vint'un-ha crara noite|Cantares gallegos/Acolá enriba}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>gcvro6dylh9kewtbk8a72z6qoqjsauc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Acolá enriba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4680</id>
    <revision>
      <id>16262</id>
      <parentid>16258</parentid>
      <timestamp>2017-03-01T21:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1629" sha1="g0c66pdjygkfarwkow8frojsjl1b0r7" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
                 &lt;big&gt;'''12.'''&lt;/big&gt;


      Acolá enriba
 Na fresca montaña,
 Qu' alegre se crobe
 De verde retama,
 Meniña morena
 De branco vestida,
 Nubiña parece
 No monte perdida.
 Que xira, que corre,
 Que torna, que pasa,
 Que rola, e mainiña
 Serena se para.

      Xa embolta se mira
 N' espuma que salta,
 Do chorro que ferve
 Na rouca cascada.
 Xa erguida na punta
 De pena sombrisa,
 Inmoble cál virxe
 De pedra se mira.
 A cofia de liño
 A os ventos soltada,
 As trenzas descoida
 Qu' os aires espallan;
 Tendídalas puntas
 Do pano de seda,
 As alas d' un anxel
 De lonxe semellan.
 Si as brisas da tarde
 Xogando con elas
 As moven ca gracia
 Qu' un anxel tivera.
 Eu penso ¡coitado
 De min! que me chaman
 Si as vexo bulindo
 Na verde enramada,
 Mas ¡ay! qu' os meus ollos
 M' engañan traidores,
 Pois vou, e lixeira
 Na niebra s' esconde,
 S' esconde outras veces
 Na sombra dos pinos
 E cant' escondida
 Cantares dulciños,
 Qu' abrasan, que firen,
 Ferida d' amor,
 Que teño feitiña
 No meu corazon.

      Que feita, que linda,
 Que fresca, que branca
 Dou Dios á meniña
 Da verde montaña!
 Qu' hermosa parece,
 Que chore, que xima!
 Cantando, sorrindo,
 Disperta, dormida!
 Ay! si seu pay
 Por regalo ma dera,
 Ay! non sentira
 No mundo mais penas!
 Ay! que por tela
 Conmigo por dama,
 ''Eu llá vestira,''
 ''Eu llá calzara.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/San Antonio bendito|Cantares gallegos/Adios rios, adios fontes}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>g0c66pdjygkfarwkow8frojsjl1b0r7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Vente, rapasa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4681</id>
    <revision>
      <id>16314</id>
      <parentid>16287</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T11:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3175" sha1="mw82par88795yeum183fuj13sbui8fr" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''26.'''&lt;/big&gt;


                I.

      —Vente, rapasa,
 Vente miniña,
 Vent' á lavar
 No pilon d' á fontiña.

      Vente, Minguiño,
 Minguiño vente,
 Dóuche sinon
 Pó-Io demo do dente.

      ¡Qu' augua tan limpa!
 Que rica frescura!
 Vent' á lavar
 Qu' é un primor, criatura

      Válganos Dios
 Que si auguiña n' hobera,
 Lama este corpo
 Mortal se volvera.

      Vinde á lavárvos,
 Andá lixeiros,
 A cara pirmeiro
 Dimpois os peïños.

      ¡Ay! que miniña!
 Que nena presiosa,
 Dempois de lavada
 Pares' un-ha rosa.

      Y este miniño
 Que teño no colo,
 Dempois de lavado
 Parec' un repolo.

      ¡Ay! que tan cuco!
 jAy! que santiño!
 Ven ôs meus brazos
 Dareich' un biquiño.

      Olliños de groria!
 Cariña de meiga!
 Apértame ben
 Coraçon de manteiga!

      Corre, corre
 A qu' Antona te peite,
 Corre, daráche
 Un-ha cunca de leite.

      Corre, corre
 A teu pai, Mariquiña,
 Que come cebola
 Con pan e sardiña.
 
 
                II.

      —Válgate Dios
 Qu' inda os figos son duros!
 Mais que fartiña
 En estando maduros!

      El e mais éu
 Y á comadre d' abaixo,
 Hemos de ter
 Qu' alargar ó refaixo.

      Rica figueira
 Que Dios te bendiga,
 Qu' ásme abofé
 De fartar á barriga.

      Jey! ó d' os ovos
 Que vás de camiño,
 ¿Cantas duciñas
 Topache no niño?

      —Un-ha no mais!
 No me teño c' á risa!
 Es' ech' un canto
 Que vay par' á misa

      Dam' acá seis
 Qu' un fricol che faria
 Qu' ô mesmo rey
 Qu' envidiar lle daria.

      Xá que non quès
 No camiño che colla,
 Vento de vira,
 C' un saco de molla.
 
 
                III.

      —Turra ¡turra!
 Xán pó-la burra,
 Mira que Pedro
 A cadela ch' apurra.

      Ay! desdichada
 De min que á vexo
 Fincarch' ó colmillo
 No triste pelexo.

      Diancre de Xán
 Que non corre nin tóa!
 Ben aya amen
 Quen os osos che roa.

      Chúrras! chúrras!
 Chúrriñas, chúrras!
 Cás-qui-tó
 Qu' escorrenta-las burras.

      Pica, pica,
 Suriña pica,
 Leballe un gran
 O teu fillo na bica.

      Marcha can
 A ladrar ô palleiro,
 Sei que ch' agrada
 O demóro do cheiro.

      Baiche c' o cán
 Qu' ó peixiño lIe gusta,
 Mais â teu dono
 O diñeiro lle custa.

      Gachi! gachi!
 Que dencho de gato!
 Como se farta
 No prebe do prato!

      Inda rebentes
 Larpeiro rabudo!
 Qu' inda na gorxa
 Ch' aperten un nudo!

      Truca, perico,
 No gato rabelo
 Hastra deixalo
 Quedar sin un pelo.

      Qu' eu s' outra vez
 Ó camiño m' atranca
 Ei de romperlle
 No lombo un-ha tranca.

      Malo d' aquel
 Que non sabe de misa,
 Nin entra na igrexa
 Nin gasta camisa.

      ¡Ay! que galiña
 Saltou no balado,
 Sey que quer vir
 A comer de prestado.

      ''Isca d' ahi''
 ''Galiña maldita,''
 ''Isca d' ahi''
 ''Nó me mate-la pita.''

      ''Isca d' ahí''
 ''Galiña ladrona,''
 ''Isca d' ahí''
 ''Pra câs tua dona.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/A gaita gallega, resposta|Cantares gallegos/Cando á luniña aparece}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>mw82par88795yeum183fuj13sbui8fr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Cando á luniña aparece</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4682</id>
    <revision>
      <id>16288</id>
      <parentid>16282</parentid>
      <timestamp>2017-03-02T22:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2202" sha1="oto2w9nmd6vmjybuzkf0kpksu9khddp" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''27.'''&lt;/big&gt;


      Cando á luniña aparece
 Y ó sol nos mares s' esconde,
 Todo é silencio nos campos,
 Todo na ribeira dorme.
 Quedan as veigas sin xente,
 Sin ovelliñas os montes,
 A fonte sin rosas vivas,
 Os árboriños sin cantores.
 Medroso ó vento que pasa
 Os pinos xigantes move,
 Y â voz que levanta triste,
 Outra mais triste responde.
 Son ás campanas que tocan
 Que tocan en sons de morte,
 Y ô coraçon din n' olvides
 Ós que para sempre dormen.

      ¡Que triste! que hora tan triste!
 Aquela en qu' ó sol s' esconde,
 En qu' as extrelliñas pálidas
 Timidamente relosen.
 Aló as montañas confusas
 D' espesas niebras se croben
 Y á casa branca en qu' el vive
 En sombra espesa s' envolve
 En vano miro e mais miro,
 Qu' os velos da negra noite
 Entr' ela y os meus olliños
 Traidoramente se poñen.

      —Que fás ti mentras, meu ben,
 Dime dond' estás, en donde,
 Que t' aspero e nunca chegas,
 Que te chamo e non respondes?
 Morreches, meu queridiño?
 O mar sin fondo tragoute?
 Levaront' as ondas feras
 Ou te perdeches nos montes?
 Vou perguntand' ôs airiños,
 Vou perguntand' ôs pastores,
 Ás verdes ondas pergunto
 E ninguen, ay! me responde.
 Os aires mudiños pasan,
 Os pastoriños no m' oyen,
 Y as xordas ondas fervendo
 Contr' os penedos se rompen. 
      Mais ti non morreche, ingrato,
 Nin te perdeches nos montes,
 Ti quisais mentras qu' eu peno
 D' os meus pesares te goces.
 Coitada de min! coitada!
 Qu' este meu peitiño nobre
 Foy para ti deble xunco
 Qu' ô menor vento se torce.
 Y en recompensa ti olvidásme!
 Dasme fel, e dasme á morte,
 Qu' est' é ó pago, desdichada.
 Qu' â que ben quer, dan os homes.
 Mais qu' importa! ven te quixen...
 Querreite sempre... asi compre
 A quen con grande firmesa,
 Vidiña y alma entregouche.
 ''Ahi tés ó meu coraçon''
 ''Si ó queres matar ven podes,''
 ''Pero como estás ti dentro,''
 ''Tamén si ti ó matas, morres.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Vente, rapasa|Cantares gallegos/Como chove mihudiño}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>oto2w9nmd6vmjybuzkf0kpksu9khddp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Miña santa Margarida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4683</id>
    <revision>
      <id>16291</id>
      <parentid>16283</parentid>
      <timestamp>2017-03-02T22:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1672" sha1="rmrsbn0yh8uv6tqzn82pmjj1h316pf7" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''29.'''&lt;/big&gt;


      Miña santa Margarida,
 ¿Con quen t' ei de comparare?
 Coma ti non vin ningun-ha,
 Nin na terra, nin no mare.

      Coma ti, Santa bendita,
 Tan garrida, e tan presiosa,
 Nin brilou ningun-ha estrela,
 Nin s' abreu ningun-ha rosa.

      Nin luceiro nin diamante,
 Nin luniña trasparente,
 Luz verteu mais cariñosa
 Qu' ó teu rostro relucente.

      Nin as froles do xilmendro
 Nin á rosa purpurina,
 Nin as neves da montaña
 Nin fulgor da mañanciña.

      Nin alegre sol dourado
 Nin corrente d' augua pura,
 Miña santa Margarida,
 Ch' asemella en hermosura.

      ¿Con quen t' ei de comparare
 Miña santa Margarida,
 Si ti foche anxel d' amore
 Pó-los anxes escollida?

      Solo á virxe é mais hermosa
 Qu' eres ti, bendita santa,
 Y ó teu rostro pelegrino,
 O temido demo espanta.

      De tí, vivo namorada,
 En tí penso con fervore
 Qu' eu ben sei que che contenta
 Este puro e santo amore.

      Quen poidera!... quen poidera!..
 Xunta ti vivir segura,
 Manantial que mel derrama
 Pura fonte de ternura!

      Onda ti, lonxe do mundo,
 Tan feliz m' acobexara
 Qu' en jamais ô pracer vano
 Este meu mirar tornara.

      Que no monte onda ti moras
 Tan bon aire se respira,
 Que ó que mais do mundo foxe,
 Solo ali por Dios suspira.

      ''Miña santa Margarida,''
 ''Miña Margarida santa,''
 ''Tendes a casa no monte,''
 ''Donde ó paxariño canta.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Como chove mihudiño|Cantares gallegos/Vaite noite}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>rmrsbn0yh8uv6tqzn82pmjj1h316pf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Como chove mihudiño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4684</id>
    <revision>
      <id>16477</id>
      <parentid>16290</parentid>
      <timestamp>2017-03-26T14:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7516" sha1="gbulxhvzh33cbb1laxid0b04hoinujj" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}
[[Ficheiro:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=169|300px|dereita]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''28.'''&lt;/big&gt;


     ''Como chove mihudiño,''
 ''Como mihudiño chove,''
 ''Como chove mihudiño,''
 ''Pó-la banda de Laiño,''
 ''Pó-la banda de Lestrobe.''


      Com' a triste branca nube
 Truba ó sol qu' inquieto aluma,
 Cal ó crube y ó descrube,
 Pasa, torna, volve, e sube,
 Enrisada branca pruma.

      Xa dempois lonx' espallada
 Pó-Ios aires fuxitivos
 Desteñida, sombrisada,
 Nos espaços desatada
 Cae brillando en rayos vivos.

      Misteriosa regadeira
 Fin' orballo nó chán pousa
 Con feitiña curbadeira,
 Remollando na ribeira
 Frol por frol, chousa por chousa.

      Semellando leve gasa
 Que sotil ó vento move,
 En frotantes ondas pasa
 Refrescando canto abrasa
 O qu' ó sol ardente crobe.

      Como chove mihudiño
 Pó-las veigas de Campaña!...
 Cal s'  enxugan de camiño
 Os herbales de Laiño...
 Com' á Ponte en sol se baña!

      Para Caldas tod' é escuro,
 Ceo azul lose n' Adina,
 Trasparente limpo e puro,
 D' Arretén no monte duro
 Nube corre pelegrina.

      Triste vay qu' á terra toca
 Xa c' os pés de branca neve
 Xa c' á fina fresca boca,
 Triste vay qu' os ceos invoca
 Y bicar ó chan s' atreve. 

      Triste vay cando s' abate
 Vaporosa soya e muda,
 Cando main' as alas bate 
 Com' un coraçon que late
 Ferido por pena ruda.

      Tal maxino á sombra triste
 De mi máa, soya vagando
 Nas esferas onde existe,
 Qu' ir á groria se resiste
 Pó-los que quixo agardando.

      Vexo ó Souto, en parda sombra
 Envolvendo ó seu ramaxe,
 Que por bon, do rey se nombra,
 Donde fero ó vento asombra,
 Roxe e estala de coraxe.

      Y ó Palacio, serio e grave
 Canto en pura luz se baña!
 Tal parés pesada nave
 Que volver ô mar non sabe
 S' encallou na fresca braña.

      Vexo Valga á beira hermosa
 D' un camiño todo prata,
 Casta virxe candorosa,
 Sentadiña en chan de rosa,
 Vestidiña d' escalrata.

      A San Loys vexo brillando 
 Bañado por tintas puras
 Sol e sombras amostrando,
 En reposo contemprando
 Montes, auguas e verduras.

      Y á Padron ponliña verde,
 Fada branca ô pé d' un rio,
 Froita en frol d' á qu' eu quixerde,
 Lonxe miro que se perde
 Baix' un manto de resio.

      ¡Qu' inchadiña branca vela
 Antr' os millos corre, soa
 Misteriosa pura estrela!
 Dille ó vento en torno d' ela
 ¡Palomiña, voa! voa!

      Faille arrolo á branda ria
 C' un remanso mormuxante,
 Que nâs d' arboled' umbria
 Vaixo un toldo d' alegria,
 O calor d' un sol amante.

      ¡Sol d' Italia, sol d' amore! ...
 ¡Ti paisáx mellor alumas, 
 Ti mais rosas, mais verdore,
 Mellor ceu, mais soave core,
 Ves d' o golfo antr' as espumas!

      ¡Sol d' Italia, en non sospiro
 Por sentirte ardente rayo,
 Qu' outro sol temprado miro,
 Doçemente aquí respiro
 Nun perene, eterno mayo.

      Nesta terra tal encanto
 Se respira!... triste ou probe,
 Rico, ou farto de querbanto!
 S' encariña nela tanto
 Quen baix' ó seu ceu se crobe!...

      Os que son nela nacidos,
 Os que son d' ela mimados,
 Lonxe d' ela están doridos
 Por que van d' amor feridos
 Por quen fóno amamantados.

      Pó-los fillos á nay tira
 Xorda, triste, plañideira,
 Xeme, chora, e mais sospira,
 E non para, hastra qu' os mira
 Ben chegar por derradeira.

      Probe nay! canto te quero!
 Nay tamen iay! da nay miña!
 O teu chan d' amor prefiero,
 A cant' hay grande ou severo
 En tod' á terra xuntiña

      ¿Como non, si ora estou vendo
 Nun paisáx de prata e rosas,
 Canto á vida foy querendo
 C' os meus ollos remexendo
 Memoriñas cariñosas?

      Bosques, casa, sepulturas,
 Campanarios e campanas
 Con sons vagos de doçuras
 Que despertan iay! ternuras
 Qu' en jamais podran ser vanas!

      Elas fono as que tocaron
 Cand' os meus ali naceron,
 Elas fono as que choraron,
 Elas fono as que dobraron
 Cand' os meus avós morreron.

      Elas fono as qu' alegriñas
 Me chamaban mainamente
 Nas douradas mañanciñas,
 De mi máa c' as cantiguiñas
 Y os biquiños xuntamente.

      Inda vex' onde xogaba
 C' as meniñas qu' eu queria,
 O enxidiño onde folgaba
 Os rosales que coidaba
 Y á fontiña onde bebia.

      Vexo á calle solitaria
 Qu' en paz baña un sol sereno,
 Sin que á trube man contraria,
 Igual sempre, nunca varia,
 Veiga llana en campo ameno.

      E tamen vexo enloitada
 D' Arretén á casa nobre
 Dond' á miña nay foy nada!
 Cal viudiña abandonada
 Que cay triste ô pe d' un robre.

      Ali esta sombra perdida
 Vós sin son, corpo sin alma,
 Amazona mal ferida
 Qu' ô sentir que perd' á vida
 Se adormece en xorda calma.

      ''Casa grande'', lle chamaban
 Noutro tempo venturoso
 Cand' os probes á improraban.
 E fartiños se quentaban
 O seu lume cariñoso.

      ''Casa grande'', cando un santo
 Venerable cabaIeiro (1)
 Con tranquilo, nobre encanto,
 Vaixo os priegues d' o seu manto
 Cobexaba o perdioseiro.

      Cand' os cantos ná capilla
Da gran casa resoaban
 Con fervor e fé sensilla
 Rico fruto d' á semilla
 Qu' os barons santos sembraban.

      Ora todo silensioso
 Caus' ali medo e pavura,
 Mora esprito temeroso
 Nos saIons ond' o reposo
 Fix' un niño c' a tristura.

      Risas, cantos, armonia,
 Brandas músicas, contento,
 Festas, dansas, alegria,
 Se trocou na triste e fria
 Xorda vós do forte vento.

      No gran patio as herbas crecen
 Vigorosas sin coidado,
 Y as silveiras que frorecen
 No seu tempo fruto ofrecen
 Os meniños sazonado.

      Y antr' aquel silencio mudo
 Qu' a trubar naide ali chega,
 Antre aquel ''¡xa fùn!'' tan rudo,
 Vese inteiro un nobre escudo
 Qu' á desir ''non son'' se nega.

      Craros timbres mostra ufano
 Q'un soberbo casco airoso...
 Mais detras d' un son tan vano
 Vese ó probe orgullo humano,
 Homillado e polvoroso.

      Tras da calada visera
 Qu' hay uns ollos feridores
 Que nos miran, se dixera,
 Que nos din tod' é quimera
 Neste mundo de dolores.

      ''Casa grande!'' triste casa!
 Quen d'aquí tan soya miro
 Parda, escura, triste masa,
 ''Casa grande!'' pasa, pasa...
 Ti xa n'és mas qu' un sospiro.

      Meus avós ¡ay! xa morreron
 Os demais t' abandonaron,
 Os teus lustros pereceron
 Y os que millor te quixeron,
 Tamen de tí s' apartaron.

      Mes tras mes, pedra tras pedra
 Ti te irás desmoronando
 Ceñida por sintas d' edra,
 Mentras qu' outra forte medra
 Qu' asi o mundo vay rolando

 ........................................
 ........................................
 ........................................
 ........................................

      Mais que lus! que colorido
 Nos espaços se dilata!
 Luce ó sol descolorido
 Y arco d' iris xa nacido
 Longa sinta se desata.

      ''Como chove mihudiño,''
 ''Como mihudiño chove,''
 ''Como chove mihudiño,''
 ''Pó-la banda de Laiño,''
 ''Pó-lo banda de Lestrobe.''
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
::_________

::&amp;nbsp; (I) As virtudes verdadeiramente evanxelicas d' este cavaleiro, tan amado d' os que ó conoceron, inspiráronme un libro que non tardarey en publicalo con o titulo de ''Historia de mi abuelo''. Nel rindo un tributo d' admiración e amor, á aquel cuya mayor sabiduria, consisteu sempre en facer ó ben á ollos cerrados, e con man cariñosa.  


{{Paxinación|Cantares gallegos/Cando á luniña aparece|Cantares gallegos/Miña santa Margarida}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>gbulxhvzh33cbb1laxid0b04hoinujj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Vaite noite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4685</id>
    <revision>
      <id>16293</id>
      <parentid>16292</parentid>
      <timestamp>2017-03-02T23:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2728" sha1="bjpizxstej7286wbntvkfiko0ncgm4i" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''30.'''&lt;/big&gt;


       ALBORADA. (1)

                I.

      Baite noi-
 te—Bay fuxin-
 do—Vent' auro-
 ra—Vent' abrin-
 do—C' ó teu ros-
 tro—Que sorrin-
 do—A sombr' espanta!!!

      Canta!... 
 Paxariño can-
 ta—De pónliñ' en pón-
 la—Qu' ó sol se levan-
 ta—Pó-lo monte ver-
 de—Pó-lo verde mon-
 te—Alegrand' as hér-
 vas—Alegrand' as fon-
 tes!...

      Canta, paxariño alegre,
 Canta!
 Canta porqu' ó millo medre,
 Canta!
 Canta por qu' á luz t' escoite
 Canta!
 Canta que fuxeu á noite.

      Noite escura
 Logo ven,
 E moito dura
 C' ó seu manto
 De tristura,
 Con meigallos
 E temores,
 Agoreira
 De dolores,
 Agarimo
 De pesares.
 Cubridora
 En todo mal.
 Sal!!...

      Qu' auroriña
 O ceu colora
 C' uns arbóres
 Que namora
 C' un sembrante
 D' ouro e prata
 Teñidiño
 D' escalrata.
 C' uns vestidos
 De diamante
 Que lle borda
 O sol amante
 Antr' as ondas
 De cristal.

      Sal!... 
 Señora en todo mal,
 Qu' ô sol
 Xa brila
 Nas cunchiñas do areal.
 Qu' á luz
 Do dia
 Vist' á terra d' alegria,
 Qu' ó sol
 Derrete con amor á escarcha fria.


                II.

      Branc' auro-
 ra—Ven chegan-
 do—Y âs porti-
 ñas—Bay chaman-
 do—D' os que dor-
 men—Esperan-
 do—O teu folgor!...

      Cor...
 D' alba hermosa
 Lles estende
 Nos vidriños
 Cariñosa,
 Dond' ó sol
 Tamen suspende,
 Cand' aló
 No mar se tende
 De fogáx
 Larada viva
 Dempois leve
 Fuxitiva
 Triste vago
 Resprandor.

      Cantor
 D' os aires,
 Paxariño alegre
 Canta,
 Canta por qu' ó millo medre
 Cantor
 D' aurora
 Alegre namorado
 As meniñas dille
 Que xa sal ó sol dourado.

      Qu' ó gaiteiro
 Ben lavado
 Ben vestido
 Ben peitado,
 Da gaitiña
 Acompañado
 A porta está!... 
 Xá!...

      S' espricando
 Que t' esprica
 Repinica
 Repinica,
 N' alborada
 Ben amada
 Das meniñas
 Cantadeiras,
 Bailadoras,
 Rebuldeiras,
 D' as belliñas
 Alegriñas,
 D' as que saben
 Ben ruar.

      Arriba!
 Todas, rapaciñas do lugar,
 Qu' ó sol
 Y á aurora xa vos vén á dispertar:
 Arriba!
 Arriba toleirona mocidád!
 Qu' atru—
charemos—cantaremos ó ''ala... lá!!!..''

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


::&amp;nbsp; (1) A mais grande dificultade qu' achey prá escribir esta alborada, foy ó meu deseyo de que sahise nun todo arregrada á música. Conseguin esto, pró foy á custa dá poesia, non podia ser d' outro modo, cando se dá c' un aire tan estraño e tan dificile de acomodarlle letra algun-ha. 


{{Paxinación|Cantares gallegos/Miña santa Margarida|Cantares gallegos/Eu cantar, cantar, cantei}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>bjpizxstej7286wbntvkfiko0ncgm4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Eu cantar, cantar, cantei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4686</id>
    <revision>
      <id>16294</id>
      <parentid>16286</parentid>
      <timestamp>2017-03-02T23:18:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1596" sha1="3bk0yaj2725irhuwlfxnteq36njrcee" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''31.'''&lt;/big&gt;


      ''Eu cantar, cantar, cantei,''
 ''A grasia non era moita,''
 Que nunca, (delo me pesa)
 Fun eu meniña grasiosa.
 Cantei como mal sabía
 Dándolle reviravoltas,
 Cal fán aquês que non saben
 Direitamente un-ha cousa.
 Pero dempois paseniño,
 Y un pouco mais alto agora
 Fun votando as miñas cántigas
 Como quen non quer á cousa.
 Eu ben quixera, é verdade,
 Que mais boniteiras foran,
 Eu ben quixera que nelas
 Bailase ó sol c'as palomas
 As brandas auguas c' á luz
 Y os aires mainos c' as rosas.
 Que nelas craras se visen
 A espuma d' as verdes ondas,
 Do ceu as brancas estrelas
 Da terr' as prantas hermosas.
 As niebras de cor sombriso
 Qu' aló nas montañas volan,
 Os berros do triste moucho
 As campaniñas que dobran,
 A primadera que rie
 Y os paxariños que voan,
 Canta que te canta, mentras
 Os coraçons tristes choran.
 Esto e inda mais, eu quixera
 Desir con lengua grasiosa;
 Mas donde á grasia me falta
 O sentimento me sobra,
 Anqu' este tampouco abasta
 Para espricar certas cousas,
 Qu' á veces por fora un canta
 Mentras que por dentro un chora
 Non me espriquei cal quixera
 Pois son de espricansa pouca;
 Si grasia en cantar non teño
 O amor da pátria m' afoga.
 ''Eu cantar, cantar, cantei,''
 ''A grasia non era moita,''
 ¡Mais que faser desdichada
 Si non nacin mais grasiosa!  


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Vaite noite|Cantares gallegos/Glosario}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>3bk0yaj2725irhuwlfxnteq36njrcee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Airiños, airiños aires</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4687</id>
    <revision>
      <id>16332</id>
      <parentid>16328</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T15:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3255" sha1="391zn024r2c0j845hfffx3weaq271p0" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''15.'''&lt;/big&gt;


     ''Airiños, airiños aires,''
 ''Airiños da miña terra,''
 ''Airiños, airiños aires,''
 ''Airiños, leváime á ela.''


      Sin ela vivir non podo,
 Non podo vivir contenta,
 Qu' á donde queira que vaya,
 Cróbeme un-ha sombra espesa.
 Cróbeme un-ha espesa nube
 Tal preñada de tormentas,
 Tal de soidás preñada,
 Qu' á miña vida envenena.
 Leváime, leváime airiños,
 Com' un-ha folliña seca,
 Que seca tamen me puxo
 A callentura que queima.
 ¡Ay! si non me levás pronto
 Airiños da miña terra,
 Si non me levás airiños
 Quisais xa non me conesan.
 Qu' á frebe que de min come,
 Vaime consumindo lenta,
 E no meu corazonciño
 Tamen traidora se ceiba.

      Fun n' outro tempo encarnada,
 Com' á color de sireixa,
 Son oxe descolorida
 Com' os cirios d' as igrexas
 Cal si un-ha meiga chuchona
 A miña sangre bebera;
 Vóume quedando muchiña
 Com' un-ha rosa qu' inverna.
 Vóume sin forzas quedando,
 Vóume quedando morena,
 Cal un-ha mouriña moura,
 Filla de moura ralea.

      Leváime, leváime airiños,
 Leváime á donde m' esperan
 Un-ha nay que por min chora,
 Un pay que sin min n' alenta,
 Un hirman por quen daria
 A sangre d' as miñas venas,
 E un amoriño á quen aIma
 E vida lle prometera.
 Si pronto non me levades,
 ¡Ay! morrerei de tristeza,
 Soya n' un-ha terra estraña,
 Dond' estraña m' alomean,
 Donde todo canto miro
 Todo me dic' ¡estranxeira!

      iAy! miña probe casiña,
 Ay! miña vaca bermella,
 Años, que valás nos montes,
 Pombas, qu' arrulás nas eiras,
 Mozos qu' atruxás bailando,
 Redobre d' as castañetas,
 Xás-co-rras-chás d' as cunchiñas,
 Xurre, xurre, d' as pandeiras,
 Tambor do tamborileiro,
 Gaitiña, gaita gallega,
 Xa non m' alegras dicindo:
 Muiñeira! muiñeira!
 ¡Ay quen fora paxariño
 De leves alas lixeiras!
 Ay! con que prisa voara
 Toliña de tan contenta,
 Para cantar á alborada
 Nós campos da miña terra!
 Agora mesmo partira,
 Partira com' un-ha frecha,
 Sin medo as sombras da noite
 Sin medo dá noite negra.
 E que chovera ou ventara,
 E que ventara ou chovera,
 Voarïa, e voarïa
 Hastra qu' alcanse á vela.
 Pero non son paxariño
 E irey morrendo de pena
 Xá en lágrimas convertida,
 Xá en suspiriños desfeita.

      Doces galleguiños aires,
 Quitadoriños de penas,
 Encantadores d' as auguas,
 Amantes d' as arboredas,
 Música d' as verdes canas
 Do millo d' as nosas veigas,
 Alegres compañeiriños,
 Run, run de tódalas festas,
 Leváime nas vosas alas
 Com' un-ha folliña seca,
 Non permitás qu' aqui morra
 Airiños da miña terra,
 Qu' ainda penso que de morta
 Ei de sospirar por ela.
 Ainda penso, airiños aires,
 Que dimpois que morta sea,
 E aló pó lo camposanto
 Dond' enterrada me teñan,
 Pasés na calada noite
 Runxindo antr' á folla seca,
 Ou murmuxando medrosos
 Antr' as brancas calaveras,
 Inda dimpois de mortiña
 Airiños da miña terra,
 Éivos de berrar: ¡airiños
 Airiños, leváime á ela!


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Eu ben vin estar ó moucho|Cantares gallegos/Roxiña cal sol dourado}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>391zn024r2c0j845hfffx3weaq271p0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Roxiña cal sol dourado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4688</id>
    <revision>
      <id>16333</id>
      <parentid>16326</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T15:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3657" sha1="7atx0999x6uz1an8c11w5lvd5e5q20g" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''16.'''&lt;/big&gt;


     ''A ó Sr. D. Camilo Alvarez''
 ''e Castro, Chantre dá catedral''
 ''de Salamanca.''


                     l.

      Roxiña cál sol dourado,
 Garrida cál fresca rosa,
 Iba pó lo monte hermosa
 Có branco pé descalzado;
 Copo de neve pousado,
 Deslumbrando á luz do dia,
 Tan branco pé parecia.

      As longas trenzas caidas,
 Con quen os ventos xogaban,
 Ondiñas d' ouro formaban
 Ná branca espalda tendidas;
 Apertadas e bruñidas
 Qu' espigas eran coidara
 O que de lonxe ás mirara.

      Tiñan os cores do mare
 Os seus olliños dormentes,
 Mais doces, mais trasparentes,
 Naide os poidera encontrare;
 Naide velos sin amare
 O coraçon sin falsia
 Que por antr' eles se via.

      Levaba na frente á yalma,
 Nos doces labios á risa,
 Auguiña que ó vento enrisa,
 Pousaba no fondo en calma.
 Tal como gallarda palma
 Cimbrase con folgura
 A delgadiña cintura.

      Ó par da brisa temprada
 Qu' antr' os salgueiros corria,
 Ela correndo seguia
 Un-ha veiriña encantada.
 Qu' ali mansa e sosegada
 Manaba un-ha fresca fonte
 Cabo da falda do monte.


                     II.

      Franca, pura, sin enganos,
 Canta, canta garruleira, 
 Ó pé da verde silveira,
 Laband' os seus brancos panos,
 O son dos romores vanos
 Que nacen cá mañanciña,
 Laba, laba na fontiña.

      Xunto d' ela os paxariños
 Gorgorexan qu' é un contento,
 Faille festiñas ó vento
 C' os seus hirmans os airiños.
 Os pastores, coitadiños
 Cantanlle ó doce ''a...la...lala...''
 Que lengua de amores fala.

      Ela honesta está escoitando.
 Mais con sospiros responde,
 Qu' aIó garda non sei donde
 Saudades de non sei cando.
 Os paniños vay labando
 E á téndelos s' apresura
 Nun campiño de verdura.

      Dempois no rego que pasa,
 Verte un-ha vagoa serena,
 Filla dá escondida pena
 Có seu peitiño traspasa.
 Pois que d' amores s' abrasa
 Aquela qu' é fresca rosa
 Tan amante como hermosa.

      Compañeiras van chegando
 Cal mais á mais ven portada,
 Xarros de louza vidrada,
 Antr' os seixos van pousando,
 Cay á auguíña mormuxando,
 Brancas vinchas se levantan,
 As meniñas, cantan... cantan.

      As estrelas van fuxindo
 A espesa niebra enrarece,
 O arboriño que frorece
 Por antr' ela vay sahindo.
 O craro sol vay subindo
 Por riba do firmamento,
 Limpo, gárrulo, e contento.

      Arredor tod' arrescende
 A olido de primadera,
 Y á ló n' azulada esfera
 Fogáx de groria s' encende.
 Mais á meniña n' atende
 Si non á ó dor ¡mal pecado!
 Que ten no peito encravado.

     Danll' estrañeza os cantares,
 Danlle de chorar deseyos
 Y os ollos de vagoas cheyos,
 Pensa nos nativos lares;
 Que n' hay mais tristes pesares,
 Mais negra malencolia
 Qu' á qu' entr' estraños se cria.

      Paxariños, verde prado,
 Branca lua e sol ardente,
 Todo consolo é impotente
 En mal tan desconsolado.
 Todo contento é trubado
 Pó la peniña sin fondo
 Qu' hay no coraçon abondo.

       Por eso á meniña hermosa,
 Foxe d' alegre fontiña,
 Tal como triste ovelliña
 Que trema de dor queixosa.
 Vay sentida, vay chorosa,
 Mentras lle cantan con saña
—¡Da montaña! da montaña!

      Y ela que de tal s' estraña
 Ferida no que mais sinte,
 Qu' á maltraten non consinte,
 Y así lles contesta uraña:
 ''An que ché son da montaña,''
 ''An que ché son montañesa,''
 ''An que ché son, non me pesa.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Airiños, airiños aires|Cantares gallegos/Pasa rio, pasa rio}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>7atx0999x6uz1an8c11w5lvd5e5q20g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Pasa rio, pasa rio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4689</id>
    <revision>
      <id>16334</id>
      <parentid>16325</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T15:16:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="s6oxj1a2sfo1wgi73nr54wln5wys9wf" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''17.'''&lt;/big&gt;


     Pasa rio, pasa rio,
 Có teu maino rebulir,
 Pasa pas' antr' as froliñas
 Color d' ouro e de marfil,
 A quen c' os teus doces labios
 Tan doces cousas lle dis.
 Pasa, pasa, mais non vexan
 Que te vas á ó mar sin fin,
 Por qu' estonces ¡ay! probiñas!
 Canto choráran por tí!
 Si souperas qu' estrañeça,
 Si souperas que sofrir,
 Desque dél vivo apartado
 O meu coraçon sentiu!
 Tal m' acoden as soidades
 Tal me queren afrixir,
 Qu' inda mais feras m' afogan,
 Si as quero botar de min,
 Y iay! que fora das froliñas
 Vendote lonxe de si
 Ir pó la verde ribeira,
 Da ribeira dó Carril!

      Pasa, pasa caladiño,
 Có teu manso rebulir,
 Camiño dó mar salado,
 Camiño dó mar sin fin,
 E leva estas lagrimiñas
 Si as de chegar por ali
 Pretiño dos meus amores
 Pretiño dó meu vivir.
 Ay! quen lagrimiña fora!
 Prá ir meu ben unda tí...
 Quen fixera un camiñiño
 Para pasar, ay de min!
 ''Si o mar tibera barandas''
 ''Forate ver á o Brasil;''
 ''Mais ó mar non ten barandas,''
 ''Amor meu, por dond' ey d' ir?''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Roxiña cal sol dourado|Cantares gallegos/Hora, meu miniño, hora}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>s6oxj1a2sfo1wgi73nr54wln5wys9wf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Hora, meu miniño, hora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4690</id>
    <revision>
      <id>16335</id>
      <parentid>16324</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T15:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4242" sha1="llse2t575shnnd6xgz4gcl6we8x8xhg" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''18.'''&lt;/big&gt;


     ''— Hora meu meniño, hora,''
 ''Quen vos ha de dar á teta.''
 ''Si tua nay vay no muhiño,''
 ''E teu pai ná leña seca?''
 Eu chá dera, miña xoya,
 Con mil amores chá dera,
 Hastra rebotar meu santo,
 Hastra que mais non quixeras,
 Hastra verte dormidiño
 Con esa boca tan feita,
 Sorrindo todo fartiño,
 Cal ubre de vaca cheya.
 Mas ay! que noite che agarda;
 Mais ay! que noite ch' espera,
 Qu' anque duas fontes teño,
 Estas fontiñas non deitan.
 Hora, meu meniño, hora,
 Canto chorarás por ela,
 Sin ter con que t' acalente,
 Sin ter con que t' adormeça,
 Que soyo, soyo quedaches
 Com' un-ha ovelliña enferma,
 Tremando malpocadiño,
 Com' as ovelliñas treman.
 Sin cobirtor que te cruba
 Nun-has palliñas te deitan
 E neve e chuvia en ti caen
 Por antr' as fendidas tellas.
 E silva ó vento que pasa
 Pó las mal xuntadas pedras,
 E cal coitelo afilado
 No teu corpiño se ceiba.
 ¡Ay! cando veña tua nay!
 Ay! cando ch' á tua nay veña!
 Cal te topará meniño
 Frio com' á neve mesma;
 Para chorar sin alento,
 Rosiña qu' os ventos creban...
 Ay! mas valera meniño
 Que quen te dou non te dera,
 Qu' os flllos dos probes nacen,
 Nacen para tales penas

      Asi se espricaba Rosa,
 Nó medio da noite negra,
 O pé d' un-ha negra porta,
 Toda de lañas cuberta.
 Mentras tanto murmuxaban
 Por antr' á robreda espesa
 Do rio as revoltas agoas
 E os berridos da tormenta.
 Tod' era sombras no ceo,
 Tod' era loito na terra
 E parece qu' á compaña
 Bailab' antras as arboredas
 C' as chuchonas enemigas,
 E c' as estricadas meigas.

      En tanto un choro soave,
 Sentir no espaço se deixa,
 Tal como gaita, tocada
 Nun-h' alborada serena,
 Tal como lexana frauta,
 Cand' ó sol no mar se deita
 Cuyo son nos tray ó vento
 C' os cheiriños da ribeira.

      No meyo da chouza oscura
 Que triste rosa, contempra
 Un-ha luz branca, se mira
 Com' aurora que comença.
 Olido de frescas rosas
 Os aires da noite incensan
 Cal si todas se xuntaran
 As froles da primadera.
 Soan cantares estraños,
 Soan músicas que alegran.
 Músicas son e cantares
 Nunca sentidos na terra.
 Por eso, pasmada Rosa,
 Pouquiño á pouco s' achega
 E por un-ha regandixa
 Postrada no chan axexa.

      Nunca humanos ollos viron
 O que veu estonces ela,
 Que si non morreu estonces
 Foy por que Dios nó quixera.
 De resplandecente groria,
 Rayos d' amor se refrexan
 Do abandonado meniño,
 Sobr' á dourada cabeça.
 E por qu' esté mais contento
 E por que mais s' entreteña,
 Cabe ó seus peciños crecen,
 Frescos, ramos de azucenas.
 Xa non dórm' en probe cuna
 Qu' outro berce lle fixeron
 C' as alas os anxeliños
 E có seu lume as estrellas.
 Nubes de color de rosa
 Fanlle branda cabeceira
 Sirvelle de cubertura
 Un rayo de luna cheya,
 Y á Virxen santa, vestida
 Con vestido de inocencia,
 Por que de fame non morra,
 E fartiño s' adormeça,
 Dalle maná do seu peito
 Con qu' os seus lábios refresca.

      Mentras ó mundo existise
 Rosa mirando estibera,
 Con tanta groria encantada
 Con tanta dicha suspensa.
 Mais un-ha voz lonxe s' oye
 Por antr' os olmos da veiga
 Que cantando amorosiña
 S' esprica de esta maneira:
—Hora, meu meniño, hora,
 Logo che darey á teta,
 Hora, meu meniño, hora,
 Xá non chorarás por ela.

      Esto cantaron, —en tanto
 Có á Virxe desapareceran
 Os anxeliños, deixando
 En derredor noite espesa.
 Xá se sinten as pasadas
 Por xunto da corredoira,
 Xá saltaron ó portelo,
 Xá cerraron á cancela,
 A probe nay corre, corre,
 Qu' ó seu filliño ll' espera,
 Mais cando chega, dormido
 O seu filliño contempra.
 Dill' estonces mentras tanto
 Qu' en bicalo se recrea:

      —Miña xoya, miña xoya,
 Miña prenda, miña prenda.
 Que fora de ti, meu santo,
 Si naiciña non tiberas,
 Quen meu fillo te limpara,
 Quen á mantença che dera?

      —O que mantên as formigas
 E os paxariños sustenta.

      Dixo Rosa, y escondeuse
 Por antr' á nebrina espesa.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Pasa rio, pasa rio|Cantares gallegos/Non che digo nada}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>llse2t575shnnd6xgz4gcl6we8x8xhg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Non che digo nada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4691</id>
    <revision>
      <id>16339</id>
      <parentid>16336</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T19:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5694" sha1="ajxz3nxu3c6jmcld6off2wevrlue1i6" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''19.'''&lt;/big&gt;


     ''Non che digo nada...''
            ''Pero vaya!''

                     l.

      Pasan n' aquesta vida
 Cousiñas tan estrañas,
 Tan raros feitos vense
 Neste mundo de trampa,
 Tantos milagres vellos
 Tan novas insinanzas,
 E tan reboltos alIos
 Con nome d' ensaladas,
 ''Que non che digo nada...''
            ''Pero vaya!''

      Meniña, ven vestida,
 Meniña, ven calzada,
 Que ten roupa de cote,
 Que ten roupa de garda,
 Meniña que ben folga,
 Meniña qu' anda maja,
 Y é probe, malpecado,
 Com' un-ha triste araña.
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Véxote aló antr' os millos,
 Véxote aló nas brañas,
 Xa no pinar espeso,
 Xa na beiriña mansa
 Do rio que correndo
 Vay antr' as verdes canas,
 E xuras qu' estás soya,
 Que naide t' acompaña...
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Casada casadiña,
 Que gustas ser falada,
 Que bailas c' as solteiras
 Nás festas e ruadas
 Que tes ná boca á risa
 E que c' os ollos falas,
 E que á ó falar con eles
 Parece que che saltan,
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Cando mirar te miro
 Tan limpa e tan peinada,
 Loitar c' os rapaciños,
 Hastra qu' enti se fartan,
 E ves dimpois xurando,
 Qu' eres muller sin chata,
 E dís qu' ás mais non teñen
 Contigo comparanza,
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      E ti, roxa roxiña,
 Modesta e recatada,
 Çue falas tan mainiño,
 Que tan mainiño andas,
 Qu' os pes d' os homes miras
 Para non verlle á cara,
 E fás que non entendes
 Cando d' amor che falan.
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya.''

      Vas pó la mañanciña
 A misa c' as beatas
 Dempois... (por qué, ti ó sabes)
 De xunta d' elas largas;
 E si ná corredoira
 Xunto da verde parra,
 Non sey con que xentiña
 Páraste ou non te paras,
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      E ti rapas garrido
 De tan melosas falas,
 Tan majo de monteira,
 Tan rico de polainas,
 Tan fino de calzado
 Como de mans fidalgas,
 Cando me dís que gustas
 De traballar na braña,
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Ti falarás d' amores
 Cousiñas ben faladas,
 Ti loitarás c' as nenas
 Como ningun loitara;
 Ti beberás do mosto
 Hastra quedar sin fala,
 Pero, cós teus sudores
 Mollar á terra ingrata,
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Mais tantas causas vexo
 Que me parecen trampa,
 Tanto sol entre nubes,
 E tan revoltas auguas
 Qu' asemellarse intentan,
 A un-ha fontiña crara,
 Que por non perder tempo
 Donde non quito racha,
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''


                     II.

      Pasan n' aquesta vida
 Cousiñas tan estrañas,
 Tan raros feitos vense
 Neste mundo de trampa,
 Tantos milagres vellos,
 Tan novas insinanzas,
 E tan revoltos allos
 Con nome d' ensaladas
 ''Que non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      E qu' algo deprendera
 Triste de min coidaba,
 E qu' á esperencia neta
 Ninguen m' iba en puxanza
 Por ter na frent' enrugas,
 E ter caniñas brancas,
 Cando hay hoxe uns mociños
 Mesmo dende que maman
 ''Que non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Xa non che val Farruco,
 Que vivas en compaña
 Dos anos pensadores
 Nin da esperencia calva,
 Nin qu' ollo alerta vivas
 Com' á cordura manda
 Que donde menos penses
 Tamaña lebre salta
 ''Que non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Xa sendo noit' oscura,
 Dinche qu' é noite crara,
 Xa estand' ó mar sereno
 Che din que fay borrasca,
 E tanto te confunden
 E tanto te acobardan
 Qu' anque falar quixeras
 Tal coma Dios che manda
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Si eres francés meu bello,
 Si eres da lonxe Australia,
 Si aló do sol baixaches
 Ou dás estrelas palidas,
 Con séria gravedade
 Quisais che perguntaran
 E tí pasmado todo,
 Calado mormuraras:
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Por eso meu belliño
 Si d' estudiar non tratas
 A cencia d' estos tempos,
 Qu' é com' el augua crara,
 Anque c' á parromeira
 Tamen ten comparanza,
 Que nesto á cencia estriba,
 Y en tér distintas caras,
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Sin entender un ele
 Verás que ben s' amañan
 Honrados e sin honra,
 Rameiras e beatas
 Verás como s' axuntan,
 Verás como se tratan,
 Mentras que ti marmuras
 C' á lengua d' un-ha coarta
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Verás cór de sireixa
 Quen foy cór d' esmeralda,
 Y aqueles tan azues
 Que sangre azul manaban,
 Manar sangre bermella
 Pó la moderna usanza,
 Y esto con tal chistura
 E con fachenda tanta,
 ''Que non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Verás que revolturas,
 Que ricas contradanzas,
 Que gaitas con salterio,
 Que pífanos con arpas,
 Que dengues encarnados
 Con mantilliñas brancas
 Chapurra que chapurra
 En confusion tan varea
 ''Que non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Ti pensarás qu' aquesto
 É tod' un-ha antroidada,
 Qu' aqui un levita sobra
 Y un-ha chaqueta falta;
 Qu' alí se comen lebres
 En vez de calabazas,
 E tocan frautas donde
 Deben tocar campanas...
 ''Mais non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''

      Deprende meu velliño
 A cencia ben amada,
 Que saibamente insina
 Tan rica misturanza,
 Si queres ser sabido
 En cousas tan estrañas,
 Pois antre tantas nobas
 As costumiñas rancias...
 ''Non che digo nada...''
      ''Pero vaya!''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Hora, meu miniño, hora|Cantares gallegos/Mais ó que ben quixo un dia}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>ajxz3nxu3c6jmcld6off2wevrlue1i6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Mais ó que ben quixo un dia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4692</id>
    <revision>
      <id>16337</id>
      <parentid>16322</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T15:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1798" sha1="4on3b0yf1t0zn6jf2c8w5ct7t0eecn5" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''20.'''&lt;/big&gt;


     ''Mais ó que ben quixo un dia,''
 ''Si á querer ten aficion''
 ''Sempre lle queda un-ha magoa''
 ''Dentro do seu coraçon.''


                     l.

      Aló nas tardes serenas,
 Aló nas tardes caladas,
 Fanse mais duras as penas,
 Que nas brandas alboradas.

      Aló nas tardes sombrisas
 Aló nas tardes escuras,
 Fanse mais cortas as risas
 Mais negras as desventuras.

      Que non hay sera tranquila
 Para quen remorsos garda,
 E mais presto s'aniquila
 Canto mais á noite agarda.


                     II.

      Eu ben sei d'estos secretos
 Que s'esconden nas entrañas,
 Que rebolen sempre inquietos
 Baixo mil formas estrañas.

      Eu ben sei d' estes tormentos
 Que consomen e devoran
 Dos que fan xemer os ventos
 Dos que morden cando choran.


      Y anqu'hora sorrindo canto
 Anqu'hora canto con brio,
 Tanto chorey, chorey tanto,
 Com'as auguiñas d'un rio.

      Tiben en pasados dias,
 Fondas penas é pesares,
 E chorey vagoas tan frias
 Com'as auguiñas dos mares.

      Tiben tan fondos amores,
 E tan fondas amarguras,
 Qu'era fonte de dolores
 Nacida entre penas duras.


                     III.

      Hora rio, hora contento,
 Vóu pó las eiras cantando,
 Vendo d'onda ven ó vento
 Cando vóu levar ó gando.

      Hora con grande sosiego
 Durmo na veira d'as fontes,
 Durmo na veira d'os regos.
 Durmo na punta d'os montes.

      ''Mais ó que ben quixo un dia,''
 ''Si á querer ten aficion''
 ''Sempre lle queda un-ha magoa''
 ''Dentro do seu coraçon.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Non che digo nada|Cantares gallegos/Castellana de Castilla}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>4on3b0yf1t0zn6jf2c8w5ct7t0eecn5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Castellana de Castilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4693</id>
    <revision>
      <id>16338</id>
      <parentid>16321</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T15:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2597" sha1="dj4onolwhsbkzvbxk0zhwe2cdkeprnu" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''21.'''&lt;/big&gt;


     Castellana de Castilla
 Tan bonita e tan fidalga,
 Mais á quen para ser fera
 Cá procedensia ll' abasta,
 Decime, miña señora,
 Xa qu'os mostrás tan ingrata,
 Si ó meu rendimento homilde
 Bascas d' enoxo vos causan,
 Pois cand'onda vos me achego
 Cuspis con ardentes ansas.
 Y ese mirar de pombiña
 Volvés en fosca mirada
 Tornando en sombrisa noite
 O dia qu'en sol se baña.
 En vano intento señora
 Saber por que me maltrata
 Dama d'un alma tan nobre
 Aunque soberba por fama
 Pois né motivo á despreço
 Sintirse tan ben amada,
 Qu'as mesmas pedras señora
 D'un bon querer se folgaran.
 Din que na nobre Castilla
 Asi os gallegos se trata,
 Mais debe saber Castilla
 Que de tan grande s'alaba
 Que sempre á soberbia torpe
 Foi filla d'almas bastardas,
 E sendo vos tan sabida
 Nunca de vó lo pensara
 Que de tan alto baixando
 Vos emporcases na lama.
 Nin que chamandovos nobre
 Tanta nobreza enfouçaras
 Imitand'ós que vaidosos
 No qu'está debil s'ensañan.
 Pero mais val qu'enmudeça
 Pois tés condicion d' ingrata
 Que predicar en deserto
 Na miña terra né usanza.
 Si fun curpabr'en quereros
 Coma ningun vos amara,
 Por ser de terra gallega
 E sérdes vos castellana.
 En paz señora vos deixo
 C'á vosa soberba gracia,
 E voume á Galicia hermosa
 Dond'en xuntanza m'agardan
 O que no téndes señora
 Y ó qu'en Castilla n'achara,
 Campiños de lindas rosas
 Fontiñas de frescas auguas
 Sombra ná veira d'os rios
 Sol nás alegres montañas
 Caras que nacen sorrindo
 E que sorrindo vos aman
 E qu'inda mesmo morrendo
 En sonrisiñas se bañan.
 Ali, señora, contento
 Cantando ó doce  ala lala
 Baixo á figueira frondosa
 En baixo da verde parra
 C' aquelas frescas meniñas
 Que mel d'os seus labios manan
 Cando en falar amoroso
 Meigo nos din en voz maina.
 Con tódalas de Castilla
 Nobrisimas Castellanas
 Olvidareivos sin pena
 Anque sós vos, tan fidalga,
 Qu'aló saben ser altivas
 Pero non saben ser vanas
 Y é facil con doces tomas
 Olvidar tomas amargas.
 Déchesmas vos mi señora
 Con despreço envenenadas
 Inda con fero mais fero
 Que pelica de laranxa,
 Mais teño por que me pase
 Aquel sarrapio qu'escalda,
 ''Teño un-ha dama nos Portos''
 ''Outra no Riveiro d' Avia,''
 ''Si á dos Portos é bonita''
 ''A dó Riveiro lle gana.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Mais ó que ben quixo un dia|Cantares gallegos/Queridiña d'os meus ollos}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>dj4onolwhsbkzvbxk0zhwe2cdkeprnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Queridiña d'os meus ollos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4694</id>
    <revision>
      <id>16340</id>
      <parentid>16320</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T19:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3612" sha1="2b1oie7njlk0gav1caszfazbmozgyyq" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''22.'''&lt;/big&gt;


      Queridiña d'os meus ollos
 Saberás como estou vivo
 Nesta vila donde adoito
 Dende que chegin de Xinzo.
 Saberás com'á Dios gracias
 Y ò escapulario bendito
 Non afogamos no mare
 Como coidaba Xacinto
 Qu'é tan valente á bofellas
 Com'os alentos d'un pito.
 Saberás como dempois
 Me puñeron moy vestido
 Con roupa azul e amarela
 Cal andan tódolos quintos
 E logo todos xuntados
 Inda mais de vintecinco
 Nos paseamos pó las calles
 Qu'era mesmo un adimiro
 De tan majos como ibámos
 De tan brancos e tan limpos.
 ¡Si me viras, queridiña,
 Cál outras qu'eu sei me viron!
 Cad' ollada me botaban
 Xa de traves, xa de fito...
 Y eran meniñas graciosas
 Con moita salsa no pico,
 Mais ningun-ha d'este peito
 Poido arrincarm' un sospiro.
 Qu'ó teu retrato ali estaba
 Rabuñando paseniño.
 Qu' anque d'onda ti partin,
 Prendiña que tanto estimo,
 Non vin soyo, miña xoya,
 Que tí viñeche comigo.
      Si souperas canto peno,
 Si souperas cal m' afrixo
 Cando m'acordo nas noites
 D'aqueles teus cantariños!...
 Ora en ti penso disperto,
 Ora en ti penso durmindo
 E sempre en ti estou pensando
 Coma si foses feitiço.
 Seique meigallo me deche
 Na festa do San Martiño
 Amasado c'os teus dedos
 Nun-ha bola de pan trigo.
 Mais nó no sinto por eso
 Qu'anque me deras martirio
 Por vir de ti queridiña
 Com'un año recibírao.
      Nada me distrai, Rosiña,
 Da pena que por ti sinto;
 De dia como de noite
 Este meu corazonciño
 Contigo de cote fala
 Por qu' eu falar ben ó sinto,
 Un falar tan amoroso
 Que m' estremeço d' oilo.
 Ay! qu'estrañeza me causa
 E soidás e martirio,
 Pois asi cal el che fala
 Quixera falar contigo
 Cal outros tempos dichosos
 D'os nosos amores finos.
      Cantas veces nos xuramos
 Cando lababas no rio
 O pe d' un alto salgueiro
 Antre risas e sospiros,
 Xa nunca mais separarnos
 Xa nunca mais desunirnos!
 Mais aqueles xuramentos
 Tal coma rosas d'espiño
 Lixeiriños s'espallaron
 A un sopro d'os ventos frios.
 Ora có mar de por medio
 ¡Adios amantes cariños!
 Nin ti me ves nin te vexo
 Aló na beira do rio,
 Naquelas crariñas noites
 De folga pó los domingos.
 As amoriñas maduran
 Nas silveiras d'os camiños,
 Naçen as froriñas brancas
 Por antr' as canas do millo.
 O rio pasa que pasa,
 Cantan nas pólas os xilgaros
 Todo está verd'e frondoso
 Todo está fresco e frorido,
 Solo nós Rosa faltamos
 Naqueles verdes campiños.

      Rosiña, dame un consolo
 Par' este dolor qu'eu sinto
 ¡Ay qu'os recordos me matan!
 Ay! qu'acabarán comigo!
 Di s'inda me queres moito
 Mandamo á decir pretiño
 Dime si gárdal'o pano
 Que che din por San Benito
 Qu'ó merquei na quinta feira
 Por doce cartos e pico.
 Dime tamen si deprendes
 Pó la cartilla de Cristus
 A lér como m'ofreceches
 Para ler os meus escritos,
 Qu' en sabendo algun-has letras
 Dempois irás traducindo.
 Eu xa lle perdin ó medo
 A escribiduras e libros
 Pois fago uns palotes netos
 De qu' eu mesmo m' adimiro
 Tan grandes como fungueiros
 E mais gordos sinon minto.

      Adios, espresiós che mando
 Pó lo burro de Camilo
 Que non sei cal che dirá
 Estas cousas que ll'esprico;
 Mais sabe miña Rosiña,
 Rosiña de doce olido,
 Que si ti xa ler souperas
 Os palotes qu'eu escribo,
 ''Escribírache un-ha carta''
 ''Nas alas d'un paxariño.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Castellana de Castilla|Cantares gallegos/Aló no currunchiño mais hermoso}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>2b1oie7njlk0gav1caszfazbmozgyyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Aló no currunchiño mais hermoso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4695</id>
    <revision>
      <id>16341</id>
      <parentid>16319</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T20:00:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14376" sha1="rkgbj7luwzivrno8fh579wh12laqusn" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''23.'''&lt;/big&gt;


      ''A Roberto Robert, redacto-''
 ''re da Discusion, á quen lle''
 ''gustan ós contos y ó gallego.''


                          l.

      Aló no currunchiño mais hermoso
 Qu' á luz do sol na terr' alumeara,
 Veiga frorida e prado deleitoso
 Qu' á os campiños do Eden s' acomparara,
 Aló ond' ó Sar soberbo e caudaloso
 Parece que se dorme e que se para
 (Tan maino corr' antre á robreda escura)
 Ali naceu Vidal ó sin ventura (1).


                          II.

      Que reposo! que luz!... que garruleiro
 Brando cantar d' os vareos paxariños
 Cand' ó salir do sol pó lo quinteiro
 Douraba fontes, lagos e campiños.
 Que libre respirar... que placenteiro.
 Ir e vir dos cabirtos xuntadiños,
 Que frescas, que polidas, que galanas,
 Iban có gando as feitas aldeanas.


                          III.

      Nunca ó rumor do mundo corrompido
 Nunca da louca socied' as vaidades
 Nin brillo d' os honores fementido
 Foran trubar tan doces soledades,
 Ceo azul, sol d' amor, campo frorido,
 Santa paz sin remorso nin saudades.
 Horas que van mainiñas camiñando,
 Tal alí tempo e vida iban pasando.


                          IV.

      Como ó ventiño da mañan pirmeiro
 No seyo d' as rosiñas se dormia
 E cal dempois toliño e rebuldeiro
 Pó lo espaço inmensisimo subia,
 E volvendo á baixar murmuradeiro
 Por enriba d' as chouzas rebulia
 Nas aliñas levand' ó fumo leve
 Qu' en trubias ondas á subir s' atreve:


                          V.

      E como ô mediodia, fast' o rio
 Brisas, aires, pradiños e arborado
 Pousaban calorosos e sin brio
 Cal viaxeiro sedento e fatigado,
 E como da seran ó alento frio
 De arulos misteriosos impregnado
 Con pasiño lixeiro s' achegaba
 Y aire, rio, e floriñas axitaba:


                          VI.

      Pasiño á paso á traballada xente
 D' os campos ás chousiñas se volvia
 Mentras no lar o pote sarpullente
 C' as ricas berzas á cachon fervia.
 As fabas y as balocas xuntamente
 Có touciño sabroso nel se via
 En compañ' amigabre e farturenta
 Qu' alegra, que convida e que sustenta.


                          VII.

      Dempois da frugal cea, ô cariñoso
 Resplandor do luar claro e soave
 Iban gozar ô enxido de reposo
 Có abó, qu' á longa historia contar sabe.
 O rosario da Virxe proveitoso
 Logo rezaban con asento grave
 Y alma e corpo tranquilo se dormia
 Esperando ó folgor do novo dia.


                          VIII.

      Tod' era paz e amor, y augua serena,
 Tod' era craro azul no firmamento,
 Nin oubo ali á soberba qu' envenena,
 Nin vano goce, nin fatal tormento,
 Nin louco rebuldar, nin fonda pena,
 Nin baixo aborrecido pensamento
 Vidiña tan risoña atormentaba,
 Pois doce e mainamente se folgaba.


                          IX.

      Naide naquel lugar probe se vira
 Qu' uns ben y outros non mal foran vivindo,
 Y un qu' afroxa de mais y outro qu' estira
 Foranse acomodando e repartindo,
 Ningun da negra fame á man sentira
 O seu peito fortísimo oprimindo
 Nó mais que á desdichada criatura
 Que se chamou Vidal ó sin ventura.


                          X.

      Orfo ende que nacera, á sorte triste
 Déralle por herencia ó desconsolo,
 C'o á negra soledá, qu' ô probe asiste;
 Naide na terra se topou tan solo
 De canto en polvo terrenal se viste
 Inda correndo un polo y outro polo,
 Qu' era prob' e dorido antr' os doridos
 E afrixido antr' os tristes afrixidos.


                          XI.

      Tiña por casa un cortelliño escuro
 Tiña por leito ó chan humedecido
 Por cubirtor á neve e vento duro
 Qu' entraba pó las fendas arresido.
 Tiña ó sustento escaso e mal seguro
 Que dan de porta en porta ô qu' é perdido
 Qu' asi lle din con bulra non escasa
 O que por probe neste mundo pasa.


                          XII.

      En jamás ó infeliz decir poidera
 —Esto que teño é meu!—qu' á sorte dura
 N' inda por conceder lle concedera
 Un pouco de querer ou de ternura,
 Nin un pouco d' amor, que donde houbera
 Pobreza, e soledad' e desventura,
 Groria, dicha, e querer correndo pasan
 Y á entradiña da porta non traspasan.


                          XIII.

      Sempre por dicha prá Vidal habia
 Caldo e mais pan nalgún lariño alleo,
 Y á mais á caridá non s' estendia
 Que fora un mal matarlle outro deseo.
 Que si á cousas mellores s' afacia
 Y outro vareo comer y outro recreo,
 Traballo lle custara á bon seguro
 Comer dempois berciñas e pan duro.


                          XIV.

      Tal conta á xente corda se botaba
 Con parsimonia concençuda e grave,
 E refrans sabios con afan buscaba
 Dos que dín—Nunca dés do que ben sabe.— 
 Y ô compango Vidal nunca probaba
 Por qu' era á sobriedá santa e saudabe
 Segun á xente de poder decia
 Anqu' ela ben folgaba e ben comia.


                          XV.

      Cando d'os porcos á matanza viña
 ¡Qu' amabre chamuscar nas limpas eiras
 O despertar da fresca mañanciña !...
 ¡Qu' alegre fumo antr' olmos e figueiras
 Olendo á cocho pó los aires iña!
 ¡Qu' arremangar d'as nenas mondongueiras!
 ¡Qu' ir e vir dend' o banco hastr' a cociña!
 Y aló no lar, ¡que fogo! que larada!
 ¡Que rica e que ben feita frixolada!


                          XVI.

      Fígado con cebola ben frixida
 Y un-ha folliña de laurel cheirosa,
 Qu' inda á un morto ben morto dera vida
 De tan rica, tan tenra, e tan sabrosa:
 Raxo en sorsa c' un cheiro que convida,
 Y á sangre d'as morcillas sustanciosa
 En fregada caldeira rebotando
 A que fagan morcillas convidando.


                          XVII.

      Cuadro tan agradabr' e farturento
 Por tod' á vecindá se repetia
 Con garular, e risa, e gran contento,
 Que suceso tan grande ó requeria.
 Mais por que lle sirvise de tormento
 Solo na chouza de Vidal n' habia
 Nin porco, nin mondongo, nin risiña,
 Qu' era todo nubrado e tristesiña.


                          XVIII.

      Nas frias pedras do seu lar sentado
 Tan vareo movemento contempraba
 De negra soledade acompañado:
 Naide á festa do porco ó convidaba
 Qu' era probe Vidal y era olvidado
 Y á presença d' un probe ali estorbaba
 Por eso antre suspiros repitia
 —¡Ay! quen fora riquiño un solo dia!


                          XIX.

      Tales eran decote os seus deseos
 Mais nunca ¡triste sorte! se cumprian,
 E todos, todos de miseria cheos
 Anos tras anos sin cesar corrian:
 X' era bello Vidal, y os duros ceos
 De tan negro sufrir non se doian
 Qu' inda ó porco Vidal nunca probara
 Nin naide á tal festiña ó convidara.


                          XX.

      Tal com' era costume á rica proba
 Veciños con veciños se trocaban
 (Ind' ox' esta costume se renova)
 Mais á Vidal veciño non chamaban,
 Que fora indina misturanza boba
 Ir á dar donde daiba non topaban
 E por eso Vidal, probe coitado,
 Nunca catou morcilla ó desdichado.


                          XXI.

      Mas ay! picaro mundo! mundo aleve!
 Quen de teus pasos e revoltas fia?
 Quen afirmar empavedo s' atreve
 Que non se pode á noite tornar dia?
 Quen en tempo tan rápido e tan breve
 Os conocidos de Vidal diria
 Qu' aquela triste homilde criatura
 Iba nadar en ondas de ventura?


                          XXII.

      Y asi pasou!.. qu' aquel que todo mira
 Alo da inmensa e trasparente esfera,
 Donde c' os astros centellantes xira
 Misericordia de Vidal tibera.
 O torpe olvido dos podentes vira
 Y á pena de Vidal compadecera
 E có seu brazo misterioso e forte
 Trocou d' un sopro á temeraria sorte.


                          XXIII.

      Tal pó las portas de Vidal entrara
 Como en campo sedento farto rio,
 Aló de Cais herencia qu' envidiara
 O mais encopetado señorio.
 Ucha d' ouro ôs seus ollos relumbrara
 Dandolle desvareo, e risa, e frio
 E tanto tal sorpresa ó contrubaba
 Que coidaba infeliz qu' inda soñaba.


                          XXIV.

      Dempois chorou, sorreu, vicou á terra
 Inda pó lo seu pranto humedecida,
 E canta dicha á humanidad' encerra
 Verteuse do seu peito escandecida,
 Logo volvendo en si, casi s' aterra
 De ver ventura tan sin par cumprida
 E postrado ante Dios fervente ora
 Y ó seu misterio portentoso adora.


                          XXV.

      Cumprido este deber, Vidal reposto
 De sorpresa tan grave e prasenteira
 Pónse limpio, amañado, e ben composto,
 Co á graciña de Dios por compañeira;
 Cal s' adimira d' ó mirar tan posto,
 Cal lle di qu' é galan por derradeira,
 Y aunque calvo quedou como S. Pedro
 Dínlle que ten risado pelo negro.


                          XXVI.

      Chámalle aquel, amigo; ¡cousa rara!
 Qu' antes—Vidal! con sorna lle desia,
 Y outro lle volve pracenteiro á cara
 Que nautronte ó caris lle retorsia,
 Tal miniña de velo se trubara,
 Tal outra xunta del se rebolvia,
 E séica non faltou quen lle dixera
 Que feito com' un santo se volvera.


                          XXVII.

      Qu' é triste ó rostro da mortal pobreza
 Qu' entre ximidos e dolores nace,
 Y hastra á hermosura ven, cando riqueza
 Có seu mirar risoño nos comprace.
 Presta o diñeiro encanto e gentilesa,
 Y un Dios ó mesmo demo se tornara
 Si tomando á figura de banqueiro
 Remexése diñeiro e mais diñeiro.


                          XXVIII.

      Estos misterios son... eu me confundo
 y en van' ôs espricar me propuñera;
 Pero Vidal filosofo profundo,
 Qu' anque xamais nos libros deprendera
 A conta propia deprendeu no mundo,
 Non de mudansa tal se sorprendera,
 Qu' aló no seu caletre á adiviñara
 Cando en ser rico con afan soñara.


                          XXIX.

      Por eso recibeu con cortesia
 Recrebos, agasaxo e comprimento,
 Q' un tras outro homildoso lle facia,
 Escoria vil do humano pensamento.
 El á baixesa d' eles comprendia
 Y anque vano nin torpe pensamento
 Contra xentiñas tales meditaba,
 Forte e séria lision darlles pensaba.


                          XXX.

      Un-ha mañan, á un santo e bon suxeto
 Un quiño lle mercou, ¡soberbo quiño!
 Tan niveo, tan plantado e tan repleto
 Cal nunca ó vira tal ningun veciño.
 Era curto de perna, o lombo neto,
 Do rabo hastra á cabeza redondiño,
 Y ó coiro tan graxento relusia
 Que mesmo de manteiga paresia.


                          XXXI.

      —Alabado sea Dios!—Dios ch' ó bendiga!
 —S. Antonio ch' ó guarde!—asi escramaban
 Mentras qu' ó cocho á paso de formiga
 Y ó seu dono Vidal, serios pasaban.
 A falarlle á Vidal cada un s' obriga
 Qu' ó porco xa mortiño contempraban
 E nera de perder tan bon bocado
 Pó las mans de Vidal morto e salgado.


                          XXXII.

      Log' ó berrido do infeliz pasente
 Que sofre có coitelo morte dura
 Fender ós aires no lugar se sente,
 Pouco á pouco á gorxiña queda muda,
 O suspiro postrer soa estredente,
 A sangre corre, ó matachin xa suda,
 E naquel grave e quirtico momento
 É o porco, vida e mundo e pensamento.


                          XXXIII.

      O difunto ali está repantrigado,
 C' un-ha cebola n' antraberta boca,
 (Qu' inda parés qu' á come ó desdichado)
 Pero nó no chorés qu' á el solo toca
 Dormir sono tan triste descuidado,
 Pois as iras d' inferno non proboca
 Nin groria ten nin porgatorio ardente,
 El dormirá insensible eternamente.


                          XXXIV.

      Non cab' en si Vidal de tan contento,
 O cheiriño do porco ll' enlouquece,
 Qu' entr' os porcos nacidos é un portento
 Aquel qu' ante seus ollos aparece,
 Certa satisfacion, certo contento,
 No rostro d' os presentes resplandece
 Que mesmo quer decir en lenguax mudo
 ¡Este si que ch' é un porco repoludo! 


                          XXXV.

      Mais c' ó cocho Vidal soyo s' encerra
 Mentras qu' á xente aturrullada mira...
 Câl se pasma, câl bufa, câl s' aterra
 Que nunca tal naquel lugar se vira,
 Câl outro lle xurando eterna guerra,
 Dás voltas que dá ó mundo s' adimira
 Pois que nunca en jamas nengun veciño
 Lle batera c' á porta no fociño.


                          XXXVI.

      Era aquel un rifar desesperado,
 Pero Vidal ó xordo se facia,
 A noit' enteira se pasou cerrado,
 Y ô arbór primeiro do siguente dia
 C' un varal de morcillas ben cargado
 Que á pouco de cargado se rompia,
 Apareceu lavado e reverendo
 A todos c' ó seu porte sorprendendo.


                          XXXVII.

      El direitiño ô seu facer marchaba
 Con paso despacioso camiñando,
 E un sorrir nos seus labios s' atopaba
 Qu' antroido iba dicindo ou contrabando,
 Dempois con voz qu' as xentes atroaba
 Foise de porta en porta perguntando:
 —Deronlle aqui morcillas á Vidal?
 —Aqui non!!!—''Pos adiante có varal!''


                          XXXVIII.

      Asi as chousas correu un-ha por un-ha
 Y ó varal inteiriño inda se via,
 Con triste  si  non respondeu ningun-ha
 De cantas en redondo requeria.
 Rindos' entanto á falsa de fertun-ha
 Con sonsa voz de bulra repetia:
—Deronlle aqui morcillas á Vidal?
—Aqui non!!!—''Pois adiante có varal!''


                               XXXIX.

      Vidal morreu, y ó tempo foi pasando,
 Braso qu'  os duros mármores arrasa
 Antre helados escombros enterrando
 Do bon Vidal á solitaria casa.
 Mais sempr' esta historiña foy quedando,
 Ind' oxe mesmo por provervio pasa,
 E cand'  ó nome de Vidal s' invoca
 Muda sole quedar mais d' un-ha boca.
 

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


::&amp;nbsp; (1) Eu ben sei qu' en rigor estas octavas non son en maneira algu-ha a glosa d' un cantar, e que mellor e con mais propiedade podia chamarse  conto; pero como pó lo d' ahora non penso facer en gallego nengun libro de contos póñoo aqui, un-ha vez que nestes cantares tratei de pintar as costumes d' os nosos probes aldeans, e sirven estas octavas prá dar á conocer un-ha d' as mais antiguas e mais usadas. Sempre me conmoveu o relato de este conto sencillo patriarcal, e por eso decidinme á versificalo contando c'á benevolencia d' os lectores. ¡Son tantos os desdichados á quen nas nosas aldeas non se ofrece a proba do porco, e que soñan có dia, en que, como Vidal poidan decir á os seus avaros veciños —''Adiante c' ó varal!''...
 

{{Paxinación|Cantares gallegos/Queridiña d'os meus ollos|Cantares gallegos/Meniña, ti á mais hermosa}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>rkgbj7luwzivrno8fh579wh12laqusn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Meniña, ti á mais hermosa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4696</id>
    <revision>
      <id>16342</id>
      <parentid>16318</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T20:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="d90ervmgx53lvlgbwzodkqrjnbt9b4y" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''24.'''&lt;/big&gt;


      Meniña, ti á mais hermosa
 Qu' á luz do sol alumbrara,
 Ti á estrela da mañanciña
 Qu' en puras tintas se baña,
 Ti á frol d'as froridas cumbres,
 Ti á ninfa d' as frescas auguas,
 Ti como folla do lirio
 Branca, pura e contristada,
 ¿Quen eres fada sin nome
 De tan dormentes miradas
 De tan dorida sonrisa
 De feituriña tan cándida?
 Quisais de muller naceches
 Sendo tan limpa e tan casta?
 Quisais d' as brisas da tarde
 Quisais d' as bretemas vagas... 
 D' as burbulliñas d' un rio,
 Quisais d' un-ha nube branca?
 Ou as espumas do mare
 A un rayo de sol xuntadas
 Pousaronte ô ser d' aurora
 Nun-ha cunchiña de nacra?
 Mais d' onde queira que seas
 Tristisima pasionaria
 Por ti sinto un amor puro
 Que pouco á pouco me mata.
 Por ti de noite e de dia
 Cal vaga sombra encarnada,
 Preto do teu vivir ximo
 Ximo c' os ventos que pasan
 Facendo vibrar sonoras
 Sentidas cordas d' un arpa,
 Que con ecos tembradores
 D' os meus amores che falan.
 Mais dime ¿por qu' estás muda,
 Di por qu' estás solitaria,
 Di por que vives nos montes
 C' os paxariños que cantan,
 Mentras ti choras e choras
 O pe d' un olmo sentada
 Toda de loito cuberta,
 Toda cuberta de lágrimas.

      —Déixame vivir nos montes
 Déixaim' estar solitaria
 Déixame c' os paxariños
 Qu' en derredor de min cantan.
 Déixame vestir de loito
 Cuberta por tristes vagoas,
 Y eco de homes non escoite
 Nin son d' armoniosas arpas,
 Qu' eses sons d' amor e vida
 Rompen as miñas entrañas.
 Si d' eles galan por sorte
 Doce consolo arrancaras
 Para un dor que non ten cura
 Para un mal que non s' acaba.
 Si ô seu vibrar sonoroso
 As tombas se levantaran
 Y o polvo que nelas mora
 Volto a vivir s' axitara!...
 Mais cala, galan... non toques
 As soaves cordas d' un arpa
 Que nin dá vida ôs que morren
 Nin as tristes tombas levanta.
 Cala galan, c' os cantares
 Que con pasion d' amor cantas,
 Qu' os meus amores morreron
 Y aló antre tombas m' agardan.
 Para min morreu á dicha,
 Morreu tamen á esperanza,
 Cubreuse ó seu de tristura
 Y á terra d' ásperas prantas.
 Déixame vivir nos montes
 Déixam' estar solitaria
 Déixame vestir de loito
 Cuberta d' amargas lágrimas.
 ''Qu' á rula que viudou''
 ''Xurou de non ser casada,''
 ''Nin pousar en ramo verde''
 ''Nin beber augua crara.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Aló no currunchiño mais hermoso|Cantares gallegos/Castellanos de Castilla}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>d90ervmgx53lvlgbwzodkqrjnbt9b4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Castellanos de Castilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4697</id>
    <revision>
      <id>21123</id>
      <parentid>21116</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Emigración]]; engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3659" sha1="h6f1i8i8q6fbqx72p0awwlafb40ejqn" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf|500px|dereita|page=143]]
{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

:::::&lt;big&gt;'''25.'''&lt;/big&gt;


      ''Castellanos de Castilla,''
 ''Tratade ben ós gallegos;''
 ''Cando van, van como rosas,''
 ''Cando vên, vên como negros.''

      —Cando foi, iba sorrindo;
 Cando veu, viña morrendo;
 A luciña d'os meus ollos,
 O amantiño do meu peito.

      Aquel máis que neve branco,
 Aquel de doçuras cheyo,
 Aquel por quen eu vivia
 E sin quen vivir non quero.

      Foi à Castilla por pan,
 E saramagos Ile deron,
 Déronlle fel, por bebida,
 Peniñas por alimento.

      Déronlle en fin, canto amargo
 Tén a vida no seu seo...
 ¡Castellanos, Castellanos!
 Tendes corazon de ferro.

      Ay! no meu corazonciño,
 Xa non pode haber contento,
 Qu' está de dolor ferido,
 Qu' está de loito cuberto.

      Morreu aquel qu' eu queria,
 E, para min, n' hai consuelo,
 Sólo hai para min, Castilla,
 A mala lei que che teño.

      Premita Dios, Castellanos,
 Castellanos que aborreço,
 Qu' ántes os gallegos morran,
 Qu' ir a pedirvos sustento.

      Póis tan mal corazon tendes
 Secos fillos do deserto,
 Que si amargo pan vos ganan
 Dádesllo envolto en veneno.

      Aló van, mal pocadiños,
 Todos d'esperanzas cheyos,
 E volven ay! sin ventura,
 Con un caudal de despreços.

      Van probes, e tornan probes,
 Van sans, e tornan enfermos,
 Qu' anq' eles son como rosas,
 Tratádelos coma negros.

      ¡Castellanos de Castilla.
 Tendes corazon d' aceiro,
 Alma como as penas dura,
 E sin entrañas o peito!

      En trós de palla sentados,
 Sin fundamentos, soberbos,
 Pensás qu' os nosos filliños,
 Para servirvos naceron.

      E nunca tan torpe idea,
 Tan criminal pensamento
 Coupo en máis fátuas cabezas
 Ni en máis fátuos sentimentos.

      Que Castilla e Castellanos,
 Todos nun monton, a eito,
 Non valen o que un-ha herbiña
 D'estes nosos campos frescos.

      Solo peçoñosas charcas
 Detidas no ardente suelo,
 Tès Castilla que humedezan
 Esos teos labios sedentos.

      Que o mar deixoute olvidada
 E longe de ti correron,
 As brandas auguas que traen,
 De prantas cen semilleiros.

      Nin arbres que che den sombra,
 Nin sombra que preste alento...
 Llanura e sempre llanura,
 Deserto e sempre deserto...

      Esto che tocou coitada,
 Por herencia no universo,
 ¡Miserable fanfarrona!...
 Triste herencia foi por certo.

      En verdad non hay, Castilla,
 Nada como ti tan feyo,
 Qu' ainda mellor que Castilla,
 Valera decir inferno.

      ¿Por que aló foches, meu ben?
 Nunca tal houberas feito,
 Trocar campiños frolidos
 Por tristes campos sin règo.

      Trocar tan craras fontiñas,
 Rios tan murmuradeiros,
 Por seco polvo que nunca,
 Mollan as bágoas do ceo.

     Mas ay! d' onde a min te foches
 Sin dor meu sentimento,
 y aló á vida che quitaron,
 Aló a mortiña che deron.

      Morreches, meu quiridiño,
 E para min n' hay consuelo,
 Qu' ond' ántes te via, agora
 Ja sólo un-ha tomba vexo.

    Triste com' a mesma noite,
 Farto de dolor o peito,
 Pídolle á Dios que me mate,
 Por que xá vivir non quero.

      Mais en tanto no me mata,
 Castellanos qu' aborreço,
 Hei, para vergonza vosa,
 Héivos de cantar gemendo.

      ''¡Castellanos de Castilla''
 ''Tratade ben ôs gallegos;''
 ''Cando van, van como rosas''
 ''Cando vên, vên como negros!''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Meniña, ti á mais hermosa|Cantares gallegos/La gaita gallega}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>h6f1i8i8q6fbqx72p0awwlafb40ejqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/La gaita gallega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4698</id>
    <revision>
      <id>17010</id>
      <parentid>16460</parentid>
      <timestamp>2017-10-24T08:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2982" sha1="bhp0cjmax9jzr0265njog3ld3jialrt" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}
[[Ficheiro:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf|300px|page=149|miniatura|]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


         LA GAITA GALLEGA.
                ___

            ECO NACIONAL

 ''A mi querido amigo D. Manuel Murguia.''


                     I.

      Cuando la gaita gallega
 el pobre gaitero toca,
 no sé lo que me sucede
 que el llanto á mis ojos brota.
 Ver me figuro á Galicia
 bella, pensativa y sola,
 como amada sin su amado,
 como reina sin corona.
 Y aunque alegre danza entone
 y dance la turba loca,
 la voz del grave instrumento
 suéname tan melancólica,
 á mi alma revela tantas
 desdichas, penas tan hondas,
 ''que no sé deciros''
 ''si canta ó si llora.''


                     II.

      Recuérdame aquellos cielos,
 y aquellas dulces auroras,
 y aquellas verdes campiñas,
 y el arrullo de sus tórtolas;
 y aquellos lagos, y aquellas
 montañas que al cielo tocan,
 todas llenas de perfumes,
 vestidas de flores todas,
 donde Dios abre su mano
 y sus tesoros agota:
 mas ¡ay! como me recuerda
 tambien que hay allí quien dobla,
 en medio de la abundancia,
 al hambre la frente torva,
 ''no acierto á deciros''
 ''si canta ó si llora.''


                     III.

      Suena, y cruzan por mi espíritu
 puras, risueñas y hermosas,
 las sombras de los cien puertos
 de que Galicia es señora.
 Y lentamente pasando,
 como ciudades que flotan,
 van sus cien naves soberbias
 al ronco son de las olas:
 mas ¡ay! como en ellas veo,
 con el oro de sus costas,
 sus tiernos hijos desnudos
 que miran tristes á Europa,
 pidiendo su pan amargo
 á la América remota,
 ''no acierto á deciros''
 ''si canta ó si llora.''


                     IV.

      ¡Pobre Galicia!... Tus hijos
 huyen de ti, ó te los roban,
 llenando de íntima pena
 tus entrañas amorosas.
 Y como á párias malditos,
 y como á tribus de ilotas
 que llevasen en el rostro
 sello de infamia ó deshonra,
 ¡ay! la pátria los olvida,
 la pátria los abandona,
 y la miseria y la muerte
 en su hogar desierto moran.
 Por eso, aunque en son de fiesta
 la gaita gallega se oiga,
 ''no acierto á deciros''
 ''si canta ó si llora.''


                     V.

      ¡Espera, Galicia, espera!
 lleva la cruz que te agovia,
 regando con sangre y lágrimas
 esa via dolorosa.
 ¡Tendrás sed...! Hiel y vinagre
 te darán con mano pródiga,
 y, con corona de espinas,
 cetro de caña por mofa;
 pero los tiempos se acercan
 y cuando suene tu hora
 feliz subirás y grande
 á la cumbre de la gloria.
 Hoy si la gaita gallega
 el pobre gaitero toca,
 no acierto á decíros
 si canta ó si llora.

                          1860.

           [[Autor:Ventura Ruiz Aguilera|VENTURA RUIZ AGUILERA]].


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Castellanos de Castilla|Cantares gallegos/A gaita gallega, resposta}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]
[[es:La gaita gallega]]</text>
      <sha1>bhp0cjmax9jzr0265njog3ld3jialrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Eu ben vin estar ó moucho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4699</id>
    <revision>
      <id>16331</id>
      <parentid>16329</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T15:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2571" sha1="mklmxb48udh5aooxxf12xgrp4z10yw8" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


:::::&lt;big&gt;'''14.'''&lt;/big&gt;


     ''Eu ben vin estar ó moucho''
 ''Enriba d' aquel penedo:''
 ''¡Non che teño medo moucho,''
 ''Moucho non che teño medo!''


                     I.

      Un-ha noite, noite negra,
 Com' os pesares qu' eu teño,
 Noite filla das sombrisas
 Alas que estenden os medos;
 Hora en que cantan os galos,
 Hora en que xemen os ventos,
 En qu' as meigas bailan, bailan,
 Xuntas có demo pirmeiro,
 Arrincando verdes robres,
 Portas e tellas fendendo,
 Todas de branco vestidas
 Tendidolos brancos pelos
 Contra quen os cans oubean
 Agoirando triste enterro;
 Cando relumbrar se miran
 Antr' os toxales espesos,
 Cal encendidas candeas
 Ollos de lobo famento,
 E os ramallaxes dos montes
 Antre sí murmuxan quedos,
 E as follas secas qu' espallan
 Os aires da noite inquietos,
 En remuiños se xuntan
 Con longo estremecemento;
 Indo camiño da Igrexa,
 Soya cós meus pensamentos
 Cabo da fonte da Virxe
 Pretiño dó cimeterio,
 Dempois de sentir un sopro
 Que me deixou sin alento,
 ''Eu ben vin estar ó moucho''
 ''Enriba d' aquel penedo.''


                     II.

      Arrepuïñadas todas
 As carnes se me puñeron
 E os cabelos no curuto
 Fórons'  erguendo direitos:
 Gotas de sudor corrian
 Afio pó lo meu peito,
 E trembaba como tremban
 As auguas cando fay vento,
 Ná pia da fonte nova
 Que sempre está revertendo.
 Aquel moucho ali fincado,
 Cal si fose ó mesmo demo,
 Fito á fito me miraba
 Có seus ollos rapiñeiros,
 Que coidei que me roubaban
 Non mais que de lonxe velos,
 De lume me paresian
 E que me queimaron penso,
 Penso qu'  eran tizós roxos
 Da fogueira dos infernos
 Que pó las niñas me entraron
 Hastr' ó corazon direitos
 En el remorsos habia
 D' amoriños pecadentos...
 ¡Ay! quen ten d' eses amores
 Non pod' achar bon sosiego!

      Chovia, si Dios ten augua,
 Ventaba en tódolos ventos,
 E ensarrapicada toda
 A camiñar non m' atrevo
 Qu' ó moucho fita que fita
 M' aspera na quel penedo.
 Mais acordeime da Virxe
 Que sempre conmigo levo,
 Resoll' un Ave-Maria
 E cobrando novo alento,
 Com' os páxaros do mare,
 Nadando, paso ó regueiro,
 Corro á enriba dó valado,
 Brinco en baixo dó portelo,
 E den' ali, berro estonces
 Con cantas forzas eu teño:
 ''Non che teño medo moucho,''
 ''Moucho non che teño medo.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/Adios rios, adios fontes|Cantares gallegos/Airiños, airiños aires}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>mklmxb48udh5aooxxf12xgrp4z10yw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/A gaita gallega, resposta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4700</id>
    <revision>
      <id>16357</id>
      <parentid>16315</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T22:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3588" sha1="nxol7hjgvwrc1bhikvenf0dla1pwode" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1863
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


          A GAITA GALLEGA.

                 RESPOSTA.

''A ó eminente poeta D. [[Ventura Ruiz de Aguilera]].


                      l.

      Cand' este cantar, poeta,
 Ná lira xemendo entonas,
 Non sei ó que por min pasa
 Qu' as lagrimiñas m' afogan;
 Qu' ante de min cruzar vexo
 A virgen-martir qu' invocas,
 Cós pes cravados d' espiñas
 Cás mans cubertas de rosas.
 En vano á gaita tocando
 Un-h' alborada de groria
 Sóns pó-los aires espalla
 Que cân nas tembrantes ondas.
 En vano baila contenta
 Nas eiras á turba louca,
 Qu' aqueles sons tal m'afrixen,
 Cousas tan tristes me contan,
 ''Qu' eu podo decirche''
 ''Non canta que chora.''


                      II.

      Vexo contigo estos céos,
 Vexo estas brancas auroras,
 Vexo estes campos froridos
 Donde s' arrullan as pombas,
 Y estas montañas xigantes
 Qu' aló c'as nubes se tocan
 Cubertas de verdes pinos
 E de froliñas cheirosas.
 Vexo esta terra bendita
 Dond' ó ben de Dios rebota
 E dondo anxiños hermosos
 Tecen brillantes coroas.
 Mas ay! como tamen vexo
 Pasar macilentas sombras
 Grilos de ferro arrastrando
 Antre sorrisas de mofa,
 Anque mimosa gaitiña
 Toqu' alborada de groria,
 ''Eu podo decirche''
 ''Non canta que chora.''


                      III.

      Falas, y ó meu pensamento
 Mira pasar temerosas
 As sombras d' eses cen portos
 Qu' ô pé d'as ondiñas moran.
 E pouco á pouco marchando
 Fráxiles, tristes e soyas,
 Vagar as naves soberbas
 Aló nun-ha mar traidora.
 Y ay! como nélas navegan
 Os fillos d'as nosas costas
 Con rumbo á América infanda
 Qu' á morte c'o pan Iles dona,
 Desnudos pedindo en vano
 A patria misericordia,
 Anque contenta á gaitiña
 O probe gaiteiro toca,
 ''Eu podo decirche''
 ''Non canta que chora.''


                      IV.

 Probe Galicia, non debes
 Chamarte nunca española.
 Qu' España de ti s' olvida
 Cando eres ay! tan hermosa.
 Cal si na infamia naceras
 Torpe, de ti s' avergonza,
 Y á nay qu' un fillo despreça
 Nay sin coraçon se noma.
 Naide por que te levantes
 Ch' aIarga á man bondadosa.
 Naide os teus prantos enxuga,
 Y homilde choras e choras.
 Galicia, ti non tés patria,
 Ti vives no mundo soya,
 Y á prole fecunda tua
 S' espalla en errantes hordas,
 Mentras trist' e solitaria
 Tendida na verde alfombra
 O mar esperanzas pides
 De Dios á esperanza imploras.
 Por eso anqu' en son de festa
 Alegre á gaitiña s' oya
 ''Eu podo decirche''
 ''Non canta que chora.''


                      V.

      «Espera, Galicia, espera;»
 Canto este grito consola!
 Páguecho Dios, bon poeta,
 Mais é un-ha esperanza louca.
 Qu' antes de qu' os tempos cheguen
 De dicha tan venturosa
 Antes que Galicia suba
 C'ó á cruz qu' ó seu lombo agobia
 Aquel difícil camiño
 Qu' ô pé d' os abismos toca,
 Quisais cansada e sedenta,
 Quisais que d' angustias morra.
 Págueche Dios, bon poeta,
 Esa esperanza de groria,
 Que de teu peito surxindo
 A Virgen-martir coroa,
 Y esta á recompensa sea
 D' amargas penas tan fondas.
 Paguech' este cantar triste
 Qu' as nosas tristezas conta,
 Que soyo tí... ¡ti entre tantos!
 D' as nosas magoas s' acorda;
 Dina voluntad d' un xenio,
 Alma pura e xenerosa!
 E cando á gaita gallega
 Aló nas Castillas oyas,
 O teu corazon pergunta,
 Veras que che di en resposta
 ''Qu' a gaita gallega''
 ''Non canta que chora.''


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|Cantares gallegos/La gaita gallega|Cantares gallegos/Vente, rapasa}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>nxol7hjgvwrc1bhikvenf0dla1pwode</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Ventura Ruiz Aguilera</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4701</id>
    <revision>
      <id>16356</id>
      <parentid>16353</parentid>
      <timestamp>2017-03-03T22:02:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="981" sha1="73d7zun4y6gcuhgf233z6880sqy9slw" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Museo Arqueológico Nacional - FD01112 - Ventura Ruiz Aguilera.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Ventura Ruiz Aguilera''' (Salamanca, 1820 - 1 de xullo de 1881) foi un escritor castelán, director do Museo Arqueológico Nacional de España.

==Textos==
=== En castelán ===
* ''Ecos nacionales'' (1849)
* ''Elegías y armonías'' (1863)
* ''Sátiras'' (1874)
* ''Estaciones del año'' (1879)
* ''Europa marcha''
* ''El conspirador de á folio'' (Novela)
* ''Del agua mansa nos libre Dios''
* ''No se venga quien bien ama''
* ''Bernardo de Saldaña''
* ''Camino de Portugal''
* ''La limosna y el perdón''
;Poesía
* &quot;[[Cantares gallegos/La gaita gallega|La gaita gallega]]&quot; (1860), incluída en ''[[Cantares gallegos]]'' (1863) de [[Rosalía Castro de Murguía]].


{{DP-AUTOR-80}}

{{Control de autoridades}}

{{DEFAULTSORT:Ruiz Aguilera}}
[[Categoría:Autores-R]]</text>
      <sha1>73d7zun4y6gcuhgf233z6880sqy9slw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ventura Ruiz Aguilera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4702</id>
    <redirect title="Autor:Ventura Ruiz Aguilera" />
    <revision>
      <id>16354</id>
      <timestamp>2017-03-03T21:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Ventura Ruiz Aguilera]]&quot;</comment>
      <origin>16354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="5nc3zpdkr0zqnlcf627swzzk6s83d5r" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ventura Ruiz Aguilera]]</text>
      <sha1>5nc3zpdkr0zqnlcf627swzzk6s83d5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ventura Ruiz de Aguilera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4703</id>
    <redirect title="Autor:Ventura Ruiz Aguilera" />
    <revision>
      <id>16358</id>
      <timestamp>2017-03-03T22:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Ventura Ruiz Aguilera]]&quot;</comment>
      <origin>16358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="5nc3zpdkr0zqnlcf627swzzk6s83d5r" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ventura Ruiz Aguilera]]</text>
      <sha1>5nc3zpdkr0zqnlcf627swzzk6s83d5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Ô pazo d'A...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4704</id>
    <revision>
      <id>16450</id>
      <parentid>16382</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T22:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ô pazo d'A...]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Ô pazo d'A...]]&quot;</comment>
      <origin>16450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="940" sha1="sfgesq9k2yvggzh573aa4y2mpqyyeq7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano= 1880
}}


[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura|page=85]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;'''Ô PAZO D'A...'''&lt;/center&gt;


{{Espazos|9}}Era ô caer d'a tarde, 
Encomenzaba o cántico d'os grilos,   
{{Espazos|9}}Ẍorda a presa ruẍia,  
Brilaban lonẍe os lumes fuẍitivos.  
{{Espazos|9}}Ô pe d'o monte, maẍestuoso erguíase  
N'aldea escura o caseron querido,   
{{Espazos|9}}C'a oliva centenaria   
De cortinaẍ ô ventanil servindo.  
{{Espazos|9}}Deserta a escalinata,
{{Espazos|9}}Soyo o paterno niño,   
E enriba d'el caendo misteriosas
C'o as sombras d'o crepúsculo, as d'o olvido.   

{{Espazos|9}}¿Quen ô pasado volve
{{Espazos|9}}Os ollos compasivos?
{{Espazos|9}}¿Quen se lembra d'os mortos,   
S'inda non poden recordarse os vivos?


&amp;nbsp;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Category:¡Do íntimo!]]</text>
      <sha1>sfgesq9k2yvggzh573aa4y2mpqyyeq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O pazo de A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4705</id>
    <redirect title="Follas novas/Ô pazo d&#039;A..." />
    <revision>
      <id>16454</id>
      <parentid>16420</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T22:45:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>タチコマ robot</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[Follas novas/Ô pazo d'A...]]&quot;</comment>
      <origin>16454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Ô pazo d'A...]]</text>
      <sha1>buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ô pazo d'A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4706</id>
    <redirect title="Follas novas/Ô pazo d&#039;A..." />
    <revision>
      <id>16476</id>
      <parentid>16373</parentid>
      <timestamp>2017-03-26T13:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>タチコマ robot</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[Follas novas/Ô pazo d'A...]]&quot;</comment>
      <origin>16476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Ô pazo d'A...]]</text>
      <sha1>buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arretén</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4707</id>
    <revision>
      <id>16376</id>
      <parentid>16375</parentid>
      <timestamp>2017-03-22T11:41:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="r0yhn6w7qr230r31br10lxvc53i1ynk" xml:space="preserve">'''Arretén''' é un lugar da parroquia de Iria Flavia, concello de Padrón, Provincia da Coruña.


Aparecen mencións a Arrentén nas seguintes obras de [[Autor:Rosalía de Castro|Rosalía Castro de Murguía]]:

* O poema [[Cantares gallegos/Como chove mihudiño|&quot;Como chove mihudiño&quot;]], incluído en ''[[Cantares gallegos]]'' (1863).
* O poema [[Ô pazo d'A...|&quot;Ô pazo d'A...&quot;]], incluído en ''[[Follas novas]]'' (1880).

{{Wikipedia|Arretén, Iria Flavia, Padrón}}</text>
      <sha1>r0yhn6w7qr230r31br10lxvc53i1ynk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A xusticia pó-la man</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4708</id>
    <redirect title="Follas novas/A xusticia pó-l-a man" />
    <revision>
      <id>16474</id>
      <parentid>16385</parentid>
      <timestamp>2017-03-26T13:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>タチコマ robot</username>
        <id>93</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[Follas novas/A xusticia pó-l-a man]]&quot;</comment>
      <origin>16474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="1zya2t7y2wy0052wggv52a7rgyi8na2" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/A xusticia pó-l-a man]]</text>
      <sha1>1zya2t7y2wy0052wggv52a7rgyi8na2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prólogo de D. Emilio Castelar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4709</id>
    <redirect title="Follas novas/Prólogo" />
    <revision>
      <id>16391</id>
      <timestamp>2017-03-22T13:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Prólogo de D. Emilio Castelar]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Prólogo]]&quot;</comment>
      <origin>16391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="aguhjj8jpoeyucqfgype7zxd9g56d7a" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Prólogo]]</text>
      <sha1>aguhjj8jpoeyucqfgype7zxd9g56d7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Índice (Follas novas)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4710</id>
    <redirect title="Follas novas/Índice" />
    <revision>
      <id>16398</id>
      <timestamp>2017-03-23T11:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Índice (Follas novas)]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Índice]]&quot;</comment>
      <origin>16398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="ckaoizq0mtshjyfepku52x4lzkx2tg3" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Índice]]</text>
      <sha1>ckaoizq0mtshjyfepku52x4lzkx2tg3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Paxinación/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4711</id>
    <revision>
      <id>16413</id>
      <parentid>16412</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T11:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="455" sha1="ihfvdza6q6u8hht8urasojobwfb8efs" xml:space="preserve">== Exemplo ==
&lt;pre&gt;{{Paxinación|Cantares gallegos/Fun un domingo|Cantares gallegos/Quixente tanto meniña}}&lt;/pre&gt;


----
&lt;big&gt;
{|style=&quot;width:100%&quot;
|style=&quot;width:50%;text-align:left;font-size:20px&quot;|'''[[Cantares gallegos/Fun un domingo|&lt;&lt;&lt;&lt;]]'''
|style=&quot;width:50%;text-align:right;font-size:20px&quot;|'''[[Cantares gallegos/Quixente tanto meniña|&gt;&gt;&gt;&gt;]]'''
|}
&lt;/big&gt;

&amp;nbsp;
&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores]]
[[es:Plantilla:Paginación]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ihfvdza6q6u8hht8urasojobwfb8efs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Capítulos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4712</id>
    <redirect title="Modelo:Paxinación" />
    <revision>
      <id>16423</id>
      <timestamp>2017-03-23T12:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Capítulos]]&quot; a &quot;[[Modelo:Paxinación]]&quot;</comment>
      <origin>16423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="skk64qw5t9le83i4xl41gwa3jb3d73e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Paxinación]]</text>
      <sha1>skk64qw5t9le83i4xl41gwa3jb3d73e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Fé de erratas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4714</id>
    <revision>
      <id>16440</id>
      <parentid>16434</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T22:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="670" sha1="ks4truo44qz30f6ky1hvcwcnb9dga8h" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Follas novas]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano= 1880
}}


{{Prose}}
&lt;center&gt;FÉ DE ERRATAS&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;text-align: center&quot;&gt;
{|
|-
| &lt;u&gt;{{Espazos|6}}Página{{Espazos|6}}&lt;/u&gt;&lt;br /&gt;20&lt;br /&gt;38&lt;br /&gt;138&lt;br /&gt;162&lt;br /&gt;162&lt;br /&gt;173&lt;br /&gt;212&lt;br /&gt; || &lt;u&gt;{{Espazos|15}}Dice{{Espazos|15}}&lt;/u&gt;&lt;br /&gt;¡Silencio!&lt;br /&gt;unus&lt;br /&gt;Qu'e&lt;br /&gt;n'humedo&lt;br /&gt;brillo&lt;br /&gt;Qu'es&lt;br /&gt;reisnado || &lt;u&gt;{{Espazos|15}}Léase{{Espazos|15}}&lt;/u&gt; &lt;br /&gt;¡SILENCIO!&lt;br /&gt;uns&lt;br /&gt;Que&lt;br /&gt;no húmedo&lt;br /&gt;brilo&lt;br /&gt;Qu'és&lt;br /&gt;resinado
|}
&lt;/div&gt;


&amp;nbsp;


{{Paxinación|Follas novas/Índice|Follas novas}}
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Follas novas]]</text>
      <sha1>ks4truo44qz30f6ky1hvcwcnb9dga8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dúas palabras d'a autora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4715</id>
    <redirect title="Follas novas/Dúas palabras d&#039;a autora" />
    <revision>
      <id>16436</id>
      <timestamp>2017-03-23T12:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Dúas palabras d'a autora]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Dúas palabras d'a autora]]&quot;</comment>
      <origin>16436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="8gtsn0sca68895t0ztqik9pp5fd02n9" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Dúas palabras d'a autora]]</text>
      <sha1>8gtsn0sca68895t0ztqik9pp5fd02n9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Varia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4716</id>
    <revision>
      <id>16444</id>
      <parentid>16442</parentid>
      <timestamp>2017-03-23T22:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="f9dijfd7f5kergesdkbv0vgfikysbny" xml:space="preserve">{{Artigo principal|III. Varia}}

[[Categoría:Follas novas|3]]</text>
      <sha1>f9dijfd7f5kergesdkbv0vgfikysbny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tecin soya á miña tea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4717</id>
    <redirect title="Follas novas/Tecin soya á miña tea" />
    <revision>
      <id>16446</id>
      <timestamp>2017-03-23T22:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Tecin soya á miña tea]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Tecin soya á miña tea]]&quot;</comment>
      <origin>16446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="7s3n0n4wtv75jyrv67xy48nfs9l1gww" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Tecin soya á miña tea]]</text>
      <sha1>7s3n0n4wtv75jyrv67xy48nfs9l1gww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>En Cornes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4718</id>
    <redirect title="Follas novas/En Cornes" />
    <revision>
      <id>16448</id>
      <timestamp>2017-03-23T22:37:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[En Cornes]]&quot; a &quot;[[Follas novas/En Cornes]]&quot;</comment>
      <origin>16448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="23gwsce9bpxhwdnulm6r0mjaewdn94k" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/En Cornes]]</text>
      <sha1>23gwsce9bpxhwdnulm6r0mjaewdn94k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ô pazo d'A...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4719</id>
    <redirect title="Follas novas/Ô pazo d&#039;A..." />
    <revision>
      <id>16451</id>
      <timestamp>2017-03-23T22:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ô pazo d'A...]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Ô pazo d'A...]]&quot;</comment>
      <origin>16451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Ô pazo d'A...]]</text>
      <sha1>buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cando penso que te fuches</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4720</id>
    <redirect title="Follas novas/Cando penso que te fuches" />
    <revision>
      <id>16453</id>
      <timestamp>2017-03-23T22:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Cando penso que te fuches]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Cando penso que te fuches]]&quot;</comment>
      <origin>16453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="aqacd9pvsba31psc9vgxm1o7mgcbkil" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Cando penso que te fuches]]</text>
      <sha1>aqacd9pvsba31psc9vgxm1o7mgcbkil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Caba lixeiro, caba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4721</id>
    <redirect title="Follas novas/Caba lixeiro, caba" />
    <revision>
      <id>16457</id>
      <timestamp>2017-03-23T23:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Caba lixeiro, caba]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Caba lixeiro, caba]]&quot;</comment>
      <origin>16457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="cpv7dc42aw3n54t3gxg143jom7qiwe6" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Caba lixeiro, caba]]</text>
      <sha1>cpv7dc42aw3n54t3gxg143jom7qiwe6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A xusticia pó-l-a man</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4722</id>
    <redirect title="Follas novas/A xusticia pó-l-a man" />
    <revision>
      <id>16459</id>
      <timestamp>2017-03-23T23:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[A xusticia pó-l-a man]]&quot; a &quot;[[Follas novas/A xusticia pó-l-a man]]&quot;</comment>
      <origin>16459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="1zya2t7y2wy0052wggv52a7rgyi8na2" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/A xusticia pó-l-a man]]</text>
      <sha1>1zya2t7y2wy0052wggv52a7rgyi8na2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Encabezamento</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4723</id>
    <redirect title="Modelo:Encabezar" />
    <revision>
      <id>16463</id>
      <timestamp>2017-03-25T18:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Encabezar]]&quot;</comment>
      <origin>16463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="kjnd5495cbcgoqlhut08ombwb47eb6f" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Encabezar]]</text>
      <sha1>kjnd5495cbcgoqlhut08ombwb47eb6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Portadatexto</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4724</id>
    <redirect title="Modelo:Portada" />
    <revision>
      <id>16466</id>
      <timestamp>2017-03-25T18:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Portadatexto]]&quot; a &quot;[[Modelo:Portada]]&quot;</comment>
      <origin>16466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="jpoe57pii9g61avvp8g2etcnlqgl1fg" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Portada]]</text>
      <sha1>jpoe57pii9g61avvp8g2etcnlqgl1fg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Portadatexto/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4725</id>
    <redirect title="Modelo:Portada/uso" />
    <revision>
      <id>16468</id>
      <timestamp>2017-03-25T18:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Modelo:Portadatexto/uso]]&quot; a &quot;[[Modelo:Portada/uso]]&quot;</comment>
      <origin>16468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="oypzrny6m9j27mveagkbipjcj3fch65" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Portada/uso]]</text>
      <sha1>oypzrny6m9j27mveagkbipjcj3fch65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sin formato</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4726</id>
    <redirect title="Modelo:FormatoWiki" />
    <revision>
      <id>16473</id>
      <timestamp>2017-03-25T18:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:FormatoWiki]]&quot;</comment>
      <origin>16473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="cfhb58766nl0hxi98yl8ontyysz3olo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:FormatoWiki]]</text>
      <sha1>cfhb58766nl0hxi98yl8ontyysz3olo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Miña santiña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4727</id>
    <revision>
      <id>16620</id>
      <parentid>16568</parentid>
      <timestamp>2017-04-05T21:13:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3350" sha1="5funysil23mzhsudqmtdlcpi11i6nf7" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano= 1872 (2ª edición) &lt;ref&gt;Este poema non aparece na primeira edición, de 1863.&lt;/ref&gt;
}}


[[Ficheiro:Cantares gallegos 1872 nueva edición corregida y aumentada Rosalía Castro de Murguía.pdf|300px|page=39|dereita]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
:::::&lt;big&gt;'''5.'''&lt;/big&gt;

   ''Miña Santiña,''
''Miña Santasa,''
''Miña cariña''
''De calabasa.''
   ''Ei d’ emprestarbos''
''Os meus pendentes,''
''Ei d’ emprestarbos''
''Ó meu collar;''
   ''Ei d’ emprestarcho,''
''Cara bonita,''
''Si me deprendes''
''A puntear.''

   —Costureiriña
Comprimenteira
Sacha no campo,
Malla na eira,
   Lava no rio,
Vay apañar
Toxiños secos
Antr’ ó pinar.
   Asi á meniña
Traballadora
Os punteados
Deprende ora.

   —Miña santiña,
Mal me quixere
Quen m’ aconsella
Que tal fixere.
   Mans de señora,
Mans fidalgueiras
Teñen todiñas
As costureiras ;
   Boca de reina
Corpo de dama,
Comprell’ á seda,
Foxen d’ a lana.

   —¡Ay rapaciña!
Ti tél-o teo:
¡Sed’ as que dormen
Antr’ ó centeo!!!
   ¡Fuxir d’ á lama
Quen naceu nela!
Dios cho perdone,
Probe Manuela.
   Lama con honra
Non mancha nada,
Nin seda limpa
Honra emporcada.

   —Santa Santasa
Non sós comprida,
Decindo cousas
Que fan ferida.
   Falaime solo
D’ as muhiñeiras,
D’ aquelas voltas
Revirandeiras,
   D’ aqueles puntos
Que fan agora,
D’ afora adentro,
D’ adentro afora.

   —Costureiriña
D’ o carballal,
Colle unha agulla
Colle un dedal,
   Cose os buratos
D’ ese teu cós,
Qu’ andar rachada
Non manda Dios.
   Cose, meniña,
Tantos furados
Y ora non penses
Nos punteados.

   —Miña Santasa,
Miña Santiña,
Nin teño agulla,
Nin teño liña,
   Nin dedal teño,
Qu’ á ló na feira
Rouboumo un majo
Da faltriqueira,
   Decindo : «As perdas
D’ os descoidados
Fan ó lotiño
D’ os apañados.»

   —¡Costureiriña,
Qu’ á majos trata!!
Alma de cobre,
Collar de prata.
   Mocidá rindo,
Vellez chorando…
Anda, meniña,
Coida d’ o gando.
   Coida d’ as erbas
D’ o teu erbal,
Terás agulla,
Terás dedal.

   —Deixad’ as erbas
Qu’ ó qu’ eu queria,
Era ir cal todas
A romería.
   Y alí con aire
Dar cada volta!
Os ollos baixos,
A perna solta.
   Pés lixeiriños
Corpo direito;
¡Pero, Santiña…
Non lle dou xeito!
   Non vos metades
Pedricadora,
Bailadoriña
Faceme agora.
   Vos dend’ arriva
Andá correndo;
Faced’ os puntos,
Y en adeprendo
   Andá que peno
Po-los penares…
Miray qu’ ó pido
Chorando á mares.

   —¡Ay da meniñá!
¡Ay da que chora!
¡Ay porque quere
Ser bailadora!
   Que cando durma
No camposanto
Os enemigos
Faranlle espanto
   Bailando enrriva
D’ as erbas mudas,
Ô son d’ a negra
Gaita de Xudas.
   Y aquel corpiño
Que n’ outros dias
Tanto truara
Nás romerías;
   Ô son dos ventos
Mais desatados
Rolará logo
C’ os condenados.
   Costureiriña,
N’ ei de ser, n’ ei,
Quen che deprenda
Tan mala ley.

   —¡Ay que Santasa!
¡Ay que Santona!
Ollos de meiga,
Cara de mora,
   Por n’ ei de porche
Os meus pendentes,
Por n’ ei de porche
O meu collar,
   Xa que non queres,
Xa que non sabes
Adeprenderme
A puntear.


{{Listaref}}


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Paxinación|Cantares gallegos/Cantan os galos pr'ó dia|Cantares gallegos/Nosa Señora da Barca}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>5funysil23mzhsudqmtdlcpi11i6nf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/5</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4728</id>
    <revision>
      <id>16574</id>
      <parentid>16484</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T21:47:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="407" sha1="0thzr3cvi9vasfkzbicm3c6s9jhatad" xml:space="preserve">{{Homónimos}}

:&quot;'''5.'''&quot; pode referirse a dous poemas distintos de ''[[Cantares gallegos]]'', de [[Rosalía de Castro]]:

:* O poema &quot;'''5'''&quot; (&quot;[[Cantares gallegos/Nosa Señora da Barca|Nosa Señora da Barca]]&quot;), segundo a numeración da edición orixinal, de [[1863]].
:* O poema &quot;'''5'''&quot; (&quot;[[Cantares gallegos/Miña santiña|Miña santiña]]&quot;), segundo a numeración da segunda edición, de [[1872]].</text>
      <sha1>0thzr3cvi9vasfkzbicm3c6s9jhatad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miña santiña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4729</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/Miña santiña" />
    <revision>
      <id>16482</id>
      <timestamp>2017-03-28T08:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Miña santiña]]&quot; a &quot;[[Cantares gallegos/Miña santiña]]&quot;</comment>
      <origin>16482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="tcsqy9r2xmgsin7902yt0klhe17iqmp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/Miña santiña]]</text>
      <sha1>tcsqy9r2xmgsin7902yt0klhe17iqmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1872</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4730</id>
    <revision>
      <id>16556</id>
      <parentid>16486</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T09:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="jq8dlmjvoilw9dfk06kd8eacsp8p965" xml:space="preserve">== Obras ==
=== Poesía ===
* Segunda edición, corrixida e aumentada, de ''[[Cantares gallegos]]'', de [[Rosalía de Castro]].&lt;ref&gt;A edición orixinal é de [[1863]].&lt;/ref&gt;


== Notas ==
{{Listaref}}


{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}


[[Categoría:1872]]</text>
      <sha1>jq8dlmjvoilw9dfk06kd8eacsp8p965</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Outros homónimos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4731</id>
    <revision>
      <id>16516</id>
      <parentid>16515</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T09:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 29 revisións desde [[:w:Modelo:Outros_homónimos]]</comment>
      <origin>16516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346" sha1="fsybaexkt9y12fv35a4l3nxlos6nmr1" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;dablink&quot;&gt;{{#if:{{{este|}}}|Este artigo trata sobre {{{este|}}}.&amp;nbsp;}}Para {{{para|outras páxinas con títulos homónimos}}} véxase: '''[[{{{1|{{PAGENAME}} (homónimos)}}}|{{ucfirst:{{{2|{{{1|{{PAGENAME}} (homónimos)}}}}}}}}]]'''{{#if:{{{outro|}}}|&amp;nbsp;e '''[[{{{outro}}}]]'''}}.&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fsybaexkt9y12fv35a4l3nxlos6nmr1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Outros homónimos/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4732</id>
    <revision>
      <id>16543</id>
      <parentid>16542</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T09:38:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 26 revisións desde [[:w:Modelo:Outros_homónimos/uso]]</comment>
      <origin>16543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1558" sha1="coo4qy4u3hgbafp58odxslvh9hn9qy7" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Anunciar, antes do comezo dun artigo, que existen outras páxinas [[Axuda:Homónimos|homónimas]] e fornecer unha ligazón á páxina de homónimos.

;Uso
Colocar o marcador {{tlx|Outros homónimos}} ao principio do artigo, sen indicar nada colle o nome do artigo e engádelle o retrouso '''(homónimos)''':
:{{tlx|Outros homónimos}}
:{{Outros homónimos}}

Pódense especificar varios parámetros opcionais:
No primeiro parámetro indícase o nome da páxina de homónimos.
:{{tlx|Outros homónimos|Galicia (homónimos)}}
:{{Outros homónimos|Galicia (homónimos)}}

*{{parámetro|para}} para substituír o texto «outras páxinas con títulos homónimos» por outro calquera:
::&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Outros homónimos|para=o municipio estadounidense|Butte, Montana}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Outros homónimos|para=o municipio estadounidense|Butte, Montana}}

*{{parámetro|este}} para engadir o texto «Este artigo trata sobre...» e o tema relacionado co título homónimo:
::&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Outros homónimos|Suecia|para=as mulleres de Suecia|este=o concello valenciano}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Outros homónimos|Suecia|para=as mulleres de Suecia|este=o concello valenciano}}
:Véxase o exemplo en [[Sueca]].

*{{parámetro|outro}} poñer dúas páxinas de homónimos na mesma liña:
::&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Outroshomónimos|Santiago|outro=Compostela}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Outroshomónimos|Santiago|outro=Compostela}}

;Véxase tamén
*{{tl|Redirección}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Modelos de homónimos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>coo4qy4u3hgbafp58odxslvh9hn9qy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Outroshomónimos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4733</id>
    <redirect title="Modelo:Outros homónimos" />
    <revision>
      <id>16545</id>
      <parentid>16544</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T09:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Outroshomónimos]]</comment>
      <origin>16545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="cvgu7fysamsim7zkps0qgp1e49yiwt4" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Outros homónimos]]</text>
      <sha1>cvgu7fysamsim7zkps0qgp1e49yiwt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1872</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4734</id>
    <revision>
      <id>16558</id>
      <timestamp>2017-03-28T09:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>16558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Víctor Fresco Barbeito</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4735</id>
    <revision>
      <id>16560</id>
      <timestamp>2017-03-28T10:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <comment>'''Víctor Fresco Barbeito''' ([[1974]], Vigo) é un filólogo galego centrado en lingüística aplicada, lexicoloxía, semántica, etimoloxía e toponimia. ==Obras== ===Ensaios=== *[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]</comment>
      <origin>16560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="hesnsooxo2nfprg08tjcv5j1kketmo0" xml:space="preserve">'''Víctor Fresco Barbeito''' ([[1974]], Vigo) é un filólogo galego centrado en lingüística aplicada, lexicoloxía, semántica, etimoloxía e toponimia.
==Obras==
===Ensaios===
*''[[Transliteración e adaptación do árabe: aplicación terminolóxica]]''

[[Categoría:Autores-F|Víctor Fresco Barbeito]]</text>
      <sha1>hesnsooxo2nfprg08tjcv5j1kketmo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nosa Señora da Barca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4736</id>
    <revision>
      <id>16563</id>
      <timestamp>2017-03-28T18:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Homónimos}}   :&quot;'''Nosa Señora da Barca'''&quot; pode referirse a dous poemas: :* &quot;'''[[Cantares gallegos/Nosa Señora da Barca|Nosa Señora da Barca]]'''&quot;, incluído en ''Cantar...&quot;</comment>
      <origin>16563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="1yk0ne7jb5tfqbajmyapb8i2gitl31d" xml:space="preserve">{{Homónimos}}


:&quot;'''Nosa Señora da Barca'''&quot; pode referirse a dous poemas:
:* &quot;'''[[Cantares gallegos/Nosa Señora da Barca|Nosa Señora da Barca]]'''&quot;, incluído en ''[[Cantares gallegos]]'' (1863), de [[Rosalía de Castro]].
:* &quot;'''[[Romaxe de Nosa Señora da Barca]]'''&quot;, incluído en ''[[Seis poemas galegos]]'' (1935), de [[Federico García Lorca]].

&amp;nbsp;</text>
      <sha1>1yk0ne7jb5tfqbajmyapb8i2gitl31d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Dixome nantronte ó Cura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4737</id>
    <revision>
      <id>16621</id>
      <parentid>16575</parentid>
      <timestamp>2017-04-05T21:13:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3379" sha1="rsh958euwn0fsrvenbwmx043xx1awsy" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano= 1872 (2ª edición) &lt;ref&gt;Este poema non aparece na primeira edición, de 1863.&lt;/ref&gt;
}}


[[Ficheiro:Cantares gallegos 1872 nueva edición corregida y aumentada Rosalía Castro de Murguía.pdf|300px|page=65|dereita]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
:::::&lt;big&gt;'''9.'''&lt;/big&gt;


{{Espazos|3}}Dixome nantronte ó Cura 
Qu' é pecado...
Mais aquel de tal fondura
Como ó facer desbotado.

{{Espazos|3}}Dalle que dalle ó argadelo,
Noite e día,
E pensa e pensa n' aquelo,
Porfía que te porfía...

{{Espazos|3}}Sempre malla que te malla,
Enchendo á cunca,
Porque ó que ó diancre traballa
Din que acaba tarde ou nunca.

{{Espazos|3}}Canto máis digo: ''¡arrenegado!''
''¡Demo fora!''
Mais ó demo endemoncrado,
M' atenta dempois y agora.

{{Espazos|3}}Mais ansias teño, mais sinto,
¡Rematada!,
Que non me queira Jacinto,
Nin solteira, nin casada.

{{Espazos|3}}Porque d' este ou d' outro modo,
A verdá digo,
Quixera atentalo e todo,
Como m' atenta ó enemigo.

{{Espazos|3}}Que é pecado... miña almiña!
Mais que sea;
¿Cal non vay, s' é rapaciña,
Buscando ó que ben desea?

{{Espazos|3}}Nin podo atopar feitura
Nin asento,
Que me está dando amargura,
Sempre este mal pensamento.

{{Espazos|3}}Din que parês lagarteiro
Desprumado,
S' é verdad, ¡meu lagarteiro
Tén-m' o coraçon prendado!

{{Espazos|3}}Cara de pote fendido,
Ten d' alcume;
Mellor que descolorido
Queró o tostado do lume.

{{Espazos|3}}S' elas calente miraran,
Meu amore,
Nin toliña me chamaran,
Nin ti me fixeras dore.

{{Espazos|3}}Vino unha mañán d' orballo,
Â mañecida,
Durmindo ô pé d' un carballo,
Enriba d' a erba mollida.

{{Espazos|3}}Arrimeime paseniño
A súa veira,
E sospiraba mainiño
Como brisa mareeira.

{{Espazos|3}}E tiña á boca antr' aberta,
Com' un neno,
Que mirand' ó ceu desperta
Deitadiño antr' ó centeno.

{{Espazos|3}}I as guedellas enrisadas
lle caian,
Cal ovellas en manadas,
Sobre as froliñas qu' abrían.

{{Espazos|3}}¡Meu Dios! ¡quen froliña fora
Das d' aquelas...
Quen as erbas qu' en tal hora,
O tiñan pretiño d' elas!

{{Espazos|3}}¡Quen xiada, quen orballo,
Qu' ó mollou!
¡Quen aquel mesmo carballo
Que c' as pónlas ó abrigou!

{{Espazos|3}}Mentras qu' asi ó contempraba
Rebuleu,
E pensei que m' afogaba,
O corazonciño meu.

{{Espazos|3}}Bate que bate, batia
Sin parar,
Mais eu tembrando decía,
Agora ll' e hei de falar.

{{Espazos|3}}E volveu á rebulir
Moi paseniño,
¡Ai!, e votei á fuxir,
Lixeira pó-lo camiño.

{{Espazos|3}}Dempois, chora que te chora
Avergonzada,
Dixen:—S' el non me namora,
Non lle direi nunca nada.

{{Espazos|3}}E non me namora, non
¡Maldizoado!
Mentras ó meu corazón
Quérelle anque sea pecado.

{{Espazos|3}}E vai tras d' outras mociñas,
Tan contento,
Y eu, con unhas cadiñas
Prendíno ô meu pensamento.

{{Espazos|3}}E que queira, que non queira,
Está comigo,
Y á postre, y á derradeira,
Con él m' atenta ó enemigo.

{{Espazos|3}}¡Sempre malla que te malla
''Enchendo á cunca!''
''Y é qu' é qu' ó demo traballa,''
''Acabará tarde ou nunca.''

{{Espazos|3}}Por eso, an qu' ó Cura dixo
Qu' é pecado,
Mal que tanto mal me fixo,
Nunca ó darei desbotado.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Listaref}}


{{Paxinación|Cantares gallegos/Un repoludo gaiteiro|Cantares gallegos/Quixente tanto meniña}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>rsh958euwn0fsrvenbwmx043xx1awsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/9</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4738</id>
    <revision>
      <id>16577</id>
      <parentid>16572</parentid>
      <timestamp>2017-03-28T21:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="432" sha1="1cr024kz3uhidwb25nxqu8m47g8p6de" xml:space="preserve">{{Homónimos}}


:&quot;'''9.'''&quot; pode referirse a dous poemas distintos de ''[[Cantares gallegos]]'', de [[Rosalía de Castro]]:

:* O poema &quot;'''9.'''&quot; (&quot;[[Cantares gallegos/Campanas de Bastabales|Campanas de Bastabales]]&quot;), segundo a numeración da edición orixinal, de [[1863]].
:* O poema &quot;'''9.'''&quot; (&quot;[[Cantares gallegos/Dixome nantronte ó Cura|Dixome nantronte ó Cura]]&quot;), segundo a numeración da segunda edición, de [[1872]].</text>
      <sha1>1cr024kz3uhidwb25nxqu8m47g8p6de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dixome nantronte ó Cura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4739</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/Dixome nantronte ó Cura" />
    <revision>
      <id>16576</id>
      <timestamp>2017-03-28T21:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Dixome nantronte ó Cura]]&quot; a &quot;[[Cantares gallegos/Dixome nantronte ó Cura]]&quot;</comment>
      <origin>16576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="ikpfar8rrdjh91o3pm6xzv64ngphokf" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/Dixome nantronte ó Cura]]</text>
      <sha1>ikpfar8rrdjh91o3pm6xzv64ngphokf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ortografía orixinal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4740</id>
    <revision>
      <id>16582</id>
      <parentid>16580</parentid>
      <timestamp>2017-03-29T11:32:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="2wazbwsteyuzk3cmfyh1lw5oq9dgg09" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo        = 
| imaxe       = 
| estilo      = 
| estilotexto = 
| texto       = Nesta transcrición respectouse a '''ortografía orixinal'''.
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2wazbwsteyuzk3cmfyh1lw5oq9dgg09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O pazo da A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4745</id>
    <redirect title="Follas novas/Ô pazo d&#039;A..." />
    <revision>
      <id>16587</id>
      <timestamp>2017-03-29T11:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Follas novas/Ô pazo d'A...]]&quot;</comment>
      <origin>16587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Ô pazo d'A...]]</text>
      <sha1>buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O pazo do A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4746</id>
    <redirect title="Follas novas/Ô pazo d&#039;A..." />
    <revision>
      <id>16588</id>
      <timestamp>2017-03-29T11:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Follas novas/Ô pazo d'A...]]&quot;</comment>
      <origin>16588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Ô pazo d'A...]]</text>
      <sha1>buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O pazo de Arretén</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4747</id>
    <redirect title="Follas novas/Ô pazo d&#039;A..." />
    <revision>
      <id>16589</id>
      <timestamp>2017-03-29T11:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Follas novas/Ô pazo d'A...]]&quot;</comment>
      <origin>16589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Ô pazo d'A...]]</text>
      <sha1>buxekgchgh6ndcwi06grbk6s4els7xe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4757</id>
    <revision>
      <id>16602</id>
      <parentid>16600</parentid>
      <timestamp>2017-04-05T19:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Cantares gallegos/27]]&quot; a &quot;[[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]&quot;</comment>
      <origin>16602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2976" sha1="69s9qdoaehvlpz8xaex9p4duwmbwi9x" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano= 1872 (2ª edición) &lt;ref&gt;Este poema non aparece na primeira edición, de 1863.&lt;/ref&gt;
}}


[[Ficheiro:Cantares gallegos 1872 nueva edición corregida y aumentada Rosalía Castro de Murguía.pdf|300px|page=167|dereita]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
:::::&lt;big&gt;'''27.'''&lt;/big&gt;


{{Espazos|25}}I

{{Espazos|10}}¿Qué ten ó mozo?
{{Espazos|10}}Ay!, ¿qué terá?
{{Espazos|3}}Ponm' agora unha cara d' inverno,
Despois na fiada ¡sonrisas de tal!.....
Quer que baile con él n' o muiño,
Y aló pó-la vila, nin fala quixais.....
{{Espazos|10}}¿Qué ten ó mozo?
{{Espazos|10}}Pois... ¿qué terá?

{{Espazos|3}}Unhas veces, canciño de cego,
Por' ond' eu andare seguíndome vay;
Nin hai sitio dond' eu non atope
Un Bras con cirolas, y os zocos na man.
{{Espazos|10}}Ay! qué mociño.....
{{Espazos|10}}Ay! qué rapaz!

{{Espazos|3}}N' outro instante ¡mirá que fachenda!.....
Atruxos qu' asombran ó mesmo lugar.
Brrr!!! parece que pasa soberbo,
Mandando nos homes su real maxestá.
{{Espazos|10}}Mociño ¿és tolo?
{{Espazos|10}}Ay! ¿s' ó serás?

{{Espazos|3}}Eu non podo entender, meu amore,
Qu' airiños te levan, q' airiños te trân,
Nin tampouco cal xeito te cadra,
Tratándose, mozo, d' ó teu namorar.
{{Espazos|10}}Ay! Dios me libre,
{{Espazos|10}}De ti, bon Bras!

{{Espazos|3}}Que no meu entender t' acomparo,
Ô mesiño de Marzo marzal:
''Pó-la mañán, cariña de rosas;''
''Pó-la tarde, cara de can.''
{{Espazos|10}}¡Mala xuntanza
{{Espazos|10}}Facemos! ¡Ay!!


{{Espazos|25}}II

{{Espazos|10}}¿Qué di a meiguiña,
{{Espazos|10}}Qué di á traidora?
{{Espazos|3}}Corazón qu' enloitado te crubes,
C' os negros desprezos qu' á falsa che dona,
¿Por que vives sofrindo por ela?,
¿Por qué namorado, de pena saloucas?
{{Espazos|10}}S' ela é bonita,
{{Espazos|10}}Ela é traidora.

{{Espazos|3}}Di con mengua de min que non sabe,
Qu' airiños me viran veleta mal posta.....
Que ch' ó digan, rapaza, os teus ollos,
Qu'agora me chaman, dempois me desbotan.
{{Espazos|10}}Qu' anqu' és bonita,
{{Espazos|10}}Eres traidora.

{{Espazos|3}}S' unhas veces amante che falo,
E s' outras renego de ti..... ¡pecadora!
¿Cales auguas respousan serenas,
S' ó vento qu' as manda rebole antr' as ondas?
{{Espazos|10}}E ti ben sabes
{{Espazos|10}}Qu' és revoltosa.

{{Espazos|3}}Son canciño de cego en quererte.....
Tal bulra merece quen ama sin conta,
Pois c' os zocos na man ou sin eles
Âs portas d' ó inferno seguindote fora.
{{Espazos|10}}Tal estou tolo,
{{Espazos|10}}Tal és graçiosa.

{{Espazos|3}}Que de Marzo marzal teño á cara!.....
Quixais qu' asi sea, mais ti, miña xoya,
Tamén és cal rayola de Marzo,
Qu' agora descubre, qu' agora s' entolda.
{{Espazos|10}}Iguales semos,
{{Espazos|10}}Nena fermosa.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Listaref}}


{{Paxinación|Cantares gallegos/Meniña, ti á mais hermosa|Cantares gallegos/Castellanos de Castilla}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>69s9qdoaehvlpz8xaex9p4duwmbwi9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/27</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4759</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?" />
    <revision>
      <id>16603</id>
      <timestamp>2017-04-05T19:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Cantares gallegos/27]]&quot; a &quot;[[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]&quot;</comment>
      <origin>16603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]</text>
      <sha1>qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/¿Qué ten o mozo?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4761</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?" />
    <revision>
      <id>16606</id>
      <timestamp>2017-04-05T19:30:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]&quot;</comment>
      <origin>16606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]</text>
      <sha1>qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Qué ten o mozo?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4762</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?" />
    <revision>
      <id>16607</id>
      <timestamp>2017-04-05T19:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]&quot;</comment>
      <origin>16607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]</text>
      <sha1>qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qué ten o mozo?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4763</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?" />
    <revision>
      <id>16608</id>
      <timestamp>2017-04-05T19:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]&quot;</comment>
      <origin>16608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]</text>
      <sha1>qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qué ten ó mozo?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4764</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?" />
    <revision>
      <id>16609</id>
      <timestamp>2017-04-05T19:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]&quot;</comment>
      <origin>16609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/¿Qué ten ó mozo?]]</text>
      <sha1>qugnza639gmix2zw4bdbkaxjskjc8ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4765</id>
    <revision>
      <id>16616</id>
      <parentid>16612</parentid>
      <timestamp>2017-04-05T21:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Cantares gallegos/ Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]&quot; a &quot;[[Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]&quot;</comment>
      <origin>16616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2236" sha1="94cy7zwkzvkeo6f3pbx6hbslhco868a" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Cantares gallegos]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano= 1872 (2ª edición) &lt;ref&gt;Este poema non aparece na primeira edición, de 1863.&lt;/ref&gt;
}}


[[Ficheiro:Cantares gallegos 1872 nueva edición corregida y aumentada Rosalía Castro de Murguía.pdf|300px|page=201|dereita]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
:::::&lt;big&gt;'''31.'''&lt;/big&gt;


{{Espazos|20}}I.

   Si á vernos, Marica, nantronte viñeras
Â festa d' o Seixo n' a beira d' o mar,
Ti riras, Marica, cal nunca te riches   
Debaixo d' os pinos d' o verde pinar.   

{{Espazos|20}}—

   Â sombra d'os pinos, Marica, ¡que cousas   
Chistosas pasaron! que rir toleiron!   
Relouca d' arriba, relouca d' abaixo,   
Iñamos, viñamos y ó bombo... pon.... pon.

{{Espazos|20}}—

   As cóchegas brandas, as loitas alegres,
Os berros, os brincos, os contos sin fel,   
Todiños peneques, alegres todiños.....
''Y á nosa Señora detrás d' o tonel.''    


{{Espazos|20}}II.

   Coitada! que festa brandida perdeche!.....
Cantáras, bebéras, dormíras, y así    
N' un feixe miráras rolar xuntamente   
Mociños e vellos d' aquí par' ali.

{{Espazos|20}}—

   Co á vista trubada, c' os ollos dormentes
Sorrindo, comendo, pifando é ainda mais,
Qu' apertos, qu' olladas tan chuscas trocaban
As nenas de xenio c' os mozos de Cáis!

{{Espazos|20}}—

   Debaixo d' os ricos pareauguas de seda   
Qu' abertos formaban tamaño rodel,
Todiños chispados, qué cousas decian!
''Y á nosa Señora detrás d' o tonel.''    


{{Espazos|20}}III.

   Mais ela decote tan grav' e e soberba,   
Tan fina d' oído, tan curta de mans,   
Xordiña quedára, falando por sete,   
Con probes e ricos, con porcos é cans.   

{{Espazos|20}}—

   Meu amo folgado de tanta largueza,   
Que n'era costume na dona tal ver,   
Tamén ¡miña xoya! saltando da burra,   
¡Pin! ¡pan! río arriba botouse á correr.   
 
{{Espazos|20}}—

   Y á dona sorría con ollo entraberto,   
Comendo castañas e viño con mel.....
¡Que festa, Marica!..... Todiños peneques.....
''Y á nosa señora detrás d' o tonel.''
 

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Listaref}}


{{Paxinación|Cantares gallegos/Cando á luniña aparece|Cantares gallegos/Como chove mihudiño}}
[[Categoría:Cantares gallegos]]</text>
      <sha1>94cy7zwkzvkeo6f3pbx6hbslhco868a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantares gallegos/31</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4766</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras" />
    <revision>
      <id>17381</id>
      <parentid>16613</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T23:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Cantares gallegos/ Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]] a [[Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]</comment>
      <origin>17381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="sjkupmnxvocmz6xi9fimjdw39fkdt5s" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]</text>
      <sha1>sjkupmnxvocmz6xi9fimjdw39fkdt5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Si á vernos Marica nantronte viñeras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4768</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras" />
    <revision>
      <id>16615</id>
      <timestamp>2017-04-05T21:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]&quot;</comment>
      <origin>16615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="sjkupmnxvocmz6xi9fimjdw39fkdt5s" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]</text>
      <sha1>sjkupmnxvocmz6xi9fimjdw39fkdt5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Si á vernos, Marica, nantronte viñeras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4770</id>
    <redirect title="Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras" />
    <revision>
      <id>16618</id>
      <timestamp>2017-04-05T21:12:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]&quot;</comment>
      <origin>16618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="sjkupmnxvocmz6xi9fimjdw39fkdt5s" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Cantares gallegos/Si á vernos, Marica, nantronte viñeras]]</text>
      <sha1>sjkupmnxvocmz6xi9fimjdw39fkdt5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Conto gallego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4773</id>
    <redirect title="Contos da miña terra" />
    <revision>
      <id>16629</id>
      <timestamp>2017-04-07T20:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Conto gallego]]&quot; a &quot;[[Contos da miña terra]]&quot; sobre unha redirección</comment>
      <origin>16629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="ixglp2tpmx4dusco8f54f9a7bdtmvnf" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Contos da miña terra]]</text>
      <sha1>ixglp2tpmx4dusco8f54f9a7bdtmvnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xuan Xesús González</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4775</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Xesús González" />
    <revision>
      <id>16639</id>
      <timestamp>2017-04-17T08:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xoán Xesús González]]&quot;</comment>
      <origin>16639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="p0yxewfjo3ksc6pjwbpg38tkecea1hk" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Xesús González]]</text>
      <sha1>p0yxewfjo3ksc6pjwbpg38tkecea1hk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A filla da patrona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4776</id>
    <revision>
      <id>19857</id>
      <parentid>19854</parentid>
      <timestamp>2019-10-02T20:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:GL-F]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5381" sha1="fiwrrk0wc48b7h2ymipkh5v8so6pe7f" xml:space="preserve">[[Ficheiro:25 A filla da patrona Xuan Xesús González.jpg|thumb|]]
[[Ficheiro:A filla da patrona, 1926, Xuan Xesús González, Lar.jpg|thumb|]]
[[Ficheiro:A filla da patrona, Rogamos a vostede nos axude.jpg|thumb|]]
[[Ficheiro:A filla da patrona, páxina 1.jpg|thumb|]]
{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=A filla da patrona
|autor=[[Autor:Xoán Xesús González|Xuan Xesús González]]
|dataano=1926
}}
&lt;center&gt;
{| align=center
|-
| colspan=2 | &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''L &amp;nbsp; A &amp;nbsp; R'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;&amp;nbsp; &amp;nbsp; REVISTA MENSUAL &amp;nbsp; &amp;nbsp;&lt;/center&gt; || colspan=2 | &lt;center&gt;{{Versaleta|Direitor:}} LEANDRO CARRÉ&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;&lt;center&gt;{{Versaleta|Administrador:}} ANXEL CASAL&lt;/center&gt;
|-
| &lt;center&gt;Ano 3&lt;/center&gt; || colspan=2 | &lt;br /&gt;&lt;center&gt;Setembre de 1926&lt;/center&gt;&lt;br /&gt; || &lt;center&gt;Núm. 25&lt;/center&gt;
|-
| colspan=4 | &lt;br /&gt;&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''A &amp;nbsp; FILLA &amp;nbsp; DA &amp;nbsp; PATRONA'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt; &lt;br /&gt; &lt;center&gt;NOVELA ORIXINAL E INÉDITA&lt;/center&gt; &lt;br /&gt; &lt;center&gt;&lt;small&gt;POR&lt;/small&gt;&lt;/center&gt; &lt;br /&gt; &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Xuan Xesús González'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt; &lt;br /&gt; &lt;center&gt;(Portada de CAMILO DÍAZ)&lt;/center&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; &lt;center&gt;IMPRENTA LAR&lt;/center&gt; &lt;br /&gt; &lt;center&gt;&lt;small&gt;Real, 36 -1.º&lt;/small&gt;&lt;/center&gt; &lt;br /&gt; &lt;center&gt;A CRUNA&lt;/center&gt;
|}
&lt;/center&gt;
[[Ficheiro:A filla da patrona, derradeira.jpg|thumb|]]
[[Ficheiro:A filla da patrona, traseira.jpg|thumb|]]


&lt;br /&gt;


{{Prose}}
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Rogamos a vostede nos axude'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}''Coa presente son 25 as novelas que levamos pubricado. Ninguén ata o de agora fixo un esforzo tan grande para arrequentar a prosa galega; un esforzo que vai dando o seu froito, pois non sômente algúns vellos escritores escribiron novas obras, senon que un númaro non pequeno de literatos mozos acodíu ao campo das letras cunha importante engadega de páxinas ben trazadas.''

{{Espazos|3}}''O noso esforzo, en troques, anúlase ante a indiferencia dos libreiros, salvo honrosas esceicións, que non atenden as nosas pubricazons nin as espoñen nas suas vidreiras, impedindo así que os lêtores poidan saber cando aparez un novo número das novelas LAR. Esto réstanos difusión; a difusión que por comenencia de todos convén que teñan as novelas galegas.''

{{Espazos|3}}''Por esto rogamos aos nosos lêtores, aos nosos amigos, que propaguen as pubricacions LAR antre as suas amistades e parentes, cô que farán unha obra de cultura e patriotismo contribuíndo ao espallamento e progreso da literatura galega.''

{{Espazos|3}}''As novelas de LAR póñense â venda o derradeiro sábado de cada mes.''


&lt;br /&gt;


&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''A &amp;nbsp; FILLA &amp;nbsp; DA &amp;nbsp; PATRONA'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''I'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

{{Xxx-grande|P}}ELEXA, lacoeirona, pulpón, cara labada, cara negra, sin vergoña! ¡Tés ben pouco senso lercha dos demos!

{{Espazos|3}}Entramentes tua nai se mata, afoga e se mirra co traballo, ti fundida no leito, durnindo. Son as dés da mañán, cando tod'o mundo anda pol-as ruas e a miña filla nas mantas. Non hai millor vida que o non ter nada, ladran os cáns; eu estoume na cama. ¡Inda ti durmas o xuicio, meiga dos demos! ¡Imposibre que non te ollara unha bruxa; ¿Qué soberbia botaría eu, meu Deus..?

{{Espazos|3}}Iste era o rezario de improperios, de verbas grosas e pesadas que todas as mañáns a miña patrona, a Señora Andrea da Rúa Travesa, lle rezaba a sua filla Mercedes pra que saira do leito no que se estomballaba âs oito da noite e do que non saía deica o día seguinte âs dés e meia da mañán despois do correspondente sermón da sua nai, que cuase todos os días viña a ter moito do que mais arriba finamos de ouvir.

{{Espazos|3}}Un pouco, Mercedes, queixábase de que Ile doía 

&lt;center&gt;- 1 -&lt;/center&gt;


&lt;br /&gt;


[...]


&lt;br /&gt;


da rua e ao despedirme bicoume amistosamente nos labres. Non tiñamos emoción. Aperteille unha man e sain en silenzo. Comenzaba o abrente a espallar a sua prata lumiosa sobor da fidalguía da cibdade.


&lt;center&gt;VIII&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}A miña vella amiga Mercedes. aquela muller, que, non cabe dúbida, estivera namorada de min, e eu de ela, estaba amancebada con un vello millonario que lle daba o que ela queria, que a dreizaba co-as millores xoias, e as millores regalías. Un vello que ao colleta de sirventa namorárase de ela e a trasformara en unha princesa.

{{Espazos|3}}Durante aquel mes que eu pasei na cibdade, o amante de Mercedes, viaxaba pol-o sur atendendo negocios de moita importancia. 

{{Espazos|3}}Todos os atardeceres iba tomar o te co-a miña amiga que n-outro tempo fora miña pousadeira, miña sirventa e poidera ser miña compañeira. Todos os días conversábamos das mesmas cousas pero sin emoción, sin calor espiritual, sin a inquedanza do recordo. Ao finar o mes de permiso que tiña, sain da cibdade, sin despedirme siquera de aquela muller que me amara e que me apreciaba aínda.

{{Espazos|3}}Dendes daquela non voltei á saber mais nada de ela, nin pra ben nin pra mal.

{{Espazos|3}}Xamais voltamos a nos tropezar no camiño da vida.

{{Espazos|3}}Eu hoxe creio que son mais filósofo que médico.


&lt;center&gt;'''''Xuan Xesús González'''''&lt;/center&gt;

Compostela 15 de Maio de 1926. 


&lt;br /&gt;


&lt;center&gt;'''EX LIBRIS'''&lt;br /&gt;'''LAR'''&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;
{{Commonscat}}
[[Categoría:1926]]
[[Categoría:Xoán Xesús González]]
[[Categoría:Lar]]
[[Categoría:GL-F]]</text>
      <sha1>fiwrrk0wc48b7h2ymipkh5v8so6pe7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>N-a tumba de Rosalía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4777</id>
    <revision>
      <id>16646</id>
      <timestamp>2017-05-02T21:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=N-A TUMBA DE ROSALÍA |datadía=24 |datames=setembro |dataano=1904 |autor=[[Manuel Curros Enríquez]] }} Ficheiro:Curros perante a tumba de Rosalía 24 de sete...&quot;</comment>
      <origin>16646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1654" sha1="ct7yxou6qoq1sq58tgjr6momu1vtmrk" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=N-A TUMBA DE ROSALÍA
|datadía=24
|datames=setembro
|dataano=1904
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
}}
[[Ficheiro:Curros perante a tumba de Rosalía 24 de setembro de 1904.jpg|miniatura|300px|]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
&amp;nbsp; Collidas á pedir de porta en porta
(Que eu non herdey xardíns nin hortas teño)
¡Sombra sin paz d'a nosa &quot;Musa&quot; morta!
Aquí estas frores á traguerche veño.
&amp;nbsp; Y-o esparexelas sobre a pedra fría
Que un &quot;Resurrexit&quot; pra crebarse agarda,
Sinto cuase o tremor que sentiría
O ladrón que recëa e se acobarda.
&amp;nbsp; Como él, ao che deixar a miña ofrenda,
A soledade en miña axuda chamo,
Que si él ten medo que a xustiza o prenda,
temo eu que me marmuren os que amo.
&amp;nbsp; Tanto d'o noso tempo a xente esquiva
As patrias grorias burla y-escarnece:
¡Xeneración de mánceres cativa
Que hastra o pai qu'a enxendrara desconece.
&amp;nbsp; Que hoxe é pecado relembrar fazañas
Porque impotentes pr'as facer nacemos
E cecáis que gabar grorias estrañas
Nos console d'as propias que perdemos.
&amp;nbsp; O valor, o carácter, as ideas,
Fala, costumes… son &quot;lendas douradas&quot;
¿De qué coör serán ¡ay! as alleas
Que nos fan ler á couces e pancadas?
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 
&amp;nbsp; Mais dorme, Rosalía, mentras tanto
N-as almas mingoa a fe y-a duda medra
¡Quén sabe si d'este recinto santo
Non quedará maña pedra con pedra!
&amp;nbsp; ¡Quén sabe si esta tumba, n-ese día,
Chegará á ser, tras bélicas empresas,
Taboleiro de yankee mercería
Ou pesebre de bestas xaponesas!
&lt;/poem&gt;

&amp;nbsp;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]
[[Categoría:poesía]]
[[Categoría:1904]]</text>
      <sha1>ct7yxou6qoq1sq58tgjr6momu1vtmrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Manuel Curros Enríquez</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4778</id>
    <revision>
      <id>21253</id>
      <parentid>21252</parentid>
      <timestamp>2024-03-13T11:28:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Día das Letras Galegas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="m292csgcfin1nngqjbylvhm2gtzsmu1" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-C|Curros]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>m292csgcfin1nngqjbylvhm2gtzsmu1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Con anacos do meu interior</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4780</id>
    <revision>
      <id>20280</id>
      <parentid>16681</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="764" sha1="guddmlx62umcqy84pevumkce0nhex92" xml:space="preserve">{{Portadatexto
|nome=Con anacos do meu interior&lt;br&gt;
|autor=[[Manuel Antonio]]
|índice=1. [[Con anacos do meu interior (Con anacos do meu interior)|Con anacos do meu interior]]&lt;br&gt;2. [[Deixa chegá-lo son]]&lt;br&gt;3. [[Do xornadario dun estudante]]&lt;br&gt;4. [[Fatalismo]]&lt;br&gt;5. [[Non pode ser]]&lt;br&gt;6. [[Tamén]]&lt;br&gt;7. [[O vento]]&lt;br&gt;8. [[As almas da noite]]&lt;br&gt;9. [[Liridade inconcreta]]&lt;br&gt;10. [[Xa vai chegar o qué...?]]&lt;br&gt;11. [[Liridade noctámbula]]&lt;br&gt;12. [[Mariña-nocturno]]&lt;br&gt;13. [[Calendario]]&lt;br&gt;14. [[O espreguizo da noite]]&lt;br&gt;15. [[A alma nena]]&lt;br&gt;16. [[A vida...]]&lt;br&gt;17. [[A voce no vento]]&lt;br&gt;18. [[Arelar (Con anacos do meu interior)|Arelar]]&lt;br&gt;
|dataano=[[1920]]
}}

[[Category:GL-C]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior|*]]
[[Categoría:1920]]</text>
      <sha1>guddmlx62umcqy84pevumkce0nhex92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Con anacos do meu interior (Con anacos do meu interior)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4781</id>
    <revision>
      <id>16668</id>
      <timestamp>2017-05-17T21:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hugo902paz</username>
        <id>1952</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=Con anacos do meu interior ([[Con anacos do meu interior]]) |autor=[[Manuel Antonio]] |dataano=[[1920]] }} &lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Con anacos do meu interior...&quot;</comment>
      <origin>16668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="807" sha1="f1cnpcpd0qtk6cyiqopvpa33gxebkoc" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Con anacos do meu interior ([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Con anacos do meu interior
fago xogos de mans
      Sollar do sol encol
dos agros e o silenzo que alborexa
      Con anacos de min
                       Xogador.
      Un sotil son de lonxe
                       fío claro
      A tristura dos eixos abate nos pinos
      Na corredoira da fonte van pasos
      Un paxaro que pasa cortando a fenestra
      Con anacos de min
                       Non reparo.
      Con anacos do meu interior
      malabarescamentes
      enrabesadamentes
      auto-rompecabezador.
{{Paxinación|Con anacos do meu interior|Deixa chegá-lo son}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-C]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>f1cnpcpd0qtk6cyiqopvpa33gxebkoc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Deixa chegá-lo son</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4782</id>
    <revision>
      <id>16697</id>
      <parentid>16670</parentid>
      <timestamp>2017-05-25T14:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="obtstgf4uzioeyatrxu8rxhixwqkiz1" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Deixa chegá-lo son ([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Deixa chegá-lo son
que é tan triste meu intre
    Entrebado e morno
                    Temeroso
                                Acariñante
    Alma irredenta do acordión!
    Prega acougar
               Ispírono
                       Botárono
    Chega canso
               desazado
                        agoniante
    Axiónllase en min
    Deixa chegar isa monotonía:
    é un anaco da alma
que noutrora perdín.

{{Paxinación|Con anacos do meu interior (Con anacos do meu interior)|Do xornadario dun estudante}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-D]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>obtstgf4uzioeyatrxu8rxhixwqkiz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Do xornadario dun estudante</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4783</id>
    <revision>
      <id>16698</id>
      <parentid>16685</parentid>
      <timestamp>2017-05-25T14:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="433wubtjhu7qs0xmyh8im3slo1awt9g" xml:space="preserve">{{encabezar|nome=Do xornadario dun estudante ([[Con anacos do meu interior]])|autor=[[Manuel Antonio]]|dataano=[[1920]]}}
&lt;div class=&quot;prose&quot;&gt;&lt;poem&gt;    Ista cidade un día solagouse
nun fracaso que pra chorar orballa
    e na brétema dunha
luz loito-marino
    Dorme sonos antigos
                       que espalla
nos sentimentos
               nos pensamentos
                              Faino
cun arrolo de canos fraternos
    cinguidos dun espíritu monoforme
        que os aconsella
na desluada noite informe.

    Pousada e inconcreto disfrace de bohemia
    Intimidade ispida
                     A luz acobardada
Un cano
       preto
            espalla unha pademia
A noite trasnoita mollada.

A leición de mañán:
                   Química
                          Logaritmo
Opinión encol dun prestixio noxento:
Mecanizar o ritmo
pra...
Orballa:
        Espalla:
                No sentimento...

A ollada
        alleeira
                pousándose nas liñas
Doemos unha coita
                 Pensamos máis alá
Alucinante
         lírica chuvisca
                        ti adiviñas
o que me di o teu son cando me atopa so?

Unha opinión da Química:
                       H2O.

{{Paxinación|Deixa chegá-lo son|Fatalismo}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>433wubtjhu7qs0xmyh8im3slo1awt9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fatalismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4784</id>
    <revision>
      <id>16699</id>
      <parentid>16673</parentid>
      <timestamp>2017-05-25T14:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="911" sha1="hexo3jsmjpory42t5dx1wyesp3v4f8j" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Fatalismo ([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Pra que os pinos falasen
    unha dor ten o vento
    Quen sabe o que dixeron
ó cruzarse co morto...!
    Pra que os pinos falasen
    unha dor ten o vento
    Quen sabe o que dixeron
    Foi pra non voltar máis 
    polo camiño torto.

    As cruces dos camiños
teñen remordemento
    Foise a pousar un corvo
na cruz dun camiñante
    As cruces dos camiños
teñen remordemento
    Foise a pór un mascato
na cruz dun navegante.
    Hai camiños que van
e hai camiños que volven
    Agora non vai auga
na canle do muíño
    Hai camiños que van
e hai camiños que volven
    O neno
         está xogando
cun mundo pequeniño....
  

{{Paxinación|Do xornadario dun estudante|Non pode ser}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-F]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>hexo3jsmjpory42t5dx1wyesp3v4f8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Non pode ser</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4785</id>
    <revision>
      <id>16700</id>
      <parentid>16675</parentid>
      <timestamp>2017-05-25T14:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="683" sha1="t6an5oxf4n3w80q655qfn063t02icoj" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Non pode ser ([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;Anda... Anda...

As nubes tamén iban
Qué escuro se iba pondo!


Anda... Anda...

A chover docementes
un agarimo dondo


Anda... Anda...

Sin camiño na serra
Enxurradas no fondo


Anda... Anda...

A ista cruz desterrada
ven rezar a Estadea


Anda... Anda...

Na baixada do monte
aquilo é unha aldea


Anda... Anda...

Ese alento das velas
cando chegan ó porto


Anda... Non pode ser!
Nista aldea esquencida
tamén están tocando a morto.
{{Paxinación|Fatalismo|Tamén}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-N]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>t6an5oxf4n3w80q655qfn063t02icoj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tamén</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4786</id>
    <revision>
      <id>16702</id>
      <parentid>16701</parentid>
      <timestamp>2017-05-25T14:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1160" sha1="gr3jdv83kmp63lfav436rwertzye57k" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Tamén ([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    A sombra dos tesouros
    foise coa luz do sol
    O esceiticismo axeita un mol
recebir de suavidades
                     Polos mouros
contornos lonxaos de agardanza virxe
    hai mans que nos chaman ó saudoso Ben:
                                           Ven!
    E no fracaso de onte
                        un hoxe eterno pon:
                                           Tamén.
    No campo da festa
                     can fiados orballos
    Os carballos
                Nostalxían de festa
    No campo deserto
                    canto pésame a testa!
    nostalxiando cos carballos
    A sombra dos tesouros voltará
encoberta no ensoño do sol
    Iste verde mollado ten un mol
prometer e agardará
    A sombra dos tesouros
                        máis alá
    A sombra dos tesouros
                        sempre alén
    E no fracaso de hoxe
                   un eterno mañán porá: Tamén.

{{Paxinación|Non pode ser|O vento}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-T]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>gr3jdv83kmp63lfav436rwertzye57k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O vento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4787</id>
    <revision>
      <id>16678</id>
      <timestamp>2017-05-18T13:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hugo902paz</username>
        <id>1952</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=O vento([[Con anacos do meu interior]]) |autor=[[Manuel Antonio]] |dataano=[[1920]] }} &lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    O vento é voz de morto na noite recolleita...&quot;</comment>
      <origin>16678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="980" sha1="401bro9ra9axp6gse41xdxks5apfvok" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=O vento([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    O vento é voz de morto
na noite recolleita
    
    O vento ven cheo de loito lonxán
    Polo camiño torto
    van batendo coas trebas
uns pasos estranos

    Si hai luces no cruceiro remordente
    rezade polo mozo
que mataron fai tres anos

    Encol do monte de Ourense
    Vanse acendendo estreliñas
sinxelas e temerosas

    Teño a alma valdeira
    Deixa oubear a ise can
sentimentosidades soedosas

    A hora derradeira
    cando chegue
    virá talmentes como ista

    Quén matou ó suicida?
    Quén aforcou ó gato simbolista?
    Buscádeme unha hora que perdín
    Levo a alma valdeira
    estrangoada
               ou descomposta
    O vento ven de volta de botar
a un afogado na costa.

{{Paxinación|Con anacos do meu interior|As almas da noite}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-O]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>401bro9ra9axp6gse41xdxks5apfvok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>As almas da noite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4788</id>
    <revision>
      <id>16679</id>
      <timestamp>2017-05-18T13:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hugo902paz</username>
        <id>1952</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=As almas da noite([[Con anacos do meu interior]]) |autor=[[Manuel Antonio]] |dataano=[[1920]] }} &lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    As almas que levamos     van de noite...&quot;</comment>
      <origin>16679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1054" sha1="j8jd3nyudbdjjostarcf8eoct5zf2k0" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=As almas da noite([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    As almas que levamos
    van de noite e trasmigran

    Véñennos outras novas
                       de tono menor
    máis axeitabes e ben guiadas

    Imos coa auto cárrega
e axúdannos
    rexémo-la mellor.


    Xa coñecen as roitas
                        os descansos
e os paisaxes presintidos
    
    Acenden lámpadas nas nosas devocións
    E sonnos un fanal de vidros mansos


    E sabémo-lo seu leit-motiv
    Adiviñámo-las cando dialogan
    Queren suavizarse si presinten o agarimo

    Por compracernos
                    inda que solaguen
unha lonxá merancoría
                    xogan.

    Pola mañán
              vánsenos despedindo
anestesiándoos co seu arrecendo
    Quén pode unxir a súa pesadume?
    A nós déixannos durmindo.

{{Paxinación|Con anacos do meu interior|Liridade inconcreta}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>j8jd3nyudbdjjostarcf8eoct5zf2k0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liridade inconcreta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4789</id>
    <revision>
      <id>17177</id>
      <parentid>16680</parentid>
      <timestamp>2017-12-07T23:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>91.116.244.175</ip>
      </contributor>
      <origin>17177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="737" sha1="rqnid7btputokt040mff3ctn3a0edov" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Liridade inconcreta([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Heiche de pór de par
dun morto reloxe que teño
    Non sei qué hora ficou a marcar
dendes non sei canto fai que pendura
    Eisí te quero Eu
    Inconsciente de Ti
    máis que canto me diga isa pura
momentaneidade
    O por qué non o sei
    Meu amor inconsciente
    E que tampouco conezo de Ti
    meu inconsciente amor
    máis que isto que che repetirei:
    Heiche de pór de par
dun reloxe detido que teño
sin sabé-la hora
que ficou a marcar.

{{Paxinación|As almas de noite|Xa vai chegar o qué...?}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-L]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>rqnid7btputokt040mff3ctn3a0edov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xa vai chegar o qué...?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4790</id>
    <revision>
      <id>17176</id>
      <parentid>16686</parentid>
      <timestamp>2017-12-07T23:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>91.116.244.175</ip>
      </contributor>
      <origin>17176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1333" sha1="bmubk3e0fnrp9jt63znl5tncjfxvxzj" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Xa vai chegar o qué...?([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Xa virá!
    A sorrisa nos beizos é inconsciente
    E nos ollos a brancura do horizonte
    O corazón latexa
unha armonía porvirista quente
    Xa vai chegar!
                 O qué...?
                          Xa vai chegar!


    Xa virá!
    Pola testa engurrada
escorrega o peso das Eternidades
    sondexar cos ollos no horizonte fuxitivo
    I o son do corazón
                   bazado
    morre no peito unha morte de soedades
    Xa vai chegar!
                 O qué...?
                          Xa vai chegar!


    Xa virá!
    Outra hora perde a Vida
nas mans do Valdeiro
                   coma si fora vento
    Loce no horizonte o loceiro de serán
como si aboiando viñese vindo lento
    Xa vai chegar!
                 O qué...?
                          Xa vai chegar!


    Xa virá!
    Na loita dos días
hai unha Paz
            ás veces
                    no horizonte
    Corazón!
            Latexa aquelas armonías
porque xa vai chegar!
                 O qué...?
                           Xa vai chegar!

{{Paxinación|Liridade inconcreta|Liridade noctámbula}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-X]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>bmubk3e0fnrp9jt63znl5tncjfxvxzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liridade noctámbula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4791</id>
    <revision>
      <id>17175</id>
      <parentid>16683</parentid>
      <timestamp>2017-12-07T23:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>91.116.244.175</ip>
      </contributor>
      <origin>17175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1690" sha1="8o699jvuus1sp2rkzy7ffiywd4e9dxk" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Liridade noctámbula([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Eu vinte
           cidade convulsa
    anestesiada unha noite:
                           chovía.
    Espellaban
              escorregando
                          as rúas
e o espanto das lúas
dos escaparates
    a ringoleira de faroes que se ría
coma unha procesión de disparates.
    Un paraugas noctámbulo
                             esquivábase
    no anónimo da rúa transversal.
    Un reloxe pasivo
                   espreguizábase
cunha voce estrana do Ben e do Mal.
    O reutiliño rascaceos
    até se convenceu da mansedume espritoal
do budista chover
    e o hermetismo foi sentimentoso.

    Dos carrís esquencidos do tranvía
    non se sabe o desexo misterioso
no paralelo rego que fuxían
    Foi unha ausolución
    o rumoresco longo e bó da auga
    da salvaxe soberba diaria
do mastodonte camión.
    Eu vinte
            cidade convulsa
    anestesiada unha noite que choveu
    Somellábaste menos allea
    menos vulgarenta
                    e menos...
                           que sei Eu!
    Suxerenza dos gatos
    que fan do día unha vulgaridade
    e de noite
              nos ollos fogos-fatos
    nas siloitas de excentricidade
    e nos choros de gaita diluída
    van sinfoniando a vida.
    Eu vinte
            cidade convulsa
    anestesiada unha noite:
                          Chovía
    no sedento da miña repulsa
e no sedento ermo do teu día.

{{Paxinación|Xa vai chegar o qué...?|Mariña-nocturno}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-L]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>8o699jvuus1sp2rkzy7ffiywd4e9dxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mariña-nocturno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4792</id>
    <revision>
      <id>17174</id>
      <parentid>16684</parentid>
      <timestamp>2017-12-07T23:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>91.116.244.175</ip>
      </contributor>
      <origin>17174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="918" sha1="mlvw4zlnplwcrpcmwjfrqbqqfihjnt1" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Mariña-nocturno([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;   Beira do mar
                Un silenzo de brétema
é o enterro da tarde fracasada
    Inconcretamentes
                    teño unha voce Eu
    e a onda infinda
                    amigante
                            repétema.


     Foise o veleiro canso
                          Dilueuse
no tráxico da brétema
                     do lonxe
    do serán e do mar
                     E suxereuse
a visión cavilosa da neurosis dun monxe.

    Na alameda nocturna
                       misántropo cada farol.
    case non se adiviñan as mudeces que choran
    Volve do mar un son
    Algo
    (non se sabe nin chega)
    sínte-se vir encol.

{{Paxinación|Liridade noctámbula|Calendario}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-M]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>mlvw4zlnplwcrpcmwjfrqbqqfihjnt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calendario</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4793</id>
    <revision>
      <id>17173</id>
      <parentid>17171</parentid>
      <timestamp>2017-12-07T23:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>91.116.244.175</ip>
      </contributor>
      <origin>17173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1098" sha1="bju6g1axj9glhseqwsaj9dgnqeweg9f" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Calendario ([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    No ar amorriñado
quer aboiar unha zul incondensión
    Lentitudes de fume
baixo unha cárrega de ingravidade
    Voces de longos ecos
                     desenterran
a non sospeita do lonxe calmo
    Alá os pinos
    vólvense opacidade
    Hase de ver o ennoitecer
                            xurdir da Terra.

    Hoxe está de festa o home raro dono
do calendario dos días pensativos
    que vive aqueles días
cada Inverno e cada Outono
    e non viven máis.

    
    E cando volve o sol dos días
    finda a desta somesa
    adormentadora e dorosa quizáis
    do home raro que si abanca chora.
    Despídese de min
no camiño antre pinos
que se perde na noite
    Pídolle as súas horas
    calendario sin sinos
                        e prométemas
    Dispóis xa non se sabe...
    Deica que volvan as brétemas.

{{Paxinación|Mariña-nocturno|O espreguizo da noite}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-C]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>bju6g1axj9glhseqwsaj9dgnqeweg9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Con anacos do meu interior</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4794</id>
    <revision>
      <id>20272</id>
      <parentid>16688</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Manuel Antonio]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="mfqoirf3m5dtz7anfycq1t2ab8eseib" xml:space="preserve">[[Categoría:Manuel Antonio]]</text>
      <sha1>mfqoirf3m5dtz7anfycq1t2ab8eseib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O espreguizo da noite</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4795</id>
    <revision>
      <id>17172</id>
      <parentid>16689</parentid>
      <timestamp>2017-12-07T23:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>91.116.244.175</ip>
      </contributor>
      <origin>17172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1117" sha1="47dg8dqd2e7zcl4bfphf8gvx04r3gsn" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=O espreguizo da noite ([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    O espreguizo da noite
    empapelárono os milleiros
que o vento abala.
    A Lúa de hipnotismo
                     cala
    Dispóis
         abaten preguiceiros
e novamentes soñan
    empapelados
               os milleiros.

    O espreguizo da noite
    agoirárono os piñeiros
que o vento abala
    A Lúa de hipnotismo
                     cala
    Dispóis
          abaten rezareiros
e novamentes dormen
    agoirantes
             os piñeiros

    O espreguizo da noite
é quen prega unha esmola
    aborrecido
              case cadavrento
    A noite é quen dorme
por fora das casas
    polos agros incertos
    polos montes abertos
onde
    chea-las pedras de caloñas
como sombras
          a meiga do luar
fai carantoñas.

   O espreguizo da noite
   por acochá-lo medo...
   Calade!
          Deixalo!
                  Ponse quedo.

{{Paxinación|Calendario|A alma nena}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-O]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>47dg8dqd2e7zcl4bfphf8gvx04r3gsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A alma nena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4796</id>
    <revision>
      <id>16690</id>
      <timestamp>2017-05-18T21:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hugo902paz</username>
        <id>1952</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=A alma nena([[Con anacos do meu interior]]) |autor=[[Manuel Antonio]] |dataano=[[1920]] }} &lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Oh alma ispida! Ti non voas ó Mundo a desp...&quot;</comment>
      <origin>16690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="689" sha1="7bizsh0td894sdewrsat28zfivcv6i7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=A alma nena([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    Oh alma ispida!
Ti non voas ó Mundo
a desposarte co neno que naceu?
    Hai roseiras de bágoas
que foron miñas
             e de Ela
    e dos que non sei Eu.

    Oh alma ispida!
    E ti voas ó mundo
a desposarte co neno que naceu!
    Cando seibas chorar...
    Cando queiras chorar...
    ó cabo dun morto camiño
                (que foi meu!)
    Qué silenzo...!
    Fai unha sombra verde...
    E agardareite Eu.
{{Paxinación|Con anacos do meu interior|A vida...}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>7bizsh0td894sdewrsat28zfivcv6i7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A vida...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4797</id>
    <revision>
      <id>16691</id>
      <timestamp>2017-05-18T21:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hugo902paz</username>
        <id>1952</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=A vida... ([[Con anacos do meu interior]]) |autor=[[Manuel Antonio]] |dataano=[[1920]] }} &lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    O meu amor...!     A Vida           prostitu...&quot;</comment>
      <origin>16691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1166" sha1="1ttxxtondts7a8bm6n6z7b58349rntw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=A vida... ([[Con anacos do meu interior]])
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=[[1920]]
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;    O meu amor...!
    A Vida
          prostituta e suicida
    beila na noite dun cabaret
    Todo iso mo contan as horas
    Pola rúa
            entrebada e ispida.

    O meu amor...!
    Onte rachei un verso
noctámbulo e descamiñado
    Anestesia que levo
    Todo iso mo contan as horas
    Eu vou sumerso.

    O meu amor...!
    A vida
          sin sabelo Ela
    xa vai amañándome e agarimándome
    Eu case a compadezo
    Todo iso mo contan as horas
    Alá vai unha estrela!

    O meu amor...!
    A Lúa metafórica
    caladamentes
             difúndese no ceo
    A fonte virxe da praza prateada
é aínda tan sonámbula e metódica.

    O meu amor...!
    Dispóis hei de morrer
    A Vida ha vir chorar cabo de min
    Xa lle perdoarei...

    Beila no cabaret endiamantado
    Na rúa entrebada
    un cantar de borracho a se alonxar
                      a se perder...
{{Paxinación|Con anacos do meu interior|A voce no vento}}
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:Con anacos do meu interior]]</text>
      <sha1>1ttxxtondts7a8bm6n6z7b58349rntw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario zh-Hans</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4849</id>
    <revision>
      <id>19326</id>
      <parentid>16756</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="8nmqb9hu09rcp55mb0zr1ynxa91gt95" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua chinés simplificado.
[[Categoría:Usuarios por lingua|zh]]</text>
      <sha1>8nmqb9hu09rcp55mb0zr1ynxa91gt95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario zh-Hant</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4850</id>
    <revision>
      <id>19327</id>
      <parentid>16757</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="0nzh8ox0g7u22pyj7izqbetayo3jy5o" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua chinés tradicional.
[[Categoría:Usuarios por lingua|zh]]</text>
      <sha1>0nzh8ox0g7u22pyj7izqbetayo3jy5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ast</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4851</id>
    <revision>
      <id>19280</id>
      <parentid>16758</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="n62427jbtcqiy9areyc3ghkoloxpa6d" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua asturiano.
[[Categoría:Usuarios por lingua|ast]]</text>
      <sha1>n62427jbtcqiy9areyc3ghkoloxpa6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario lt</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4852</id>
    <revision>
      <id>19302</id>
      <parentid>16759</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:51:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="7ypbf0bzuzgnrjmrkiznz8ax5xbj9iq" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua lituano.
[[Categoría:Usuarios por lingua|lt]]</text>
      <sha1>7ypbf0bzuzgnrjmrkiznz8ax5xbj9iq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario zh</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4853</id>
    <revision>
      <id>19325</id>
      <parentid>16760</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="p3cj0a6l5uu0uxth7aym638hw7fo199" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua chinés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|zh]]</text>
      <sha1>p3cj0a6l5uu0uxth7aym638hw7fo199</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario lzh</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4854</id>
    <revision>
      <id>19305</id>
      <parentid>16761</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="t6t29fuuyo4vxvnbfyuo5viu09gu3wc" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua Literary Chinese.
[[Categoría:Usuarios por lingua|lzh]]</text>
      <sha1>t6t29fuuyo4vxvnbfyuo5viu09gu3wc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario eo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4855</id>
    <revision>
      <id>19288</id>
      <parentid>16762</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="8ibhazdbkp6n80muy08uqp6qdh0qzds" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua esperanto.
[[Categoría:Usuarios por lingua|eo]]</text>
      <sha1>8ibhazdbkp6n80muy08uqp6qdh0qzds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ko</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4856</id>
    <revision>
      <id>19300</id>
      <parentid>16763</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="l91dlgmoc7j3vwy0w0yjqewa96dh160" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua coreano.
[[Categoría:Usuarios por lingua|ko]]</text>
      <sha1>l91dlgmoc7j3vwy0w0yjqewa96dh160</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario fi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4857</id>
    <revision>
      <id>19290</id>
      <parentid>16764</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:49:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="43waltyf7pfoy8hl06niadv6onqewth" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua finés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|fi]]</text>
      <sha1>43waltyf7pfoy8hl06niadv6onqewth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario bn</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4858</id>
    <revision>
      <id>19282</id>
      <parentid>16765</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="aumixpjum5ac0p6y5vo8sirz6bh7h3n" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua bengalí.
[[Categoría:Usuarios por lingua|bn]]</text>
      <sha1>aumixpjum5ac0p6y5vo8sirz6bh7h3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario hi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4859</id>
    <revision>
      <id>19293</id>
      <parentid>16766</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="creutae9jbp7ibh1a0xtr2noqt8lhsx" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua hindi.
[[Categoría:Usuarios por lingua|hi]]</text>
      <sha1>creutae9jbp7ibh1a0xtr2noqt8lhsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario sv</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4860</id>
    <revision>
      <id>19284</id>
      <parentid>16767</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="a806llqvkpk5ehtlcjloib1x2kn2jai" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua sueco.
[[Categoría:Usuarios por lingua|sv]]</text>
      <sha1>a806llqvkpk5ehtlcjloib1x2kn2jai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario no</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4861</id>
    <revision>
      <id>19310</id>
      <parentid>16768</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="gaixndix8nsnm2mr54sbse2rens13a6" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua noruegués.
[[Categoría:Usuarios por lingua|no]]</text>
      <sha1>gaixndix8nsnm2mr54sbse2rens13a6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario nn</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4862</id>
    <revision>
      <id>19309</id>
      <parentid>16769</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="nh9bnpzlnqukfbbp5lnpeshtwgwxek9" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua noruegués nynorsk.
[[Categoría:Usuarios por lingua|nn]]</text>
      <sha1>nh9bnpzlnqukfbbp5lnpeshtwgwxek9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario da</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4863</id>
    <revision>
      <id>19285</id>
      <parentid>16770</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="qr5xkjgmu5y0yqo93ptq0xgtok78j6u" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua dinamarqués.
[[Categoría:Usuarios por lingua|da]]</text>
      <sha1>qr5xkjgmu5y0yqo93ptq0xgtok78j6u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario nds</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4864</id>
    <revision>
      <id>19307</id>
      <parentid>16771</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="661tbpwxuday41iuwgjz99w75i6y57l" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua baixo alemán.
[[Categoría:Usuarios por lingua|nds]]</text>
      <sha1>661tbpwxuday41iuwgjz99w75i6y57l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario yue</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4865</id>
    <revision>
      <id>19324</id>
      <parentid>16772</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="6ovii56u4f1gj7tjle13eptfeuo9pj7" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua cantonés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|yue]]</text>
      <sha1>6ovii56u4f1gj7tjle13eptfeuo9pj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario de-AT</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4866</id>
    <revision>
      <id>19286</id>
      <parentid>16773</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="dd7xpkm5h7ymtv274e222jomd2xcb1p" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua alemán austríaco.
[[Categoría:Usuarios por lingua|de-AT]]</text>
      <sha1>dd7xpkm5h7ymtv274e222jomd2xcb1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario sco</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4867</id>
    <revision>
      <id>19320</id>
      <parentid>16775</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="h62usp7iju1ibzhrtz6kbl4vafcr1ll" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua escocés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|sco]]</text>
      <sha1>h62usp7iju1ibzhrtz6kbl4vafcr1ll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pih</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4868</id>
    <revision>
      <id>19315</id>
      <parentid>16776</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="oj2eax6o1k6id5xehtidqksz9jy7vlo" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua Norfuk / Pitkern.
[[Categoría:Usuarios por lingua|pih]]</text>
      <sha1>oj2eax6o1k6id5xehtidqksz9jy7vlo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario nov</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4869</id>
    <revision>
      <id>19311</id>
      <parentid>16777</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="b94x7crb7yaxlkxkp4l57xmlngc07y6" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua Novial.
[[Categoría:Usuarios por lingua|nov]]</text>
      <sha1>b94x7crb7yaxlkxkp4l57xmlngc07y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario lv</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4870</id>
    <revision>
      <id>19304</id>
      <parentid>19303</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="1yvk9mei70uuns7zdmfvtu0lzcou9aa" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua letón.
[[Categoría:Usuarios por lingua|lv]]</text>
      <sha1>1yvk9mei70uuns7zdmfvtu0lzcou9aa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario nl</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4871</id>
    <revision>
      <id>19308</id>
      <parentid>16780</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="p9m01oiic1zigmf610m89pgfrx44br9" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua holandés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|nl]]</text>
      <sha1>p9m01oiic1zigmf610m89pgfrx44br9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ru</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4872</id>
    <revision>
      <id>19318</id>
      <parentid>16781</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="7h20p1k4aschk8y62qqlvqx780wd80s" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua ruso.
[[Categoría:Usuarios por lingua|ru]]</text>
      <sha1>7h20p1k4aschk8y62qqlvqx780wd80s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario uk</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4873</id>
    <revision>
      <id>19322</id>
      <parentid>16782</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="g3n0a4hf3oh6sys4t0zw3f90uwwkd2m" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua ucraíno.
[[Categoría:Usuarios por lingua|uk]]</text>
      <sha1>g3n0a4hf3oh6sys4t0zw3f90uwwkd2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ab</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4874</id>
    <revision>
      <id>19276</id>
      <parentid>16783</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="bkfa3bwovotr20jkadbeyh3nlt0uvk4" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua abkhazo.
[[Categoría:Usuarios por lingua|ab]]</text>
      <sha1>bkfa3bwovotr20jkadbeyh3nlt0uvk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario af</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4875</id>
    <revision>
      <id>19277</id>
      <parentid>16784</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:45:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="s2s01isvll02p332n4tykkkxry8pzdw" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua africáner.
[[Categoría:Usuarios por lingua|af]]</text>
      <sha1>s2s01isvll02p332n4tykkkxry8pzdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario rn</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4876</id>
    <revision>
      <id>19317</id>
      <parentid>16785</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="cqz6ssx6b52cnkaym2gaipgh21zu4hk" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua rundi.
[[Categoría:Usuarios por lingua|rn]]</text>
      <sha1>cqz6ssx6b52cnkaym2gaipgh21zu4hk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario or</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4877</id>
    <revision>
      <id>19313</id>
      <parentid>16786</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="a8xeypgmqb1lm58khcdpa78z7xckc42" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua oriya.
[[Categoría:Usuarios por lingua|or]]</text>
      <sha1>a8xeypgmqb1lm58khcdpa78z7xckc42</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pi</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4878</id>
    <revision>
      <id>19314</id>
      <parentid>16787</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="ttd1qjbede6lv70zw8hlht0ur2ysz1s" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua Pali.
[[Categoría:Usuarios por lingua|pi]]</text>
      <sha1>ttd1qjbede6lv70zw8hlht0ur2ysz1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario kn</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4879</id>
    <revision>
      <id>19299</id>
      <parentid>16788</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:50:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="20v40fwy5vw99zusq40ezrdhio9h7u2" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua canarés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|kn]]</text>
      <sha1>20v40fwy5vw99zusq40ezrdhio9h7u2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario be</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4880</id>
    <revision>
      <id>19281</id>
      <parentid>16789</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="4w2mi5n04g8pea1darmhcwxqi7axgbc" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua bielorruso.
[[Categoría:Usuarios por lingua|be]]</text>
      <sha1>4w2mi5n04g8pea1darmhcwxqi7axgbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario it</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4881</id>
    <revision>
      <id>19296</id>
      <parentid>16790</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="qysd3m5zrat67asvwxar894um1w4h36" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua italiano.
[[Categoría:Usuarios por lingua|it]]</text>
      <sha1>qysd3m5zrat67asvwxar894um1w4h36</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario id</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4882</id>
    <revision>
      <id>19295</id>
      <parentid>16791</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="qjmd7pcz2oc93ngmnfhfr1h8c27x0tz" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua indonesio.
[[Categoría:Usuarios por lingua|id]]</text>
      <sha1>qjmd7pcz2oc93ngmnfhfr1h8c27x0tz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario mwl</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4883</id>
    <revision>
      <id>19306</id>
      <parentid>16792</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="2x9ugdqs8hxgskyhcqprd31lrxcx3u5" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua mirandés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|mwl]]</text>
      <sha1>2x9ugdqs8hxgskyhcqprd31lrxcx3u5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario an</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4884</id>
    <revision>
      <id>19278</id>
      <parentid>16793</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="eaw4y2mo2j8v00ptypmewzx1zcf1wdu" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua aragonés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|an]]</text>
      <sha1>eaw4y2mo2j8v00ptypmewzx1zcf1wdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario oc</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4885</id>
    <revision>
      <id>19312</id>
      <parentid>16794</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="iacxxwy777o7ub4xdielid2u3z6yzep" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua occitano.
[[Categoría:Usuarios por lingua|oc]]</text>
      <sha1>iacxxwy777o7ub4xdielid2u3z6yzep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario pl</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4886</id>
    <revision>
      <id>19316</id>
      <parentid>16795</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="4sidkhxqrp649q44ytsj8ctx1i5ob8m" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua polaco.
[[Categoría:Usuarios por lingua|pl]]</text>
      <sha1>4sidkhxqrp649q44ytsj8ctx1i5ob8m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario grc</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4887</id>
    <revision>
      <id>19291</id>
      <parentid>16796</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="7djlibri5rc5genf852mkni6f6pp893" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua grego antigo.
[[Categoría:Usuarios por lingua|grc]]</text>
      <sha1>7djlibri5rc5genf852mkni6f6pp893</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario la</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4888</id>
    <revision>
      <id>19301</id>
      <parentid>16797</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="1kj8im8bnpn4ncobg1fp21ummxkucgx" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua latín.
[[Categoría:Usuarios por lingua|la]]</text>
      <sha1>1kj8im8bnpn4ncobg1fp21ummxkucgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario vec</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4889</id>
    <revision>
      <id>19323</id>
      <parentid>16798</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="9duco8ornseotzlndd32wc3tapbc11c" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua Venetian.
[[Categoría:Usuarios por lingua|vec]]</text>
      <sha1>9duco8ornseotzlndd32wc3tapbc11c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario scn</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4890</id>
    <revision>
      <id>19319</id>
      <parentid>16799</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="i42wslkqewnmbvvkyt968fbcqqj8nll" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua siciliano.
[[Categoría:Usuarios por lingua|scn]]</text>
      <sha1>i42wslkqewnmbvvkyt968fbcqqj8nll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario el</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4891</id>
    <revision>
      <id>19287</id>
      <parentid>16800</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="aqqgxf1pkrj1p3xy91krb448moq2lap" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua grego.
[[Categoría:Usuarios por lingua|el]]</text>
      <sha1>aqqgxf1pkrj1p3xy91krb448moq2lap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario co</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4892</id>
    <revision>
      <id>19283</id>
      <parentid>16801</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="e8zamk1o7yridixeo43d3wdwpqol3aw" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua corso.
[[Categoría:Usuarios por lingua|co]]</text>
      <sha1>e8zamk1o7yridixeo43d3wdwpqol3aw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario hy</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4893</id>
    <revision>
      <id>19294</id>
      <parentid>16802</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="myv9ck7p5kv1qc8y4x8debegsb7u5yk" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua armenio.
[[Categoría:Usuarios por lingua|hy]]</text>
      <sha1>myv9ck7p5kv1qc8y4x8debegsb7u5yk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4894</id>
    <revision>
      <id>19279</id>
      <parentid>16803</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="38niepo9wkvaxh301jth7lwv6h4u25h" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua árabe.
[[Categoría:Usuarios por lingua|ar]]</text>
      <sha1>38niepo9wkvaxh301jth7lwv6h4u25h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario et</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4895</id>
    <revision>
      <id>19289</id>
      <parentid>16804</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="hsr6bvdpgmu3fhxi0khi20jadsm6c7d" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua estoniano.
[[Categoría:Usuarios por lingua|et]]</text>
      <sha1>hsr6bvdpgmu3fhxi0khi20jadsm6c7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario he</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4896</id>
    <revision>
      <id>19292</id>
      <parentid>16805</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="eskw75u335hcxpujmxcdtthby1vzzjo" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua hebreo.
[[Categoría:Usuarios por lingua|he]]</text>
      <sha1>eskw75u335hcxpujmxcdtthby1vzzjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ja</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4897</id>
    <revision>
      <id>19297</id>
      <parentid>16806</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="19e4rolueg5cgtjao3azm0d5irlxf99" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua xaponés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|ja]]</text>
      <sha1>19e4rolueg5cgtjao3azm0d5irlxf99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario sq</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4898</id>
    <revision>
      <id>19321</id>
      <parentid>16807</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="eoii0r6ueo3p056gpz8b2vpnc7mz8la" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua albanés.
[[Categoría:Usuarios por lingua|sq]]</text>
      <sha1>eoii0r6ueo3p056gpz8b2vpnc7mz8la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Usuario ka</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4899</id>
    <revision>
      <id>19298</id>
      <parentid>16808</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <origin>19298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="h2rxv93lzjjma2e26ihyl2pp7kfacun" xml:space="preserve">Os usuarios desta categoría indican o seu coñecemento da lingua xeorxiano.
[[Categoría:Usuarios por lingua|ka]]</text>
      <sha1>h2rxv93lzjjma2e26ihyl2pp7kfacun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lusco e fusco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4900</id>
    <revision>
      <id>16811</id>
      <parentid>16809</parentid>
      <timestamp>2017-07-16T20:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1349" sha1="2xqz9im9kjpkn0uw3eohgusa6x5y2xw" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=Lusco e fusco
|autor=[[Johán Carballeira]]
|dataano=1932
}}
	

&lt;center&gt;(Texto íntegro)&lt;/center&gt;
 

&lt;poem&gt;
    ¿QUE perdeu a lua, tan nova, que chora
    —¡Nanai!—
    entre o lusco e fusco?
    O serán de dornas e bois
    cinguino a campá,
    plafón do seu relato reverente.
    As badeladas corren
    —arcos de ceo—
    espallando a tarde pol-a aldea
    e aforcan mais òs mortos no camposanto.
    ¿Quén me chama a mín
    no rivés do vento
    tolléndome os sentidos c'un segredo?
    ¡Presenza do silenzo
    no que aboyan todol-os relós!
    Búscome e pésanme as mans,
    onde escondin o meu nome.
    (O mundo está pecho e redondo
    c'os barcos e os adeuses de fora).
    Pensarei en ti, lixeira dos pes nús,
    cando atope acougo
    perdido como ando arredor de mín.
    Caéuseme o corazón pol-as escalas
    sonámbulo,
    d'ista melanconía.
    Xa ollei por todal-as fenestras
    paxaros en fuxida...
    Mais no mar n-hai ninguén: só os zapatos
    dos náufragos navegan cara à noite.
&lt;/poem&gt;


:Publicada na revista ''Cristal'' nº 4, outubro 1932, p. 2. Coñeceu unha segunda versión, que apareceu no nº 361 (13-1-1935) de ''El Pueblo Gallego'' (recollida nas ''Páxinas Galegas'').

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1932]]
[[Categoría:Johán Carballeira]]</text>
      <sha1>2xqz9im9kjpkn0uw3eohgusa6x5y2xw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Johán Carballeira</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4901</id>
    <revision>
      <id>16810</id>
      <timestamp>2017-07-16T19:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-C|Carballeira]]&quot;</comment>
      <origin>16810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="2dw61tn2helawj30aysvenag1gjihh6" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-C|Carballeira]]</text>
      <sha1>2dw61tn2helawj30aysvenag1gjihh6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatuto Real de 1834</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4904</id>
    <revision>
      <id>17388</id>
      <parentid>17239</parentid>
      <timestamp>2018-04-05T16:30:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <origin>17388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11987" sha1="tg9l2w0j0w7dez5zhw4m6ljaa8u8naf" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Estatuto Real 1834-Gaceta de Madrid.jpg|miniatura|
Publicación do Estatuto Real na Gaceta de Madrid (13 de abril de 1834).
]]

'''Artigo de Oficio.'''

A Raíña nosa Señora Dona Isabel II, e S. M. a raíña Gobernadora, seguen no Real sitio de Aranxuez sen novidade na súa importante saúde. 

Do mesmo beneficio gozan SS. AA. RR. os Sermos. Señores Infantes.

Estatuto Real para a convocación das Cortes xerais do Reino, mandado observar por S. M. a raíña Gobernadora en 10 do corrente.

== Título I. Da convocación das Cortes xerais do Reino. ==

=== Artigo 1. ===
Respecto ao que preveñen a lei 5.ª, título 15.º, Partida 2.ª, e as leis 1.ª e 2.ª, título 7.º, libro 6.º da Nova Recompilación, S. M. a raíña Gobernadora, en nome da súa excelsa Filla Dona Isabel II, resolveu convocar as Cortes Xerais do Reino.

=== Artigo 2. ===
As Cortes xerais comporanse de dous estamentos: o de Próceres do Reino, e o de Procuradores do Reino.

== Título II. Do estamento de Próceres do Reino. ==

=== Artigo 3. ===
O estamento de Próceres do Reino hase compor:
# De moi Reverendos Arcebispos e Reverendos Bispos.
# De Grandes de España.
# De Títulos de Castela.
# Dun número indeterminado de españois, elevados en dignidade e ilustres polos seus servizos nas varias carreiras, e que sexan ou fosen Secretarios do Despacho, Procuradores do Reino, Conselleiros de Estado, Embaixadores ou Ministros Plenipotenciarios, Xenerais de mar ou de terra, ou Ministros dos Tribunais supremos.
# Dos propietarios territoriais ou donos de fábricas, manufacturas ou establecemento mercantís, que reúnan ao seu mérito persoal e ás súas circunstancias relevantes o posuír unha renda anual de sesenta mil reais, e o ser anteriormente Procuradores do Reino.
# Dos que no ensino público, ou cultivando as ciencias ou as letras, adquirisen gran renome e celebridade, con tal que gocen unha renda anual de sesenta mil reais, xa proveña de bens propios, xa de soldo cobrado do Erario.

=== Artigo 4. ===
Bastará ser Arcebispo ou Bispo electo ou auxiliar para poder ser elixido, en clase de tal, e tomar asento no estamento de Próceres do Reino.

=== Artigo 5. ===
Todos os Grandes de España son membros natos do estamento de Próceres do Reino; e tomarán asento nel, con tal que reúnan as condicións seguintes:
# Ter vinte e cinco anos cumpridos.
# Estar en posesión da Grandeza e tela por dereito propio.
# Acreditar que gozan unha renda anual de douscentos mil reais.
# Non ter suxeitos os bens a ningún xénero de intervención.
# Non acharse procesados criminalmente.
# Non ser súbditos doutra Potencia.

=== Artigo 6. ===
A dignidade de Prócer do Reino é hereditaria nos Grandes de España.

=== Artigo 7. ===
O Rei elixe e nomea os demais Próceres do Reino, cuxa dignidade é vitalicia.

=== Artigo 8. ===
Os Títulos de Castela que foren nomeados Próceres do Reino, deberán xustificar que reúnen as condicións seguintes:
# Ser maiores de vinte e cinco anos.
# Estar en posesión do título de Castela, e telo por dereito propio.
# Gozar unha renda anual de oitenta mil reais.
# Non ter suxeitos os bens a ningún xénero de intervención.
# Non acharse procesados criminalmente.
# Non ser súbditos doutra Potencia.

=== Artigo 9. ===
O número de Próceres do Reino é ilimitado.

=== Artigo 10. ===
A dignidade de Prócer do Reino pérdese unicamente por incapacidade legal, en virtude de sentenza pola que se impuxo pena infamatoria.

=== Artigo 11. ===
O Regulamento determinará todo o concernente ao réxime interior, e ao modo de deliberar do estamento de Próceres do Reino.

=== Artigo 12. ===
O Rei elixirá de entre os Próceres do Reino, cada vez que se congreguen as Cortes, aos que haxan de exercer durante aquela reunión os cargos de Presidente e Vicepresidente do devandito estamento.

== Título III. Do estamento de Procuradores do Reino. ==

=== Artigo 13. ===
O estamento de Procuradores do Reino comporase das persoas que se nomeen con arranxo á lei de eleccións.

=== Artigo 14. ===
Para ser Procurador do Reino requírese:
# Ser natural destes Reinos ou fillo de pais españois.
# Ter trinta anos cumpridos.
# Estar en posesión dunha renda propia anual de doce mil reais.
# Nacer na provincia que lle nomee, ou residir nela durante os dous últimos anos, ou posuír nela algún predio rústico ou urbano, ou capital de censo que reditúen a metade da renda necesaria para ser Procurador do Reino.

No caso de que un mesmo individuo fose elixido Procurador a Cortes por máis dunha provincia, terá o dereito de optar entre as que lle nomearon.

=== Artigo 15. ===
Non poderán ser Procuradores do Reino:
# Os que se achen procesados criminalmente.
# Os que fosen condenados por un tribunal a pena infamatoria.
# Os que teñan algunha incapacidade física, notoria e de natureza perpetua.
# Os negociantes que estean declarados en quebra, ou que suspendesen os seus pagos.
# Os propietarios que teñan intervidos os seus bens.
# Os debedores aos fondos públicos, en calidade de segundos contribuíntes.

=== Artigo 16. ===
Os Procuradores do Reino obrarán con suxeición aos poderes que se lles expediron ao tempo do seu nomeamento, nos termos que prefije a Real Convocatoria.

=== Artigo 17. ===
A duración dos poderes dos Procuradores do Reino será de tres anos, a menos que antes deste prazo haxa o Rei disolto as Cortes.

=== Artigo 18. ===
Cando se proceda a novas eleccións, ben sexa por caducar os poderes, ben porque o Rei disolvese as Cortes, os que fosen ultimamente Procuradores do Reino poderán ser reelixidos, con tal que continúen tendo as condicións que para iso requiran as leis.

== Título IV. Da reunión do estamento de Procuradores do Reino. ==

=== Artigo 19. ===
Os Procuradores do Reino reuniranse no pobo designado pola Real Convocatoria para celebrarse as Cortes.

=== Artigo 20. ===
O Regulamento das Cortes determinará a forma e regras que haxan de observarse para a presentación e exame dos poderes.

=== Artigo 21. ===
Logo que estean aprobados os poderes dos Procuradores do Reino, procederán a elixir cinco, de entre eles mesmos, para que o Rei designe os dous que han de exercer os cargos de Presidente e Vicepresidente.

=== Artigo 22. ===
O Presidente e Vicepresidente do estamento de Procuradores do Reino cesarán nas súas funcións, cando o Rei suspenda ou disolva as Cortes.

=== Artigo 23. ===
O Regulamento prefixará todo o concernente ao réxime interior e ao modo de deliberar do estamento de Procuradores do Reino.

== Título V. Disposicións xerais. ==

=== Artigo 24. ===
Ao Rei toca exclusivamente convocar, suspender e disolver as Cortes.

=== Artigo 25. ===
As Cortes reuniranse, en virtude de Real Convocatoria, no pobo e no día que aquela sinalara.

=== Artigo 26. ===
O Rei abrirá e pechará as Cortes, ben en persoa, ou ben autorizando para iso aos Secretarios do Despacho, por un decreto especial referendado polo Presidente do Consello de Ministros.

=== Artigo 27. ===
Con arranxo á lei 5.ª, título 15.º, Partida 2.ª, convocaranse Cortes xerais despois da morte do Rei, para que xure o seu sucesor a observancia das leis, e reciba das Cortes o debido xuramento de fidelidade e obediencia.

=== Artigo 28. ===
Igualmente convocaranse as Cortes xerais do Reino, en virtude da citada lei, cando o Príncipe ou Princesa que herdase a coroa, sexa menor de idade.

=== Artigo 29. ===
No caso expresado no artigo precedente, os gardadores do Rei neno xurarán nas Cortes velar lealmente en custodia do Príncipe, e non violar as leis do Estado; recibindo dos Próceres e dos Procuradores do Reino o debido xuramento de fidelidade e obediencia.

=== Artigo 30. ===
Con arranxo á lei 2.ª, título 7.º, libro 6.º da Nova Recompilación, convocaranse as Cortes do Reino cando ocorra algún negocio arduo, cuxa gravidade, a xuízo do Rei, esixa consultalas.

=== Artigo 31. ===
As Cortes non poderán deliberar sobre ningún asunto que non se someteu expresamente ao seu exame en virtude dun decreto Real.

=== Artigo 32. ===
Queda con todo expedito o dereito que sempre exerceron as Cortes de elevar peticións ao Rei, facéndoo do modo e forma que se prefijará no Regulamento.

=== Artigo 33. ===
Para a formación das leis requírese a aprobación dun e outro estamento e a sanción do Rei.

=== Artigo 34. ===
Con arranxo á lei 1.ª, título 7.º, libro 6.º da Nova Recompilación, non se esixirán tributos nin contribucións, de ningunha clase, sen que a proposta do Rei votáronos as Cortes.

=== Artigo 35. ===
As contribucións non poderán imporse cando mais senón por termo de dous anos; antes de cuxo prazo deberán votarse de novo polas Cortes.

=== Artigo 36. ===
Antes de votar as Cortes as contribucións que haxan de imporse, presentaráselles polos respectivos Secretarios do Despacho unha exposición, en que se manifeste o estado que teñan os varios ramos da administración pública; debendo despois o Ministro de Facenda presentar ás Cortes o Orzamento de gastos e dos medios de satisfacelos.

=== Artigo 37. ===
O Rei suspenderá as Cortes en virtude dun decreto referendado polo Presidente do Consello de Ministros; e en canto se lea aquel, separaranse un e outro estamento, sen poder volver reunirse nin tomar ningunha deliberación nin acordo.

=== Artigo 38. ===
No caso que o Rei suspenda as Cortes, non volverán estas a reunirse senón en virtude dunha nova Convocatoria.

=== Artigo 39. ===
O día que esta sinalare para volver reunirse as Cortes, concorrerán a elas os mesmos Procuradores do Reino; a menos que xa se cumprira o termo do tres anos, que deben durar os seus poderes.

=== Artigo 40. ===
Cando o Rei disolva as Cortes haberá de facelo en persoa ou por medio dun decreto referendado polo Presidente do Consello de Ministros.

=== Artigo 41. ===
Nun e outro caso separaranse inmediatamente ambos os estamentos.

=== Artigo 42. ===
Anunciada de orde do Rei a disolución das Cortes, o estamento de Próceres do Reino non poderá volver reunirse nin tomar resolución nin acordo, ata que en virtude de nova Convocatoria volvan xuntarse as Cortes.

=== Artigo 43. ===
Cando de orde do Rei disólvanse as Cortes, quedan anulados no mesmo acto os poderes dos Procuradores do Reino. Todo o que fixeren ou determinaren despois, é nulo de dereito.

=== Artigo 44. ===
Se fosen disoltas as Cortes, haberán de reunirse outras antes do termo dun ano.

=== Artigo 45. ===
Sempre que se convoquen Cortes, convocarase a un mesmo tempo a un e outro estamento.

=== Artigo  46. ===
Non poderá estar reunido un estamento, sen que o estea igualmente o outro.

=== Artigo 47. ===
Cada estamento celebrará as súas sesións en recinto separado.

=== Artigo 48. ===
As sesións dun e outro estamento serán públicas, excepto nos casos que sinalar o Regulamento.

=== Artigo 49. ===
Así os Próceres como os Procuradores do Reino serán inviolables polas opinións e votos que deren en desempeño do seu encargo.

=== Artigo 50. ===
O Regulamento das Cortes determinará as relacións dun e outro estamento, xa reciprocamente entre si, xa respecto de Goberno.

Francisco Martínez de la Rosa. = Nicolás María Garelly. = Antonio Remon Zarco do Val. = José Vázquez Figueroa. = José de Imaz. = Javier de Burgos.

-----
*[[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto no seu idioma orixinal en: '''[http://www.boe.es/datos/pdfs/BOE//1834/055/A00251-00252.pdf]'''''

== Véxase tamén ==
{{wikipedia|Estatuto Real de 1834}}
* [[Constitución española de 1812]]
* [[Constitución española de 1837]]
* [[Constitución española de 1845]]
* [[Constitución española de 1869]]
* [[Constitución española de 1876]]
* [[Constitución española de 1931]]
* [[Constitución española de 1978]]
{{PD-disposicións}}

[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:1834]]
[[Categoría:Constitucións españolas]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]</text>
      <sha1>tg9l2w0j0w7dez5zhw4m6ljaa8u8naf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1834</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4906</id>
    <revision>
      <id>16835</id>
      <timestamp>2017-08-12T23:34:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]]  [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>16835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pragmática Sanción de 1830</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4908</id>
    <revision>
      <id>20306</id>
      <parentid>17387</parentid>
      <timestamp>2020-06-01T18:16:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10971" sha1="31hwqom80a8586fphsmn7gkneqxni3i" xml:space="preserve">{{prose}}
'''''Pragmática-sanción en forza de lei decretada polo señor REI DON CARLOS IV a petición das Cortes do ano de 1789, e mandada publicar por S.M. reinante para a observancia perpetua da lei 2.ª título 15, partida 2.ª que establece a sucesión regular na coroa de España'''''.

Don Fernando VII pola graza de Deus, REI de Castela, de León, de Aragón, das dúas Sicilias, de Xerusalén, de Navarra, de Granada, de Toledo, de Valencia, de Galicia, de Mallorca, de Menorca, de Sevilla, de Sardeña, de Córdoba, de Córsega, de Murcia, de Xaén, dos Algarbes, de Alxeciras, de Xibraltar, das Illas Canarias, das Indias Orientais e Occidentais, Illas e Terra-firme do mar Océano; Arquiduque de Austria; Duque de Borgoña, de Brabante e de Milán; Conde de Abspurg, de Flandres, Tirol e Barcelona; Señor de Biscaia e de Molina &amp;c. Aos Infantes, Prelados, Duques, Marqueses, Condes, Ricos-homes, Priores, Comendadores das Ordes e Subcomendadores. Alcaides dos Castelos, Casas fortes e chairas; e aos do meu Consello, Presidentes e Oidores das miñas Audiencias e Chancelerías, Alcaldes, Alguacís da miña Casa e Corte, e a todos os Corrixidores, Asistentes, Gobernadores, Alcaldes maiores e ordinarios, e outros calquera Xuíces e Xustizas, Ministros e persoas de todas as cidades, vilas e lugares destes os meus reinos e Señoríos, tanto aos que agora son, como os que serán de aquí adiante, e a cada un e calquera de vos, SABEDE:

Que nas Cortes que se celebraron no meu palacio de Bo Retiro o ano de 1789 tratouse a proposta do rei o meu augusto Pai, que está en gloria, da necesidade e conveniencia de facer observar o método regular establecido polas leis do reino, e polo costume inmemorial de suceder na coroa de España con preferencia de maior a menor e de home a muller, dentro das respectivas liñas pola súa orde; e tendo presentes os inmensos bens que da súa observancia por máis de 700 anos reportara esta monarquía, así como os motivos e circunstancias eventuais que contribuíron á reforma decretada polo auto acordado de 10 de Maio de 1713, elevaron ás súas reais mans unha petición con data 30 de Setembro do referido ano 1789, facendo mérito das grandes utilidades que viñeran ao reino, xa antes, xa particularmente despois da unión das coroas de Castela e de Aragón, pola orde de suceder sinalado na lei 2.ª, título 15. partida 2.ª, e suplicándolle que con todo da novidade feita no citado auto acordado, tivese a ben mandar se observase e gardase perpetuamente na sucesión da monarquía dito costume inmemorial, testemuñado na citada lei, como sempre se observou e gardou, publicándose pragmática-sanción como lei feita e formada en Cortes, pola cal constase esta resolución e a derrogación do devandito auto acordado. A esta petición dignouse o Rei o meu augusto Pai resolver, como o pedía o reino, decretando á consulta con que a xunta de asistentes a cortes, gobernador e ministros da miña real cámara de Castela acompañaron a petición das Cortes, &quot;''Que tomase a resolución correspondente á citada súplica''», pero mandando que por entón se gardase o maior secreto por convir así ao seu servizo, e no decreto a que se refire. &quot;''Que mandaba aos do seu Consello expedir a Pragmática-sanción que en tales casos se adoita''.» Para no seu caso pasaron as Cortes á vía reservada copia certificada da citada súplica e demais concernente a ela por conduto do seu presidente Conde de Campomanes, gobernador do consello; e publicouse todo nas Cortes coa reserva encargada.

As turbacións que axitaron Europa naqueles anos, e as que experimentou despois a Península, non permitiron a execución destes importantes designios, que requirían días máis serenos. E restablecéndose felizmente pola misericordia divina a paz e a boa orde de que tanto necesitaban os meus amados pobos; despois de examinar este grave negocio, e ouvido o ditame de ministros celosos do meu servizo e do ben público, polo meu Real decreto dirixido ao o meu Consello en 26 do presente mes, vin en mandar que con presenza da petición orixinal, do resuello a ela polo Rei o meu moi querido Pai, e da certificación dos escribáns maiores de Cortes, cuxos documentos se lle acompañaron, publique inmediatamente Lei e Pragmática na forma pedida e outorgada. Publicado aquel en o mesmo o meu Consello pleno, con asistencia dos meus dous fiscais, e oídos in voce, no día 27 de leste mesmo mes, acordou o seu cumprimento e expedir a presente en forza de Lei e Pragmálica-sanción como feita e promulgada en Cortes. Pola cal mando se observe, garde e cumpra perpetuamente o literal contido da lei 2.ª, tít. 15. partida 2.ª. segundo a petición das Cortes celebradas no meu Palacio de Bo Retiro no ano de 1789 que queda referida, cuxo teor literal é o seguinte:

&quot;''Mayoría en nascer primero, es muy grant señal de amor que muestra Dios a ios fijos de los Reyes, a aquellos que la da entre los otros sus hermanos que nascen después del, ca aquel a quien esta honra quíer facer, bien da a entender quel adelanta et le pone sobre los otros porque lo deben obedescer et guardar así como a padre et a señor. Et que esto sea verdat pruébase por tres razones: la primera naturalmente, la segunda por ley, la tercera por costumbre: ca segunt natura, pues que el padre et la madre cobdician haber linage que herede lo suyo, aquel que primero nasce et llega mas aina para complir lo que ellos desean: por derecho debe seer mas amado dellos, et él lo debe haber, et segun ley, se prueba por lo que dijo Nuestro Señor Dios a Abraham quando le mandó, como probándolo, que tomase su fijo Isac el primero, que mucho amaba, et le degollase por amor del; et esto le dijo por dos razones: la una porque aquel era fijo que él amaba asi como a si mismo por lo que de suso dijimos; la otra porque Dios le habie escogido por Santo, quando quiso que nasciese primero, et por eso le mandó que de aquel le feciese sacrificio; ca segunt él dijo a Moisen en la vieja ley, todo másculo que nasciese primeramente serie llamado cosa santa de Dios. Et que los hermanos le deben tener en logar de padre se muestra porque él há mas dias que ellos, et veno primero al mundo; et quel han de obedescer como a señor se prueba por las palabras que dijo Isac a Jacob su fijo cuando le dio la bendición, cuidando que era el mayor: tú serás señor de tus hermanos, et ante tí se tornaran los fijos de tu padre, et al que bendigíeres será bendicho, et al que maldigieres cayerle ha la maldición: onde por todas estas palabras se da a entender que el fijo mayor ha poder sobre los otros sus hermanos, así como padre et señor, el que ellos en aquel logar le deben tener. Otrosí segunt antigua costumbre, como quíer que los padres comunalmente habiendo piedat de los otros fijos, non quisieron que el mayor lo hobiese todo, mas que cada uno de ellos hobiese su parte; pero con todo eso los homes sabios et entendudos, catando el pro comunal de todos, et conosciendo que esta partición non se podría facer en los regnos que destroidos non fuesen, segunt Nuestro Señor Jesucristo dijo, que todo regno partido astragado seria, tovieren por derecho quel señorío del regno non lo hobiese sinon el fijo mayor después de la muerte de su padre. Et esto usaron siempre en todas las tierras del mundo do el señorío hubieron por linage, et mayormente en España: ca por escusar muchos males que acaescieron et podrían aun ser fechos, posieron que el señorío del regno heredasen siempre aquellos, que viniesen por liña derecha, et por ende establecieron que si fijo varón hi non hobiese, la fija mayor heredase el regno, et aun mandaron que si el fijo mayor moriese antes que heredase, si dejase fijo o fija que hobiese de su mujer legítima, que aquel o aquella lo hobiese, et non otro ninguno; pero si todos estos fallescíesen, debe heredar el regno el mas propinco pariente que hi hobiere, seyendo home para ello, et non habiendo fecho cosa por que lo debiese perder. Onde por todas estas cosas es el pueblo tenudo de guardar el fijo mayor del Rey, ca de otra guisa non podrie seer el Rey complidamente guardado, si ellos asi non guardasen al regno: et por ende cualquier que contra esto feciese, farie traición conoscida et debe haber tal pena como desuso et dicha de aquellos que desconoscen señoría al rey''”

E por tanto mándovos a todos e a cada un de vós nos vosos distritos, xurisdicións e partidos, gardedes, cumprades e executedes, e fagades gardar, cumprir e executar esta a miña Lei e Pragmática-sanción en todo e por todo segundo e como nela contense, ordena e manda, dando para iso as providencias que se requiran, sen que sexa necesario outra declaración algunha máis que esta, que ha de ter a súa puntual execución desde o día que se publique en Madrid e nas cidades, vilas e lugares destes os meus reinos e señoríos na forma adoitada, por convir así ao meu Real servizo, ben e utilidade da causa pública dos meus vasalos, que así é a miña vontade; e que ao traslado impreso desta a miña Carta, asinado de don Valentín de Pinilla, o meu escribán de cámara máis antigo e de Goberno do o meu Consello, déaselle a mesma fe e crédito que ao seu orixinal. 

Dada en palacio a 29 de marzo de 1830. EU O REI. Eu D. Miguel de Gordon, secretario do rei noso señor, fíxeno polo seu mandato. D. José  María Puig. D.Francisco Marín. D. José Hevia y Noriega. D. Francisco Javier Adell. D. José Cavanilles. Rexistrada: D. Salvador María Granés. Tenente Chanceler Maior: D. Salvador María Granés.

Publicación

Na vila de Madrid a 31 de marzo de 1830, perante as portas do Real Palacio, fronte do balcón principal do REI o noso Señor, e na porta de Guadalaxara, onde está o público trato e comercio dos mercadores e oficiais, con asistencia de D. Antonio María Segovia, D. Domingo Suárez, D. Fernando Pinuaga e D. Ramón de Vicente Ezpeleta, alcaldes da Real casa e corte de S.M., publicouse a Real Pragmática-sanción antecedente con trompetas e timbais por voz de pregoeiro público, achándose presentes diferentes alguacís de dita Real casa e corte e outras moitas persoas; de que certifico eu D. Manuel Eugenio Sanchez, de Escariche, do consello de S.M., o seu secretario, escribán de cámara dos que nel residen.  D. Manuel Eugenio Sánchez de Escariche. 

É copia da Real Pragmática-sanción, e da súa publicación orixinal, de que certifico. D. Valentín de Pinilla.

(Gaceta de Madrid, sábado, 3 de abril de 1830)
&lt;/div&gt;
{{Wikipedia}}


-------
*[[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto no seu idioma orixinal en: '''[http://boe.es/datos/pdfs/BOE//1830/040/A00167-00168.pdf]'''''


[[Categoría:1830]]
[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:Pragmáticas]]
[[Categoría:Documentos legais españois]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]

[[es:Pragmática sanción de 1830]]</text>
      <sha1>31hwqom80a8586fphsmn7gkneqxni3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Pragmáticas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4910</id>
    <revision>
      <id>16866</id>
      <parentid>16862</parentid>
      <timestamp>2017-09-14T18:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Documentos legais]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais]]</text>
      <sha1>qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Documentos da historia de España</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4912</id>
    <revision>
      <id>16864</id>
      <parentid>16863</parentid>
      <timestamp>2017-09-14T18:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pyudw5ssopkgr0e9vua9hay5til17q5" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos de España]]</text>
      <sha1>pyudw5ssopkgr0e9vua9hay5til17q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enrique Labarta Pose</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4913</id>
    <redirect title="Autor:Enrique Labarta Pose" />
    <revision>
      <id>16870</id>
      <timestamp>2017-09-14T19:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Enrique Labarta Pose]]&quot;</comment>
      <origin>16870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Enrique Labarta Pose]]</text>
      <sha1>k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita publicación periódica</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4914</id>
    <revision>
      <id>16873</id>
      <timestamp>2017-09-17T09:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Citas|citation|CitationClass=journal}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>16873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="7rqtfb4pqqthxczmww0enreqcticqq9" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Citas|citation|CitationClass=journal}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7rqtfb4pqqthxczmww0enreqcticqq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita web</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4915</id>
    <revision>
      <id>16874</id>
      <timestamp>2017-09-17T09:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Citas|citation|CitationClass=web}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>16874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="h54enkc7hbqtnjoaqvnps8vif2rvw5u" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Citas|citation|CitationClass=web}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h54enkc7hbqtnjoaqvnps8vif2rvw5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Enrique Labarta Pose</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4916</id>
    <revision>
      <id>20853</id>
      <parentid>16958</parentid>
      <timestamp>2021-08-02T21:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Obra */</comment>
      <origin>20853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12370" sha1="ozvh87znxuvan3870zordr3717d6vqc" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Enrique Labarta sobre 1925.jpg
|Wikipedia=Enrique Labarta Pose
|Commons=Category:Enrique Labarta Pose
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Enrique Labarta Pose''' (Baio, Zas, 1863 - Barcelona 1925), foi un escritor e xornalista galego. A súa obra, fundamentalmente poesía e contos, caracterízase por unha sátira humorística moi marcada.

== Obra ==
* ''[[Última novedad. Noventa y nueve céntimos de versos de todas clases y arreglados a todos los gustos]]'', [[1884]]:
[[Ficheiro:Última novedad, noventa y nueve céntimos de versos de todas clases y arreglados a todos los gustos.jpg|miniatura|''Última novedad. Noventa y nueve céntimos…'', 1884]]
::&quot;Prologo&quot;
::&quot;Ante todo&quot;
::&quot;Introducción&quot;
::&quot;Una noche en la luna&quot;
::&quot;Polvo eres y al polvo te has de volver&quot;
::&quot;El amor definido por sus efectos&quot;
::&quot;El cesante suicida&quot;
::&quot;Amarse en vida y unirse en muerte&quot;
::&quot;La noche de San Juan&quot;
::&quot;A Aurora Pardiñas&quot;
::&quot;¡Destino igual!&quot;
::&quot;Preguntas sin respuestas&quot;
::&quot;Epigrama&quot;
::&quot;Cálculo de un avaro&quot;
::&quot;A un amigo dormido a la orilla de un río&quot;
::&quot;La carcajada de un viejo&quot;
::&quot;Poder de una lágrima&quot;
::&quot;El placer fugitivo&quot;
::&quot;Al corazón de una coqueta&quot;
::&quot;¡Ella!&quot;
::&quot;Las dos yerbas&quot;
::&quot;¡Triste es la vida!&quot;
::&quot;¡¡¡Venid a mí!!!&quot;
::&quot;Las aspiraciones del hombre&quot;
::&quot;A una mujer&quot;
::&quot;¡Risa y llanto!&quot;
::&quot;Los dos tesoros&quot;
::&quot;¡Madre infeliz!&quot;
::&quot;Examen de conciencia del pasado, que hace un hombre contrito y escamado&quot;
::&quot;Una noche de recuerdos&quot;
::&quot;¡A Raquel!&quot;
::&quot;Hielo y fuego&quot;
::&quot;Despedida&quot;
::&quot;En pos de la gloria&quot;
::&quot;[[¡Meu orfiño!]]&quot; &lt;ref name=&quot;ORFI&quot;&gt;&quot;Meu orfiño&quot; aparece publicado tamén en ''Revista Gallega'': [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=8077&amp;d-447263-p=1 nº 307, p. 5-6, 2/2/1901]&lt;/ref&gt;
* ''[[Bálsamo de Fierabrás]]'', 1889, Librería de Fernando Fe, Madrid, con prólogo de Alfredo Brañas:&lt;ref&gt;{{Cita web |autor=Iglesias, Xabier |url=http://oslibrosdeanxelcasal.blogspot.com.es/2013/07/balsamo-de-ferabras.html |título=Bálsamo de Ferabrás&quot; |páxina-web=Os libros de Ánxel Casal |data=14/7/2013 }}&lt;/ref&gt;
[[Ficheiro:Enrique Labarta Pose. Bálsamo de Fierabrás, colección de versos en gallego y castellano. Madrid 1889.jpg|miniatura|Portada interior de ''Bálsamo de Fierabrás'', 1889]]
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
::&quot;Dedicatoria&quot;
::&quot;Prólogo&quot;
::&quot;El Carmen del Briño&quot;
::&quot;La feira de Verdillo&quot;
::&quot;La última hora&quot;
::&quot;¡¡La medicina ante la veterinaria!!&quot; &lt;ref&gt;Publicado anteriormente en ''Galicia Humorística'' [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1130371&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;registrardownload=0&amp;posicion=23 n.º 4, 29/2/1988]&lt;/ref&gt;
::&quot;!Tormenta!&quot;
::&quot;Los dos estremos se juntan&quot;
::&quot;El nido del ruiseñor&quot;
::&quot;A Rosalía&quot;
::&quot;A Rosalía&quot;
::&quot;Bécquer y yo&quot;
::&quot;¡¡¡El último romano!!!&quot;
::&quot;El llanto de una guitarra&quot;
::&quot;Cartas que un hombre ex-chiflado&quot;
::&quot;Soneto&quot;
::&quot;¡Las mujeres!&quot;
::&quot;Ser santa por fatalidad&quot;
::&quot;A rey muerto, rey puesto&quot;
::&quot;Un secreto&quot;
::&quot;El canto del expatriado&quot;
::&quot;¿Es conveniente el baile?&quot;
::&quot;¡¡¡Pontevedra!!!&quot;
::&quot;¡Una es el clavo y mil en la herradura&quot;
::&quot;Ortografía&quot;
::&quot;¿Quién soy yo?&quot;
::&quot;¡¡¡El último brindis!!!&quot;
::&quot;[[Ó Padre Feixoo]]&quot;
::&quot;[[¡Meu orfiño!]]&quot; &lt;ref name=&quot;ORFI&quot;/&gt;
::&quot;[[¿Por que fago estes versos?]]&quot;
::&quot;[[Defensa das mulleres]]&quot;
&lt;/div&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;float:right; margin:5px 0 0;&quot;
|-
|[[Ficheiro:Un café flamenco en Galicia. A mi aldea. Sátira de costumbres contemporáneas.pdf|miniatura|220px|''Un café flamenco en Galicia. A mi aldea. Sátira…'', 1892]]
|[[Ficheiro:Millo miúdo. Versos galegos, 1896, Pontevedra. Imp. de la Viuda e Hijos de Carragal.pdf|miniatura|190px|''Millo miúdo'',&lt;br /&gt;1896]]
|}
* ''Un café flamenco en Galicia. A mi aldea. Sátira de costumbres contemporáneas'', 1892, Santiago:
::&quot;Un café flamenco en Galicia&quot;
::&quot;A mi aldea&quot;
::&quot;[[Sátira de costumes contemporáneas]]&quot; &lt;ref name=&quot;SATIRA&quot;&gt;Publicado en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3933 n.º 12 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;
* ''[[Millo miúdo. Versos galegos]]'', 1896, Pontevedra. Imp. de la Viuda e Hijos de Carragal:
::&quot;[[¡Facer versos!]]&quot;
::&quot;[[Unha reunión de confianza]]&quot; &lt;ref&gt;Publicado anteriormente en ''Extracto de Literatura'' n.º 15, p. 13-14, 15/04/1893.&lt;/ref&gt;
::&quot;[[Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia feita por un labrego]]&quot;
::&quot;[[Vaiche boa]]&quot;
::&quot;[[A fonte do demo]]&quot; &lt;ref&gt;Publicado en 1900 no [http://academia.gal/hemeroteca-virtual#paxinas.do?id=8010&amp;d-447263-p=2 n.º 272 de ''Revista Gallega'']&lt;/ref&gt;
::&quot;[[¿Veñen eses cartos?]]&quot;
::&quot;[[A festa de San Palanquín]]&quot; &lt;ref&gt;Publicado en 1898 no [http://academia.gal/hemeroteca-virtual#paxinas.do?id=5218&amp;d-447263-p=1 n.º 21 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;
::&quot;[[Sátira de costumes contemporáneas]]&quot; &lt;ref name=&quot;SATIRA&quot;/&gt;
::&quot;[[¡O prémeo gordo de navidá!]]&quot;
::&quot;[[Os caprichos da moda]]&quot; &lt;ref&gt;Publicado anteriormente en ''Galicia Humorística'' [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1130371&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;registrardownload=0&amp;posicion=12 n.º 4, 29/2/1988]&lt;/ref&gt;
::&quot;[[O Carmen do Briño]]&quot;
::&quot;[[A feira de Verdillo]]&quot;
::&quot;[[Carta que dende a súa aldea manda un abogado novo á un seu amigo do pobo pra que soilo él a lea]]&quot; &lt;ref&gt;Publicado anteriormente en ''Galicia. Revista Regional'' [http://academia.gal/hemeroteca-virtual#paxinas.do?id=1153 n.º 1, xaneiro de 1887]&lt;/ref&gt;
::&quot;[[Epigrama]]&quot;
::&quot;[[¡¡¡Probe gaiteiro de Bayo!!!]]&quot;
::&quot;[[Canto a Pontevedra]]&quot;
::&quot;[[¡Que hermosa é a patria!]]&quot;
::&quot;[[A irmán da Caridade]]&quot;
[[Ficheiro:El carnaval de 1900 en Pontevedra.pdf|miniatura|'''El carnaval de 1900 en Pontevedra'', 1900.]]
* ''El carnaval de 1900 en Pontevedra'':
::&quot;Recuerdos del carnaval de 1900&quot;
::&quot;Pontevedra en 1900&quot;.&lt;ref name=&quot;PONTEV&quot;&gt;''&quot;Pontevedra en 1900. Despropósito bufo, lírico, fantástico y carnavalesco, sin pies ni cabeza, en prosa y verso, dividido en 2 actos y 10 cuadros.&quot;''&lt;/ref&gt;
* ''Adormideras. Poesías festivas'', 1902, Pontevedra. Tipografía de A. Landín:
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
::&quot;Dedicatoria&quot;
::&quot;Adormideras&quot;
::&quot;En el álbum de una maestra de párvulos&quot;
::&quot;El poeta y su parodia&quot;
::&quot;Carta abierta a los habitantes del planeta Saturno&quot;
::&quot;El país de los grandes hombres&quot;
::&quot;¡Quiero ser gallo!&quot;
::&quot;A duro la manera de hacerse rico&quot;
::&quot;La reunión de Cachemir&quot;
::&quot;La petición de un peregrino&quot;
::&quot;¡Yo carterista!&quot;
::&quot;Los reyes Magos&quot;
::&quot;Un café flamenco en Galicia&quot;
::&quot;El cerdo y el hombre&quot;
::&quot;Don Juan de la Coba y yo&quot;
::&quot;¡La felicidad de los pobres!&quot;
::&quot;Un invento prodigioso&quot;
::&quot;Máximas inmorales&quot;
::&quot;¡Dos prohijados!&quot;
::&quot;El robo de las cerezas&quot;
::&quot;Adiós... siglo&quot;
::&quot;¿Que vería?&quot;
::&quot;¡¡¡Nada!!!&quot;
::&quot;Las grandezas humanas&quot;
::&quot;La ley del mundo&quot;
::&quot;¡Mi primer ascenso!&quot;
&lt;/div&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;float:right; margin:5px 0 0;&quot;
|-
|[[Ficheiro:A festa da patrona de Tabeiron por Enrique Labarta Pose, 1904.pdf|miniatura|220px|''A festa da patrona de Tabeiron'', 1904]]
|[[Ficheiro:Cuentos humorísticos. Enrique Labarta Pose. Madrid 1905.pdf|miniatura|178px|''Cuentos humorísticos'',&lt;br /&gt;1905]]
|}
* ''[[A festa da patrona de Tabeirón]]'', 1904, Caldas de Reis, Imp. de Fray Prudencio.
* ''Cuentos humorísticos''. Est. Tipográfico de Ricardo Fé, Madrid, 1905:&lt;ref&gt;Reeditado en 1929 pola &quot;Editorial Políglota&quot;, de Barcelona.&lt;/ref&gt;
::&quot;El problema del Sr. Cayetano
::&quot;Un ratón ilustre&quot;
::&quot;El fabricante de palillos&quot;
::&quot;Grandezas humanas&quot;
::&quot;El matrimonio de doña Brigida&quot;
::&quot;Amor interplanetario&quot;
::&quot;El mártir de la opinión&quot;
::&quot;Plantar un robre&quot;
::&quot;Un loco hace ciento&quot;
::&quot;El hombre fúnebre&quot;
::&quot;Aventuras de un antropófago en Nueva Guinea&quot;
::&quot;Entender la Química&quot;
* ''[[Unha boa misa]]'', sainete publicado en 1905 no n.º 86 de ''Nova Galicia''.&lt;ref name=&quot;VARELA&quot;&gt;{{Cita publicación periódica |apelidos=Varela |nome=X. M. |título=Enrique Labarta Pose: apuntamentos para unha biografía |url=https://minerva.usc.es/xmlui/handle/10347/1845 |revista=BGL |número=13 |ano=1995 |páxinas=105-115 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;APARECE&quot;&gt;{{Cita publicación periódica |autor=Rei Lema, Xosé María |título=Aparece un sainete escrito en galego por Labarta Pose |xornal=La Voz de Galicia |data=13/3/2012 |url=https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2012/03/17/aparece-sainete-escrito-galego-labarta-pose/0003_201203C17C11991.htm }}&lt;/ref&gt;

* &quot;[[¡Non falés o gallego!]]&quot;. ''El Ideal Gallego'', 7/10/1923. p. 2.&lt;ref&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1083909&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=2&amp;registrardownload=0 ''El Ideal Gallego'', 7/10/1923] p. 2.&lt;/ref&gt;

* ''El planeta Marte'', zarzuela, inédita.&lt;ref name=&quot;VARELA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;APARECE&quot;/&gt;
* ''El alcalde de Matalarrana'', zarzuela, inédita.&lt;ref name=&quot;VARELA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;APARECE&quot;/&gt;
[[Ficheiro:Obras de Enrique Labarta, Poesías en Gallego y Castellano, 1926.jpg|miniatura|''Poesías en Gallego y Castellano'', 1926]]
=== Edicións póstumas ===
* ''Poesías en gallego y castellano'', 1926, Barcelona.&lt;ref&gt;O antetítulo é ''Obras de Enrique Labarta'', editado pola &quot;Editorial Políglota&quot;. Reeditado en 1960 en Santiago de Compostela por Porto y Cía con prólogo de Benito Varela Jácome.&lt;/ref&gt;
* ''Cuentos humorísticos''. Porto y Cía. Editores, Santiago de Compostelá 1960, con prólogo de Varela Jácome.
::Inclúe 18 contos, os da edición de 1905, en castelán, máis cinco en galego:
::&quot;[[O rey que rabiou. Conto antediluviano sin pés nin cabeza]]&quot; &lt;ref name=&quot;REY&quot;&gt;Publicado en 1898 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=5182 n.º 30 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;
::&quot;[[O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]&quot; &lt;ref name=&quot;MISERIA&quot;&gt;Publicado en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3868 n.º 6 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;
::&quot;[[O secreto do tío Sanfona. Conto popular]]&quot; &lt;ref name=&quot;SANFONA&quot;&gt;Publicado en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3804 n.º 3 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;
::&quot;[[Alegría que pasa. ¡Unha mala visita!]]&quot;
::&quot;[[A língoa pequena. Conto]]&quot; &lt;ref name=&quot;LINGOA&quot;&gt;Publicado en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3832 n.º 13 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;
* ''[[O tío Miseria e outros contos]]'', 1968, Colección O Moucho, Edicións Castrelos:&lt;ref&gt;En 1996 Galaxia reeditouno co simple título de: [https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2016/04/03/vinte-anos-da-recuperacion-do-primeiro-narrador-da-comarca/0003_201604C3C10991.htm ''Contos''].&lt;/ref&gt;
::&quot;[[O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]&quot; &lt;ref name=&quot;MISERIA&quot;/&gt;
::&quot;[[O secreto do tío Sanfona. Conto popular]]&quot; &lt;ref name=&quot;SANFONA&quot;/&gt;
::&quot;[[A língoa pequena. Conto]]&quot; &lt;ref name=&quot;LINGOA&quot;/&gt;
::&quot;[[O rey que rabiou. Conto antediluviano sin pés nin cabeza]]&quot; &lt;ref name=&quot;REY&quot;/&gt;
::&quot;[[A compaña. Conto]]&quot;
::&quot;[[O libro de San Ciprián]]&quot;
::&quot;[[Na romaría da Barca. Como se sacan os demos do corpo]]&quot;
::&quot;[[Alegría que pasa. ¡Unha mala visita!]]&quot;
* ''Obra completa'', 1995, Biblioteca de Autores Gallegos, Edinosa, A Coruña. Edición de X. M. Varela:
:* ''Poesía castelá completa''.
:* ''A poesía galega completa'': Amais das composicións publicadas en libro en vida do autor, inclúe as seguintes:
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
:::&quot;[[Manuel Martínez e González]]&quot;
:::&quot;[[Benito Losada]]&quot;
:::&quot;[[Pregunta extraordinaria]]&quot;
:::&quot;[[Carta dun candidato ó seu eleutor]]&quot;
:::&quot;[[Xan Francisco]]&quot;
:::&quot;[[Maruxiña do Penedo]]&quot;
:::&quot;[[No que pensa]]&quot;
:::&quot;[[Epístola ou cousa eisí]]&quot;
:::&quot;[[Laureano Salgado]]&quot;
:::&quot;[[Ó río Lérez]]&quot;
:::&quot;[[¡¡Cen pesetas!!]]&quot;
:::&quot;[[Triadas célticas]]&quot;
:::&quot;[[A Pax]]&quot;
:::&quot;[[A Foliada]]&quot;
:::&quot;[[N'hai millos vida que a do labrego]]&quot;
:::&quot;[[Prólogo a Frangullas|Prólogo a ''Frangullas'']]&quot;
:::&quot;[[¡Morreu o poeta!]]&quot;
:::&quot;[[Váiseme a musa]]&quot;
:::&quot;[[Miña Pontevedra]]&quot;
:::&quot;[[A Santiago de Compostela no Xubileo de 1920]]&quot;
:::&quot;[[A fin do mundo]]&quot;
:::&quot;[[¡Que me enterren aló!]]&quot;
&lt;/div&gt;

==Notas==
{{Listaref|30em}}


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Labarta Pose}}
[[Categoría:Autores-L]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Enrique Labarta Pose| ]]</text>
      <sha1>ozvh87znxuvan3870zordr3717d6vqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4917</id>
    <revision>
      <id>16876</id>
      <timestamp>2017-09-17T09:51:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>engado a [[Categoría:Autores]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>16876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="lwzudlmwe650uedopo1i7csf97swcit" xml:space="preserve">[[Categoría:Autores]]</text>
      <sha1>lwzudlmwe650uedopo1i7csf97swcit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Enrique Labarta Pose</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4918</id>
    <revision>
      <id>16882</id>
      <timestamp>2017-09-17T10:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-L|Labarta]]&quot;</comment>
      <origin>16882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="0xmxf5b8l6g30t6ppglr8jd10gvivgr" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-L|Labarta]]</text>
      <sha1>0xmxf5b8l6g30t6ppglr8jd10gvivgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pragmática sanción de 1830</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4919</id>
    <redirect title="Pragmática Sanción de 1830" />
    <revision>
      <id>16883</id>
      <timestamp>2017-09-17T10:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Pragmática Sanción de 1830]]&quot;</comment>
      <origin>16883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="jeq3gqbmt0vhbbr1wik42bsimwss00s" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Pragmática Sanción de 1830]]</text>
      <sha1>jeq3gqbmt0vhbbr1wik42bsimwss00s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4920</id>
    <revision>
      <id>20239</id>
      <parentid>16959</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T17:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21997" sha1="kpvdxti7gmakxs6l53b4izd50889xtt" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro.pdf|miniatura|&quot;O tío Miseria. Conto metá d' este mundo, e metá d' o outro&quot; en ''Galicia Moderna'']]
{{Encabezar
|nome    = O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Incluído en [[O tío Miseria e outros contos]]&lt;/small&gt;
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = (1897) 1968
}}


&quot;'''O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro'''&quot;,&lt;ref&gt;Publicado orixinalmente en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3868 n.º 6 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt; de [[Enrique Labarta]], inclúese no libro ''[[O tío Miseria e outros contos]]'', publicado en 1968, na Colección ''O Moucho'' de Edicións Castrelos.&lt;ref&gt;En 1996 a Editorial Galaxia reeditou ''O tío Miseria e outros contos'' co simple título de: [https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2016/04/03/vinte-anos-da-recuperacion-do-primeiro-narrador-da-comarca/0003_201604C3C10991.htm ''Contos''].&lt;/ref&gt;


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
I 

Era o tío Miseria o labrego de máis bon humor de toda a comarca. Daba xenio ver aquel home de cote alegre, risono e churrusqueiro, e sentíase unha comezón de envexa ó miralo tan felís. ¡Vaia si era felís! E tiña porque selo; pois gráceas a Dios ó bon do petrucio nunca lle faltou nada neste mundo... pra morrer de fame.
Pola súa posición social podíaselle chamar burgués a boca chea e ser apuntado no libro roxo dos anarquistas pró día das venganzas; porque o tío Miseria era todo un señor porpietario, dono ausoluto dunha leira de cinco varas de longo, e dunha casa terreña de moitas comodidades, onde cabían perfeutamente de pé, el, a parenta, un fillo i a vaca marela. I eínda quedaba síteo pra catro máis... poñéndose uns enriba doutros.
En canto a comer, na súa casa comíase ben. Pola mañán verzas con auga, ó médeo día auga con verzas, e á noite volta ás verzas e volta á iauga. O estógamo do tío Miseria foi consecoente cas verzas toda a vida e gardoulles fidelidade astra a súa morte. ¡Talladas... nin velas! ¡Nunca quixo trato coas talladas!
O tío Miseria era ademais todo un home importante: un ciodadano libre a quen o goberno encheu xenerosamente astra a coronilla de dereitos ceviles e polítecos. Como que tiña dereito de pensar... que non tiña un carto, o de casarse e cria-los fillos, o de comer verzas e beber auga da fonte, ou de votar... ¡i astra o de estoupar! E todo iso a cámbeo de ben pouca cousa, total, unhas pesetiñas de contrebuceón pola leira, outras poucas pola casa, algunhas máis polo consumo das verzas, e o importe de tres cédolas, a súa, a da parenta i a do fillo. ¡I astra houbo quen quixo facerlle pagar a da vaca, por cuesteón de analoxía!
Era tamén o tío Miseria un home ilustrado, gráceas ó Goberno, que lle puxo unha escola na parróquea pra que deprendese todo o que pode insinar un maestro de incompreta a quen o Auntamento lle pagaba, por trimestres vencidos tódolos seus haberes. ¡Pero aqueles trimestres debían ser valentes como raios, pois o probe do maestro, por moito que pelexou coeles, nunca consiguiu velos vencidos!
Aquel dómine incompleto, insinoulle ó tío Miseria moitas cousas. Por de contado o primeiro día de escola xa lle insinou os codos rompidos, dúas ventanas no pantalón con vistas interiores i unhas botas tan alegres que se rían a carcaxadas antre o material i as solas.
Insinoulle tamén que ó que ten catro pesetas si lle casan dezaseis reás non lle queda un carto, que as letras do abecedario son letras que non se croban, e que o que non come... aúna.
Aparte diso deprendeu o tío Miseria, sin que ninguén llas insinase, tódalas verdades de Pero Grullo, i outras moitas cousas que non eran de dispirdiciar.
Sabía que o mundo é coadrado, ¡que non é pouco saber! Sabía que na terra solasmentes hai dúas nacións: España e a Mourería; e que a humanidade componse toda de cristianos, mouros e xudíos, sendo estes últemos os máis numerosos. ¡Cuasque tiña razón!
Sabía que un home de ben non debe ampararse da xusticia, senón fuxir dela como do lume, e que tódalas leises refúndense nunha, a lei do embudo.
Sabía tamén que o inferno é un forno moi grande cheo de sapos e cóbregas, que está debaixo de nós (anque ás veces dudaba si teremos outro drento); i o ceo, unha bendita terra onde nin se traballa, nin se comen verzas, nin se paga contrebuceón.
E sabía (de moi boa tinta) que o sacretario do Auntamento, o deputado do destrito, o xefe da políteca, i o siñor Picote (que era o máis rico da parróquea e daba cartos a rédetos ó sesenta por cento) habían de ir todos ó inferno de cabeza, levados, un dempois doutro, debaixo do brazo, polo mesmo demo en persoa; namentras que a el, ó probe tío Miseria, xa lle tiña Dios perparado un bo sitio no ceo a man dereita, polas moitas que estaba pasando neste mundo.
Pensando niso, ¡que felís se consideraba o tío Miseria! ¡Non cambearía o seu pelexo, polo do mesmo rei en persoa! Porque o que el dicía:
- ¡Pró tempo que hei de estar neste mundo o mesmo me dá comer verzas que polos, pro deixá, deixá que no outro xa me desquitarei!
I esperando o desquite, o noso home tiña por forza que ser o máis felís de toda a parróquea.
Por iso, cando chegou o día en que xa nin as verzas daban abasto pra matar a fame de tódolos daquela casa, i houbo que embarcar pra Boenos Aires o úneco fillo, namentras a parenta choraba os sete chorares, o tío Miseria, anque sentía andar a porcesión por dentro, escramaba fregándose as maus:
- Cala, muller, cala. ¡Déixao ir! Cantas máis desgráceas nos veñan nesta vida, máis satisfauciós nos esperan na outra. ¡Hoxe gañamos ó menos... oito ferrados de groria!
O tío Miseria pra mandar o fillo ás Amérecas, empeñouse inda máis do que estaba. Fíxolle roupiña nova, pagou unha man chea de pesos pra pasalo por alto por caosa das quintas, e cando foi a dispidilo ó barco meteulle na faltriqueira os seus últemos aforros, e, dándolle un bico i un abrazo, díxolle:
- Adiós, meu filliño. Si non volvemos a vernos neste mundo e vou e diante, cando ti morras, pergúntalle a San Pedro por min, que el che guiará a onde eu esté. Conque... astra aló e non chores, que por chorar non che han de dar nada.
A pergunta que o tío Miseria lle encargou pra San Pedro ó seu fillo, xa tivo este ocaseón de facerlla ós dous meses de estar en Boenos Aires. Ó probe rapás matárono as soedades. I enantes de morrer, revolvéndose na cama do hespital de ves en cando entornaba os ollos e soñaba... soñaba cas verzas da cas do seu pai.
I o enfermeiro dicía:
-  ¡Si será burro o do númaro 6! ¡Estámoslle dando caldo de galiña, i el non fai máis que sospirar polas verzas!
Ó tío Miseria, cando soupo a morte do fillo, púxoselle un nu na gorxa i estivo dous días sin porbar as consabidas verzas (aquelas verzas que eran como si dixéramos o blasón da familia) pero ó terceiro, botou o nu pra baixo, i escramou:
- ¡Quen como el! ¡A tal hora está no ceo dándose a gran vida; i eu eiquí tragando verzas! ¡Non merezo perdón de Dios, si me poño triste por el!
E botouse a rir a carcaxada limpa...
¡Cando digo eu que o tío Miseria era o home máis felís da parroquéa!...
Ó siguente día veu o menistro do Xusgado a notificar ó tío Miseria o embargo de tódolos seus bens imoebles, moebles... e semoventes; pois o siñor Picote, a quen o noso vello acodía nos casos de apuro, compadecido das súas lástemas, tíñalle prestados uns cartiños que, co sesenta por cento dos rédetos, sumaban máis que a conta do Gran Capitán. E como o últemo prazo vencera facía catro días, i o siñor Picote era un home moi xusto e puntual en tódalas cousas, botouse enriba do tío Miseria pra cobrarse capital e rédetos, todo xunto.
¡I estaba moi ben feito iso! O siñor Picote era un home rico, solteiro e sin obrigacións; pro iso lle fai. ¡A cada un hai que darlle o que é seu!
Ademais o tío Miseria non tiña goberno nengún, e dábase vida de crego, en ves de facer economías pra pagar a quen debía. ¡Si, si, o noso home botaba de largo!  ¡Houbo día que se papou catro verzas... e ben lle bastaba unha!
Cando o menistro lle dou a noticia do embargo, o tío Miseria fixo un punto de muiñeira coa alegría i escramou:
- ¡Ei, carafio!¡Choven as desgráceas a eito! Millor que millor. Hoxe vou gañando seis ferrados máis de ceo.
Pro a velliña da parenta nin estaba moi conforme coaqueles cachos de terreos, que o seu home iba adequerindo no mundo da verdá, nin quería convencerse da boa sorte que lles entraba pola porta.
- Mira, home -díxolle ó tío Miseria- se por cada disgracia, que nos caie ó lombo, gañásemos somentes unha coarta de terreo na groria, xa éramos hoxe donos das dúas terceiras partes do ceo.
- Non botes herexías, muller.
- O herexe eres ti que polo visto queres que arranxemos con toda a fincabilidá de Dios Noso Señor. O millor é que te deixes de foliadas, e vaias á vila a falar co siñor Picote a ver si nos dá siquera quince días máis de prazo enantes de embarga-los bens.
- Boeno, muller. Voume alá, por darche gusto, pro dáme o corpo que hei de sacar eu do siñor Picote... o que sacan os polos do miñato.
E dálle que dálle, alá se foi o tío Miseria, camiño da vila, onde pasaba os invernos o siñor Picote.
Iste iba fóra da casa, i o noso vello tivo que esperalo no portal. Alí se estivo máis dunha hora, astra que viu aparescer no médeo de seis amigotes o siñor Picote, de chistera e lambita, e máis teso que un galo.
Era o tal siñor, un deses ricos demócratas e campechanos que se desviven por millorar a situaceón da crase traballadora; esa crase infelís que como el dicía, é perciso ridimir a toda costa. (I enantes de ridimila... escomenzaba ridimíndolle os bens).
Naquel momento viña dunha reuneón obreira, onde perdicara aquela tarde, pedindo, antre salvas de aprausos, moita egualdá, moita libertá e moita fraternidá; pero moita, moitísima, o menos... ¡un sesenta por cento!
Ó ver ó tío Miseria, adiantándose Picote ós mais amigos, sombreiro en man arrodillouse diante del; con gran asombro do vello que de pé, tamén, descoberto, e coa boca dun palmo, mirábao, creíndo que se volvera tolo.
- ¿Que é iso! ¿Vosté que fai? -dixeron tódolos amigos achegándose.
- Arrodillaivos todos -respondeu o siñor Picote-. ¿Vedes iste homiño de calzón e cirolas? Pois ben, eiquí tendes un representante enxebre, desa probe crase que sofre e cala, que traballa e non come...
- ¡Siñor; vosté fala como un libro! -interrumpeu o tío Miseria-. ¡Pro... levántese!
- Sí -continuou o siñor Picote-. ¿E todo iso pra que? Pra manternos a nosoutros os ricos.
- ¡E mais ten razón! -volveu a interrumpir o tío Miseria.
- Si; eiquí o tendes; ó probe do labrego. Prometeo...
- Eu non me chamo Mateo, siñor.
- Pormeteo do traballo, eterno escravo da terra, que vai regando co seu sudor i as súas bágoas. Sin os labregos ¿que sería de nosoutros? ¡Ai do día en que conezan o que valen, e se ergan todos pra recramar o que se lles debe!
- ¡A min non me deben nada, siñor! Son eu o que debo...
- Entón o confrito agrícola, será eínda de máis defícel solución que o da crase obreira. Por iso a istes infelices, que son máis castigados i os que menos recraman, debemos... ridimilos a toda costa.
E dito isto, en médeo dos aprausos dos outros amigotes, doulle un bico i un abrazo ó tío Miseria, que sin saber o que lle pasaba, dicía encontra sí:
-  A iste home debeulle tocar Dios no curazón. Me paresce que non se contenta con darme quince días de prazo. ¡Dista feita, perdóame os rédetos!
Namentras, despideuse o siñor Picote dos seus amigos, que marcharon escramando:
- ¡Iste si que é o que se chama un home! ¡Se tódolos ricos foran como el, que ben andaría o mundo! ¡Gañaba polo menos... un sesenta por cento!
Non ben quedaron soilos o tío Miseria i o siñor Picote, dixo este, crubíndose e cambeando de tono:
- Vamos a ver,  ¿que tragues por acó? ¿Sei que vés a pagar?
- Siñor -respondeu o tío Miseria dándolle voltas na man á monteira- eu ó que viña era... a pedirlle...
-  ¡Ui! ¡Malo! ¡Malo! ¡De cote habeder de vir pidindo!...
- Siñor, eu quería que mandase sospender o embargo.
- Boeno, pois... socha os cartos.
- Siñor, eu non os teño. Si vosté me dese un prazo de quince días...
- ¡Ta, ta, ta! ¡Con que lerias me vés! ¿Ti eres parvo ou faste?
- Señor teña lástema de min. Son un probe labrego como dicía vosté moi ben.
- O que sodes todos vos é un ataxo de galopíns.
- Pro, ¿vosté non dicía?
- ¿Que dicía eu? ¡Cousas que ti non entendes! ¡Eu falaba en xeneral! En fin... home... déixame de lerias e toma a porta.
- Señor, e si me embargan mañán, ¿onde me meto eu ca parenta?
- ¡Métete no inferno anque sea! ¡Que me contas a min!
E dándolle un empuxón, botouno na calle e doulle coa porta nos fuciños.
O tío Miseria quedou como quen ve visións e marchouse cara o seu lugar, dicindo escontra sí:
- ¡Isto xa o esperaba eu! ¡Pro a muller é tan terca! ¡Boeno! ¡N'hai que facerlle!  ¡Alégrate meu vello! Hoxe gañache outro ferrado de sembradura no ceo.
Ó día siguente foi a xusticia a embargalle todo canto tiña; i eisí que viu a vaca fóra, o tío Miseria, dándolle un abrazo escramou:
- A ista si que non a volvo a ver nin neste mundo nin no outro. ¡Pro... n'importa!  ¡Xa me darán vacas no ceo!
Cando o tío Miseria e a parenta se atoparon fóra da súa casiña, no médeo do arró e sin máis fertuna que a que levaban ás costas, a súa compañeira acobouse ó fin de convencer de que os dous eran xa felices e donos ó menos das tras coartas partes da groria, e chea de satisfaucións, doulle un patatús coa alegría, marchándose das resultas, pró outro mundo nun santiamén.
¡A probe vella, sin dúbida, dábase présa pra tomar posesión dos bens que ela i o seu home adequeriran no paradiso!
O tío Miseira acompañou o cadavre astra o cimenterio, meteu a caixa na cova, botoulle terra enriba e logo, arrodillándose e mirando pro ceo, escramou:
- Adiós miña compañeira. Daraslle un abrazo ó fillo, i astra logo. ¡Esperádeme calquera día destes!
Efeutivamente, o probe do vello eínda non tardou un mes en ir a xuntarse ca familia.
Unha mañá apareceu morto drento das ruínas do antigo palacio dun siñor de forca e coitelo.
¡Morreu de fame... que é a maneira máis económica de morrer que se conece!


R. I .P

II

Ó dispertar o tío Miseria na outra vida, escomenzóu a subir máis listo que un lostrego; i aló enriba na metá do camiño, antre ceu e terra, abriu os ollos da ialma, e quedouse pámpano de ademiración.
¡A cousa n'era pra menos!
¡Aló, nas porfundidades do espazo, o mundo, cheo de Picotes, e tíos Miserias, xiraba costa abaixo, hundíndose cada ves máis na escuridá dos abismos sin fin. Enriba e polos costados, outros millares de millóns de mundos, camiñaban, Deus sabe a onde, dando voltas e voltas o mesmo que rodas de muíño!
- ¡Eu eiquí voume a perder! -escramou o tío Miseria mirando pra baixo, cara o praneta, que deixara pra sempre, e que, cada ves máis lonxe, parescía un vermiño de lus que se iba apagando e apagando, astra que ó fin desapareceu... aló... nas imensas negruras do infinito.
- ¡Vaite con Dios! -dixo o noso vello-. ¡O mundo onde eu estiven n'era nada!  Paresce mentira que tanto pelexemos uns cos outros drento daquel grau de millo!  ¿Cando chegarei ó ceu? De fixo que xa me han de estar esperando con foguetes e gaiteiro. ¡Ei, carafio, voume a crobar de tódolos malos tragos que aló embaixo me fixeron pasar!
Nestas i outras conversas consigo mismo iba emboubado, cando de repente alcontrouse á porta dunha casa moi grande pintada de roxo.
- ¿Será iste o ceo? Vou a petar.
E dou tres petadas que resoaron como tres cañonazos.
Entrabeuse a porta, e saíu por ela unha labarada que o tumbou para atrás.
- ¡Demoro! -escramou o tío Miseria-. ¡Eiquí seique están cocendo broa!
- ¿Quen raxo anda aí? -perguntaron dende adrento.
- Un defunto, señor.
- ¿E de onde vés?
- De Xallas, pra sirvir a Dios i a vosté.
- Sirvilo a el i a min a un tempo, é un pouco difícele.
- Será, señor.
- ¡Cala! ¿Ti eres Picote? Casuasmente estabamos esperándoche.
- Despense, pro eu son o tío Miseria.
- ¡O tío Miseria! ¿E que che se perde eiquí? Si non tóca-lo zoco máis que de présa, collo un tizón e quéimoche a ialma.
- Non se incomode, señor.
- Pouca conversa, e segue o teu camiño, que no inferno maldita a falla que ti fas.
- ¡Nunca Dios pra mal me dera! ¡Vin a dar ó inferno! ¡Nuncha che creín que cadrase tan enriba; -escramou o tío Miseria-. Por eso... xa me daba mala espiña! ¡Eiquí cheira a corno queimado! E polo visto debeu de morrer tamén o siñor Picote, pois xa o están esprando. ¡Ala pra diante! ¡Mailo será que non dea co ceo!
E sigueu, rube que rube, astra que aló enriba, moi enriba, antre arbres de ouro con follas de pelras, viu unha porta grandísema que tiña soles por cravos.
- ¡Esta é a porta da groria! ¡Non me cabe dúbida! ¡Apuremos o paso! ¡Que bon recibemento vou a ter!
Ó decir isto, sinteu ruído de pasos ás súas espaldras, mirou cara atrás, e... ¡ou asombro! ¡Viu ó siñor Picote en persoa, que traguía o mesmo camiño que el!
- ¡Nunca Dios pra mal me dera! ¡O siñor Picote por estas alturas!
- ¡Ola, tío Miseria! -dixo o siñor Picote achegándose-. Xa soupen que morreras o mesmo día que eu, i alégrome de verche, porque quería pedirche perdón por todo o mal que che fixen aló embaixo.
- ¡Hum, hum! -respondeu o tío Miseria, meneando a testa- vosté seique me quer volver a botar as endrómenas daquel día no portal da súa casa. ¡Pois mire que agora non lle estamos pra bulras!
- Dígocho de veras.
- Entón... non fale diso. Eu perdónoo de curazón; o conto é que tamén Noso Señor lle perdoe as moitas que vosté leva feitas.
- Dios xa me perdonou. Arripintinme á hora da morte de tódolos meus crimes.
- Mire; eu non lle desexo mal, pro heille dicir unha cousa.
- ¿E que é, ho?
- Faille un pouqueniño, estaban esprando por vosté no inferno. ¡Seillo de boa tinta!
- Si; pro cando me espraban eínda non fixera o auto de perfeuta contrición. O arrepentemento foi coesteón dun segundo.
- Pois... alégrome e... sigamos pra diante. Eiquí parados non facemos nada. Diga, eso que se ve, ¿será a groria?
- Si, home, si. Xa o di o letreiro que ten enriba. ¿Ti non sabes ler?
- Si, siñor, pro son de vista cansada i esquencerónseme os anteollos. Quedáronme debaixo da terra, na faltriqueira do pantalón.
Nesto chegaron á porta da groria, i o siñor Picote adiantouse a chamar.
- ¿Quen anda aí? -preguntou San Pedro.
- Señor; eu son Picote.
- ¡Xa temos eiquí o siñor Picote! -berrou San Pedro, batendo palmas coa legría.
I as portas do ceu, abríronse de par en par, en médeo de vivas, músecas e foguetes.
- Cando receben a ise con tanta foliada, ¿que será a min? -dixo o tío Miseria escontra o seu coleto; e tratou de meterse pola porta, detrás do seu compañeiro de viaxe.
- Ei, paisano, ¿a onde vas? -díxolle San Pedro con malos modos, empuxándoo pra fóra, e pechando a porta.
- ¡Siñor San Pedro -escramou o probe do velliño- eu son o tío Miseria! ¡Dios mío! ¡Tamén eiquí!
- ¿Quen eres? -preguntou San Pedro dende adrento.
- O tío Miseria, siñor.
- Berra máis, que co estoupo dos foguetes non oio ben.
- ¡O tío Miseriaaa!... -escramou o noso home a berro pelado.
- ¿Con que ti eres o tío Miseria? ¡Boeno! ¡Entra, e non me armes escandaleiras á porta!
Abriron médea folla, i o tío Miseria colouse no ceo sin que ninguén saíse a recibilo.
- ¿Onde están a parenta i o fillo? -foi o pirmeiro que perguntou.
- Búscaos, que aí han de andar -respondeu San Pedro volvéndolle as espaldras.
O probe do vello quedouse tradado e sin estreverse a pasar da portería.
- ¿Ai! -escramou sentándose nun currunchiño-. Ó siñor Picote, recébeno eiquí con múseca e foguetes, e a min, dempois de tantos méretos,  trátanme o mesmo que se fora un can, fora a ialma.. ¡Adiós miñas espranciñas! ¡Polo visto neste mundo fanlle ós probes como no de embaixo! ¡Saín dun souto... e métome noutro!
Nesto, Dios Noso Señor, que cadraba de pasar por alí, ó mirar ó tío Miseria, triste e pensativo i acurrucado, achegándose a el, colleuno por unha man, levantouno do chan, e díxolle:
- ¿Vente comigo, tío Miseria, que eu che levarei xunta a túa muller i o teu fillo pra que vos sentedes os tres ó meu lado por toda unha eternidá!
- Gráceas, señor, gráceas -escramou o tío Miseria- si vosté non fora, eiquí ninguén facía caso de min. ¡Como son un probe!... ¡Si fora rico como o señor Picote!
- Eiquí n'hai nin probes, nin ricos -respondeulle o Señor bondadosamente.
- E... poida que vosté teña razón; pro...
- Xa sei que che paresceu mal que ó señor Picote o recibisen millor que a ti.
- Señor -dixo o tío Miseria rascándose a testa- iso a min, ¿por que me había de parescer mal!
- ¡Mira, que eiquí non val mentir!
- Pois... se hei de dicir verdá, eu espraba outro recebemento. ¡Somentes vosté sabe o moito que teño sofrido con pacencia pra ganar a groria!
- Xa o sei, ¿pro ti iñoras porque a Picote o recibiron millor que a ti?
- Eu, señor... si vosté non mo di...
- Pois voucho a dicir. A entrada na groria dun pecador arripentido, regocíxanos máis que a de cen xustos. ¡Estamos tan pouco afeitos a iso! Eiquí dos Picotes, chega un por casoalidá, de mil en mil anos; tíos Miserias, como ti... ¡entran a patadas a tódalas horas
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


== Notas ==
{{Listaref|01}}

{{Paxinación|O tío Miseria e outros contos|O secreto do tío Sanfona}}
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:1897]]
[[Categoría:1968]]</text>
      <sha1>kpvdxti7gmakxs6l53b4izd50889xtt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O tío miseria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4921</id>
    <redirect title="O tío Miseria" />
    <revision>
      <id>18037</id>
      <parentid>16918</parentid>
      <timestamp>2018-08-23T08:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Revibot</username>
        <id>2484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[O tío Miseria]]&quot;</comment>
      <origin>18037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="1tk1h6f9s9p0riro9x3di9d4dhe99kp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O tío Miseria]]</text>
      <sha1>1tk1h6f9s9p0riro9x3di9d4dhe99kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O tío Miseria e outros contos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4923</id>
    <revision>
      <id>17389</id>
      <parentid>16993</parentid>
      <timestamp>2018-04-08T21:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="movhv789t3zdzrrys8l8vd2fuu3mkk6" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
[[Ficheiro:BG120 15 O tío Miseria e outros contos.JPG|miniatura|''O tío Miseria e outros contos'' é o v.&amp;nbsp;15 da Biblioteca Galega 120]]

{{Portadatexto
|nome=O tío Miseria e outros contos
|autor=[[Enrique Labarta Pose]]
|dataano=[[1968]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Colección O Moucho&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;Edicións Castrelos &lt;ref&gt;En 1996 Galaxia reeditouno co simple título de: [https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2016/04/03/vinte-anos-da-recuperacion-do-primeiro-narrador-da-comarca/0003_201604C3C10991.htm ''Contos''].&lt;/ref&gt;
|índice=

&lt;br /&gt;

:&quot;[[O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]&quot; &lt;ref&gt;Publicado en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3868 n.º 6 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;

&lt;br /&gt;

:&quot;[[O secreto do tío Sanfona. Conto popular]]&quot; &lt;ref&gt; Publicado en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3804 n.º 3 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;

&lt;br /&gt;

:&quot;[[A língoa pequena. Conto]]&quot; &lt;ref&gt;Publicado en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3832 n.º 13 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;

&lt;br /&gt;

:&quot;[[O rei que rabiou. Conto antediluviano sin pés nin cabeza]]&quot; &lt;ref&gt;Publicado en 1898 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=5182 n.º 30 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;

&lt;br /&gt;

:&quot;[[O libro de San Ciprián]]&quot;

&lt;br /&gt;

:&quot;[[Na romaría da Barca. Como se sacan os demos do corpo]]&quot;

&lt;br /&gt;

:&quot;[[Alegría que pasa. ¡Unha mala visita!]]&quot;

&lt;br /&gt;

}}


== Notas ==
{{Listaref|02}}

[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:Contos]]</text>
      <sha1>movhv789t3zdzrrys8l8vd2fuu3mkk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enrique Labarta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4925</id>
    <redirect title="Autor:Enrique Labarta Pose" />
    <revision>
      <id>16919</id>
      <timestamp>2017-09-18T09:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Enrique Labarta Pose]]&quot;</comment>
      <origin>16919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Enrique Labarta Pose]]</text>
      <sha1>k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O tío Miseria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4926</id>
    <revision>
      <id>16948</id>
      <parentid>16946</parentid>
      <timestamp>2017-09-18T14:45:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="747" sha1="tjg0q24gtuj0wpzponronidnqop61jn" xml:space="preserve">O título '''''O tío Miseria''''' pode referirse a:

* ''[[O tío Miseria e outros contos]]'', libro de recompilación de contos de [[Enrique Labarta]], publicado póstumamente en 1968, na Colección ''O Moucho'' de Edicións Castrelos.&lt;ref&gt;En 1996 a Editorial Galaxia reeditouno co simple título de: [https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2016/04/03/vinte-anos-da-recuperacion-do-primeiro-narrador-da-comarca/0003_201604C3C10991.htm ''Contos''].&lt;/ref&gt;

:* &quot;[[O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]&quot;, conto incluído no libro anterior.&lt;ref&gt;Publicado orixinalmente en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3868 n.º 6 de ''Galicia Moderna'']&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}

{{Homónimos}}</text>
      <sha1>tjg0q24gtuj0wpzponronidnqop61jn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Tío Miseria, conto metá deste mundo, e metá do outro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4928</id>
    <redirect title="O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro" />
    <revision>
      <id>16943</id>
      <parentid>16926</parentid>
      <timestamp>2017-09-18T14:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]&quot;</comment>
      <origin>16943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="c2gva2rkyj2gtp1csligsvi2iszi999" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]</text>
      <sha1>c2gva2rkyj2gtp1csligsvi2iszi999</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O secreto do tío Sanfona. Conto popular</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4929</id>
    <redirect title="O secreto do tío Sanfona" />
    <revision>
      <id>16929</id>
      <timestamp>2017-09-18T10:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[O secreto do tío Sanfona]]&quot;</comment>
      <origin>16929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="6wk3gljyt90hci0h8ey6z97hf0b5w0t" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O secreto do tío Sanfona]]</text>
      <sha1>6wk3gljyt90hci0h8ey6z97hf0b5w0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O secreto do Tío Sanfona. Conto popular</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4930</id>
    <redirect title="O secreto do tío Sanfona" />
    <revision>
      <id>16930</id>
      <timestamp>2017-09-18T10:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[O secreto do tío Sanfona]]&quot;</comment>
      <origin>16930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="6wk3gljyt90hci0h8ey6z97hf0b5w0t" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O secreto do tío Sanfona]]</text>
      <sha1>6wk3gljyt90hci0h8ey6z97hf0b5w0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O secreto do Tío Sanfona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4931</id>
    <redirect title="O secreto do tío Sanfona" />
    <revision>
      <id>16931</id>
      <timestamp>2017-09-18T10:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[O secreto do tío Sanfona]]&quot;</comment>
      <origin>16931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="6wk3gljyt90hci0h8ey6z97hf0b5w0t" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O secreto do tío Sanfona]]</text>
      <sha1>6wk3gljyt90hci0h8ey6z97hf0b5w0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O secreto do tío Sanfona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4932</id>
    <revision>
      <id>21302</id>
      <parentid>16960</parentid>
      <timestamp>2024-04-13T21:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1356" sha1="4ro4efcengq78j6vt5nc1926732uhzp" xml:space="preserve">[[Ficheiro:O secreto do tío Sanfona.pdf|miniatura|&quot;O secreto do tío Sanfona&quot; en ''Galicia Moderna''. PDF.]]
{{Encabezar
|nome    = O secreto do tío Sanfona. Conto popular&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Incluído en [[O tío Miseria e outros contos]]&lt;/small&gt;
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = (1897) 1968
}}
[[Ficheiro:A Terra, Córdoba, 1921 01.pdf|miniatura|page=24|Reproducido en ''[[w:A Terra|A Terra]]'', Córdoba, Arxentina, 1921.]]

&quot;'''O secreto do tío Sanfona. Conto popular'''&quot;,&lt;ref&gt;Publicado orixinalmente en 1897 no [http://academia.gal/imaxin-hemeroteca-web/paxinas.do?id=3804 n.º 3 de ''Galicia Moderna]&lt;/ref&gt; de [[Enrique Labarta]], é un conto incluído no libro ''[[O tío Miseria e outros contos]]'', publicado en 1968, na Colección ''O Moucho'' de Edicións Castrelos.&lt;ref&gt;En 1996 a Editorial Galaxia reeditouno co simple título de: [https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2016/04/03/vinte-anos-da-recuperacion-do-primeiro-narrador-da-comarca/0003_201604C3C10991.htm ''Contos''].&lt;/ref&gt;


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


{{Espazos|9}}


[...]


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


== Notas ==
{{Listaref|01}}


{{Paxinación|O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro|A língoa pequena. Conto}}
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:1897]]
[[Categoría:1968]]</text>
      <sha1>4ro4efcengq78j6vt5nc1926732uhzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4933</id>
    <redirect title="O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro" />
    <revision>
      <id>16940</id>
      <timestamp>2017-09-18T14:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[O Tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]&quot; a &quot;[[O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]&quot; sobre unha redirección</comment>
      <origin>16940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="c2gva2rkyj2gtp1csligsvi2iszi999" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O tío Miseria. Conto metá deste mundo, e metá do outro]]</text>
      <sha1>c2gva2rkyj2gtp1csligsvi2iszi999</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Tío Miseria e outros contos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4934</id>
    <redirect title="O tío Miseria e outros contos" />
    <revision>
      <id>16945</id>
      <timestamp>2017-09-18T14:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[O Tío Miseria e outros contos]]&quot; a &quot;[[O tío Miseria e outros contos]]&quot;</comment>
      <origin>16945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="rs20z4xd12vzyyxejzgv1w4hk9jbe41" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O tío Miseria e outros contos]]</text>
      <sha1>rs20z4xd12vzyyxejzgv1w4hk9jbe41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Tío Miseria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4935</id>
    <redirect title="O tío Miseria" />
    <revision>
      <id>16947</id>
      <timestamp>2017-09-18T14:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[O Tío Miseria]]&quot; a &quot;[[O tío Miseria]]&quot; sobre unha redirección</comment>
      <origin>16947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="1tk1h6f9s9p0riro9x3di9d4dhe99kp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O tío Miseria]]</text>
      <sha1>1tk1h6f9s9p0riro9x3di9d4dhe99kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Francisco Añón</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4936</id>
    <redirect title="Autor:Francisco Añón Paz" />
    <revision>
      <id>16952</id>
      <timestamp>2017-09-18T22:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Francisco Añón Paz]]&quot;</comment>
      <origin>16952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="bfe8wyxgjdehhu27fbvvc49e2ty59pl" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Francisco Añón Paz]]</text>
      <sha1>bfe8wyxgjdehhu27fbvvc49e2ty59pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Meu orfiño!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4937</id>
    <revision>
      <id>21649</id>
      <parentid>20920</parentid>
      <timestamp>2025-08-19T12:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Revista Gallega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3388" sha1="78hk7v1oxe0u7se5kwrsp4ykx7io22v" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Revista Gallega n 307, p. 5-6, 2-2-1901.pdf|miniatura|''Revista Gallega'' n.º 307, p. 5-6, 2/2/1901]]
[[Ficheiro:El Eco de Galicia, Buenos Aires, n. 343, 30-04-1901 (faltan páginas).pdf|miniatura|page=5|''El Eco de Galicia'', n. 343, p. 5-6, 30/4/1901]]
{{Encabezar
|nome    = ¡ M E U &amp;nbsp; O R F I Ñ O !
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;&amp;mdash;&amp;mdash;&lt;/center&gt;
  Soiño n-o mundo
choraba un meniño
¡ay meu coitadiño!
a sua orfandá:
e xunt' ón outeiro
sentadiño estaba,
e' ó choro non daba
sosego nin paz.
      E o vento
      subiaba:
      e as aves
      voaban,
   e o seu canto triste,
   lixeiro voar,
   o chegar ventaban
   d' unha tempestad.
&lt;center&gt;&amp;mdash;&lt;/center&gt;
        E o ceu
      enturbiaba:
      e o neno
      choraba,
   e ó choro non daba,
   sosego nin paz,
   e o vento paresce
   decía ó subiar:
  &quot;Non chores neno, non chores,
non chores ¡meu coitadiño!
qu' o que coida o paxariño
e o vexanco mais ruin,
e que rixe o mundo enteiro
e o débil no seo aniña,
¡el terá, miña xoiña,
terá compasión de ti!&quot;
&lt;center&gt;&amp;mdash;&lt;/center&gt;
      E as follas 
      tembraban:
      e o neno 
      choraba;
   y-en tanto arreciaba
   sord'a tempestá
   e o vento decía,
   decía ó subiar:
  ¡Probe neno! ¡probe neno!
non chores, non desesperes:
n-o mundo todol-os seres
naceron para chorar;
eu tamen choro e sospiro
e fuxindo pol-a terra,
fago sospirar a serra,
e fago xemer o mar.
&lt;center&gt;&amp;mdash;&lt;/center&gt;
      E as nubes
      corrían:
      e as follas
      cain:
   tod' oscurecía,
   e berraba o mar;
   e o neno, decía
   decía ó chorar:
  &quot;Miña naiciña querida,
pra dormir no teño leito
e sinto que m' arde o peito:
¿xuuto{{sic}} de min non virás?
¡ay! eu mórrome de frío;
silba ó vento no penedo....
teña fame é teña medo....
¿non ouses? ¿en donde estás?&quot;
&lt;center&gt;&amp;mdash;&lt;/center&gt;
     ¡E o monte un lóstrego
   todo o alomeou:
   e as voces d'o neno
   un trono apagou!
.  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .
  E a tormenta foi pasando;
e xa o vento non subiaba,
e xa o neno non choraba,
e todo calaba xá.
E o ceu foise desperxando,
e a lua xa aparecía,
chea de melancolía
mecéndose sobr' o mar.
&lt;center&gt;&amp;mdash;&lt;/center&gt;
     E as estrelas
   alomeaban,
   cal candelas
   de San Xoan,
   que se encenden,
   e se apagan,
   e alomean
   sin cesar.
&lt;center&gt;&amp;mdash;&lt;/center&gt;
     E xa o neno
   non choraba:
   e xa todo
   se calaba:
      e solo
      se ouía
      con triste
      compás,
      o choro
      d' arroyo
      caendo
      n-o mar
      nada
      se oye:
      todo 
      dorme:
      dorme,
      xá.
.  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .
  Alá lonx' antre rosas a aurora
con vergonza asomándose vai:
 e saúdana as aves, cantando
e voando d' acó pra alá.
E xa o mundo dormido, escomenza
o seu sono d' a noite á deixar,
porque logo, alomeando os petoutos,
saldrá o sol, a terriña á alegrar.
&lt;center&gt;&amp;mdash;&lt;/center&gt;
   Y-o neno, parece,
   que quedou dormido;
   ¡meu fillo querido,
   despertou no ceu!
   seu ollas non viron
   o sol que nacía....
   ¡qu' o chegar o día
   de frío morreu!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{ORDENAR:Meu orfino}}
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1884]]
[[Categoría:1901]]
[[Categoría:Revista Gallega]]</text>
      <sha1>78hk7v1oxe0u7se5kwrsp4ykx7io22v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Día das Letras Galegas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4938</id>
    <revision>
      <id>16970</id>
      <parentid>16968</parentid>
      <timestamp>2017-09-27T20:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="epn2apquzhzw4msj16fulj6un0wmrn7" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
{{Día das Letras Galegas}}

[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>epn2apquzhzw4msj16fulj6un0wmrn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Eduardo Pondal</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4939</id>
    <revision>
      <id>16984</id>
      <parentid>16983</parentid>
      <timestamp>2017-09-27T20:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>16984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="252" sha1="e5q2ageyxaee0siv46cudr9rurlekv5" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Pondal}}
[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>e5q2ageyxaee0siv46cudr9rurlekv5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Día das Letras Galegas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4940</id>
    <redirect title="Categoría:Día das Letras Galegas" />
    <revision>
      <id>16981</id>
      <timestamp>2017-09-27T20:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Día das Letras Galegas]]&quot;</comment>
      <origin>16981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="ei230ubpg4h7iauz4d4gtimstr70e4n" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>ei230ubpg4h7iauz4d4gtimstr70e4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>DLG</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4941</id>
    <redirect title="Categoría:Día das Letras Galegas" />
    <revision>
      <id>16982</id>
      <timestamp>2017-09-27T20:47:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Día das Letras Galegas]]&quot;</comment>
      <origin>16982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="ei230ubpg4h7iauz4d4gtimstr70e4n" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>ei230ubpg4h7iauz4d4gtimstr70e4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A língoa pequena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4942</id>
    <revision>
      <id>16990</id>
      <parentid>16989</parentid>
      <timestamp>2017-09-28T09:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[A língoa pequena. Conto]]&quot; a &quot;[[A língoa pequena]]&quot;</comment>
      <origin>16990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1206" sha1="lchr8vhfm3qz24drkqrrnu308v6sal5" xml:space="preserve">[[Ficheiro:A língoa pequena. Conto.pdf|miniatura|&quot;A língoa pequena. Conto&quot; en ''Galicia Moderna''. PDF.]]
{{Encabezar
|nome    = A língoa pequena. Conto&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Incluído en [[O tío Miseria e outros contos]]&lt;/small&gt;
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = (1897) 1968
}}


&quot;'''A língoa pequena. Conto'''&quot;,&lt;ref&gt;Publicado orixinalmente en 1897 no [http://academia.gal/hemeroteca-virtual#paxinas.do?id=3832 n.º 13 de ''Galicia Moderna]&lt;/ref&gt; de [[Enrique Labarta]], é un conto incluído no libro ''[[O tío Miseria e outros contos]]'', publicado en 1968, na Colección ''O Moucho'' de Edicións Castrelos.&lt;ref&gt;En 1996 a Editorial Galaxia reeditouno co simple título de: [https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2016/04/03/vinte-anos-da-recuperacion-do-primeiro-narrador-da-comarca/0003_201604C3C10991.htm ''Contos''].&lt;/ref&gt;


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


{{Espazos|9}}


[...]


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


== Notas ==
{{Listaref|01}}


{{Paxinación|O secreto do tío Sanfona. Conto popular|O rei que rabiou. Conto antediluviano sin pés nin cabeza}}
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:1897]]
[[Categoría:1968]]</text>
      <sha1>lchr8vhfm3qz24drkqrrnu308v6sal5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A língoa pequena. Conto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4943</id>
    <redirect title="A língoa pequena" />
    <revision>
      <id>16991</id>
      <timestamp>2017-09-28T09:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[A língoa pequena. Conto]]&quot; a &quot;[[A língoa pequena]]&quot;</comment>
      <origin>16991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="iinut1ea4l5ik3euln6lnmfg0202mk3" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A língoa pequena]]</text>
      <sha1>iinut1ea4l5ik3euln6lnmfg0202mk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1968</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4944</id>
    <redirect title="Categoría:1968" />
    <revision>
      <id>16992</id>
      <timestamp>2017-09-28T09:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1968]]&quot;</comment>
      <origin>16992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="6rtko2eiqmf8ru0xkofvnrzengv5my8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1968]]</text>
      <sha1>6rtko2eiqmf8ru0xkofvnrzengv5my8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pergamiño Vindel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4945</id>
    <revision>
      <id>20338</id>
      <parentid>17548</parentid>
      <timestamp>2020-07-18T11:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <origin>20338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="689" sha1="0vu6lmbw0dtapjmhaqk9aw1cvlthjx5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Pergamiño Vindel
|autor=[[Martín Codax]]. 
|data=
}}
[[Image:Martim Codax Cantigas de Amigo.jpg|thumb|left|250px|''Ondas do mar de Vigo'' no pergamiño Vindel (Pierpont Morgan Library, New York, Vindel MS M979)]]
{{wikipedia|Pergamiño Vindel}}
Pergamiño onde se atopan, así como no [[Cancioneiro da Vaticana]] e no [[Cancioneiro da Biblioteca Nacional]], as sete cantigas de amigo coñecidas de Martín Codax.

* [[Ondas do mar de Vigo]]
* [[Mandad'ei comigo]]
* [[Mia irmana fremosa]]
* [[Ay Deus, se sab' ora meu amigo]]
* [[Quantas sabedes amar amigo]]
* [[Eno sagrado, en Vigo]]
* [[Ay ondas que eu vin veer]]

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Martín Codax]]</text>
      <sha1>0vu6lmbw0dtapjmhaqk9aw1cvlthjx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Convenio de Bergara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4946</id>
    <revision>
      <id>17024</id>
      <parentid>17023</parentid>
      <timestamp>2017-11-02T11:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4136" sha1="41nneki63gga6bpntp8kytcf4j36w1l" xml:space="preserve">{{Documentos históricos}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;center&gt;'''Convenio de Bergara'''&lt;/center&gt;


Artigo 1°. O capitán xeral, don Baldomero Espartero, recomendará con interese ao Goberno o cumprimento da súa oferta de comprometerse formalmente a propor ás Cortes a concesión ou modificación dos foros.

Articulo 2°. Serán recoñecidos os empregos, graos e condecoracións dos xenerais, xefes, oficiais e demais individuos dependentes do exército do Tenente xeral don Rafael Maroto, quen presentará as relacións con expresión das armas a que pertencen, quedando en liberdade de continuar servindo, defendendo a Constitución de 1837, o trono de Isabel II e a rexencia da súa augusta nai, ou ben de retirarse ás súas casas os que non queiran seguir coas armas na man.

Artigo 3°. Os que adopten o primeiro caso de continuar servindo, terán colocación nos corpos do exército, xa de efectivos, xa de supernumerarios, segundo a orde que ocupan na escala das inspeccións a cuxa arma correspondan.

Artigo 4°. Os que prefiran retirarse ás súas casas, sendo xerais ou brigadieres obterán o seu cuartel para onde o pidan, co soldo que polo regulamento correspóndalles: os xefes e oficiais obterán licenza ilimitada ou en retiro segundo o seu regulamento. Se alguén quixer licenza temporal, terá que solicitala polo conduto do inspector da súa arma respectiva e seralle concedida, sen exceptuar esta licenza para o estranxeiro; e neste caso, feita a solicitude, polo conduto do capitán xeral don Baldomero Espartero, este daralles o pasaporte correspondente, ao mesmo tempo que dea curso ás solicitudes, recomendando a aprobación de S. M.

Artigo 5°. Os que pidan licenza temporal para o estranxeiro, como non poden percibir os seus soldos até o regreso, segundo ordes reais, o capitán xeral don Baldomero Espartero ha facilitarlles as catro pagas en orden das facultades que lle están conferidas, incluíndose neste artigo tódalas clases, dende xeneral até subtenente inclusive.

Artigo 6°. Os artigos precedentes comprenden a tódolos empregados do exército; facéndose extensivos aos empregados civís que se presenten aos doce días de ratificado este convenio.

Artigo 7°. Se as divisións navarra e arabesa presentárense na mesma forma que as divisións castelás, biscaíña e guipuscoana, gozarán das condicións que se expresan nos artigos precedentes.

Artigo 8°. Porase a disposición do capitán xeral don Baldomero Espartero os parques de artillaría, maestranzas, depósitos de armas, de vestiarios e víveres que estean baixo a dominación e arbitrio do tenente xeral don Rafael Maroto.

Artigo 9°. Os prisioneiros pertencentes aos corpos das provincias de Biscaia e Guipúscoa e os dos corpos da división castelá que se conformen nun todo cos artigos do presente convenio, quedarán en liberdade, gozando das vantaxes que nel mesmo se expresan para os demais. Os que non se conviñeren sufrirán a sorte dos prisioneiros.

Artigo 10°. O capitán xeral don Baldomero Espartero fará presente ao Goberno para que este o faga ás Cortes, a consideración que se merecen as viúvas e orfos dos que morreron na presente guerra, correspondente aos corpos a quen comprende este convenio -Espartero -Iturbe -Cuevillas -Francisco Fulgosio- Cabañero -Díez Mogrovejo -Lasala -José Fulgosio -Eguía -Selgas -López Cabanas -Lagartu. 

Posteriormente e con data 3 do actual á unha da tarde, o Goberno de S.M. aprobou en todas as súas partes o convennido entre o Excmo. Sr. Capintán Xeral Duque da Vitoria e o Tenente Xeral D. Rafael Maroto e en canto aos Foros o Goberno reitera de novoa as súas promesas de empregar tódalas medidas ao seu alcance para que teña o máis cumprido efecto e póidase conseguir este obxecto tan recomendado polo dito Excmo. Señor Xeneral en xefe.
&lt;/div&gt;


{{Idioma orixinal|es|Convenio de Vergara|es.wikisource}}

== Véxase tamén ==
{{wikipedia|Convenio de Bergara}}

{{PD-disposicións}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Documentos do País Vasco]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:1839]]
[[es:Convenio de Vergara]]</text>
      <sha1>41nneki63gga6bpntp8kytcf4j36w1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1839</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4948</id>
    <revision>
      <id>17017</id>
      <timestamp>2017-11-02T10:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>17017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abrazo de Bergara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4949</id>
    <redirect title="Convenio de Bergara" />
    <revision>
      <id>17025</id>
      <timestamp>2017-11-02T11:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Convenio de Bergara]]&quot;</comment>
      <origin>17025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Convenio de Bergara]]</text>
      <sha1>s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abrazo de Vergara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4950</id>
    <redirect title="Convenio de Bergara" />
    <revision>
      <id>17026</id>
      <timestamp>2017-11-02T11:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Convenio de Bergara]]&quot;</comment>
      <origin>17026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Convenio de Bergara]]</text>
      <sha1>s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Convenio de Vergara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4951</id>
    <redirect title="Convenio de Bergara" />
    <revision>
      <id>17027</id>
      <timestamp>2017-11-02T11:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Convenio de Bergara]]&quot;</comment>
      <origin>17027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Convenio de Bergara]]</text>
      <sha1>s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aperta de Vergara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4952</id>
    <redirect title="Convenio de Bergara" />
    <revision>
      <id>17028</id>
      <timestamp>2017-11-02T11:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Convenio de Bergara]]&quot;</comment>
      <origin>17028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Convenio de Bergara]]</text>
      <sha1>s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aperta de Bergara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4953</id>
    <redirect title="Convenio de Bergara" />
    <revision>
      <id>17029</id>
      <timestamp>2017-11-02T11:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Convenio de Bergara]]&quot;</comment>
      <origin>17029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Convenio de Bergara]]</text>
      <sha1>s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apreixo de Bergara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4954</id>
    <redirect title="Convenio de Bergara" />
    <revision>
      <id>17030</id>
      <timestamp>2017-11-02T11:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Convenio de Bergara]]&quot;</comment>
      <origin>17030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Convenio de Bergara]]</text>
      <sha1>s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apreixo de Vergara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4955</id>
    <redirect title="Convenio de Bergara" />
    <revision>
      <id>17031</id>
      <timestamp>2017-11-02T11:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Convenio de Bergara]]&quot;</comment>
      <origin>17031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Convenio de Bergara]]</text>
      <sha1>s1cf3nnvzes53f6o9kze1kplhfdg640</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Traducido de</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4956</id>
    <revision>
      <id>20903</id>
      <parentid>17086</parentid>
      <timestamp>2022-05-08T01:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>57</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing CC-BY-SA_icon.svg with [[File:CC_BY-SA_icon.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:Commons:Administrators%27_noticeboard/Archive_87#Move_rename_some_CC-related_images|]]).</comment>
      <origin>20903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="789" sha1="opsuo87z6i67739kho1jpmuoizbhvuw" xml:space="preserve">{{Metamodelo de avisos
| tipo  = aviso
| imaxe = [[Ficheiro:CC BY-SA icon.svg|50px|link=]]&lt;br /&gt;[[Ficheiro:Translation arrow.svg|50px|link=]]
| texto = Esta páxina incorpora texto traducido da páxina &lt;span lang=&quot;{{{1|}}}&quot;&gt;&quot;[[:{{{1|}}}:{{{2|}}}|{{{2|}}}]]&quot; de Wikisource en {{Obter idioma|{{{1|}}}}}&lt;/span&gt;{{#if:{{{3|}}}|, especificamente [{{localurl:{{{1|}}}:{{{2|}}}|oldid={{{4|cur}}}}} na súa versión do día {{{3|}}}]}}, publicada baixo a licenza [[w:gl:Wikipedia:Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 3.0|Creative Commons Compartir Igual 3.0.]]&lt;br /&gt;&lt;small style=&quot;line-height:1.4em&quot;&gt;Consulta o [{{localurl:{{{1|}}}:{{{2|}}}|action=history}} historial da páxina orixinal] para unha lista dos autores.&lt;/small&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>opsuo87z6i67739kho1jpmuoizbhvuw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Obter idioma</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4957</id>
    <revision>
      <id>17067</id>
      <parentid>17066</parentid>
      <timestamp>2017-11-02T11:29:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 13 revisións desde [[:w:Modelo:Obter_idioma]]</comment>
      <origin>17067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2178" sha1="3onek2sj50v5uh7x4ouoea1y6iylli8" xml:space="preserve">{{#switch:{{{1}}}
&lt;!-- Os idiomas están ordenados alfabeticamente polo seu nome en galego, se engades algún novo respecta a orden, por favor. --&gt;
|ab=abkhazo
|aa=afar
|ay=aimará
|am=amárico
|sq=albanés
|de=alemán
|af=africáner
|ar=árabe
|an=aragonés
|hy=armenio
|as=assamés
|ast=asturiano
|az=azerí
|ba=baskir
|bm=bambara
|bem=bemba
|bn=bengalí
|be=bielorruso
|be-x-old=bielorruso (ortografía clásica)
|be-tarask=bielorruso (ortografía clásica)
|bh=bihari
|bi=bislama
|bs=bosníaco
|br=bretón
|bg=búlgaro
|ks=cachemir
|km=camboxano
|kn=canará
|ca=catalán
|cbk-zam=chavacano
|cs=checo
|ce=checheno
|zh=chinés
|ko=coreano
|kw=córnico
|co=corso
|hr=croata
|da=dinamarqués
|dz=butanês
|sk=eslovaco
|sl=esloveno
|eo=esperanto
|es=castelán
|et=estoniano
|eu=éuscaro
|ext=estremeño
|fo=feroés
|fi=finés
|fj=fijiano
|fr=francés
|fy=frisón
|gl=galego
|cy=galés
|gd=gaélico escocés
|ga=gaélico irlandés
|ka=xeorxiano
|el=grego
|kl=groenlandés
|gn=guaraní
|gu=guyaratí
|ha=hausa
|he=hebreo
|hi=hindi
|hu=húngaro
|io=ido
|id=indonesio
|iu=inuktitut
|ik=inupiaq
|is=islandés
|en=inglés
|simple=inglés simple
|ang=inglés antigo
|ia=interlingua
|it=italiano
|ja=xaponés
|jv=xavanés
|alc=kawésqar
|kk=kazajo
|ky=quirguiz
|ku=kurdo
|lo=laosiano
|la=latín
|lad=ladino
|lv=letón
|ln=lingala
|lt=lituano
|lmo=lombardo
|lb=luxemburgués
|ms=malaio
|ml=malayalam
|mg=malgaxe
|mnc=manchú
|gv=manés
|arn=mapudungun
|yua=maya yucateco
|mn=mongol
|nah=náhuatl
|nap=napolitano
|nn=noruegués nynorsk
|no=noruegués bokmål
|nl=neerlandés
|ie=occidental
|oc=occitano
|pap=papiamento
|fa=persa
|pms=piemontés
|pl=polaco
|pt=portugués
|qu=quechua
|rap=rapa nui
|ro=romanés
|ru=ruso
|sr=serbio
|so=somalí
|nso=sotho norteño
|sv=sueco
|sw=suahili
|tl=tagalo
|th=tailandés
|ta=támil
|tt=tártaro
|teh=tehuelche
|bo=tibetano
|tr=turco
|uk=ucraíno
|ug=uigur
|ur=urdú
|uz=uzbeko
|val=valenciano
|vi=vietnamita
|yag=yagán
|yo=yoruba
|za=zhuang
|zu=zulú
|#default=&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;Idioma non definido no modelo {{tl|Obter idioma}}, [{{SERVER}}{{localurl:Modelo:Obter_idioma|action=edit}} engádeo]&lt;/span&gt;
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3onek2sj50v5uh7x4ouoea1y6iylli8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Traducido de/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4958</id>
    <revision>
      <id>17081</id>
      <parentid>17080</parentid>
      <timestamp>2017-11-02T11:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 11 revisións desde [[:w:Modelo:Traducido_de/uso]]</comment>
      <origin>17081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1229" sha1="k94hpnve4ckqukxf37kbhi3aoe2b4e3" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Este modelo serve para indicar a Wikipedia da cal procede un artigo. O modelo debe empregarse na páxina de conversa asociada ao artigo.

;Uso
::{{tlx|Traducido de|código da lingua|artigo orixinal|data da tradución|número da revisión}}

;Parámetros
* &lt;code&gt;'''código da lingua'''&lt;/code&gt;: [[ISO 639|Código ISO da lingua]] da que provén a tradución (obrigatorio).
* &lt;code&gt;'''artigo orixinal'''&lt;/code&gt;: Artigo orixinal do que provén a tradución (obrigatorio).
* &lt;code&gt;'''data da tradución'''&lt;/code&gt;: Data da versión traducida, co formato ''DD de MM de AAAA'' (opcional).
* &lt;code&gt;'''número da revisión'''&lt;/code&gt;: Número da versión traducida (opcional).

:'''Nota:''' En caso de especificar o parámetro da data deberase indicar tamén o número da revisión.

;Exemplos
*Escribe &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Traducido de|de|Berlin}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; para obter:
{{Traducido de|de|Berlin}}
*Escribe &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Traducido de|de|Berlin|1 de novembro de 2007|38471036}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; para obter:
{{Traducido de|de|Berlin|1 de novembro de 2007|38471036|parcial}}

;Véxase tamén
*[[Modelo:Traducido ref]]
&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento de artigos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>k94hpnve4ckqukxf37kbhi3aoe2b4e3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ligazón morta</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4959</id>
    <revision>
      <id>17128</id>
      <parentid>17110</parentid>
      <timestamp>2017-12-04T09:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="598" sha1="93zma8kh0aharb7p46fb5r81s82l584" xml:space="preserve">{{ {{{|safesubst:}}}ifsubst |&lt;includeonly&gt;{{subst:Unsubst|Ligazón morta|1|{{{1|¬}}}|data|{{{data|{{subst:CURRENTMONTHNAME}} de {{subst:CURRENTYEAR}}}}} }}&lt;/includeonly&gt;|
&lt;sup&gt;[''[[w:Wikipedia:Ligazóns mortas|Ligazón morta]]'']&lt;/sup&gt;&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{data|}}}|[[Categoría:Todos os artigos con ligazóns externas rotas]][[Categoría:Artigos con ligazóns externas rotas desde {{{data|}}}]]|[[Categoría:Todos os artigos con ligazóns externas rotas]][[Categoría:Artigos con ligazóns externas rotas desde unha data descoñecida]]}}&lt;/includeonly&gt;
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>93zma8kh0aharb7p46fb5r81s82l584</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ifsubst</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4960</id>
    <revision>
      <id>17113</id>
      <parentid>17112</parentid>
      <timestamp>2017-12-04T09:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Ifsubst]]</comment>
      <origin>17113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="ll8jh2ddp8yff53l4u7koa4qo4oecuz" xml:space="preserve">{{ {{{|safesubst:}}}#ifeq:{{ {{{|safesubst:}}}NAMESPACE}}|{{NAMESPACE}}
 |{{{no|{{{2|}}}}}}
 |{{{yes|{{{1|}}}}}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ll8jh2ddp8yff53l4u7koa4qo4oecuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ifsubst/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4961</id>
    <revision>
      <id>17126</id>
      <parentid>17125</parentid>
      <timestamp>2017-12-04T09:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 12 revisións desde [[:w:Modelo:Ifsubst/uso]]</comment>
      <origin>17126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="463" sha1="0d1duuz7ggzgso3tw3a7gkoaumukjsk" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Uso
Este modelo devolve o primeiro parámetro en caso de avaliarse durante unha substitución, metres que será o segundo parámetro en caso de avaliarse durante unha transclusión.

Cómpre ter en conta que o modelo debe empregarse no modo ''safesubst'' para que traballe correctamente:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{ {{{|safesubst:}}}ifsubst| yes | no }}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>0d1duuz7ggzgso3tw3a7gkoaumukjsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Inicial</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4962</id>
    <revision>
      <id>17140</id>
      <parentid>17139</parentid>
      <timestamp>2017-12-06T12:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Plantilla:Inicial]]&quot; a &quot;[[Modelo:Inicial]]&quot;</comment>
      <origin>17140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="2alppipgps37bl4n708nvdjrrzvqnkp" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span class=&quot;dropinitial&quot; style=&quot;float:left; display:block; line-height:1em; font-size:{{#if:{{{2|}}}|{{{2}}}|3em}}; margin:{{#if:{{{3|}}}|{{{3}}}|0em}} {{#if:{{{4|}}}|{{{4}}}|.1em}} {{#if:{{{5|}}}|{{{5}}}|0em}} {{#if:{{{6|}}}|{{{6}}}|0em}}; text-indent:{{#if:{{{7|}}}|{{{7}}}|0em}}; font-family:{{{fuente|inherit}}}&quot;&gt;{{{1|A}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2alppipgps37bl4n708nvdjrrzvqnkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Gota</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4964</id>
    <redirect title="Modelo:Inicial" />
    <revision>
      <id>17142</id>
      <timestamp>2017-12-06T12:47:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Inicial]]&quot;</comment>
      <origin>17142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="3xlqjva7t5up8zfj5kwy4ulnhuzg5bo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Inicial]]</text>
      <sha1>3xlqjva7t5up8zfj5kwy4ulnhuzg5bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Dropinitial</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4965</id>
    <redirect title="Modelo:Inicial" />
    <revision>
      <id>17149</id>
      <timestamp>2017-12-06T12:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Inicial]]&quot;</comment>
      <origin>17149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="3xlqjva7t5up8zfj5kwy4ulnhuzg5bo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Inicial]]</text>
      <sha1>3xlqjva7t5up8zfj5kwy4ulnhuzg5bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1837</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4968</id>
    <revision>
      <id>20484</id>
      <parentid>17248</parentid>
      <timestamp>2021-04-25T11:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <origin>20484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19573" sha1="bjxny3erjlj3du5sdrpuj8hi0ehht2t" xml:space="preserve">{{Documentos históricos}}

&lt;div style=&quot;border: 2px solid #A7D7F9; background-color: #F1FAFF; padding: 2ex; text-align: center; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 150%;&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[w:gl:Constitución española de 1837|Constitución Española]]'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;

de

&lt;div style=&quot;font-size: 130%;&quot;&gt;'''1837'''&lt;/div&gt;

[[Ficheiro:Escudo de Carlos III de España Toisón y su Orden variante leones de gules.svg|center|200px]]&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div class=&quot;prose&quot;&gt;{{Inicial|[[Ficheiro:InicialD.svg|40px|alt=D]]}}
oña Isabel II, pola graza de Deus e a Constitución da Monarquía Española, Raíña das Españas, e no seu Real nome, e durante a súa menor idade, a Raiña Viúva a súa Nai Dona María Cristina de Borbón, Gobernador do Reino; a todos os que as presentes veren e entenderen, sabede: Que as Cortes xerais decretaron e sancionaron, e Nós de conformidade aceptado, o seguinte:

Sendo a vontade da Nación revisar, en uso da súa soberanía, a Constitución política promulgada en Cádiz o 19 de Marzo de 1812, as Cortes xerais, congregadas a este fin, decretan e sancionan a seguinte


&lt;center&gt;'''CONSTITUCIÓN DA MONARQUÍA ESPAÑOLA'''&lt;/center&gt;


== Título I - Dos españois ==
'''Artigo 1º.''' 

Son españois:
# Todas as persoas nadas nos dominios de España.
# Os fillos de pai ou nais españois, aínda que nacesen fóra de España.
# Os estranxeiros que obtivesen carta de natureza.
# Os que sen ela gañasen veciñanza en calquera pobo da Monarquía.

A calidade de español pérdese por adquirir natureza en país estranxeiro e por admitir emprego doutro Goberno sen licenza de El-Rei.

'''Artigo 2º.'''
Tódolos españois poden imprimir e publicar libremente as súas ideas sen previa censura, con suxeición ás leis. A cualificación dos delitos de imprenta corresponde exclusivamente aos xurados.

'''Artigo 3º.''' 

Todo español ten dereito de dirixir peticións por escrito ás Cortes e a El-Rei, como determinen as leis.

'''Artigo 4º.''' 

Uns mesmos Códigos rexerán en toda a Monarquía, e neles non se establecerá máis que un só foro para todos os españois nos xuízos comúns, civís e criminais.

'''Artigo 5º.''' 

Todos os españois son admisibles aos empregos e cargos públicos, segundo o seu mérito e capacidade.

'''Artigo 6º.''' 

Todo español está obrigado a defender a patria coas armas cando sexa chamado pola lei, e a combater en proporción das súas haberes para os gastos do Estado.

'''Artigo 7º.''' 

Non pode ser detido, nin preso, nin separado do seu domicilio ningún español, nin achandada a súa casa, senón nos casos e na forma que as leis prescriban.

'''Artigo 8º'''. 

Se a seguridade do Estado esixir en circunstancias extraordinarias a suspensión temporal en toda a Monarquía, ou en parte dela, do disposto no artigo anterior, determinarase por unha lei.

'''Artigo 9º.''' 

Ningún español pode ser procesado nin sentenciado senón polo xuíz ou tribunal competente, en virtude de leis anteriores ao delito e na forma que estas prescriban.

'''Artigo 10.''' 

Non se imporá xamais a pena de confiscación de bens, e ningún español será privado da súa propiedade senón por causa xustificada de utilidade común, previa a correspondente indemnización.

'''Artigo 11.''' 

A Nación obrígase a manter o culto e os ministros da relixión católica que profesan os españois.

== Título II - Das Cortes ==
'''Artigo 12.''' 

A potestade de facer as leis reside nas Cortes con El-Rei.

'''Artigo 13.''' 

As Cortes componse de dous Corpos Colegisladores, iguais en facultades: o Senado e o Congreso de Deputados.

== Título III - Do Senado ==
'''Artigo 14.''' 

O número dos Senadores será igual ao tres quintas partes dos Deputados.

'''Artigo 15.''' 

Os Senadores son nomeados por El-Rei a proposta, en lista tripla, dos electores que en cada provincia nomean os Deputados a Cortes.

'''Artigo 16.''' 

A cada provincia corresponde propor un número de Senadores proporcional á súa poboación; pero ningunha deixará de ter, polo menos, un Senador.

'''Artigo 17.''' 

Para ser Senador requírese ser español, maior de corenta anos e ter medios de subsistencia e as demais circunstancias que determine a lei electoral.

'''Artigo 18.''' 

Todos os españois en quen concorran estas calidades, poden ser propostos para Senadores por calquera provincia da Monarquía.

'''Artigo 19.'''. 

Cada vez que se faga elección xeral de Deputados, por expirar o termo do seu encargo, ou por ser disolto o Congreso, renovarase por orde de antigüidade a terceira parte dos Senadores, os cales poderán ser reelixidos.

'''Artigo 20.''' 

Os fillos do Rei e do herdeiro inmediato da Coroa son Senadores á idade de vinte e cinco anos.

== Título IV - Do Congreso dos Deputados ==
'''Artigo 21.''' 

Cada provincia nomeará un Deputado, ao menos, por cada cincuenta mil almas da súa poboación.

'''Artigo 22.''' 

Os Deputados elixiranse o método directo, e poderán ser reelixidos indefinidamente.

'''Artigo 23.''' 

Para ser Deputado requírese ser español do estado seglar, cumprir vinte e cinco anos e ter as demais circunstancias que esixa a lei electoral.

'''Artigo 24.''' 

Todo español que teña estas calidades pode ser nomeado Deputado por calquera provincia.

'''Artigo 25.''' 

Os Deputados serán elixidos por tres anos.

== Título V - Da celebración e facultades das Cortes ==
'''Artigo 26.''' 

As Cortes reúnense todos os anos. Corresponde a El-Rei convocalas, suspender e pechar as súas sesións e disolver o Congreso dos Deputados; pero coa obrigación, neste último caso, de convocar outras Cortes, e reunilas dentro de tres meses.

'''Artigo 27.''' 

Se El-Rei deixar de reunir algún ano as Cortes antes do 1º. de Decembro, xuntaranse precisamente neste día, e no caso de que aquel mesmo ano conclúa o encargo dos Deputados empezaranse as eleccións o primeiro domingo de Outubro para facer novos nomeamentos.

'''Artigo 28.''' 

As Cortes reuniranse extraordinariamente logo que vacare a Coroa, ou que o Rei se imposibilitar de calquera modo para o goberno.

'''Artigo 29.''' 

Cada un dos Corpos Colegisladores forma o respectivo regulamento para o seu goberno interior e examina a legalidade das eleccións e as calidades dos individuos que lle compoñen.

'''Artigo 30.''' 

O Congreso dos Deputados nomea o seu Presidente, Vicepresidentes e Secretarios.

'''Artigo 31.''' 

O Rei nomea para cada lexislatura, de entre os mesmos Senadores, o Presidente e Vicepresidentes do Senado, e este elixe os seus Secretarios.

'''Artigo 32.''' 

El-Rei abre e pecha as Cortes, en persoa ou por medio dos Ministros.

'''Artigo 33.''' 

Non poderá estar reunido un dos Corpos Colegisladores sen que o estea o outro tamén, excepto no caso en que o Senado xulgue aos Ministros.

'''Artigo 34.''' 

Os Corpos Colegisladores non poden deliberar xuntos nin en presenza de El-Rei. 

'''Artigo 35.''' 

As sesións do Senado e do Congreso serán públicas, e só nos casos que esixan reserva poderá celebrarse sesión secreta.

'''Artigo 36.''' 

El-Rei e cada un dos Corpos Colegisladores teñen a iniciativa das leis.

'''Artigo 37.''' 

As leis sobre contribucións e crédito público presentaranse primeiro ao Congreso dos Deputados, e se no Senado sufriren algunha alteración que aquel non admita despois, pasará á sanción Real o que os Deputados aprobaren definitivamente.

'''Artigo 38.''' 

As resolucións de cada un dos Corpos Colegisladores tómanse a pluralidade absoluta de votos; pero para votar as leis requírese a presenza da metade máis un do número total dos individuos que os compoñen.

'''Artigo 39.''' 

Se un dos Corpos Colexisladores refugar algún proxecto de lei, ou lle negar El-Rei a sanción, non poderá volverse a propor un proxecto de lei sobre o mesmo obxecto naquela lexislatura.

'''Artigo 40.''' 

Ademais da potestade lexislativa que exercen as Cortes con El-Rei, perténcenlles as facultades seguintes:

1ª. Recibir a El-Rei, ao sucesor inmediato da Coroa e á Regencia ou Rexente do Reino o xuramento de gardar a Constitución e as leis.

2ª. Resolver calquera dúbida de feito ou de dereito que ocorra en orde á sucesión á Coroa.

3ª. Elixir Rexente ou Regencia do Reino, e nomear titor a El-Rei menor, cando o prevén a Constitución.

4ª. Facer efectiva a responsabilidade dos Ministros, os cales serán acusados o Congreso, e xulgados polo Senado.

'''Artigo 41.''' 

Os Senadores e os Deputados son inviolables polas súas opinións e votos no exercicio do seu encargo.

'''Artigo 42.''' 

Os Senadores e os Deputados non poderán ser procesados nin arrestados durante as sesións sen permiso do respectivo Corpo Colexislador, a non ser achados infraganti; pero, neste caso, e no de ser procesados ou arrestados cando estiveren pechadas as Cortes, deberase dar conta o máis pronto posible ao respectivo Corpo para o seu coñecemento e resolución.

'''Artigo 43.'''. 

Os Deputados e Senadores que admitan do Goberno, ou da Casa Real, pensión, emprego que non sexa de escala na súa respectiva carreira, comisión con soldo, honras ou condecoracións, quedan suxeitos a reelección.

== Título VI - De El-Rei ==
'''Artigo 44.'''

A persoa de El-Rei é sacra e inviolable, e non está suxeita á responsabilidade. Son responsables os Ministros.

'''Artigo 45.''' 

A potestade de facer executar as leis reside en El-Rei, e a súa autoridade esténdese a todo canto conduce á conservación da orde pública no interior e á seguridade do Estado co exterior, conforme á Constitución e ás leis.

'''Artigo 46.''' 

El-Rei sanciona e promulga as leis.

'''Artigo 47.''' 

Ademais das prerrogativas que a Constitución sinala a El-Rei, correspóndelle:

1º. Expedir os decretos, regulamentos e instrucións que sexan conducentes para a execución das leis.

2º. Coidar de que en todo o Reino adminístrese pronta e cumplidamente a xustiza.

3º. Indultar aos delincuentes con arranxo ás leis.

4º. Declarar a guerra e facer ratificar a paz, dando despois conta documentada ás Cortes.

5º. Dispor da forza armada, distribuíndoa como máis conveña.

6º. Dirixir as relacións diplomáticas e comerciais coas demais Potencias.

7º. Coidar da fabricación da moeda, na que se porá o seu busto e nome.

8º. Decretar o investimento dos fondos destinados a cada un dos ramos da administración pública.

9º. Nomear todos os empregados públicos e conceder honras e distincións de todas clases, con arranxo ás leis.

10. Nomear e separar libremente os Ministros.

'''Artigo 48.''' 

El-Rei necesita estar autorizado por unha lei especial:

1º. Para enajenar, ceder ou permutar calquera parte do territorio español.

2º. Para admitir tropas estranxeiras no Reino.

3º. Para ratificar os tratados de alianza ofensiva, os especiais de comercio e os que estipulen dar subsidios a algunha potencia estranxeira.

4º. Para ausentarse do Reino.

5º. Para contraer matrimonio e para permitir que o contraian as persoas que sexan súbditos seus e estean chamadas pola Constitución a suceder no Trono.

6º. Para abdicar a Coroa no seu inmediato sucesor.

'''Artigo 49.''' 

A dotación de El-Rei e da súa familia fixarase polas Cortes ao principio de cada reinado.

== Título VII - Da sucesión da Coroa ==
'''Artigo 50.''' 

A Raíña lexítima das Españas é Dona Isabel II de Borbón.

'''Artigo 51.'''

A sucesión no Trono das Españas será segundo a orde regular de primogenitura e representación, preferindo sempre a liña anterior ás posteriores: na mesma liña, o grao máis próximo ao máis remoto; no mesmo grao, o home á femia, e no mesmo sexo, a persoa de máis idade á de menos.

'''Artigo 52.''' 

Extinguidas as liñas dos descendentes lexítimos de Dona Isabel II de Borbón, sucederán pola orde que queda establecido, a súa irmá e os tíos irmáns do seu pai, así homes como femias, e os seus lexítimos descendentes, se non estivesen excluídos.

'''Artigo 53.''' 

Se se chegaren a extinguirse todas as liñas que sinalan, as Cortes farán novos chamamentos, como máis conveña á Nación.

'''Artigo 54.''' 

As Cortes deberán excluír da sucesión aquelas persoas que sexan incapaces para gobernar, ou fixesen cousa porque merezan perder o dereito á Coroa.

'''Artigo 55.''' 

Cando reine unha femia, o seu marido non terá parte ningunha no Goberno do Reino.

== Título VIII - Da menor idade de El-Rei, e da rexencia ==
'''Artigo 56.''' 

El-Rei é menor de idade ata cumprir catorce anos.

'''Artigo 57.''' 

Cando El-Rei se imposibilitar para exercer a súa autoridade, ou vacare a Coroa sendo de menor idade o inmediato sucesor, nomearán as Cortes para gobernar o Reino, unha Regencia composta dunha, tres ou cinco persoas.

'''Artigo 58.''' 

Ata que as Cortes nomeen a Regencia, será gobernado o Reino provisionalmente polo pai ou a nai de El-Rei; e, na súa falta, polo Consello de Ministros.

'''Artigo 59.''' 

A Regencia exercerá toda a autoridade de El-Rei, en cuxo nomee publicaranse os actos do Goberno.

'''Artigo 60.''' 

Será titor de El-Rei menor a persoa que no seu testamento nomease El-Rei defunto, sempre que sexa español de nacemento; se non lle nomeou, será titor o pai ou a nai, mentres permanezan viúvos. Na súa falta nomearanlle as Cortes; pero non poderán estar reunidos, os encargos de Rexente e de titor de El-Rei, senón no pai ou a nai deste.

== Título IX - Dos ministros ==
'''Artigo 61.''' 

Todo o que El-Rei mandar ou dispuxer no exercicio da súa autoridade, deberá ser asinado polo Ministro a quen corresponda, e ningún funcionario público dará cumprimento ao que careza deste requisito.

'''Artigo 62.''' 

Os Ministros poden ser Senadores ou Deputados, e tomar parte nas discusións de ambos os Corpos Colegisladores; pero só terán voto naquel a que pertenzan.

== Título X - Do poder xudicial ==
'''Artigo 63.'''. 

Aos Tribunais e Xulgados pertence exclusivamente a potestade de aplicar as leis nos xuízos civís e criminais, sen que poidan exercer outras funcións que as de xulgar e facer que se execute o xulgado.

'''Artigo 64.'''

As leis determinarán os Tribunais e Xulgados que ha de facer, a organización de cada un, as súas facultades, o modo de exercelas, e as calidades que han de ter os seus individuos.

'''Artigo 65.''' 

Os xuízos en materias criminais serán públicos, na forma que determinen as leis.

'''Artigo 66.''' 

Ningún maxistrado ou xuíz poderá ser deposto do seu destino, temporal ou perpetuo, senón por sentenza ejecutoria, nin suspendido senón por auto xudicial, ou en virtude de orde de El-Rei, cando este, con motivos fundados, mándelle xulgar polo Tribunal competente.

'''Artigo 67.'''

Os xuíces son responsables persoalmente de toda infracción de lei que cometan.

'''Artigo 68º.''' 

A xustiza adminístrase en nome de El-Rei.

== Título XI - Das Deputacións provinciais e dos Concellos ==
'''Artigo 69.'''

En cada provincia haberá unha Deputación provincial, composta do número de individuos que determine a lei, nomeados polos mesmos electores que os Deputados a Cortes.

'''Artigo 70.'''

Para o goberno interior dos pobos haberá Concellos, nomeados polos veciños, a quen a lei conceda este dereito.

'''Artigo 71.''' 

A lei determinará a organización e funcións das Deputacións provinciais e dos Concellos. Para o goberno interior dos pobos haberá Concellos, nomeados polos veciños, a quen a lei conceda este dereito.

== Título XII - Das contribucións ==
'''Artigo 72.''' 

Todos os anos presentará o Goberno ás Cortes o Orzamento xeral dos gastos do Estado para o ano seguinte, e o plan das contribucións e medios para enchelos; como así mesmo as contas da recadación e investimento dos caudais públicos para o seu exame e aprobación.

'''Artigo 73.''' 

Non poderá imporse nin cobrarse ningunha contribución nin arbitrio, que non estea autorizado pola lei de Orzamentos ou outra especial.

'''Artigo 74.'''

Igual autorización necesítase para dispor das propiedades do Estado e para tomar caudais a préstamo sobre o crédito da Nación.

'''Artigo 75.''' 

A débeda pública está baixo a salvaguardia especial da Nación.

== Título XIII - Da forza militar nacional ==
'''Artigo 76.'''

As Cortes fixarán todos os anos, a proposta do Rei, a forza militar permanente de mar e terra.

'''Artigo 77.'''

Haberá en cada provincia corpos de Milicia Nacional, cuxa organización e servizo arranxarase por unha lei especial; e El-Rei poderá, en caso necesario, dispor desta forza dentro da respectiva provincia; pero non poderá empregala fóra dela sen outorgamento das Cortes.

== Artigos adicionais ==
'''Artigo 1º.'''

As leis determinarán a época e o modo, en que se ha de establecer o xuízo por xurados para toda clase de delitos.

'''Artigo 2º.'''

As provincias de Ultramar serán gobernadas por leis especiais.

Palacio da Cortes en Madrid a 8 de Xuño do ano de 1837.

Agustín Argüelles, Deputado da provincia de Madrid, Presidente. --Seguen as firmas de todos os Señores Deputados.--Pío Laborda, Deputado pola provincia de Zaragoza, Secretario.--Mauricio Carlos de Onís, Deputado pola provincia de Salamanca, Secretario.--Miguel Roda, Deputado pola provincia de Granada, Secretario.--José Feliú e Miralles, Deputado pola provincia de Barcelona, Secretario.

Real Palacio de Madrid, 17 de Xuño de 1837.  --Conforme co disposto nesta Constitución, adhírome a ela e acepto en nome da miña augusta filla a raíña Dona Isabel II.--María Cristina, Reina Gobernadora.-Como Secretario do Despacho de Estado e Presidente do Consello de Ministros, José María Calatrava. Como Secretario de Estado e do Despacho da Gobernación da Península, Pío Pita.--Como Secretario de Estado e do Despacho de Graza e Xustiza, José Landero.--Como Secretario de Estado e do Despacho de Facenda, e encargado interinamente do de Mariña, Comercio e Gobernación de Ultramar, Juan Alvarez e Mendizábal.--Como Secretario de Estado e do Despacho de Guerra, O Conde de Almodóvar.

Por tanto, mandamos a todos os españois súbditos da Raíña nosa amada Filla, de calquera clase e condición que sexan, que haxan e garden a Constitución inserta como lei fundamental da Monarquía, e mandamos así mesmo a todos os Tribunais, Xustizas, Xefes, Gobernadores e demais autoridades, así civís como militares e eclesiásticas, de calquera clase e dignidade, que garden e fagan gardar, cumprir e executar a expresada Constitución en todas as súas partes. Tenrédelo entendido, e disporedes o necesario para o seu cumprimento, facéndoo imprimir, publicar e circular. --Eu a Raíña Gobernadora. 

--En palacio a 18 de Xuño de 1837.--a D. José María Calatrava, Presidente do Consello de Ministros.

&lt;/div&gt;


:* [[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] &amp;nbsp; ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto na súa lingua orixinal en: '''[http://www.senado.es/web/wcm/idc/groups/public/@cta_senhis/documents/document/mdaw/mdiy/~edisp/senpre_018542.pdf]'''''

== Véxase tamén ==
{{Wikipedia|Constitución española de 1837}}
* [[Constitución española de 1812]]
* [[Estatuto Real de 1834]]
* [[Constitución española de 1845]]
*[[Constitución española de 1869]]
* [[Constitución española de 1876]]
* [[Constitución española de 1931]]
* [[Constitución española de 1978]]
{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Constitucións españolas]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:1837]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>bjxny3erjlj3du5sdrpuj8hi0ehht2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Queixumes dos pinos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4970</id>
    <revision>
      <id>20921</id>
      <parentid>20774</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T05:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81109" sha1="6ht4dzuopjn40yzmm57ynsfmitjwizm" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Queixumes dos pinos, Eduardo Pondal, Latorre y Martínez editores, La Coruña, imprenta de La Voz de Galicia, 1886. PDF.pdf|miniatura|]]

{{encabezar
|nome=Queixumes dos pinos
|datadía=
|datames=
|dataano=1886
|autor=[[Eduardo Pondal]]
}}

&lt;poem&gt;
&lt;div class=prose&gt;

[p. 7]

Il est beau pour un brave de
tomber aux premiers rangs
de la bataille et de mourir en
défendant sa patrie.
                    Tyrtée
Duruy, Histoire des Grecs.

[p. 9]

               ⁂

   Pol-o baixo cantando,
O bóo bergantiñan,
Co' aguillada o lombo,
E garboso ademan;
Q' a Ponte-Ceso leva,
En noite de luar,
Grave o carro de táboas,
Anteposto quezáis;
Por cousas que n'esprica,
D' un fondo e vago afan;
Mil escuras suidades,
Ceibando ós ecos vái;
    E da pátria a pungente servidume,
Parece recordar.

Ó pé do castro verde,
Ben' os mira ó pasar;
Q' en masa escura e informe,
Ajuntados están,
E na nativa costa,

[p. 10]

Os escuita fungar:
Parécelle que soan,
Intrépido compás,
Cuida que do combate,
Murmuran o siñal;
En escadron formados,
Cal gente de Breogan,
    En falange de ferro ben tecida,
Que s' aprest' a luitar.

[p. 11]

               ⁂

   E pois eu aborrezo
Os vulgares propósitos;
E o fin do meu traballo,
Certo he non remoto;
Antes q' a comun nai,
Recruba os meus despoxos,
Deixar de min quixéra,
Un radïoso lóstrego;
    E morrer con honor como morréra,
Brásidas valeroso.

Certo eu non me resigno,
Morrer cal quase todos;
Innobre, escuramente,
No leito vergonzoso;
Eu procurar quixéra,
Mais erguidos propósitos,
Que pl' o fortes, vencéran
O ferro riguroso;
En pró d' algunha causa,
Q' honrára os fastos nosos;

[p. 12]

    E morrer con honor como morréra
Brásidas Valeroso.

Non, non está nos brandos
Regalos ocïosos,
Nin nas cousas muliebres,
Nin nos afectos mórbidos,
A meta escrarecida,
Do ánimo glorioso;
Mais sóo nas cousas fortes,
E nos férreos propósitos
    E' en caer con fragor como caéra,
Brásidas Valeroso.

[p. 13]

               ⁂

   Podés deter un pouco,
O valente soldado,
Que torna presuroso,
Por ver os eidos pátrios,
En demanda do ledo,
Rústico albergue caro;
E preguntárlle os trances
Do combate pasado:

   Mais os maravillosos,
E vagabundos bardos,
Coma todo que trágue,
O seu tempo contado,
    Non intentés detél' os sonorosos,
Que son aves de paso:

Podés deter un pouco,
No camiño apartado,
O nobre peregrino,
De longa barba, extraño;
Que ven de longes terras,

[p. 14]

Do vento requeimado;
E preguntárlle as ánsias
Dos pasados traballos:

   Mais aqueles que punza,
A fatal lei do canto,
Cal todo que no mundo,
Anda peregrinando;
    Non intentés detél' os vagabundos,
Que son aves de paso.

Todo detér podedes,
Un pouco á voso lado;
Todo suspender póde,
O seu camiño vago;
Todo, ó mais fugitivo,
Póde ter seu retardo;
As follas do outono,
As aréas do Oceáno:

   Mais aós que atormenta,
Un extro soberano,
Coma todo que trágue,
O seu tempo contado,
    Non intentés, non intentés detél' os,
Que son aves de paso.

[p. 15]

               ⁂

    Muitas veces nos matos nativos,
    No crepúsculo fusco e calado,
S' escuita das aves,
O rápido paso;
Das aves aquelas,
Do pico tamaño,
Que sóon retirarse
Dos rudos traballos,
D' escollos e prayas
Do fero Oceáno;
E van en ringleira,
Gritando e voando;
    En demanda das illas Sisárgas,
Seu noto reparo.

    Ah! quen fora com' elas tan libre! 
Cautivo do barro,
Con fonda tristura,
Dixérase o bardo,
Que soña antr' as uces,
Co tempo pasado,

[p. 16]

Que fora tan libre,
Fugindo do trato,
Falaz, inseguro,
Dos nécios humanos!
    Quen poidera vivir coma elas,
Nas prayas e bancos,
Nos baixos e furnas,
Nas sirtes e fachos,
Nos seos esquivos
Dos feros peñascos!

[p. 17]

               ⁂

   Que barba non cuidada!
Que pálida color!
Que vestido que longa
Noncuranza afeóu!
Quezáis he algun malvado,
Quezáis he algun ladron...
Miña madre, valédeme,
Valédeme, por Dios;
Quezáis he algun minguado,
Q'o juicio Ile mancou;
Oh! que vista tan brava,
Chea d'espanto e dor!
Non sei se me dá medo,
Se me dá compasión;
    Parece un pino leixado do vento,
    Parece botado do mar de Niñons.

—Singela rapaceta,
Non me teñas temor;
Non son un vagamundo,
Non son ningun ladron:

[p. 18]

Geroglífico ousado
Do limo soñador,
Vou, e ignoto á min mismo
Escuro enígma eu son;
Se quezáis estou tolo,
Estou tolo d'amor:
Por eso as boas gentes,
Pr' onde vagante vou,
O ver meu abandono,
Din con admiracion:
    Parece un pino leixado do vento,
    Parece botado do mar de Niñons.

Pensamentos insómnes
Turbulenta ambición,
Propósitos de ferro,
O ánimo nobre ousou:
De mil suidades fondas,
O túrbido escadron,
Com'a Luzbel privára,
Do primeiro esplendor.
Son os bardos sapientes,
Que lei fatal lanzou,
Soñadores e vagos,
De sua condicion:
Por eso eu á min mesmo,
Non me conozo, non;
E escraman os camiños
Mesmos por onde vou:
    Parece un pino leixado do vento,
    Parece botado do mar de Niñons.

[p. 19]

               ⁂

   Morrer en brando leito,
Entre molentes brondas,
Rodeados d' amigos,
Q'o pracer nos recordan;
De tímidas doncellas,
Imbeles e chorosas,
Que pra mayor dozura,
Na nosa última hora,
Ó redor de nos ceiben,
Lirios e brandas rosas;
    Certo he desparecer cal vírgen tímida,
Brandamente, e sin gloria.

   Oh' quen morrer poidera,
Coma o forte Leónidas;
Envolto en duro ferro,
N'outras rudas Thermópilas;!
Por unha pátria escura.
D'escravos e d'ilotas;
E deixar, cal cometa,
Longo rastro de gloria!

[p. 20]

E caíra, non prono,
Coa faz a terra volta,
Mais as turmas conversa,
Audaz e miazosa;
    Ainda apreixando o rutilante ferro,
Que verte gota á gota!

   De modo, q'o viandante,
Vendo con gran zozobra,
Crubir a dura terra,
A cinza poderosa,
    Dixéra con espanto:—Certamente
Este era grande cousa!

[p. 21]

               ⁂

    Das africanas prayas veciñas,
Como costuman,
Retornarán,
    As amabres e doces anduriñas;
E pol-o bardo,
Preguntarán.

Mais os curutos,
En donde os pinos
Queixárse sóen,
C'o vento soán,
Já sabedores
Dos seus destinos,
    Cal quen teme decir esquiva nova,
Nada dirán.

[p. 23]

               ⁂

N' hay unha fonte,
Tan fresca e pura,
N' hai unha nube
Tan vaporosa,
N' hai unha estrela
Tan tembrorosa,
N' hai tan expléndido,
Rico color;
N' hai tan alegre
Velo luxoso,
Non hay nos cómaros
Tan leda alfombra,
    Non hai palmeira de tanta sombra,
Ela he a vida
Do trovador.

N'hai un deserto
Tan abrasado,
N'hai un oásis
Tan delicioso,
N'hai chan adusto

[p. 24]

Tan infrutoso,
N'hai grato horto
Tan seductor;
N'hai bebedizo
Tan feiticeiro,
N'hai unha pócima
Tan homicida,
    Ela he o norte, ela he a vida,
Ela he a morte
Do trovador.

[p. 25]

               ⁂

—De Camelle os baixos son,
Muy garridos ô mirar;
Nun dia craro d' inverno,
Cando o vento en calma está:
O pescador desde longe,
Con doce e secreto afan,
De bruzos sobre da proa,
Os está vendo branquear.

[p. 27]

               ⁂

Ou mazarico que cantas,
Trás do pinal do Marico;
Non sei que me dá, se t'ouzo,
Non cantes máis, mazarico:

    Cal fero cuitelo pasante e pungente,
Mesmo na alma te sinto!

[p. 29]

               ⁂

Com' a debesa follosa,
    Sobr' a nativa e cara costa de Recemel,
Q' está na sua pendente,
Calada, sin se mover,
Dobrada a frente, sedenta,
D' agosto no ardente més,
Esperando os doces aires,
Que a veñan estremecer,
E o bóo resío da noite,
Aguarda con nobre fé;

Tal a doce rapariga,
    Q'a lunazon primeira non conocío tal vez,
Pró contodo, sin ser nena,
Non he de todo muller,
Aguarda aquel q' adiviña,
Anque non saba quen hé.

[p. 31]

               ⁂

   «Ou terra de Bergantiños,
Roxa ô arar, nobre e testa;
Doee á vista desde longe,
Donde vin a lus primeira.
   Cand' era rapaza nova,
Casánome en terra alléa:
(Ainda meu pai n' acabara,
Ben catorce sementéiras.)
   Cando de ti me leváno,
Tomei unha boa pena:
Fún chorando p' lo camiño,
D' unha terraxe estrangeira.
   Se non te vexo cos ollos,
Bergantiños, boa terra,
C' os ollos do corazon,
Vexo as tuas doces veigas.

   Ou terra de Bergantiños,
Ben te vexo desde longe,
Cos teus trigos e os teus pinos.

[p. 32]

   «Virge garrida, que tendes
Vosa capilla ben feita,
Onde fan seu niño as aïgas,
Sobr' o alto de Ferreira,
E gozás da vosa altura,
É vedes á longa terra,
De Bergantiños tendida
No chán dos antigos celtas:
O fin, despois de ben tempo,
Volvo á ver na cume recia,
Cal branca pomba pousada,
A vosa casiña leda.
   Fun rapaza, agora veño,
Non moza, aunque non son vella,
E dendes d' aqui contempro,
Os campos que a lus me déran.

   Aquel hé á Ponte Dona,
Zréo, Xaviña e Valencia,
Corcoésto e Santa Baya,
Todas, todas, boa terra:
A carballeira de Verdes,
Ben preto do rio hé aquela;
Aquel' hé a torre de Trába,
Que desde longe branquéa;
Os verdes de Coristánco,
E os altos pinos de Bértoa;
E tí, castro antígo d' Oca,
Ben te conozo, antr' a brétoma.

Ben te vexo, Bergantiños,
Desde ó alto de Ferreira,
Cos teus trigos e os teus pinos.»

[p. 33]

               ⁂

Meniña, rapaza nova,
Ou rosa de Corcoésto;
Que te brandéas con grácia,
Os doces sopros do vento:
S' hé certo que por tí vivo
S' hé certo que por tí peno;
Se tan doce é dadivosa,
Como dín que és, hé certo;
Cúrame, ou rapariga,
Estas suidades que teño:
Estas suidades da alma,
De non sei qué, que padezo;
    Ti tés dos meus males a doce manciña,
Ou rosa de Corcoésto.

[p. 35]

               ⁂

—Salvage val de Brantóa,
En terra de Bergantiños;
Ou val, amado dos celtas,
E dos fungadores pinos:
Cando Gundar prob' e 'scuro,
Sea d' este mundo ido;
No teu seo silencioso,
Concédelle, val amigo,
Sepulcro a modo dos celtas,
Tan só de ti conocido.

   Qu' hai tempo que n' este mundo,
Anda o bardo peregrino,
Deseando chegar ó cabo,
D' un traballo escurecido;
E somente repousar,
Deséa do seu camiño.

   N' hé a vellez a que causa
O fondo dolor que sinto;
Pois que son do tempo voso,
Carballos de Carballido:
Suidades de non sei qué,

[p. 36]

Recordos quezáis do espírito,
D' aIgunha perdída pátria,
Ou d' antigo ben perdido,
N' esta peregrinación
Miña, van sempre comigo;
E son os meus compañeiros,
No traballoso camiño,
Suspiros por non sei quén,
E por non séi qué suspiros.

   Salvage val de Brantóa,
Pátria do forte Cou-d'-lndo;
Ond' a garrida Rentar,
Trougo o paso fugitivo,
Os corzos, co curvo arco,
Animosa perseguindo;
Na tua soedá recebe,
Este bardo peregrino;
Ou valle das vagas brétomas,
E dos rumorosos pinos.»

   —Nobre Gundar, fillo d' Ouco,
Fillo de Celt, de Rou fillo;
Ou bardo dos negros ollos,
De nobre andar e garrido
Escudo, de voz gemente,
D' un acento nunca oído;
O rumor asomellante,
Do vento nos altos pinos:

[p. 37]

   Teus vagos e doces cantos,
Certo non desconocidos
Me son, e non veces poucas,
Os teño quezáis oído;
Ben no m' acordo s' agora,
Ou quezáis en tempo antigo;
Mais cos oídos da alma,
Que cos corpóreos oidos.

   Un bardo que tan ben canta,
Non debe temé-l-o olvido;
Ou cantor dos nobres celtas,
Os de corpos ben cumpridos,
Que na terra de Brigándsia,
Pol-a pátria sucumbino!

   Esa indecisa inquietude,
Cando me vés, bardo amigo,
Suidades son d' unha pátria,
Q' un dia a alma perdío;
Son misteriosas lembranzas,
Do desterrado afrigido,
Que s' acorda da sua terra,
En terra alléa cautivo;
E quer volver outra vez,
Ós pátrios eidos amigos.

   Os bardos son nobre cousa
E grande, e non comprendidos
Soen asaz ser dos fillos
Dos homes, e duros casos
Muitos, proban os divinos.

[p. 38]

   Tan só tí, soedade agreste,
Asilo és dos bardos digno!

   E pois que qués repousar,
No meu seo verdecido,
Repousarás, sin que turbe
Ningun rumor teus oidos;
Refrescando cas suas augas,
Tua frente, doce olvido;
(Non pra memoria dos homes,
Mais pra olvido de ti mismo;
Q' he doce ó home olvidar
O pesar e o ben perdido).
Antr' as uces de Brigándsia,
Cabo do dólmen amigo,
Da fugitiva Rentar,
E do esforzado Cou-d'-lndo,
FilIa do moreno Ourens,
E do nobre Lugar fillo.»

[p. 39]

               ⁂

   Penedos de Pasarela,
Cando vos vexo, penedos,
Suspiro d'amor por ela.

[p. 41]

               ⁂

    Eu non sei por que terra esquiva e dura,
 Cal d'un decreto férreo lanzado;
 Con un escuro lóstrego na frente,
Iba o sublime e vago.

    El vai cal vai nubrado vagabundo,
 Q' empuxa impetüoso cerzo helado;
 Cal vai en busca de mais doce crima,
Fugaz ave de paso.

    Fillo d'un siglo rudo, que no tempo
 Cumpre tan sóo dura epopeya, escura
 Edá de ferro, él fuge do seu siglo
As sanguinosas luitas.

    Paróuse o vago; e palidez siniestra,
 D'improviso nubrou sua frente pura;
 Lóbrega tempestá, nube sombría,
De mortales angustias.

[p. 42]

    E cái no ermo; e a nobre, ardida frente,
 Q'o vento do deserto requeimóu,
 Apoya o melancólico instrumento,
Amigo e soador.

    Quezáis ¡ay! d'un homérico combate,
 Caío cansado no deserto adusto;
 Non d'outro modo cái n'ardente aréa,
Gladiador moribundo.

    Non jace volto ó chan o vagoroso;
 Mais como sempre o alto pensamento,
 Buscára outra region; o rostro nobre
Ten ó ceo converso.

    Non d'un home sin fama o sello escuro,
 Na sua sublime faz, ostenta o vago;
 Mais na grande ruïna, he somellante
A luceiro apagado.

    E cruza acaso un home pasageiro,
 E o sepulta, e pranto non lle nega;
 Baixo a gigante sombra misteríosa,
D'antiga e alta selva.

[p. 43]

               ⁂

   Q' ô teu peito hé menos branca,
Ou nena, á neve que cróa,
Aló no més de Janeiro,
As úces do rio Marzóa.

   Úces da terra de Xallas,
Úces, deixádea pasar;
Ela he filla de Santiago,
Non'stá afeita á vos tratar.

   Úces da ponte Aranton,
Non toqué-l-ós seus vestidos,
Q' eles para vos non son.

[p. 45]

               ⁂

   —Vámos, mi buena Rentar,
Deja una vez tus tristezas;
Estás ya convaleciente,
De tu penosa doléncia;
Nada te falta; en la casa
De los condes de Sansueña,
Sobra todo, y te está hablando,
Quien hereda su nobleza:
Mi palacio es tu palacio,
Aquí el bienestar alberga;
No vieron nada los ojos
Mejor, ni á nadie recréan,
Como estas, ricas alfombras,
Donde se goza y se sueña.
Bajo estos techos habitan,
La alegría y la riqueza;
Hay cuartelados blasones,
Y hay criados con librea,
Y hay coches donde tu sueles
Ser llevada á la carrera.....

[p. 46]

   De abandonar á Madrid,
Rentar, la idea desecha;
Y por tu dulce Galicia,
No truéques la mansión régia
Que habitas, donde te juro,
Ser tu amiga, no tu dueña.

Esa tu triste nostálgia,
Oh, quien distraer pudiera,
Y volverte la alegria....

(El doctor, aparte y en voz baja).

   —Preguntádla por su tierra.

   —Pues bien, oh Rentar, tu pueblo,
Cómo se llama, recuerdas?»

   Al oir nombrar su pátria,
Estremecióse la bella,
Cual si un repentino fuego,
Discurriéra por sus venas;
Y sus labios animando,
Sonrisa dulce y serena,
ExcIamó con entusíasmo,
A nueva vida despierta:

   —O meu lugar he Gundar,
Cabo da veira da terra
De Xallas; mais coma Xallas,
N' he terra tan agre e estérea;
Préto d'areosa Lage,
Non longe de Pasarela:
As suas casas son brancas,
E unhas pombas asomellan,

[p. 47]

Sobr' un tarréo pousadas,
No tempo da sementeira;
E cara o sol cando nace,
Tén as ventanas ben feitas.
As suas augas son doces;
E diante tén unha veiga,
Que quen á contempra un pouco,
Suidades déixano e penas.
Alí deixéi ó que á alma,
Non recorda sin tristeza;
Os meus, é aquel que foi causa,
Da miña pena primeira...

—Vamos, oh dulce Rentar,
Tu triste llanto refrena.

—Ou terra de San Simon
De Nande, vizosa terra;
Morra eu primeiro sin vérte,
Antes que de ti me esqueza.

[p. 49]

               ⁂

   Paroleira anduriña,
Sobr' o balcon pousada,
Singela vïageira,
Chea de doce gracia;
Do rei Teréo esposa,
Triste d'antiga mágoa:

   Suspende, oh vaga Prógne,
Tua quéixosa charla;
Non cantes mais, o pico
Cobixa baixo d' ala;
E do teu longo canto,
Un pouquiño descansa.

   Non turbes da formosa,
A sosegada cámara,
Ca tua canzon, q' acaso,

[p. 50]

Fala d' ardente Africa:
Oh! permite que durma,
Do amor fatigada,
Baixo dos ledos prégues,
Do pabellón de grana:
Non despértel' os ecos
Que repousan en calma,
 —Pol-a espléndida e rica teitume,
Antre das follas anchas. 

[p. 51]

               ⁂

   Adusto, solitario e silencioso
Está..., e a punta sin cesar branquéa;
E de duro combate e de sufrida
Derrota, sin cantor, n' escond' a afrenta:
Sombrío jace ó desolado e alto,
Quezáis na rota oprobïosa pensa.

   Triste 'stá o cabo; muy axado e escuro,
O rostro tén o denodado atleta;
O huracan co seu ardente sópro,
Arrebatóull' as indigentes breñas;
E n' oculta do rayo vengativo,
N' altiva frente, eterna e negra fenda!

   De Luzbel compañeiro na derrota,
Compre quezáis unha fatal condena.

   Testigo de naufrágios e combates,
Pensa quezáís envolto nas suas brétomas,
Con pungentes recordos saudosos,

[p. 52]

No resprandor da doce edá primeira;
Cand' ó principio, cheo d' hermosura,
Brotóu do seo mórbido da Terra.

   ¡Can demudado está d' aqueles dias
Da juventude, o denodado atleta!

   Así nos' alma; cando as alegrías,
A sôon abandonar da edá primeira,
Axada poI-o vento impetüoso,
Das pesadumes e infortunios queda;
E o corazon tamen cando perdémos,
Aquela q' ó recordo he lava intensa!

[p. 53]

               ⁂

   —Rio Langüelle, rio Langüelle,
Ben se vé q' és da montaña;
Ou feo fillo das brétomas,
E das uces desleiradas.
Cando te vexo de longe,
Atravesando nnha gandra,
Non sei se sinto suidades,
S' hé ó que sinto na alma;
Solo sei que estou de mais,
Donde me pôn mala cara,
Q' en montañés, cortesía,
Está por demais buscála.

   Ou aires de Troitosende,
Terra, donde m' eu criára;
Levad' esta filla vosa,
Levá d' esta terra estraña!

   Os rios da miña terra,
Non tên á cara tan brava,

[p. 54]

Nin parece qu' á ninguen
Neguen unha sede d' auga;
Nin teñen, en vez de frores,
Tan solamente uces altas.
C'o teu esquivo caraute,
E receosas miradas,
Pareces, Langüelle, un lobo,
Que, por non ver gente, escapa.
   As tuas ribeiras son
Ben soas é ben escravas;
Donde no medio do vrán,
Só se vé pousada á garza.

   Rio Langüelle, rio Langüelle,
Ben se vé que és da montaña;
Ou feo fillo das brétomas,
E das uces desleiradas!

[p. 55]

               ⁂

     Ibas gozando no meu tormento,
Ibas fugindo,
Por medo a min;
     Levóuch' a faldra curioso o vento...
Vállam' os ceos,
Ay o q' eu vin!

     Déndesd' aquela, sempro sofrindo,
O doce sono,
Non conocin;
     Se durmo, en soños, estou decindo:
—Vállam' os ceos,
Ay o q' eu vin!

     Espera un pouco, doce enemiga,
Se non qués q' esto,
Salla de min;
     S' a todos crúa, nón qués que diga:
—Vállam' os ceos,
Ay o q' eu vin!

[p. 57]

               ⁂

   Cando as doces anduriñas,
Baixo un aleiro pousadas,
Descansan do seu camiño,
En busca da ardente Africa;
As amantes viageiras,
Co pico baixo da ala,
N' aquel garrido silencio,
En qué pensan?—Na sua pátria.

   Cand' eu era estudïante,
E ô doce albergue tornaba,
Lento cruzando á cabalo,
A fea terra de Xallas:

   Ó atravesar silencioso,
As soas é esquivas gandras,
As rendas abandonando,

[p. 58]

O impulso das vagas auras,
PoI' agreste soedade,
Pensativo camiñaba.

   En qu' iba pensando estonces,
Decíde, ventos de Xallas:

   —Sempr' iba pensando néla,
N' aquela doce rapaza,
Q' era filla de Santiago,
Branca, garrida é fidalga.

[p. 59]

               ⁂

   Ten o seu punto,
A fresca rosa,
De ser collida,
A encantadora:
Cand' inda tímida,
Sua testa asoma,
Quase escondida,
Na verde roupa,
Non dice nada,
Por vergonzosa:

   Mais cando apenas,
Mostra as suas follas,
Está decindo:
—Agora, agora.

   Cando ceibando,
Todas suas follas,

[p. 60]

Desnudo o seo,
Mostra orgullosa;
Chégase tarde,
A calquer hora,
Por q'os ventetes,
Que a namoran,
Já lle roubaron,
Seu doce aroma.

   Mais cando apenas,
Mostra as suas follas,
Está decindo:
—Agora, agora.

[p. 61]

               ⁂

   Dous rapaces, non sei onde,
Ben non me podo acordar;
Do vento mouros, garridos,
De tenro corpo lanzal,
Cal dous follentes brabádigos,
Da terra de Breogan;
N' un sitio vougo, areoso,
Se puxeron a cantar:

Decide, ventos da Cróa
O q' oíches sin tardar:

   —D' unha lancha á branca vela,
Da negra altura ô tornar,
Parece, toda encurvada,
Da virazon xorogal,
Unh' ala d' unha gaivóta,
Que mais alta qu' outra vai.
¡Que garrida he á branca vela,
Cando se vé bandear!...

[p. 62]

   De bolina, tesa á escota,
Que os ventos subïar fan,
O courel debaixo da agua...
Que gusto véla avanzar!
Que garrida vay á lancha,
Ca espuma que ó redor fai...
Que dicha hé ser pescador,
Que ten por seu todo ó mar!

   —Os Casás están ben sós,
Sempre calados están,
E tan sós, que ó seu silencio,
Solo ó soen perturbar,
Algun corvo, ou vaga gralla,
Que alí se pousan quezáis:

   Son vougos, sin gente, mouros,
Só de longe ven ó mar;
Son ermos, é non ten verdes,
E 'stán, cara ô vendabal,
O pé do monte da Croa,
Nun regueiro que ali fai
A aréa que move ó vento,
E á duira que soe baixar,
N' aquel tempo en que ao lume,
Hé doce quentál-as mans.

   Nos Casas estáse ben,
O home alí seguro está,
Sin que ningunha triganza,
Seu peito veña á turbar.
De longe, ben prontamente,
Se conocen os Casás,
No arëoso regueíro,

[p. 63]

Por uns valados que hai,
Que cal mallas d' un tramallo,
Entretecidos están.

   Hé certo que un pouco esquivos
Son de caris, he verdá;
Din que son un pouco mouros,
E hastra vougos por demais;
He certo, mais son alegres,
Pra quen os sabe mirar;
Os Casás están ben sós,
Só de longe ven ó mar.

   —Cadiz, hé unha vila grande,
E garrida sin igual;
Conocida en todo o mundo,
Por linda, e reina do mar:
A das brancas azotéas,
A fada de leve van,
A dos lindos miradores,
A do gracioso mirar;
A saudosa, a gentil,
Maravillosa é lanzal.

   Cando á ven os mariñeiros,
Desde longe branquear,
Quedan un pouco calados,
O ver un encanto tal.

   Alí ó home que vai novo,
Mil praceres gozóu já,
E da vellez non probou,
O noxoso é grave mal.

[p. 64]

   —Basilveiro hé verde é fresco,
Non hé vila nin lugar;
Alí non hai diversions,
Alí palacios non hai;
Mais probe e todo com' hé,
Non me deixa d'agradar.

   Ten unhas augas correntes,
Q' escuitálas genio dá;
E diante uns prados vizosos,
Con uns cantos aveláns,
Que soen fungar co vento,
Con' un garrido compás.

   Alí ó home sen cuidados,
Os seus dias trague en paz;
E de vello vai cas cabras,
Como fixo de rapás.

[p. 65]

               ⁂

   O abrigo de vento círcio,
Sentada ó pé dos valados
Q' hai nos Casás de Nemiña,
Os cabelos pieitando,
C' un lindo pieite d' ouro,
Que deslumbraba ó mirálo;
Cantaba á fada Rouriz,
Cousas do tempo pasado:
.
   Eran Manoel Leis e Baña,
Barrentos, Lastres é os Paz;
Eran Piñeiro e Leis Busto,
Ruiz, Canosa é Currás;
Arxomil, ó da Redonda,
(Nunca se m' esquencerán)
Pedro Rodriguez, O campo,
Lourenzo, é Castro Romai;
Francisco de Castiñeira,
Cristobo, morto en agraz;
Mauro Fernandez, Menecho,
Manoel Romero é Pon... al.»

[p. 66]

   Esta parte do seu canto,
Ben non se poido escoitar:
(Sopraba ó aire muy recio,
Nos valados dos Casás)
E, cal son de doce corda,
O longe foi espirar.

   «Lastres, era de Mugía,
A areósa, á seca, á triste:
Leis, era de Suxo, é Ocampo,
Da terra de Villarmide:
Leis Busto, de Coucieiro:
Barrentos de Morpeguite;
De Corcubion os outros,
Non eran fora dos lindes:
Os outros, ou Bergantiña,
Todos tí nacél-os viches.

   Estes foran os rapaces,
Que nunca me sahirán
Da memoria, porque un tempo,
Soían ben alegrar,
Estes lugares q' agora,
Muy sós é tristes están.

   ¡Ou rapacetes rebertes, 
De tenro corpo lanzal;
E tan libres, com' os corvos, 
Do facho de Touriñan!

   Nas clunas do meu pulacio,
Que baixo da terra está,
Os vosos nomes garridos,
Para sempre hei de grabar.»

[p. 67]

               ⁂

  Oh quen poidera,
Pillárte soa,
No seo amigo,
D' escura cova!
E como edra,
Que cenguidora,
Branca coluna,
Premente enrosca;
Cos brazos dárche,
Mil tenras voltas;
Decírch' o oido,
Mil terras cousas;
     E o término atopar da esquiva ruta,
En breve hora!

[p. 69]

               ⁂

   —Ou mozos, que camiñantes,
Por ese camiño ídes;
Vinde abrigárvos un pouco,
Se hé que mollados vindes.
Teño bóo viño é rosquillas
De Ceréo é Rececinde;
Teño unha pérfia d' á neto,
Mais comprida no na viches;
Tomá; probádemo un pouco,
E logo sin pagar íde.

—O viño he bóo certamente,
Mais, millor he quen' ó mide;
Qu' he tan doce é tan garrida,
Com' as rosas de Frexilde.

   —O voso vestir, ou mozos,
Anque compañeiros ides
De viage, dí qu' en terra
Ben diferente naciches.

[p. 70]

Tí, do sombreiro de palla,
Ou mozo de cara triste;
Do chaleque de lán branca,
Calzon de lán moura firme,
Tán aberto poI-os lados,
Que mais calzoncillos pide:
Anqu' hé moito preguntar,
De donde és has de decírme.

—Son montañés, non'-o nego,
De terra ben soa é triste;
Son de Xallas, nai das uces,
S' algunha vez d' ela oíches.

   —Tí, da chaqueta vermella.
¿Tua terra dichosa dime;

   —O meu vestir ben o dí,
A todos que ben me miren: 
Do alegre chan da Mariña, 
E doce terra de Bribes.

[p. 71]

               ⁂

  «Ou Castro de Remesende,
Que te tés por tan fidalgo,
Pois din que dos teus mayores,
Os reís amparo buscáno:
Do castro de Remesende,
Señor, por pleito heredado;
E do castelo que s'ergue
Sobre del, ben adornado,
Cos seus adárves e torres,
Todo ô redor almenados:
Ou Castro, ben se conoce,
Que naceches desleirado,
Entre soldados é muros,
E calabozos é escravos.!»

   Así decía Hermesinda
De Barcala, ô desleirado;
(Que do solar de seus páis,
Preto pasaba á cabalo)
Limpando as vágoas garridas,
Con un lindo pano branco.

[p. 73]

               ⁂

   En túrbia noche de invierno,
La luna su rayo tímido
Lanza acaso,— y centelleán
Los bellos cascos bruñidos,
De Cairbár y Gundariz,
«Os de corpo ben comprido;»
Que á Tura, ciudad de Ullin,
Estaban poniendo sitio.

   Los dos héroes esforzados,
Semejan dos altos pinos,
Que están en pendiente inculta,
Por niebla medio escondidos.

Los guerreros de Cairbar,
Del comun sufrir rendidos,
Yacen en profundo sueño,
En brazos del dulce olvido.

   Mas los nobles extranjeros,
En silencio, no dormidos,

[p. 74]

Sus recuerdos en secreto,
Envían al pátrio nido;
y ven pasar á sus ojos,
Los dulces campos nativos.

   Con un acento armonioso,
Al murmullo parecido, 
De las olas, en las rocas
De la costa de Barizo;
Cuando los vientos reposan,
En bella noche de estío,
Dijo Cairbar:
                             —«Gundariz,
De orígen esclarecido;
Oh nieto de Gondomil,
Y del noble Curban, hijo;
Ora que nuestros aceros,
Al ócio están convertidos,
Y que la dormida tierra,
Envuelve un silencio amigo;
Oh! cuéntanos de tu pátria,
Los recuerdos que ya han sido:
Un extranjero relato,
Es tan grato á mis oidos,
Como de acorde instrumento,
El melodioso gemido.»

   Y Gundaríz el prudente,
En estas palabras dijo:
Con una voz dulce y suave,
Y misterioso ruïdo;
Cual en las tardes de invierno,
El lamentar indeciso,

[p. 75]

Del viento en las hojas secas, 
De los robles de Lourido: 

   —Cairbar, de noble estatura,
Como esbelto y alto pino,
De la gandra; y solo en esto,
A Gundariz parecido:
Los acentos de mi pátria,
Son tristes y fugitivos;
De tál modo, que si acaso,
Los oye el atento espíritu,
Suelen dejar melancólico,
Al mortal que los ha oido.

   —Tomil, toma a tua arpa,
Ou bardo do nobre andar,
D' ollos negros como a ala
Do corvo do cabo Ougal;
Os suidosos recordos,
Canta da doce Finian,

   —«' Splendor dos pasados tempos,
Cal receoso estrelar,
Dos vagos dias que fóno,
E que já non volverán:
Da miña escura memoria,
Ven á brétoma alumbrar.

   Os nobres fillos dos celtas,
Hélle doce recordar, 
Os eidos da doce pátria,
Cando en terra allea están.

[p. 76]

   Amado dos nobres celtas,
Vello pinal de Froxán; 
Os teus arbres, já encurvados,
O vento fai rebramar;
E ó musgo que os cubría, 
Roto, ó lonxe caer vai.
En fria tarde de inverno,
He doce ó celta escoitar,
Apoyado na sua lanza,
Como funga ó huracan, 
Nas tuas ramas antigas,
Q' á ráfaga encurvar fai.

   Os teus pinos desde longe,
Na pendente do Brumar,
Son parecidos ós celtas,
Qu' en orden de guerra están.

   Da pasada mocedade,
Can diferente ora estás...
Os verdes anos primeiros,
Fogen como ó vento soán,
Do esquivo cabo Nariga,
Antr' ó espeso matorral. 
O alegre corno dos celtas, 
Ora non fai resoar,
A tua sombria bóveda,
Chea de nobre beldá. 

   Agora ó redor de ti, 
Reina olvido e soedá,
E un silencio que tan sóo,
Soe as veces perturbar,
Algunha pola q' estala,

[p. 77]

S' ó vento sopra quezáis.
O cervo salvage entonces,
Que no escuro mato está,
Amedrentado levanta,
En vigilante ademán,
A alta e gentil cornamenta
E pónse atento á escoitar,
Tua salvage armonía,
C' un doce é secreto afan:
E ó seu sobresalto esquece,
Pol-o teu doce fungar.

   Un regueíro ímpetüoso,
Q' antre espesos matos cai, 
A cabo de tí rebrama,
C' unha triste voz lanzal.
¡Regueiro de Belouride!
Os dias da verde edá,
Cas tuas augas pasáno,
E outra ves non volverán! 

   Amado dos nobres celtas,
Vello pinar de Froxán;
Os nosos antepasados,
Compañeiros da tua edá,
Non longe de ti repousan,
Mais nunca despertarán;
E os seus sepulcros antigos,
Alumbra ó branco luar.»

   —Gundariz, (dijo Cairbar)
Entre mil el distinguido,
Oh nieto de Gondomil,

[p. 78]

Y del noble Curban hijo: 
Los acentos de tus bardos,
No sé donde los he oido;
Vuestra pátria es una pátria,
Cuya hermosa faz he visto; 
Y me traen remembranzas,
De otros tiempos que ya han sido;
No sé como, ni sé donde,
Mas cuyas notas percibo.

   Dijo; y Gundariz el fuerte,
De recuerdos conmovido;
Por disimular el llanto, 
Que al ojo asomó furtivo;
Con la visera del casco, 
Cubrió su rostro divino.

[p. 79]

               ⁂

   Engañosa Morpeguite, 
Fada do doce mírar;
Filla ligeira da brétoma,
De corpo leve e lanzal;
Presurosa compañeira, 
Da virazon da miñan:
Lévenm' os demos, s' agora
M' has de volver a escapar; 
Nin outra vez, com' anguía,
Te m' has d' escorrer das mans.

   —Mira, 'státe quedo Mouco,
Mouco non me fagas mal;
Se me soltas che prometo,
M' obrigo de che contár,
Quen repousa n' Arca d' Ogas,
Desd' a nosa antiga edá;
    Non me préndal' a faldra de brétoma,
Déixame, Mouco, vagar. 

[p. 80]

   —Fora léria... As tuas mentiras,
Cansado estou d' escuitar;
En tí curaréi á forza, 
As suidades d' aquel mal,
Que deixas na alma, cando,
Correndo soes pasar.
Hei de fartárme de tí,
Ch' o juro por miña nai;
    Coma' un oso q' atopa famento,
De mel un doce panal.

[p. 81]

               ⁂

   Correndo fui o arume,
A hora en que cantan as rás;
Soiña e leda, os pinales
      De Morás.

   Volvío descabelada,
Decaida y sin zolás;
Era noite, sós os pinos,
      De Morás.

   Desde entonces tornóu alba,
Algo estantía quezáis;
Que lle pasára, pinales,
      De Morás...

[p. 83]

               ⁂

   A hora en q' o doce luceiro,
Coménzase de fundir;
    As ben cornudas cabras montesías,
Levando diante de sí,
O pastor celta Temunde,
Volvía o doce redil;
Sóo, cantando pol-a gandra
De Xallas, d' uces nutriz;
   E estremecendo a vaga soedade,
Seu cantar decía así:

   —Arca antiga da Pïosa,
O vento q' he triste oir,
Funga nas esquivas uces, 
Q' están o redor de tí;
E pasa antr' elas bruando,
Con un dorido gemir:
Debaixo das tuas antes,
'Stá o valente Brandomil;
Non no olvido, mais nos brazos
Do eterno e doce dormir:
Ten o seu lado dereito,

[p. 84]

O elmo dourado e gentil, 
O' escudo, e a dura lanza
Ond' o sol, soía ferir;
    E con pracer os celtas contempraban,
De Xallas no ermo confin.

   Ou valente fillo d' Ogas,
E da doce e nobre Eiriz;
Para sempre quedará,
Longa memoria de tí:
E cando o fillo dos celtas,
No tempo que está por vir,
Pensativo camiñante,
Pase quezáis por aquí;
Cando no tempo en que gia,
Se vexa a luna lucir,
Dirá ó verte desde longe:
—O valente Brandomil,
    Saído da gentil e boa raza
Dos celtas, repousa alí.

[p. 85]

               ⁂

   Esquiva rapaceta,
Coma do toxo a fror,
Tan pura com' as frescas
Augas de Riobóo; 
(Rio de Bergantiños, 
Gentil e soador,
Cando da Bayabosa,
Sae con rouco ton,
Antre miudos seixos, 
De branca e leda cor,
Buscando o brando seo,
Do seu mayor ó Anllons)
D' onde tiráche, nena,
Tan dura condicion?
Non negues, non, meniña,
O que pra dárse, dou;

[p. 86]

Cata ben q' ofendido,
Non te castigue Amor:
    O trigo he para a fouce aguzada,
    O érbedo verde ten sua zazon.

   Chégase o doce figo.
Pol-o seu tempo bóo,
Baixo a materna fólla,
De prácido verdor;
E d' aquel que ten fame,
En fugir non pensóu; 
E ben furtárse deixa,
Do natural ladron:
A mazan no seu árbre,
Soña c' un furtador:
Non fuxas, rapaceta,
Tenros abrazos, non;
Non negues de natura
O que pra dárse dou;
Non evites esquiva,
As doces leis d' amor:
    O trigo he para a fouce aguzada,
    O érbedo verde ten sua zazon.

   Non foge a vaga poldra,
Que da ponte Aranton,
Pace na esquiva gandra,
O novo toxo mol;
Cando de longe sente,
A penetrante voz,
(Que lle chega hastr' os osos) 
Do seu doce amador;

[p. 87]

E espera a quen' a busca,
Pero non foge, non;
Nin nega o que natura
Pra non negárse, dou,
Mas ó jugo se rende,
Do caro vencedor:
Negar he cruéza,
Ceder he razon:
    O trigo he para a fouce aguzada,
    O érbedo verde ten sua zazon. 

[p. 89]

               ⁂

   Cando no escarpado cabo,
Sae a fror da caramiña,
Ó cazador anunciando,
A leda estacion garrida;
Cando da doce Suévia,
Ás doces prayas amigas,
    En nobelo gentil ajuntadas, 
Chegan as ligeiras píllaras;

   Entonces dó bardo o espírito,
Que soña antr' as uces hirtas;
    No formoso instrumento apoyado,
En donde o vento suspira;

   Mentras os fillos dos celtas,
Cumpren serva e innobre vida;
    Entonces o espírito invade do bardo,
Escura melancolía.

[p. 91]

               ⁂

   Á sombra tecida,
D' espeso zreixal,
Muy ledo e folloso,
No tempo do vran;
En donde se sente,
Un doce zolás,
S' o vento antr' as follas,
Asopra quezáis;
(Tan ledo, que sempre
Frescura alí hai);

   A garrida Ousinde,
Alegre sin par,
Rapaceta nova,
De tan curta edá,
Que segas catorce, 
Non pode contar;
Ós niños andando,
C' o deño de Jan,
Dill' éste a meniña,

[p. 92]

C' un doce mirar,
De pillo raposo:
¡Que de zreixas hai,
¡Que lindas, vermellas,
E ledas están!
Agora he o tempo
Das zreixas pillar.
   E díxolle rindo,
A tenra beldá;
—Pois sube abranguélas,
Se che gusto dan.
—Non podo, estou coxo,
Non podo aganchar;
Subir tí puderas,
Que estás muy ben san,
Ligeira e gordecha,
Com' un pas-pallás;
E tés uns cachetes,
Com' unhas mazans.
   —Eu subo, pró mira,
Non has de mirar...
E Jan Ile contesta;
—Corrente, ben 'sta;
E logo o gran pillo,
Tumbóuse no chan.

   Já sobe a meniña,
Ligeira sin par,
Já toca a espesura
Do alto zreixaI;
E cando mais leda,
Na faena está,
Collendo cereixas,

[p. 93]

C' un doce cantar,
C' os ollos lagartos,
O deño de Jan,
Non sei para donde,
Se puxo a mirar.

   Mais cólleo a rapaza,
No furto desleal,
E póndose acesa,
Como unha mazan,
Chorando e sorrindo,
Con grácia sin par, 
Lle dí incomodada:
—Táte quedo, Jan, 
Non... pois ten juicio,
Pois n' has de mirar:
Mira, eso non serve,
Pois eso non val.

   —Pois vaya, non miro,
Lle dixo o rapás
Con sorna...
               —Pois juróo, 
Que n' has de mirar...
—Bofellas ó juro,
Plo santo San Joan..
—Mentira, pois tapa
Os ollos cas mans.
E por compracéla,
Aquel taleigan,
Tapou obedente,
Os ollos cas mans.

[p. 94]

   As zreixas a nena, 
Volvía a pillar,
Apartando as follas,
C' a pequena man;
Mais, sin qu' ela o vise,
O diaño rapás, 
Entrabrindo os dedos, 
D' entrambas as mans,
Astuto, as furtadas,
Volvío á mirar.

   Mais ela collendóo, 
No furto desleaI,
Lle dixo poñéndose, 
Acesa ainda mais,
E linda, qu' as zreixas, 
Que tiña na man;
E c' unha corraxe,
Donosa en verdá,
(Acaso deverias,
Fingido quezáis.)
   —Fáltache a palabra...
Táte quedo, Jan;
Non... pois ten juicio;
Non has de mirar...
Mira, eso non serve,
Pois eso non val.
   E toda asañada,
Baixóu do zreixal.

[p. 95]

               ⁂

   Castaños de Dormeá,
Os de corpo ben comprido, 
De gracïosa estatura,
Dobrados e ben seguidos:
Ou castaños, somellantes 
Ós celtas nosos antigos;
A quen as edras demostran
Amor, con abrazo amigo:
Os arrebatados ventos, 
Do més bretumoso e frio,
De Janeiro, entre vos fungan,
Dando doentes suspiros:
E o musgo dos vosos gallos,
Ermos e desgornecidos,
Ó impulso das duras ráfagas, 
Vai longe caér rompido.

   Cuando juntos nos criámos,
Era outro tempo, e o recinto
Da vosa inda curta sombra, 

[p. 96]

N' era grande; que meniño
Daba eu tanta coma vos, 
No doce prado nativo.

   Por fin, na nosa velléz,
Despois do bó tempo ido,
Juntos volvémos a vérnos;
Mais con difrente destino.
   Pois o embalsamado sopro,
Do temprado e novo estío,
Ás vosas erguidas frentes,
Volverá, doce e garrido, 
Co'a verde e leda pompa,
O nobre esplendor perdido. 
   Mais â cabeza do bardo,
De pesar escurecido,
Co' a alegre primavera,
Non volve o verdor antigo;
Nin retorna ô corazon,
O doce amor que foi ido.»

   —Así decía Lugar,
Entre mil o distinguido;
Que despois de longa ausencia,
O eido volvío nativo:
Mais con todo, anq' era forte,
O ver o seu niño antigo,
Nubróuselle á frente, e os ollos
Récias vágoas Ile crobiron.

[p. 97]

               ⁂

—Un lindo zagalexo,
Prométesme, señor; 
Tan lindo, que mirálo
Será unha perdicion;
Algo curto, ben feito,
De roxa, leda cor,
Con gorchetes de prata,
No estreito cinturon;
Que cando os aires viren
A folla ó catasoI,
Fará garridos prégues,
De min o rededor.

      Ese zagalexo,
   Certo será bóo;
Pró non digo tanto,
Da tua intencion:

[p. 98]

        O teu zagalexo,
      Non ch'o quero, non.

   Collíome no prado,
Viña de cazador, 
Mil palabras ardentes,
No oido me sopróu;
Díxome q' era linda,
C' un aire burlador, 
E díxome que tiña 
Corpo robusto é bóo,
Brazos firmes, redondos,
Seo comprido e mol,
¡Arrenégote demo,
Que cousas m' alí armóu!

      ¡Cousas que m' él dixo,
Con melosa voz!
Eu non sei que faga,
Se ch' o créa ou non.

        O teu zagalexo,
      Non ch' o quero, non. 

   Fúnlle pedir a vírge 
Da Consolacion,
Que do peito me tire,
Sua meiga voz:
Cando m' atopo soa,
N' un sitio tentador,
Teño medo, e n' esprico
Por que turbada estou;

[p. 99]

Fugir quero e non podo,
D' un estraño temor...

      Miña Virge Santa,
   Pois que tola estou,
   Tírame do peito,
   Esta turbacion. 

        O teu zagalexo,
   Non ch' o quero, non.

[p. 101]

               ⁂

   A hora en q' a luz do luceiro,
Sobr' o cabo loce tímida;
E á negra furna pïando,
Recóllense as breves píllaras;
    A hora en q' o raposo vagamundo,
Sae da sua manida;
E á caza d' escarabellos,
Vai pol-a ruda marina;

   A 'quela hora en q' a campana,
D' humilde porto dorida;
    Ó rudo pescador que ven d' altura,
Fai decir: Ave Maria;

   Entonces ó triste bardo,
Que soña antr' as uces hirtas,
Na gentil arpa apoyado,
En donde o vento suspira;
    Entóncel-ó bardo, cal vago fantásma,
Visita a melancolía.

[p. 103]

               ⁂

   Agora, meu corazon,
Agora po-la noitiña,
Po-la miñanciña, non.

   Ninguén nos póde estorbar...
Hé ben soparada e soa,
Esta gandra de Gundar.

[p. 105]

               ⁂

   Despois do duro combate,
Q' o nobre celta Folgar,
Contra do esquivo romano,
Librôu de Xallas no chan;
En que tantos esforzados,
Perdéno a luz xogoral;
No medio da esquiva gandra,
Asomellante ó estrelar,
Que s' apaga receoso,
Do monte Meda detrás;
Morría a linda Maroñas,
D' unha ferida mortal
No branco peito, cal rosa
Cortada do vento soán.

   Maroñas, vírgen intrépida,
De magestüoso andar;
A cual os brandos adornos,
Desdeñóu da tenra edá;
E do escudo, e grave yelmo,
Cenguío o corpo lanzal:

[p. 106]

E dend' os mais tenros anos,
Se compracía en dobrar
O arco, seguindo os corzos,
Da gandra no esquivo chan.

   Das fillas dos nobres celtas,
A mais valente, en verdá;
Quixo éla do seu amado,
Ao lado peleár,
Sin que rogos á fixésen
Ceder, nin volver atrás.

   Mil veces o curvo arco,
Brandéra con forza tal,
Que muitos a luz garrida
Do dia, non víran mais;
Cando unha frecha arribando,
Unha dura frecha audaz,
Cravóuse no branco peito,
Onde amor soe aniñar;
E caío cal tenro pino,
Das uces no escuro val.

   Mais antes que dése o esprito,
O arco ainda firme na man,
Esto dixo á Margaride,
Bardo da voz sin igual:

   ?Doce e tenro Margaride,
Do gracïoso mirar;
A quen inda a dura lanza,
Non encallecío as mans;
Tan garrido e brando, como

[p. 107]

O doce toxo molar,
Que crece na escura gandra,
No seu tempo xogoral; 
Ou Margaride, a tua arpa
Héme muy doce escuitar...»

   Dixo a valente Maroñas;
Con voz á do vento soan
Parecida, cando sopra
Por entr' as uces quezáis:

   E esto dixo Margaride,
Bardo da voz sin igual:

   ?Maroñas, boa Maroñas,
Ou vírgen do seo albar,
Com' a escuma das Basontas, 
Cando sinten tempestá;
Tan lixeira com' os corzos,
Que fóxen no carballal;
Cal pino da costa d' Ures,
D' esbelto e dereito van;
A valente antr' os valentes,
A quen ben as armas 'stán:
Teus tristes presentimentos, 
He de razon olvidar; 
Mais o son da miña arpa, 
Se che prace, escuitarás.»

   E así cantou Margaride,
Bardo da voz singular:

   ?A fror garrida da gandra,
Que no doce mato está;
No seu tallo randeándose,

[p. 108]

Ó sopro do vento soán; 
Ó abrigo das hirtas uces,
Nais a sua tenra edá;
Que da tollente giada, 
Acougo doce lle dan;
¡Dichos' éla, s' inda nova,
Cand' inda apuntando está
Do abrocho, unha doce causa
A corta amiga en agraz;
Antes que vellez escura,
Ou lodo a veña a manchar!..

   Dixo; e ó son das doces cordas,
Maroñas perdendo vai,
A doce cor, e quedóu
Com' apagado estrelar;
Sin luz, e descolorida, 
De Xallas no esquivo chan.

   E Margaride, antr' as uces,
Erguida tumba lle dá,
A modo dos nobres celtas,
C' unhas antes por sinal;
Para que fósen memoria
Doce da futura edá.

   Desde entonces, ou Maroñas,
De Xallas probe lugar:
Tomáche o nome garrido,
Da valente sin rival;
Pois no teu escuro eido,
Maroñas descansa en paz.

[p. 109]

               ⁂

   Os pinos fan doce son;
N' esta doce soedade,
Apértas' o corazon.

   Non te poñas a tembrar,
Meniña, non teñas medo,
Que ninguén te quer matar...

[p. 111]

               ⁂

   «Rei dos castros, castro forte,
Garrido castro Nemenzo;
O das uces montesias,
E dos carballos cerqueiros:
O da boa parecenza,
O dos altos parapetos;
Cheos de frores no vran,
E esquivas uces no inverno;
O dos fosos ben compridos.
E ben fondos e ben feitos;
Das rámpras en caracól,
E camiños encubertos;
Doce a vista desde longe,
Castro boó, castro compreto,
¡Ou castro, amigo dos celtas,
Antr' os castros o primeíro:!

   Coma un celta forte e armado,
Desde longe te contempro;
C' o teu escudo embrazado,
Con que deféndel' o peito;

[p. 112]

Eu non sei por qué, na alma,
O que sinto non comprendo;
Cal vírgen que o seu amado,
mira c' un placer secreto.

   Así a tua formosura,
Respete o futuro tempo;
E na tua nobre frente,
Consérves o nobre sello.
Q' he propio tan só dos fortes,
Q' ó tempo non se rendeno:
E seas doce lembranza,
Dos dias que feneceron,
D' aqueles qué inda virán,
A povoar noso eído,
E pasado tempo antigo,
Chamarán ó noso tempo.»

   Tal ó son d' arpa gemente,
Cantaba a doce Maymendos,
Filla do boo Contemunde,
Entre os fortes o primeiro:
Que do eido do seus mayores,
No Támara, estaba vendo,
O grande castro garrido,
N' un dia escuro d' inverno,
En que as uces montesías,
Se domeaban co vento;
E a voz da doce meniña,
Íbase o longe perdendo.

[p. 113]

               ⁂

    Aquela miña leda compañeira,
Presurosa e lanzal;
Aquela doce meiga,
Gracïosa e sin par;
Que sempre me seguía,
PoI' agreste soedá;
Que s'eu corría, corría;
S'eu paraba d'andar,
Tamen ela paraba
O seu paso fugaz:
A roupa curta e leda,
Das cores da miñan;
C'unhas alas garridas,
Com'a fada Baltar;
Unhas leves sandálias
Nos pés, q' envidia dán

[p. 114]

A neve, c' unhas cintas
Que desde o calcañal,
    As pernas, com' a Dáfne, lle tecían,
Con gracia singular: 
Todo leve, impalpabre,
Para millor andar... 

Pl' a sua donosura, 
Conocél-a quezáis?
Víchela por acaso, 
Presurosa cruzar, 
Por antr' as vosas uces, 
Ou, brañas d' Armeár...?

[p. 115]

               ⁂

   ?Boandanza, saúde,
Raza de Breogán;
Teus groriosos destinos,
Certo he doce agoirar:
Raza nobre, anque ruda,
Forte no soportar;
A de boa estatura,
E de corpo lanzal:
Asomellante ôs pinos,
Ben compridos que están,
    Sobr' a materna, rápida pendente,
Do monte de Brumar.

   Raza, q' antigamente,
Ben soía levar,
A brillante armadura,
De fúlgido metal;

[p. 116]

E o arco curvo é forte, 
Muy récio de dobrar;
E o casco que ceibaba
Un resprandor igual,
    A aquel que ceiba trás do escuro monte,
A estrella da miñan.

Antr' as espesas brétomas
Do tempo que foi já;
E nos dias dichosos
Q' inda ó mundo virán;
Oh! cantas cousas nobres
Vexo, que comprirá,
A estirpe generosa
Que no céltico chan,
Fende o molente seo 
Da boa terra natal; 
E aquela q' emigrante,
Deixa o nativo clan;
Como soen as píllaras
Do noso litoral,
Garridas vagamundas,
Cando en bandadas van,
Rasando as ledas prayas,
Con presuroso afán;
    En tecidas compañas sonorosas,
Virándose ô voár.

   Os teus fillos sin conto,
Certo en número igual
As aréas da ruda
Praya de Barrañan;
Que dispersos povóan, 

[p. 117]

Con forte vaguéar,
A espaciosa Colómbia,
A da forma longal,
Que sobérbia s' estende 
De un a outro mar,
Coma inmensa baléa,
De corpo colosal,
Que despois de naufragio,
Sobre da praya está;
Desde os salvages toldos,
De mudábre acampar;
Hastra os ingentes cornos
Do rápido Uruguay;
Desde a illa q' hé erma
E nota as pérlas fan;
Hastra o frio gandreiro,
Onde os Andes sôn 'star,
Como negros ferreiros,
Q' en fera rolda están;
E cos rudos martelos,
O val fan resoar;
    Forxando nas suas negras e altas covas,
O precioso metal;
O lazo récio e forte
E garrido serán,
Q' os fillos reconcílien,
C' antiga e comun nai;
E os bós povos ibéricos
Dispersos, juntarán.

   Cal vario e radïoso,
De monte a monte está,
O ledo e curvo iris,

[p. 118]

Sobre de verde val;
E seus formosos cornos,
Soe ufano amostrar,
Aos fillos da terra,
Profético sinal;
Tal tí, nobre e comprida,
Boa raza lanzal,
Nos dias da futura,
Boa edade serás,
Atamento garrido,
Forte nóo sin rival,
Ponte de ledos arcos,
Q' he doce contemprar;
E os bós fillos do Luso,
E os fortes hirmans,
N' un só nóo, fortemente,
Os dous constringirás;
    ¡Tal he a somellanza sonorosa
Do garrido falar!

   Sí... dos fillos do Luso,
Q' apartados están,
Por real estulticia
Da grorïosa nai;
O pastor, bóo e forte,
AIgun dia serás,
Q' a tribu vagorosa,
Ao deixado clan,
O descarriado gando,
Q' agora errando está,
Ao redil antigo,
Gloriosa volverás.

[p. 119]

   E aquela nobre pléyade,
De fortes no loitar,
Q' a constancia heredaran, 
Dos bóos e fortes páis;
E nos férreos propósitos,
Non consenten rival:
Que levan no sembrante,
A palidéz lanzal,
Do turbulento insómnio,
E do rudo pensar:
Soldados valerosos,
D' afanoso ideal,
Somellantes á aqueles
Que con ousado afan,
Na ruda Zernagora,
De fortes, forte nái,
    Amostrar fan as presurosas prantas,
A caterva d' Agar.

   Estes a terra verde,
Do olvido tirarán;
E os cativos ultráges
Do estraño desleal;
C' o garrido instrumento,
Q' he nobre gobernar,
(Quezáis antigo adorno
D' algun cisne lanzal)
A prevencion ignava,
A estultícia cerval,
     E as palabras de ferro injurïosas 
Da pátria, vingarán.

   Oh! canta luz eu vexo,

[p. 120]

Que na futura edá,
Da tua frente sáe,
Gente de Breogán!
Como sóe antr' as brétomas,
A luz do cabo Ougal,
Que cos seus Iongos cornos,
Centelleando está:
    E ós ousados e vagos navegantes,
He seguro sinal!

[p. 121]

               ⁂

   Cando te vexo m' acordo,
De quen non podo olvidar;
Ou figueiredo de Mórdomo,
De Mórdomo, ou figueiral:
A tua garrida sombra,
Aló no medio do vran,
Vista de longe, parece
Que dá frescura e zolás. 

   Debaixo das tuas follas,
Hai un garrido areal,
C'unhas aréas tan brancas,
Que vên da veira do mar; 
Q'a quen te mira, convidan
Ó sono... e outras cousas mais.

   Reina dentro do teu sêo,
Silencio tan xogoral,
Que tan sóo de cando en cando,
S' oi o garrido compás,

[p. 122]

Das tuas follas compridas,
Ca doce brisa do mar;
Ou o pio, se s' ofrece,
D' un paxariño quezáis,

O cansado camiñante,
Que vai co calor do vrán,
Ó verte de lonxe, dí:
?De Mórdomo o figueiral.
E pasa adiante, ben triste,
Porque non pode parar.

   Non, non hé na sua casa,
Nin á vísta de seus páis,
Onde se buscan as nenas, 
Para con elas falar;
Mais debaixo das tuas follas,
Onde testigos non hai:
Ou figueiredo de Mórdomo,
De Mórdomo, ou figueiral! 

[p. 123]

               ⁂

   Pilléina antr' os pinos soa,
Alba de medo tornóu;
Quixo fugir, mais non pudo,
(Que sabe que peixe eu son.)

   Rogárame de rodillas,
De rodillas me rogóu;
Tembróu como á vara verde,
Q' estremece a virazon.

   Cal quen teme ser oída,
Dixo:?Pídocho por Dios...!

   ?Estás fresca! lle contesto,
Vénte á min con oracions:

   Non solta nunca o raposo,
A galiña que pillóu;
Hastra zugárlle o mel todo,
Non solta a fror o abellon;
Nin á branca e doce pomba,
Larga o montesío azor.

[p. 125]

               ⁂

   Cal soe arboladura,
De nave poderosa,
Facer negro valume,
Sobre as tendidas olas;
E' do vasto cruzámen,
Fai orgullosa mostra,
Co laberinto ousado,
Das atesadas cordas;
 Onde os aires pasantes arráncan,
Enérgicas notas:

   Tal á alma do bardo,
Hé soberbia e grandiosa;
Tal na máquina ousada,
Todas cousas resóan;
Deixando mil suspiros, 
En mil salvages notas;
  ¡Quen pode as rapsódias decir do sobérbio
Poéma q' entóan!

[p. 127]

               ⁂

Gandra esquiva de Moureda;
 ¡Quen poidér' antr' as tuas hirtas uces,
Falar a soas con ela!

[p. 129]

               ⁂

   O escuro Brandoñas,
E o roxo Porcar,
Dous fillos dos celtas,
D' edá tenra e igual,
Na lanza apoyados,
Cal dous avelans,
Q' están incrinados,
Do vento quezáis,
  Con vágoas quentes dos ollos falaban,
Da doce Baltar.

?Cal vara garrida,
Aínda noval,
Dereita e follosa,
Que soe tembrar,
C' un ventete máino,
No tempo do vrán,
A sombra da fraga
Nativa sua nai;
  Tal era a maneira graciosa e molente,
Da doce Baltar.

[p. 130]

   O vento q' asopra 
C' a fresca miñan,
Leváball' as faldras,
C' un ledo compás:
Cand' ela corría, 
De Xallas no chan, 
Seguindo dos corzos,
O paso fugaz,
  Decían as uces: ?¡Ós pasos graciosos,
Da doce Baltar!..

[p. 131]

               ⁂

  Fada garrida de leves alas,
Que leda voas,
No doce abril; 
Rompendo a brétoma,
Con lindas galas,
  Desconocida, presta e gentil:

Fada q' as veces,
No espacio culto,
  Dos pátrios agros costumas voar;
E as veces no aire,
Do monte inculto,
  Te soes sin trazas evaporar:

  Das tuas alas o doce ruido,
E dos teus pasos,
O grato son;
  Que n' o percibe o atento oído,
Mais que só o sente,
O corazon:

[p. 132]

  Oín mil veces na miña infancia,
Nos pátrios montes,
Da verde Erin;
Sentín tua engebre,
Doce fragáncia,
  Cando pasabas por junta min.

Non te conozo;
Nin sei a donde,
  Ou vas ou tornas, nin por qué lei;
Nin sei se antes,
Nin como ou onde,
  Nin en q' antigo tempo t' hachéi.

  Se fui na gandra de Carboéiro,
Nos verdes d' Oca, 
Ou de Buxán;
  Se nas alturas de Portoméiro,
Se nas areas 
De Barrañán. 

  N' os verdexantes cómaros do Esto,
No val de Brántuas,
Ou d' Angeriz;
Ou nas pendentes
De Corcoésto,
  Ou sobr' o cume do Gomariz.

Se dos curutos,
Na vaga bruma, 
  De prado verde na branda cor; 
De negro baixo,
Na branca escuma,
  De casta estrela no resprandor.

[p. 133]

  Nas negras copas armonïosas,
 Dos altos pinos,
Q' hai en Cartel;
  Se fui nas gandras espacïosas,
Nas correduiras
De Recemel.

  Non sei... mais levo tua doce historia;
Non sei tampouco,
Quen m' a insinóu;
Nin sei de certo,
Porq' a memoria,
  Doces lembranzas de ti gardóu.

Quezáis celeste
Reminiscencia,
  És d' outra vida que paséi já;
Quezáis presagio,
D' outra existencia 
  Misterïosa q' inda virá. 

  Vírgen dos celtas d' amigos astros,
Dos nobres celtas,
Fortes e bóos;
  Quezáis habitas nos verdes castros,
Genio dos nosos
Grandes avóos.

  E pois no cárzle q' ó home encerra,
Pracer non hacha,
Trégua ou solaz;
Detén un pouco,

[p. 134]

Na escura terra,
  O teu gracioso paso fugaz.

E m' apreixando,
Dos teus garridos,
  Graciosos velos de ledo tul, 
Nos perderémos, 
Do van collidos,
  Dos pátrios ceos no brando azul.

[p. 135]

               ⁂

Eu sei donde moran,
Eu sei donde están;
As vira de longe,
Seu golfo ó cruzar.

O corpo ostentaban,
De roxo coral,
As testas d' anácre,
Lostregando están;
  Os lábios ardentes d' espléndido lázuli,
Q' encanta ó mirar.

   Estaban sentadas,
Con gran magestá;
En tronos de pérlas,
Cal reinas do mar.

   Miréinas, miránome,
Con mágico afan,
  C' unha forte, pungente mirada,
Color verdemar:
Oh Dios, que decírme
Seus ollos querrán!..

[p. 137]

               ⁂

   Abonda já d' oracion...
Porque de min non te libran,
Nin Dios nin o demo, non.

[p. 139]

               ⁂

Eu sei donde móran,
Eu sei donde están;
Ó sesgo das augas,
As vin fulgurar.

Conozo o seu golfo,
Sua sirte natal;
Aló nos profundos,
Abismos do mar.

Mui bellas, mui grandes,
De tamaño igual;
  Das testas ceibando mil íris sobérbios,
Color verdemar.

Eu sei donde móran,
Eu sei donde están. 

[p. 140]

lréi en leve góndola,
Con amoroso afan;
Rastrearéi con redes,
Sua praya maternal:
E s' inda así non podo,
Meu deseo alcanzar,
Improvisado buzo,
Novo tritón audaz,
Penso ó fondo Oceáno,
Seu tesouro arrancar.

Se na luita sucumbo,
  A miña insánia intrépida escusá.

[p. 141]

               ⁂

   San Pedro de Brandomil,
Na probe terra de Xallas,
Canto hai que non te vin!

[p. 143]

               ⁂

   Carballos de Carballido,
Cand' era rapaz deixéivos;
Vin despois de muitos anos;
      Já vámos vellos.

   Pasáronse as alegrías,
Que trouguéra o tempo ledo;
A mocedá fui pasada;
      Já vámos vellos.

   Eu teño os cabelos brancos,
Vos téndel' os gallos secos;
Os nosos dias pasáno;
      Já vámos vellos.

[p. 145]

               ⁂

Da alma n' o fondo,
Eu levo unhas cordas,
Que á cada momento,
Soando están soas:
S' estou vigilando, 
Ocúpanme as horas;
S' en prácido sono,
Os membros repóusan,
Agítanse insómnes,
Já doces, já roucas.

En vano febrénto,
Nas luitas recónditas,
O ánimo ousado,
En vano s' esforza;

[p. 146]

  Por domar o tumulto sublime,
As férvidas notas,
Soberbias, agrestes,
Salvages, grandiosas;
Que ¡ay! n' o profundo
Dos bardos repousan;
  ¡Cal repousan as chispas que dórmen,
Nas altas curotas!

[p. 147]

               ⁂

Cando jázan do cisne,
Os febrentos despoxos,
Sobre do verde da ribeira escura,
E já non s' ouza ó canto armonïoso;

Dádelle sepultura,
No promontorio aquel areoso e vougo,
Onde ó Anllons, ó seu nativo rio,
(Qu' él mais amóu de todos)
D' a peregrinacion antiga sua,
E do longo traballo hacha repouso.

Que diga ó mariñeiro,
Rudo fillo do Osmo,
Ó entrar pol-a Barra,
Volvendo o escuro rostro:
?Alí jáz o que fóra,
N' outro tempo cantor do eido noso.

[p. 149]

               ⁂

Sobr' o gallo do pino,
Sin cuidar do destino,
O azor co fero grito o aire inunda;
E fatigado da diuturna rázzia,
Descansa da sua vida vagamunda.

Pasado o tempo ledo,
Baixo o rudo penedo,
O lagarto descansa debuxado;
E da necesidá dura e pungente,
S' esquece, e do traballo já pasado.

Tódol-os feros brutos,
Escamosos e hirsutos,
Féital-as cruas, sanguinosas probas,

[p. 150]

Hachan repouso nas profundas augas,
Descanso atopan nas salvages covas.

Mais do genio mudabre,
O ánimo indomabre,
N' hacha descanso, non;
¡Quezáis s' agita n' él o espríto insómne,
Do ángel da primeira rebelion!

[p. 151]

               ⁂

Ou da terra de Xallas, feros corvos,
Que vagantes andás;
Sin pensar no destino,
Sin hoxe nin manan;
¡Quen poidéra ser voso compañeiro,
Pol' agreste soedá!

[p. 153]

               ⁂

   Monte-Branco, Monte-Branco,
Cando te vexo de longe,
Verto a soas triste pranto.

   Pois as nosas alegrías,
Ós dous nos fóno fallando;
A tí, das tuas aréas,
Os ventos te despoxáno; 
A min, tamen me fallecen, 
Aqueles gustos pasados:
     Tí negréas, y eu teño a cabeza 
Chéa de cabelos brancos! 

[p. 155]

               ⁂

Feros corvos de Xallas,
Que vagantes andás; 
En salvage compaña,
Sin hoxe nin mañan; 
     ¡Quen poidera ser voso compañeiro,
Pol-a gándra longal!

Algo de vago e fero,
Do meu ser no profundo
Eu levo, com' as brétomas
Dos curutos escuros;
E unha ruda e salvage
     Incrinacion dos seres vagamundos.

Algo do rudo vento
Q' azouta o cabo Ougal; 
Do salvage miñato,
Que leva o vento soán;
E con nobre ufanía,
    O esquivo mato registrando vai!

[p. 156]

Algo das vagas brétomas,
Algo das uces altas,
Algo dos libres corzos,
E das feras bandadas
Dos corvos vagamundos,
    Ques' espaIlan de XáIIas poI-as gandras.

[p. 157]

               ⁂

Das quentes prayas,
E non jocundas,
Cal sempre sóen,
Retornarán,
    As leves e graciosas vagamundas,
E poI-o bardo,
Preguntarán.

E en torno ó fórmide,
Vougo e pendente, 
Índo e volvendo,
Voltas darán;
E cal quen doces
Suidades sente,
   Do instrumento nos formosos cornos,
Se pousarán.

[p. 159]

               ⁂

   Oh tí, radioso e forte,
Ser oculto e inmortal,
Que déches són ós pinos,
E cores a miñan;
E ós ligeiros ventos,
O seu vário roldar;
Que consoláche o mísero,
No inmundo muladar;
   A quen já duramente aconselláran,
Elipház e Baldad.

   E pois hé meu traballo,
Non poder olvidar...

   Nunha cousa convêrteme,
Insensibre e cerval;
Convérteme n' un rudo
Facho, por pïedá...
Bárreme da memoria,
Este soñar audaz,
Arráncame da alma

[p. 160]

O imaginar lanzal;
Fúndeme cal penedo,
No profundo do mar;
Lévame nas ardentes
Alas d' un huracán...
Cal arésta que leva
O rudo vendabal...
Cal luceiro apagado,
Que cruza a inmensidá...
    Longe, mui longe d' esta praya, donde
Non poida recordar!..

[p. 161]

               ⁂

   Canta, bergantiñan, canta,
Q'o véspero aparecío;
E dudoso centelléa,
Por antr'os dereitos pinos; 
Eó costumado facho,
Retíranse os mazaricos;
Canta, canta, ó son do carro,
Pr' antr'os calados e altivos:
   ¡Eu non sei que suidades estrañas,
Padezo cando te sinto!

[p. 163]

               ⁂

   Cal o fulgente Sírius,
Radïoso e inmortal;
N' unha noite profunda,
Centelleando está;
Y he maravilla e pásmo,
De quen o contemprar:

   Tal do meu ser no fondo,
Levo unha luz lanzal;
Que d' un orígen grande,
Me dice que fun já;
E m' obriga e espolea,
A fantasía audaz,
En pos do grande e ignoto,
Por unha lei fatal;
E c' unha forza ingente,
Me compele a cantar,

[p. 164]

Dos fillos do deserto,
O glorïoso afan;
    E os ibéricos peitos esforzados,
Que con fe sin rival, 
   Do Oceáno os campos espaciosos, 
Ousáran libertar. 

[p. 165]

               ⁂

   Non cantes tan tristemente,
Probe e desolada nai;
Non lle cantes cantos brandos,
Pr' adormecer o rapaz;
Onde 'stá a cova do sono,
No céltico carballal;
Cántalle cantos ousados,
Q' esforzado o peito fán;
Cántalle o que já cantára,
O nobre bardo Gundar:
     A luz vírá para a caduca lbéria,
Dos fillos de Breogán!..

[p. 167]

               ⁂

   Cal o ángel rebelde,
Q' audaz atravesando,
Con poderosas alas,
O cego, antigo caos;
Asomellante a un Ieño,
De grande porte, ousado,
Q' en busca d' outros climas,
O mar anda cortando:
Q' unhas veces dudoso,
Sobre os audaces pasos
Volvéra, e outras veces
Sin vacilar voando,
    Por arribar a bella luz perdida,
    O abismo espanta co audaz traballo:

   Tal por erguér o feito,
D' aqueles celebrados,
Q' o ignoto redimíran,
Coas ardidas náos;

[p. 168]

As sublimadas rutas, 
Anduvéra tentando, 
C' unha nobre ousadía,
O ánimo esforzado!

[p. 169]

               ⁂

   Non en presentes
Cousas pensando,
Ó doce eido,
Quezáis irán;
E o lar escuro,
Vougo mirando,
  PoI-o bardo dos servos e ilotas,
Preguntarán.

   Da Barra as brisas,
Que no pendido,
Deixado fórmide,
Repousarán;
Con un profundo,
Longo gemido,
  Suspirando nas cordas de ferro,
Responderán.

[p. 171]

               ⁂

As almas escravas,
D' ideas non grandes,
  Van pensando mil cousas femíneas,
Molentes e infámes.

Mil soños forjando,
Q' o ánimo agobian;
  Arrastrando infamantes cadéas,
Cal brandos ilótas.

Espíritos brandos,
Esprítos muliebres;
  Sedentários, que lenta consóme,
E mórbida frebe.

Mais á alma do bardo,
Enérgica, ousada,
Q' audaz libertade,
Tan sóo soña e ama;
  Vai pensando en propósitos férreos,
Q' erguéran a pátria!

[p. 173]

               ⁂

Sin caber nos peléxos,
Muy cheo de sí mismo,
Pasára, e con fachenda,
Miroume e fúise rindo.

E para o seu chaleque,
Eu sei q' o mui ladino,
Chéo d' un extro homérico,
Iba pra sí decindo:
?Certo est' hé dos pequenos,
Bafúas e catívos; 
  E com' os poucos que no mundo somos,
Non era dos distintos. 

Mentres eu con espanto,
Pr' o meu capote digo:
?Certo est' home hé dos grandes,
Q' atopa o mundo exíguo;
S' he certo que transmigra,
No mundo o noso espírito,
  Debe de ser o mesmo Epaminondas,
Ou o forte Anaxíbios.

[p. 175]

               ⁂

Fóra abondo co oprobio pasado,
D' un brando servir;
Madre escura d' escuros ilotas,
Mesénia infeliz.

A Pitia convulsa,
Dixéra de ti;
O oráculo dixo:
?Quén serve, ese hé vil.
Ser forte ou escravo,
Morrer ou vivir;
Cingue o peito d' esforzo e de ferro,
'Spartáco ch' o dí;
Esnáca na frente de quen ch' o lanzára,
O estígma servil!

[p. 177]

               ⁂

Coroados de frores,
En alegre banquete;
  Sobre do verde cómaro da vida,
  O corpo recrinado brandamente;
Fácil hé ser magnánimos,
E amistá prometerse;
Pero cando a fortuna,
Que constancia non teve,
Cas usadas promesas,
Injusta nos fallece;
Entonces os convivas,
Que boas leis non reteñen,
  Pol-o pracer afeminado e brando,
Unidos tan somente;
  Já concluido o báquico alborozo,
E canzïons alegres,
E vacías as copas,
Do seu licor fervente;
  Entregar soen o cobarde olvido,
  O q' a língua femínea promete.

[p. 178]

O caso está na ruda
Adversidade urgente;
Diante da dura proba,
Mostrar o peito engebre;
E sustentar magnánimos,
Noso ideal ardente.

Sóo nos traballos duros,
Q' o ánimo ennobrécen,
Sábese canto valen,
Aqueles que reteñen,
As leis do honor difízle,
No momento solemne:
  Non coroados de süaves frores,
En alegre banquete;
  ¡O peligro afrontando e o duro ferro,
  Así hé, así hé como se vence!

  Aguárdovos na esquiva e dura proba;
Quezaïs en tempo breve;
Non cenguidos de frores,
En aIegre banquete;
Mais nos duros traballos,
Q' o ánimo ennobrécen;
Ante o transfúgio infame,
Q' o honor compromete;
  ¡O peligro afrontando e o duro ferro,
  Así hé, así hé como se vence!

[p. 179]

               ⁂

Cal caéra o radiante, (1)
   E valeroso fillo de Panthóo;
Cos soberbios argívos,
En ousada tenzon;
(En donde o craro Símois,
Corre, nobre e veloz,
A parte en que natura,
Primeiro o obrigóu)
Na sua pompa garrida,
Envolto como un Dios;
   E resoáran as brillantes armas,
Con temeroso son; 

   E morrendo, de sí rastro sublime,
O famoso deixóu:

Tal no rudo combate,
Andrés, lanzal e bóo,
Asomellante ó forte,

[p. 180]

Q' honrára o genitor,
Caéches, o sembrante
Non volto á terra, non;
Mais a donde sublime,
Natura o levantóu;
Na man ind' apreixando,
O ferro brillador;
   O comprido despoxo opáco e escuro,
Mais o teu nome, non.

(1) A  Andrés Muruáis.

[p. 181]

               ⁂

   A voluntade homéríca, (1)
E propósitos férreos,
De facer bós é libres,
Os españoles peitos;
Dos novos ideáles,
O nobre é forte empeño;
Non se compren somente,
Nos límites estréitos,
Da pátria desmedrada,
Po-los antigos erros;
   Nin deben, non, morrer escuramente,
   Nos já minguados e cativos eidos.

Mais ajudando aqueles,
Do futuro sedentos;
Q' o ideal, á raza,

[p. 182]

Levan nos fortes peitos;
É con nosoutros parten,
Os bós campos ibéricos,
E nos son somellantes,
No sonoroso acento,
É no bogar lexano,
É nos groriosos feitos:
   jQuebrantémos da serva Lusitánia,
   Tamen os duros e oprobiosos ferros!

Nos esquivos combátes,
É nos fortes empeños,
Q' hai que ter po-Ios nobres
Ideales  ibéricos,
Non detéñal' a pranta,
Nos límites estreitos,
Non sigas os hispánicos
Políticos pigméos; 
Non olvides ¡oh forte!
Os galáicos intentos; 
   jQuebrantémos da serva Lusitánia, 
   Tamen os duros e oprobiosos ferros! 

(1) A Carvajal.

[p. 183]

               ⁂

   Cando os duros machádos,
Feren os altos pinos;
E cáen con estrondo,
No chan de Bergantiños;
Non cáen, non, en vano,
Cal gigantes erguidos;
Sin gloría, e sin renóme,
Non seus eidos bravíos:

   Mais ó caér, ceibando,
Os ulidores piños,
S' espallan na debesa,
Po-Io mato nativo;
E da semente s' érguen.
Descendentes altivos.

   Así, cando caéran,
Aqueles destemidos;

[p. 184]

De nobres ideáles,
Os bóos peitos enchidos:
Non caéran en vano,
En oprobioso olvido;
Coma o vulgo dos homes,
N' escuridade estintos.

Mais o chan empapando,
Do sangre escrarecido,
Os campos de Suévia,
Dos celtas nobre asilo;
Non cedéran a morte,
E deixáran altivos,
Perdurabre semente,
De vingadores fillos.

   Déspotas insensátos,
Forxá, forxáde grillos;
Pode oprimir ó ferro,
Un corpo enfraquecido;
Mais as nobres idéas,
E gloriosos instintos...
    Eses... non pode, non, o duro ferro,
Nin a morte, extinguílos!

[p. 185]

               ⁂

Quen brando vegéta, (1
En ócio agradabre,
No seo da escura,
Nativa ciudade;
E á mente envilece,
Con causas non graves;
E vida molente,
E lánguida trágue;
Botándose ó colo,
Mil lazos amantes;
Non séi que d' imbele,
D'escravo e d' infame,
Despede dos membros,
Molentes e suaves:
Que doce sorrindo,
Quen preto d' él pase,
Dirá:?Certo est' home,
Non pensa ou combáte;

[p. 186]

Nin leva grabado,
Na testa radiante,
   Cal surco do rayo na cima d' un facho,
O sello dos grandes.

Mais, cal meteóro,
S'acerta que pase,
Un home com' este,
Formoso é trunfante;
Q'ostenta na testa,
O surco que ábren,
Os grandes insómnios,
Propósitos grandes;
Os rudos empeños, 
Do grego Canáris;
Os soños ousados,
E bóos ideales,
De Párnell e OcónnelI,
E Marco Botzáris;
Entonces o home,
Q' o lado seu pase,
Dirá, con acento,
De quen pensar sabe:
?Certo, este hé dos fortes,
Que nobres combáten;
E leva grabado,
Na testa radiante,
   Cal fero lostrégo, grandioso e sublime,
O sello dos grandes. 

Non déixes, oh forte,
No rudo combáte, 
O povo que luita, 

[p. 187]

Plos seus ideáles;
Q'a boa Zernagora,
Hirmans seus nos chame;
E jefe dos fortes,
Os fortes t' acrámen;
Q'a libre Boyana,
De nos ouza e fale;
E digan os castros,
E digan os vales,
E os pinos de Suevia,
Q'os céfiros branden:
?Certo, este hé dos fortes,
Que nobres combáten;
E leva grabado,
Na testa radiante,
   Cal fero lostrégo, grandioso e sublíme,
O sello dos grandes. 

(1) A Castelar.

[p. 189]

               ⁂

A língua tivéran,
Por língua d' escravos;
   Esquecéran os pátrios acentos,
Suidosos e brandos. 

Dos propios acentos,
Tivéran vergonza;
   De cautivos faláran palabras,
De sérvos e ilotas.

Deixáran os doces
Acentos jocundos,
   Por estrañas palabras de sérvos,
Ignáros e escuros.

A nai afrigida,
Da escura miséria,
Os propios tomára, 
Por gente estrangeira;
   E espantada escuitára dos fillos,
A plática serva.

[p. 191]

               ⁂

   «E tí, campana d' Anllons,
Que vagamente tocando,
Derramas nos corazons,
Un bálsamo triste e brando,
De pasadas ilusións.

   Alá nos pasados ventos,
Primeiros da miña vida,
Oyo os teus vagos concentos,
Reló dos tristes momentos,
Da miña pátria querida.

   ¡Cántas veces te lembróu,
O que marchóu para a guerra,
Cando á súa nai deixóu;
E partindo á estraña terra,
De Baneira t' escuitóu!

[p. 192]

   ¡Cántas do mar africano,
Cautívo bergantiñan;
Oío n' hun soño tirano,
O teu tocar soberano,
Aló nas tardes do vran!

   Cando te sinto tocar,
Campana d' Anllons doente,
N' unha nuite de lunar.....
Rompo triste a suspirar,
Por cousas d' un mal ausente.

   Cando doída tocabas, 
PoI-as tardes á oracion,
Campana, sempre falabas,
Palabras con que cortabas,
As cordas do corazon.

   Estabas contando ós ventos,
Cousas do meu mal presente;
Os meus futuros tormentos,
Que dabas con sentimentos,
Segun tocabas doente.

   Campana, se pol-o vrán,
Ves lumiar na Ponte-Ceso,
A cachéla de San Joan;
Dílle a todos que estóu preso,
Nos calabozos d'Orán.

   E a aquela rula inocente,
Que me morría d' amor,
No regazo docemente,

[p. 193]

Tembrando com' unha fror,
Sobre escondida corrente;

   Diráslle, que unha de ferro,
Arrastro, rouca cadéa,
Castigo atroz do meu erro;
E que dentro d' este encerro,
O seu amor me aluméa.

   E tí, golondrina errante,
Dos longos campos d' Argel;
S' a miña terra distante,
Te leva o voxo constante,
DílIe o meu penar cruel.

   S' alguén por min preguntar,
Dille que estou en prisións;
E unha nuite de lunar,
Iráste unha vés pousar, 
No campanario d' Anllons.»

   Así triste en terra alléa,
Aló nas prisions d' Orán,
Cantaba un mozo d' aldéa;
E nos grillons da cadéa,
Levaba ó compás ca man.

«Oh nai da miña vida,
Adios, adios, meu pai;
Prenda de min querida,
Adios, oh miña nai:
Sombras dos meus avós,
Río da Ponte-Ceso,
Pinal de Tella espeso,....

[p. 194]

Acordávos d' hun preso,
Como él o fai de vós:
Campana de Anllons,
Noites de lunar,
Luna que te pós,
Detrás do pinar;
Adios.....
Adioos.....
Adiooos.....»

[p. 195]

               ⁂

Muy brancas, muy brancas,
Muy brancas están;
Con esa brancura,
Q' o retiro dá;
Q' o insómnio produce,
Ou o rezo quezáis.
Muy negros, muy negros,
Cal negro pesar,
Están seus vestidos,
Seus velos están.
Mais, anque son negros,
Seus velos asáz,
Suas almas son brancas,
Cal fror d' azahar.
Y he tal sua pureza,
Sua brancura tal,
Q' a neve excramára:
?Non teñen rival!

[p. 197]

               ⁂

?«Virgen válme! Un cadávre!
Neste oscuro camiño;
Ó pé desta debesa,
De vellos e altos pinos;
Que levados e penzos,
De tollente corisco,
Dan, refregando as polas,
Medrosos estalidos:
Cal se fósen de meigas,
Ou penados espíritos,
   A quen non apoubíguen temerosas,
As oracions dos vívos.

   Que triste soedade!
Que sitio tan esquivo,
¡Que sombriza pranura,
Que toxáles tan hirtos;
Que terráxe de lobos,
Famentos e malinos!

[p. 198]

Nesta gandra agoreira, 
Sente ó corazon frío;
E eses corvos que bérran,
Mesmo tóllen o espírito...
   jQue riguroso e escuro desamparo,
D' un ser humano extinto.. !

   Recémos po-la alma
D' este, que pelegrino
Foi un dia da terra, 
E á doce luz perdío:
Quezáis foi home bóo,
No mundano camiño;
   Quezáis fói un ladron ousado e vago,
Quezáis un asesino...

   Mais eu non sei que vexo,
Neste corpo comprido;
Nestes membros fidalgos,
Nest' hábito distinto;
Non, non foi este home,
En baixeza nacido...
Neste despoxo oscuro,
Algo d' insígne eu miro;
Nél vexo, un non sei qué,
De grande e de divino;
   Cal astro que tuvéra antigamente, 
Un resprandor altivo;
   Algo de somellante n' él contempro, 
A un luceiro extinguido..»

   Esto ó pasar oíra, 
A boa Bergantiños;

[p. 199]

Fada gentil, garrida,
Dos pasos fugitivos;
Q' en voar se comprace,
Sobre dos verdes trigos;
Que de ll' abrir volvía
Ós aires matutinos,
A porta da alta cova,
Cos seus dedos garridos;
Dos aires, con que soan,
Tan ben os altos pinos!
E con un triste acento,
Süave e parecido,
Ó que ergue antr' as uces,
Rústico pelegrino,
Un agoéiro verde,
N' un sitio montesío;
   Cando gemendo sai da sua furoca,
A o noto destino,
   Encantando co son ó caminante,
   Estas palabras dixo:

   «Este q' aquí contempras,
Ós corvos ofrecido,
Non fói, non, vagamundo,
Nin vulgar asesino;
Por mais que a intonsa barba,
E o ademan esquivo,
Amostren a rudeza
Do seu longo camiño;
Mais un bardo á quen déra,
A pátria trato indino;
E a quen os propios seus,
Deran duro martirio;

[p. 200]

Escuros ignorantes,
Da luz d' este divino.
Certo non lle cenguíran,
Rosas nin brandos lirios;
Mais punzante coróa,
Só de feros espiños.
Así tratan os povos,
En baixeza sumidos,
Cando rudos ignoran,
Os seus grandes destinos,
   A aqueles que lle insinan esforzados,
Os groriosos camiños.

   Non, non tolléra o ferro,
A este peregrino;
Mais as crúas triganzas,
De que fora nutrido;
Cando peregrinára, 
Po-lo astro mesquiño.

Raza escura galáica,
De rústicos instintos;
Que injusta sacríficas,
Os teus millores fillos;
Madrasta desleírada,
De desígnios cativos;
Progénie ignava e inculta,
Q' aborréces teus ínclitos;
Da polvorosa gleba,
Povo tan so engreido;
E ás cousas incrinado,
Dos escuros sentidos;

[p. 201]

Ay de tí, dura raza,
De proceder esquivo;
Ay de tí, que así tratas,
Teus profetas divínos...!
A quen tí, nécia, debes,
Sair d' oscuro olvido,
   Dura raza, senon á estes videntes,
Nobres e peregrinos?

[p. 203]

               ⁂

  Non somente do promo asoviante,
O home he interfecto;
  Nin somente do arco caribe,
O dardo gemendo
Arriba, e o curare
Derrama no peito.

  Cantas veces dos homes aléves,
No trato non recto,
As risas cuidando,
Presentes ingénuos;
  Unha dobre palabra ceibada,
Con pérfido intento,
Nos pasa de súbito,
Cal folla de ferro,
Que fora temprada,
Nas augas do inferno!

[p. 205]

               ⁂

Com' aquel qua já fora,
Espanto de Oriente;
De quen Sion ruinosa,
Parece q' inda teme;
Présago do terrible,
Escuro soño leve;
Q' andivéra espantando,
Mesmo as aves agrestes,
En bruto convertido,
Pacendo ó campo verde;
E dixéran os montes:
  Hé este aquel luceiro refulgente?

   Tal do meu triste estado,
De noncuranza célebre;
Ó vérme roto, escuro,
Por glorïosa frebe,
Estantío, insensibre,
Como penedo ingente,

[p. 206]

Cal solitario facho,
Cal baixo de Camelle;
Do meu caso espantadas,
Escramáran as gentes:
  ?Uns ousados e nobres pensamentos,
Canto poidéran n' este!

[p. 207]

               ⁂

   Topánome medio morto,
Con unha crua ferida,
  No esquerdo costado, mortal e profunda,
Pr' onde inda o folgo respira.

   Preguntáranm' os pasantes,
Q' iban pl' a deserta vía;
Preguntáranme quen fóra,
O crudo que me feríra.

   Eu contestéi sin alento,
Como quen lle foge a vida:
   ?Señores, quen me matóu,
Fui unha fror de Muías.

   ?Stá tolo, se dixéno,
Este prob' home delira;
As frores teñen puñales,
Pra poder tirál-a vida?

[p. 208]

E deixánome alí sóo,
Na miña triste agonía.

   ?Civiles, non' a prendádes,
Porque estonces perdo a vida;
Se prendédes esa fror,
Cortades á vida miña;
Para as vosas duras cordas,
Ten as lindas mans muy finas;
  Q' a doce e garrida q' a morte me déra,
He causa da miña vida!

[p. 209]

               ⁂

   Soñando está o bardo,
C' un vago soñar;
A veira do facho,
Que vértigo dá;
Que s' ergue sublime,
Por cima do mar;
E os baixos contempra,
Que rompendo están.

E vénll' a memoria,
Con mágico afan,
  A brancura das faldras garridas,
Da doce Rentar...

E triste e pensoso,
Suspira quezáis...

[p. 211]

               ⁂

Cando sóo me miráno,
Absorto, indiferente,
Coma quen non se cuide,
Do q' a todos empece;
Distraido, estantío,
Coma do mundo ausente;
Mais, en cousas pensando,
Fermosas e non leves;
  E buscar coma onágro salvage,
Os parages agrestes;

?Probe!, decían pasando,
As hipócritas gentes;
Nacéra vagamundo,
Perdio á luz da mente:
Certo a nai magoada,
Compadecérse debe,
Que nas suas illárgas,
Trougo un fillo com' este:
  ¡Millor fora que morto nacéra,
Que non que fóra imbécil!

[p. 213]

               ⁂

   Silvasmouras, silvasmouras,
Que nas fondas correduiras,
Star soés de Bergantiños,
Dependuradas e escuras:
Non me mirés con espanto,
Nin vos fagádes preguntas;
O combate fora rudo,
Fóran as tristezas muitas:
  Non fóran deshonras, non fóran opróbios,
Fóran cousas da ventura.

   Se já non me conocédes,
Certo non vos poño culpa;
Os camiños fono longos,
A tormenta fóra crua, 
As esperanzas non certas,
E as decepcions seguras;
Os insómnios fono grandes,
Homérica e fera a luita:
  Non son vagamundo, non son un bandido,
Fóran cousas da ventura.

[p. 214]

   Non vos espantés se teño,
Alba a cor, a frente escura,
Longa a barba e non cuidada,
Cal quen de sí non se cuida;
Non fugíra d' un presidio,
Cadéa infamante e dura;
Non' stóu tolo, non' stóu tolo, 
Nin son ladron, q' a espesura
Auda buscando dos bosques,
E esquividade segura;
  Non son vagamundo, non son un bandido,
Fóran cousas da ventura.

   Pasárase o tempo ledo,
Das infantiles dozuras,
Cando juntos nos criámos,
Nas nativas correduiras:
Non me mirés con espanto,
Nin vos fagádes preguntas;
Fóran muitos os traballos,
Fóran as tristezas muitas;
A escoria do duro ferro,
Sai do lume fea e escura:
  Non fóran deshonras, non fóran opróbios,
Fóran cousas da ventura.

   Silvasmouras, silvasmouras;
Da grande ruïna escura,
Certo non vos estrañédes,
Nin vos fagádes preguntas:
Non preguntés por qué causa,
O fero mar desfigura,

[p. 215]

Co eterno e duro combate,
De Nariga a ruda punta:
  Non son vagamundo, non son un bandido,
Fóran cousas da ventura.

[p. 217]

               ⁂

Das africanas
Prayas veciñas,
Como costuman,
As peregrinas,
Ó lar amado,
Virán un dia.

Verán a casa,
Tan doce e íntima,
Ó pé dos pinos,
Escurecida;
  E morándoa, unhas gentes estrañas,
Hirtas e esquivas.

Mais logo erguendo,
Seu voxo axiña,
Darán mil rápidas,
Voltas compridas;
  E emprenderán con púngidas lembranzas,
Triste partida.

[p. 219]

               ⁂

As mofas bafúas,
Os odios minguados;
  E do sátiro as focas sonrisas,
Perecerán;

Mais ós viriles
Rítmos ousados,
  Que ceibáran as cordas de ferro,
Non morrerán!

[p. 221]

               ⁂

   Pol-o alto cantando,
O sonoroso vái;
Coa aguillada ó lombo,
E garboso ademan;
Tardío conducindo,
En nuite de luar,
Grave o carro de táboas,
Anteposto quezáis;
E cal quen non se cuide,
Q' o poidan escuitar;
Por cousas que n' esprica,
D' un suïdoso afan,
Mil pungentes recordos,
Se prace en espallar;
Mil vagas suïdades,
Ceiband' os ecos vai;
  E da pequena pátria a servidume,
Parece recordar...

[p. 222]

Ó pé do noto castro,
Ben os mira ó pasar;
Q' en masa escura e infórme,
Ajuntados están;
E na nativa costa,
Os escuita fungar:
Parécelle que soan,
Intrépido compás, 
Cuida que do combate,
Murmuran o siñal;
En escadron formados,
Cal gente de Breogán,
  En falange de ferro ben tecida,
Que s' aprest' a luitar.

[p. 223]

               ⁂

Da ruda pendente,
Soantes e altivos;
  Eu ben sei o que dín vosos vagos,
Monótonos rítmos. 

Os vosos agudos,
Arpados arumes,
  D' un poema as ardentes estrófas,
Parece que zumben.

Cal récios acentos,
D' escura sibila;
  De pasados, futuros destinos,
A alma adiviña.

Asi como cousas,
Da boa Zernagóra;
  Dos apróbios da serva Mesénia,
Dos párias e ilotas.

[p. 224]

Dos servos da gléba, 
Dos povos ignáros;
De nobres vinganzas,
Do rudo Espartaco;
  Da fatal servidume da terra,
Dos eidos escravos!


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


&lt;center&gt;'''E R R A T A S'''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;


{| align=center
|-
| &lt;u&gt;&amp;nbsp;PÁGINA&amp;nbsp;&lt;/u&gt; || &lt;u&gt;&amp;nbsp;VERSO&amp;nbsp;&lt;/u&gt; || &lt;center&gt;&lt;u&gt;&amp;nbsp; &amp;nbsp; DICE &amp;nbsp; &amp;nbsp;&lt;/u&gt;&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;&lt;u&gt;&amp;nbsp; &amp;nbsp; LÉASE &amp;nbsp; &amp;nbsp;&lt;/u&gt;&lt;/center&gt;
|-
| &lt;center&gt;12&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;2&lt;/center&gt; || ''Valeroso'' || ''valeroso''
|-
| &lt;center&gt;12&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;10&lt;/center&gt;|| propósitos || propósitos;
|-
| &lt;center&gt;12&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;12&lt;/center&gt;|| ''Valeroso'' || ''valeroso''
|-
| &lt;center&gt;13&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;14&lt;/center&gt;|| ''de paso:'' || ''de paso.''
|-
| &lt;center&gt;16&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;1&lt;/center&gt;|| Que || Quen
|-
| &lt;center&gt;20&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;1&lt;/center&gt;|| E caíra || E caéra
|-
| &lt;center&gt;31&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;3&lt;/center&gt;|| Doee || Doce
|-
| &lt;center&gt;32&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;17&lt;/center&gt;|| Aquel || Aquel'
|-
| &lt;center&gt;50&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;8&lt;/center&gt;|| ?Pol-a || Pol-a
|-
| &lt;center&gt;67&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;12&lt;/center&gt;|| terras || tenras
|-
| &lt;center&gt;75&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;18&lt;/center&gt;|| ''Finian,'' || ''Finian.''
|-
| &lt;center&gt;112&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;8&lt;/center&gt;|| sello. || sello,
|-
| &lt;center&gt;161&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;5&lt;/center&gt;|| Eó || E ó
|-
| &lt;center&gt;214&lt;/center&gt; || &lt;center&gt;9&lt;/center&gt; || Auda || Anda
|}


{{Wikipedia}}
{{DP-AUTOR-80}}
[[Categoría:GL-Q]]
[[Categoría:Eduardo Pondal]]
[[Categoría:1886]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>6ht4dzuopjn40yzmm57ynsfmitjwizm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1869</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4971</id>
    <revision>
      <id>19009</id>
      <parentid>18996</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:MAGHOI|MAGHOI]]</comment>
      <origin>17255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34071" sha1="hdvqi0tsbbjwz378if4izwz4t1lq267" xml:space="preserve">{{Documentos históricos}}

&lt;div style=&quot;border: 2px solid #A7D7F9; background-color: #F1FAFF; padding: 2ex; text-align: center; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 150%;&quot;&gt;&lt;big&gt;'''[[w:gl:Constitución española de 1869|CONSTITUCIÓN DA NACIÓN ESPAÑOLA]]'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;


&lt;div style=&quot;font-size: 110%;&quot;&gt;'''promulgada o día 6 de xuño de 1869'''&lt;/div&gt;


[[Ficheiro:Escudo del Gobierno Provisional y la Primera República Española.svg|center|200px]]&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div class=&quot;prose&quot;&gt;
{{Inicial|[[Ficheiro:InicialA.svg|40px|alt=A]]}} Nación española, e no seu nome as Cortes Constituíntes elixidas por sufraxio universal, desexando afianzar a xustiza, a liberdade e a seguridade, e prover ao ben de cantos vivan en España, decretan e sancionan a seguinte

&lt;center&gt;C O N S T I T U C I Ó N&lt;/center&gt;


== Título I - Dos españois e os seus dereitos ==
'''Artigo 1.'''

Son españois:
# Tódalas persoas nadas en territorio español.
# Os fillos de pai ou nai españois, aínda que nacesen fóra de España.
# Os estranxeiros que obtivesen carta de natureza.
# Os que, sen ela, gañasen veciñanza en calquera pobo do territorio español.
A calidade de español adquírese, consérvase e pérdese con arranxo ao que determinen as leis.

'''Artigo 2.'''

Ningún español nin estranxeiro poderá ser detido nin preso senón por causa de delito.

'''Artigo 3.'''

Todo detido será posto en liberdade ou entregado a a Autoridade xudicial dentro das vinte e catro horas seguintes ao acto da detención.

Toda detención deixarase sen efecto ou elevará a prisión dentro das setenta e dúas horas de ser entregado o detido ao xuíz competente.

A providencia que se ditar, notificarase ao interesado dentro do mesmo prazo. 

'''Artigo 4.'''

Ningún español poderá ser preso senón en virtude de mandamento de xuíz competente. O auto polo cal se ditou o mandamento, ratificarase ou reporá, ouvido o presunto reo, dentro das setenta e dúas horas seguintes ao acto da prisión.

'''Artigo 5.'''

Ninguén poderá entrar no domicilio dun español, ou estranxeiro residente en España, sen o seu consentimento, agás nos casos urxentes de incendio, inundación ou outro perigo análogo, ou de agresión ilexítima procedente de dentro, ou para auxiliar a persoa que desde alí pida socorro.

Fóra destes casos, a entrada no domicilio dun español, ou estranxeiro residente en España, e o rexistro dos seus papeis ou efectos, só poderán decretarse polo Xuíz competente e executarse de día.

O rexistro de papeis e efectos terá sempre lugar a presenza do interesado ou dun individuo da súa familia, e, na súa falta, de dúas testemuñas veciñas do mesmo pobo.

Con todo, cando un delincuente, achado ''in fraganti'' e perseguido pola Autoridade ou os seus axentes, se refuxiar no seu domicilio, poderán estes penetrar nel, só para o acto da aprehensión. Se se refuxiar en domicilio alleo, procederá requirimento ao dono deste.

'''Artigo 6.'''

Ningún español poderá ser compelido a mudar de domicilio ou de residencia senón en virtude de sentenza executoria.

'''Artigo 7.'''

En ningún caso poderá deterse nin abrirse pola Autoridade gubernativa a correspondencia confiada ao correo, nin tampouco deterse a telegráfica.

Pero en virtude de auto de xuíz competente poderán deterse unha e outra correspondencia, e tamén abrirse en presenza do procesado a que se lle dirixa por correo.

'''Artigo 8.'''

Todo auto de prisión, de rexistro de morada, ou de detención da correspondencia escrita ou telegráfica, será motivado.

Cando o auto careza deste requisito, ou cando os motivos en que se fundou declárense en xuízo ilexítimo ou notoriamente insuficientes, a persoa que houber sido presa, ou cuxa prisión non se ratifique dentro do prazo sinalado no art. 4º, ou cuxo domicilio houber sido violado, ou cuxa correspondencia houber sido detida, terá dereito a reclamar do xuíz que ditase o auto unha indemnización proporcionada ao dano causado, pero nunca inferior a 500 pesetas. 

Os axentes da Autoridade pública estarán así mesmo suxeitos á indemnización que regule o xuíz, cando reciban en prisión a calquera persoa sen mandamento en que se insira o auto motivado, ou cando a reteñan sen que devandito auto fose ratificado dentro do termo legal.

'''Artigo 9.'''

A Autoridade gubernativa que infrinxa o prescrito nos artigos 2º, 3º, 4º e 5º, incorrerá segundo os casos, en delito de detención arbitraria ou de violación de morada, e quedará ademais suxeita á indemnización prescrita no parágrafo segundo do artigo anterior.

'''Artigo 10.'''

Terá así mesmo dereito a indemnización regulada polo xuíz, todo detido que dentro do termo sinalado no art. 3º non fose entregado á Autoridade xudicial.

Se o xuíz, dentro do termo prescrito no devandito artigo, non elevar a prisión a detención, estará obrigado para co detido á indemnización que establece o art. 8º.

'''Artigo 11'''.

Ningún español poderá ser procesado nin sentenciado senón polo xuíz ou tribunal a quen, en virtude de leis anteriores ao delito, competa o coñecemento, e na forma que estas prescriban.

Non poderán crearse tribunais extraordinarios nin comisións especiais para coñecer de ningún delito.

'''Artigo 12.'''

Toda persoa detida ou presa sen as formalidades legais, ou fóra dos casos previstos nesta Constitución, será posta en liberdade a petición súa ou de calquera español.

A lei determinará a forma de proceder sumariamente neste caso, así como as penas persoais e pecuniarias en que haxa de incorrer o que ordenar, executar ou fixer executar a detención ou prisión legal.

'''Artigo 13.'''

Ninguén poderá ser privado temporal ou perpetuamente dos seus bens e dereitos, nin turbado na posesión deles, senón en virtude de sentenza xudicial.

Os funcionarios públicos que baixo calquera pretexto infrinxan esta prescrición serán persoalmente responsables do dano causado.

Quedan exceptuados dela os casos de incendio ou de inundación ou outros urxentes análogos, en que pola ocupación háxase de escusar un perigo ao propietario ou posuídor, ou evitar ou atenuar o mal que se temer ou houber sobrevindo. 

'''Artigo 14.'''

Ninguén poderá ser expropiado dos seus bens senón por causa de utilidade común e en virtude de mandamento xudicial, que non se executará sen previa indemnización regulada polo xuíz con intervención do interesado.

'''Artigo 15.'''

Ninguén está obrigado a pagar contribución que non fose votada polas Cortes, ou polas Corporacións populares legalmente autorizadas para impola, e cuxa cobranza non se faga na forma prescrita pola lei.

Todo funcionario público que tente esixir ou esixa o pago dunha contribución sen os requisitos prescritos neste artigo, incorrerá no delito de exacción ilegal.

'''Artigo 16.'''

Ningún español que se ache no pleno goce dos seus dereitos civís poderá ser privado do dereito de votar nas eleccións de Senadores, Deputados a Cortes, Deputados provinciais e Concelleiros.

'''Artigo 17.'''

Tampouco poderá ser privado ningún español:
* Do dereito de emitir libremente as súas ideas e opinións, xa de palabra, xa por escrito, valéndose da imprenta ou doutro procedemento semellante.
* Do dereito de se reunir pacificamente.
* Do dereito de se asociar para todos os fins da vida humana que non sexan contrarios á moral pública.

E, por último, do dereito de dirixir peticións individual ou colectivamente ás Cortes, ao Rei e ás Autoridades.

'''Artigo 18.'''

Toda reunión pública estará suxeita ás disposicións xerais de policía. As reunións ao aire libre e as manifestacións políticas só poderán celebrarse de día.

'''Artigo 19.'''

A toda Asociación cuxos individuos delinquiren polos medios que a mesma lles proporcione, poderá impórselles a pena de disolución.

A autoridade gubernativa poderá suspender a Asociación que delinca, sometendo ''incontinenti'' aos reos ao Xuíz competente. 

Toda Asociación cuxo obxecto ou cuxos medios comprometan a seguridade do Estado poderá ser disolta por unha lei.

'''Artigo 20.'''

O dereito de petición non poderá exercerse colectivamente por ningunha clase de forza armada. Tampouco poderán exercelo individualmente os que formen parte dunha forza armada, senón

con arranxo ás leis do seu instituto, en canto teña relación con este.

'''Artigo 21.'''

A Nación obrígase a manter o culto e os ministros da relixión católica.

O exercicio público ou privado de calquera outro culto queda garantido a tódolos estranxeiros residentes en España, sen máis limitacións que as regras universais de a moral e do dereito.

Se algúns españois profesaren outra relixión que a católica, é aplicable aos mesmos todo o disposto no parágrafo anterior.

'''Artigo 22.'''

Non se establecerá nin polas leis, nin polas Autoridades, disposición algunha preventiva que se refira ao exercicio dos dereitos definidos neste título. Tampouco poderán establecerse a censura, o depósito nin o editor responsable para os xornais.

'''Artigo 23.'''

Os delictos que se cometan con ocasión do exercicio dos dereitos consignados neste título, serán penados polos tribunais con arranxo ás leis comúns.

'''Artigo 24.'''

Todo español poderá fundar e manter establecementos de instrución ou de educación, sen previa licenza, salva a inspección da Autoridade competente por razóns de hixiene e moralidade.

'''Artigo 25.'''

Todo estranxeiro poderá establecerse libremente en territorio español, exercer nel a súa industria, ou dedicarse a calquera profesión para cuxo desempeño non esixan as leis títulos de aptitude expedidos polas Autoridades españolas.

'''Artigo 26.'''

A ningún español que estea no pleno goce dos seus dereitos civís poderá impedirse saír libremente do territorio, nin trasladar a súa residencia e haberes a país estranxeiro, salvas as obrigacións de contribuír ao servizo militar ou ao mantemento das cargas públicas. 

'''Artigo 27.'''

Tódolos españois son admisibles aos empregos e cargos públicos segundo o seu mérito e capacidade.

A obtención e o desempeño destes empregos e cargos, así como a adquisición e o exercicio de os dereitos civís e políticos, son independentes da relixión que profesen os españois.

O estranxeiro que non estiver naturalizado non poderá exercer en España cargo algún que teña anexa autoridade ou xurisdición.

'''Artigo 28.'''

Todo español está obrigado a defender a Patria coas armas cando sexa chamado pola lei, e a contribuír aos gastos do Estado en proporción das súas haberes.

'''Artigo 29.'''

A enumeración dos dereitos consignados neste título non implica a prohibición de calquera outro non consignado expresamente.

'''Artigo 30.'''

Non será necesaria a previa autorización para procesar ante os tribunais ordinarios aos funcionarios públicos, calquera que sexa o delito que cometeren.

O mandato do superior non eximirá de responsabilidade nos casos de infracción manifesta, clara e terminante dunha prescrición constitucional. Nos demais, só eximirá aos axentes que non exerzan autoridade.

'''Artigo 31.'''

As garantías consignadas nos artigos 2º, 5º e 6º, e parágrafos 1º, 2º e 3º. do 17, non poderán suspenderse en toda a Monarquía nin en parte dela, senón temporalmente e por medio dunha lei, cando así o esixa a seguridade do Estado en circunstancias extraordinarias.

Promulgada aquela, o territorio no que se aplicar rexerase, durante a suspensión, pola lei de Orde pública establecida de antemán.

Pero nin nunha nin noutra lei poderanse suspender máis garantías que as consignadas no primeiro parágrafo deste artigo, nin autorizar ao Goberno para estrañar do Reino, nin deportar aos españois, nin para desterralos a distancia de máis de 250 quilómetros do seu domicilio.

En ningún caso os Xefes militares ou civís poderán establecer outra pena que a prescrita previamente pola lei.

== Título II - Dos poderes públicos. ==
'''Artigo 32.'''

A soberanía reside esencialmente na Nación, da cal emanan todos os poderes.

'''Artigo 33.'''

A forma de goberno da Nación Española é a Monarquía.

'''Artigo 34.'''

A potestade de facer as leis reside nas Cortes. El-Rei sanciona e promulga as leis.

'''Artigo 35.'''

O Poder executivo reside en El-Rei, que o exerce por medio dos seus Ministros.

'''Artigo 36.'''

Os Tribunais exercen o poder xudicial.

'''Artigo 37'''.

A xestión dos intereses peculiares dos pobos e das provincias corresponde respectivamente aos Concellos e Deputacións provinciais, con arranxo ás leis.

== Título III - Do poder lexislativo. ==
'''Artigo 38.'''

As Cortes componse de dous Corpos Colexisladores, a saber: Senado e Congreso. Ámbolos dous Corpos son iguais en facultades, agás nos casos previstos na Constitución.

'''Artigo 39.'''

O Congreso renovarase totalmente cada tres anos. O Senado renovarase por cuartas partes cada tres anos.

'''Artigo 40.'''

Os Senadores e Deputados representarán a toda a Nación, e non exclusivamente aos electores que os nomearen.

'''Artigo 41.'''

Ningún Senador nin Deputado poderá admitir dos seus electores mandato imperativo algún. 

=== Sección primeira. Da celebración e facultades das Cortes. ===
'''Artigo 42.'''

As Cortes reúnense todos os anos.

Corresponde a El.-Rei convocalas, suspender e pechar as súas sesións, e disolver un dos Corpos Colegisladores, ou ambos á vez.

'''Artigo 43.'''

As Cortes estarán reunidas ao menos catro meses cada ano, sen incluír neste tempo o que se invista na súa constitución. El-Rei convocaraas, como moi tarde, para o día 1º de febreiro.

'''Artigo 44'''.

As Cortes reuniranse necesariamente logo que vacare a Coroa ou que o Rei se imposibilitar de calquera modo para o goberno do Estado.

'''Artigo 45.'''

Cada un dos Corpos Colegisladores terá as facultades seguintes:
# Formar o respectivo Regulamento para o seu goberno interior.
# Examinar a legalidade das eleccións e a aptitude legal dos individuos que o compoñan; e
# Nomear, ao se constituír, o seu Presidente, Vicepresidentes e Secretarios.
Mentres o Congreso non sexa disolto, o seu Presidente, Vicepresidentes e Secretarios, continuarán exercendo os seus cargos durante as tres lexislaturas.

O Presidente, Vicepresidentes e Secretarios do Senado renovaranse sempre que haxa elección xeral dos devanditos cargos no Congreso.

'''Artigo 46'''.

Non poderá estar reunido un dos Corpos Colexisladores sen que o estea tamén o outro, agás no caso en que o Senado se constitúa en Tribunal.

'''Artigo 47.'''

Os Corpos Colexisladores non poden deliberar xuntos, nin en presenza de El-Rei.

'''Artigo 48.'''

As sesións do Senado e as do Congreso serán públicas, agás nos casos que necesariamente esixan reserva. 

'''Artigo 49.'''

Ningún proxecto poderá chegar a ser lei sen que antes sexa votado nos dous Corpos Colexisladores.

Se non houber absoluta conformidade entre ambos, procederase con arranxo á lei que fixa as súas relacións.

'''Artigo 50.'''

Os proxectos de lei sobre contribucións, crédito público e forza militar presentaranse ao Congreso antes que ao Senado; e se este fixer neles algunha alteración que aquel non admita, prevalecerá a resolución do Congreso.

'''Artigo 51.'''

As resolucións das Cortes tomaranse a pluralidade de votos.

Para votar as leis requírese en cada un dos Corpos Colexisladores a presenza da metade máis un do número total dos individuos que teñan aprobadas as súas actas.

'''Artigo 52.'''

Ningún proxecto de lei pode aprobarse polas Cortes senón despois de ser votado, artigo por artigo, en cada un dos Corpos Colexisladores.

Exceptuándose os Códigos ou leis que pola súa moita extensión non se presten á discusión por artigos; pero, aínda neste caso, os respectivos proxectos someteranse íntegros ás Cortes.

'''Artigo 53.'''

Ambos os Corpos Colexisladores teñen dereito de censura, e cada un dos seus individuos o de interpelación.

'''Artigo 54.'''

A iniciativa das leis corresponde a El-Rei e a cada un dos Corpos Colexisladores.

'''Artigo 55.'''

Non se poderán presentar en persoa, individual nin colectivamente, peticións ás Cortes. Tampouco poderán celebrarse, cando as Cortes estean abertas, reunións ao aire libre nos arredores do Palacio de ningún dos Corpos Colexisladores.

'''Artigo 56.'''

Os Senadores e os Deputados non poderán ser procesados nin detidos cando estean abertas as Cortes, sen permiso do respectivo Corpo Colexislador, a non ser achados ''in fraganti.'' Así neste caso, como no de ser procesados ou arrestados mentres estiveren pechadas as Cortes, darase conta ao Corpo a que pertenzan, tan logo como se reúna.

Cando houber ditada sentenza contra un Senador ou Deputado en proceso seguido sen o permiso a que se refire o parágrafo anterior, a sentenza non se poderá levar a efecto ata que autorice a súa execución o Corpo ao que pertenza o procesado.

'''Artigo 57.'''

Os Senadores e Deputados son inviolábeis polas opinións e votos que emitan no exercicio do seu cargo.

'''Artigo 58.'''

Ademais da potestade lexislativa, corresponde ás Cortes:
# Recibir a El-Rei, ao sucesor inmediato da Coroa e á Rexencia o xuramento de gardar a Constitución e as leis.
# Resolver calquera dubida de feito ou de dereito que ocorra en orde á sucesión da Coroa.
# Elixir a Rexencia do Reino e nomear o titor de El-Rei menor cando o prevén a Constitución.
# Facer efectiva a responsabilidade dos Ministros; e 
# Nomear e separar libremente os Ministros do Tribunal de Contas do Reino, sen que o nomeamento poida recaer en ningún Senador nin Deputado.
'''Artigo 59.'''

O Senador ou Deputado que acepte do Goberno ou da Casa Real pensión, emprego, comisión con soldo, honras ou condecoracións, entenderase que renuncia ao seu cargo.

Exceptúase desta disposición o emprego de Ministro da Coroa.

=== Sección segunda. Do Senado. ===
'''Artigo 60.'''

Os Senadores elixiranse por provincias.

Para o efecto, cada distrito municipal elixirá por sufraxio universal un número de compromisarios igual á sexta parte do de Concelleiros que deban compor o seu Concello. 

Os distritos municipais onde o número de Concelleiros non chegue a seis, elixirán, con todo, un compromisario.

Os compromisarios así elixidos asociaranse a a Deputación provincial respectiva, constituíndo con ela a Xunta electoral.

Cada unha destas Xuntas elixirá, a pluralidade absoluta de votos, catro Senadores.

'''Artigo 61.'''

Calquera que sexa en diante a división territorial, nunca se alterará o número total de Senadores que, con arranxo ao prescrito nesta Constitución, resulta da demarcación actual de provincias.

'''Artigo 62.'''

Para ser elixido Senador necesítase:
# Ser español.
# Ter corenta anos de idade.
# Gozar de todos os dereitos civís. E
# Reunir algunhas das seguintes condicións
#* Ser ou ser Presidente do Congreso.
#* Deputado electo en tres eleccións xerais, ou unha vez para Cortes Constituíntes.
#* Ministro da Coroa.
#* Presidente do Consello de Estado, dos Tribunais Supremos, do Consello Supremo da Guerra e do Tribunal de Contas do Reino.
#* Capitán xeral de Exército ou Almirante.
#* Tenente xeral ou Vicealmirante.
#* Embaixador.
#* Conselleiro de Estado.
#* Maxistrado dos Tribunais Supremos, individuo do Consello Supremo da Guerra e do Almirantazgo, Ministro do Tribunal de Contas do Reino ou Ministro plenipotenciario durante dous anos
#* Arcebispo ou Bispo.
#* Reitor de Universidade da Clase de Catedráticos.
#* Catedrático de termo, con dous anos de exercicio.
#* Presidente ou Director das Academias Española, da Historia, de Nobres Artes, de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais, de Ciencias Morais e Políticas, e de Ciencias Médicas.
#* Inspector xeral dos Corpos de enxeñeiros civís.
#* Deputado provincial catro veces.
#* Alcalde dúas veces en pobos de máis de 30.000 almas.
'''Artigo 63.'''

Serán ademais elegibles os 50 maiores contribuíntes por contribución territorial, e os 20 maiores por subsidio industrial e comercial, de cada provincia.

'''Artigo 64.'''

O Senado renovarase por cuartas partes, con arranxo á Lei Electoral, cada vez que se fagan eleccións xerais de Deputados.

A renovación será total cando o Rei disolva o Senado.

=== Sección terceira. Do Congreso. ===
'''Artigo 65.'''

O Congreso comporase dun Deputado polo menos por cada 40.000 almas de poboación, elixido con arranxo á lei Electoral.

'''Artigo 66.'''

Para ser Deputado requírese ser español, maior de idade, e gozar de todos os dereitos civís.

== Título IV - De El-Rei ==
'''Artigo 67.'''

A persoa de El-Rei é inviolable, e non está suxeita a responsabilidade. Son responsables os Ministros.

'''Artigo 68.'''

El-Rei nomea e separa libremente aos seus Ministros. 

'''Artigo 69.'''

A potestade de facer executar as leis reside en El-Rei, e a súa autoridade de estende a todo canto conduce á conservación da orde pública no interior e á seguridade do Estado no exterior, conforme á Constitución e ás leis.

'''Artigo 70.'''

El-Rei dispón das forzas de mar e terra, declara a guerra, e fai e ratifica a paz; dando despois conta documentada ás Cortes.

'''Artigo 71.'''

Unha soa vez en cada lexislatura poderá El-Rei suspender as Cortes sen o consentimento destas. En todo caso, as Cortes non poderán deixar de estar reunidas o tempo sinalado no art. 43.

'''Artigo 72.'''

No caso de disolución dun ou de ámbolos dous Corpos Colexisladores, o Real decreto conterá necesariamente a convocatoria das Cortes para dentro de tres meses.

'''Artigo 73.'''

Ademais das facultades necesarias para a execución das leis, corresponde a El-Rei:
# Coidar da acuñación da moeda, na que se porá o seu busto e nome.
# Conferir os empregos civís e militares con arranxo ás leis.
# Conceder en igual forma honras e distincións.
# Dirixir as relacións diplomáticas e comerciais coas demais potencias.
# Coidar de que en todo o Reino adminístrese pronta e cumprida xustiza; e
# Indultar aos delincuentes, con arranxo ás leis, salvo o disposto relativamente aos Ministros.
'''Artigo 74.'''

El-Rei necesita estar autorizado por unha lei especial:
# Para enaxenar, ceder ou permutar calquera parte do territorio español.
# Para incorporar calquera outro territorio ao territorio español.
# Para admitir tropas estranxeiras no Reino. 
# Para ratificar os tratados de alianza ofensiva, os especiais de comercio, os que estipulen dar subsidios a unha potencia estranxeira, e todos aqueles que poidan obrigar individualmente aos españois. En ningún caso os artigos secretos dun tratado poderán derrogar os públicos. 
# Para conceder amnistías e indultos xerais.
# Para contraer matrimonio e para permitir que o contraian as persoas que sexan súbditos seus e teñan dereito a suceder na Coroa, segundo a Constitución; e
# Para abdicar a Coroa.
'''Artigo 75.'''

Ao Rei corresponde a facultade de facer regulamentos para o cumprimento e aplicación das leis, previos os requisitos que as mesmas sinalen.

'''Artigo 76.'''

A dotación do Rei fixarase ao principio de cada reinado.

== Título V - Da sucesión á Coroa e da Rexencia do Reino ==
'''Artigo 77.'''

A autoridade Real será hereditaria.

A sucesión no Trono seguirá a orde regular de primogenitura e representación, sendo preferida sempre a liña anterior ás posteriores; na mesma liña, o grao máis próximo ao máis remoto; no mesmo grao, o home á femia, e no mesmo sexo, a persoa de máis idade á de menos.

'''Artigo 78.'''

Se chegar a extinguirse a dinastía que sexa chamada á posesión da Coroa, as Cortes farán novos chamamentos, como máis conveña á Nación.

'''Artigo 79.'''

Cando falecer o Rei, o novo Rei xurará gardar e facer gardar a Constitución e as Leis, do mesmo xeito e nos mesmos termos que as Cortes decreten para o primeiro que ocupe o Trono conforme á Constitución.

Igual xuramento prestará o Príncipe de Asturias cando cumpra dez e oito anos. 

'''Artigo 80.'''

As Cortes excluirán da sucesión a aquelas persoas que sexan incapaces para gobernar ou fixesen cousa por que merezan perder o dereito á Coroa.

'''Artigo 81.'''

Cando reine unha femia, o seu marido non terá parte ningunha no goberno do Reino.

'''Artigo 82.'''

O Rei é maior de idade ao dez e oito anos.

'''Artigo 83.'''

Cando o Rei se imposibilitar para exercer a súa autoridade, e a imposibilidade for recoñecida polas Cortes, ou vacare a Coroa sendo de menor idade o inmediato sucesor, nomearán as Cortes para gobernar o Reino unha Regencia composta dunha, tres ou cinco persoas.

'''Artigo 84.'''

Ata que as Cortes nomeen a Regencia, será gobernado o Reino provisionalmente polo pai, ou, na súa falta, pola nai do Rei, e en defecto de ambos, polo Consello de Ministros.

'''Artigo 85.'''

A Regencia exercerá toda a autoridade do Rei, en cuxo nomee publicaranse os actos do Goberno.

Durante a Regencia non pode facerse variación algunha na Constitución.

'''Artigo 86.'''

Será titor do Rei menor o que lle nomeei no seu testamento o Rei defunto. Se este non lle nomeei, recaerá a tutela no pai, e, na súa falta, na nai mentres permanezan viúvos.

A falta de titor testamentario ou lexítimo, nomearanlle as Cortes.

No primeiro e terceiro caso o titor ha de ser español de nacemento.

As Cortes terán respecto da tutela do Rei as mesmas facultades que lles concede o art. 80 en canto á sucesión á Coroa.

Os cargos de Rexente e de titor do Rei non poden estar reunidos senón no pai ou a nai.

== Título VI - Dos ministros ==
'''Artigo 87.'''

Todo o que o Rei mandar ou dispuxer no exercicio da súa autoridade, será asinado polo Ministro a quen corresponda. Ningún funcionario público dará cumprimento ao que careza deste requisito.

'''Artigo 88.'''

Non poderán asistir ás sesións das Cortes os Ministros que non pertenzan a un dos Corpos Colexisladores.

'''Artigo 89.'''

Os Ministros son responsables ante as Cortes dos delitos que cometan no exercicio das súas funcións.

Ao Congreso corresponde acusalos e ao Senado xulgalos.

As leis determinarán os casos de responsabilidade dos Ministros, as penas a que estean suxeitos e o modo de proceder contra eles.

'''Artigo 90.'''

Para que o Rei indulte aos Ministros condenados polo Senado, ha de preceder petición dun dos Corpos Colegisladores. 

== Título VII - Do poder xudicial ==
'''Artigo 91.'''

Aos Tribunais corresponde exclusivamente a potestade de aplicar as leis nos xuízos civís e criminais.

A xustiza adminístrase en nome do Rei.

Uns mesmos Códigos rexerán en toda a Monarquía, sen prexuízo das variacións que por particulares circunstancias determinen as leis.

Neles non se establecerá máis que un só foro para todos os españois nos xuízos comúns, civís e criminais.

'''Artigo 92.'''

Os Tribunais non aplicarán os regulamentos xerais, provinciais e locais senón en canto estean conformes coas leis.

'''Artigo 93.'''

Establecerase o xuízo por xurados para todos os delitos políticos, e para os comúns que determine a lei.

A lei determinará tamén as condicións necesarias para desempeñar o cargo de xurado.

'''Artigo 94.'''

O Rei nomea os Maxistrados e Xuíces a proposta do Consello de Estado e con arranxo á lei orgánica de Tribunais.

O ingreso na carreira xudicial será por oposición. Con todo, o Rei poderá nomear ata a cuarta parte de Maxistrados das Audiencias e do Tribunal Supremo sen suxeición ao disposto no parágrafo anterior, nin ás regras xerais da lei orgánica de Tribunais pero sempre con audiencia do Consello de Estado e dentro das categorías que para estes casos estableza a referida lei.

'''Artigo 95.'''

Os Maxistrados e Xuíces non poderán ser depostos senón por sentenza ejecutoria ou por Real decreto acordado en Consello de Ministros, previa consulta do Consello de Estado, e ao tenor do que se dispoña na mencionada lei orgánica. Tampouco poderán ser trasladados senón por Real decreto expedido cos mesmos trámites; pero poderán ser suspendidos por auto de Tribunal competente. 

'''Artigo 96.'''

Os Tribunais, baixo a súa responsabilidade, non darán posesión aos Maxistrados ou Xuíces que non houberen sido nomeados con arranxo á Constitución e ás leis.

'''Artigo 97.'''

Os ascensos na carreira xudicial faranse a consulta do Consello de Estado.

'''Artigo 98.'''

Os Xuíces son responsables persoalmente de toda infracción de lei que cometan, segundo o que determine a lei de responsabilidade xudicial.

Todo español poderá establecer acción pública contra os Xuíces ou Maxistrados polos delitos que cometeren no exercicio do seu cargo.

== Título VIII - Das Deputacións Provinciais e concellos. ==
'''Artigo 99.'''

A organización e atribucións das Deputacións provinciais e Concellos rexeranse polas súas respectivas leis.

Estas axustaranse aos principios seguintes:
# Goberno e dirección dos intereses peculiares da provincia ou do pobo polas respectivas Corporacións.
# Publicidade das sesións dunhas e outras dentro dos límites sinalados pola lei.
# Publicación dos orzamentos, contas e acordos importantes das mesmas.
# Intervención do Rei, e no seu caso das Cortes, para impedir que as Deputacións provinciais e os Concellos se extralimiten das súas atribucións en prexuízo dos intereses xerais e permanentes; e
# Determinación das súas facultades en materia de impostos a fin de que os provinciais e municipais non se achen nunca en oposición co sistema tributario do Estado. 

== Título IX - Das contribucións e da forza pública ==
'''Artigo 100.'''

O Goberno presentará todos os anos ás Cortes os orzamentos de gastos e de ingresos, expresando as alteracións que fixese nos do ano anterior.

Cando as Cortes se reúnan o 1º. de Febreiro, os orzamentos haberán de presentarse ao Congreso dentro do dez días seguintes á súa reunión.

'''Artigo 101.'''

O Goberno presentará, ao mesmo tempo que os orzamentos, o balance do último exercicio, con arranxo á lei.

'''Artigo 102.'''

Ningún pago poderá facerse senón con arranxo á lei de Orzamentos ou outra especial, e por orde do Ministro de Facenda, na forma e baixo a responsabilidade que as leis determinen.

'''Artigo 103.'''

O Goberno necesita estar autorizado por unha lei para dispor das propiedades do Estado e para tomar caudais a préstamo sobre o crédito da Nación.

'''Artigo 104.'''

A Débeda pública está baixo a salvaguardia da Nación.

Non se fará ningún empréstito sen que se voten ao mesmo tempo os recursos necesarios para pagar os seus intereses.

'''Artigo 105.'''

Todas as leis referentes a ingresos, gastos públicos ou crédito público consideraranse como parte do orzamento e publicaranse con este carácter.

'''Artigo 106.'''

As Cortes fixarán todos os anos, a proposta do Rei, as forzas militares de mar e terra. As leis que determinen estas forzas votaranse antes que a de Orzamentos.

'''Artigo 107.'''

Non pode existir en territorio español forza armada permanente que non estea autorizada por unha lei. 

== Título X - Das provincias de Ultramar ==
'''Artigo 108.'''

As Cortes Constituíntes reformarán o sistema actual de goberno das provincias de Ultramar, cando tomasen asento os Deputados de Cuba ou Porto Rico, para facer extensivos ás mesmas, coas modificacións que se creren necesarias, os dereitos consignados na Constitución.

'''Artigo 109.'''

O réxime por que se gobernan as provincias españolas situadas no Arquipélago filipino será reformado por unha lei.

== Título XI - Da reforma da Constitución ==
'''Artigo 110.'''

As Cortes, por si ou a proposta de El-Rei, poderán acordar a reforma da Constitución, sinalando para o efecto o artigo ou artigos que haxan de alterarse.

'''Artigo 111.'''

Feita esta declaración, El-Rei disolverá o Senado e o Congreso, e convocará novas Cortes, que se reunirán dentro do tres meses seguintes. Na convocatoria inserirase a resolución das Cortes de que fala o artigo anterior.

'''Artigo 112.'''

Os Corpos Colegisladores terán o carácter de Constituíntes tan só para deliberar acerca da reforma, continuando despois co de Cortes ordinarias.

Mentres as Cortes sexan Constituíntes, non poderá ser disolto ningún de os Corpos Colexisladores.

== DISPOSICIÓNS TRANSITORIAS ==
'''Artigo 1.'''

A lei que en virtude desta Constitución fágase para elixir a persoa de El-Rei e para resolver as cuestións a que esta elección der lugar, formará parte da Constitución. 

'''Artigo 2.'''

Ata que promulgada a lei orgánica de Tribunais, teñan cumprido efecto os artigos 94, 95, 96 e 97 da Constitución, o Poder executivo poderá ditar as disposicións conducentes á súa aplicación na parte que sexa posible.

PALACIO das Cortes en Madrid a 1º de xuño de 1869. Nicolás María Rivero, Deputado por Madrid, Presidente. Manuel de Chairo e Persi, Deputado pola circunscrición de Alcalá, Secretario. O Marqués de Sardoal, Deputado por Motril, Secretario. Julián Sánchez Ruano, Deputado por Salamanca, Secretario. Francisco Javier Carratalá, Deputado por Alacante, Secretario.

&lt;/div&gt;


[[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] &amp;nbsp; ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto na súa lingua orixinal en: [http://www.senado.es/web/wcm/idc/groups/public/@cta_senhis/documents/document/mdaw/mde2/~edisp/senpre_018545.pdf] ou  [http://www.congreso.es/docu/constituciones/1869/1869_cd.pdf &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;]''

==  Véxase tamén ==
{{wikipedia}}  
* [[Constitución española de 1812]]
* [[Estatuto Real de 1834]]
* [[Constitución española de 1837]]
* [[Constitución española de 1845]]
* [[Constitución española de 1876]]
* [[Constitución española de 1931]]
* [[Constitución española de 1978]]


{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Constitucións españolas]]
[[Categoría:1869]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]</text>
      <sha1>hdvqi0tsbbjwz378if4izwz4t1lq267</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1869</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4972</id>
    <revision>
      <id>17225</id>
      <timestamp>2018-01-22T22:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>17225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución española de 1876</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4973</id>
    <revision>
      <id>17264</id>
      <parentid>17260</parentid>
      <timestamp>2018-01-23T20:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28563" sha1="1e833zsqwrnouigw56wtgaa2zvrqhd9" xml:space="preserve">{{Documentos históricos}}

&lt;div style=&quot;border: 2px solid #A7D7F9; background-color: #F1FAFF; padding: 2ex; text-align: center; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 150%;&quot;&gt;&lt;big&gt;[[:w:Constitución española de 1876|'''Constitución Española]]&lt;br /&gt;de&lt;br /&gt;1876'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;


[[Ficheiro:Escudo de Carlos III de España Toisón y su Orden variante leones de gules.svg|center|200px]]&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;/div&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;br /&gt;

&lt;div class=&quot;prose&quot;&gt;
{{Inicial|[[Ficheiro:InicialD.svg|40px|alt=D]]}}on Afonso XII, pola graza de Deus Rei constitucional de España. A todos os que as presentes veren e entenderen, sabede: que en unión e de acordo coas Cortes do Reino actualmente reunidas, viñemos en decretar e sancionar a seguinte


&lt;center&gt;'''CONSTITUCIÓN DA MONARQUÍA ESPAÑOLA'''&lt;/center&gt;


== Título I. Dos españois e os seus dereitos ==
'''Artigo 1.'''

Son españois:
# As persoas nadas en territorio español.
# Os fillos de pai ou nai españois, aínda que nacesen fóra de España. 
# Os estranxeiros que obtivesen carta de natureza.
# Cuarto. Os que sen ela gañasen veciñanza en calquera pobo da Monarquía.
A calidade de español pérdese: por adquirir natureza en país estranxeiro e por admitir emprego doutro Goberno sen licenza de El-Rei.

'''Artigo 2.'''

Os estranxeiros poderán establecerse libremente en territorio español, exercer nel a súa industria ou dedicarse a calquera profesión para cuxo desempeño non esixan as leis títulos de aptitude expedidos polas autoridades españolas. Os que non estiveren naturalizados, non poderán exercer en España cargo algún que teña aneja autoridade ou xurisdición.

'''Artigo 3.'''

Todo español está obrigado a defender a Patria coas armas, cando sexa chamado pola lei, e a contribuír, en proporción das súas haberes, para os gastos do Estado, da provincia e do Municipio. Ninguén está obrigado a pagar contribución que non estea votada polas Cortes ou polas Corporacións legalmente autorizadas para impola.

'''Artigo 4.'''

Ningún español, nin estranxeiro, poderá ser detido senón nos casos e na forma que as leis prescriban. Todo detido será posto en liberdade ou entregado á autoridade xudicial dentro das vinte e catro horas seguintes ao acto da detención. Toda detención deixarase sen efecto ou elevará a prisión dentro do setenta e dúas horas de ser entregado o detido ao xuíz competente. A providencia que se ditar notificarase ao interesado dentro do mesmo prazo.

'''Artigo 5.'''

Ningún español poderá ser preso senón en virtude de mandamento de xuíz competente. O auto en que se ditou o mandamento ratificarase ou reporá, ouvido o presunto reo, dentro do setenta e dúas horas seguintes ao acto da prisión. Toda persoa detida ou presa sen as formalidades legais, ou fóra dos casos previstos na Constitución e as leis, será posta en liberdade a petición súa ou de calquera español. A lei determinará a forma de proceder sumariamente neste caso.

'''Artigo 6.'''

Ninguén poderá entrar no domicilio dun español, ou estranxeiro residente en España, sen o seu consentimento, excepto nos casos e na forma expresamente prevista nas leis. O rexistro de papeis e efectos verificarase sempre a presenza do interesado ou dun individuo da súa familia, e na súa falta, de dúas testemuñas veciñas do mesmo pobo.

'''Artigo 7.'''

Non poderá deterse nin abrirse pola autoridade gubernativa a correspondencia confiada ao correo.

'''Artigo 8.'''

Todo auto de prisión, de rexistro de morada ou de detención da correspondencia, será motivado.

'''Artigo 9.'''

Ningún español poderá ser compelido a mudar de domicilio ou residencia senón en virtude de mandato de autoridade competente, e nos casos previstos polas leis.

'''Artigo 10.'''

Non se imporá xamais a pena de confiscación de bens, e ninguén poderá ser privado da súa propiedade senón por autoridade competente e por causa xustificada de utilidade pública, previa sempre  a correspondente indemnización.  Se  non proceder  este requisito, os xuíces ampararán e no seu caso reintegrarán na posesión ao expropiado.

'''Artigo 11.'''

A relixión católica, apostólica, romana, é a do Estado. A Nación obrígase a manter o culto e os seus ministros. Ninguén será molestado no territorio español polas súas opinións relixiosas nin polo exercicio do seu respectivo culto, salvo o respecto debido á moral cristiá. Non se permitirán, con todo, outras cerimonias nin manifestacións públicas que as da relixión do Estado.

'''Artigo 12.'''

Cada cal é libre de elixir a súa profesión e de aprendela como mellor lle pareza. Todo español poderá fundar e soster establecementos de instrución ou de educación con arranxo ás leis.

Ao Estado corresponde expedir os títulos profesionais e establecer as condicións dos que pretendan obtelos, e a forma en que han de probar a súa aptitude. Unha lei especial determinará os deberes dos profesores e as regras ás que ha someterse o ensino nos establecementos de instrución pública custeados polo Estado, as provincias ou os pobos.

'''Artigo 13.'''

Todo español ten dereito:
* De emitir libremente as súas ideas e opinións, xa de palabra, xa por escrito, valéndose da imprenta ou doutro procedemento semellante, sen suxeición á censura previa.
* De reunirse pacificamente.
* De asociarse para os fins da vida humana.
* De dirixir peticións individual ou colectivamente a El-Rei, ás Cortes e ás autoridades.
* O dereito de petición non poderá exercerse por ningunha clase de forza armada. Tampouco poderán exercelo individualmente os que formen parte dunha forza armada, senón con arranxo ás leis do seu instituto, en canto teña relación con este.
'''Artigo 14.'''

As leis ditarán as regras oportunas para asegurar aos españois no respecto recíproco dos dereitos que este título lles recoñece, sen menoscabo dos dereitos da Nación, nin os atributos esenciais do Poder público. Determinarán así mesmo a responsabilidade civil e penal a que han de quedar suxeitos, segundo os casos, os xuíces, autoridades e funcionarios de tódalas clases que atenten aos dereitos enumerados neste título.

'''Artigo 15.'''

Tódolos españois son admisibles aos empregos e cargos públicos, segundo o seu mérito e capacidade.

'''Artigo 16.'''

Ningún español pode ser procesado nin sentenciado senón polo Xuíz ou Tribunal competente, en virtude de leis anteriores ao delito, e na forma que estas prescriban.

'''Artigo 17.'''

As garantías expresadas nos artigos 4º, 5º, 6º e 9º, e parágrafos primeiro, segundo e terceiro do 13, non poderán suspenderse en toda a Monarquía, nin en parte dela, senón temporalmente e por medio dunha lei, cando así o esixa a seguridade do Estado, en circunstancias extraordinarias. Só non estando reunidas as Cortes e sendo o caso grave e de notoria urxencia, poderá o Goberno, baixo a súa responsabilidade, acordar a suspensión de garantías a que se refire o parágrafo anterior, sometendo o seu acordo á aprobación daquelas o máis pronto posible.

Pero en ningún caso suspenderanse máis garantías que as expresadas no primeiro parágrafo deste artigo. Tampouco os xefes militares ou civís poderán establecer outra penalidad que a prescrita previamente pola lei.

== Título II. Das Cortes ==
'''Artigo 18.'''

A potestade de facer as leis reside nas Cortes con El-Rei.

'''Artigo 19.'''

As Cortes componse de dous Corpos Colexisladores, iguais en facultades: o Senado e o Congreso dos Deputados.

== Título III. Do Senado ==
'''Artigo 20.'''

O Senado componse:
# De Senadores por dereito propio.
# De Senadores vitalicios nomeados pola Coroa.
# De Senadores elixidos polas Corporacións do Estado e maiores contribuíntes na forma que determine a lei. O número dos Senadores por dereito propio e vitalicio non poderá exceder de 180. Este número será o dos Senadores electivos.
'''Artigo 21.'''

Son Senadores por dereito propio:
* Os fillos de El-Rei e do sucesor inmediato da Coroa, que chegasen á maioría de idade.
* Os grandes de España que o fosen por si, que non sexan súbditos doutra Potencia e acrediten ter unha renda anual de 60.000 pesetas, procedente de bens propios, inmobles, ou de dereitos que gocen a mesma consideración legal.
* Os Capitáns xerais do Exército e o Almirante da Armada. O Patriarca das Indias e os Arcebispos.
* O Presidente do Consello de Estado, o do Tribunal Supremo, o do Tribunal de Contas do Reino, o do Consello Supremo da Guerra, o da Armada, despois de dous anos de exercicio.
'''Artigo 22.'''

Só poderán ser Senadores por nomeamento do Rei ou por elección das Corporacións do Estado e maiores contribuíntes, os españois que pertenzan ou pertencesen a unha das seguintes clases:
# Presidente do Senado ou do Congreso dos Deputados.
# Deputados que pertencesen a tres Congresos diferentes ou que exercesen a Deputación durante oito lexislaturas.
# Ministros da Coroa. 
# Bispos.
# Grandes de España.
# Tenentes xerais do Exército e Vicealmirantes da Armada, despois de dous anos do seu nomeamento.
# Embaixadores, despois de dous anos de servizo efectivo, e ministros plenipotenciarios despois de catro.
# Conselleiros de Estado, fiscal do mesmo Corpo, e ministros e fiscais do Tribunal Supremo e do de Contas do Reino, conselleiros do Supremo da Guerra e da Armada, e decano do Tribunal de Ordénelas Militares, despois de dous anos de exercicio.
# Presidentes ou directores das Reais Academias Española, da Historia, de Belas Artes de San Fernando, de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais, de Ciencias Morais e Políticas, e de Medicamento.
# Académicos de número das Corporacións mencionadas, que ocupen a primeira metade da escala de antigüidade no seu Corpo; inspectores xerais de primeira clase dos Corpos de Enxeñeiros de Camiños, Minas e Montes; catedráticos de termo das Universidades, sempre que leven catro anos de antigüidade na súa categoría e de exercicio dentro dela. Os comprendidos nas categorías anteriores deberán, ademais, gozar 7.500 pesetas de renda, procedente de bens propios, ou de soldos dos empregos que non poden perderse senón por causa legalmente probada ou de xubilación, retiro ou cesantía.
# Os que con dous anos de antelación posúan unha renda anual de 20.000 pesetas ou paguen 4.000 pesetas por contribucións directas ao Tesouro público, sempre que ademais sexan títulos do Reino, fosen Deputados a Cortes, deputados provinciais ou alcaldes en capital de provincia ou en pobos de máis de 20.000 almas.
# Os que exercesen algunha vez o cargo de Senador antes de promulgarse esta Constitución. Os  que  para ser  Senadores  en calquera   tempo  houberen  acreditado renda poderán probala para que se lles compute, ao ingresar como Senadores por dereito propio, con certificación do Rexistro da Propiedade que xustifique que seguen posuíndo os mesmos bens.
O nomeamento por El-Rei de Senadores farase por decretos especiais, e neles expresarase sempre o título en que, conforme ao disposto neste artigo, fúndese o nomeamento.

'''Artigo 23.'''

As condicións necesarias para ser nomeado ou elixido Senador poderán variarse por unha lei.

'''Artigo 24.'''

Os Senadores electivos renovaranse por metade cada cinco anos, e en totalidade cando El-Rei disolva esta parte do Senado.

'''Artigo 25.'''

Os Senadores non poderán admitir emprego, ascenso que non sexa de escala pechada, títulos nin condecoracións, mentres estivesen abertas as Cortes. O Goberno poderá, con todo, conferirlles dentro dos seus respectivos empregos ou categoría, as comisións que esixa o servizo público.

Exceptúase do disposto no parágrafo primeiro deste artigo o cargo de Ministro da Coroa.

'''Artigo 26.'''

Para tomar asento no Senado necesítase ser español, ter trinta e cinco anos cumpridos, non estar procesado criminalmente nin inhabilitado no exercicio dos seus dereitos políticos, e non ter os seus bens intervidos.

== Título IV. Do Congreso dos Deputados ==
'''Artigo 27.'''

O Congreso dos Deputados comporase dos que nomeen as Xuntas electorais, na forma que determine a lei. Nomearase un Deputado ao menos por cada 50.000 almas de poboación.

'''Artigo 28.'''

Os Deputados elixiranse e poderán ser reelixidos indefinidamente, polo método que determine a lei.

'''Artigo 29.'''

Para ser elixido Deputado requírese ser español, de estado seglar, maior de idade, e gozar de todos os dereitos civís. A lei determinará con que clase de funcións é incompatible o cargo de Deputado, e os casos de reelección.

'''Artigo 30.'''

Os Deputados serán elixidos por cinco anos.

'''Artigo 31.'''

Os Deputados a quen o Goberno ou a Real Casa confiran pensión, emprego, ascenso que non sexa de escala pechada, comisión con soldo, honras ou condecoracións, cesarán no seu cargo sen necesidade de declaración algunha, se dentro do quince días inmediatos ao seu nomeamento non participan ao Congreso a renuncia da graza.

O disposto no parágrafo anterior non comprende aos Deputados que foren nomeados Ministros da Coroa.

== Título V. Da celebración e facultades das Cortes ==
'''Artigo 32.'''

As Cortes reúnense todos os anos. Corresponde a El-Rei convocalas, suspender, pechar as súas sesións e disolver simultánea ou separadamente a parte electiva do Senado e o Congreso dos Deputados, coa obrigación, neste caso, de convocar e reunir o Corpo ou Corpos disoltos dentro de tres meses.

'''Artigo 33.'''

As Cortes serán precisamente convocadas logo que vacare a Coroa, ou cando El-Rei se imposibilitar de calquera modo para o goberno.

'''Artigo 34.'''

Cada un dos Corpos Colexisladores forma o respectivo Regulamento para o seu goberno interior, e examina, así as calidades dos individuos que lle compoñen, como a legalidade da súa elección.

'''Artigo 35.'''

O Congreso dos Deputados nomea o seu Presidente, Vicepresidentes e Secretarios.

'''Artigo 36.'''

El-Rei nomea para cada lexislatura, de entre os mesmos Senadores, o Presidente e Vicepresidentes do Senado, e este elixe os seus Secretarios.

'''Artigo 37.'''

El-Rei abre e pecha as Cortes, en persoa, ou por medio dos Ministros.

'''Artigo 38.'''

Non poderá estar reunido un dos dous Corpos Colegisladores sen que tamén o estea o outro;

exceptúase o caso en que o Senado exerza funcións xudiciais.

'''Artigo 39'''.

Os Corpos Colexisladores non poden deliberar xuntos, nin en presenza de El-Rei.

'''Artigo 40.'''

As sesións do Senado e do Congreso serán públicas, e só nos casos que esixan reserva poderá celebrarse sesión secreta.

'''Artigo 41.'''

El-Rei e cada un dos Corpos Colexisladores teñen a iniciativa das leis.

'''Artigo 42.'''

As leis sobre contribucións e crédito público presentaranse primeiro ao Congreso dos Deputados.

'''Artigo 43.'''

As resolucións en cada un dos Corpos Colegisladores tómanse a pluralidade de votos; pero para votar as leis requírese a presenza da metade máis un do número total dos individuos que o compoñen.

'''Artigo 44.'''

Se un dos Corpos Colegisladores refugase algún proxecto de lei, ou lle negar o Rei a sanción, non poderá volverse a propor outro proxecto de lei sobre o mesmo obxecto naquela lexislatura.

'''Artigo 45.'''

Ademais da potestade lexislativa que exercen as Cortes co Rei, perténcenlles as facultades seguintes:
# Recibir a El-Rei, ao sucesor inmediato da Coroa e á Rexencia ou Rexente do Reino, o xuramento de gardar a Constitución e as leis.
# Elixir Rexente ou Rexencia do Reino e nomear titor a El-Rei menor, cando o prevén a Constitución.
# Facer efectiva a responsabilidade dos Ministros, os cales serán acusados no Congreso e xulgados polo Senado.
'''Artigo 46.'''

Os Senadores e Deputados son inviolábeis polas súas opinións e votos no exercicio do seu cargo.

'''Artigo 47.'''

Os Senadores non poderán ser procesados nin arrestados sen previa resolución do Senado senón cando sexan achados ''in fraganti'', ou cando non estea reunido o Senado; pero en todo caso darase conta a este Corpo o máis pronto posible para que determine o que corresponda. Tampouco poderán os Deputados ser procesados nin arrestados durante as sesións sen permiso do Congreso, a non ser achados ''in fraganti''; pero neste caso e no de ser procesados ou arrestados cando estiveren pechadas as Cortes, darase conta o máis pronto posible ao Congreso para o seu coñecemento e resolución. O Tribunal Supremo coñecerá das causas criminais contra os Senadores e Deputados, nos casos e na forma que determine a lei.

== Título VI. De El-Rei e os seus ministros ==
'''Artigo 48.'''

A persoa de El-Rei é sacra e inviolable.

'''Artigo 49.'''

Son responsables os Ministros. Ningún mandato de El-Rei pode levar a efecto se non está referendado por un Ministro, que por só este feito faise responsable.

'''Artigo 50.'''

A potestade de facer executar as leis reside en El-Rei, e a súa autoridade esténdese a todo canto conduce á conservación da orde pública no interior e á seguridade do Estado no exterior, conforme á Constitución e ás leis.

'''Artigo 51.'''

El-Rei sanciona e promulga as leis.

'''Artigo 52.'''

Ten o mando supremo do Exército e Armada, e dispón das forzas de mar e terra.

'''Artigo 53.'''

Concede os graos, ascensos e recompensas militares con arranxo ás leis.

'''Artigo 54.'''

Corresponde ademais, a El-Rei:
# Expedir os decretos, regulamentos e instrucións que sexan conducentes para a execución das leis.
# Coidar de que en todo o Reino se administre pronta e cumplidamente a xustiza. 
# Indultar aos delincuentes con arranxo ás leis.
# Declarar a guerra e facer e ratificar a paz, dando despois conta documentada ás Cortes.
# Dirixir as relacións diplomáticas e comerciais coas demais Potencias. 
# Coidar da acuñación da moeda, na que se porá o seu busto e nome.
# Decretar o investimento dos fondos destinados a cada un dos ramos da Administración, dentro da lei de Orzamentos.
# Conferir os empregos civís, e conceder honras e distincións de todas clases, con arranxo ás leis.
# Nomear e separar libremente aos Ministros.
'''Artigo 55.'''

O Rei necesita estar autorizado por unha lei especial:
# Para enajenar, ceder ou permutar calquera parte do territorio español. 
# Para incorporar calquera outro territorio ao territorio español.
# Para admitir tropas estranxeiras no Reino.
# Para ratificar os tratados de alianza ofensiva, os especiais de comercio, os que estipulen dar subsidios a algunha Potencia estranxeira e todos aqueles que poidan obrigar individualmente aos españois: En ningún caso os artigos secretos dun tratado poderán derrogar os públicos.
# Para abdicar a Coroa no seu inmediato sucesor.
'''Artigo 56.'''

O Rei, antes de contraer matrimonio, porao en coñecemento das Cortes, a cuxa aprobación se someterán os contratos e estipulaciones matrimoniais que deban ser obxecto dunha lei. O mesmo observarase respecto do inmediato sucesor á Coroa. Nin El-Rei nin o inmediato sucesor poden contraer matrimonio con persoa que pola lei estea excluída da sucesión á Coroa.

'''Artigo 57.'''

A dotación de El-Rei e da súa familia fixarase polas Cortes ao principio de cada reinado.

'''Artigo 58.'''

Os Ministros poden ser Senadores ou Deputados, e tomar parte nas discusións de ámbolos dous Corpos Colexisladores; pero só terán voto naquel a que pertenzan.

== Título VII. Da sucesión á Coroa ==
'''Artigo 59.'''

O Rei lexítimo de España é Don Afonso XII de Borbón.

'''Artigo 60.'''

A sucesión ao Trono de España seguirá a orde regular de primoxenitura e representación, sendo preferida sempre a liña anterior ás posteriores; na mesma liña, o grao máis próximo ao máis remoto; no mesmo grao, o home á femia, e no mesmo sexo, a persoa de máis idade á de menos.

'''Artigo 61.'''

Extinguidas as liñas dos descendentes lexítimos de Don Afonso XII de Borbón, sucederán pola orde que queda establecido as súas irmás, a súa tía, irmá da súa nai, e os seus lexítimos descendentes, e os dos seus tíos, irmáns de Fernando VII, se non estiveren excluídos.

'''Artigo 62.'''

Se chegasen a extinguirse tódalas liñas que se sinalan, as Cortes farán  novos chamamentos, como máis conveña á Nación.

'''Artigo 63.'''

Calquera dubida de feito ou de dereito que ocorra en orde á sucesión da Coroa resolverase por unha lei.

'''Artigo 64.'''

As persoas que sexan incapaces para gobernar, ou fixesen cousa por que merezan perder o dereito á Coroa, serán excluídas da sucesión por unha lei.

'''Artigo 65.'''

Cando reine unha femia, o Príncipe consorte non terá parte ningunha no goberno do Reino.

== Título VIII. Da menor idade de El-Rei, e da Rexencia ==
'''Artigo 66.'''

El-Rei é menor de idade ata cumprir dez e seis anos.

'''Artigo 67.'''

Cando o Rei for menor de idade, o pai ou a nai do Rei e na súa falta o parente máis próximo a suceder na Coroa, segundo a orde establecida na Constitución, entrará desde logo a exercer a Regencia, e exerceraa todo o tempo da menor idade do Rei.

'''Artigo 68.'''

Para que o parente máis próximo exerza a Rexencia necesita ser español, ter vinte anos cumpridos, e non estar excluído da sucesión da Coroa. O pai ou a nai de El-Rei só poderán exercer a Rexencia permanecendo viúvos.

'''Artigo 69.'''

O Rexente prestará ante as Cortes o  xuramento de ser fiel a El-Rei menor e gardar a Constitución e as leis.

Se as Cortes non estivesen reunidas, o Rexente convocaraas inmediatamente, e entre tanto prestará o mesmo xuramento perante o Consello de Ministros, prometendo reiteralo perante as Cortes tan logo como se achen congregadas.

'''Artigo 70.'''

Se non houber ningunha persoa a quen corresponda de dereito a Regencia, nomearana as Cortes e comporase dunha, tres ou cinco persoas. Ata que se faga este nomeamento, gobernará provisionalmente o Reino o Consello de Ministros.

'''Artigo 71.'''

Cando o Rei se imposibilitar para exercer a súa autoridade, e a imposibilidade fose recoñecida polas Cortes, exercerá a Regencia, durante o impedimento, o fillo primoxénito do Rei, sendo maior de dez e seis anos; na súa falta, o consorte do Rei, e a falta deste, os chamados á Regencia.

'''Artigo 72.'''

O Rexente, e a Regencia no seu caso, exercerá toda a autoridade do Rei, en cuxo nomee publicaranse os actos do Goberno.

'''Artigo 73.'''

Será titor do Rei menor a persoa que no seu testamento houber nomeado o Rei defunto, sempre que sexa español de nacemento; se non o nomeou, será titor o pai ou a nai, mentres permanezan viúvos. Na súa falta, nomearanlle as Cortes; pero non poderán estar reunidos os encargos de Rexente e de titor do Rei senón no pai ou na nai deste.

== Título IX. Da administración de xustiza ==
'''Artigo 74.'''

A xustiza adminístrase en nome de El-Rei.

'''Artigo 75.'''

Uns mesmos Códigos rexerán en toda a Monarquía sen prexuízo das variacións que por particulares circunstancias determinen as leis. Neles non se establecerá máis que un só foro para todos os españois nos xuízos comúns, civís e criminais.

'''Artigo 76.'''

Aos Tribunais e Xulgados pertence exclusivamente a potestade de aplicar as leis nos xuízos civís e criminais, sen que poidan exercer outras funcións que as de xulgar e facer execútese o xulgado.

'''Artigo 77.'''

Unha lei especial determinará os casos en que haxa de esixirse autorización previa para procesar, perante os Tribunais ordinarios, ás autoridades e os seus axentes.

'''Artigo 78.'''

As leis determinarán os Tribunais e Xulgados que ha de haber, a organización de cada un, as súas facultades, o modo de exercelas e as calidades que han de ter os seus individuos.

'''Artigo 79.'''

Os xuízos en materias criminais serán públicos, na forma que determinen as leis.

'''Artigo 80.'''

Os  maxistrados e xuíces serán inamovibles e non poderán ser depostos, suspendidos nin trasladados senón nos casos e na forma que prescriba a lei orgánica de Tribunais.

'''Artigo 81.'''

Os xuíces son responsables persoalmente de toda infracción de lei que cometan.

== Título X. Das Deputacións Provinciais e dos Concellos ==
'''Artigo 82.'''

En cada provincia haberá unha Deputación provincial, elixida na forma que determine a lei e composta do número de individuos que esta sinale.

'''Artigo 83.'''

Haberá nos pobos alcaldes e Concellos. Os Concellos serán nomeados polos veciños a quen a lei confira este dereito.

'''Artigo 84.'''

A organización e atribucións das Deputacións provinciais e Concellos rexeranse polas súas respectivas leis. Estas axustaranse aos principios seguintes:
# Goberno e dirección dos intereses peculiares da provincia ou do pobo polas respectivas corporacións.
# Publicación dos orzamentos, contas e acordos das mesmas.
# Intervención de El-Rei, e, no seu caso, das Cortes, para impedir que as Deputacións provinciais e os Concellos se extralimiten das súas atribucións en prexuízo dos intereses xerais e permanentes.
# Determinación das súas facultades en materia de impostos, a fin de que os provinciais e municipais non se achen nunca en oposición co sistema tributario do Estado.

== Título XI. Das contribucións ==
'''Artigo 85.'''

Todos os anos presentará o Goberno ás Cortes o orzamento xeral de gastos do Estado para o ano seguinte e o plan de contribucións e medios para enchelos, como así mesmo as contas da recadación e investimento dos caudais públicos, para o seu exame e aprobación.

Se non puidesen ser votados antes do primeiro día do ano económico seguinte, rexerán os do anterior, sempre que para el fosen discutidos e votados polas Cortes e sancionados por El-Rei.

'''Artigo 86.'''

O Goberno necesita estar autorizado por unha lei para dispor das propiedades do Estado e tomar caudais a préstamo sobre o crédito da Nación.

'''Artigo 87.'''

A Débeda pública está baixo a salvaguardia especial da Nación.

== Título XII. Da forza militar ==
'''Artigo 88.'''

As Cortes fixarán todos os anos, a proposta de El-Rei, a forza militar permanente de mar e terra.

== Título XIII. Do goberno das provincias de Ultramar ==
'''Artigo 89.'''

As provincias de Ultramar serán gobernadas por leis especiais; pero o Goberno queda autorizado para aplicar ás mesmas, coas modificacións que xulgue convenientes e dando conta ás Cortes, as leis promulgadas ou que se promulguen para a Península.

Cuba e Porto Rico serán representadas nas Cortes do Reino na forma que determine unha lei especial, que poderá ser diversa para cada unha das dúas provincias.

== Artigo transitorio ==
O Goberno determinará cando e en que forma serán elixidos os representantes ás Cortes da illa de Cuba.

Por tanto:

Mandamos a todos os nosos súbditos, de calquera clase e condición que sexan, que haxan e garden a presente Constitución como lei fundamental da Monarquía. E mandamos a todos os Tribunais, Xustizas, Xefes, Gobernadores e demais Autoridades, así civís como militares e eclesiásticas de calquera clase e dignidade, que garden e fagan gardar, cumprir e executar a expresada Constitución en todas as súas partes.

Dado en palacio a 30 de Xuño de 1876. Eu El-Rei. O Presidente do Consello de Ministros, Ministro interino de Facenda, Antonio Cánovas del Castillo. O Ministro de Estado, Fernando Calderón  e Collantes. O  Ministro de Graza e  Xustiza, Cristóbal Martín de Herrera. O Ministro da Guerra, Francisco de Ceballos e Vargas. O Ministro de Mariña, Juan de Antequera. O Ministro da Gobernación, Francisco Romero Robledo. O Ministro de Fomento, Francisco Queipo de Llano. O Ministro de Ultramar, Adelardo López de Ayala.


&lt;/div&gt;


[[Ficheiro:Wikisource-logo.svg|21x21px]] &amp;nbsp; ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto na súa lingua orixinal en: [http://www.senado.es/web/wcm/idc/groups/public/@cta_senhis/documents/document/mdaw/mde5/~edisp/senpre_018546.pdf] ou  [http://www.congreso.es/docu/constituciones/1876/1876_cd.pdf &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;]''


== Véxase tamén ==
{{Wikipedia}}
* [[Constitución española de 1812]]
* [[Estatuto Real de 1834]]
* [[Constitución española de 1837]]
* [[Constitución española de 1845]]
* [[Constitución española de 1869]]
* [[Constitución española de 1931]]
* [[Constitución española de 1978]]

[[Categoría:Constitucións españolas]]
[[Categoría:1876]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>1e833zsqwrnouigw56wtgaa2zvrqhd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xoán Manuel Pintos Villar</title>
    <ns>102</ns>
    <id>4974</id>
    <redirect title="Autor:Xoán Manuel Pintos" />
    <revision>
      <id>17269</id>
      <timestamp>2018-01-31T17:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Autor:Xoán Manuel Pintos Villar]]&quot; a &quot;[[Autor:Xoán Manuel Pintos]]&quot; sobre unha redirección</comment>
      <origin>17269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="1o7jhm5pub61s78dlx912tk2n24bpzh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xoán Manuel Pintos]]</text>
      <sha1>1o7jhm5pub61s78dlx912tk2n24bpzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Galicia (Pintos, 1861)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4976</id>
    <revision>
      <id>17286</id>
      <parentid>17280</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T07:56:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Galicia. Revista Universal de este Reino]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23423" sha1="ndvpfmt3x2o4zava3lpv3n1fphacwih" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=A Galicia
|autor=[[Xoán Manuel Pintos]]
|dataano=1861
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
{{Espazos|9}} Misit dives Gallaecia pubem.

Fermoso labrador que sin cansazo
fas recachar o mundo e mil primores
xermolla a feixes por un mar de frores,
con só quencelo ti dend’o teu pazo;
ti, que o calor difundes polo espazo,
brillante Febo que decote xiras
cheo de luz polo alto firmamento,
sin que as edades fagan decremento
no foco inmenso de que fogo tiras;
notorio decumento,
frorón dourado polo azul dos ceos
que así confunde a impíos com’a ateos,
ti, que benino a miña terra miras
carís lle pondo alegre de contento,
a Deus lle pide por un breve instante
que lle dé forza a meu cativo alento
porque louores a Galicia cante.

De Finisterre ó monte Pedrafita,
de Santa Tecla ó cabo de Ortegale
hai o tallón de terra máis bonita
que España tén ó norte occidentale.
Báñana toda caudalosos ríos,
cadoiros e torrentes,
que ó caír de curutos e vertentes,
borbollando escumóso-los seus bríos,
freixas de prata polo fondo corren
fasta chegar ó mar a donde morren.

Xorreiras de lintura
regálanlle as entrañas e, na tona,
debroulla o paramento de verdura
co amor de Frora, Ceres e Pomona.
Rescenden polos ares os olores
das herbas e das frores,
se mecen a mareas as espigas,
e entre tal variedade de colores
mimosa randa a freba das estrigas.
Penduran ricas froitas das froiteiras,
abondan as madeiras
nos soutos e devesas e folgadas
con vigas mui liñeiras
de valentes toradas
e resoa o balbordo dos pinales
como decote berra o mar na costa
batendo as olas contra os areales.

Paxaros infinitos, rebulindo
no tempo desque vén a Candeloria,
nas ponlas e sinxeles penduricos
cantan, qu’é unha gloria,
alboradas de muitos repinicos.
De pólos e de pitos,
de galos e galiñas hai a pote,
de ovos se facendo muito lote
que para fóra vai en cargamento.
De barato alimento,
perdices e coenllos e mais caza,
sempre está chea a praza
de todo comestible e mantimento,
de canto se maxine de comida,
sustancia, de fartura e bo sustento
e regalo á apetencia de esta vida.

Hai bos viños de corpo que apresentan
de branco e mais de tinto varios cores,
de agullas, refrescantes, turruxeiros,
que poden se repor ós máis primeiros
prezados polos Reis e Emperadores.
¡De Amandi, de Castrelo e Valdeorras
qué viño de sabor e cacheteiro!
¡Qué rico é o tostado e paladeiro!
Se poden abillar as mesmas borras
dos viños esquisitos do Ribeiro.

Nas granxas branquexean os pombales
que niños son de amor e de inocencia
e ó lonxe dan sinales
da paz do campo, don da Providencia,
voando brancas pombas ó redore
cal anxos de purísimo candore.
E, no abrigo, por sitios mui sollosos
en ringle están curtizas das sobreiras
de donde sán enxames numerosos
de abellas sin cesar traballadeiras,
que voan espalladas e zoando
dozuras van sacando
das herbas e das frores,
nos dando as habildosas frabiqueiras
de balde os seus suores
de mel e mais de cera por mancheas
productos delicados nas enteas.

Multitude de ovellas e carneiros
de crabas e castróns, crabitos, años,
pastando vai nos montes en rebaños,
subindo ás cotorelas e ós outeiros.
E nas chouzas e veigas e nos prados
os maores ganados:
¡qué vacas tan leiteiras!
¡qué becerros engorda o seu leitiño!
¡qué bois os de Laíño!
N’é milagre que as bulsas estranxeiras
a mercalos nos saian ó camiño.

De bácaros tamén hai muito gando
de un inzo prodixioso e mui frecoente
e ca fariña e landres se cebando,
acódelle na feira muita xente,
sendo cousa evidente
qu’é mui prezado, alá polas Castelas,
xamón de Lugo e mailo de Caldelas.

De mulas e cabalos a milleiros,
de aguante e corredores,
por chano e costa arriba gabeadores,
puxando por quedar sempre dianteiros,
así xa son citados de primeiros
nas festas que dispuxo Escipión,
decindo Silio Itálico, gabando,
que voaba o calaïco Lampón

¿E qué direi do abondo de pescado?
¿que Tetis bota aquí a regazo cheo?

Non hai no mundo un pobo regalado
por natureza com’o meu terreo.
Navallas, bucaróns e caramuxos,
parrochas, birbirichos e barbadas,
percebes, panchos, pragos e curuxos,
alfóndegas e pirlos e pescadas,
samborcas, pintarroxas, zamoriñas,
xarretas, sollas, brecas,
ameixas e fanecas,
escachos, lapas, lirios e anduriñas,
rañartes, congros, chocos e carneiros,
panchoces, cherlas, eixes, peixespadas,
besugos e douradas,
cravudos, bertorellas e pateiros,
escalos, arroaces,
eiroas, robalizas e basocas,
praguetas e xurelos e sardiñas,
centolas, bois, atúns e barallocas,
sabenlas, pintos, lorchas e zancados,
bonitos, lirpas, mendos, cabaliños,
vieiras e corniños,
torpedos, tabiróns, pombos, lenguados,
ourizos, ollosmoles, sanmartiños,
anguías, tranchos, crabas, xardas, ostras,
buraces e touriños,
marolos, tingas, luras e lagostras,
robalos, rodaballos e moreas,
salmóns e troitas, muxes e corviñas,
doncellas, camaróns e mais lampreas,
beltráns e longueiróns, raias, buguinas
e melgas, anguiachos, caranguexos
e nécoras e pulpos e badexos.

A máis de todo eso a miña terra
de minas de metales un tesouro
fechado nas entrañas inda cerra,
correndo polo Sil píbodas d’ouro.
Mais inda o tén maor na gran bondade
do clima tan mimoso,
que a xente é forte, san, de muita dura
e facilmente o enfermo se precura,
pois nin o vran n’inverno é riguroso
por eso nas edades xa pasadas,
correndo aquela sona,
colocaban as Illas Fortunadas
nas Illas de Baiona.
Por eso foi notorio e saben todos,
como certa noticia,
que a este chan saudoso de Galicia
se viñan a criar os Reies Godos.

Pois con taes elementos, ¡ou Galicia!,
¿por qué se me apresenta a túa imaxe
cos cabelos voando desparxidos,
desarrombado o traxe,
cos ollos mornos, tristes e afrixidos?
¿Dos tempos que son idos
alémbrache a túa lanza tan temida
que ó lexos centellaba
e ó máis valente peito amedrentaba
si a voz dabas de guerra
atroando nos fondos e na serra?
¿Alémbranche os aceiros tan gabados
das hostes africanas,
que os fillos teus pediron e levados
a Aníbal lle lograron o renome
de vencedor de Cannas?
¿Alémbrache que Roma poderosa
leirar tuvo contigo centos d’anos
e que Bruto chamábase o Galego,
soberbio e fachendoso entre os Romanos?
¿Alémbrache de aqueles inimigos
feroces e tiranos,
que cal mareas viñan en lexións,
topando nos teus fillos con leóns?

Os mesmos inda son, nobre Galicia,
que nunca o pé na guerra atrás volveron;
anque dez se tirasen contra cento
con valeroso alento
seus lares e súa patria defendían
e, si a loitar morrían,
tamén ó forte empuxe do seu brazo
de nervos com’o ferro,
de capitón a tombos, reboladas
para un inmenso enterro
caían as lexións descartizadas.
Con voces de trebón alí Galicia
soaba entre os estrondos
das armas e dos berros.
E o longo abouxamento polos ares
corría, e pola terra e polos mares,
chegando ó Capitolio, onde temían
o fin de tan heroïca constancia...
E do Medulio os concos repetían
¡Terror de Roma, horrores de Numancia!

Unha grande marea de barbarie
dimpois alá no norte se axuntando
a enchente desbordou e sobre Roma
caíu, o seu poder asolagando.
E ti, nobre Galicia, resollando,
o loro infame rompes centenario
e cinxes a primeira a gran coroa
co signo redentore do Calvario.
Somente así quixeche a Reciario,
soberano dos Suevos,
e co’ os teus valentismos arotrevos
do mundo cristïano es alegría,
fundando así a primeira monarquía.
O cetro teu estonce repasaba
León e Lusitania e a Castela
e anque escurecida a túa estrela,
a lengua túa di quen foches ante
pois inda en Portugal está reinante,
e nos códigos mesmos castelanos
a miles hai os termos galicianos.

Os Godos, xa dos Suevos vencedores,
a Iberia gobernaron largo tempo;
mais sempre de Galicia prezadores
polo seu valimento,
lle daban ousequioso tratamento,
por eso os fillos seus xa se chamaban
os Príncipes entonces de Galicia
que era a súa delicia,
e aquí en Pazos de Rei se lle criaban,
convindo ter de parte e por amigos
os qu’eran de temer como inimigos.

Caíron tamén eles do seu trono,
que nada está seguro acá na terra,
e as faltas e crimes deles fono
a causa de heredarmos triste guerra.
O libro da esperencia non aterra
ós altos, relaxados,
que da moral se rin desprocatados
e cuidan ser eternos,
que nunca baixarán par’ os infernos.
A lástima é que sendo delincuentes
por eles o castigo paguen outros
que foron inocentes.
Quedaran ben patentes
exempros de Lucrecia e de Virxinia
que o sangue seu verteron
e pobos encenderon
e fogo nos poderes atearon
aqueles que da afrenta se vingaron.
Así, afiando a Morte a súa gadaña
en África, incirrada e mui acerba,
nun brinco se chantou acá en España,
segando nas cabezas como en herba.
Florinda lle gritara, que é testigo
da violación infame de Rodrigo.

Dos mouros o estandarte xa trunfante
pasea por España: o sabre corvo
a eito leva todo por dïante,
sin atopar atranco nin estorbo,
poñendo de Mahoma leis, costumes
e inxirindo en Castela novos numes.
A santa relixión contaminada
se viu alí, e a mesma lingua patria
con voces arabescas misturada.

Pero non foches ti, Galicia amada,
quen o xugo sufriu tan afrentoso.
Teu pobo valeroso,
co fillo de Favila aquí nacido,
un berro aterradore deu de guerra,
que espanto lle causou á xente perra.
Emporeso algún tempo aquí pararon
e fixeron destragos ben arreo;
mais nunca de sosego eles lograron
que sempre os axotaron
as picas e bisarmas do terreo.
Por adentro do seo
da patria e relixión o fogo santo
na xente de Galicia atea tanto,
que morrer só desexa,
primeiro que sufrir a negra mingua
de que os mouros lle manchen a súa lingua,
nin as leis nin costumes nin a igrexa.

Ciados polos nosos e mallados
os lindes de Galicia botan fóra
tocándolle a Galicia ser señora
da Reconquista polos seus soldados.
En ela foron sempre sinalados,
e xa en León un ascendente houbo
do Bon Guzmán, que moribundo soubo
render o colo ó alfanxe de Almanzore
antes de ser á patria vil traidore.

Ilustre fillo da leal Galicia,
Guillermo valeroso,
firme, constante, fiel, pundonoroso,
un ano inteiro rechazache o mouro,
sin que pudese reducirte o ouro,
que che ofrecía aquel batalladore
que ó fin matoute; pero a súa cabeza
rodou ben presto en Catalañazore.

En todas partes, sí, Galicia soa
con gran alaudo pola valentía
e nas historias a nobreza súa
tuvo e terá sempre nombradía.
Eles seguiron en tan santa empresa
fasta acabar cos mouros
e en tódalas batallas se atoparon,
e co maor denodo pelearon
de noite e mais de día,
nas Navas, en Toledo… A súa espada
como raio tremendo resplandía
por riba das murallas de Granada.

Por eso ti, Galicia, regalada
polas túas proezas e fazañas
de privilexios foches sinalada
máis que ningunha xente das Españas.
Por eso aínda agora os teus altares
ostentan sempre vivo o Sacramento
que sexa manifesto documento
da gloria dos gallegos militares.
Por eso o reximento de Galicia
que chaman o Señore
a naide de este mundo lle rendía
a bandeira, que, reina do valore,
somente se rendía ó Salvadore.

De blasóns e de timbres resplandentes
polos montes e campos e ciudades
de Galicia se atopan mui frecoentes
pregoando as súas altas cualidades
ilustres apellidos de nobreza
e títulos de altísima grandeza,
que o maor privilexio arraiga nela
de publicar os reies de Castela.

En tódalas edades os gallegos,
de España mui leales defensores,
probaron polo mar e pola terra
que non se presentaban nunha guerra
soldados máis valentes nin mellores.
Gallego foi Fernando de Saavedra
que en campo de batalla a Alonso Enríquez,
que rei de Portugal foi o primeiro,
o fixo por súa man el prisioneiro.
Gallego foi aquel, que alá en Pavía,
a Francisco primeiro, rei de Francia,
por entre os seus cabalos se metendo
e a mesma súa manopla lle collendo
entre os seus prisioneiro alí o facía;
e tanto foi o honor e fidalguía
do soldado gallego Alonso Pita
que con carraxe súpita, inaudita,
de lado del se puxo por salvalo
dos qu’iban cometelo por matalo.
Francisco llo atestou agradecido
e Calros de Alemania emperadore
mandou que sempre fose distinguido
cas armas de Francisco o seu valore.

Pois sendo os fillos teus tan sinalados
en feitos de heroísmo tan brillante,
¿por qué vexo Galicia o teu semblante
dorido e morno, os ollos apagados?
¿Receas ti de vernos cautivados
con pouco folgo agora no presente,
e que a túa lanza limpa e refulxente
non teña brazos inda preparados?
O contrario este seclo che evidencia
na guerra da famosa independencia.

Inda hoxe ca reixa dos arados
ou ós golpes tallantes do legón
escachan muitos ósos dos soldados
do Atila desta edá: Napoleón.
Sampaio foi o termo da invasión
que alí de Cotobade, de Morrazo,
de Galicia se ergueu o forte brazo,
e con fouzas, bisarmas e gadañas
abate polo chan vertendo sangre
os membros da gavilla das Españas.
¡Atrás! ¡viva Galicia!
berraba aquela súpita milicia
e Ney e Sul temblaron
e fóra de Galicia se escaparon.

Galicia reximenta o paisanaxe
e dentro de Santiago xa impacente
Minerva se levanta refulxente
gritando ¡ás armas! chea de carraxe.
Os alumnos formando un oleaxe
sacoden os manteus e voluntarios
diante do Apóstol xuran todos,
formando un batallón de literarios,
por patria e relixión morrer mil veces
antes que o xugo sufran dos franceses.

Aquel mundo de xente axerxillado
nos campos de Castela se presenta
e alí todo se alenta,
e fólganse no peito os corazóns
de ver da súa esperanza a nova estrela
ollando para os nosos batallóns:
Betanzos, Mondoñedo, Compostela,
Santiago, Pontevedra, Tui, Ourense,
e Monterrei, con outra máis milicia
debaixo da bandeira de Galicia.

Os vencedores de Austerliz e Jena
conversos en gavilla, sin exempro,
das nosas casas e do noso tempro
adoitos ó asoballo e a far saqueos,
cribounos mechos en revolto sangre
Galicia ó pé dos montes Pirineos.
De ver tantos trofeos
Wellinton asombrado
co sombreiro quitado
ó invicto xeneral gallego Freire
lle dá a súa man e dille arrebatado:
“feliz España, que con estes fillos,
da escravitú xamais poñerá os grillos!”

Finada aquela loita ¿quén diría
que o trunfo nun momento,
en vez de regocillo e de contento,
un pano funeral o crubiría?
Os héroes ¡ai! e fieles defensores
da patria foron todos perseguidos
e gobernos traidores
lles deron de agasallo e de preseas
patíbulos somente e mais cadeas.
Seis anos xa levaba en triste pranto
España, que amarrada ó despotismo,
escrava, sin alento no crebanto,
non daba xa señales de civismo,
cando un gallego ardendo en patriotismo,
o xeneral Quiroga, unido a Rego,
un grito santo dá en Andalucía
e torna España á vida e á alegría.

Pero ¡ai! ¡aquel contento
cal lóstrego pasou en un momento,
volvendo mui axiña os fariseos
que gritan libertade, a boca chea,
detrás dos Pirineos
e queren gobernar a casa allea!
¡Cen mil deles viñeron
e, tendo xa o camiño preparado,
por degredo fatal de negro fado
señores ¡ai! de España se fixeron!

Pero ó entrar en Galicia
a gálica milicia,
na Cruña tiña posto o pensamento,
non xulgando que alí non entraría
sin pagar mui ben caro o atrevimento.
Chegouse, pois, ca súa artillería,
cuidando achar aberta
a praza que ca xente en batería
paraba na defensa mui alerta.
A garnición, esperta,
vislumbra dibuxado en grandes sombras
pola porta de Abaixo e na de Arriba
quen ó francés reciba:
é Marte ca súa lanza relucente,
Neptuno impetuoso co tridente.

Anque España xa toda está rendida,
e casi tod’as prazas xa tomadas
e a libertá, perdida,
na Cruña vai a dar as boqueadas;
non pode consentir, o honor llo adita,
que o máis fero inimigo sin ver sangre
profane a gran ciudá de María Pita.
¡Oh heroína ilustre, que cal Palas,
armada te lanzache a Enrique Noris
e fuxíronche vinte mil ingreses!
O xenio teu alenta ós herculiños
en vinte e tres no sitio dos franceses.

Achegados xa estes á muralla,
como un forno se encende a batería,
arroxando torrentes de metralla
que causan unha gran carnicería;
e obrigas ó inimigo a retirarse,
ós muíños de vento a prapetarse.
Os cañóns de ambos lados feitos brasas
non cesan de troar en muitos días,
estralando na Cruña polas casas
vidreiras e escachando as galerías.
Os ecos se rebaten ás porfías
en Santa Cruz, San Pedro e pola Torre,
no monte e polo chano
e escorrendo nas olas o estrondo
da guerra cunde a soa no Occeano.

A Cruña ía a ceder xa, sendo inútil
a defensa alongar causando estragos;
mais nota que o inimigo
irado porque o fogo non afroxa,
con ánimo infernal,
comenza a disparar con bala roxa,
e prende fogo á casa de Marsal.
Como río que abocha na invernada
e a borbolloas deborca e leva a eito
canto topa diante na abeirada,
polas portas da Cruña opado o peito,
sae a xente furiosa e se abalanza
ó campo do inimigo ben resolta
a morrer sin dar volta
ou tomar do feitío unha vinganza.

De noite, o campamento sorprendido,
desprende un alarido
de espanto e de terrore, de tal sorte
cal si no campo entrara,
ca fouza degolando, a negra morte.
Os sitiados por entre os sitiadores,
de súpito, correndo se esparraman
e a coitelada, a tiro alí derraman
o sangue dos crués encendeadores.
¡A loita foi terríbel, ás escuras
matándose os franceses uns a outros
en tanta confusión que, noutro día,
asombro lles causou tal escarmento,
mirando para tal carnicería,
cravada a artillería,
quedar en cadro o sete reximento!
Ilustres herculinos, vós trunfastes,
anque logo dimpois capitulastes.

Si os fillos teus os mesmos son agora,
e tés tan ricas frores na túa abada,
¿por qué te vexo así desmacelada,
Galicia? ¿O folgo teu por qué te acora?
¿Te does de que muitos, ¡ou Señora!,
se ven laceradismos na probeza
sin poder disfrutar da túa riqueza
e se larguen da terra para fóra?
¿Laméntaste de ver por eses mares
os teus queridos fillos,
que lexos se van pór dos patrios lares
quizais a padecer en duros grillos?
¿Ti choras vendo a outros sin piedade
en cárceres morrendo,
caídos pola gran necesidade
cal si crime fixeran mui horrendo?
¿Presomes de que chegue á eternidade
a lei do contrabando cubizoso,
e que libres xamais a ver se tornen
os bens que o Ceo dános bondadoso?
¿Con ollo lacrimoso
recorres as salinas da túa costa
que deron a Salnés en outros días
o nome e abundancia ás túas rías?
¿Magóate esa venda carniceira
que nas quintas se fai de sustitutos
peor que a fan de negros ou de brutos,
que se venden e mercan nunha feira?
¿Afríxete o oídio desastroso,
que tolle fai set’anos os viñedos,
sin perdón do tributo tan gravoso
que fai chorar a feras e penedos…?

Non dubides, ¡ou pobo xeneroso!,
non dubides que veñan os degredos
que sirvan de remedio a tantos males
en esta edá presente,
e que os xustos principios eternales
te poñan ben alegre e frorecente.
Non dubides se atreva a nova xente,
que a forza de saber e de potencia
arremeteu a igrexas e conventos,
con muito máis valor e máis alentos
a far tantas reformas de concencia.
Pubrican a evidencia
de faltas e de errores
as luces esparxidas nesta edade
e fai falla demostren a verdade
contando ca esperencia
os que dela pretenden ser doutores.

Alenta pois, Galicia, que os albores
se ven xa relucir de novos días,
que cantarán brillantes trobadores
ca lira deleitosa de Macías;
prepara o corazón ás alegrías
que esperimentarás en tal momento
mirando o incremento
que tomen o comerzo, industria e artes
e a madre da abundancia e da fartura,
de ingratos esquecida, a agricultura,
levando a vía ferra a todas partes
abondo de riqueza e novas obras,
producto das virtudes e talento
no berse de Feixó e de Sarmento.

Un pobo que é leal e virtudoso,
humilde e obediente á autoridade,
que ós reis probado tén fidelidade
e que máis que ningún é relixioso,
que no perigo acorre valeroso
á defensa da Patria e mais da Fe,
merece que o goberno que tal ve
non se lle amostre nunca riguroso.

Alenta pois, Galicia,
na fonte da verdade e da xusticia,
a fror consoladora da esperanza
non se mucha sinón en fraca mente.
O corazón magnánimo, valente,
non se rende ós dolores de unha frida,
recroba no infortunio nova vida,
e ós maores riveses ponlle frente
serena, imperturbábel e sofrida.
Alenta pois, Galicia,
na fonte da verdade e da xusticia.

O tempo que se vén, ó que despide
lle dá a súa man e sóltaa de contado,
reinando o novo fado
sin contas dar a naide que non pide.
A roda da Fertuna corre e mide
ó seu antoxo tod’os bens e males,
que esparxe erguendo e derrumbando arreo
sin dar d’elo sinales,
que solo sabe Deus alá no Ceo.
Os ricos, potentados e valentes,
os Reis e Emperadores,
os pobos que se gaban frorecentes
nun ¡ai! mil sinsabores
presinten e laxados de dolores
se ven decer de cumes eminentes.

¡De Troia os muros, pazos e habitantes
varreunos polo chan horríbel fogo;
de volta os gregos, tolos de trunfantes,
do gozo repentino ven o afogo,
cubríndose ¡ai! o triste Agamenón
cos barcos seus de fúnebre crespón!
Valente foi o pobo de Moisén
e Babilonia o viu entre cadeas,
varado e morno, o seu perdido ben
chorar a fío, vindo as bágoas cheas
suspirar e xemer Xerusalén!
¡E o que de roubos fixo o Capitolio,
que o mundo todo suxetou tirano,
rachado viu o seu enmundo solio,
e opar trunfante o humilde Vaticano!...

Mais emporeso aléntase a esperanza
no vai e vén das cousas de este mundo,
que troca arreo os pesos da balanza
e, cando o baixo avanza,
vén o de arriba para o máis profundo.
De aquel Napoleón que sin segundo
foi ínclito guerreiro,
ninguén diría que o amarrara a sorte
na fianza nobre en inimiga Corte
que mui mezquiña o grande prisioneiro
lonxe de Europa lle entregou á morte.
Nin quen pensara que Turín vería
lle amañecer de fausto un novo sole,
que axiña o reparara
das perdas que tivera alá en Novara,
derrubando tan só a Sebastopole...?

Non te acores ti pois, nobre Galicia,
qu’inda rebulen teus robustos membros;
confía no direito e na xusticia,
desdobra o rico manto da túa gloria
lucente nesa conda de relembros
que de ti garda a tradición e a historia.
Quizais teus fillos inda che precuren
un novo menumento
e ardendo no amor patrio que eu che xuro
resoe, traspasando o firmamento,
o nome de Galicia, santo e puro.

Qu’é doce halar ca sede da xusticia,
é doce halar da caridá ca sede,
fuxir do encontro de dourada rede
que máis encobre as mallas da malicia,
da pesoña e inxusticia,
é doce halar por quen como nós fala,
é doce halar por quen nos faga o ben,
é doce halar por quen como nós hala
sin desexar o mal para ninguén.
Repítoo outra vez, direino cen,
qu’é santo, é xusto, é puro, é inocente
decote halar e halar de corazón
por nosa patria e mais da nosa xente
por conservar a fama e relixión.


''In hoc misterium fidei firmiter profitemur''.


{{Espazos|6}} D’aquí non nos arrincan herexes nin xentíos
{{Espazos|6}} nin tod’os protestantes con mouros e xudíos.


{{Espazos|9}} Juan Manuel Pintos.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Espazos|9}} Galicia, Revista Universal de este Reino, tomo I, A Coruña, Imprenta del
Hospicio Provincial de Don Mariano M. y Sancho, 1861, pp. 364 a 368.&lt;ref&gt;{{Cita libro |editor={{Versaleta|Ríos Panisse}} |url=http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=122 |título=Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar |ano=2006 |páxinas=442-474}}&lt;/ref&gt;


{{Listaref}}
[[Categoría:1861]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Xoán Manuel Pintos]]
[[Categoría:Galicia. Revista Universal de este Reino]]</text>
      <sha1>ndvpfmt3x2o4zava3lpv3n1fphacwih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1861</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4977</id>
    <revision>
      <id>17273</id>
      <timestamp>2018-01-31T17:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]]&quot;</comment>
      <origin>17273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="76o6o541thms2vt2xre7gl7htsdq1lw" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]</text>
      <sha1>76o6o541thms2vt2xre7gl7htsdq1lw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xoán Manuel Pintos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4978</id>
    <revision>
      <id>17274</id>
      <timestamp>2018-01-31T17:33:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Commonscat}} {{Wikipedia}} {{Artigo principal}} {{ORDENAR:Pintos}} [[Categoría:Autores-P]] [[Categoría:Día das Letras Galegas]]&quot;</comment>
      <origin>17274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="2490ack4j6ds1v181hzxv5oopytd4xr" xml:space="preserve">{{Commonscat}}
{{Wikipedia}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Pintos}}
[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>2490ack4j6ds1v181hzxv5oopytd4xr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Galicia. Revista Universal de este Reino</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4981</id>
    <revision>
      <id>20835</id>
      <parentid>17288</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Publicacións]]; engado a [[Categoría:Publicacións periódicas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="gvcr6jjxv2gfllvlwq7001p8mju28nu" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>gvcr6jjxv2gfllvlwq7001p8mju28nu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Div col</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4982</id>
    <revision>
      <id>17291</id>
      <parentid>17290</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T08:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Div_col]]</comment>
      <origin>17291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="462" sha1="dlt5umqcuqf8hcwt79st9bo18wmyodc" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;div style=&quot;{{#if:{{{colwidth|{{{anchura-col|}}}}}}|-moz-column-width:{{{colwidth|{{{anchura-col}}}}}}; -webkit-column-width:{{{colwidth|{{{anchura-col}}}}}}; column-width:{{{colwidth|{{{anchura-col}}}}}};|-moz-column-count:{{{1|{{{cols|2}}}}}}; -webkit-column-count:{{{1|{{{cols|2}}}}}}; column-count:{{{1|{{{cols|2}}}}}};}} {{#ifeq:{{lc:{{{small|{{{pequeno|}}}}}}}}|mini|font-size:90%;}}&quot;&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dlt5umqcuqf8hcwt79st9bo18wmyodc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Div col/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4983</id>
    <revision>
      <id>21134</id>
      <parentid>17305</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T20:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1625" sha1="27v700fp1ezs568cviskex5nnwzhy1p" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
Este modelo serve para crear listas divididas en columnas coa posibilidade de reducir o tamaño do texto. A vantaxe deste modelo é que divide as columnas no &quot;punto medio&quot; de forma automática.

Este modelo non funciona con [[Internet Explorer]] e [[Opera (navegador)|Opera]].

=== Uso ===
; cols     =: Número de columnas, 2 por defecto.
; anchura-col =: Pode utilizarse en lugar de &lt;code&gt;cols&lt;/code&gt; para estabelecer o número de columnas segundo a anchura. &lt;code&gt;colwidth=200px&lt;/code&gt; resulta en máis columnas de máis anchura, mentres que &lt;code&gt;anchura-col=33%&lt;/code&gt; resulta en 3 columnas.
; pequeno=: especifica un tamaño de texto pequeno (90%) se se lle dá o valor &lt;code&gt;si&lt;/code&gt;.

=== Exemplos ===
&lt;pre&gt;{{Div col}}
* a
* b
* c
* d
* e
* f
* g
* h
{{Fin div col}}&lt;/pre&gt;

;Produces:
{{Div col}}
* a
* b
* c
* d
* e
* f
* g
* h
{{Fin div col}}

&lt;pre&gt;{{Div col|cols=3}}
* a
* b
* c
* d
* e
* f
* g
* h
{{Fin div col}}&lt;/pre&gt;

;Resulta en:
{{Div col|cols=3}}
* a
* b
* c
* d
* e
* f
* g
* h
{{Fin div col}}

&lt;pre&gt;{{div col|anchura-col=10em}}
* a
* b
* c
* d
* e
* f
* g
* h
{{Fin div col}}&lt;/pre&gt;

;Resulta en:
{{div col|anchura-col=10em}}
* a
* b
* c
* d
* e
* f
* g
* h
{{Fin div col}}

&lt;pre&gt;{{Div col|small=yes}}
* a
* b
* c
* d
* e
* f
* g
* h
{{Fin div col}}&lt;/pre&gt;

;resulta en:
{{Div col|small=yes}}
* a
* b
* c
* d
* e
* f
* g
* h
{{Fin div col}}

Compárese  seu uso co de:
* [[:modelo:columnas]]
* [[:modelo:div col]] e [[:modelo:fin div col]]
* [[:modelo:col-begin]], [[:modelo:col-break]], [[:modelo:col-end]]

&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Marcadores de columnas]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>27v700fp1ezs568cviskex5nnwzhy1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Fin div col</title>
    <ns>10</ns>
    <id>4984</id>
    <revision>
      <id>17340</id>
      <parentid>17339</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T08:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 34 revisións desde [[:w:Modelo:Fin_div_col]]</comment>
      <origin>17340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="1dbqhg9nsj81ycvfcppapukkcnoyziw" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{uso de marcador}}[[ar:قالب:Div col end]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1dbqhg9nsj81ycvfcppapukkcnoyziw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4985</id>
    <revision>
      <id>17353</id>
      <parentid>17347</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T19:09:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bibliografía */</comment>
      <origin>17353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4690" sha1="67lsgdu9xmwva1fbafpbuyp6t765bmu" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento con Luísa Coumes Gai&lt;br /&gt;le contesté en 13 de marzo de 1843 a la suya del 6 del mismo lo siguiente
|datadía=
|datames=
|dataano=1843
|autor=[[Xoán Manuel Pintos]]
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
Crescite &amp; c.
Sin mirar ó Doctor Gall,
Faustino, e sin muito enseño,
xa che dixen meu amigo:
teu carís non é de Crego.
N’ has de tirar pola Igrexa
nin pedir ningún emprego
qu’ arrisque a túa saúde
contra o primeiro preceuto.
Así foi; nin ¿quen diría
o contrario do que asento
se te vira andar ás turras
como eu te vin noutro tempo?
¿Todas aquelas festiñas,
idas e voltas, paseos
de día e noites de vran,
bailes e triscas d’ inverno,
aqueles papés escritos
en pequeniños carreiros
e máis outras xirigonzas
que deixo aquí no tinteiro,
eran por abrir coroa,
ou por ganar xibaleo?
Luísa das Rulas,
responde ti a esto
e dime si foron
os teus ollos pretos
os qu’ enfeitizaron
ó teu compañeiro;
s’as túas olladas
con ganchos d’aceiro
cravadas en el
puxérono a xeito
e cal un peixiño
caído no anzuelo
chegárono a ti
a carón do peito.
Muito me folgo, Faustino,
de verte xa no meu gremio
e que che teñan envexa
unha chea de lavercos,
qu’andan catando nas uvas,
sin deixar recimo inteiro,
sempre as mesmas panxoliñas
sin migalla de proveito.
¿Eses lambós, lacazás,
palanquíns e máis fedellos,
escoleres, maricallos,
maloutáns e galdrupeiros,
que foxen como do lume
do sétimo sagramento,
sentirán na súa vida
o máis doce sentimento
das máis doces badaladas
que dá o corazón no peito
cando coa muller lexítima
parte o casado o seu leito?
Malpecado, de remorsos
anque rían andan cheos,
e non deixan de lembrarse
de certo refrán dos vellos:
“Quen co demo cava a viña
vendimia a viña co demo”.
Dime, Faustino,
¿non é esto certo
e qu’as laverquiñas
d’aqueles lavercos
non miran á xente
xamais por dereito
e foxen das rúas
e mais do paseo?
S’ amostran, ás veces,
co seu rostro aceso,
o fruto vedado
dos seus regodeos,
axiña lles chantan
os ollos, os dedos,
sobre elas fitando
rapaces e vellos.
Non tema Luísa
tamaño desprezo,
pois compre coas leis
da terra e do ceo.
E, cando un traslado
tivere co tempo
e se vexa toda
nun humano espello,
alí gozará
praceres sin termo,
e reloucará
dicíndolle ó neno:
“Penliña da casa,
solsiño do eido,
cariña de anxo,
serafín dos nenos,
son os teus coquiños
meiguices do ceo”.
Poralle o biquiño
a rente do peito
nas fontes da vida
do esquerdo e direito.
Daralle apretiñas
e bicos a eito.
Poralle unha figa
e un evanxello,
que no´o firan d’ollo
as bruxas e meigos.
Dempois erguerao,
irao mecendo
con mil amoríos,
louquices facendo
e peneirarao,
cantándolle arreo
cantigas d’arrolo,
cantigas dos nenos.
E mais as de veces
con muito contento
dirá mui gozosa
ao son do pandeiro:
”Mirade Faustiño,
Faustiño, o pequeno,
fillo de Faustino,
o novo arquiteuto”.
A pinta do ollo
xa dis que, co tempo,
fará como o pai
os mesmos inxenios.
E anque esto faga
no medio do pueblo,
¿quen s´estreverá
a poñerlle pero?
Dios vos faga ben casados,
sobre o cal no m’arreceo,
pois mirando para a folla
xa se conoce o pereiro.
Ela é branda e amorosa,
cuitadiña e de sosego,
virtuosa coma a máis,
recollida sin defeuto.
Fará boa casadiña,
darache fillos ben feitos,
cuidará muito de ti,
será muller de goberno.
Tanto fai boa crianza,
tanto fai o bo enseño,
tanto pode sobre os fillos
de pais cristianos o enxempro.
Cando vaias á par dela,
parolando de recreo,
cántos da parte de fóra
dirán para os seus adentros:
”¡Quen fora como Faustino!
¡Quen de corazón tan reuto!
¡Quen de tan boa conduta!
¡Quen tivera o seu talento!
¡Canté! qu’algunha xoíña
coma a qu’el leva, co tempo,
s’axuntara con nosoutros
naquel mesmo axuntamento.
Velos aí van polas rúas
eses dous mozos ben feitos,
cada un deles leva ao lado
a mitá do mundo inteiro”.
Non te babes, toleirón,
non te babes, que é ben certo,
que xa me pasou a min
o que che está sucedendo.
Dios vos faga ben casados
volvo a decir, arquiteuto,
n’arriedes as virtudes
qu’o demais virá de seu.
Vivirás d’esa maneira,
cheo de amor e contento,
co esa mansa ovelliña
que só para ti naseu.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


== Bibliografía ==


* {{Versaleta|Xove Ferreiro}}, Xosé (1999). &quot;O primeiro texto galego coñecido de Juan Manuel Pintos&quot;, ''Homenaxe ó profesor Camilo Flores''. T. II, Literaturas específicas. Facultade de Filoloxía. Universidade de Santiago, pp. 736-739.


[[Categoría:1843]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Xoán Manuel Pintos]]
[[Categoría:GL-D]]</text>
      <sha1>67lsgdu9xmwva1fbafpbuyp6t765bmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Romance das dúas beatas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4986</id>
    <revision>
      <id>17352</id>
      <parentid>17348</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T19:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="c7vp6sxxpp4irotz9oza44g32jhwahz" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=Romance das dúas beatas
|datadía=
|datames=
|dataano=1845
|autor=[[Xoán Manuel Pintos]]
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
-“Mira Pepa: ¿non lle viches
o vestido a doña Eustaquia?
–Non muller. –Pois míraa logo
-¡Que chea vai! ¡que afufada!
–Mira estoutra o que parece.
-¡Ai Xesús que esgumiada!
-¿E que leva na cabeza?
–Non che sei como lle chaman.
–E levan rosas tamén.
-Vaia un demo ¡o que elas arman!
Para parecer bonitas
non saben o que elas fagan.
-¿El é certo de que algunhas
dis que se pintan a cara?
–Demo non digas, mais non;
o que si fan é lavalas
co’agua de moito olor
que lle chaman lavalanda.
–Tamén a unha vin eu
escurrirlle a un ovo a clara,
e despois fregar con ela
o pescozo e mais a cara.
-¡É moito conto o que fan!
pero o que a min máis me pasma
é que asta dentes postizos
dis que poñen. -¡¡Santa Bárbara!!
–Si muller, non te presines.
–Trapalleira, cala, cala.
-¿Logo tampouco creerás
que cos señoritos falan?
-¿E como fan logo entonces
para?... ¡ui que pulga, caramba!
Que picotazo me dou,
seica tiña o demo a rabia”
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


== Bibliografía ==


* {{Cita libro |editor={{Versaleta|Ríos Panisse}} |url=http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=122 |título=Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar |editorial=CCG |ano=2006 |isbn=84-96530-15-9 |ref=harv}}


[[Categoría:1845]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Xoán Manuel Pintos]]
[[Categoría:GL-R]]</text>
      <sha1>c7vp6sxxpp4irotz9oza44g32jhwahz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maquillaxe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4987</id>
    <redirect title="Cosméticos" />
    <revision>
      <id>17349</id>
      <timestamp>2018-03-02T15:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Cosméticos]]&quot;</comment>
      <origin>17349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="fk132xiijs31oe0eyjb8sj27udu4zp4" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[cosméticos]]</text>
      <sha1>fk132xiijs31oe0eyjb8sj27udu4zp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cosméticos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4988</id>
    <revision>
      <id>17350</id>
      <timestamp>2018-03-02T15:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Textos sobre '''maquillaxe''' e '''cosméticos''':  * &quot;[[Romance das dúas beatas]]&quot;. [[Xoán Manuel Pintos]]. 1845.&quot;</comment>
      <origin>17350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="65tcjn4o0jlhtl2kasxbnal7dutyu0f" xml:space="preserve">Textos sobre '''maquillaxe''' e '''cosméticos''':

* &quot;[[Romance das dúas beatas]]&quot;. [[Xoán Manuel Pintos]]. 1845.</text>
      <sha1>65tcjn4o0jlhtl2kasxbnal7dutyu0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1843</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4989</id>
    <revision>
      <id>17354</id>
      <timestamp>2018-03-02T19:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>17354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4990</id>
    <revision>
      <id>20263</id>
      <parentid>17368</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T21:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Noia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3493" sha1="lwgafcporw0ddec9etm0jpjnw28fdmp" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón. Cantábase na porta de San Roque en Santiago
|datadía=
|datames=
|dataano=1844
|autor=[[Xoán Manuel Pintos]]
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
''Intr''.-Ende ben. Ás boas horas.
Xa baixou de Santa Crara.
Tereixa, tom’as ferreñas,
Rosiña, o pandeiro e canta.
5 Canc.-Nenas do Sar e Sarela
¿tendes vergonza na cara?
¿Deixades a vosa lingua,
nosa, tenra e compasada?
Non nasín n’Andalusía
para cantar sevillanas;
nas ribeiriñas do Tambre
aprendín o talalala.
Víndevos, meu Arsibispo,
víndevos, miñas entrañas.
¡Malpocado! ¡que fraquiño!
¿Donde vai a vosa barba?
¿Donde vai aquel corpiño
direito como unha cana?
¿Calmeades, meu amor?
¿Achumbades, miña alma?
Meu garridiño, ¿quen foi
o que vos rapou a cara?
¿Quen vos quitou a madeixa
daqueles fíos de prata?
Olliños de carabel,
cara de rosa gaiada,
¿vindes asado do sol,
frixíronvos na sartaña?
N’ é moito que así veñás
si alá na terra queimada
estuvestes ben pretiño
das areas da mouraima.
¡Ah xudíos, demos negros,
casta vil e condenada!
¿Non tiñás dor en prendelo?
¿Quen o prendeu non tembraba?
¡Ai, qué día para min
cand’oín o que pasara,
que mo contou unha pesca
do Son, que viña da prasa
de Santiago, a donde fora
cunhas folliñas curadas
e sentouse xunt’a min
que estaba ca cara baixa,
lavando unhas caramuxas
que pola mañán comprara!
Contoumo todo chorando,
sin faltarlle nada, nada,
qu’ íbades nunha litera
coa porta ben fechada,
os soldados a redor,
todos ca boca tapada.
A rúa limpa de todo,
sin que bulise unha palla,
só un chas ben a miúdo
dos cabalos coas patas.
A tal oír ¡miña Virxe!
eu pensei que me voaba
o sentido e por un pouco
asta me quedei sin fala.
Maldisín, chorei, caín;
batín a testa nas laxas,
arrinquei os meus cabelos,
rabuñei a miña cara.
Adiós, queridiño, adiós,
non che vexo máis...berraba.
Adiós...pero ¿que relembro
cravándovos as entrañas?
Hoxe é día d’ alegría;
basta de tristina, basta.
Non choredes...e ¿chorades?
Non choredes que vos mata.
Mirá para nós tenriño,
mirá par’ as nosas bailas.
Mirá os gaiteiros...¿non vedes?
vaia, alegravos, ¿non basta?
Vinde par’ a vosa Igresia
qu’inda bagulla enloitada;
¡tanto chorou a probiña
e ninguén a consolaba!
Así que vos vexa o Santo
na súa silla dourada
veredes con qué risiña
vos mira, bendís e fala.
Moitas cousas vos dirá;
moitas máis vos ten gardadas.
Habelo de ver tronar;
é fillo do trono, e basta.
Tende pasiensia. Esperá.
Aínda a hora n’ é chegada;
o mundo pensa qu’ é solo
e noso Señor traballa.
Asta aquí cantei de máis:
ó a vós pido unha paga:
perdoná tanta conversa,
qu’o ben querer nunca cala.
Si en cantar non teño sal
en querer non dou a palma
pero acordavos que en Noia
a sardiña n’é salgada.
Para outra ves que me cadre
unha mareixiña mansa
irei á creba, si roubo
á Sirena unha melada.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


== Notas ==
:1. Refírese ao arcebispo [[w:Rafael de Vélez|Rafael de Vélez]] (1777-1850).


== Bibliografía ==


* {{Cita libro |editor={{Versaleta|Ríos Panisse}} |url=http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=122 |título=Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar |editorial=CCG |ano=2006 |isbn=84-96530-15-9 |ref=harv}}


[[Categoría:1844]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Xoán Manuel Pintos]]
[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:Noia]]</text>
      <sha1>lwgafcporw0ddec9etm0jpjnw28fdmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1844</title>
    <ns>14</ns>
    <id>4991</id>
    <revision>
      <id>17357</id>
      <timestamp>2018-03-02T20:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>17357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4992</id>
    <redirect title="Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón" />
    <revision>
      <id>17358</id>
      <timestamp>2018-03-02T20:54:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón]]&quot;</comment>
      <origin>17358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="nljma5ukoym906hf4uqbpac6aisdza0" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón]]</text>
      <sha1>nljma5ukoym906hf4uqbpac6aisdza0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Á entrada do Señor Arsibispo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4993</id>
    <redirect title="Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón" />
    <revision>
      <id>17359</id>
      <timestamp>2018-03-02T20:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón]]&quot;</comment>
      <origin>17359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="nljma5ukoym906hf4uqbpac6aisdza0" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Á entrada do Señor Arsibispo cando viña do seu desterro de Mahón]]</text>
      <sha1>nljma5ukoym906hf4uqbpac6aisdza0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O achadizo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4994</id>
    <revision>
      <id>17371</id>
      <parentid>17362</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T22:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2563" sha1="dfcye2lfex6rsf85amkwkr4xfxhvrjo" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=O achadizo
|datadía=
|datames=
|dataano=1845
|autor=[[Xoán Manuel Pintos]]
}}


&lt;div class=prose&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
Choraba enriba dun muro
un miniño inda manchado,
mal mantido, mal seguro,
non o había bautisado
quen lle dou berse tan duro.
O can que alí o botou,
miña xoia, que mal fixo.
¿Que pecado lle mandou
que afogalo non o quixo
o leite que non mamou?
A curuxa e mailo ralo,
que son paxaros da morte,
xa agoiraban de levalo,
cantando da súa sorte,
un dun pino outro dun valo
Mais a probe caridade
dalle a vida ó achadizo,
que Dios na súa bondade
a quen non ten pais, por iso,
dalle pai na humanidade.
Na aldea onde apareceu,
onde en coiro o atoparon,
de limosna se cubreu,
nunhas pallas o deitaron,
entre crabitos creceu.
Logo que se destetou
déronlle outro aloxamento,
pouco nun mesmo parou;
comía pan barolento
que sempre en choros mollou.
Ninguén seu choro limpiaba,
nin mimo algún lle facía,
que súa nai lle faltaba,
único ben que quería
e por seu mal non o achaba.
Sempre aquelas badaladas
lle magoaban o peito
e salían bagoadas,
polos dous ollos a eito,
de saloucos misturadas.
Si miraba outro miniño
qué praceres estudiaba
nos ollos de seu paisiño
e qué cabuxos tomaba
porque lle dese un biquiño.
A vista se lle apagaba
e morno na súa tristura
nos seus adentros chamaba
”desventurada criatura”,
a quen súa nai refugaba.
Entre miserias, rigores,
desdichas, sempre bafado,
desprezos e sinsabores,
de alleos ollos mirado,
pasa os seus días mellores.
Com’ a semente perdida
que cae ó pé da piñeira,
que alí se lle aceda a vida
e, ó cabo e á derradeira,
crece mirrada e tullida.
Fillo de gracia cativa
pouco che importa ser Rei,
que aquela chaga nativa
no’a cura ningunha lei
antes decote se aviva.
¡Pescudarás por teu pai
que non se lembra de ti,
chamarás por túa nai
que folga de verte así
e non responde ó teu ai!
Irás a cabo do muro
por si quen t’ alí botou
naquela noite de escuro
algunha vez lle pesou
e volve no teu precuro.
¡Malpecado! en balde esperas
ó pé do teu berse duro,
que son máis brandas as pedras
donde foches mal seguro
arroupado cunhas hedras.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;


== Bibliografía ==


* {{Cita libro |editor={{Versaleta|Ríos Panisse}} |url=http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=122 |título=Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar |editorial=CCG |ano=2006 |isbn=84-96530-15-9 |ref=harv}}


[[Categoría:1845]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Xoán Manuel Pintos]]
[[Categoría:GL-A]]</text>
      <sha1>dfcye2lfex6rsf85amkwkr4xfxhvrjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Achadizo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4995</id>
    <redirect title="O achadizo" />
    <revision>
      <id>17363</id>
      <timestamp>2018-03-02T22:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[O Achadizo]]&quot; a &quot;[[O achadizo]]&quot;</comment>
      <origin>17363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="av29cllxfrgsqkfm59ys94xw936l1l8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O achadizo]]</text>
      <sha1>av29cllxfrgsqkfm59ys94xw936l1l8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento con Luísa Coumes Gai le contesté en 13 de marzo de 1843 a la suya del 6 del mismo lo siguiente</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4996</id>
    <redirect title="Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento" />
    <revision>
      <id>17366</id>
      <timestamp>2018-03-02T22:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento]]&quot;</comment>
      <origin>17366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="9h1mszbq60yh9et57awfszmasvcybz8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento]]</text>
      <sha1>9h1mszbq60yh9et57awfszmasvcybz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento con Luísa Coumes Gai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4997</id>
    <redirect title="Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento" />
    <revision>
      <id>17367</id>
      <timestamp>2018-03-02T22:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento]]&quot;</comment>
      <origin>17367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="9h1mszbq60yh9et57awfszmasvcybz8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Dándome parte Faustino Domínguez de su casamiento]]</text>
      <sha1>9h1mszbq60yh9et57awfszmasvcybz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A las gentes del campo en la festividad de Nuestra Señora del Refugio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4998</id>
    <redirect title="A las gentes del campo en la festividad de Nuestra Señora del Refugio, la Divina Peregrina" />
    <revision>
      <id>17375</id>
      <timestamp>2018-03-02T22:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[A las gentes del campo en la festividad de Nuestra Señora del Refugio, la Divina Peregrina]]&quot;</comment>
      <origin>17375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="s50jweczdin266cgsiiwtdjaubfmsg9" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A las gentes del campo en la festividad de Nuestra Señora del Refugio, la Divina Peregrina]]</text>
      <sha1>s50jweczdin266cgsiiwtdjaubfmsg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A las gentes del campo en la festividad de Nuestra Señora del Refugio, la Divina Peregrina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4999</id>
    <revision>
      <id>17377</id>
      <parentid>17376</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T22:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1171" sha1="8rfov18d5wykf4rnk8ehah5k9n8px2m" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|datadía=
|datames=
|dataano=sen datar
|autor=[[Xoán Manuel Pintos]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
Vinde, vinde raparigas,
vinde correndo a milleiros,
con amorosas cantigas,
con ferreñas e pandeiros.
Vinde tamén, vinde mozos,
xa de lonxe, xa veciños,
do Rosal e de Torozos,
do Ribeiro e Bergantiños.
Dade turuxos de forte,
con gorxa apretada e fina,
e gozade de esta sorte
na festa da PELINGRINA.
Toquen a zanfona os cegos
e a flauta os que non o son;
e como honrados gallegos
tende en paz toda a función.
Oíde misa maior
da Virxen na santa igrexa,
porque vos dé o seu favor
e vosa avogada sexa.
Despois, idvos raparigas,
idvos, mozos, a milleiros,
con turuxos e cantigas,
ferreñas, flauta e pandeiros.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Bibliografía ==
* {{Cita libro |editor={{Versaleta|Ríos Panisse}} |url=http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=122 |título=Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar |editorial=CCG |ano=2006 |isbn=84-96530-15-9 |ref=harv}}

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Xoán Manuel Pintos]]
[[Categoría:GL-G]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>8rfov18d5wykf4rnk8ehah5k9n8px2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Consellos da tía Fuca á súa sobriña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5000</id>
    <revision>
      <id>17378</id>
      <timestamp>2018-03-02T23:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Encabezar |nome={{PAGENAME}} |datadía= |datames= |dataano=1858 |autor=[[Xoán Manuel Pintos]] }}  &lt;div class=prose&gt; &lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt; &lt;poem&gt;...&quot;</comment>
      <origin>17378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3767" sha1="7swlyzpvvgxgimhbwxfyyucbbcgz3cl" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|datadía=
|datames=
|dataano=1858
|autor=[[Xoán Manuel Pintos]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
Cata, Minga, que non vaias
tan de cotío ó liceo,
que metida no bureo
escorregues e te caias,
e que dimpois das gandaias
non queiras deixarte ver,
decindo para ti sola:
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Arrédate de ir deitada
cando bailes na parexa,
que pareza a quen te vexa
que fas dela unha almoada;
pois tal moda é mal mirada
e perderas do teu ser
deixando correr a bola:
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Non premitas que á traseira
leve a túa branca man
o bailador que galán
querse far de tal maneira;
pois semellante estragueira
amingúa unha muller
posta así a carón da cola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Nin leves mui estricados
os brazos no movimento,
como os muíños de vento
coas aspas arruallados.
Tales bailes atrancados
son adoitos a Citer,
que, a quen a precura, enrola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Si dás mui larga a pasada
como galga canaveira,
muller mol da calcañeira
chamarante, e escarranchada.
Non bailes, pois, á pernada
que botarás a perder
máis que o miriñaque e póla6.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Non andes a recuadas
agarrada no varón,
que é mui fea procesión
entre xentes recatadas.
E con esas topetadas
guindada ao8 chan podes ser
e rirse de ti a riola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Xa sabes que hai unha alaxe
que a ningunha outra se amolda,
e si creba non ten solda
nin remendo tal estraxe,
quedando fanada a imaxe
sin o fecho do pracer,
cal veiga aberta que agrola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Polo moito rozamento
vaise luíndo a moeda,
e sendo nova se queda
sin lustre nin valimento.
Quen, pois, tanto achegamento
do corpiño vai facer
busca perda e carambola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Non te fíes do dulciño,
que sole causar empacho,
dándolle franco despacho
entre chanzas e cariño.
Que hai muito deño manquiño
que muda calquera ser,
anque pague a súa esmola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Cuidado cun inchapapo
que non ten resolución
debaixo de un correón
máis duro que un gordo sapo.
E vindo a furo o farrapo
varredoiro vén a ser
que calquer can o desfola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Quen quixer chegar alí
que non vaia polo atallo,
pois si caes nun traballo
ninguén o pasa por ti.
Cata que o refrán13 nos di:
a que así o quixere ter,
que tamén o munxa sola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
O lume preto da estopa
xa sabes, Minga, o que fai;
de filla se pasa a nai
máis presto que vira a copa.
Mira cómo fa-la sopa
e companguiño, muller,
si con allo ou con cebola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Si bailas, baila muiñeiras
que non teñen rozaduras,
nin descompostas posturas
desas bailas estranxeiras.
As mozas mui churrusqueiras,
que voantes queren ser,
poden fender a cachola.
“Polo rabo da culler
vai subindo o gato á ola”.
Non se opoñen á alegría
bo modiño e compostura,
o respeito e a finura
de que sempre a corda fía.
Cal xoia de gran valía
debe estimarse a muller,
sin farse parva nin tola.
“E así non porá culler
para ir o gato á ola”.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Bibliografía ==
* {{Cita libro |editor={{Versaleta|Ríos Panisse}} |url=http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=122 |título=Obra poética dispersa de Xoán Manuel Pintos Villar |editorial=CCG |ano=2006 |isbn=84-96530-15-9 |ref=harv}}

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Xoán Manuel Pintos]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:1858]]</text>
      <sha1>7swlyzpvvgxgimhbwxfyyucbbcgz3cl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1858</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5001</id>
    <revision>
      <id>17380</id>
      <parentid>17379</parentid>
      <timestamp>2018-03-02T23:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:1858]]; engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proezas de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5003</id>
    <redirect title="Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote" />
    <revision>
      <id>17391</id>
      <timestamp>2018-04-10T17:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote]]&quot;</comment>
      <origin>17391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="7zdqc9k0lfq7uew3mdyex41c3k2dnfp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote]]</text>
      <sha1>7zdqc9k0lfq7uew3mdyex41c3k2dnfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Urbano González Varela</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5004</id>
    <revision>
      <id>17412</id>
      <parentid>17393</parentid>
      <timestamp>2018-04-11T14:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1108" sha1="gxaj6u5bguk9lj5qh5f16vetjm340f9" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image        = Urbano González Varela.png
|Wikipedia    = Urbano González
|Commons      = Category:Urbano González Varela
|Wikcionario  = none
|Wikilibros   = none
|Wikiquote    = none
|Wikinoticias = none
}}
'''Urbano González Varela''' (Santiago de Compostela, 1868-1906), foi un pintor, escritor e xornalista galego.

== Obra bibliográfica ==
* ''Cantares'', 1888, poemas en castelán.&lt;ref&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/consulta/registro.cmd?id=8380 ''Cantares''] en Galiciana. Biblioteca de Galicia.&lt;/ref&gt;
* ''[[Amor e meiguería]]'', 1891, comedia en galego nun acto en verso.
* ''Entre luces'', 1900, Biblioteca de autores gallegos, contos en castelán.
* ''Estudio sobre Gregorio Hernández'', ensaio.
* ''Contagio'', drama, inédito.

== Notas ==
{{Listaref}}

{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Gonzalez Varela}}
[[Categoría:Autores-G]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Urbano González Varela| ]]</text>
      <sha1>gxaj6u5bguk9lj5qh5f16vetjm340f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urbano González Varela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5005</id>
    <redirect title="Autor:Urbano González Varela" />
    <revision>
      <id>17394</id>
      <timestamp>2018-04-11T09:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Urbano González Varela]]&quot;</comment>
      <origin>17394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="dc1gqqyw51fl8uelu5gvqk4evehlss5" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Urbano González Varela]]</text>
      <sha1>dc1gqqyw51fl8uelu5gvqk4evehlss5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Urbano González</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5006</id>
    <redirect title="Autor:Urbano González Varela" />
    <revision>
      <id>17395</id>
      <timestamp>2018-04-11T09:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Urbano González Varela]]&quot;</comment>
      <origin>17395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="dc1gqqyw51fl8uelu5gvqk4evehlss5" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Urbano González Varela]]</text>
      <sha1>dc1gqqyw51fl8uelu5gvqk4evehlss5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Urbano González Varela</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5007</id>
    <revision>
      <id>17396</id>
      <timestamp>2018-04-11T10:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-G|Gonzalez Varela]]&quot;</comment>
      <origin>17396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="o59ziav6zr53mu47w7y1qa2n5l550ur" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-G|Gonzalez Varela]]</text>
      <sha1>o59ziav6zr53mu47w7y1qa2n5l550ur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xosé Fernández Neira</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5008</id>
    <revision>
      <id>17399</id>
      <timestamp>2018-04-11T10:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-F|Fernandez Neira]]&quot;</comment>
      <origin>17399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="ttonkloojuhvvua01w0lihozz5jorwb" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-F|Fernandez Neira]]</text>
      <sha1>ttonkloojuhvvua01w0lihozz5jorwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1810</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5009</id>
    <redirect title="Categoría:1810" />
    <revision>
      <id>17401</id>
      <timestamp>2018-04-11T10:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1810]]&quot;</comment>
      <origin>17401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="o59gqovkwey4xmbprr3vojw845yd3l9" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1810]]</text>
      <sha1>o59gqovkwey4xmbprr3vojw845yd3l9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xosé Fernández Neira</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5010</id>
    <revision>
      <id>17429</id>
      <parentid>17411</parentid>
      <timestamp>2018-04-12T09:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="918" sha1="g06jxz378ihx9wzvm34o872qynfzc0b" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image        = José Fernández y Neira en Album Galicia, 1908.jpg
|Wikipedia    = Xosé Fernández Neira
|Commons      = Category:Xosé Fernández Neira
|Wikcionario  = none
|Wikilibros   = none
|Wikiquote    = none
|Wikinoticias = none
}}
'''José Fernández y Neira''' (A Coruña, 1790), foi un escritor e militar galego.

== Obra ==

* ''[[Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote]]'', 1810.&lt;ref&gt;Hai unha reedición, de 1893, miniaturizada, prologada por Andrés Martínez Salazar, con ilustracións de Román Navarro e Urbano González, e outra de 1984, dentro da colección da Editorial de los Bibliófilos Gallegos.&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}

{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-F]]</text>
      <sha1>g06jxz378ihx9wzvm34o872qynfzc0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Fernández Neira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5011</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Fernández Neira" />
    <revision>
      <id>17405</id>
      <timestamp>2018-04-11T11:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Fernández Neira]]&quot;</comment>
      <origin>17405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Fernández Neira]]</text>
      <sha1>rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Fernández y Neira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5012</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Fernández Neira" />
    <revision>
      <id>17406</id>
      <timestamp>2018-04-11T11:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Fernández Neira]]&quot;</comment>
      <origin>17406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Fernández Neira]]</text>
      <sha1>rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Fernández e Neira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5013</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Fernández Neira" />
    <revision>
      <id>17407</id>
      <timestamp>2018-04-11T11:06:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Fernández Neira]]&quot;</comment>
      <origin>17407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Fernández Neira]]</text>
      <sha1>rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Fernández Neira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5014</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Fernández Neira" />
    <revision>
      <id>17408</id>
      <timestamp>2018-04-11T11:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Fernández Neira]]&quot;</comment>
      <origin>17408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Fernández Neira]]</text>
      <sha1>rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Fernández y Neira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5015</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Fernández Neira" />
    <revision>
      <id>17409</id>
      <timestamp>2018-04-11T11:06:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Fernández Neira]]&quot;</comment>
      <origin>17409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Fernández Neira]]</text>
      <sha1>rlzgzfpfqzn1g3241uo4nnrk1r66s5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Wikidata list</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5016</id>
    <revision>
      <id>17424</id>
      <parentid>17420</parentid>
      <timestamp>2018-04-11T21:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="748" sha1="dmjgaaq9bwdgnkno557x6n3ato0kwfe" xml:space="preserve">&lt;div style='margin-bottom:5px;border-bottom:3px solid #2F74D0;font-size:8pt'&gt;
&lt;div style='float:right'&gt;[https://tools.wmflabs.org/listeria/index.php?action=update&amp;project=wikisource&amp;lang={{CONTENTLANG}}&amp;page={{FULLPAGENAMEE}} Forzar unha actualización automática] | [https://tools.wmflabs.org/fist/wdfist/index.html?wdq={{urlencode:{{{wdq|}}}}}&amp;sparql={{urlencode:{{{sparql|}}}|PATH}}&amp;no_images_only=1&amp;remove_used=1&amp;remove_multiple=1 Procurar imaxes]&lt;/div&gt;
Esta lista xérase a partir de datos incluídos en [[Wikidata]] e actualízase periodicamente mediante un [https://tools.wmflabs.org/listeria/ bot].&lt;br /&gt;As edicións feitas na zona da listaxe serán eliminadas na seguinte actualización!
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dmjgaaq9bwdgnkno557x6n3ato0kwfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Str left</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5017</id>
    <revision>
      <id>20683</id>
      <parentid>20682</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Str_left]]</comment>
      <origin>20682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="mglhzp7l4uu0q73mlwforflej3s0wcg" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{safesubst:padleft:|{{{2|1}}}|{{{1}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de manipulación de cadeas]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mglhzp7l4uu0q73mlwforflej3s0wcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Wikidata list end</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5018</id>
    <revision>
      <id>17422</id>
      <timestamp>2018-04-11T21:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;div style='margin-top:5px;border-top:3px solid #2F74D0;font-size:8pt'&gt;Final da lista xerada automaticamente.&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt; Este modelo marca a fin d...&quot;</comment>
      <origin>17422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="277" sha1="hnou6pvro5bu2qln31pdbua7mskbjkn" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;div style='margin-top:5px;border-top:3px solid #2F74D0;font-size:8pt'&gt;Final da lista xerada automaticamente.&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
Este modelo marca a fin de {{tl|Wikidata list}}.

[[Categoría:Wikipedia:Modelos que toman datos de Wikidata]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnou6pvro5bu2qln31pdbua7mskbjkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5019</id>
    <revision>
      <id>21741</id>
      <parentid>21736</parentid>
      <timestamp>2025-10-26T17:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>2384</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>21741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60279" sha1="ioi2n75e1ur6n12mtjxx2jkx7rqslnx" xml:space="preserve">{{Atallo|WS:GLPD}}
== Escritores de Galicia coa obra no dominio público ==
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?date ?yob ?yod (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count)
WHERE
{
   ?item wdt:P19 ?pob . 
   ?pob wdt:P131* wd:Q3908 . 
   ?item wdt:P570 ?date . 
   ?item wdt:P31 wd:Q5 . 
   ?item wdt:P106 wd:Q36180 . 
   ?sitelink schema:about ?item .
   FILTER (?date &lt; &quot;1944-12-31T23:59:59Z&quot;^^xsd:dateTime)
OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod . BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } 
}
GROUP BY ?item ?date ?yob ?yod
ORDER BY ?date
|sort=569
|columns=number:#,item:elemento,label:Nome,p569,p570,P18
|thumb=150
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! elemento
! Nome
! data de nacemento
! data de falecemento
! imaxe
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q205303|Q205303]]
| [[Pedro Sarmiento de Gamboa]]
| 1530-08-18
| 1592
| [[Ficheiro:Pedro Sarmiento de Gamboa (RPS 16-11-2014) Alcalá de Henares.png|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q221465|Q221465]]
| [[Hidacio]]
| 400
| 469
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q275929|Q275929]]
| [[Emilia Pardo Bazán]]
| 1851-09-16
| 1921-05-12
| [[Ficheiro:Emilia Pardo Bazán por Luis Sellier 1885.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q311001|Q311001]]
| [[Autor:Ramón María del Valle-Inclán|Ramón María del Valle-Inclán]]
| 1866-10-28
| 1936-01-05
| [[Ficheiro:Ramón María del Valle Inclán, de Audouard.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q379753|Q379753]]
| [[Benito Xerónimo Feijoo e Montenegro]]
| 1677-10-08
| 1764-09-26
| [[Ficheiro:Retrato póstumo del padre Benito Jerónimo Feijoo (Mariano Salvador Maella).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q464264|Q464264]]
| [[Autor:Rosalía de Castro|Rosalía de Castro]]
| 1837-02-23
| 1885-07-22
| [[Ficheiro:Rosalía Castro de Murguía por Luis Sellier.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q600935|Q600935]]
| [[Arturo Noguerol]]
| 1892-05-06
| 1936-09-12
| [[Ficheiro:Arturo Noguerol Buján 1923.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q662588|Q662588]]
| [[Eugenio Montero Ríos]]
| 1832-11-13
| 1914-05-12
| [[Ficheiro:Eugenio Montero Ríos 1914.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q671852|Q671852]]
| [[Concepción Arenal]]
| 1820-01-31
| 1893-02-04
| [[Ficheiro:Concepcion Arenal 1.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q867025|Q867025]]
| [[Autor:Eduardo Pondal|Eduardo Pondal]]
| 1835-02-06
| 1917-03-08
| [[Ficheiro:Eduardopondal.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q876748|Q876748]]
| [[Autor:José Alonso de Trelles|Xosé María Alonso Trelles]]
| 1857-05-07
| 1924-07-28
| [[Ficheiro:José Alonso y Trelles.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q973094|Q973094]]
| [[Ramón de la Sagra]]
| 1798-04-08
| 1871-05-23
| [[Ficheiro:Ramon de la sagra.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q1350662|Q1350662]]
| [[Pedro Mariño de Lobeira]]
| 1528
| 1594
| 
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q1709615|Q1709615]]
| [[Xosé Robles Pazos]]
| 1897-09-26
| 1937
| [[Ficheiro:José Robles Pazos.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q2242172|Q2242172]]
| [[Autor:Manuel Curros Enríquez|Manuel Curros Enríquez]]
| 1851-09-15
| 1908-03-07
| [[Ficheiro:Curros - henriquez.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q2294473|Q2294473]]
| [[Xoán de Betanzos]]
| 1510s
| 1576-03-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q2440613|Q2440613]]
| [[José María Varela Silvari]]
| 1848-02-01
| 1926-05-10
| [[Ficheiro:José María Varela Silvari, GEG.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q2761995|Q2761995]]
| [[Autor:Luís Amado Carballo|Luís Amado Carballo]]
| 1901-05-02
| 1927-09-03
| [[Ficheiro:Luís Amado Carballo.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q2778481|Q2778481]]
| [[Autor:Alfredo Brañas|Alfredo Brañas]]
| 1859-01-11
| 1900-02-21
| [[Ficheiro:Alfredo Branas Menendez (1859-1900). Writer and ideologue of Galician regionalism. Engraving by Thomas Pijoliu in The Catalan Illustration, 1882.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q2880054|Q2880054]]
| [[Alberto García Ferreiro]]
| 1860-03-11
| 1902-02-09
| [[Ficheiro:Alberto García Ferreiro.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q2889587|Q2889587]]
| [[Autor:Xoán Xesús González|Xoán Xesús González]]
| 1895-11-09
| 1936-09-12
| [[Ficheiro:Xoán Xesús González.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q3032159|Q3032159]]
| [[Nicomedes Pastor Díaz]]
| 1811-09-15
| 1863-03-22
| [[Ficheiro:Nicomedes Pastor Díaz (Museo del Prado).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q3049391|Q3049391]]
| [[Ricardo Mella]]
| 1861-11-23
| 1925-08-06
| [[Ficheiro:Ricardo Mella.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q3055400|Q3055400]]
| [[Manuel Murguía]]
| 1833-05-17
| 1923-02-02
| [[Ficheiro:Manuel Murguía, Faro de Vigo.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q3062520|Q3062520]]
| [[Xoán Rodríguez de Padrón]]
| 1390
| 1450
| 
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q3284672|Q3284672]]
| [[Avelina Valladares]]
| 1825-10-23
| 1902-03-17
| [[Ficheiro:Avelina Valladares - A Estrada.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q3319847|Q3319847]]
| [[Autor:Antón Villar Ponte|Antón Villar Ponte]]
| 1881-10-02
| 1936-03-04
| [[Ficheiro:Detalle do Billete quilométrico de Villar Ponte co garimbo Cortes Generales. Arquivo RAG.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q3320983|Q3320983]]
| [[Autor:Marcial Valladares Núñez|Marcial Valladares]]
| 1821-06-14
| 1903-05-20
| [[Ficheiro:Marcial Valladares Núñez.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q3320987|Q3320987]]
| [[Autor:Antonio López Ferreiro|Antonio López Ferreiro]]
| 1837-11-09
| 1910-03-20
| [[Ficheiro:Antonio López Ferreiro (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q3321013|Q3321013]]
| [[Autor:Xoán Manuel Pintos|Xoán Manuel Pintos Villar]]
| 1811-12-16
| 1876
| [[Ficheiro:Museo Pontevedra, 6 Edificio, 02-45 Xoán Manuel Pintos.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q3326271|Q3326271]]
| [[Benito Vicetto]]
| 1824-05-21
| 1878-05-28
| [[Ficheiro:Benito Vicetto.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q3327119|Q3327119]]
| [[Juan Barcia Caballero]]
| 1852
| 1926-10-10
| [[Ficheiro:Juan Barcia Caballero 1910.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q3327610|Q3327610]]
| [[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]]
| 1863-02-11
| 1940-02-15
| [[Ficheiro:Manuel Lugrís Freire 1934.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q3327621|Q3327621]]
| [[Autor:Uxío Carré Aldao|Uxío Carré Aldao]]
| 1859-11-05
| 1932-12-18
| [[Ficheiro:Uxío Carré Aldao.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q3327800|Q3327800]]
| [[Autor:Francisco Añón Paz|Francisco Añón]]
| 1812-10-09
| 1878-04-20
| [[Ficheiro:Francisco Añón, en La Ilustración de Galicia y Asturias 1880.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q3329070|Q3329070]]
| [[Andrés García Camba]]
| 1791-10-20
| 1861-10-06
| [[Ficheiro:GarcíaCamba.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q3329263|Q3329263]]
| [[Autor:Manuel Leiras Pulpeiro|Manuel Leiras Pulpeiro]]
| 1854-10-25
| 1912-11-09
| [[Ficheiro:Manuel Leiras Pulpeiro.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[:d:Q3330517|Q3330517]]
| [[Ramón Verea]]
| 1833-12-11
| 1899-02-06
| [[Ficheiro:Ramón Verea.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[:d:Q3390843|Q3390843]]
| [[Antonio Neira de Mosquera]]
| 1823-03-19
| 1854-07-09
| [[Ficheiro:Antonio Neira de Mosquera.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[:d:Q3392485|Q3392485]]
| [[Autor:José María Posada|José María Posada]]
| 1817-03-19
| 1886-11-19
| [[Ficheiro:José María Posada Pereira.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[:d:Q3393279|Q3393279]]
| [[Ramón María Tenreiro]]
| 1879
| 1939
| [[Ficheiro:1928-03-13, Estampa, Ramón María Tenreiro, Vandel (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[:d:Q3393453|Q3393453]]
| [[Alfredo García Ramos]]
| 1877-02-07
| 1934-08-21
| [[Ficheiro:Alfredo García Ramos 1934.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[:d:Q3393880|Q3393880]]
| [[Autor:Antón Losada Diéguez|Antón Losada Diéguez]]
| 1884-12-22
| 1929-10-15
| [[Ficheiro:Antón Losada Diéguez.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[:d:Q3394289|Q3394289]]
| [[Eloy Luís André]]
| 1876-07-19
| 1935-05-24
| [[Ficheiro:Outro filósofo galeguista. Eloy Luís André.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[:d:Q3395107|Q3395107]]
| [[Xaime Quintanilla Martínez (Q3395107)|Xaime Quintanilla Martínez]]
| 1898-06-13
| 1936-08-18
| [[Ficheiro:Xaime Quintanilla Martínez.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[:d:Q3395137|Q3395137]]
| [[Antolín Faraldo]]
| 1822-09-02
| 1853-06-20
| [[Ficheiro:Antolín Faraldo por Francisco Sobrino.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[:d:Q3398179|Q3398179]]
| [[Autor:José Cornide Saavedra|José Cornide Saavedra]]
| 1734-04-25
| 1803-02-22
| [[Ficheiro:José Cornide Saavedra, Cuevas.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[:d:Q3398305|Q3398305]]
| [[Eugenio Agacino y Martínez]]
| 1851
| 1924-07-26
| [[Ficheiro:1899-09-23, Iris, Notabilidades andaluzas (cropped) Eugenio Agacino.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[:d:Q3651583|Q3651583]]
| [[Camilo Bargiela]]
| 1864-12-25
| 1910-07-02
| [[Ficheiro:Camilo Bargiela.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[:d:Q4206892|Q4206892]]
| [[Antonio Cavanilles y Centi]]
| 1805-01-31
| 1864-01-02
| [[Ficheiro:Martínez aparici-cavanilles.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[:d:Q4760204|Q4760204]]
| [[Andrés González de Barcia]]
| 1673
| 1743-11-04
| 
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[:d:Q4777017|Q4777017]]
| [[Antonio Valladares de Sotomayor]]
| 1737-07-30
| 1820
| 
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[:d:Q5405876|Q5405876]]
| [[Alfredo Vicenti]]
| 1850-11-20
| 1916-09-30
| [[Ficheiro:Alfredo Vicenti.png|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[:d:Q5477368|Q5477368]]
| [[Autor:Galo Salinas|Galo Salinas]]
| 1852-03-14
| 1926-09-30
| [[Ficheiro:Almanaque Gallego, 1898, p. 69, Galo Salinas Rodríguez (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[:d:Q5484195|Q5484195]]
| [[Francisco de Trillo y Figueroa]]
| 1618
| 1680
| 
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[:d:Q5698267|Q5698267]]
| [[Antonio F. Díaz]]
| 1789-03-26
| 1869-09-12
| [[Ficheiro:AntonioDiaz ElIndiscreto n61.png|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[:d:Q5699574|Q5699574]]
| [[Antonio Rodríguez del Busto]]
| 1848-07-03
| 1926-10-18
| [[Ficheiro:Antonio Rodríguez del Busto.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[:d:Q5700289|Q5700289]]
| [[Antonio de Remesal]]
| 1570
| 1619
| 
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[:d:Q5700301|Q5700301]]
| [[Antonio de San Martín]]
| 1841-06-13
| 1887-08-04
| [[Ficheiro:1883-07-22, Madrid Cómico, de Cilla, Antonio de San Martín (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[:d:Q5751472|Q5751472]]
| [[Carlos Ramón Fort y Pazos]]
| 1807-11-24
| 1878-04-09
| [[Ficheiro:Carlos Ramón Fort, en La Ilustración de Galicia y Asturias.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[:d:Q5760262|Q5760262]]
| [[Celso García de la Riega]]
| 1844-08-26
| 1914-02-03
| [[Ficheiro:DelaRiega.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[:d:Q5830823|Q5830823]]
| [[Emilia Calé]]
| 1837-02-12
| 1908-09-18
| [[Ficheiro:Emilia Calé.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[:d:Q5841063|Q5841063]]
| [[Johán Carballeira]]
| 1902-02-13
| 1937-04-17
| [[Ficheiro:Johán Carballeira.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[:d:Q5850471|Q5850471]]
| [[Leandro de Saralegui Medina]]
| 1839-06-30
| 1910-10-05
| [[Ficheiro:Leandro de Saralegui Medina 1909.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[:d:Q5924257|Q5924257]]
| [[Jacinto de Salas y Quiroga]]
| 1813-02-14
| 1849
| [[Ficheiro:Jacinto de Salas y Quiroga.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[:d:Q5932498|Q5932498]]
| [[Xoaquín de Arévalo Rodríguez]]
| 1882
| 1939
| [[Ficheiro:Joaquín de Arévalo 1928.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[:d:Q5943426|Q5943426]]
| [[José María Riguera Montero]]
| 1845-09-19
| 1922-10-15
| [[Ficheiro:José Riguera Montero 1922.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[:d:Q5946701|Q5946701]]
| [[Juana de Vega]]
| 1805-03-07
| 1872-06-22
| [[Ficheiro:Juana de Vega.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[:d:Q6172985|Q6172985]]
| [[Álvaro de la Iglesia]]
| 1859-04-05
| 1940
| [[Ficheiro:Alvaro de la Iglesia y Santos.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[:d:Q6752449|Q6752449]]
| [[Manuel Bernárdez]]
| 1867-08-13
| 1942
| [[Ficheiro:Manuel Bernárdez.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[:d:Q8191995|Q8191995]]
| [[Agustín María Acevedo Rodríguez]]
| 1806-06-04
| 1874-06-02
| 
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[:d:Q8193459|Q8193459]]
| [[Alberto Camino]]
| 1821-11-01
| 1861-03-02
| 
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[:d:Q8201235|Q8201235]]
| [[Antonio García Hermida]]
| 1885-04-07
| 1939-09-04
| [[Ficheiro:Antonio García Hermida.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[:d:Q8246366|Q8246366]]
| [[Benito Fernández Alonso]]
| 1848-03-31
| 1922-05-08
| [[Ficheiro:Benito Fernández Alonso.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[:d:Q8256266|Q8256266]]
| [[Autor:Camilo Díaz Baliño|Camilo Díaz Baliño]]
| 1889-07-14
| 1936-08-14
| [[Ficheiro:Camilo Díaz Baliño con Isaac Díaz Pardo en 1925.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[:d:Q8353082|Q8353082]]
| [[Cándido Fernández Mazas]]
| 1902-12-18
| 1942-11-15
| [[Ficheiro:Cándido Fernández Mazas, Ourense, 1927.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[:d:Q8353139|Q8353139]]
| [[César Cisneros]]
| 1849-09-22
| 1897-01-04
| [[Ficheiro:César Cisneros Luces.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[:d:Q8960839|Q8960839]]
| [[Autor:Fanny Garrido|Fanny Garrido]]
| 1842-10-30
| 1917-11-11
| [[Ficheiro:Fanny-garrido (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[:d:Q8961851|Q8961851]]
| [[Florencio Vaamonde Lores]]
| 1860-04-02
| 1925-10-19
| [[Ficheiro:Florencio Vaamonde Lores, RAG.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[:d:Q8962260|Q8962260]]
| [[Francisca Sarasate]]
| 1853-11-29
| 1922-05-01
| [[Ficheiro:Francisca Sarasate de Mena. 1893.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[:d:Q8963204|Q8963204]]
| [[Félix Moreno Astray]]
| 1841
| 1880-04-21
| 
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[:d:Q9009417|Q9009417]]
| [[Autor:Isabel de Castro e Andrade|Isabel de Castro e Andrade]]
| 1528
| 1582
| 
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[:d:Q9014634|Q9014634]]
| [[José Ojea Otero]]
| 1845-08-16
| 1909-12-03
| [[Ficheiro:José Ojea Otero 1910.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[:d:Q9025193|Q9025193]]
| [[Luís Marcelino Pereira]]
| 1754-04-26
| 1811
| 
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[:d:Q9025294|Q9025294]]
| [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luis Otero Pimentel]]
| 1844-09-03
| 1920
| [[Ficheiro:Luis Otero Pimentel.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[:d:Q9027715|Q9027715]]
| [[Manuel Comellas]]
| 1853-04-30
| 1925-06-03
| [[Ficheiro:Manuel Comellas Coimbra.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[:d:Q9027940|Q9027940]]
| [[Manuel María Puga y Parga]]
| 1874
| 1918-09-30
| [[Ficheiro:Manuel María Puga y Parga.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[:d:Q9028028|Q9028028]]
| [[Manuel Pardo de Andrade]]
| 1760-11-21
| 1823-05-05
| 
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[:d:Q9057462|Q9057462]]
| [[Pedro González de Ulloa]]
| 1714
| 1790
| 
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[:d:Q9073031|Q9073031]]
| [[Salvador Golpe]]
| 1850-07-27
| 1909-06-23
| [[Ficheiro:Salvador Golpe.jpeg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[:d:Q9091108|Q9091108]]
| [[Ubaldo Pasarón]]
| 1827-08-16
| 1864-03-21
| [[Ficheiro:Obras completas de Ubaldo Pasarón y Lastra.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[:d:Q9096727|Q9096727]]
| [[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]
| 1887-03-16
| 1930-12-22
| [[Ficheiro:Xosé Lesta Meis.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[:d:Q10331431|Q10331431]]
| [[Modesto Brocos]]
| 1852-02-09
| 1936-11-28
| [[Ficheiro:Retrato de Modesto Brocos.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[:d:Q11040026|Q11040026]]
| [[Juan Antonio Saco y Arce]]
| 1835-03-08
| 1881-09-14
| [[Ficheiro:Juan Antonio Saco y Arce.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[:d:Q11686185|Q11686185]]
| [[José Rúa Figueroa]]
| 1820-05-20
| 1855-05-22
| [[Ficheiro:José Rúa Figueroa (1820 - 1855) periodista, revolucionario y escritor español.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[:d:Q11686247|Q11686247]]
| [[José de Santiago y Gómez]]
| 1858-01-02
| 1922
| [[Ficheiro:Don José de Santiago y Gómez, Historia de Vigo y su comarca 1896.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[:d:Q11689886|Q11689886]]
| [[Luis Taboada]]
| 1848-10-06
| 1906-01-13
| [[Ficheiro:Luistaboada 1.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[:d:Q11690626|Q11690626]]
| [[Autor:Manuel Lago González|Manuel Lago González]]
| 1865-10-25
| 1925-03-18
| [[Ficheiro:Manuel Lago González.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[:d:Q11690654|Q11690654]]
| [[Manuel Mato Vizoso]]
| 1846-12-24
| 1909-02-09
| [[Ficheiro:Manuel Mato Vizoso.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[:d:Q11705076|Q11705076]]
| [[Victorino Abente Lago]]
| 1846-06-02
| 1935-12-22
| [[Ficheiro:Victorino abente y lago antologia poetica fotografia (ii).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[:d:Q11705519|Q11705519]]
| [[Ángel Amor Ruibal]]
| 1869-03-11
| 1930-11-04
| [[Ficheiro:Angel Amor Ruibal - Vida Gallega.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[:d:Q11917145|Q11917145]]
| [[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro|Diego Antonio Cernadas de Castro]]
| 1702-03-18
| 1777-03-30
| [[Ficheiro:Cura-de-Fruime Fundación Barrié.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[:d:Q11926870|Q11926870]]
| [[Isabel de Villamartín Thomas]]
| 1837
| 1877-10-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[:d:Q12382491|Q12382491]]
| [[Adolfo Mosquera]]
| 1860-07-03
| 1940-01-30
| [[Ficheiro:Adolfo Mosquera Castro 1916.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[:d:Q12382792|Q12382792]]
| [[Alfredo García Dóriga]]
| 1849-04-13
| 1911-12-14
| [[Ficheiro:Alfredo García Dóriga.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[:d:Q12382876|Q12382876]]
| [[Autor:Amador Montenegro|Amador Montenegro]]
| 1864-04-30
| 1932-09-22
| [[Ficheiro:Amador Montenegro.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[:d:Q12382986|Q12382986]]
| [[Andrés Muruais]]
| 1851-11-30
| 1882-10-21
| [[Ficheiro:Andres Muruais.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[:d:Q12383078|Q12383078]]
| [[Antonio Garrido Villazán]]
| 1855-11-02
| 1928-04-04
| [[Ficheiro:Retrato de Antonio Garrido Villazán (Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, Madrid).JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[:d:Q12383353|Q12383353]]
| [[Arturo Vázquez Núñez]]
| 1852-11-15
| 1907-03-02
| [[Ficheiro:Arturovazqueznuñez 1.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[:d:Q12383949|Q12383949]]
| [[Aurelio Ribalta]]
| 1864-04-01
| 1940-09-07
| [[Ficheiro:Aurelio Ribalta 1910.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[:d:Q12384362|Q12384362]]
| [[Benito Losada Astray]]
| 1824-11-19
| 1891-09-11
| [[Ficheiro:La Pequeña Patria, Santiago, 30 de diciembre de 1890, n.º 6 (copped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[:d:Q12384407|Q12384407]]
| [[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira|Bernardo Rodríguez Ribeira]]
| 1853-01-08
| 1924-05-26
| [[Ficheiro:Bernardo Rodríguez Ribeira 1924.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[:d:Q12385880|Q12385880]]
| [[Celedonio Osorio Lafuente]]
| 1847-02-17
| 1899-02-08
| 
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[:d:Q12386223|Q12386223]]
| [[Claudio Cuveiro]]
| 19th century
| 1915-12-27
| 
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[:d:Q12387166|Q12387166]]
| [[Domingo Enrique Aller Rodríguez]]
| 1846-07-01
| 1916-05-02
| 
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[:d:Q12387853|Q12387853]]
| [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta Pose]]
| 1863-07-22
| 1925-05-13
| [[Ficheiro:Enrique Labarta sobre 1925.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[:d:Q12387866|Q12387866]]
| [[Enrique Zas Simó]]
| 1877-06-25
| 1929-02-02
| [[Ficheiro:Enrique Zas Simo 1929.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[:d:Q12388193|Q12388193]]
| [[Evaristo Martelo Paumán]]
| 1853-04-21
| 1928-03-31
| [[Ficheiro:Evaristo Martelo Paumán.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[:d:Q12388917|Q12388917]]
| [[Francisco Fernández Anciles]]
| 1810
| 1880-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[:d:Q12388943|Q12388943]]
| [[Autor:Francisco María de la Iglesia|Francisco María de la Iglesia]]
| 1827-02-02
| 1897-04-05
| [[Ficheiro:Francisco María de la Iglesia.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[:d:Q12388948|Q12388948]]
| [[Francisco Porto Rey]]
| 1876-01-16
| 1941-05-22
| [[Ficheiro:Francisco Porto Rey 1919.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[:d:Q12388970|Q12388970]]
| [[Francisco Suárez García]]
| 1827-03-31
| 1900-03-15
| 
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[:d:Q12389968|Q12389968]]
| [[Gaspar Rodríguez Rodríguez]]
| 1835
| 1884-03-16
| 
|-
| style='text-align:right'| 124
| [[:d:Q12390367|Q12390367]]
| [[Heliodoro Fernández Gastañaduy]]
| 1859-09-29
| 1917-03-15
| [[Ficheiro:Heliodoro Fernández Gastañaduy 1909.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 125
| [[:d:Q12390379|Q12390379]]
| [[Autor:Heraclio Pérez Placer|Heraclio Pérez Placer]]
| 1866-11-08
| 1926-10-21
| [[Ficheiro:Debuxo perezplacer (cropped).JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 126
| [[:d:Q12390390|Q12390390]]
| [[Hermenegildo Calvelo]]
| 1856-01-20
| 1918-09
| [[Ficheiro:Hermenegildo Calvelo Rabuñal 1917.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 127
| [[:d:Q12390407|Q12390407]]
| [[Hipólita Moíño]]
| 
| 1917-05
| [[Ficheiro:Hipólita Muíño Lago 1916.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 128
| [[:d:Q12390662|Q12390662]]
| [[Indalecio Armesto]]
| 1838-09-29
| 1890-02-22
| [[Ficheiro:Indalecio Armesto, de Mecachis, Madrid Cómico, 23 de julio de 1887 (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 129
| [[:d:Q12390808|Q12390808]]
| [[Jaime Solá]]
| 1874-09-11
| 1940-01-09
| [[Ficheiro:Jaime Solá 1929.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 130
| [[:d:Q12390835|Q12390835]]
| [[Javier Valcarce Ocampo]]
| 19th century
| 1922-02-27
| 
|-
| style='text-align:right'| 131
| [[:d:Q12390836|Q12390836]]
| [[Javier Vales Faílde]]
| 1872-12-07
| 1923-03-30
| [[Ficheiro:Javier Vales Faílde 1910.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 132
| [[:d:Q12390869|Q12390869]]
| [[Jesús Muruais]]
| 1852-12-23
| 1903-07-01
| [[Ficheiro:Muruaisjesus.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 133
| [[:d:Q12390980|Q12390980]]
| [[José Becerra Armesto]]
| 19th century
| 1916-02-16
| [[Ficheiro:1898-03-26, Blanco y Negro, Gobernadores civiles, J. Becerra.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 134
| [[:d:Q12390983|Q12390983]]
| [[José Benito Amado Boullosa]]
| 1822-03-19
| 1886-03-30
| [[Ficheiro:Retrato de José Benito Amado.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 135
| [[:d:Q12391028|Q12391028]]
| [[José García Acuña]]
| 1873-01-15
| 1933-06-10
| [[Ficheiro:José García Acuña 1927.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 136
| [[:d:Q12391169|Q12391169]]
| [[José Salgado Rodríguez]]
| 1845
| 1916-05-20
| 
|-
| style='text-align:right'| 137
| [[:d:Q12391190|Q12391190]]
| [[José de la Cuesta Crespo]]
| 1849-12-12
| 1893-01-13
| 
|-
| style='text-align:right'| 138
| [[:d:Q12392774|Q12392774]]
| [[Manuel Martínez Sueiro]]
| 1873-05-21
| 1920-10-02
| [[Ficheiro:Manuel Martínez Sueiro.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 139
| [[:d:Q12392839|Q12392839]]
| [[Manuel Vidal Rodríguez]]
| 1871
| 1941-05-03
| [[Ficheiro:Manuel Vidal Rodríguez 1932.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 140
| [[:d:Q12392845|Q12392845]]
| [[Manuel Vázquez Castro]]
| 1844-02-01
| 1885-01-05
| [[Ficheiro:Manuel Vázquez Castro.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 141
| [[:d:Q12392934|Q12392934]]
| [[Mariano Jamardo]]
| 1865
| 1897-01-15
| [[Ficheiro:Mariano Jamardo.png|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 142
| [[:d:Q12393098|Q12393098]]
| [[Matías Usero]]
| 1875-05-12
| 1936-08-21
| [[Ficheiro:Matías Usero por Garay 1930.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 143
| [[:d:Q12393305|Q12393305]]
| [[Miguel Losada Losada]]
| 1860
| 1913-09-28
| 
|-
| style='text-align:right'| 144
| [[:d:Q12393829|Q12393829]]
| [[Autor:Alfredo Nan de Allariz|Alfredo Nan de Allariz]]
| 1875-05-13
| 1927-05-26
| [[Ficheiro:Alfredo Nan de Allariz 1909.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 145
| [[:d:Q12393908|Q12393908]]
| [[Nicolás García Pereira]]
| 1900
| 1934-07-18
| [[Ficheiro:Nicolás García Pereira 1920.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 146
| [[:d:Q12396947|Q12396947]]
| [[Pablo Pérez Costanti]]
| 1857-12-02
| 1938-09-19
| [[Ficheiro:Pablo Pérez Constanti, 1910.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 147
| [[:d:Q12396976|Q12396976]]
| [[Xoán Sobreira Salgado]]
| 1746
| 1805-04-30
| 
|-
| style='text-align:right'| 148
| [[:d:Q12397235|Q12397235]]
| [[Autor:Patricio Delgado Luaces|Patricio Delgado Luaces]]
| 1850-08-06
| 1900-04-25
| [[Ficheiro:Patricio Delgado Luaces, oficial de la facción de David Cornejo, fotografía de Eugenio Lanelongue.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 149
| [[:d:Q12397386|Q12397386]]
| [[Pedro Antonio Sánchez Vaamonde]]
| 1749-04-10
| 1806-10-04
| [[Ficheiro:Pedro Antonio Sánchez Vaamonde.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 150
| [[:d:Q12398277|Q12398277]]
| [[Prudencio Canitrot]]
| 1883-01
| 1913-01-24
| [[Ficheiro:Prudencio Canitrot.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 151
| [[:d:Q12398599|Q12398599]]
| [[Ramón García Vicetto]]
| 1830-11-05
| 1907-05-16
| 
|-
| style='text-align:right'| 152
| [[:d:Q12399050|Q12399050]]
| [[Ricardo Frade]]
| 1877
| 1940-07-29
| [[Ficheiro:Ricardo Frade Giráldez.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 153
| [[:d:Q12399271|Q12399271]]
| [[Roxelio Rivero]]
| 1884
| 1940
| 
|-
| style='text-align:right'| 154
| [[:d:Q12401121|Q12401121]]
| [[Tirso Lorenzo Rodríguez]]
| 1877-02-15
| 1943-07-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 155
| [[:d:Q12401598|Q12401598]]
| [[Urbano Ferreiroa Millán]]
| 1845-09-30
| 1901-02-21
| [[Ficheiro:Urbano Ferreiroa Millán.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 156
| [[:d:Q12402490|Q12402490]]
| [[Víctor Said Armesto]]
| 1871-08-13
| 1914-07-17
| [[Ficheiro:Víctor Said Armesto.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 157
| [[:d:Q12402556|Q12402556]]
| [[Xan da Coba]]
| 1813-03-30
| 1899-11-09
| [[Ficheiro:D. Juan de la Coba Gómez (Orense).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 158
| [[:d:Q12402687|Q12402687]]
| [[Xesús Rodríguez López]]
| 1859-07-28
| 1917-03-24
| [[Ficheiro:Jesús Rodríguez López 1917.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 159
| [[:d:Q12402851|Q12402851]]
| [[Xosé María Chao Ledo]]
| 1844-09-30
| 1894-07-09
| 
|-
| style='text-align:right'| 160
| [[:d:Q12402872|Q12402872]]
| [[Autor:Xosé Pérez Ballesteros|Xosé Pérez Ballesteros]]
| 1833-06-30
| 1918-10-30
| [[Ficheiro:José Pérez Ballesteros GEG.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 161
| [[:d:Q12402939|Q12402939]]
| [[Xulián Magariños]]
| 1904-09-16
| 1934-07-09
| [[Ficheiro:Xulián Magariños Negreira.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 162
| [[:d:Q12402967|Q12402967]]
| [[Xurxo Lorenzo Fernández]]
| 1910-02-11
| 1934-04-02
| [[Ficheiro:Xurxo Lorenzo Fernández 1910 1934.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 163
| [[:d:Q14301354|Q14301354]]
| [[Urbano R. Moledo]]
| 1902&lt;br/&gt;1912
| 1936-12-10
| [[Ficheiro:Urbano Rodríguez Moledo.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 164
| [[:d:Q17413229|Q17413229]]
| [[Xosé María Brea Segade]]
| 1904-08-02
| 1934-01-07
| [[Ficheiro:Retrato de Xosé María Brea Segade.png|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 165
| [[:d:Q19003928|Q19003928]]
| [[Teodosio Vesteiro Torres]]
| 1847-06-11
| 1876-06-12
| [[Ficheiro:Vesteiro.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 166
| [[:d:Q19422876|Q19422876]]
| [[Constantino Horta]]
| 1860-05-21
| 1923-06-20
| [[Ficheiro:Constantino Horta 1911.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 167
| [[:d:Q19485353|Q19485353]]
| [[Prudencio Otero Sánchez]]
| 1847
| 1936-07-01
| [[Ficheiro:Prudencio Otero Sánchez 1920.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 168
| [[:d:Q19646454|Q19646454]]
| [[Francisco Salgado López]]
| 1859
| 1940-11-08
| [[Ficheiro:Francisco Salgado López-Quiroga 1927.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 169
| [[:d:Q19998163|Q19998163]]
| [[Cástor Méndez Brandón]]
| 1864
| 1920-01-29
| 
|-
| style='text-align:right'| 170
| [[:d:Q20532867|Q20532867]]
| [[Santiago Abella]]
| 1845
| 1913-08-05
| 
|-
| style='text-align:right'| 171
| [[:d:Q20532974|Q20532974]]
| [[Constante Fontán Illas]]
| 1833-09-19
| 1901-12-13
| 
|-
| style='text-align:right'| 172
| [[:d:Q20533033|Q20533033]]
| [[Luís Aguirre del Río]]
| 1839-02-03
| 1866-02-01&lt;br/&gt;1866
| 
|-
| style='text-align:right'| 173
| [[:d:Q20533056|Q20533056]]
| [[Eladio Oviedo Arce]]
| 1864-03-20
| 1918-01-19
| [[Ficheiro:Don Eladio Oviedo y Arce.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 174
| [[:d:Q20533085|Q20533085]]
| [[Juan Rodríguez Quesada]]
| 19th century
| 1910-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 175
| [[:d:Q20533106|Q20533106]]
| [[Heliodoro Cid]]
| 1831
| 1888-03-31
| 
|-
| style='text-align:right'| 176
| [[:d:Q20533142|Q20533142]]
| [[Manuel Rodríguez Rodríguez]]
| 19th century
| 1908-05-03
| [[Ficheiro:Manuel Rodríguez Rodríguez 1908.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 177
| [[:d:Q20533164|Q20533164]]
| [[Rogelio Civeira]]
| 19th century
| 1922-06
| 
|-
| style='text-align:right'| 178
| [[:d:Q20533197|Q20533197]]
| [[Máximo Leyes Posse]]
| 1855
| 1899-09-29
| 
|-
| style='text-align:right'| 179
| [[:d:Q20533272|Q20533272]]
| [[José Alonso Obregón]]
| 1883-02-13
| 1936-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 180
| [[:d:Q20533334|Q20533334]]
| [[Xulio Alonso Sánchez]]
| 1859-05-27
| 1916-01-20
| 
|-
| style='text-align:right'| 181
| [[:d:Q20533337|Q20533337]]
| [[Joaquín Gaite Núñez]]
| 1820
| 1880-04-02
| 
|-
| style='text-align:right'| 182
| [[:d:Q20533365|Q20533365]]
| [[Ricardo Conde Salgado]]
| 1853-04-03
| 1938-09-11
| [[Ficheiro:Almanaque Gallego, 1898, p. 31, Ricardo Conde Salgado.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 183
| [[:d:Q20533373|Q20533373]]
| [[Roxelio Lois Estévez]]
| 1842-03-12
| 1905-10-11
| [[Ficheiro:Rogelio Lois Estévez por Juan José Cancela del Río. Museo de Pontevedra.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 184
| [[:d:Q20533379|Q20533379]]
| [[Baldomero Lois Pérez]]
| 1877-04-18
| 1939
| 
|-
| style='text-align:right'| 185
| [[:d:Q20533387|Q20533387]]
| [[Manuel Lois Vázquez]]
| 1868-01-29
| 1899-06-29
| 
|-
| style='text-align:right'| 186
| [[:d:Q20533445|Q20533445]]
| [[Ramón Álvarez de la Braña]]
| 1837
| 1906-07
| 
|-
| style='text-align:right'| 187
| [[:d:Q20533469|Q20533469]]
| [[Vicente Pardo Tenreiro]]
| 
| 1892-09-19
| 
|-
| style='text-align:right'| 188
| [[:d:Q20533484|Q20533484]]
| [[Waldo A. Insua]]
| 1856-06-10
| 1938-08-10
| [[Ficheiro:Biografia-waldo alvarez .jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 189
| [[:d:Q20533492|Q20533492]]
| [[Clara Corral]]
| 1847-06-08
| 1908-02-09
| [[Ficheiro:Clara Corral Aller.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 190
| [[:d:Q20533511|Q20533511]]
| [[Eduardo Álvarez Pertierra]]
| 1850
| 1878-07-31
| 
|-
| style='text-align:right'| 191
| [[:d:Q20533521|Q20533521]]
| [[José López de la Vega]]
| 1830
| 1888-02-08
| 
|-
| style='text-align:right'| 192
| [[:d:Q20533535|Q20533535]]
| [[Félix Álvarez Villaamil]]
| 1820
| 1881-04-26
| 
|-
| style='text-align:right'| 193
| [[:d:Q20533574|Q20533574]]
| [[Manuel Paz Varela]]
| 1876
| 1938-12-30
| [[Ficheiro:Manuel Paz Varela.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 194
| [[:d:Q20533579|Q20533579]]
| [[Daniel López López]]
| 1859-10-06
| 1933-03-08
| [[Ficheiro:1904-10-06, Nuevo Mundo, La apertura del curso universitario (cropped) Daniel López.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 195
| [[:d:Q20533588|Q20533588]]
| [[Manuel López Lorenzo]]
| 1842-05-19
| 1883-04-28
| 
|-
| style='text-align:right'| 196
| [[:d:Q20533614|Q20533614]]
| [[José Gómez Martínez]]
| 19th century
| 1940-06-07
| [[Ficheiro:José Gómez Martínez 1927.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 197
| [[:d:Q20533636|Q20533636]]
| [[Hermenexildo Amoedo Carballo]]
| 1747-04-10
| 1811-12-24
| 
|-
| style='text-align:right'| 198
| [[:d:Q20533671|Q20533671]]
| [[Manuel Ángel Corzo]]
| 1842-05-01
| 1871-04-25
| 
|-
| style='text-align:right'| 199
| [[:d:Q20533885|Q20533885]]
| [[Justo Areal Barros]]
| 1862-06-14
| 1902-07-08
| 
|-
| style='text-align:right'| 200
| [[:d:Q20533969|Q20533969]]
| [[José García Mosquera]]
| 1817-03-18
| 1868-11-17
| [[Ficheiro:Xosé García Mosquera.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 201
| [[:d:Q20534040|Q20534040]]
| [[Pío Lino Cuiñas]]
| 1851
| 1927-07-15
| [[Ficheiro:Pío Lino Cuiñas 1927.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 202
| [[:d:Q20534072|Q20534072]]
| [[Celestino García Romero]]
| 1855-01-19&lt;br/&gt;1855
| 1929-01-18&lt;br/&gt;1929
| [[Ficheiro:Celestino García Romero.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 203
| [[:d:Q20534136|Q20534136]]
| [[Felicia Auber]]
| 1821&lt;br/&gt;19th century
| 1897-03-20
| [[Ficheiro:Virginia Felicia Auber casa do Conde de Arcos.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 204
| [[:d:Q20534137|Q20534137]]
| [[Augusto de Santiago Gadea]]
| 1855
| 1915
| [[Ficheiro:Augusto C. de Santiago Gadea.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 205
| [[:d:Q20534170|Q20534170]]
| [[Antonio García Vázquez-Queipo]]
| 19th century
| 1912-11-30
| 
|-
| style='text-align:right'| 206
| [[:d:Q20534211|Q20534211]]
| [[Filomena Dato]]
| 1855
| 1927-05-01
| [[Ficheiro:Filomena Dato Muruais.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 207
| [[:d:Q20534303|Q20534303]]
| [[Remigio Garrido Bouzas]]
| 1830
| 1907-10-07
| 
|-
| style='text-align:right'| 208
| [[:d:Q20534313|Q20534313]]
| [[Ramón Segade Campoamor]]
| 1831
| 1887-04-15
| 
|-
| style='text-align:right'| 209
| [[:d:Q20534355|Q20534355]]
| [[Avelino Barbeito]]
| 1849-06-14
| 1914-02-09
| 
|-
| style='text-align:right'| 210
| [[:d:Q20534424|Q20534424]]
| [[Jenaro Mariñas González]]
| 1868-10-15
| 1920-10-02
| [[Ficheiro:Jenaro Mariñas (pai).JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 211
| [[:d:Q20534480|Q20534480]]
| [[Bernardo Barreiro]]
| 1850-01-21
| 1904-11-27
| [[Ficheiro:Bernardo Barreiro de Vázquez Varela.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 212
| [[:d:Q20534516|Q20534516]]
| [[Xosé María Barreiro]]
| 1871-06-28
| 1923-11-23
| [[Ficheiro:José María Rodríguez Barreiro.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 213
| [[:d:Q20534587|Q20534587]]
| [[Víctor de Silva Posada]]
| 1858-04-25
| 1925-12-27
| 
|-
| style='text-align:right'| 214
| [[:d:Q20534630|Q20534630]]
| [[Roque Pesqueira Crespo]]
| 1865-12-31
| 1938-11-27
| [[Ficheiro:Roque Pesqueira Crespo 1933.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 215
| [[:d:Q20534751|Q20534751]]
| [[Mariano Piñeiro Groba]]
| 1873
| 1940
| 
|-
| style='text-align:right'| 216
| [[:d:Q20534773|Q20534773]]
| [[Andrés Solla García]]
| 1810-11-30
| 1889-09-28
| 
|-
| style='text-align:right'| 217
| [[:d:Q20534779|Q20534779]]
| [[Leopoldo Martínez Padín]]
| 1823-09-21
| 1850-03-26
| 
|-
| style='text-align:right'| 218
| [[:d:Q20534790|Q20534790]]
| [[Ramón Bernárdez González]]
| 1838
| 1911-06-16
| 
|-
| style='text-align:right'| 219
| [[:d:Q20534866|Q20534866]]
| [[Benito Plá Cancela]]
| 1812-12-31
| 1874-07-03
| [[Ficheiro:Benito Plá Cancela.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 220
| [[:d:Q20534877|Q20534877]]
| [[Javier Soto Valenzuela]]
| 1893
| 1936-12-17
| [[Ficheiro:Xavier Soto 1919.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 221
| [[:d:Q20534915|Q20534915]]
| [[Francisco Ponte Blanco]]
| 1853-07-08
| 1926-08-23
| [[Ficheiro:Francisco Ponte Blanco. Revista de Casa América-Galicia. Julio de 1923. n. 31.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 222
| [[:d:Q20534935|Q20534935]]
| [[Manuel González Iglesias]]
| 19th century
| 1926-07-11
| 
|-
| style='text-align:right'| 223
| [[:d:Q20534970|Q20534970]]
| [[José Suárez Duque]]
| 1872
| 1923-09-17
| 
|-
| style='text-align:right'| 224
| [[:d:Q20535067|Q20535067]]
| [[Antolín Esperón]]
| 1821-09-06
| 1895-12-07
| 
|-
| style='text-align:right'| 225
| [[:d:Q20535127|Q20535127]]
| [[Javier Bugallal Pérez de Castro]]
| 1888-01-07
| 1911-12-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 226
| [[:d:Q20535130|Q20535130]]
| [[Xavier Prado Rodríguez]]
| 1874-09-12
| 1942-12-26
| [[Ficheiro:Javier Prado Rodríguez fotografía que aparece en la primera página de las obras del autor y que corresponde al año 1928.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 227
| [[:d:Q20535190|Q20535190]]
| [[Daniel Granada Conti]]
| 1847-09-03
| 1929-12-03
| [[Ficheiro:Daniel Granada y Conti, filólogo.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 228
| [[:d:Q20535242|Q20535242]]
| [[Pedro Guimarey]]
| 1905-07-05
| 1936-09-20
| [[Ficheiro:Pedro Guimarey Filgueiras.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 229
| [[:d:Q20535244|Q20535244]]
| [[José Puente Brañas]]
| 1824-07-12
| 1857-07-10
| [[Ficheiro:José Puente y Brañas, de Perea.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 230
| [[:d:Q20535310|Q20535310]]
| [[José Vicente Pérez Martínez]]
| 1863-08-09
| 1905-04
| 
|-
| style='text-align:right'| 231
| [[:d:Q20535325|Q20535325]]
| [[Lois Tobío Campos]]
| 1861
| 1943-04-07
| 
|-
| style='text-align:right'| 232
| [[:d:Q20535489|Q20535489]]
| [[Juan Montero Telinge]]
| 1800-12-21&lt;br/&gt;1797-01-31
| 1893-10-26
| [[Ficheiro:Retrato de Juan Montero Telinge Material gráfico 1.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 233
| [[:d:Q20535494|Q20535494]]
| [[José Tresguerras Melo]]
| 1846-08-15
| 1893-04-08
| 
|-
| style='text-align:right'| 234
| [[:d:Q20535505|Q20535505]]
| [[José Campos Núñez]]
| 1897
| 1933-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 235
| [[:d:Q20535550|Q20535550]]
| [[Herminio Ramos González]]
| 1868-04-09
| 1941-09
| [[Ficheiro:Herminio Ramos González, 1930.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 236
| [[:d:Q20535584|Q20535584]]
| [[Juan Fernández Merino (Q20535584)|Juan Fernández Merino]]
| 1872
| 1942-09-28
| 
|-
| style='text-align:right'| 237
| [[:d:Q20535616|Q20535616]]
| [[Teodoro Morgade]]
| 1915-06-02
| 1935-07-23
| [[Ficheiro:Teodoro Morgade autorretrato.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 238
| [[:d:Q20535625|Q20535625]]
| [[Xosé Iglesias Roura]]
| 1879-04-28
| 1930-09-27
| [[Ficheiro:Xosé Iglesias Roura.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 239
| [[:d:Q20535631|Q20535631]]
| [[Renato Ulloa]]
| 1850-07-28
| 1923-04-29
| 
|-
| style='text-align:right'| 240
| [[:d:Q20535650|Q20535650]]
| [[Eduardo Mosquera Montes]]
| 1850-02-07
| 1887-04-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 241
| [[:d:Q20535679|Q20535679]]
| [[Daniel Carballo Cousido]]
| 1824-03-14
| 1889-12-29
| [[Ficheiro:A Coruña - Jardín de Méndez Núñez - Monumento a Daniel Carballo 3.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 242
| [[:d:Q20535687|Q20535687]]
| [[Cosme Fernández Soler]]
| 
| 1901-12-02
| 
|-
| style='text-align:right'| 243
| [[:d:Q20535716|Q20535716]]
| [[María Francisca de Isla y Losada]]
| 1734
| 1808
| 
|-
| style='text-align:right'| 244
| [[:d:Q20535718|Q20535718]]
| [[Ramón del Valle]]
| 1823
| 1890
| [[Ficheiro:Padre de Valle-Inclán.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 245
| [[:d:Q20535756|Q20535756]]
| [[Bautista Varela Balboa]]
| 1870-11-11
| 1933-12-24
| 
|-
| style='text-align:right'| 246
| [[:d:Q20535778|Q20535778]]
| [[Jesús Rey Alvite]]
| 1878-08-26
| 1941-10-05
| [[Ficheiro:Jesús Rey Alvite 1915.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 247
| [[:d:Q20535811|Q20535811]]
| [[Adolfo Rey Ruibal]]
| 1867
| 1923
| [[Ficheiro:Adolfo Rey Ruibal.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 248
| [[:d:Q20535841|Q20535841]]
| [[Ricardo Caruncho]]
| 1848-06-12
| 1902-02-02
| 
|-
| style='text-align:right'| 249
| [[:d:Q20535855|Q20535855]]
| [[Xoán Neira Cancela]]
| 1849-05-22
| 1909-09-23
| [[Ficheiro:Juan Neira Cancela 1909.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 250
| [[:d:Q20535887|Q20535887]]
| [[Xosé Casal Lois]]
| 1845-02-16
| 1912-04-17
| 
|-
| style='text-align:right'| 251
| [[:d:Q20535938|Q20535938]]
| [[Víctor María Vázquez Rodríguez]]
| 1856-04-26
| 1884-09-27
| 
|-
| style='text-align:right'| 252
| [[:d:Q20535956|Q20535956]]
| [[Adelardo Novo Brocas]]
| 1880-09-07
| 1939-06-16
| [[Ficheiro:Adelardo Novo Brocas.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 253
| [[:d:Q20535965|Q20535965]]
| [[José Novo García]]
| 
| 1898-10-18
| [[Ficheiro:Josenovo.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 254
| [[:d:Q20535969|Q20535969]]
| [[Victorino Novo García]]
| 1855
| 1899-11-27
| 
|-
| style='text-align:right'| 255
| [[:d:Q20535975|Q20535975]]
| [[Andrés Vázquez Verea]]
| 
| 1918-04
| 
|-
| style='text-align:right'| 256
| [[:d:Q20535976|Q20535976]]
| [[Manuel Novoa Costoya]]
| 1865-07-02
| 1940s
| [[Ficheiro:Manuel Novoa Costoya 1940.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 257
| [[:d:Q20535993|Q20535993]]
| [[Jesús Noya González]]
| 1865
| 1943-07-25
| 
|-
| style='text-align:right'| 258
| [[:d:Q20536015|Q20536015]]
| [[Manuel Núñez González]]
| 1885-08-05
| 1917-02-13
| [[Ficheiro:Manuel Núñez González.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 259
| [[:d:Q20536047|Q20536047]]
| [[José Verea Aguiar]]
| 1775
| 1849-04-17
| 
|-
| style='text-align:right'| 260
| [[:d:Q20536093|Q20536093]]
| [[Ramiro Vieira Durán]]
| 1873
| 1920-04-16
| [[Ficheiro:Ramiro Vieira Durán.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 261
| [[:d:Q20536152|Q20536152]]
| [[Amador Villar Amor]]
| 1866
| 1944-04-20
| 
|-
| style='text-align:right'| 262
| [[:d:Q21042313|Q21042313]]
| [[Eusebio Vence Calviño]]
| 1857
| 1932
| 
|-
| style='text-align:right'| 263
| [[:d:Q21656401|Q21656401]]
| [[Bartolomé José Crespo y Borbón]]
| 1811
| 1871
| 
|-
| style='text-align:right'| 264
| [[:d:Q21708136|Q21708136]]
| [[Modesto Fernández González]]
| 1838-12-15
| 1897-12-18
| [[Ficheiro:Modesto Fernández y González.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 265
| [[:d:Q22122567|Q22122567]]
| [[César Abellás Vázquez]]
| 1873
| 1943-01-13
| 
|-
| style='text-align:right'| 266
| [[:d:Q22122568|Q22122568]]
| [[Manuel Acuña Malvar]]
| 1757-04-16
| 1845-03-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 267
| [[:d:Q22122570|Q22122570]]
| [[Pilar Bértola Cabaleiro]]
| 1920
| 1934-09-06
| 
|-
| style='text-align:right'| 268
| [[:d:Q23005861|Q23005861]]
| [[Joaquín Avendaño]]
| 1812-03-19
| 1886
| 
|-
| style='text-align:right'| 269
| [[:d:Q24013684|Q24013684]]
| [[Víctor Castro Rodríguez]]
| 1879-01-20
| 1942-02-16
| 
|-
| style='text-align:right'| 270
| [[:d:Q24013696|Q24013696]]
| [[María Caridad Castedo Díaz de Mourelo]]
| 1900
| 1941-12-16
| 
|-
| style='text-align:right'| 271
| [[:d:Q24013709|Q24013709]]
| [[Ricardo Goyanes Melgarejo]]
| 1873
| 1924-12-17
| [[Ficheiro:Ricardo Goyanes Melgarejo.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 272
| [[:d:Q24013711|Q24013711]]
| [[Autor:Urbano González Varela|Urbano González]]
| 1868-03-03
| 1906-04-24
| [[Ficheiro:Urbano González Varela.png|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 273
| [[:d:Q24287687|Q24287687]]
| [[Constante Amor]]
| 1862-04-29
| 1935-05-31
| [[Ficheiro:Constante Amor Neveiro 1925.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 274
| [[:d:Q24287690|Q24287690]]
| [[Javier Valcarce García]]
| 1886
| 1918-08-23
| [[Ficheiro:Javier Valcarce García 1917.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 275
| [[:d:Q24845129|Q24845129]]
| [[Manuel Valcarce]]
| 1870
| 1931
| [[Ficheiro:Manuel Valcarce 1931.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 276
| [[:d:Q25510438|Q25510438]]
| [[Narcisa Pérez Reoyo]]
| 1849-05-04
| 1876-06-19
| [[Ficheiro:Narcisa Pérez Reoyo.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 277
| [[:d:Q25510482|Q25510482]]
| [[José Pascual López Cortón]]
| 1817
| 1878-01-15
| [[Ficheiro:José Pascual López Cortón.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 278
| [[:d:Q25511757|Q25511757]]
| [[Hernando Ojea]]
| 1543
| 1615
| 
|-
| style='text-align:right'| 279
| [[:d:Q25512732|Q25512732]]
| [[Pedro Bartolomé Casal]]
| 1816-09-20
| 1886-11-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 280
| [[:d:Q26035949|Q26035949]]
| [[Leonardo Sánchez Deus]]
| 1832-09-05
| 1872
| 
|-
| style='text-align:right'| 281
| [[:d:Q26310349|Q26310349]]
| [[María Vinyals]]
| 1875-08-24
| 1942
| [[Ficheiro:Marquesa de Ayerbe.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 282
| [[:d:Q28114019|Q28114019]]
| [[José María Moar Fandiño]]
| 1868-02-09
| 1934-11-17
| [[Ficheiro:José María Moar Fandiño 1932.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 283
| [[:d:Q28355629|Q28355629]]
| [[José Millán Astray]]
| 1850
| 1923-11-07
| [[Ficheiro:1923-11-08, La Opinión, José Millán Astray (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 284
| [[:d:Q28663022|Q28663022]]
| [[Melchor Manuel Núñez de Taboada]]
| 1778-09-05
| 1840-03-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 285
| [[:d:Q28950269|Q28950269]]
| [[Nicolasa Añón]]
| 1810-02-28
| 1887-11-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 286
| [[:d:Q29056820|Q29056820]]
| [[Justo Gayoso]]
| 1822-05-31
| 1913-04-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 287
| [[:d:Q29523499|Q29523499]]
| [[Eduarda Feijoo de Mendoza]]
| 1849
| 1908-05-08
| 
|-
| style='text-align:right'| 288
| [[:d:Q30141903|Q30141903]]
| [[Domingo Villar Grangel]]
| 1882
| 1933
| [[Ficheiro:Domingo Villar Granjel 1925.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 289
| [[:d:Q30608386|Q30608386]]
| [[José Adrio Menéndez]]
| 19th century
| 1937-05-01
| [[Ficheiro:José Adrio Menéndez 1935.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 290
| [[:d:Q30608442|Q30608442]]
| [[Ramón Armada Sagrera]]
| 1890-07
| 1932-03
| [[Ficheiro:Ramón Armada Sagrera 1932.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 291
| [[:d:Q30608446|Q30608446]]
| [[José María Cibeira]]
| 1900s
| 1932
| [[Ficheiro:José María Cibeira 1932.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 292
| [[:d:Q30608463|Q30608463]]
| [[Antonino Cerviño González]]
| 1852
| 1928-01-02
| [[Ficheiro:Antonino Cerviño González 1924.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 293
| [[:d:Q30899494|Q30899494]]
| [[Francisco Freire Barreiro]]
| 1817-04-14
| 1886-03-29
| [[Ficheiro:Francisco Freire Barreiro.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 294
| [[:d:Q31281948|Q31281948]]
| [[Adriano Martínez Morales]]
| No/unknown value
| 1942-06-05
| 
|-
| style='text-align:right'| 295
| [[:d:Q31283175|Q31283175]]
| [[Juan Vicente Martínez Quelle]]
| 1875-01-26
| 1942-08-20
| [[Ficheiro:Juan Vicente Martínez Quelle 1929.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 296
| [[:d:Q31513895|Q31513895]]
| [[Mercedes Tella]]
| 1868-09-22
| 1934-01-30
| [[Ficheiro:Mercedes Tella 1927.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 297
| [[:d:Q32018349|Q32018349]]
| [[Antón Presa Viso]]
| 1895
| 1924-01-14
| [[Ficheiro:Antonio Presa Viso 1926.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 298
| [[:d:Q38478176|Q38478176]]
| [[Xermán Alonso Hortas]]
| 1881-06-18
| 1937-07-07
| 
|-
| style='text-align:right'| 299
| [[:d:Q40687115|Q40687115]]
| [[Rafael Balsa]]
| 1859
| 1913-06-02
| 
|-
| style='text-align:right'| 300
| [[:d:Q42396898|Q42396898]]
| [[Francisco Vázquez Cores]]
| 1848
| 1914-04
| [[Ficheiro:Francisco Vázquez Cores, Ferrol 1848, Montevideo 1914.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 301
| [[:d:Q42731560|Q42731560]]
| [[Carlos Miranda]]
| 1868
| 1918-10-02
| 
|-
| style='text-align:right'| 302
| [[:d:Q42908477|Q42908477]]
| [[José María Montes]]
| 1822-07-24
| 1892-02-29
| 
|-
| style='text-align:right'| 303
| [[:d:Q42908522|Q42908522]]
| [[Eugenio Fernández Leis]]
| 1872
| 1942-02
| [[Ficheiro:Eugenio Fernández Leis 1926.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 304
| [[:d:Q42908549|Q42908549]]
| [[Enrique Mal de Vizoso]]
| 1896
| 1923-05-25
| [[Ficheiro:Enrique Mal de Vizoso 1917.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 305
| [[:d:Q42909826|Q42909826]]
| [[Juan Beltrán]]
| 1872-06-26
| 1928-11-13
| [[Ficheiro:Juan Beltrán 1922.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 306
| [[:d:Q42909988|Q42909988]]
| [[Jacinto Romualdo López]]
| 1808-02-07
| 1895-06-30
| 
|-
| style='text-align:right'| 307
| [[:d:Q43803947|Q43803947]]
| [[Prudencio Iglesias Hermida]]
| 1884&lt;br/&gt;1883
| 1919-04-17
| [[Ficheiro:1916-08-16, Mundo Gráfico, Prudencio Iglesias Hermida (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 308
| [[:d:Q44091994|Q44091994]]
| [[Ramón de Godoy]]
| 1867
| 1917
| [[Ficheiro:1910-07-01, Comedias y Comediantes, El concurso de comedias (cropped) Ramón de Godoy.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 309
| [[:d:Q47086906|Q47086906]]
| [[Domingo Devesa Naveiro]]
| 1823-02-10
| 1895
| 
|-
| style='text-align:right'| 310
| [[:d:Q47125695|Q47125695]]
| [[Ángel Pardo Puzo]]
| 1869-12-03
| 1922-05-16
| [[Ficheiro:Ángel Pardo y Puzo.tif|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 311
| [[:d:Q47154027|Q47154027]]
| [[Modesto López Teijeiro]]
| 1910
| 1937-09-27
| 
|-
| style='text-align:right'| 312
| [[:d:Q50598834|Q50598834]]
| [[Remigio Armando Caula Abad]]
| 1828-11-18
| 1895-08-30
| [[Ficheiro:SEC-AG-0076K.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 313
| [[:d:Q51511371|Q51511371]]
| [[Francisco Potel Pardal]]
| 1887-06-29
| 1939-08-09
| 
|-
| style='text-align:right'| 314
| [[:d:Q51574880|Q51574880]]
| [[Vicente María Feijoo-Montenegro y Arias]]
| 1813-02-19
| 1854-10-14
| 
|-
| style='text-align:right'| 315
| [[:d:Q51675476|Q51675476]]
| [[Xosé María López]]
| 1884-01-23
| 1931-01-09
| 
|-
| style='text-align:right'| 316
| [[:d:Q51879561|Q51879561]]
| [[Antonio Arias Teixeiro]]
| 1772
| 19th century
| 
|-
| style='text-align:right'| 317
| [[:d:Q51880108|Q51880108]]
| [[Antonio María de Castro e Neira]]
| 1771-10-06
| 1826-10-10
| 
|-
| style='text-align:right'| 318
| [[:d:Q51880125|Q51880125]]
| [[Lois Corral Rodríguez]]
| 1784-10-07
| 1830-10-18
| 
|-
| style='text-align:right'| 319
| [[:d:Q51881304|Q51881304]]
| [[Antonio Valcárcel Quiroga]]
| 
| 1880-12-23
| [[Ficheiro:D. Antonio Valcárcel y Quiroga, La Ilustración Cantábrica n. 3. 28 01 1882.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 320
| [[:d:Q52152431|Q52152431]]
| [[Miguel Ferro Caaveiro]]
| 1740
| 1807-07-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 321
| [[:d:Q52231414|Q52231414]]
| [[Manuel Salgado Biempica]]
| 19th century
| 1932-10-26
| 
|-
| style='text-align:right'| 322
| [[:d:Q54437021|Q54437021]]
| [[Antonio Guntín Rodríguez]]
| 19th century
| 1886-08-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 323
| [[:d:Q55769576|Q55769576]]
| [[Autor:Emiliano Balás Silva|Emiliano Balás Silva]]
| 1859-05-25
| 1934-06-22
| [[Ficheiro:Emiliano Balás Silva.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 324
| [[:d:Q55838634|Q55838634]]
| [[Francisco Mañach Couceiro]]
| 1861
| 1916-04-08
| [[Ficheiro:Francisco Mañach 1908.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 325
| [[:d:Q56000234|Q56000234]]
| [[Guillermo Vázquez Núñez]]
| 1884
| 1936-08-24
| 
|-
| style='text-align:right'| 326
| [[:d:Q56547239|Q56547239]]
| [[Manuela María Cambronero de la Peña]]
| 1821-02-12
| 1853-12-26
| [[Ficheiro:Manuela María Cambronero de la Peña.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 327
| [[:d:Q56641354|Q56641354]]
| [[Margarita Astray Reguera]]
| 1885
| 1936-04
| 
|-
| style='text-align:right'| 328
| [[:d:Q57172137|Q57172137]]
| [[Carmen Beceiro]]
| No/unknown value
| 19th century
| 
|-
| style='text-align:right'| 329
| [[:d:Q58463510|Q58463510]]
| [[Ramón Joaquín Domínguez]]
| 1811-01-13
| 1848-05-07
| [[Ficheiro:1892-1893, Historia del partido republicano español (cropped) Ramón J. Domínguez.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 330
| [[:d:Q60061768|Q60061768]]
| [[Leopoldo Calvo Sotelo]]
| 1894-11-15
| 1933-06-13
| [[Ficheiro:Leopoldo Calvo Sotelo (padre) y Mercedes Bustelo Vázquez.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 331
| [[:d:Q61059782|Q61059782]]
| [[Jerónimo Figueroa Domenech]]
| 1862
| 1929-11-02
| [[Ficheiro:Jerónimo Figueroa Domenech.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 332
| [[:d:Q61060183|Q61060183]]
| [[Pedro Penabad Rodríguez]]
| 20th century
| 1937-07-15
| [[Ficheiro:Pedro Penabad Rodríguez, jefe de las Milicias gallegas, Crónica, 13 de septiembre de 1936.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 333
| [[:d:Q61060580|Q61060580]]
| [[Augusto Barreiro Noya]]
| 1879-11-02
| 1941-06-29
| 
|-
| style='text-align:right'| 334
| [[:d:Q62970237|Q62970237]]
| [[Autor:José Pardiñas y Villalobos|José Pardiñas y Villalobos]]
| 18th century
| 18th century
| 
|-
| style='text-align:right'| 335
| [[:d:Q62975660|Q62975660]]
| [[García Pardiñas Villar de Francos]]
| 1672-01-12
| 1741-03-29
| [[Ficheiro:Frei García Pardiñas.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 336
| [[:d:Q65967044|Q65967044]]
| [[José Soto Picos]]
| 1896
| 1937-04-04
| 
|-
| style='text-align:right'| 337
| [[:d:Q66018561|Q66018561]]
| [[Isolina Muíños Búa]]
| 1886-01&lt;br/&gt;1866
| 1944-09-29
| 
|-
| style='text-align:right'| 338
| [[:d:Q66744379|Q66744379]]
| [[Miguel Revestido Rodilla]]
| 1892-05-08
| 1938-06-08
| [[Ficheiro:Miguel Revestido Rodilla 1924.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 339
| [[:d:Q67610546|Q67610546]]
| [[Ramón Barros Sibelo]]
| 1828
| 1903
| 
|-
| style='text-align:right'| 340
| [[:d:Q73283362|Q73283362]]
| [[Francisco de Seijas y Lobera]]
| 1650
| 1705
| 
|-
| style='text-align:right'| 341
| [[:d:Q73384899|Q73384899]]
| [[Camilo Cancio Quindós]]
| 1884-01-06
| 1918-05-20
| 
|-
| style='text-align:right'| 342
| [[:d:Q78144793|Q78144793]]
| [[Leopoldo Pedreira Taibo]]
| 1896-08-04
| 1915-09-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 343
| [[:d:Q81619941|Q81619941]]
| [[Antonio García Maceira]]
| 1844
| 1923
| [[Ficheiro:1929-10-19, El Adelanto, Antonio García Maceira (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 344
| [[:d:Q81819855|Q81819855]]
| [[Francisco Sánchez García]]
| 1874-01-18
| 1939-01-01
| [[Ficheiro:Antón de Pepiño.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 345
| [[:d:Q84938763|Q84938763]]
| [[Manuel Buceta Núñez]]
| 1808-11-21
| 1891
| 
|-
| style='text-align:right'| 346
| [[:d:Q85874144|Q85874144]]
| [[Mariano Granados Campos]]
| 1866-11-12
| 1914-05-05
| [[Ficheiro:Soria 036.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 347
| [[:d:Q85966638|Q85966638]]
| [[Antonio Pillado]]
| 1809
| 1879
| 
|-
| style='text-align:right'| 348
| [[:d:Q87657367|Q87657367]]
| [[Leonardo Mármol Fernández]]
| No/unknown value
| 1886-07
| 
|-
| style='text-align:right'| 349
| [[:d:Q88387364|Q88387364]]
| [[Domingo Villar Vázquez]]
| 1843-10-27
| 1912-01-04
| 
|-
| style='text-align:right'| 350
| [[:d:Q94958836|Q94958836]]
| [[Alejandro Miguéns Parrado]]
| 1874-11-03
| 1926-10-19
| [[Ficheiro:Alejandro Miguéns Parrado 1916.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 351
| [[:d:Q97218220|Q97218220]]
| [[Joaquín Sánchez Peña]]
| No/unknown value
| 1940s
| 
|-
| style='text-align:right'| 352
| [[:d:Q97724511|Q97724511]]
| [[José María Hermida Rodríguez]]
| 1841
| 1880
| 
|-
| style='text-align:right'| 353
| [[:d:Q98557211|Q98557211]]
| [[Miguel Bendamio Montero]]
| 1873
| 1938
| [[Ficheiro:Miguel Bendamio.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 354
| [[:d:Q101423769|Q101423769]]
| [[Fernando Pérez Fontán]]
| 1879
| 1918-10-13
| 
|-
| style='text-align:right'| 355
| [[:d:Q104531132|Q104531132]]
| [[Federico de la Peña Ibáñez]]
| 1840-09-13
| 1895-02-12
| 
|-
| style='text-align:right'| 356
| [[:d:Q106927426|Q106927426]]
| [[Ramón Varela Montoto]]
| 18th century
| 1858
| 
|-
| style='text-align:right'| 357
| [[:d:Q108202400|Q108202400]]
| [[Juan González del Valle]]
| 1898-10-14
| 1941-09-26
| 
|-
| style='text-align:right'| 358
| [[:d:Q109331453|Q109331453]]
| [[Luis Sipos Magniac]]
| 1845-12-03
| 1879-11-22
| 
|-
| style='text-align:right'| 359
| [[:d:Q109331462|Q109331462]]
| [[Enrique Amado Domínguez]]
| 
| 1917-08-17
| 
|-
| style='text-align:right'| 360
| [[:d:Q110689189|Q110689189]]
| [[Pedro Blanco de Crespo]]
| 1843
| 1905-05-24
| 
|-
| style='text-align:right'| 361
| [[:d:Q113675291|Q113675291]]
| [[Gonzalo Pintos Reino]]
| 
| 1926-11-18
| 
|-
| style='text-align:right'| 362
| [[:d:Q114247092|Q114247092]]
| [[Miguel Barros Castro]]
| 1892
| 1934-06-05
| [[Ficheiro:Miguel Barros Castro 1917.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 363
| [[:d:Q116171688|Q116171688]]
| [[Emilio Pereiro Quiroga]]
| 1873
| 1941
| 
|-
| style='text-align:right'| 364
| [[:d:Q116172866|Q116172866]]
| [[Eduardo Álvarez Carballido]]
| 1843
| 1913-12-28
| 
|-
| style='text-align:right'| 365
| [[:d:Q116180465|Q116180465]]
| [[Manuel Formoso Lamas]]
| 1853
| 1913-06
| 
|-
| style='text-align:right'| 366
| [[:d:Q116216959|Q116216959]]
| [[Luciano Rey Sánchez]]
| 1873-01-01
| 1941-07-11
| 
|-
| style='text-align:right'| 367
| [[:d:Q123154444|Q123154444]]
| [[Andrés Martínez Morás]]
| 1879-06-13
| 1939-12-28
| [[Ficheiro:Andrés Martínez Moras de pé nun balcón dun edificio.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 368
| [[:d:Q126280763|Q126280763]]
| [[Ricardo Carballal Lafourcade]]
| 1880s
| 1922-11-16
| [[Ficheiro:Ricardo Carballal Lafourcade 1919.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 369
| [[:d:Q127693504|Q127693504]]
| [[Benito Francisco Castro Barbeito]]
| 18th century
| 1831
| 
|-
| style='text-align:right'| 370
| [[:d:Q128335316|Q128335316]]
| [[Wenceslao Veiga Gadea]]
| 1853-02-05
| 1916-07-24
| [[Ficheiro:Wenceslao Veiga Gadea 1915.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 371
| [[:d:Q132203494|Q132203494]]
| [[Ramón Álvarez Lugín]]
| 1851-03-28
| 1918-05-30
| 
|-
| style='text-align:right'| 372
| [[:d:Q133776021|Q133776021]]
| [[Manuel Soriano]]
| 1859
| 1933
| [[Ficheiro:1913-12-24, Mundo Gráfico, Retratos (cropped) Manuel Soriano.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 373
| [[:d:Q135025273|Q135025273]]
| [[Jesús Fernández Medina]]
| 1878
| 1916-10-15
| 
|}
{{Wikidata list end}}

{{Wikipedia|Wikipedia:Escritores de Galicia coa obra no dominio público}}
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público| ]]
[[Categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>ioi2n75e1ur6n12mtjxx2jkx7rqslnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:GLPD</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5022</id>
    <redirect title="Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata" />
    <revision>
      <id>17450</id>
      <timestamp>2018-04-15T11:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata]]&quot;</comment>
      <origin>17450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="5h35u9zscwr85ora30pxpo8rb6295gt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Escritores de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata]]</text>
      <sha1>5h35u9zscwr85ora30pxpo8rb6295gt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reconquista de Vigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5023</id>
    <revision>
      <id>21019</id>
      <parentid>17541</parentid>
      <timestamp>2023-03-28T21:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Guerra da Independencia española]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="514" sha1="tacki0qhghmor9i27p76r070xhrhcbx" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Os guerrilleiros galegos penetran en Vigo pola porta da Gamboa.jpg|miniatura|]]

Sobre o tema da '''[[:w:Reconquista de Vigo|Reconquista de Vigo]]''' (1809), véxanse os seguinte textos, no dominio público:
----

* ''[[Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote]]'', por {{Versaleta|[[Autor:Xosé Fernández Neira|José Fernández y Neira]]}}, A Coruña, 1810.

{{Wikipedia}}

[[Categoría:Vigo]]
[[Categoría:Guerra da Independencia española]]</text>
      <sha1>tacki0qhghmor9i27p76r070xhrhcbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Galicia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5024</id>
    <revision>
      <id>17462</id>
      <timestamp>2018-04-15T16:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>17462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aires da miña terra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5025</id>
    <revision>
      <id>21491</id>
      <parentid>21489</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T17:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:1880]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1903" sha1="3nvxwxn2y9fuuipmwh09ljbm268w6mk" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|autor=[[Manuel Curros Enríquez]]
|dataano=[[1880]] (1ª ed.), 1881 (2ª ed.), 1886 (3ª ed.)
}}
[[Ficheiro:Aires da miña terra, segunda edición, 1881, La Ilustración Gallega y Asturiana.pdf|miniatura|2ª ed. (1881).]]
[[Ficheiro:Manuel Curros Enríquez 1881 José Fernández Cuevas.jpg|220px|dereita]]


{{Prose}}
:::INDÉCE


&lt;poem&gt;
Advertencia preliminar
Denuncia eclesiástica
Defensa en primera instancia
Sentencia del inferior
Defensa en segunda instancia
Sentencia del superior
Prólogo
[[{{PAGENAME}}/Introdución|Introdución]]
[[A Virxe d'o Cristal]]
[[Unha boda en Einibó]]
[[O Gueiteiro]]
[[A Primaveira]]
[[O Mayo]]
[[Ben chegado]]
[[Ai!]]
[[N'a morte da miña nai]]
[[Ós mozos]]
[[Cántiga]]
[[A Igrexa fria]]
[[Saúdo]]
[[Nouturnio]]
[[Mirand' ó chau]]
[[As Cartas]]
[[Pelegrinos, á Roma!]]
[[Sóla]]
[[Tempro deserto]]
[[Alborada]]
[[Cartas perdidas]]
[[***]]
[[Crebar as liras!]]
[[Diante unha imaxe de Iñigo de Loyola]]
[[A emigracion]]
[[N'a chegada á Ourense d'a primeira locomotora]]
[[Ó vento...]]
[[Encomenda]] 
[[Tangaraños]]
[[As duas pragas]] 
[[N'o convento]]
[[Sobre unha foxa]] 
[[O Ciprianillo]]
[[Á Luciano Puga]]
[[O último fidalgo]]
[[A Palabra]]
Notas

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
{{wikipedia}}
=== Ligazóns externas ===
* [http://academia.gal/biblioteca-virtual#GetWorkById.do?id=AidmiTe_1++++++++++++++++ ''Aires d'a miña terra''] na biblioteca virtual da RAG.
* [http://bvg.udc.es/indice_paxinas.jsp?id_obra=Aid%27miTe1%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20&amp;alias=Manuel+Curros+Enr%EDquez%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20&amp;id_edicion=Aid%27miTe1003%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20&amp;id_obra=Aid%27miTe1&amp;alias=Manuel+Curros+Enr%EDquez&amp;%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20%20&amp;formato=texto&amp;cabecera= ''Aires d'a miña terra''] Biblioteca Virtual Galega.

[[Categoría:Aires da miña terra]]</text>
      <sha1>3nvxwxn2y9fuuipmwh09ljbm268w6mk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xa nin rencor nin desprezo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5027</id>
    <revision>
      <id>18988</id>
      <parentid>18985</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PlyrStar93</username>
        <id>1978</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición 18985 de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]])</comment>
      <origin>18988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="737" sha1="cuzvfemk45l3z104nf6ouqygj15p6k3" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=43|miniatura]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;XIII&lt;/center&gt;


   Xa nin rencor nin desprezo
Ẍa nin temor nin mudanzas,
Tan só un-ha sede..., un-ha sede,
D'un non sei qué, que me mata.
Rios d'a vida ¿onde estades?
¡Aire! qu'ó aire me falta.

   —¿Qué ves n'ese fondo escuro?
¿Qué ves que tembras e calas?
¡Non veẍo! Miro, cal mira,
Un cego á luz d'o sol crara.
E vou caer alí en donde
Nunca ó que cai se levanta.


{{Paxinación|Oxe ou mañan, ¿quen pode decir cando?|Aquel romor de cántigas e risas}}
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:GL-X]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>cuzvfemk45l3z104nf6ouqygj15p6k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Silencio!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5028</id>
    <revision>
      <id>17740</id>
      <parentid>17505</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T21:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1044" sha1="1gjvdlniepoz3j8nahq68w0ygbq3eeb" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=50|miniatura]]

{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;XX&lt;/center&gt;


{{Espazos|10}}¡Silencio!
A man nerviosa e palpitante ó seo,
As niebras n'os meus ollos condensadas,
Con un mundo de dudas n'os sentidos
Y-un mundo de tormentos n'as entrañas;
{{Espazos|3}}Sentindo como loitan,
{{Espazos|3}}En sin igual batalla,
Inmortales deseios que atormentan,
{{Espazos|3}}E rencores que matan.
Mollo n'a propia sangre á dura pruma
{{Espazos|3}}Rompendo á vena inchada,
Y escribo... escribo ¿para qué? ¡Volvede
{{Espazos|3}}O mais fondo da yalma
{{Espazos|3}}Tempestosas imaẍes!
Ide á morar c'as mortas relembranzas;
Qu' a man tembrosa n'o papel sô escriba
¡''Palabras'', e ''palabras'', e ''palabras!''
¿Da idea á forma inmaculada e pura
{{Espazos|3}}Donde quedou velada?


{{Paxinación|Ando buscando meles e frescura|¡Adios!}}

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:GL-S]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>1gjvdlniepoz3j8nahq68w0ygbq3eeb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>IV. D'a terra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5029</id>
    <revision>
      <id>17676</id>
      <parentid>17675</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T08:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[IV. D'a Terra]]&quot; a &quot;[[IV. D'a terra]]&quot;</comment>
      <origin>17676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="465" sha1="a9sdaf5tj5fxpdmno4d1rqzu93xuk5e" xml:space="preserve">{{Portadatexto
|nome=IV. D'a Terra ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]] 
|índice=&lt;br /&gt;
[[¡Calade!]]&lt;br /&gt;
[[Miña casiña, meu lar]]&lt;br /&gt;
[[Soberba]]&lt;br /&gt;
[[¡A probiña, que está xorda...!]]&lt;br /&gt;
[[Xan]]&lt;br /&gt;
[[O encanto da pedra chan]]&lt;br /&gt;
[[Tanto e tanto nos odiamos]]&lt;br /&gt;
[[En Cornes]]&lt;br /&gt;
[[San Lourenzo]]&lt;br /&gt;
}}


{{Paxinación|III. Varia|V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos}}
[[Category:GL-D]]
[[Category:D'a terra| ]]</text>
      <sha1>a9sdaf5tj5fxpdmno4d1rqzu93xuk5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Co seu ẍordo e constante mormorio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5033</id>
    <revision>
      <id>17737</id>
      <parentid>17734</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T21:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="738" sha1="851tax1vos2h57n0ifhw4mclhtb8xv2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=48|miniatura]]

{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;XVIII&lt;/center&gt;


Co seu ẍordo e constante mormorio
Atraim'o oleaẍen d'ese mar bravIo,
Cal atrai d'as serenas o cantar.
— N'este meu leito misterioso e frio,
Díme, ven brandamente á descansar.

&lt;center&gt;—&lt;/center&gt;

El namorado está de min... o deño,
{{Espazos|6 }}y eu namorada d'el.
Pois saldremos c'o empeño,
Que s'el me chama sin parar, eu teño
Un-has ansias mortais d'apousar n'el.


{{Paxinación|Mais vé qui o meu corazon|Ando buscando meles e frescura}}

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:GL-C]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>851tax1vos2h57n0ifhw4mclhtb8xv2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5034</id>
    <revision>
      <id>21124</id>
      <parentid>21067</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:09:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Emigración]]; engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="kz0gux8iie4h6li1a7usjz6608mdfqa" xml:space="preserve">{{Portadatexto
|nome=V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]] 
|índice=&lt;br /&gt;
[[Prá Habana]]&lt;br /&gt;
[[¡Olvidemo-l-os mortos!]]&lt;br /&gt;
[[Terra a nosa]]&lt;br /&gt;
[[Tecin soya á miña tea]]&lt;br /&gt;
[[Os manantiales sécanse]]&lt;br /&gt;
[[Dor alleo n'&quot; meu dor]]&lt;br /&gt;
[[Como venden á carne n'o mercado]]&lt;br /&gt;
[[Foy á Pascoa enxoita]]&lt;br /&gt;
[[Non coidarey xa os rosales]]&lt;br /&gt;
[[Eu levo un-ha pena]]&lt;br /&gt;
[[Meus pensamentos cal voás tolos]]&lt;br /&gt;
[[Vivir para ver]]&lt;br /&gt;
[[N'é de morte]]&lt;br /&gt;
[[Querom'ire, querom'ire]]&lt;br /&gt;
[[O meu olido mais puro]]&lt;br /&gt;
[[Medico, doill'a cabeza]]&lt;br /&gt;
[[Anque me des viño d'o Riveiro d' Avia]]&lt;br /&gt;
[[Dend'aquí veo un camiño]]&lt;br /&gt;
[[N'o craustro]]&lt;br /&gt;
[[Cómo lle doy á yalma]]&lt;br /&gt;
[[Ô sol fun quentarme]]&lt;br /&gt;
[[Sempre pó-la mort'espera]]&lt;br /&gt;
[[¿Que lle digo?]]&lt;br /&gt;
[[Teño un niño de tolos pensamentos]]&lt;br /&gt;
[[Basta un-ha morte]]&lt;br /&gt;
[[As Torres d'Oeste]]&lt;br /&gt;
[[¿Porqué?]]&lt;br /&gt;
[[De soidás morriase]]&lt;br /&gt;
[[Pois consolate, Rosa]]&lt;br /&gt;
[[C'a pena o lombo]]&lt;br /&gt;
[[Tan soyo]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;
|dataano=[[1880]]
|datames=
|datadía=
}}


{{Paxinación|IV. D'a terra|Follas novas/Índice}}
[[Category:GL-A]]
[[Category:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos| ]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>kz0gux8iie4h6li1a7usjz6608mdfqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5035</id>
    <revision>
      <id>21494</id>
      <parentid>20178</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T17:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]; engado a [[Categoría:Aires da miña terra]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="910" sha1="5v3wru7qjhfa4chcjf6n3mlbl219vdo" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
[[Ficheiro:Aires da miña terra, segunda edición, 1881, La Ilustración Gallega y Asturiana.pdf|miniatura|page=99|''[[Aires da miña terra]]''.]]
{{Portadatexto
|nome=A Virxe do Cristal
|autor=[[Autor:Manuel Curros Enríquez|Manuel Curros Enríquez]]
|dataano='''1877'''
|índice=&amp;nbsp;&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Lenda|Lenda]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte I|Parte I]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte II|Parte II]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte III|Parte III]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte IV|Parte IV]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte V|Parte V]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte VI|Parte VI]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte VII|Parte VII]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte VIII|Parte VIII]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte IX|Parte IX]]&lt;br /&gt;
[[A Virxe do Cristal/Parte X|Parte X]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;
}}
{{Wikipedia}}

[[Categoría:Aires da miña terra]]
[[Categoría:1877]]</text>
      <sha1>5v3wru7qjhfa4chcjf6n3mlbl219vdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nazonalismo. Pra Vicente Risco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5036</id>
    <revision>
      <id>17559</id>
      <parentid>17528</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:A Nosa Terra]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3809" sha1="mhnagqtt6o873oau1x6w5rbiji10k2v" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome    = Nazonalismo
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1918
|autor   = [[Roberto Blanco Torres]]
}}

&lt;poem&gt;
&lt;div class=prose&gt;
O pobo entende pouco de nazonalismo, cando non lle fala ás febras do sentimento. As ideias políticas aséntanse sóbor o laboreo do inteleito, sóbor da íntema espeitazón da concencia, e percisan dunha terapéutica moral nobre, artruísta e xenerosa. O povo inda non puido decatarse do xeito direitor e progresivo destes fenómenos —políticos, económicos ou sociaes—; non poido atendere ao cultivamento desas forzas ferventes e intensivas que transforman normas e siñalan novas estradas.
     Por outro xeito, ao representante do povo, ao político de oficio, non lle importa un res o nazonalismo; ou non lle interesa,, porque ao intresarlle inquedaríao e perturbaría seus folgos e súa voluptuosa preguiza, ou coida nel a posibilidade dunha perda de domiño, de influencia e polo tanto súa bancarrota persoal. Seguir como se está; velaí un bon programa predileito do político gallego.
     O enunciado do nazonalismo gallego, do noso nazonalismo, fervente nas y-almas enxebres ateigadas de forza e de amore, debera ir diante de toda Galicia, sin distinción de cras algunha. Abondaría, para seguilo no seu desenvolvimento e camiño, soimente ser nado en Galicia, sentila e pensala. Esto e algo así de senso común. (Cómpre acrarar qe empleio esta frase como algo que &quot;salta á vista&quot;. Polo demais, teño do chamado senso común o pior conceito e moi malas referencias). Aínda dase o caso de que hay quen mira con indiferenza e inda con receio o ideal da nazonalidade gallega. Pero ¿cicais o trunfo desta ideia non sería o trunfo de todos, o trunfo de Galicia? ¿Cicais intresa soamente ás Irmandades, nos seis impulsos patrióticos e progresistas, e non tamén a toda entidade, a toda corporazón, a todo cibdadano gallego? ¿E que un ideial desta natureza non vai a trocarse sinón nunhas calderillas que vanse repartir entre os chamados soñadores e románticos? ¡Santo romanticismo e santos ensonos!
     O político gallego doulle moi pouco creto á súa propia capacidade —xusta se entende— e non poide achegarse con nobres curiosidades ao movimento nazonalista, porque, receioso e parvo, coida que o éixito socava seus fueros dentro do seu radio de aición. Y el se encarrega de oporlle todos os orgos da súa hostilidade y a resistenza vountaria daqueles ciudadanos que operan ao tuntún ás súas ordes.
     ¿Cabe dentro da Galicia un ideial nazonalista? En todo caso, si é que hay neles algunha posizón ideolóxica —que ben o dubidamos— eso é o que deberan facer ouxeto de problema polémico os caciques e toda esa caterva de políticos africás que se revolven e despreguizan ante as empresas libeiradoras e sementan a mala fe y a cizaña nos coutos do seu arbitrio feudal. Y entonces poideriamos discutir e daríasenos oportunidade de poñer diante os seus ollos as caraiterísticas integrantes das nazonalidades, nas que figuramos con releve e dereito propio.
     Os grupos étnicos teñen unha fisonomía inconfundible. As nosas cualidás diferenciaes costitúen unha persoalidade con todos os xeitos temperamentaes e sicolóxicos. A iuxtaposizón de elementos non quer decir fusión de caracteres específicos. No xeográfico, filolóxico y ético somos un povo, unha nacionalidade.
     Temos de loitar. Toda causa outa e xusta ten aparellados sacrificios y heroísmos. Pros espritus acesos hastra as prazas púbricas son púlpetos unxidos por púrpuras ideaes insenescentes e groriosas...
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;


:::Publicado en: ''[[:w:A Nosa Terra (1916)|A Nosa Terra]]'' nº 73-74, A Coruña, 5/12/1918. p. 6-7.


{{DP-AUTOR-80}}
[[Categoría:Roberto Blanco Torres]]
[[Categoría:1918]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>mhnagqtt6o873oau1x6w5rbiji10k2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reflesións</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5037</id>
    <revision>
      <id>17558</id>
      <parentid>17557</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:A Nosa Terra]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1879" sha1="3dg2zrbecc1h1jv796a274sfjxmy3u9" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome    = artigo publicado sen título
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1923
|autor   = [[Roberto Blanco Torres]]
}}


&lt;poem&gt;
&lt;div class=prose&gt;
     Non é o Día de Galicia, como coidan os vellos cazurros do rexionalismo con grelos e lacón, unha festa máis para adourar un ídolo ou un fetiche, ou, cando menos, para andar de enchente ou ceibar nun brindis, ao redor dunha caterva de parvos, un centón palabreiro de parvadas. O Día de Galicia é a evocación, a vibración das antigas arelas de liberdade —encarnadas nos nosos bardos e nas nosas xestas épicas— renovadas ao longo das centurias nos peitos fidalgos e nos nobres espritos que antes quixeran ver a súa terra trocada en &quot;taboleiro de mercería yanqui ou en pesebre de besta xaponesa&quot; —se a vida non tivera máis que unha representación groseiramente materialista, que humillada y envilecida, cunha resiñación propia de escravos, aos pés dunha nación decadente e baixo a pauta dun estado de salteadores con levita. Prós gallegos conscentes non hai dilema ningún entre escoller o camiño da súa dinidade, na que resoa a voz solene dos petrucios barudos, fortes aínda nas súas tumbas (¡porque os mortos mandan!), ou seguire da man da cuquería ou do cretinismo, arrastrando o autodesprecio, sin persoalidade e castrados na y-alma, afirmando a intanxibilidade dunha patria inexistente, basada nunha unidade ficticia e filla dunha ollada seminal incestuosa duns reises idiotas. Prós gallegos o ser nacionalista é xa unha custión de honore. Polo menos nacionalista, porque eu, meus amigos, non vexo para Galicia, sobre todo prá súa dinidade, máis camiño que o dun radical separatismo.
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;


:::Publicouse en: ''A Nosa Terra'' nº 189, A Coruña, 25/7/1923, p. 9.


{{DP-AUTOR-80}}
[[Categoría:Roberto Blanco Torres]]
[[Categoría:1923]]
[[Categoría:A Nosa Terra]]</text>
      <sha1>3dg2zrbecc1h1jv796a274sfjxmy3u9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Escolma. Nazonalismo. Pra Vicente Risco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5038</id>
    <redirect title="Nazonalismo. Pra Vicente Risco" />
    <revision>
      <id>17529</id>
      <timestamp>2018-04-29T20:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Escolma. Nazonalismo. Pra Vicente Risco]]&quot; a &quot;[[Nazonalismo. Pra Vicente Risco]]&quot;</comment>
      <origin>17529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="di3xzhn7nu9wu3z6kfna1s06vw59p6i" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Nazonalismo. Pra Vicente Risco]]</text>
      <sha1>di3xzhn7nu9wu3z6kfna1s06vw59p6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Escolma. Reflesións</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5039</id>
    <redirect title="Reflesións" />
    <revision>
      <id>17533</id>
      <timestamp>2018-04-29T20:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Escolma. Reflesións]]&quot; a &quot;[[Reflesións]]&quot;</comment>
      <origin>17533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="p02ba0ltk1i4mq9us2vnxofni7d9jfb" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Reflesións]]</text>
      <sha1>p02ba0ltk1i4mq9us2vnxofni7d9jfb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vigo: a cibdade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5040</id>
    <revision>
      <id>17538</id>
      <parentid>17537</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T20:55:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Vigo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6186" sha1="b1e3nyt8w25agxfr8ewexnp7fwzbfp7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome    = Vigo: a cibdade
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1921
|autor   = [[Roberto Blanco Torres]]
}}


&lt;poem&gt;
&lt;div class=prose&gt;

Ademiramos todos, com’unha obra filla do esforzo e máis do antusiasmo, reveladores de fértiles enerxías, o progreso rápido da cibdade viguesa. En todolos aspectos da vitalidade d’un pobo, no qu’imprica forza actuante e forza en potencia, Vigo háchase en condicións envexabres. Como mercado d’industria e comereiro, é, por dereito propio, –adequerido por asimilazón un pouco ficticia, máis frutuosa n-iste caso, d’hábitos estranxeirizos– o pirmeiro na Galizia. Dendes d’a industria conserveira hastra as máis cativas manifestacións da concurrenza do traballo, todo en Vigo da asensación d’un rexurdimento vital, de cibdade qu’avanza confiada na decisión da sua vontada e na eficacia das suas propias enerxías. Eís as súas rúas nóvas, as suas construcións modernas suntuosas, as suas espréndidas vías qu’alongan cada vez máis a cibdade, invadindo os limiares y-a gándara; a sua rede de tranvías urbáns en aumento costante, os seus medios locomotrices de comunicación cos pobos veciñeiros, os seus proyentos, finalmentes, de grande importanza, entr’os que figura o de roubar ó mare un bo anaco pra ensanche da cibdade. Trátase d’unha empresa formidabre, quizais pantástica á pirmeira óllada, como xenerada ó fin no celebre d’un artista xenial; mais cuia realización non sería imposibre pr’a tenacidade y-o tesón dos vigueses.

N-iste senso non hai máis que lle pedir a Vigo; non é hoxe tan soilo unha espranza, a cibdade do porvir, a urbe futura atlántica, onde axuntarase o dualismo de forzas, a espritual e a material, qu’actúa nas sociedás e simultanéase nos pobos pra imprimire carácter e robustecere a persoalidade colectiva; é unha realidade en marcha, en marcha ascendente, enxendrada por un espertamento integral d’actividades, empuxada por un fervore de vitalidade qu’acugula en todo o orgaísmo cibdadán. Vigo chegará a ser, no orde material, todo qu’as chamadas forzas vivas propóñanse, e se non propodrán acometeren o imposibre ou o ausurdo, porque d’elas é o senso práctico.

Mais, abonda co isto pra facere unha gran cibdade? A intensidade nos negocios, a magnificenza na pedra, a fastuosidade nos edificios, ¿abondan pra crearen a cibdade, a ‘civitas’, o núcreo centralizadore da persoalidade e da cultura, selladas por unha arela interiore, pol-os desacougos da vida espritual? Porque antr’os máis sinceiros ademiradores da puxanza progresiva de Vigo hai unha vintena d’homes qu’ó internarnos na súa vida espritual, sentimos, con sensazón da estraneza, o frío da desilusión. Hai na cibdade da Oliva unha desigualdade moito ostensibre entr’a sua febre mercantil, entr’a sua grandeza material, doada pra nóvas ampriacións pol-a concentrazón do esforzo n-iste úneco aspecto, e o reducido e precario do seu desprazamento espritual. A preponderanza do ‘bussines is bussines’, furtando a atenzón vixiante ós outos intreses da cultura, non é un feito que poida pasare inadevertido ós que concebimos a ‘civitas’ ó xeito de Fustel de Coulanges, com’unha suprema entidade orgánica, com’unha converxenza ou calladura dos valores esprituás dos pobos.

O prurito d’asimilación do esótico sin un cultivo atento da propia persoalidade espritual, acusa, pol-o menos, unha desorientación, tanto máis lamentabre n-un pobo que sinte, ó mesmo qtempo qu’a emoción do benestar, a outa cobiza de grandes conquistas mariaes; outa porqu’aséntase na virtualidade do esforzo propio.

Un pobo pode s’asimilare do estranxeiro aquelo que resúltelle porveitoso, mais sin perda das súas íntimas peculiaridades e do seu xenio autóctono. Pode aspirare ó cosmopolitismo sin perdere as súas características esenciaes. O cosmopolitismo non impide a afirmación dos valores psicolóxicos propios, como o privativo non escruye o esótico. París, cibdade cosmopolita por escelenza, centro d’atracción pra medio mundo, onde o hoyante turismo hispano-americano tén a súa Meca predilecta, será de cote unha cibdade francesa, con perxento e alma franceses, y-endenantes que perder nada do seu carácter específico pol-a infruenza d’elementos étnicos estranos, istos serán absorbidos por aquél.

E sinda iste mimetismo qu’ousérvase no Vigo non se pode inernire entr’as valorizacións culturás, e pol-o tanto d’esprito e de carácter; non afecta ó esencial, non remove o esprito y-a concencia n-un senso directriz ou normativo. A unha veira o remedo de sistemas e procedimentos no que toca á vida mercantil –plaxio moito prausibre, porque supón un adianto nos costumes rutineiros dos nósos homes de negocios– non acerto a comprendere que sexa unha adequisición d’importanza, nin útil nin bela, o feito d’andar apresa pol-as ruas, un pouco teso o corpo e o ar un si é non é británico, movendo os brazos como dous péndulos laterses, o continente ergueito, o traxe á ingresa e sin abrigo un día de xiada, como signo de forteza saxona. Nin o comprendo nin sei que relazón poderá tere esa ousesión imitativa co progreso vigués.

Isto, superficialmente, parece non ter importancia. E ten-a. Porqu’isas lilainas postizas non son un valor. Un pobo próspero e rico sin persoalidade, sin valores culturás, desentendido da vida ideial, é com’unha muller fermosa, mais… sin corazón. Eso é o que percisa Vigo; creare a súa persoalidade como poboazón galega, forxar a súa vida espritual. Como a Cruña, por exempro, necesita algo d’aquela actividade e d’aquela disposición vountaria pra o mundo dos negocios. E os qu’ademiramos Vigo e n-il óllamos a gran cibdade do porvir, a gran urbe da futura civilización atlántica, quixéramos óllare tamén, á veira do seu frorecemento económico, o frorecemento do seu esprito e o callamento da sua cultura.
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;


:::Publicouse en: [[:w:Nós (revista)|''Nós'']] n.º 5, 24/6/1921, p. 5-6.


{{DP-AUTOR-80}}
[[Categoría:Roberto Blanco Torres]]
[[Categoría:1921]]
[[Categoría:Nós]]
[[Categoría:Vigo]]</text>
      <sha1>b1e3nyt8w25agxfr8ewexnp7fwzbfp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Vigo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5041</id>
    <revision>
      <id>17542</id>
      <parentid>17540</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T20:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="3yf7tmpmfw338if2vv6k8bryrw70zio" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
[[Categoría:Galicia]]</text>
      <sha1>3yf7tmpmfw338if2vv6k8bryrw70zio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Martín Codax</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5042</id>
    <revision>
      <id>17555</id>
      <timestamp>2018-04-29T21:07:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-M]]&quot;</comment>
      <origin>17555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="0hbalz51naj46yfldjaetx2nqwn8fn9" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-M]]</text>
      <sha1>0hbalz51naj46yfldjaetx2nqwn8fn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meus cabalos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5043</id>
    <revision>
      <id>17565</id>
      <parentid>17563</parentid>
      <timestamp>2018-04-29T21:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="917" sha1="i37e8b5k2ri7lgdfbtynrkbze00s34g" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome    = Meus cabalos
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1929
|autor   = [[Roberto Blanco Torres]]
}}


&lt;poem&gt;
&lt;div class=prose&gt;
Ô trote, ô trote, cabalos,
meus cabalos ardesíos;
ô trote pol-a encañada,
pol-os curutos altivos,
pol-as taciturnas gándaras.
Ô trote, ô trote, que zoa
por cómaros e valgadas,
no vento que leva fogo
fundindo o eco nas almas,
o clarín dos adalides
convocando pra batalla.

Ô trote, ô trote, voade,
meus cabalos ardesíos,
ideas transfiguradas
en aéreos hipogrifos.

A galope, meus cabalos,
os de com'o vento brío.
A galope, que ja ondean
alá nos cumes esquivos
os críns alados de lume
dos meus cabalos invictos.


&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;


:::Publicouse en:
:::*''[[:w:Nós (revista)|Nós]]'' n.º 79, en 1929, p. 137.
:::*''[[W:Cristal (revista)|Cristal]]'' n.º 7, 1933.


{{DP-AUTOR-80}}
[[Categoría:Roberto Blanco Torres]]
[[Categoría:1929]]
[[Categoría:Nós]]</text>
      <sha1>i37e8b5k2ri7lgdfbtynrkbze00s34g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Notas de viaxe: Vigo, a cibdade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5044</id>
    <redirect title="Vigo: a cibdade" />
    <revision>
      <id>17561</id>
      <timestamp>2018-04-29T21:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Vigo: a cibdade]]&quot;</comment>
      <origin>17561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="a1i1qnhqkmf98tzpd72ca063qlzryoy" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Vigo: a cibdade]]</text>
      <sha1>a1i1qnhqkmf98tzpd72ca063qlzryoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Crónicas de Galiza. As letras vernáculas e a cultura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5045</id>
    <revision>
      <id>20080</id>
      <parentid>19010</parentid>
      <timestamp>2020-01-22T14:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7310" sha1="i12v91xzouri6yl17qdllpa4ki81zey" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome    = Crónicas de Galiza. As letras vernáculas e a cultura
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1929
|autor   = [[Roberto Blanco Torres]]
}}

:::'''Nota''': Este texto é unha tradución do orixinal, en lingua castelá.

&lt;poem&gt;
&lt;div class=prose&gt;

O movemento espiritual iniciado hai dez anos en Galiza non defraudou aos que agardabamos del copiosos, e sobre todo, delicados froitos. No político sufriu vicisitudes, tivo que loitar, nos primeiros momentos, por unha parte, coa incomprensión das xentes, e por outra, cos intereses creados e coa tradición caciquil arraigada no chan galego. Para destruír isto non faltaban entusiasmos; pero carecíase de medios para que o triunfo fose inmediato. Ninguén, sen embargo, confiaba ilusoriamente nunha rápida vitoria. Homes maduros e homes mozos sabían ata que punto as taifas políticas tiñan unha forza poderosa, absorbente; expugnalas das súas posicións non era obra dun día, senón esforzo tenaz, xeneroso e perseverante, de moitos anos. E con este esforzo perseverante e xeneroso entraron na liza. Había que salvar a Galiza e incorporala ao ritmo intelectual, político e social de Europa. A cruzada acusou a súa forza nalgúns intres, e disto foi indicio que o caciquismo, seguro nos seus redutos, amosase inquedanza e trocase o incremento das súas persecucións, como nel era táctica acostumada, por unha actitude favorable á concordia e até ao diálogo. O proceso quedou interrompido por acaecementos de todos coñecidos. Os sucesos posteriores non tiveron máis transcendencia que o dun sinxelo trasfego, sen operación a fondo e sen que se roturase nas realidades galegas ningún novo camiño. E dese modo se estrangularon moitas posibilidades, sen visible compensación. As “Irmandades dá Fala”, que se instituíron nos pobos galegos de maior importancia, eran os aglutinantes deste movemento rexional, que revivía a lembranza dun organismo precursor, “Solidariedade galega”, e que, como esta, estaba caracterizado pola austeridade, pola sinceridade de propósitos, en antagonismo coas forzas políticas militantes, e por un idealismo que, como sempre, era reputado de loucura polos que tiñan interese en ridiculizalo para manter os seus privilexios e conservar as súas prebendas, incapaces de concibir o valor dunha doutrina senón reporta inmediatamente bens prácticos. A mocidade inquieta e estudosa sumouse ás novas falanxes, xa cun ardor intransixente e a veces agresivo de catecúmenos, fase pasional en todo movemento de rexeneración, xa consagrándose, por medio das letras e da investigación, á exexese da historia de Galiza nos seus diversos aspectos, como fito na acción común da palinxenesia que se propugnaba. Rescatar o sentido da tradición en canto tiña un valor dinámico, incorporándoo a un concepto integral de rexión, e socializando o uso da lingua vernácula, relegado ao “rus” polo ruralismo espiritual das cidades, adulterado ou oculto por varias formas externas, eran a pedra de toque dese movemento, á vez restaurador e innovador. O aspecto político estaba concentrado na propaganda das “Irmandades”; o científico e literario constituíu a preocupación, laboriosa e activa, das novas mocidades. O movemento literario alumeou moitas xoves mentes e trouxo á bibliografía galega un renacemento que non tivo par dende o século XIV. Dende hai dez anos publicáronse en idioma galego máis libros que no transcurso de cinco séculos. E o idioma adquiriu un uso e unha discusión social parellos á excelencia intrínseca que como instrumento ideolóxico e estético amosou na literatura. Neste interregno publicáronse as mellores obras de Ramón Cabanillas, de quen pode dicirse que naceu á poesía galega na emigración, con ímpeto combatente, ao conxuro do sentimento nostálxico -esa “saudade” tan certa por máis que se desvalorice e mistifique- e da lembranza da terra aferrollada e escarnecida. “Dá terra asoballada” sinalou o ápice da súa musa pugnaz, que reavivaba ao cabo de cinco lustros os apostrofes dun bardo, que por contraste enmudeceu no exilio: [[Autor:Manuel Curros Enríquez|Curros Enríquez]], [[Gonzalo López Abente|López Abente]], Rodríguez González, Vitoriano Taibo e Lugrís Freire publicaron nesta época os seus mellores libros de versos. [[Autor:Antón Villar Ponte|Antonio Villar Ponte]] escribiu “Almas mortas”, unha novela de tese en que se presenta o problema da emigración; Vicente Risco deu a luz a súa “Teoría do nazonalismo galego”, e Ramón Villar Ponte, “Doutrina nazonalista” e unha “Historia sintética de Galicia”. Neste tempo [[Castelao]] non deu repouso ao seu lapis prodixioso, e o seu labor artística culminou en “Cousas” e en “Álbum”, aínda inédito. Publicaron unha gramática galega e un “Dicionario galego-castelán” Lugrís Freiré e Carré Alvarellos. [[Autor:Francisca Herrera Garrido|Francisca Ferreira]], unha escritora sobre a cal se estende inxustamente o esquecemento, aportou a este renacemento literario unha novela excelente, “Néveda”, e [[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]] outra: “[[Estebo]]”, acollida pola crítica con aplauso poucas veces tan unánime. E recentemente, Vicente Risco e Ramón Outeiro Pedrayo -cuxa obra abondaría a integrar na literatura europea o valor da nosa literatura vernácula-, deron a luz, respectivamente: “O porco de pé”, novela realista, en que se alían a sátira e o humorismo, e “Os camiños dá vida”, novela da vida do agro, dos morgados e a fidalguía galega do século XVIII. Non quere ser esta crónica un inventario da produción literaria galega de dez anos acá. Por iso, sen dúbida, incorreremos en omisións que, tratándose dun traballo que aspiraba a ser completo, serían imperdoábeis. A labor da “Irmandades dá Fala” produciu ademais a aparición de moitos periódicos e revistas. No aspecto editorial a súa obra foi fecundísima. Nace no Ferrol a editorial “[[:w:Editorial Céltiga|Céltiga]]”, de novelas curtas, e na Coruña, “[[:w:Lar (Galicia)|Lar]]”, e máis tarde, “[[:w:Editorial Nós|Nos]]”, que dan a coñecer os novos valores e lanzan con frecuencia ao mercado libros que se esgotan inmediatamente. En Ourense publícase a revista de cultura galega “[[:w:Nós (revista)|Nós]]”; na Coruña, “[[:w:A Nosa Terra (1916)|A Nosa Terra]]”, periódico de combate; en Betanzos, “[[:w:Rexurdimento (revista)|Rexurdimento]]”. En Lugo nace “[[:w:Ronsel|Ronsel]]”, unha revista literaria de tipo vangardista dentro das letras galegas, primorosamente editada; en Pontevedra, “[[:w:Alborada (Pontevedra)|Alborada]]”, e en Santiago, “Libredón”, publicacións de novelas cortas. Hei aquí, en síntese, sen que un exame estimativo nos tente polo momento, un balance, desde logo incompleto, da produción literaria galega desde 1918. Adrede omitimos a que corresponde á nova xeración, á xeración especificamente xuvenil, e o que atinxe ao seu xesto espiritual, ao seu panorama ideolóxico. Isto será tema doutro artigo.
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;


:::Publicouse en: [[:w:Centro Gallego|''Galicia'']] (Montevideo) en marzo de 1929.


{{DP-AUTOR-80}}
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:Roberto Blanco Torres]]
[[Categoría:1929]]</text>
      <sha1>i12v91xzouri6yl17qdllpa4ki81zey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>As letras vernáculas e a cultura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5046</id>
    <redirect title="Crónicas de Galiza. As letras vernáculas e a cultura" />
    <revision>
      <id>17571</id>
      <timestamp>2018-04-30T09:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Crónicas de Galiza. As letras vernáculas e a cultura]]&quot;</comment>
      <origin>17571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="0jpvewe83rjf91yvaw57nc6r94glb80" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Crónicas de Galiza. As letras vernáculas e a cultura]]</text>
      <sha1>0jpvewe83rjf91yvaw57nc6r94glb80</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio Villar Ponte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5047</id>
    <redirect title="Autor:Antón Villar Ponte" />
    <revision>
      <id>17572</id>
      <timestamp>2018-04-30T10:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Antón Villar Ponte]]&quot;</comment>
      <origin>17572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="aczaqytqcycxb1eerb4ibansx9bl3h8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Antón Villar Ponte]]</text>
      <sha1>aczaqytqcycxb1eerb4ibansx9bl3h8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francisca Ferreira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5048</id>
    <redirect title="Autor:Francisca Herrera Garrido" />
    <revision>
      <id>17573</id>
      <timestamp>2018-04-30T10:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Francisca Herrera Garrido]]&quot;</comment>
      <origin>17573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="giq4d8yxfkondyw1woybl9ndzd8g04x" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Francisca Herrera Garrido]]</text>
      <sha1>giq4d8yxfkondyw1woybl9ndzd8g04x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Lenda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5050</id>
    <revision>
      <id>20179</id>
      <parentid>20177</parentid>
      <timestamp>2020-03-14T17:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="tnjl9kgnbgeulpbees94k2djvez4nxq" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Aires da miña terra, segunda edición, 1881, La Ilustración Gallega y Asturiana.pdf|miniatura|page=99|''[[Aires da miña terra]]''.]]
&lt;br&gt;
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
Rapazas de Vilanova,
ben vos podedes gabar;
que non hai Virxe no mundo
como a VIRXE DO CRISTAL.

(Cantar do pobo) 


Almas ardentes pra chorar nacidas
unha cencia que Dios non quixo darvos;
volvoretas xentís, esparexidas
arredor dunha lus que ha de queimarvos;
almas cheas de duda, de fe espidas;
dunha eterna inorancia eternos parvos;
vermes envoltos no montón aceso
de ósos de mortos que chamás progreso:
Parade un pouquichiño o fatigoso
paso en que vades a rodar sin tino,
e non ó vento dedes, enganoso,
a balbucente vos dun peregrino,
sombra dun sol que nace esprendoroso,
póla esgallada de xigante pino,
recordo vivo dunha idá pasada,
entre o polvo dos tempos enterrada.
A vos amiga que hastra vós se astreve
é de xente de paz. Eu sonvos ave
de pío morosiño i aas de neve,
que só aniñar nos campanarios sabe.
Dende eles colle lus, dende eles bebe
o incenso en ondas que rubiu da nave.
e cando cai esborrallada a torre,
mirra as aliñas, e piando morre.
Cando teñades esta vos ouído,
cal eco de fantástica viola,
xa esta sombra terá desaparecido,
cinza sólo quizais será esta póla;
estonces, que tra-lo último queixido,
sólo será un cadavre esta ave tola,
¡almas, volvede ó voso afán, voade,
buscade o fin da cega humanidade!
¡Eu non podo seguirvos! Si amo tanto
o progreso i a lus, ¿por qué na frente
grabado hei de levar o desencanto
desta doce ilusión que o peito sente?
¿Por qué, cando profétecos levanto
ó porvir os meus ollos, tristemente,
tíreme a sen remordemento xordo,
e dos pasados tempos me recordo?
Medroña queixa espállase no vento
por cibdades e vilas á redonda,
que inda zoa con tanto sentimento
como na praia cando toupa a onda.
Ese triste queixido, ese lamento,
de alguén vos sai que sofre pena fonda...
iÉ o pasado que morre! A lira daime,
e si canto ese morto... perdonaime.
Sí, eu cántovo-la vida no pasado;
que outros canten a vida no futuro:
eu dun tesouro sei que está olvidado,
e pra sacalo á lus a terra furo.
Si o tempo é sempre o mesmo, i agarrado
vai o presente ó que pasou, seguro,
podia ser, ben na vila ben na aldea,
que útil pra moitos o meu canto sea.
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>tnjl9kgnbgeulpbees94k2djvez4nxq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte I</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5052</id>
    <revision>
      <id>17614</id>
      <parentid>17590</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte I]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte I]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>17614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1858" sha1="kacqw9t7dejeco60lnyog3pk8cjoqau" xml:space="preserve">
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Preto da cibdá de Ourense,
camiño de Celanova,
onde é máis tépedo o vento
que a terra gallega azouta,
dun círcolo de montanas
na faldra, sempre verdosa,
esténdese un val frorido,
cuberto de herbas cheirosas,
piñeirales e arboredos
ricos de frutas e sombra.


Alí, pola primaveira,
dispois de saír da escola,
van os rapaces buscar
freixós pra comer i apóutigas;
i as nenas, máis delicadas,
e non como eles golosas,
topan alí os caraveles
con que os cabelos adoman,
e fan, con espriego e néveda,
ramiños que logo esfollan.

Deste val no medio e medio,
entre edras e musgo envoltas,
ergue as torres un castelo,
feito alá n'eras remotas
de pedra de sillería,
cáxeque co tempo roxa.
Como este antigo edificio
outro non hai, según contas,
pois diz que foi levantado
por unha princesa moura
dendes da posta do sol
hastra a saída da aurora;
e inda hai vellos que aseguran,
e podia que certo fora,
que debaixo dos cementos
que os altos muros soportan,
deixou a monta princesa
pra que quen se astreva, morra,
sobre unha trabe en quilibrio
dúas cántaras que asombran:
unha de alquitrán inchida
i outra de moedas e xoias.
De sorte que quen quixere
coller a que ouro atesoura,
creba unha cántara e morre,
feito carbón, baixo a outra,
quedándose ó mesmo tempo
sin o santo i a limosna.

A carón deste castelo,
agarimadiñas todas,
ou pola veiga cribadas,
como bandada de pombas,
as retelladas troneiras
abertas ó sol que as doura,
alcóntranse as brancas casas
da vila de Vilanova.

Vilanova dos Infantes
é vila de grande sona:
n'hai zapateiros no mundo
que batan millo-la sola;
non se cocen en ningures
petadas que aquí non cozan,
e de aquí sán prós teares
as millores mazarocas.
Aquí está a gracia dos homes
i a fror i a nata das mozas;
en fin, sólo aquí naceron,
sólo aquí, Martiño e Rosa.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>kacqw9t7dejeco60lnyog3pk8cjoqau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5053</id>
    <revision>
      <id>17610</id>
      <parentid>17591</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte II]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte II]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>17610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1542" sha1="qejt6la9lymtntfr5t1y7ud9xssbz5n" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;

Alá polo ano de gracia
de mil seiscentos e trinta,
era dono do castelo
que en Vilanova se ve inda,
don Xácome Mazcareñas,
señor de catorce vilas.
Home de fárragos vellos,
na corte do Rei vivía,
pois gallego como hai moitos,
dáballe noxo Galicia.
Sólo dela se acordaba,
si algunha ves o faguía,
pra cobrar rendas e foros
sin aviso e por xusticia.

Por estas falcatruadas
todos olleira lle tiñan,
e cando cara a Madril,
aló polo vrau, saían,
en carros acugulados,
diñeiro, graus e fariñas,
os probes dos levadores,
que naqueles carros vían
irse as mizquiñas ganancias
con que seus fillos mantiñan,
de traballar eslombados,
mentres os carretos se iban,
quedaban pra sí dicindo:
&quot;¡Que de solimán che sirvan!&quot;

Entre a baixa servidume
que don Xácome mantiña
pra que lle coide dos eidos,
dos bés e das regalías,
estaban Martiño e Rosa:
el pra faguer as vendimas,
prás sachas e prás decotas
dos xardís, hortas e quintas,
i ela pra gardar o gando
nas carballeiras veciñas.

Dos dous, solasmentes
Rosa dentro o castelo vivía.
Martiño tiña vinte anos
e Rosa dezaséis tiña,
el era un mozo arrogante,
i ela un feitizo de linda;
nunca tiveran amores,
i anque por ela bebía
os ventos Xan de Ventraces,
Rosiña tomábao a risa.

Orfos entrambos a dous,
sin amparo nesta vida,
servindo os dous ó mesmo amo
topáronse certo día.
De estonces, Martiño e Rosa
sentiron a alma ferida,
e quizais que se morreran
de mal de malenconía,
si unha mañá non quedaran
noivos ó saír da misa.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>qejt6la9lymtntfr5t1y7ud9xssbz5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte III</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5054</id>
    <revision>
      <id>17611</id>
      <parentid>17592</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte III]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte III]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>17611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3684" sha1="q28wpqy0xgc6icaoywdfyni95wrf5ql" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;

Moito deben de quererse
os criados de Mazcareñas,
moito deben de quererse
cando tanto parrafean.
Tódalas noites sentados
nun grande poio de pedra,
están parolando solos
ó pé do castelo el i ela.

Mentira ou verdade, il corre
dendes da vila hastra a aldea,
que pra no outono casárense,
teñen a roupa xa feita;
pero hai quen xura e perxura
(nunca faltan malas lenguas)
que deica que os namorados
sallan xuntados da igrexa
han de pasar moitas cousas
i han de nacer moitas herbas...
Mala cousa é neste mundo
a condenada da envexa,
mais non van descamiñados
os que o casamento negan;
pois unha noite de lúa,
noite caladiña e fresca
do mes de Santiago, cando
todas son frores as veigas,
todo é, aromas o campo
e doce música a terra,
na praza de Vilanova,
do castelo onde a cancela,
Martiño e Rosa falaban
de semellante maneira:
-Martiño, ¿qué diaño
tes hoxe? ¿Non falas?
¿Pra estar como o moucho
viñeche da sacha?
Si cando te fuches
noxado n'estabas,
¿qué frema trouxeche
do monte prá casa?
¿Picoute unha cobra?
¿Guindoute unha galla?
¿Saíronche os lobos?
¿Botáronche a fada?...
Respundel, Martiño,
¿qué tes, que te calas?

-Non sei cómo te oio,
garduña eslavada,
non sei cómo te oio
¡i estoume con calma!
¡Qué teño! ¿Qué teño
pergúntasme, maula?...
¡Qué teño! Direicho...
Pois... iténoche lástema!
¡Treidora!
-¡Dios mío!
-Fiai de rapazas
que din que vos queren...
¡Fiai de palabras!...
-¡Martiño!
-O Martiño
n'impórtalle a nadia!...
-Pero, home, ¿toleas?
¡Asús, qué disgracia!
¡Veciños!...
-¡Non berres!
¡Non berres... e cala!
-Pero, home, si cousas
me dis que me espantan...
¡Si mesmo dás medo!
¡Si os ollos che saltan!
Martiño, ven, séntate,
sosega, descansa;
en nada che figuen
pra o mal que me tratas.
Soliña no mundo,
de nadia mirada
¡faltábaine agora
que ti me deixaras!

Pois eu ben te quero...
¡Por eso non marra!
-Ti quéresme moito...
Rosiña... rosada...
Ti quéresme moito...
Ti dícelo... e basta.
O mesmo dixeches
a Pedro Balada,
i a Xan de Ventraces
i ó amo da casa,
cando hai ano e medio
ven ver a labranza...
¡Que nunca el viñera!
¡Que nunca el chegara!
-¡Santísimo Cristo
de Ourense me valla!...
-Pra que hoxe te axude
xa é tarde, rapaza.
I eu, tolo, quería,
i eu, tolo, pensaba
casarme contigo...
¡Miniña da casta!...
-Martiño, anque probe,
faltar non me faltas.
¡Pois coida o que pensas!
¡Pois coida o que falas!
Pra bulra, xa abondan
seis meses de palra...
¿Qué Xan, nin qué Pedro?
¿Ti seique tes gana?...
No, pois... ¡Esmiólame
co rabo da sacha,
mais déixame a honra,
que é cousa sagrada!
¡A¡! Ti andas, Martiño,
con malas compañas
ti xúntaste agora
con xente malvada
e crés esas lenguas
peores que a rabia.
Fas ben, xa que podes.
Dende hoxe n'hai nada
de canto prá boda
decirche esperaba...
Tocante á limpeza
(¿e pois qué pensabas?),
¡cristal nunca viche
que á miña egualara!
-Rosiña!...
-¡A Rosiña
n'impórtalle a nadia!
I adiós. Si autra queres...
porveito che faga.
Desta sorte marmurando
Rosa, de esconsolo chea,
facendo como que ría
entrou no castelo apresa;
pero anque fai que fagamos
pra que se lle non coneza,
ela vai limpando os ollos
mentres que rube a escaleira.
Na porta, como unha estauta,
Martiño mórdese a léngoa,
i anque tose i asubía,
como quen non sente penas,
unha da boca lle sai
i outra no corpo lle queda...

Cando por fin, acordando,
pensou no que lle arrodea,
dixo, falando consigo:
&quot;Ou mente Xan, ou mente ela&quot;.
E logo, tirando ó chau,
desesperado, a monteira,
añidíu: &quot;No, pois... si Rosa
ten do cristal a pureza,
¡xuro a Dios, Xan de Ventraces,
que che hei de arrinca-la léngoa!
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>q28wpqy0xgc6icaoywdfyni95wrf5ql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte IV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5055</id>
    <revision>
      <id>17612</id>
      <parentid>17593</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte IV]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte IV]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>17612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3588" sha1="3awbq2c995g11il7gfvgyvntds6zcyj" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;

Namentres, icoitadiña!, a nena namorada,
de pena esmorecida, chorando a fío está;
mais vive do castelo na cámara aleixada
e naida dos seus males se compadecerá.

¡Miraina! Polo lombo caíndolle o cabelo,
os ollos arrasados, partido o corazón,
meteuse no seu carto, pechou co taravelo
i está, imiña cousiña!, xemendo nun rincón.

Da alcoba en que ela dorme pola alta lumieira,
de albahacas tapizada, mapolas i alelís,
esbara o branco raio da lúa pracenteira
i o recendente aroma da campesina bris.

Dalí, Rosiña escoita o burbullar do río
que do castelo preto dende us penedos cai,
dos páxaros da noite o resonante pío
i a música que o vento nas alboradas fai.

Mais ten tan consumido o corazón de pena,
que en nada topar pode consolo nin pracer,
e chora que te chora, como unha Madalenal,
dá lástema, abofellas, dá lástema de a ver.

Primeiro desengano do noso amor primeiro,
que trás contigo o frío dunha mañá sin sol,
¡tu rosnos como os vermes a fror do laranxeiro,
i o corazón nos trocas en seco pirifol!

Por onde pasas deixas a baba corrompida
da lesme venenosa, amarga como a fel,
convirtes nun infemo a máis hermosa vida,
detrás de ti non queda sinón fastío cruel!

No peito remordida por ese desengano,
Rosiña desbautízase, murchada de pesar;
enxúgase as bagullas ca punta do seu pano
i escrama moitas veces, volvéndoas derramar:

&quot;¡Eu, que así Dios me salve, si entendo o que me dixo!

De algunha malquerencia calunia debe ser,
porque cu xurar xurara, ó pé dun crucifixo,
que a nadia máis qu'el quixen, nin penso máis querer.

Si probas me el pidira e darllas eu pudese;
si a arquiña das virtudes poidéralle amostrar,
vería que, gardada, anqu'el non lle interese,
aquela virtú teño que é meu deber gardar&quot;.

De solouzar ó cabo e pelexar cansada
con tanto pensamento que na cabeza ten,
a coitadiña Rosa deitouse apesarado,
no cabezal chantando a fatigada sen.

Pouquiño a pouco os ollos fóronselle pechando,
doíñas acendidas na lus dun puro amor,
i á Virxen entre dentes unha oración rezando,
quedouse adonnecida nun sono encantador.

Estonces, unha Señora
toda de lus rodeada,
de estreliñas coroada
que como diamantes son,
cun mantelo na cabeza
de pano negro, moi lindo,
caladamente, surrindo,
entrou pola habitación.

Nunca se víu neste mundo
máis feiticeira criatura,
nin pra tan grande hermosura
comparación pode haber:
por ollos ten dous luceiros,
por dentes, pelras dos mares,
por greñas, raios solares,
por risa... un amañecer.

Das orellas pendurados
leva us aretes de lume,
e por gallega costume,
dengue de pano sedán;
zoquiños de pau de almendro
nos pés de feitura enana,
i ó cinto unha muradana
con plegues que xenio dan.

Pasiño a paso, chegouse
á cama en que dorme Rosa,
e botándolle graciosa
unha mirada de amor,
díxolle cun tono brando
que música parecía:
&quot;Rosiña, a Virxe María
traiche consolo e favor&quot;.

&quot;Eu ben sei que a túa ialma
está cuberta de loito;
eu ben sei que sofres moito
porque hai quen duda de ti;
pero eu, que dendes do ceo
coido daquél que me chama,
eu farei -¿si?- que a túa fama
quede cal foi hastra aquí&quot;.

&quot;Non chores, miña pequena,
non chores máis, pastoriña;
eu velo por ti, miniña,
ti da miña conta estás.
Martiño estará pesante
mañá quizais do que figo;
pasado serei contigo
no monte, si ó monte vas&quot;.

Calouse Nosa Señora
i envolta en dourada nube,
rube... que rube... que rube,
perdeuse na inmensidá.
Rosa quedouse dormindo
a seu pracer e regalo.
Pronto espertará: xa o galo
cantou. ventando a mañá.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>3awbq2c995g11il7gfvgyvntds6zcyj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aquel romor de cántigas e risas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5056</id>
    <revision>
      <id>17690</id>
      <parentid>17600</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T08:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1021" sha1="bbp3j3po9wguq09u7ua8gl70dlsnpg5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

&lt;div align=center&gt;
&lt;poem&gt;
&quot;Aquel romor de cántigas e risas,
Ir, vir, algarear;
Aquel falar de cousas que pasaron
Y outras que pasarán;
Aquela, en fin, vitalidade inquieta
Xuvenil, tanto mal
Me fixo, que lles dixen:
Ivos e non volvás.
&lt;br /&gt;
Un a un desfilaron silenciosos
Por aquí, por alá,
Tal como as contas dun rosario
Se espallan polo chan.
I o romor dos seus pasos, mentres se iñan,
De tal modo hastra min veu resoar,
Que non máis tristemente
Resoará quisais
No fondo dos sepulcros
O último adiós que un vivo ós mortos dá.
I ó fin soia quedei, pero tan soia
Que hoxe da mosca o inquieto revoar,
Do ratiño o roer terco e constante,
E do lume o ''chis chas'',
Cando da verde pónla
O fresco sugo devorando vai,
Parece que me falan, que os entendo,
Que compaña me fan;
I este meu corazón lles di tembrando:
¡Por Dios...!, ¡Non vos vaiás!
&lt;br /&gt;
¡Que dóce, máis que triste
Tamén é a soledad!&quot;
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>bbp3j3po9wguq09u7ua8gl70dlsnpg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte V</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5057</id>
    <revision>
      <id>20909</id>
      <parentid>20907</parentid>
      <timestamp>2022-06-19T20:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8632" sha1="966ke99396ji1gamf9bl07h0fyql0lc" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;

-Moito madrugas huxe-,
dixo Xan de Ventraces a Martiño,
topándoo cunha cara de forruxe
pola mañá moi cedo nun camiño.
-Nunca fun perguiceiro-,
repúxolle Martiño de mal modo,
porque Martiño é pouco paroleiro.
-Pois fillo, así e todo,
outro-lo seu negocio fan primeiro...
-Ande eso... ¡qué lle queres!...
Si foran como ti tódolos homes...
-Olla, a mal non mo tomes,
mais... tes pouco partido entre as mulleres.
-Xan, levo moita presa,
porque teño que faga na devesa.
Vou pra Porto de Outeiro,
que si non, ten presente o que che digo:
sobre esas i autras cousas que me calo
moito tería que falar contigo,
moito que agora vale máis calalo... –
¡Ouga! ¿Xa te enrabuxas?
A¡, Martiño, calquera que te escoite
e ben non te coneza,
dirá que non tes miolo na cabeza
a forza de pensar dende onte á noite.
ó meu conto volvendo,
como antes che decía,
non hai unha muller que non se ría
do parviño que es ti...
-En non te entendo.
Fala craro, si sabes;
pois, o demo me leve,
si dende que me dis cousas tan graves
me non tes tiritando, como a neve.
¿Conque... dis que as rapazas do concello
falan por ahí de min? ¡ Mirai o diaño!
¡Pois estouche servido!...
Pero teño entendido
que inda me qués cal quer o lobo ó año.
¡Qué lle hemos de facer! I eu que creía
que nadia que talar de min tería...
-¡Ma... canté! Pero vives enganado,
porque onte á noite aíña,
díxome en certo són certa veciña
falando de que estabas namorado,
que máis sorte que ti tiñaa calquera,
esguízaro mirrado,
de pemas tortas e de cara fera.
&quot;l esto ben se adiviña
–dicíame a rapaza do relato
porque despois de que a levou o gato,
é cando el vai en busca da sardiña...&quot;
-Cálate, Xan, e vaite, que inda é cedo
pra que contigo un escarmento faga;
non afondes a chaga...
non me fales xa máis dise segredo
que pesa sobre min como unha praga...
No meu pelexo ponte:
¿non che abondou canto dixeches onte?...
Líscate, Xan, líscate axiña, pronto;
que sin que nadia o note nin sospeite,
cando me fagas falla, buscareite...
porque che teño que contar un conto...
¡Ladras ben.... rabearas!
Mais, si cal tes maldá tiveras forza,
as probas do que dis xa me amostraras
sin agardar que a gorxa che retorza.
-Martiño, ¿logo pícaste?
Folgárame de ver que eras valente,
porque inda hai quen che di -¡cousas da xente!-
que cando cún te atopas... esfurrícaste...
-0 que che diga tal, dille que mente...
Eu nunca de gabarme fun amigo,
nin loitas deprendín, nin o pau xogo;
pero o que me fixo unha -¡olla o que digo!
quer quixera, quer non, pagouma logo.
Si ti crerme non queres,
o mal será pra ti; pois che prometo
que si de hoxe nun mes conta non deres
da honra de Rosa, á que furtache o creto,
¡heiche crava-la lengua nun espeto
para escarmento de homes e mulleres!
-¿E verdade o que dis?
-Non cho repito.
-Pois entón... ¡hastra agosto!
-O dito... idito!

Desta sorte falando
Xan de Ventraces i o infelís Martiño
fóronse separando,
e sin decir máis nada
colleron cada cal por seu cainiño,
Mairtiño triste, Xan asubiando.
O día crarexaba;
do sol, que a relumbrar encomenzaba,
unha franxa marela
polos altos petoutos se estendía;
a brisa nas silveiras rebuldaba,
i alá no ceio -pendurada estrela
chilraba aletexando a cutuvía.

Do lado de Levante
de sombra e lume pabellón flotante,
vai correndo mainiña, mainamente,
tapando os hourizontes, negra nube,
e dela por didiante
trévoa de fogo ardente
esparxe húmedo cheiro a terra quente.

Martiño camiñaba
máis triste cada ves, a toda presa.
¡Cántas bágoas choraba
por aquel camiñiño da devesa!

&quot;Querer unha rapaza hermosa e pura;
pedila por muller con cortesía;
ir forrando prá boda e máis pró cura;
gardarlle lei un día i outro día;
respetala, adorala con loucura;
pegar por ela choutos de alegría;
e cando ún está lévedo, ceguiño
pola amorosa febre,
escoitar unha noite nun camiño:
&quot;''Non te cases, Martiño,
si non queres levar gato por lebre...''

&quot;Traballar toda a vida;
andar bregando sempre coesta aixada
pra conservar sin lixo, ennobrecida,
a limpa fama de meus pais herdada,
e de pronto escoitar de boca allea
unha mañá, no medio dun camino:
&quot;''Mira o que fas, Martiño,
que che se rin de ti por toda a aldea...''

&quot;¡A¡, coéstes comparados,
nada os tormentos son dos condenados!
¿Será verdá, Xan de Ventraces?... ¡Dimo!
¡Ten piedade de min, destas bagullas,
deste infemo en que ximo,
devorado por dentes como agullas!
Eu non sei si te crea,
pero..., ¡Virxe María!,
si dixeses verdade, en morrería...
¿Sera-lo demo?... i Arrenegado el sea!&quot;

Así decindo o mísero labrego,
sin calma nin sosego,
meteuse na devesa decontado,
e do seu sacho armado
comenzou sin refolgo o seu trafego.

Levaba xa Martiño,
rapaz de moito aguante,
sete horas de trabarlo seguidiño,
cando nesto, de vento un remuíño
ergueu a terra pola veiga adiante.
A densa polvareira
oscurecen o sol por un istante,
i estremecendo val e carballeira
rachou a negra nube de Levante
o rouco són dun trono frameante.

As gárgolas do ceo
esgazáronse entón, e do seu seo
tanta chuvia mandaron
que as hortas se arrasaron,
o río esbordou, cheo,
i os álbores i as prantas esfollaron.
Na tempestade aquela
caía como on raio cada gota
i en ningures se víu outra como ela.

Martiño, arripiado,
no ventre se meteu dunha caflota.
¿Qué lle importa ó coitado?
Si está da auga do ceo agarimado,
a¡, non o está da que dos ollos bota!...
¡Poidera ser -decía-,
poidera ser que Rosa me enganara?
Rosa, por quen daría
canto Noso Señor no mundo cría,
hastra un reino, si en sorte me tocara?
Non pode ser; non pode ser, de fixo.
Pura como un cristal, dixo onte á noite.
¡Pura como un cristal!... Cando mo dixo.
non hai razón pra que coa duda loite&quot;.

Brillou entón, de súpeto,
nos ceos un relampo,
que esparexendo a brétema
nun raio reventou.
Ardeu en fogo a atmósfera,
alumiouse o campo
i esnaquizouse o álbore
en que Martiño entrou.

Da labazada eléutrica
que lle espidíu o raio,
Martiño cego, atóneto,
caíu tumbado ó chau.
Mais logo, repoñéndose
do natural esmaio,
xusgándose cadávere
levouse ó peito a mau.

Pouquiño a pouco os párpados
abrindo, persinouse,
i ó ver pasada cáxeque
tan forte tempestá,
saniño e salvo véndose,
da terra levantouse
e da cañota cóncava
saíu tranquilo xa.

Mais inda ben, ¡meu ánxele!,
non dera unha zancada,
cando trasposto en xúbilo
no chau se acrequeñou.
¡Nunca eu nacera! &quot;... díxose,
e recadando a aixada,
unha non vista endrómena
da terra levantou.

Era unha pediriña pedra,
era unha pedra pedriña,
como un ovo de galiña
tallado en fino cristal;
unha pedra primorosa,
elíptica, limpa, pura,
de artificio e soldadura
sin xiquera unha sinal.

Mirada dendes de lonxe
reloce como un diamante,
parece de algún xigante
ollo sin párpado, atrós;
pero mirada de preto,
sospende, ademira, espanta,
vendo nela a imaxe santa
da bendita Nai de Dios.

Non é un coíño formado
polos gotexos da terra,
nin en canteira nin serra
puido topalo ninguén.
Non é unha pedra de neve
que a calor derretería,
nin salación, que tería
outra forma da que ten.

Non é un aerolito ardente,
anaco de pedra estrano
cuio orixe soberano
iña se non alcontrou.
Non é volcánica lava,
que fora de cór máis louro,
estalacta, nin metouro...
nin o diario que o inventou.

Esta é unha pedriña pedra,
ésta é unha pedra pedriña,
tan rara, tan pulidiña,
como outra no orbe non hai.
¡Mesmo parece unha bágoa
dos ollos de Dios caída
pra se quedar convertida
en cárcere de súa Nai!

¡Qué hermosa está dentro dela,
qué linda Nosa Señora!
¡Con qué gracia sedutora
deixa seu sembrante ver!
Por ollos ten dous luceiros,
por dentes, pelras dos mares,
por greñas, raios solares,
¡por risa... un amanecer!

Vendo tanta maravilla
metida en tan curto espacio,
en tan pequeno palacio
tanta grandeza de Dios,
Martiño, pasmado todo,
tomando o cristal a peso,
escramou: -&quot; ¡Ande por eso!...
¡Ande por eso... olla¡ vós! &quot;

Quíxose pór de arrudillas,
quixo quitarse a monteira
e gardar na faltriqueira
o milagroso cristal;
pero dos seus pensamentos
segunda ves asaltado,
decindo: -&quot;¡Estou rematado!&quot;,
tirouno dun saque ó val.

&quot;Non, -continou- Dios non quere
que logre a miña demanda;
xa Dios á súa Nai non manda
pra ós namorados valer.
Eses foron outros tempos...
i ese cristalino gaio
foi a chizpa daquel raio
¡que me debera fender! &quot;

Neste veuse vindo a noite,
i arrematada a faena,
Martiño, sempre con pena,
foise indo cara ó lugar;
e cando entrou pola vila
dixo, de remordos cheo:
&quot;¿Será un aviso do ceo?...
¡Non che quixera apostar!&quot;
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>966ke99396ji1gamf9bl07h0fyql0lc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte VI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5058</id>
    <revision>
      <id>17616</id>
      <parentid>17597</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte VI]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte VI]]&quot;</comment>
      <origin>17616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4097" sha1="orevwhsqjul3n8ly5puhihggbqlz6wc" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;

Si a tradición que sigo nalgo non mente,
das escenas pasadas ó día siguente
pola mañá,
dun salgueiriño á sombra sentada, fiando,
no val de Vilanova gardando o gando
Rosiña está.

Inorante de canto lle acontecía
ó probe de Martiño, por quen sofría
soedades mil,
Rosa, na cinturiña cravada a roca,
mazaroca fiando tras mazaroca,
pensaba nil.

E mentres que en suspiros lanzaba ós ventos
os ais que lle arrancaban seus pensamentos
tristes, crués,
polo campo os cabirtos corretexaban
i as vacas i as ovellas depinicaban
toxo e cardés.

Coitada pastoriña sin paz nin calma,
icántas feles no fondo da túa alma
deixa o amor!
¡Cántas sombras no ceo dos teus encantos!
¡Cántas bágoas nos ollos -ivállante os santos!-,
cánto delor!

Orfa desque naciche, triste, esfameada,
anque probe hastra agora, túa vida honrada
por ti falou.
¿Qué che importou das touzas dormir á sombra?
¿Qué che importou de espinos pisar alfombra?
¿Qué che importou?

Todo o pasache rindo... Todo se pasa
mentres que quede a honra dentro da casa;
pero ¡a¡ de ti!,
despreciaches un home por pretendente,
e destonces túa fama, de xente en xente,
vai por ahí...

¿Qué fixeches, Rosiña desventurada,
qué fixeches?... ¿Estabas empecatada
pra tál faguer?
Despreciar por Martiño, Xan de Ventraces...
Non sabes do que os homes che son capaces,
¡probe muller!

&quot;Traballar toda a vida desosegada
pra conservá-la honra de abós herdada,
santa virtú,
e cando unha co noivo ten parrafeo,
escoitar que nos dice: -''Xa en ti non creo,
¡rabearas tu!&quot;''

&quot;Ir comprando prá boda tod’os trebexos,
todo o día toparse do noivo lexos
morta de afán,
e cando a noite chega prós namorados,
escoitar que nos dicen labios amados:
''¡Vaite con Xan!&quot;''

&quot;Non hai pena como ésta tan horrorosa,
non hai pena como ésta!&quot; -marmura Rosa
no salgueiral.
E de pronto a coitada, pró chau mirando
recolleu de entre as herbas, toda sembrando,
aquel cristal.
........................................................................................
¡Asús, qué galanura! -repuxo- ¿Estarei cega?
¿Vestida de gallega a Reina da hermosura,
na miña mau, afé?
¡Non pode ser! i Toleo!... Rirase o que llo conte;
pero eu soñei nantronte que viña dende o ceo
da miña cama ó pé&quot;.

&quot;¿Será verdade, Rosa? ¿metida nun oviño
tan piquirriquichiño, tan linda, tan hermosa
como a mirei entón?
¡A mesma muradana que lle caía tanto!
¡O mesmo dengue!... ¡o manto de terciopelo ou pana!
Non estou tola.... non&quot;.

&quot;Si en torno non pacera, mirándome, meu gando,
que estou inda soñando dixérase calquera...
i Asús! i Vaia que ser!
¡Qué olliños, qué mirada, qué beizos, qué cabelo,
qué orellas, qué mantelo, qué frente anacarada,
qué diaño de muller&quot;!

&quot;E mira... e rebuldexa... e rise a Santa Imaxe...
¡Cómo me amostra o traxe! ¡Cómo me parpadexa!
¡Algo me va¡ pasar!
¿,Qué dis?... ¡Falarme quere! ¿Escoitareina?... ¡Cala!
¡Pois é verdá que fala!... ¿Señora?... O que quixere...
Xa estouvos a escoitar&quot;.

¿Que acoda á cita? ¿E logo? ¿Que ven por Dios mandada,
pra que me vexa honrada o que en celoso fogo
xusgoume criminal?...
¡Señora! Unha pastora, baldón de toda a xente,
non era merecente de ter tal defensora...
Pero... falai, si tal&quot;.

¿Que quer que lle levanten no val unha capilla?
¿Que quer que de arrudilla lle recen e lle canten?
Pois ben, querida, ben.
¡Pero... calouse... axiña! ¡Xa non, xa non a escoito!
¡Quizáis non fale moito, como é tan piquiniña!...
Pero, ¡qué gracia ten!&quot;

&quot;Pois ela algo me dixo de que eu non me recordo...
Non teño ouído xordo, mais eu non sei de fixo
qué palabriñas son...
¡Mamá!... 'Prós que non amen serei sempre invisible
-decía- i é imposible que falte ós que me chamen
de todo corazón...' &quot;

&quot;¿Qué farei eu, coíño, que agora máis che agrade?
¿Levarte onda o Abade? ¿Levarte onda Martiño?
¿Qué diaños eu farei?...
Teique, ovelliñas, teique... Tó aquí, chiviña trenca...
¡Cardosa! ¡Aquí, xuvenca!... ¿Quéreste bulrar, seique?...
¡Ei pró cortello, ei...&quot;

&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>orevwhsqjul3n8ly5puhihggbqlz6wc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte VII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5059</id>
    <revision>
      <id>17618</id>
      <parentid>17598</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte VII]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte VII]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>17618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6073" sha1="g19n38etmgdpt3jkvs2hwcholyl9d41" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;

Unha noite azul de agosto
como de vrau regalada;
Vilanova dos Infantes
toda é bulla e algazara.
Nunca misteriosa lúa
verteu por lus tanta prata,
nin nas silveiras a brisa
esparramou máis fragancia.
Pola praza e polas rúas
as mozas cantando pasan,
i os mozos van detrás delas
dando atruxos e palmadas.
Imporvisando un turreiro
á porta de cada casa,
por todas partes se escoita
són de pandeiros e gaitas.
De legua e media á redonda
os mociños da montana
saúdan aquela festa
coa lus dos fachós de palla.
As vellas de toda a vila
sán dos balcós ás barandas
i os nenos emporranchiños,
coa cabeciña rapada,
brincando e choutando enrédense
entre as pemas dos que bailan.
Esta noite os zapateiros
non queren collé-la chaira,
nin as rapaciñas fían,
nin os fomeiros amasan.
Esta noite en Vilanova
é noite de fuliada;
que así o dispuxo o Concello
i o señor Abade o manda.
O Abade de Vilanova,
que don Xan de Barros
chaman, pra congregar ós frigueses
mandou toca-las campanas.
Encasquetado o bonete,
vestido de estola e alba,
subiuse ó púlpeto e dixo
ós que debaixo escoltaban:
-Hirmauciños, xa sabedes
como fai catro somanas
se dinou Nosa Señora
pro medio dunha rapaza
vir visitar esta vila
pra facer nela morada.
De tanta mercé asombrado
como Dios nos dispensaba,
o señor Bispo de Ourense
quixo ve-la imaxe santa;
pero correu tantas terras
neste tempo a súa fama,
que cando o Bispo faguerlle
unha capilla pensaba,
o Rei don Fulipe Carto
que hoxe en paz gobema España,
coidando non fose certa
maravilla tan sonada,
mandouna pedir de presa
pra vela i adimirala.
Eu mandeilla moi envolta
entre outras reliquias váreas:
o Rei mirouna, tocouna,
volveu a vela e tocala,
e con ollos relampados
i a lengua de media vara,
dudaba de canto vía,
como Dídimo dudara.
¿I entón qué fixo? Temendo
que o cristal en que encerrada
está a Virxe fose cousa
en que pudese haber trampa,
chamou ós máis afamados
artífices á súa cámara,
díxolles que saminaran
o cristal con toda calma,
e declarasen en autos
canto de raro notaran.
Así se fixo: prateiros
e péretos da Real Casa,
homes de letras e cencias
xuntáronse nunha sala
do seu Pazo, na presencia
de mil xentes cortesanas,
e despois de grande estudio
i adimiraciós sin tasa,
dixeron todos a unha
que o que de ver acababan
non tiña no mundo enxempro
i así, que o cristal i a Santa
eran de orixe divino,
pois outro non lle atopaban.
&quot;Despois deste Juramento
todos caíron ás prantas
da nosa Virxe, i estonces
Rei, cabaleiros e damas
fixéronlle ofrendas ricas
de xoias, de ouro e de prata,
pra que se lle erga unha ermida
no eido en que foi topada.
Todos estes pormenores
damos o Rei nunha carta
que unha posta de Madril
mesmo de entregarme acaba.
&quot;A virxe xa volve estare
en Vilanova: iadoraina!
E namentres que os pedreiros
non lle levantan a casa,
vinde rezarlle a esta igrexa,
VIRXE DO CRISTAL chamándoa.
&quot;l agora ídevos con Dios-,
e deste día en lembranza,
hoxe e maiñá, si Dios quere,
ninguén na vila traballa.
O mesmo quer o Concello,
cedendo ás miñas istancias.
De darvos a mesma orde
o pregoeiro se encarga&quot;.


Cando da igrexa saíron
cantos dentro dela estaban,
Martiño foise rondare
de Rosa baixo a ventana.
Rosa estaba no castelo,
de xentes arrodeada,
porque como era bonita
e vive en fama de santa,
dendes que gardando o gando
no val á Virxe topara,
a todos lle gusta, e todos
van, pra que peque, a tentala.
Xa fixo un mes que Martiño
tivo con Rosa palabras,
e inda as paces non fixeron,
porque a tesón nadia os gana.
Pero Martiño está seco
de celos, como onhas pallas,
e non pode aturar máis
un mal de que el mesmo é causa.
Por eso, como arastora,
veu moitas veces de husmada;
pero Rosa, ou non o vía,
ou por non velo, esviaba.
Levaba agora de espera
bo anaco baixo a ventana;
pero Rosa non saía;
como o outro que di... nin ganas.
Martiño tose que tose...
Martiño canta que canta...
Pasea que te pasea...
Pero o que é Rosiña... ¡nada!
Alá arriba o coitadiño
ouía gromas e cántigas,
e cecais Rosa se ría
mentres el se enrabexaba.
Por fin, cando xa Martiño
se iba meter na súa casa,
Rosa somouse, i estonces
trabaron estas palabras:
-Gracias a Dios, miña Rosa...
¿Dasme un ramiño de albahaca?
-Cando o que podo me piden,
nunca neguei nada a nadia.
-Dios che faga tanto ben
como lle dás á miña alma;
que dende que te non vexo
parece que algo me falta.
-Non te me veñas coesas,
Martiño, que... todo acaba...
¿Non te acordas xa da noite
que treidora me chamabas?
-¡A¡! Bo castigo me deches
i outro máis grande esperaba.
Dudei de ti.... un mal amigo
díxome... ¿quén non dudara?
Pero ese crime... custoume
si viras... ¡a¡! ¡tantas bágoas!...
-¿I arrepentíchete?
-Escoita:
esa noite malfadada
Dixécheme: &quot;Estou tan limpa
como un cristal&quot;. ¡Ben falabas!
Porque á mañá do outro día,
sin que ti mas amostraras,
Dios mesmo me daba as probas
da pureza da túa alma.
O cristal que ti alcontraches
antes de que ti alcontraras,
eu cho topei, eu cho tiven
nesta mau callosa i áspora,
eu fun quen o vin caíre
i eu quen o tirei con rabia,
Sin conecer.. ¡malos demos!
cánta grandeza encerraba.
¡Ti sí que sorte tiveches...!
Dio-lo quixo i é moi sabia
súa divina voluntade.
-¡Quén sabe si me chamaba
Dios pra sí desa maneira,
Martiño!
-¿Qué dis?... ¿Qué falas?...
-Non xures por Dios, Martiño.
-¿Pensas morrerte, rapaza?
-¡Non, pero a conta éche a mesma:
penso casarme!...
-¡Acabaras!
Pois o que é por min... agora mesmo,
si queres.
-_Fai falla
ter dote: o señor Abade
de aportarma deu palabra.
-¿Dote? Ti non a precisas.
-Pois xa che vendín as saias
i o pano de frores... todo,
pra que haxa na festa gaita.
-¿Logo vas casarte emporra?
Si en ves de vender, compraras...
-É que... pró meu casamento
abóndarne unha mortaxa.
-¡Ouga! ¿Casarse é morrere?
-Cando con Cristo ún se casa,
morre pró mundo...
-¡Rosiña!
¿Monxa ti?
-¡Martiño, cala!
¡Cala... e vaite! Si eu non puden
¡que outra felice te faga!
-¿I así... me deixas..., Rosiña?...
-¡Martiño.... a Virxe mo manda!

&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>g19n38etmgdpt3jkvs2hwcholyl9d41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte VIII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5060</id>
    <revision>
      <id>17619</id>
      <parentid>17603</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte VIII]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte VIII]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>17619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="653" sha1="pih0d3gryvr7740w59218br3n86tgqe" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Nesto, Rosa arretirouse
da ventana do edificio,
deixando teso, na rúa
ó desdichado Martiño.
Páledo, sombrío, atóneto,
como un mámore de frío,
sin pestanexar xiquera
cravado está naquel sitio.
Estonces unha risada
bulrona chegoulle ó ouído,
risada de lobo farto....
risada de cucudrilo...
-¡Raxo de Dios! -dixo ó punto,
todo en cólera acendido-. ¿Quén se ri?
-Xan de Ventraces.
-¿Ti, ladrón de honras?
. –O mismo.
-¡Fólgome! Así como así,
teño unha deuda contigo
e vouna cumprir agora.
-Cantas queiras. Veño listo.
-Pois abonda de parola.
-Abonda, o mesmo che digo.
-Cara a Soutoverde, Xan.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>pih0d3gryvr7740w59218br3n86tgqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte IX</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5061</id>
    <revision>
      <id>17620</id>
      <parentid>17604</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte IX]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte IX]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>17620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2559" sha1="dm2aoa8jjqm63m8dr00jui100g5x2y4" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Pola mañá do outro día,
no monte de Soutoverde,
por cima de Vilanova,
non se cabía de xente.
Alí todos asombrados,
rapaces, homes, mulleres,
miraban coa boca aberta
unha cousa que estremece.
Sobre o marco dunha herdade
cravada unha estaca vese,
e dela no cuturiño
está unha lengua pendente.
Us din: &quot;Polo que é de longa
a dunha besta parece&quot;.
o outros: &quot;Parece a dun bácoro
según o sangue que verte&quot;.
Estando nestas e noutras
sin saber cómo, correuse
que era de Xan de Ventraces
aquel cativo presente.
Pois pola maiíá moi cedo,
Xan, derrengado, morréndose.
chegou á vila mostrando
non ter a lengua entre os dentes.
Cando esta nova se soubo,
moitos lástema lle teñen,
pero moitos máis excraman:
i Ben feito, pra que escarmentes!
A xusticia andivo tola
procurando ó delincoente,
mais como Xan non falaba,
non pudo darse coele.
Martiño fígose o zorro,
e cando a que tanto quere
foise a Allariz meter monxa,
el, enamorado sempre,
foise detrás, pra vivire
do seu conventiño enfrente.
¡Pobre rapaz! Unha noite
do frío e triste decembre,
da profesión de Rosiña
pasados xa cuatro meses,
Martiño, ó pe do convento,
ardendo en morosa febre,
estaba mirando a reixa
da celda en que moitas veces
se lle figurou de Rosa
ver o sembrante celeste.
Pensaba que tra-las pedras
daquel recinto solene
habería quen sentise
da mesma sorte que el sente,
sin conocer que as miniñas
que a vida a Cristo lle ofercen,
deixan á porta os amores
cando no claustro se meten.
Nevaba. Mainiñas mainas,
quediña, quediñamente,
iban caíndo.... caíndo...
as folepiñas da neve.
Moito os ollos as regala
e moito a cabeza ergue,
pero na reixa da celda
nada Martiño destengue.
Sémper fitando, fitando,
nin a refolgar se astreve,
e por pensar na súa Rosa
hastra do frío se esquece.
Tras unha hora, outra hora
vai pasando lentamente
i el, nin se move do sitio,
nin se coida da entemperie.
De ves en cando o coitado
sin darse conta, estremécese,
arripíaselle o corpo
e bate dente con dente.
Vales, outeiros e montes
bórranse e desaparecen
i on branco sudario, triste,
por todas partes se extende.
Acolá enriba, na reixa,
todo é escuridá entramentres;
nada se sinte, nin nadia
detrás dos ferros parece.
Martiño naquel istante
ver a Rosa parecéndolle,
quixo falarlle... e non pudo...
Asuspiróu... e morreuse.
A neve que nel caíra,
foi facendo del a rentes
unha foxa que o tragaba
dendes dos pés hastra a frente
Sobre o seu corpiño morto,
quediña, quediñamente,
iban caíndo.... caíndo...
as folepiñas da neve.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>dm2aoa8jjqm63m8dr00jui100g5x2y4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe do Cristal/Parte X</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5062</id>
    <revision>
      <id>17621</id>
      <parentid>17606</parentid>
      <timestamp>2018-05-17T20:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Parte X]]&quot; a &quot;[[A Virxe do Cristal/Parte X]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>17621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="726" sha1="es0y1bgf6wqrv3gado3hs4mx0pqnaxz" xml:space="preserve">
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt;
Leutores, si olvidando do mundo os traballiños
vos fordes de paseo de Vilanova ó val,
entrade respetosos, entrade caladiños,
na primorosa ermida da VIRXE DO CRISTAL.
Si escasos de fortuna bicades a súa pranta,
si a visitala vades faltiños de salú,
secorrerávos logo a milagrosa Santa;
no mundo non ha¡ outra que teña máis virtú.
De tristes agarimo, de probes esperanza,
dos namorados guía, sostén do labrador,
canto de Dios quixere, tanto de Dios alcanza;
non hai quen lle non deba consolos e favor.
Cando en era pequeno, por miña nai levado,
da aparición pedínlle a lenda celestial;
si cal a deixo escrita non for do voso agrado,
a culpa non botedes á VIRXE DO CRISTAL.
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>es0y1bgf6wqrv3gado3hs4mx0pqnaxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5065</id>
    <revision>
      <id>20908</id>
      <parentid>17658</parentid>
      <timestamp>2022-06-17T17:39:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>20908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11507" sha1="2m4gxar9ax3i8icaifd0xzly5r5gyay" xml:space="preserve">{{Documentos históricos}}
[[Ficheiro:Gaceta de Madrid-Lei de xurisdicións.jpg|miniatura|
Publicación da Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército (Lei de Xurisdicións) na Gaceta de Madrid (24 de abril de 1906).
]]

&lt;center&gt;''GACETA DE MADRID'', núm. 114, martes 24 de abril de 1906, p. 317-318.&lt;/center&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
{{Espazos|3}} DON AFONSO XIII, pola graza de Deus e a Constitución, Rei de España;

{{Espazos|3}} A todos os que a presente veren e entenderen sabede, que as Cortes decretaron e Nós sancionamos o seguinte:

{{Espazos|3}} Artigo 1º. O español que tomase as armas contra a Patria baixo bandeiras inimigas ou baixo as de quen pugnasen pola independencia dunha parte do territorio español, será castigado coa pena de cadea temporal no seu grao máximo a morte.

{{Espazos|3}} Art. 2º. Os que de palabra, por escrito, por medio da imprenta, gravado, estampas, alegorías, caricaturas, signos, berros ou alusións, aldraxaren á Nación, á súa bandeira, himno nacional ou outro emblema da súa representación, serán castigados coa pena de prisión correccional.

{{Espazos|3}} Na mesma pena incorrerán os que cometan iguais delitos contra as rexións, provincias, cidades e pobos de España e as súas bandeiras ou escudos.

{{Espazos|3}} Art. 3º. Os que de palabra ou por escrito, por medio da imprenta, gravado ou outro medio mecánico de publicación, en estampas, alegorías, caricaturas, emblemas ou alusións inxurien ou ofendan clara ou encubertamente ao Exército ou á Armada ou a institucións, armas, clases ou corpos determinados do mesmo, serán castigados coa pena de prisión correccional. E coa de arresto maior nos seus graos medio e máximo a prisión correccional no seu grao mínimo, os que de palabra, por escrito, pola imprenta, o gravado ou outro medio de publicación instigaren directamente á insubordinación en institutos armados ou a apartarse do cumprimento dos seus deberes militares a persoas que sirvan ou están chamadas a servir nas forzas nacionais de terra ou de mar.

{{Espazos|3}} Art. 4º. A apoloxía dos delitos comprendidos nesta lei, e a dos delincuentes, castigaranse coa pena de arresto maior.

{{Espazos|3}} Art. 5º. Os Tribunais ordinarios de dereito coñecerán das causas que se instrúan por calquera dos delitos a que se refiren os artigos 1º, 2º e 4º desta lei, sempre que os procesados non pertenzan ao Exército de mar ou de terra e non incorreren polo acto executado en delito militar. Das causas a que se refire o art. 3º coñecerán os Tribunais do fuero de Guerra e Mariña.

{{Espazos|3}} Cando se cometeren ao mesmo tempo dous ou máis delitos previstos nesta lei, pero suxeitos a distintas xurisdicións, cada unha destas coñecerá do que lle sexa respectivo.

{{Espazos|3}} O parágrafo 1º do caso 7º do art. 7º do Código de xustiza militar e o número 10 do art. 7º da lei de Organización e Atribucións dos Tribunais de Mariña quedan modificados na seguinte forma :

:a) Código de xustiza militar:

:“Art. 7º. Por razón do delito a xurisdición de Guerra coñece das causas que contra calquera persoa se instrúan por...

:Sétimo. Os de atentado ou desacato ás Autoridades militares, os de inxuria e calumnia a estas e ás Corporacións ou colectividades do Exército, calquera que sexa o medio empregado para cometer o delito, con inclusión da imprenta, o gravado ou outro medio mecánico de publicación, sempre que devandito delito refírase ao exercicio de destino ou mando militar, tenda a menoscabar o seu prestixio ou a relaxar os vínculos de disciplina e subordinación nos organismos armados, e os de instigación a apartarse dos seus deberes militares a quen sirvan ou están chamados a servir naquela institución”.

:b) Lei de organización e atribución dos Tribunais de Mariña:

:“Art. 7º. Por razón do delito coñecerá a xurisdición de Mariña nas causas que contra calquera persoa se instrúan polos seguintes:

:10. Os de atentado e desacato ás Autoridades de Mariña, os de inxuria e calumnia a estas ou ás Corporacións ou colectividades da Armada, calquera que sexa o medio empregado para cometer o delito con inclusión da imprenta, o gravado ou outro medio mecánico de publicación que devandito delito se refira ao exercicio do destino ou mando militar, tenda a menoscabar o seu prestixio ou a relaxar os vínculos de disciplina e subordinación nos organismos armados, e nos de instigación a apartarse dos seus deberes militares a quen sirvan ou están chamados a servir nas forzas navais.”

{{Espazos|3}} Art. 6º. Nas causas que segundo esta lei corresponda instruír e fallar aos Tribunais ordinarios de dereito o Fiscal non poderá pedir o sobresemento sen previa consulta e autorización do fiscal do Tribunal Supremo. Tampouco poderá retirar a acusación no xuízo oral senón en escrito fundado, previa consulta e autorización (se non asistise ao acto) do Fiscal da Audiencia respectiva. Nos casos en que sostendo a acusación a sentenza sexa absolutoria, deberá preparar o recurso de casación.

{{Espazos|3}} Art. 7º. Practicadas as dilixencias precisas para comprobar a existencia do delito, as súas circunstancias e responsabilidade dos culpables, declararase concluído o sumario, aínda que non terminase a instrución das pezas de prisión e de aseguramiento de responsabilidades pecuniarias, elevándose a causa á Audiencia, con emprazamento das partes por termo de cinco días.

{{Espazos|3}} A Sala continuará a tramitación das devanditas pezas se non estiveren terminadas.

{{Espazos|3}} Art. 8º. Confirmado, se así procede, o auto de terminación de sumario, comunicarase a causa inmediatamente por tres días ao Fiscal, e despois por igual prazo ao acusador privado se houber comparecido.

{{Espazos|3}} Un e outro solicitarán por escrito o sobresemento, a inhibición ou a apertura do xuízo. Neste último caso formularán ademais as conclusións provisionais e articularán a proba de que tenten valerse.

{{Espazos|3}} O prazo de tres días concedido ao Ministerio fiscal só se suspenderá a instancia deste, cando se eleve consulta ao Fiscal do Tribunal Supremo sobre a procedencia da pretensión de sobresemento e ata que a consulta sexa resolta.

{{Espazos|3}} Art. 9º. O termo para preparar o recurso de casación por infracción de lei scrá o de tres días, contados desde o seguinte ao da notificación da sentenza.

{{Espazos|3}} O recurso de quebrantamento de forma interporase no mesmo prazo, e no seu caso, á vez que se anuncie o de infracción de lei.

{{Espazos|3}} Dentro do remate do emprazamento, que será de dez días, interporase o recurso por infracción de lei se estivese anunciado ou preparado. Ámbolos dous recursos, se se interpuxeron, han sustanciarse conxuntamente no Tribunal Supremo, e os autos poranse de manifesto ás partes en dous traslados que procedan. O Tribunal Supremo sustanciará e resolverá estes recursos con preferencia aos demais, agás os de pena de morte, aínda cando sexa no período de vacacións.

{{Espazos|3}} Art. 10. Dentro do cinco días seguintes ao de porse en execución a sentenza. en caso de condena, ou de ser firme a sentenza absolutoria, o Tribunal remitirá os autos orixinais á Inspección especial dos servizos xudiciais, a fin de que esta os examine e manifeste por escrito. dentro de cinco días, á Sala de Goberno do Tribunal Supremo, canto se lle ofreza sobre regularidade no funcionamento dos Xulgados e Tribunais, que interviñesen en cada proceso, observancia dos termos e conduta do persoal de xustiza. Na súa vista, dita Sala tomará as determinacións que estime convintes dentro das súas facultades, provocará a acción dos Presidentes dos Tribunais e das súas Salas de goberno para o exercicio das súas respectivas atribucións e exporá ao goberno o que ademais estime procedente.

{{Espazos|3}} Art. 11. Os procesos sobre delitos definidos nesta lei para cuxa perpetración utilizouse a imprenta, o gravado ou outro medio mecánico de publicidade, dirixiranse, calquera que sexa a xurisdición que deles coñeza, contra a persoa responsable, gardando a orde que establece o artigo 14 do Código penal.

{{Espazos|3}} Para este efecto e os do art. 14 do Código penal, os Senadores ou Deputados, mentres o respectivo Corpo Colexislador non teña deixado expedita a acción xudicial, serán equiparados aos exentos de responsabilidade criminal.

{{Espazos|3}} Os procedementos para a persecución dos delitos a que se refiren os arts. 2.º, 3.º e 4.º desta lei só poderán incoarse dentro do tres meses despois da data da súa comisión.

{{Espazos|3}} Entenderanse suxeitos a esta lei tódolos impresos comprendidos nos artigos 2º e 3º da lei de Policía de imprenta, con excepción dos libros.

{{Espazos|3}} Art. 12. Cando se ditaren tres autos de procesamiento por delitos dos definidos nesta lei e labores por medio da imprenta, ou gravado ou calquera outra forma de publicación, ou en Asociacións, por medio de discursos ou emblemas, poderá a Sala Segunda do Tribunal Supremo, a instancia do Fiscal do mesmo, e sexa calquera a xurisdición que se coñecese dos procesos, decretará a suspensión das publicacións ou Asociacións por un prazo menor de sesenta días, sen que sexa obstáculo ao exercicio desta facultade  que se promova cuestión de competencia despois de ditado o terceiro procesamiento.

{{Espazos|3}} Se se ditaron tres condenas polos expresados delitos, cometidos nunha mesma Asociación ou publicación, a propia Sala segunda do Tribunal Supremo, a instancia do Fiscal do mesmo, e sexa calquera a xurisdición que coñecese dos procesos, poderá decretar a disolución ou a supresión, respectivamente, daquelas.

{{Espazos|3}} A sustanciación para acorda-la suspensión e supresión a que se refiren os dous parágrafos precedentes suxeitarase á forma establecida para o recurso de revisión no art. 959 da Lei de Enxuizamento criminal.

{{Espazos|3}} Art. 13. En todo o que non sexa obxecto de disposición especial desta lei estarase respectivamente ao preceptuado no Código penal, na lei de Enxuizamento criminal do foro ordinario e nas leis penais e de procedementos do foro de Guerra e do de Mariña.

{{Espazos|3}} Art. 14º. Quedan derrogadas tódalas disposicións penais e de procedemento en canto se opoñan ao preceptuado expresamente na presente lei.

{{Espazos|3}} Art. 15º. A presente lei aplicarase en tódalas súas partes desde o día seguinte da súa inserción na {{Versaleta|Gaceta}}.

{{Espazos|3}} Por tanto:

{{Espazos|3}} Mandamos a tódolos Tribunais, Xustizas, Xefes, Gobernadores e demais Autoridades, así civís como militares e eclesiásticas de calquera clase e dignidade, que garden e fagan gardar, cumprir e executar a presente lei en tódalas as súas partes.

{{Espazos|3}} Dado en Palacio a vinte e tres de Marzo de mil novecentos seis.

{{Espazos|50}} EU EL REI.

&lt;small&gt;O Presidente do Consello de Ministros,&lt;/small&gt;

{{Espazos|3}} '''Segismundo Moret'''.
&lt;/div&gt;


:* [[imaxe:Wikisource-logo.svg|20px]] &amp;nbsp; ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto na súa lingua orixinal en: ''' https://www.boe.es/datos/pdfs/BOE//1906/114/A00317-00318.pdf '''


{{wikipedia|Lei de xurisdicións}}
{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Documentos legais españois]]
[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:1906]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>2m4gxar9ax3i8icaifd0xzly5r5gyay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1877</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5066</id>
    <revision>
      <id>17639</id>
      <parentid>17638</parentid>
      <timestamp>2018-05-22T21:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ley para la represión de los delitos contra la Patria y el Ejército</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5067</id>
    <redirect title="Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército" />
    <revision>
      <id>17651</id>
      <parentid>17641</parentid>
      <timestamp>2018-05-22T21:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Lei de Xurisdicións]] a [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</comment>
      <origin>17651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</text>
      <sha1>rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de Jurisdicciones</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5068</id>
    <redirect title="Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército" />
    <revision>
      <id>17652</id>
      <parentid>17642</parentid>
      <timestamp>2018-05-22T21:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Lei de Xurisdicións]] a [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</comment>
      <origin>17652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</text>
      <sha1>rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de xurisdicións</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5069</id>
    <redirect title="Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército" />
    <revision>
      <id>17653</id>
      <parentid>17645</parentid>
      <timestamp>2018-05-22T21:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Lei de Xurisdicións]] a [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</comment>
      <origin>17653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</text>
      <sha1>rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ley de jurisdicciones</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5070</id>
    <redirect title="Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército" />
    <revision>
      <id>17654</id>
      <parentid>17646</parentid>
      <timestamp>2018-05-22T21:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Lei de Xurisdicións]] a [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</comment>
      <origin>17654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</text>
      <sha1>rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de Xurisdicións</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5071</id>
    <redirect title="Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército" />
    <revision>
      <id>17648</id>
      <timestamp>2018-05-22T21:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Lei de Xurisdicións]]&quot; a &quot;[[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]&quot;</comment>
      <origin>17648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</text>
      <sha1>rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ley para la represión de los delitos contra la patria y el ejército</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5072</id>
    <redirect title="Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército" />
    <revision>
      <id>17655</id>
      <timestamp>2018-05-22T21:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]&quot;</comment>
      <origin>17655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei para a represión dos delitos contra a Patria e o Exército]]</text>
      <sha1>rx704lmhzkl8iyn4xu7dzxz1njicaky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/A un batido, outro batido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5073</id>
    <revision>
      <id>17730</id>
      <parentid>17710</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T21:01:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="l9xfa0vrzmrpi3jtqdtuj9ysoyspj26" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=46|miniatura]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;XV&lt;/center&gt;


   A un batido, outro batido,
A un-ha dor, outro delor,
Tras d'un olvido, outro olvido,
Tras d'un amor, outro amor.

   Y ó fin de fatiga tanta
E de tan diversa sorte,
A vellés que nos espanta,
Ou ó repousar d'á morte.


{{Paxinación|Aquel romor de cántigas e risas|Cand'era tempo d'inverno}}

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>l9xfa0vrzmrpi3jtqdtuj9ysoyspj26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cand'era tempo d'inverno</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5074</id>
    <revision>
      <id>17729</id>
      <parentid>17728</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T21:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="518" sha1="ome9120ure1eyueks008gc2lhxtoh24" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=46|miniatura]]

{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;XVI&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Cand'o era tempo d'inverno
Pensaba en dond'estarias,
Cand'era tempo de sol,
Pensaba en dond'andarías.
¡Agora... tan soyo penso,
Meu ben, si m'olvidarías!

{{Paxinación|A un batido, outro batido|Mais vé qui o meu corazon}}

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:GL-C]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>ome9120ure1eyueks008gc2lhxtoh24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mais vé qui o meu corazon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5075</id>
    <revision>
      <id>17736</id>
      <parentid>17664</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T21:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="634" sha1="5bsvsdo2mjhriehv0bpn7swrccywqfj" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=47|miniatura]]

{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;XVII&lt;/center&gt;


   Mais vé qu'o meu corazon
É un-ha rosa de cen follas,
Y é cada folla un-ha pena
Que vive apegada n'outra.

Quitas un-ha, quitas duas,
Penas me quedan de sobra,
Oẍe dez, mañan corenta,
Desfolla que te desfolla...

¡O corazón m'arrincaras
Des qu'as arrincares todas!


{{Paxinación|Cand'era tempo d'inverno|Co seu ẍordo e constante mormorio}}

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:GL-M]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>5bsvsdo2mjhriehv0bpn7swrccywqfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/¡Calade!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5076</id>
    <revision>
      <id>17797</id>
      <parentid>17685</parentid>
      <timestamp>2018-06-11T07:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charlichelo 14</username>
        <id>2425</id>
      </contributor>
      <origin>17797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="1smbsacdq2dmg2xu40eo22n1ft6gtpz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

&lt;poem&gt;
¡Hai nas ribeiras verdes, hai nas risoñas praias
E nos penedos ásperos do noso inmenso mar,
Fadas de estraño nome, de encantos non sabidos,
Que só con nós comparten seu prácido folgar.

Hai antre a sombra amante das nosas carballeiras, 
E das curtiñas frescas no vívido esprendor, 
E no romor das fontes, espritos cariñosos
Que só ós que aquí naceron lles dan falas de amor.

I hai nas montañas nosas e nestes nosos ceos, 
En canto aquí ten vida, en canto aquí ten ser,
Cores de brilo soave, de transparencia húmida,
De vaguedade incerta, que a nós só da pracer.

Vós, pois, os que naceches na orela doutros mares,
Que vos quentás á llama de vivos lumiares, 
E só vivir vos compre baixo un ardente sol;
Calá se n'entendes os encantos destos lares, 
Cal n'entendendo os vosos, tamén calamos nós.

''Miña casiña, meu lar,
¡Cantas onciñas
De ouro me vals''

Vin de Santiago a Padrón
Cun chover que arroiar
Descalciña de pé e perna
Sin comer nin almorzar
Polo camiño que atopaba
Ricas cousas que mercar,
I anque ganas tiñas delas,
Non tiña para as pagar,
Nos mesóns arrecendía
A cousas de bon gustar,
Mais o que non ten diñeiro
Sin elas tén que pasar.
Fun chegando á miña casa
Toda rendida de andar, 
Non tiña nela frangulla
Con que poidera cear,
A vista se me barría,
Que era aquel moito aunar.
Fun á porta dun veciño
Que tiña todo o fartar,
Pedinlle unha pouca broa
E non ma quixo prestar.
As bagullas me caían,
Que me fora a avergonzar
Volvinme á miña casiña
Alumada do luar;
Rexistrei cada burato
Para ver de algo atopar;
Atopei fariña inmunda
Un puniño a todo dar.
Vino no fondo da artesa.
Púxenme a Dios a alabar,
Quixen alcende-lo lume,
Non tiña pau que queimar;
Funlle a pedir a unha vella;
Tampouco mo quixo dar,
Sinón era un toxo verde
Para me facer rabiar.
Volvín triste como a noite
A chorar que te chorar;
Collín un feixe de palla,
Do meu leito o fun pillar;
Rexistrei polo cortello
Mentres me puña a rezar
E vin uns garabulliños
E fieitos a Dios dar.
¡Meu San Antón milagroso,
Xa tiven fogo no lar!
Arrimei o pote ó lume
Con augua para quentar.
Mentras escarellaba
Na cinza, vin relumbrar
Un ichavo da fertuna...
¡Miña Virxe do Pilar!
Correndiño, correndiño
o fun en sal a empregar;
Máis contenta que unhas pascoas
Volvín a porta a pechar, 
E na miña horta pequena
Unhas coles fun catar.
Con un pouco de unto vello
Que o en soupen aforrar
E ca fariña munda,
Xa tiña para cear.
Fixen un caldo de groria
Que me soupo, que la mar;
Fixen un bolo do pote
Que era cousa de envidiar;
Despois que o tiven comido,
Volvín de novo a rezar;
E despois que houben rezado
Puxen a roupa a secar,
Que non tiña fío enxoito
De haber tanto me mollar,
Nantramentras me secaba,
Púxenme logo a cantar
Para que me oiran
En todo o lugar
''Meu lar, meu fogar,
¡Cantas onciñas
De ouro me vals!''
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>1smbsacdq2dmg2xu40eo22n1ft6gtpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De valde!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5077</id>
    <revision>
      <id>17978</id>
      <parentid>17795</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T18:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="452" sha1="39j6gje0g223i7ypjyu8wzuo1bwyeeg" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


DE BALDE...

Cando me poñan o hábito,

Se é que o levo;

cando me metan na caixa,

se é que a teño;

cando o responso me canten,

si hai con que pagarlle ós cregos,

e cando dentro da cova...

¡Que inda me leve San Pedro

se só ó pensalo non río

con unha risa dos deños!

¡Que enterrar, han de enterrarme

anque non lles den diñeiro...!</text>
      <sha1>39j6gje0g223i7ypjyu8wzuo1bwyeeg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/¡Adios!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5078</id>
    <revision>
      <id>17683</id>
      <parentid>17682</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T08:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[¡Adios!]]&quot; a &quot;[[Follas novas/¡Adios!]]&quot;</comment>
      <origin>17683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1196" sha1="tstxz3qvnv7es9fvwudp6thefahwbzg" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

&lt;poem&gt;
¡Adiós!, montes e prados, igrexas e campanas
¡Adiós!, Sar e Sarela, cubertos de enramada,
¡Adiós!, Vidán alegre, moíños e hondanadas,
Conxo, o do craustro triste i as soedades prácidas,
San Lourenzo, o escondido, cal un niño antre as ramas,
Balvis, para min sempre o das fondas lembranzas,
Santo Domingo, en donde canto eu quixen descansa,
Vidas da miña vida, anacos das entraña.
E vós tamén, sombrisas paredes solitarias
Que me vicheis chorare soia e desventurada,
¡Adiós!, sombras queridas, ¡adiós!, sombras odiadas,
Outra vez os vaivéns da fertuna
Pra lonxe me arrastran.

Cando volver, se volvo, todo estará onde estaba;
Os mesmos montes negros i as mesmas alboradas,
Do Sar e do Sarela, mirándose nas auguas;
Os mesmos verdes campos, as mesmas torres pardas
Da catredal severa, ollando as lontananzas.
Mais os que agora deixo, tal como a fonte mansa
Ou no verdor da vida, sin tempestás nin bagoas,
¡Canto, cando eu tornare, vítimas da mudanza,
Terán de présa andado, na senda da desgracia!
I eu...mais eu ¡nada temo no mundo,
Que a morte me tarda!
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>tstxz3qvnv7es9fvwudp6thefahwbzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Follas novas/Miña casiña, meu lar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5079</id>
    <revision>
      <id>17743</id>
      <parentid>17700</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T21:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2454" sha1="gkknh3ju2ik38cx54gxselzovp0sh7f" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=198|miniatura]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;


{{Espazos|9}}''Miña casiña, meu lar,''
{{Espazos|6}}''Cantas onciñas''
{{Espazos|6}}''D'ouro me vals''


   Vin de Santiago a Padrón
Un chover que era arroiar
Descalciña de pé e perna,
Sin comer nin almorzar.
Polo camiño atopaba
Ricas cousas que mercar,
I anque ganas tiña delas,
Non tiña para as pagar.
Nos mesóns arrecendia
A cousas de bon gustar,
Mais o que non tén diñeiro
Sin elas tén que pasar.
Fun chegando á miña casa
Toda rendida de andar,
Non tiña nela frangulla
Con que poidera cear,
A vista se me barría,
Que era aquel moito aunar.
Fun á porta dun veciño
Que tiña todo a fartar,
Pedinlle unha pouca broa
E non ma quixo emprestar.
As bagullas me caían,
Que me fora a avergonzar
Volvinme á miña casiña
Alumada do luar;
Rexistrei cada burato
Para ver de algo atopar;
Atopei fariña munda,
Un puniño a todo dar.
Vino no fondo da artesa.
Púxenme a Dios a alabar,
Quixen alcende-lo lume,
Non tiña pau que queimar;
Funlle a pedir a unha vella;
Tampouco mo quixo dar,
Sinón era un toxo verde
Para me facer rabiar.
Vivín triste como a noite.
A chorar que te chorar;
Collín un feixe de palla,
Do meu leito o fun pillar;
Rexistrei polo cortello
Mentres me puña a rezar
E vin uns garabulliños
E fieitos a Dios dar.
¡Meu San Antón milagroso,
Xa tiven fogo no lar!
Arrimei o pote ó lume
Con augua para quentar.
Mentras escarabellaba
Na cinza, vin relumbrar
Un ichabo da fertuna...
¡Miña Virxe do Pilar!
Correndiño, correndiño
O fun en sal a empregar;
Máis contenta que unhas pascoas
Volvín a porta a pechar,
E na miña horta pequena
Unhas coles fun catar.
Con un pouco de unto vello
Que o ben soupen aforrar,
E ca fariñiña munda,
Xa tiña para cear.
Fillen un caldo de groria
Que me soupo, que la mar;
Fixen un bolo do pote
Que era cousa de envidiar;
Despois que o tiven comido,
Volvín de novo a rezar;
E despois que houben rezado
Puxen a roupa a secar,
Que non tiña fío en xoito
De haber tanto me mollar,
Nantramentras me secaba,
Púxenme logo a cantar
{{Espazos|6}}Para que m'oiran
{{Espazos|6}}En tod'ó lugar:

{{Espazos|9}}''Meu lar, meu fogar,''
{{Espazos|6}}''Cantas onciñas''
{{Espazos|6}}''D'ouro me vals.''

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{Paxinación|¡Calade!|Soberba}}

[[Category:GL-M]]
[[Categoría:D'a terra]]</text>
      <sha1>gkknh3ju2ik38cx54gxselzovp0sh7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>IV. D'a Terra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5080</id>
    <redirect title="IV. D&#039;a terra" />
    <revision>
      <id>17677</id>
      <timestamp>2018-06-06T08:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[IV. D'a Terra]]&quot; a &quot;[[IV. D'a terra]]&quot;</comment>
      <origin>17677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7ujo5y84nmwk9v1fw08t3wss3qa8w77" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[IV. D'a terra]]</text>
      <sha1>7ujo5y84nmwk9v1fw08t3wss3qa8w77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Calade!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5081</id>
    <redirect title="Follas novas/¡Calade!" />
    <revision>
      <id>17679</id>
      <timestamp>2018-06-06T08:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[¡Calade!]]&quot; a &quot;[[Follas novas/¡Calade!]]&quot;</comment>
      <origin>17679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="jyta9yhqe8dcd61t3s37nieimphs6s0" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/¡Calade!]]</text>
      <sha1>jyta9yhqe8dcd61t3s37nieimphs6s0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Miña casiña, meu lar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5082</id>
    <redirect title="Follas novas/Miña casiña, meu lar" />
    <revision>
      <id>17681</id>
      <timestamp>2018-06-06T08:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Miña casiña, meu lar]]&quot; a &quot;[[Follas novas/Miña casiña, meu lar]]&quot;</comment>
      <origin>17681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="5bztnl2xog4c1gl3i7mfsxvhhzml137" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/Miña casiña, meu lar]]</text>
      <sha1>5bztnl2xog4c1gl3i7mfsxvhhzml137</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Adios!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5083</id>
    <redirect title="Follas novas/¡Adios!" />
    <revision>
      <id>17684</id>
      <timestamp>2018-06-06T08:40:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[¡Adios!]]&quot; a &quot;[[Follas novas/¡Adios!]]&quot;</comment>
      <origin>17684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="0y6polv3koe99gmqbgfj5flps8rnkhs" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/¡Adios!]]</text>
      <sha1>0y6polv3koe99gmqbgfj5flps8rnkhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A un batido, outro batido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5084</id>
    <redirect title="Follas novas/A un batido, outro batido" />
    <revision>
      <id>17687</id>
      <timestamp>2018-06-06T08:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[A un batido, outro batido]]&quot; a &quot;[[Follas novas/A un batido, outro batido]]&quot;</comment>
      <origin>17687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="9qx799exohew7va82l4bwnc6pehvxyx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Follas novas/A un batido, outro batido]]</text>
      <sha1>9qx799exohew7va82l4bwnc6pehvxyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Usuario agradecementos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5099</id>
    <revision>
      <id>17717</id>
      <parentid>17716</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T09:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 6 revisións desde [[:w:Modelo:Usuario_agradecementos]]</comment>
      <origin>17717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="98jm31998c7oz5j8ql9xsl0252brumb" xml:space="preserve">{{Userbox
    |bodyclass=nowraplinks
    |border-c=black
    |id=[[File:Echo thanks.svg|45px]]
    |id-a=center
    |id-c=white
    |id-s=10
    |info=Este usuario &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=thanks&amp;amp;user={{ROOTPAGENAMEE}}}} &lt;span style=&quot;color:#0B0080;&quot;&gt;fixo estes agradecementos&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt; e &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=thanks&amp;amp;page={{ROOTPAGENAMEE}}}} &lt;span style=&quot;color:#0B0080;&quot;&gt;recibiu estoutros&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;
    |info-a={{{info-a|center}}}
    |info-c={{{info-c|#00AF89}}}
    |info-fc={{{info-fc|black}}}
    |info-s={{{info-s|8}}}
    |nocat={{{nocat|}}}
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Caixas de usuario]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>98jm31998c7oz5j8ql9xsl0252brumb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Userbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5100</id>
    <redirect title="Modelo:Caixa de usuario" />
    <revision>
      <id>17719</id>
      <parentid>17718</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T09:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Userbox]]</comment>
      <origin>17719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="6bkyhkjhe34x4973eyhx6hhsx8hul1y" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Caixa de usuario]]</text>
      <sha1>6bkyhkjhe34x4973eyhx6hhsx8hul1y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Caixa de usuario</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5101</id>
    <revision>
      <id>17725</id>
      <parentid>17724</parentid>
      <timestamp>2018-06-06T09:14:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Modelo:Caixa_de_usuario]]</comment>
      <origin>17725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1924" sha1="hxh58f149vziislj49rmu75ai1d9qj2" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float:{{{float|left}}}; border:{{{border-width|{{{border-s|1}}}}}}px solid {{{border-color|{{{1|{{{border-c|{{{id-c|#999}}}}}}}}}}}}; margin:1px;&quot; class=&quot;wikipediauserbox {{{bodyclass|}}}&quot;&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;width:238px; background:{{{info-background|{{{2|{{{info-c|#EEE}}}}}}}}};&quot;
{{#if:{{{logo|{{{3|{{{id|id}}}}}}}}}|
! style=&quot;width:{{{logo-width|{{{id-w|45}}}}}}px; height:{{{logo-height|{{{id-h|45}}}}}}px; background:{{{logo-background|{{{1|{{{id-c|#DDD}}}}}}}}}; text-align:{{{id-a|center}}}; font-size:{{{logo-size|{{{5|{{{id-s|14}}}}}}}}}pt; color:{{{logo-color|{{{id-fc|black}}}}}}; padding:{{{logo-padding|{{{id-p|0 1px 0 0}}}}}}; line-height:{{{logo-line-height|{{{id-lh|1.25em}}}}}}; vertical-align: middle; {{{logo-other-param|{{{id-op|}}}}}}&quot; {{!}} {{{logo|{{{3|{{{id|id}}}}}}}}}
}}
| style=&quot;text-align:{{{info-a|left}}}; font-size:{{{info-size|{{{info-s|8}}}}}}pt; padding:{{{info-padding|{{{info-p|0 4px 0 4px}}}}}}; height:{{{logo-height|{{{id-h|45}}}}}}px; line-height:{{{info-line-height|{{{info-lh|1.25em}}}}}}; color:{{{info-color|{{{info-fc|black}}}}}}; vertical-align: middle; {{{info-other-param|{{{info-op|}}}}}}&quot; {{#if:{{{info-class|}}}|class=&quot;{{{info-class}}}&quot;}} | {{{info|{{{4|''info''}}}}}}
|}&lt;/div&gt;{{#if:{{{usercategory|}}}{{{usercategory2|}}}{{{usercategory3|}}}|&lt;!--{{cat handler
 |nocat = {{{nocat|}}}
 |subpage = {{#if:{{{nocatsubpages|}}}|no}}
 |user = {{#if:{{{usercategory|}}}|[[Category:{{{usercategory}}}]]}}{{#if:{{{usercategory2|}}}|[[Category:{{{usercategory2}}}]]}}{{#if:{{{usercategory3|}}}|[[Category:{{{usercategory3}}}]]}}
 |template = {{#if:{{{usercategory|}}}|[[Category:{{{usercategory}}}| {{BASEPAGENAME}}]]}}{{#if:{{{usercategory2|}}}|[[Category:{{{usercategory2}}}| {{BASEPAGENAME}}]]}}{{#if:{{{usercategory3|}}}|[[Category:{{{usercategory3}}}| {{BASEPAGENAME}}]]}}
}}--&gt;}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}

[[Categoría:Caixas de usuario]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hxh58f149vziislj49rmu75ai1d9qj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>C'o seu xordo e costante mormorio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5102</id>
    <redirect title="Co seu ẍordo e constante mormorio" />
    <revision>
      <id>18036</id>
      <parentid>17732</parentid>
      <timestamp>2018-08-23T08:17:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Revibot</username>
        <id>2484</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[Co seu ẍordo e constante mormorio]]&quot;</comment>
      <origin>18036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="6ar9kx2gpkicly6i72jfywm64wa79tn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Co seu ẍordo e constante mormorio]]</text>
      <sha1>6ar9kx2gpkicly6i72jfywm64wa79tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Co seu xordo e costante mormorio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5103</id>
    <redirect title="Co seu ẍordo e constante mormorio" />
    <revision>
      <id>17735</id>
      <timestamp>2018-06-06T21:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Co seu xordo e costante mormorio]]&quot; a &quot;[[Co seu ẍordo e constante mormorio]]&quot;</comment>
      <origin>17735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="6ar9kx2gpkicly6i72jfywm64wa79tn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Co seu ẍordo e constante mormorio]]</text>
      <sha1>6ar9kx2gpkicly6i72jfywm64wa79tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ando buscando meles e frescura</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5104</id>
    <revision>
      <id>17739</id>
      <timestamp>2018-06-06T21:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]]) |autor=[[Rosalía de Castro]] |data=  }} [[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=49|miniatura]]  {{...&quot;</comment>
      <origin>17739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="759" sha1="4jkczl7smt35k8oqyw62stm8gf83hcn" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[I. Vaguedás]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|page=49|miniatura]]

{{Prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;center&gt;XIX&lt;/center&gt;


Ando buscando meles e frescura
   Para os meus labios secos,
Y eu non sei com'atopo, nin por onde,
   Queimores e amargueẍos.
&lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
Ando buscand'almibres qu'almibaren
   Estos meus agres versos,
Y eu non sei como, nin por onde, sempre
   Se lles atopa un fero.
&lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
   Y o ceo e Dios ben saben
   Non teño á culpa d'eso:
   ¡Ay! sin querelo, téna,
O lastimado corazon enfermo.


{{Paxinación|Co seu ẍordo e constante mormorio|¡Silencio!}}

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:GL-A]]
[[Categoría:Vaguedás]]</text>
      <sha1>4jkczl7smt35k8oqyw62stm8gf83hcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diredes d'estos versos, y é verdade,</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5107</id>
    <redirect title="Diredes d&#039;estos versos, y é verdade" />
    <revision>
      <id>17750</id>
      <timestamp>2018-06-07T06:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Diredes d'estos versos, y é verdade,]]&quot; a &quot;[[Diredes d'estos versos, y é verdade]]&quot;</comment>
      <origin>17750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="335t15bjm6ifs0r10sfkpg8i5v3jtpi" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Diredes d'estos versos, y é verdade]]</text>
      <sha1>335t15bjm6ifs0r10sfkpg8i5v3jtpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Paxinar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5108</id>
    <redirect title="Modelo:Paxinación" />
    <revision>
      <id>17752</id>
      <timestamp>2018-06-07T06:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Paxinación]]&quot;</comment>
      <origin>17752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="skk64qw5t9le83i4xl41gwa3jb3d73e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Paxinación]]</text>
      <sha1>skk64qw5t9le83i4xl41gwa3jb3d73e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Afonso VIII de León e Galicia</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5110</id>
    <revision>
      <id>20820</id>
      <parentid>17760</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:26:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="466" sha1="g3cetj70c703sdrrofwlp4hml0ct5gk" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Adeffonsus, king of Galicia and Leon (detail).jpg
|Wikipedia=Afonso VIII de León e Galicia
|Commons=Alfonso IX of León
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Afonso VIII''' (Zamora 1171 - Sarria 1230), foi rei de León e Galicia de 1188 a 1230. 

== Obra == 
* [[Foro de Baiona]], 1201
* [[Foro do bo burgo de Castro Caldelas]], 1228

{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-A]]</text>
      <sha1>g3cetj70c703sdrrofwlp4hml0ct5gk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1201</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5111</id>
    <revision>
      <id>17756</id>
      <timestamp>2018-06-07T19:55:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIII]]&quot;</comment>
      <origin>17756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="q76yuq9dguuhiczdgsjpruw19iixydl" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIII]]</text>
      <sha1>q76yuq9dguuhiczdgsjpruw19iixydl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foro de Baiona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5112</id>
    <revision>
      <id>20841</id>
      <parentid>20822</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T08:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5140" sha1="01ybuekaypanuzl6miaeyojf80gxykg" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = Foro de Baiona
|autor   = [[autor:Afonso VIII de León e Galicia|Afonso VIII de León e Galicia]]
|dataano = 1201
}}
[[Ficheiro:Afonso IX. Escultura en Baiona Galiza.jpg|miniatura|Afonso VIII, por Juan Oliveira Viéitez, en Baiona.]]

{{Prose}}
{{Cita
|  
|col2= (...) Primeiramente dales el lugar de Erizana para que pueblen en él con su término y divisiones de manera que hagan una buena villa et impono eidem villa (esta vila) de novo nomem Baionam.

Que los moradores de esta villa no paguen portazgo en todo el Reyno.

Que el merino no pueda prendar a ninguno de la villa por ninguna Calunia, si no fuere por homicidio, robo o hurto conocido, trayción, o estercol puesto en boca de otro.

Y si fuere acusado de alguna calumnia, y este tal tuviere casa en la villa, de fianças de cinco sueldos leoneses, y el Alguazil no sea osado entrar en la casa deste tal, y prenderle: si no tuviere casa, de fianças cinco sueldos, y quien le asegure por otros sesenta, y si la calumnia fuere de bienes muebles y rayzes, tenga su hacienda en paz de poseedor, y el merino, según la calidad de la culpa, pague la calumnia si la culpa fuese por lesión corporal, pague corporalmente, si guese de daño de bienes, pague con dinero.

Que si se quebrase alguna nave, y saliere a la ribera, el señor de la nave con todo en lo que en ella tenía, buelva a la villa quieto, y seguro.

Que no pague tributo de las viñas, y heredades, salvo los diezmos a Dios, y a la Iglesia. Acotalas heredades de los vecinos desta villa, para que ninguno les haga daño, ni mal. Que los mercaderes desta villa anden seguramente por todo el Reyno, y ninguno sea osado de emprenderlos, sino fuere por deuda, o fiança el que lo contrario hiciere pague la pena al doble, y al Rey quinientos sueldos.

Que ningun vecino de la villa pague luctuosa, ni maniatico, sino que haga lo que quisiere de sus bienes en vida, y en muerte.

Que se haga feria en el quinto día de cada mes, y si alguno hiçiere algun daño a qualquier mercader que venga, o que en ella este: satisfagale con el doblo, y al señor de la tiera pague mil maravedis: que pague sesenta sueldos el que rompiere la casa de otro, y el Rey lleve los treynta sueldos, y el dueño de la casa otros treynta. (...)

Que ningun hombre pueda salar el pescado, sino solo el que fuere vezino de la dicha villa de Bayona: el que otra cosa hiciere pierda cuanto tuviere. (...)

De la barca Francesa que se ha de dar el Rey sesenta sueldos, y pagados queda libre el maestro de la nave con sus marineros y con su haçienda. Si viniere alguna nave Francesa al puerto y no descargare todo lo que trae pague al Rey trescientos sueldos, porque echo las ancoras en el mar.

De truxello de paños de grana de al Rey doce sueldos de otros paños de color seys sueldos, de las frisas tres sueldos de barda en gran seys sueldos, y de otros paños de color tres sueldos, y de paños gruesos, diez y ocho dineros, de carga de grana seys sueldos, de barda de peleyos seys dineros, de cualquier carga de otra hacienda, que fuere a la Rochela un sueldo, assi de Carabela como de Pinaza; y de esta manera va diciendo los tributos que de otras cosas se avian de pagar, assi de las cosas de mar como de las de tierra, favoreciendo siempre a los nuevos pobladores, y pone las maldiciones y fuerças acostumbradas para que estos fueros sena firmes y perpetuos (...).{{Sfn|{{Versaleta|Portela Silva}}|{{Versaleta|Pallares Méndez}}|1991}}
}}
&lt;/div&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}

== Bibliografía ==
{{Refempeza}}
* {{Cita publicación periódica |título=Fueros cartas pueblas inéditas de Galicia |nome=J. |apelidos={{Versaleta|Alvarado}} |revista=Anuario de historia del derecho español |url=https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/134769.pdf |issn=0304-4319 |número=67 |ano=1997 |páxinas=141-152 |lingua=castelán e latín }}
* {{Cita libro |capítulo=Idade media |título=Historia de Galiza |url=https://cloud10.todocoleccion.online/libros-segunda-mano-historia-antigua/tc/2010/11/05/22565998.jpg |ano=1980 |ligazónautor1=:w:Carmen Pallares Méndez |apelidos1={{Versaleta|Pallares}} |nome1=Carmen |ligazónautor2=:w:Ermelindo Portela Silva |apelidos2={{Versaleta|Portela}} |nome2=Ermelindo |páxina=115 |localización=Madrid |editorial=Alhambra |isbn=84-205-0758-X |ref=harv}}
* {{Cita libro |ligazónautor=:w:Ermelindo Portela Silva |apelidos={{Versaleta|Portela Silva}} |nome=Ermelindo |ano=1976 |título=La región del obispado de Tuy en los siglos XII a XV. Una sociedad en la expansión y en la crisis |páxinas=175-177 }}
* {{Cita libro |máscara-autor=6 |ligazónautor1=:w:Ermelindo Portela Silva |apelidos1={{Versaleta|Portela Silva}} |nome1=Ermelindo |ligazónautor2=:w:Carmen Pallares Méndez |apelidos2={{Versaleta|Pallares Méndez}} |nome2=Carmen |ano=1991 |título=Galicia na época Medieval. [[:w:Proxecto Galicia|Proxecto Galicia]], Historia |volume=II |localización=A Coruña |editorial=[[:w:Hércules de Ediciones|Hércules de Ediciones]] |páxina=351 |ref=harv}}
{{Reftermina}}
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:1201]]
[[Categoría:Baiona]]
[[Categoría:Foros]]
[[la:Forum Bayona]]</text>
      <sha1>01ybuekaypanuzl6miaeyojf80gxykg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afonso VIII</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5113</id>
    <redirect title="Autor:Afonso VIII de León e Galicia" />
    <revision>
      <id>17762</id>
      <parentid>17759</parentid>
      <timestamp>2018-06-07T19:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Afonso VIII de León e Galicia]] a [[Autor:Afonso VIII de León e Galicia]]</comment>
      <origin>17762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="ag6q6gi391mpcoxnzro3st2nkxsycb7" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Afonso VIII de León e Galicia]]</text>
      <sha1>ag6q6gi391mpcoxnzro3st2nkxsycb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Afonso VIII de León e Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5114</id>
    <redirect title="Autor:Afonso VIII de León e Galicia" />
    <revision>
      <id>17761</id>
      <timestamp>2018-06-07T19:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Afonso VIII de León e Galicia]]&quot; a &quot;[[Autor:Afonso VIII de León e Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>17761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="ag6q6gi391mpcoxnzro3st2nkxsycb7" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Afonso VIII de León e Galicia]]</text>
      <sha1>ag6q6gi391mpcoxnzro3st2nkxsycb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5115</id>
    <revision>
      <id>17764</id>
      <timestamp>2018-06-07T20:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;div style=&quot;margin: 1em 4em 1em&quot; class=&quot;cita&quot; {{#if:{{{estilo|}}}|style=&quot;{{{estilo}}}&quot;}}&gt;{{#if: {{{col2|}}}   |{{{!}} style=&quot;background:transparent;&quot; {{!}} {{{1}}} {{!}} style=&quot;pa...&quot;</comment>
      <origin>17764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="399" sha1="ch0mlvlj6nbe57xr40zkku5obenreun" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;margin: 1em 4em 1em&quot; class=&quot;cita&quot; {{#if:{{{estilo|}}}|style=&quot;{{{estilo}}}&quot;}}&gt;{{#if: {{{col2|}}}
  |{{{!}} style=&quot;background:transparent;&quot;
{{!}} {{{1}}}
{{!}} style=&quot;padding-left: 1em; vertical-align:top&quot; {{!}} {{{col2}}}
{{!}}}
  |{{{1}}}
}}{{#if:{{{2|}}}|{{#if: {{{col2|}}}||&lt;br /&gt;}}&lt;div style=&quot;text-align: right&quot;&gt;{{{2}}}{{{3|}}}&lt;/div&gt;}}&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ch0mlvlj6nbe57xr40zkku5obenreun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baiona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5116</id>
    <revision>
      <id>17766</id>
      <timestamp>2018-06-07T20:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;'''Baiona''':  * [[Foro de Baiona]]&quot;</comment>
      <origin>17766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="jm0u3t15mk7kwtwz7yycf8wa1dn2kg9" xml:space="preserve">'''Baiona''':

* [[Foro de Baiona]]</text>
      <sha1>jm0u3t15mk7kwtwz7yycf8wa1dn2kg9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>International Standard Serial Number</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5117</id>
    <redirect title="w:International Standard Serial Number" />
    <revision>
      <id>17768</id>
      <timestamp>2018-06-07T21:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[w:International Standard Serial Number]]&quot;</comment>
      <origin>17768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="4te4wafhsfgnq3ojc1srbevdbiednum" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[w:International Standard Serial Number]]</text>
      <sha1>4te4wafhsfgnq3ojc1srbevdbiednum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sfn</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5118</id>
    <revision>
      <id>17771</id>
      <parentid>17770</parentid>
      <timestamp>2018-06-07T21:25:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Sfn]]</comment>
      <origin>17771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="9y3etpagkeww20riqzw9nqkg0kkoeex" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Footnotes|sfn}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9y3etpagkeww20riqzw9nqkg0kkoeex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Footnotes</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5119</id>
    <revision>
      <id>17774</id>
      <parentid>17773</parentid>
      <timestamp>2018-06-07T21:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Módulo:Footnotes]]</comment>
      <origin>17774</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="4718" sha1="8p32jvwqlvm305yfn30oigocpt63drq" xml:space="preserve">f = {
	args_default = {
		bracket_left = &quot;&quot;,
		bracket_right = &quot;&quot;,
		bracket_year_left = &quot;&quot;,
		bracket_year_right = &quot;&quot;,
		postscript = &quot;&quot;,
		page = &quot;&quot;,
		pages = &quot;&quot;,
		location = &quot;&quot;,
		page_sep = &quot;, p.&amp;nbsp;&quot;,
		pages_sep = &quot;, pp.&amp;nbsp;&quot;,
		ref = &quot;&quot;,
		P1 = &quot;&quot;,
		P2 = &quot;&quot;,
		P3 = &quot;&quot;,
		P4 = &quot;&quot;,
		P5 = &quot;&quot;
	}
};

function trim( str )
	if str == nil then
		return nil;
	end
	return str:match( &quot;^%s*(.-)%s*$&quot;);
end    

function core( args )
	local result;

	if args.P5 ~= &quot;&quot; then
		result = args.P1 .. ' et al. ' .. args.bracket_year_left .. args.P5 .. 
		args.bracket_year_right;
	elseif args.P4 ~= &quot;&quot; then
		result = args.P1 .. ', ' .. args.P2 .. ' &amp;amp; ' .. args.P3 .. ' ' .. 
		args.bracket_year_left .. args.P4 .. args.bracket_year_right;
	elseif args.P3 ~= &quot;&quot; then
		result = args.P1 .. ' &amp;amp; ' .. args.P2 .. ' ' .. args.bracket_year_left .. 
		args.P3 .. args.bracket_year_right;
	else
		result = trim( args.P1 .. ' ' .. args.bracket_year_left .. args.P2 .. 
		args.bracket_year_right )
	end

	if args.ref ~= 'none' then
		if args.ref ~= &quot;&quot; then
			result = &quot;[[#&quot; .. mw.uri.anchorEncode(args.ref) .. &quot;|&quot; .. result .. &quot;]]&quot;;
		else
			result = &quot;[[#CITEREF&quot; .. mw.uri.anchorEncode(args.P1 .. args.P2 .. args.P3 .. args.P4 .. args.P5) .. &quot;|&quot; .. result .. &quot;]]&quot;;
		end
	end

	if args.page ~= &quot;&quot; then
		result = result .. args.page_sep .. args.page;
	elseif args.pages ~= &quot;&quot; then
		result = result .. args.pages_sep .. args.pages;
	end      

	if args.location ~= &quot;&quot; then
		result = result .. &quot;, &quot; .. args.location;
	end

	result = args.bracket_left .. result .. args.bracket_right .. args.postscript;
	return result;
end

function f.harvard_core( frame )
	local args = {};
	local pframe = frame:getParent();

	args.bracket_left = pframe.args.BracketLeft or &quot;&quot;;
	args.bracket_right = pframe.args.BracketRight or &quot;&quot;;
	args.bracket_year_left = pframe.args.BracketYearLeft or &quot;&quot;;
	args.bracket_year_right = pframe.args.BracketYearRight or &quot;&quot;;
	args.postscript = pframe.args.Postscript or &quot;&quot;;
	if 'none' == args.postscript then
		args.postscript = '';
	end

	args.page = pframe.args.Page or &quot;&quot;;
	args.pages = pframe.args.Pages or &quot;&quot;;
	args.location = pframe.args.Location or &quot;&quot;;
	args.page_sep = pframe.args.PageSep or &quot;&quot;;
	args.pages_sep = pframe.args.PagesSep or &quot;&quot;;
	args.ref = pframe.args.REF or &quot;{{{REF}}}&quot;;
	args.P1 = trim( pframe.args.P1 ) or &quot;&quot;;
	args.P2 = trim( pframe.args.P2 ) or &quot;&quot;;
	args.P3 = trim( pframe.args.P3 ) or &quot;&quot;;
	args.P4 = trim( pframe.args.P4 ) or &quot;&quot;;
	args.P5 = trim( pframe.args.P5 ) or &quot;&quot;;

	return core( args );
end

function f.harvard_citation( frame )
	local args = f.args_default;
	pframe = frame:getParent();

	args.bracket_left = &quot;(&quot;;
	args.bracket_right = &quot;)&quot;;
	args.page = pframe.args.p or pframe.args.page or &quot;&quot;;
	args.pages = pframe.args.pp or pframe.args.pages or &quot;&quot;;
	args.location = pframe.args.loc or &quot;&quot;;
	args.ref = pframe.args.ref or pframe.args.Ref or &quot;&quot;;
	args.P1 = trim( pframe.args[1] ) or &quot;&quot;;
	args.P2 = trim( pframe.args[2] ) or &quot;&quot;;
	args.P3 = trim( pframe.args[3] ) or &quot;&quot;;
	args.P4 = trim( pframe.args[4] ) or &quot;&quot;;
	args.P5 = trim( pframe.args[5] ) or &quot;&quot;;

	return core( args );
end

function f.harvard_citation_no_bracket( frame )
	local args = f.args_default;
	pframe = frame:getParent();

	args.page = pframe.args.p or pframe.args.page or &quot;&quot;;
	args.pages = pframe.args.pp or pframe.args.pages or &quot;&quot;;
	args.location = pframe.args.loc or &quot;&quot;;
	args.ref = pframe.args.ref or pframe.args.Ref or &quot;&quot;;
	args.P1 = trim( pframe.args[1] ) or &quot;&quot;;
	args.P2 = trim( pframe.args[2] ) or &quot;&quot;;
	args.P3 = trim( pframe.args[3] ) or &quot;&quot;;
	args.P4 = trim( pframe.args[4] ) or &quot;&quot;;
	args.P5 = trim( pframe.args[5] ) or &quot;&quot;;

	return core( args );
end

function f.sfn( frame )
	local args = f.args_default;
	for k, v in pairs( frame.args ) do											-- for {{sfnp}}, override default with values provided in the #invoke:
		args[k] = v;	   
	end
	
	pframe = frame:getParent();

	args.postscript = pframe.args.postscript or pframe.args.ps or &quot;.&quot;;
	if 'none' == args.postscript then
		args.postscript = '';
	end
	args.page = pframe.args.p or pframe.args.page or &quot;&quot;;
	args.pages = pframe.args.pp or pframe.args.pages or &quot;&quot;;
	args.location = pframe.args.loc or &quot;&quot;;
	args.ref = pframe.args.ref or pframe.args.Ref or &quot;&quot;;
	args.P1 = trim( pframe.args[1] ) or &quot;&quot;;
	args.P2 = trim( pframe.args[2] ) or &quot;&quot;;
	args.P3 = trim( pframe.args[3] ) or &quot;&quot;;
	args.P4 = trim( pframe.args[4] ) or &quot;&quot;;
	args.P5 = trim( pframe.args[5] ) or &quot;&quot;;

	local result = core( args );
	local name = &quot;FOOTNOTE&quot; .. args.P1 .. args.P2 .. 
	args.P3 .. args.P4 .. args.P5 .. args.page .. args.pages .. args.location;

	result = frame:extensionTag{ name = &quot;ref&quot;, args = {name=name}, content=result };

	return result;
end

return f;</text>
      <sha1>8p32jvwqlvm305yfn30oigocpt63drq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Refempeza</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5120</id>
    <revision>
      <id>17777</id>
      <timestamp>2018-06-08T09:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;div class=&quot;refbegin &lt;!--  --&gt;{{#if: {{{1|}}}     | {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}       | references-column-width        | references-column-count reference...&quot;</comment>
      <origin>17777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="hkwy7ftio2fpmi3erc72nu4ofqa954v" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;div class=&quot;refbegin &lt;!--
 --&gt;{{#if: {{{1|}}}
    | {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}
      | references-column-width 
      | references-column-count references-column-count-{{{1}}} }}
    | {{#if: {{{colwidth|}}}
      | references-column-width }} }}&quot; style=&quot;&lt;!--
 --&gt;{{#if: {{{1|}}}
    | {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}
      | {{column-width|{{{1}}}}}
      | {{column-count|{{{1}}}}} }}
    | {{#if: {{{colwidth|}}}
      | {{column-width|{{{colwidth}}}}} }} }}&quot;&gt;&lt;!--
 --&gt;{{#if: {{{indent|}}}
    | &lt;dl style=&quot;text-indent: -{{{indentsize|3.5}}}em;&quot;&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hkwy7ftio2fpmi3erc72nu4ofqa954v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Reftermina</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5121</id>
    <revision>
      <id>17778</id>
      <timestamp>2018-06-08T09:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;/dl&gt;&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador|Modelo:Refempeza/uso}}&lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>17778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="h87lih9upet68melwv3ttnysjz6k2vk" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;/dl&gt;&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador|Modelo:Refempeza/uso}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h87lih9upet68melwv3ttnysjz6k2vk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5122</id>
    <revision>
      <id>17823</id>
      <parentid>17782</parentid>
      <timestamp>2018-06-15T11:34:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Claraeandrea</username>
        <id>2437</id>
      </contributor>
      <origin>17823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1536" sha1="ozffdwm5rsqjaj3gedm7syrzvwcdr7m" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


Xan vai a compoñer cestos,

Xan vai a poda-las viñas,

Xan vai a apañar-lo esterco,

E leva o fol ó muíño,

E trae o estrume ó cortello,

E vai á misa cos nenos,

E fai o leito e o caldo... 

Xan, en fin, é un Xan compreto, 

Desos que a cada muller

Lle conviña un polo menos.

Pero cando un busca un ''Xan'', 

Casi sempre atopa un ''Pedro''.

Pepa, a fertunada Pepa, 

Muller do Xan que sabemos, 

Mentras seu home traballa,

Ela lava os pés no rego,

Cátalle as pulgas ó gato,

Peitea os longos cabelos,

Bótalles millo ás galiñas,

Murmura co irmán do crego,

Mira se hai ovos no niño,

Bota un ollo ós mazanceiros,

E lambe a nata do leite,

E si pode bota un neto

Ca comadre, que agachado

Traillo en baixo do mantel,

E cando Xan pola noite

Chega cansado e famento,

Ela xa o espera entre as mantas,

E ó velo entrar dille quedo:

- Por Dios non barulles moito,

Que me estou mesmo morrendo.

- ¿Pois que tes, ña mulleriña?

- ¿Que hei de ter?, deita eses nenos, 

Que esta ''madre'' roe en min 

Cal roe un can nun codelo, 

I ó cabo ha de dar comigo

Nos terrós no simiterio...

- Pois, continua ña Pepa, toma un trago

De resolio que aquí teño,

E durme, ña mulleriña, 

Mentras os meniños deito.

De bágoas se enchen os ollos, 

De Xan ó ver tales feitos;

Mas non temás, que antre mil 

N'hai máis que un anxo entre os demos;

N'hai máis que un atormentado

Antre mil que dan tormentos.</text>
      <sha1>ozffdwm5rsqjaj3gedm7syrzvwcdr7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grilos e ralos, rans albariñas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5123</id>
    <revision>
      <id>17973</id>
      <parentid>17791</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T18:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="353" sha1="2s5tlprzz81akvbhqnorryrfu4n6gkv" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

Grilos e ralos, rans albariñas,

Sapos e bichos de todas cras,

Mentras ó lonxe cantan os carros,

¡Que serenatas tan amorosas

Nos nosos campos sempre nos dan!

Tan só acordarme delas,

Non sei o que me fai;

Nin sei se é ben,

Nin sei se é mal.</text>
      <sha1>2s5tlprzz81akvbhqnorryrfu4n6gkv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Padron! ... ¡Padron!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5124</id>
    <revision>
      <id>17981</id>
      <parentid>17799</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T19:00:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2306" sha1="l315d33qki4i9qfkwm7hfog68z31neq" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


¡Padrón...! ¡Padrón...!

¡Padrón...! ¡Padrón...!

Santa María... Lestrove...

¡Adiós! ¡Adiós!


I
Aquelas risas sin fin,

aquel brincar sin dolor,

aquela louca alegría,

¿Por qué se acabou?


Aqueles doces cantares,

aquelas falas de amor,

aquelas noites serenas,

¿por qué non son?


Aquel vibrar sonoro

das cordas da arpa i os sons

da guitarra malencólica,

¿quén os levóu?


Todo é silensio mudo,

soidá, delor,

onde outro tempo a dicha

sola reinóu...

¡Padrón...! ¡Padrón...!

Santa María... Lestrove...

¡Adiós! ¡Adiós!


II

O simiterio da Adina

n'hai duda que é encantador,

cos seus olivos escuros

de vella recordazón;

co seu chan de herbas e frores

lindas, cal no'outras dou Dios;

cos seus canónegos vellos

que nel se sentan ó sol;

cos meniños que alí xogan

contentos e rebuldós;

cas lousas brancas que o cruben,

e cos húmedos montóns

de terra, onde algunha probe

ó amañecer se enterróu.


Moito te quixen un tempo,

simiterio encantador,

cos teus olivos escuros,

máis vellos que os meus abós;

cos teu cregos venerables,

que se iban sentar ó sol,

mentras cantaban os páxaros

as matutinas cancións,

e co teu osario humilde

que tanto respecto impón

cando da luz que nel arde

ve un de noite o resprandor.


Moito te quixen e quérote,

eso ben o sabe Dios;

mas hoxe, ó pensar en ti

núbraseme o corazón:

que a terra está removida,

negra e sin frols...


¡Padrón...! ¡Padrón...!

Santa María... Lestrove...

¡Adiós! ¡Adiós!


III

Fun un día en busca deles,

palpitante o corazón,

funos chamando un a un

e ningún me contestóu.


Petéi nunha i outra porta,

non sentín fala nin voz,

cal nunha tomba baldeira

o meu petar resonóu.


Miréi pola pechadura,

¡que silensio...!, ¡qué pavor...!

Vin nomáis sombras errantes

que iban e viñan sin son,

cal voan os lixos leves

nun raio do craro sol.


Erguéronseme os cabelos

de estrañeza e de delor.

¡Nin un soio...!, ¡nin un soio...!

¿Dónde están?, ¿qué deles foi?


O triste son da campana,

vagoroso a min chegóu...

¡Tocaba a morto por eles...!


¡Padrón...! ¡Padrón...!

Santa María... Lestrove...

¡Adiós! ¡Adiós!</text>
      <sha1>l315d33qki4i9qfkwm7hfog68z31neq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prá Habana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5125</id>
    <revision>
      <id>21525</id>
      <parentid>20850</parentid>
      <timestamp>2025-02-02T21:12:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2709" sha1="szoi7796jhpnvyy48l9qraxat6dmly0" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura|page=241]]
'''PRA HABANA'''
I
Vendéronlle os bois,

vendéronlle as vacas,

o pote do caldo

i a manta da cama.

Vendéronlle o carro

i as leiras que tiña;

deixárono sóio

coa roupa vestida.

&quot;María, eu son mozo,

pedir non me é dado;

eu vou polo mundo

pra ver de ganalo.

Galicia está probe,

i á Habana me vou...

¡Adiós, adiós, prendas

do meu corazón!&quot;


II

Cando ninguén os mira,

vense rostros nubrados e sombrisos,

homes que erran cal sombras voltexantes

por veigas e campíos.

Un, enriba dun cómaro

séntase caviloso e pensativo;

outro, ó pe dun carballo queda imóvil,

coa vista levantada hacia o infinito.

Alǵun, cabo da fonte recrinado,

parés que escoita atento o murmurío

de augua que cai, e eisala xordamente

tristísimos sospiros.

¡Van a deixá-la patria...!

Forzoso, mais supremo sacrificio.

A miseria está negra en torno deles,

¡ai!, ¡i adiante está o abismo...!


III

O mar castiga bravamente as penas,

e contra as bandas do vapor se rompen

as irritadas ondas

do Cántabro salobre.

Chilan as gaviotas

¡alá lonxe...!, ¡moi lonxe!,

na prácida ribeira solitaria

que convida ó descanso i ós amores.

De humanos seres a compauta línea

que brila ó sol adiántase e retórcese,

mais preto e lentamente as curvas sigue

do murallón antigo do Parrote.

O corazón apértase de angustia,

óiense risas, xuramentos se oien,

i as brasfemias se axuntan cos sospiros...

¿ÓNde van eses homes?

Dentro dun mes, no simiterio imenso

da Habana, ou nos seus bosques,

ide ver qué foi deles...

¡No eterno olvido para sempre dormen!

¡Probes nais que os criaron,

i as que os agardan amorosas, probes!


IV

&quot;¡Ánimo, compañeiros!

Toda a terra é dos homes.

Aquel que non veu nunca máis que a propia,

a iñorancia o consome.

¡Áńimo! ¡A quen se muda Dio-lo axuda!

¡I anque ora vamos de Galicia lonxe,

verés desque tornemos

o que medrano os robres!

Mañán é o día grande, ¡á mar, amigos!

¡Mañán, Dios nos acoche!&quot;

¡No sembrante a alegría,

no corazón o esforzo,

i a campana armoniosa da esperanza,

lonxe, tocando a morto!


V

Éste vaise i aquél vaise,

e todos, todos se van.

Galicia, sin homes quedas

que te poidan traballar.

Tes, en cambio, orfos e orfas

e campos de soledad,

e nais que non teñen fillos

e fillos que non tén pais.

E tes corazóns que sufren 

longas ausencias mortás,

viudas de vivos e mortos

que ninguén consolará.

[[Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]]</text>
      <sha1>szoi7796jhpnvyy48l9qraxat6dmly0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tanto e tanto nos odiamos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5126</id>
    <revision>
      <id>17987</id>
      <parentid>17807</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T19:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3175" sha1="i5ihrhpaxcpqtkwaggf7x5h82eqckfo" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


&quot;Tanto e tanto nos odiamos,
 
tanto e tan mal nos quixemos,

que por non verme morriche,

e desque morriche alento.

Mais ora tócame a min

tamén marchar, e di o crego

que che perdone, pois logo

a xuntarnos volveremos.

¡O crego volvéuse tolo!

¡Xuntarnos...! Nunca máis, penso;

que si ti estás onda Dios,

eu penso de ir xunto ó demo.&quot;

Esto unha vella viuda,

e terca como un carneiro,

falaba do seu difunto,

xa dos bichocos comesto.

I en tanto que así falaba,

tamén ela iba morrendo.

Mais din que o difunto i ela

se atoparon nos infernos

man a man e codo a codo

como dous bos compañeiros.

-¿Conque estás aquí? -lle dixo

estonces a vella ó vello-;

pois voume adonde está Dios,

xa que ti estás onde o demo-.

E sin saberse por ónde

colléu direitiña ó ceo;

mais topóu fechada a porta,

que lla fechara San Pedro.

-¡Prum!, ¡prum!; ¡abrí, que son eu!-

falóu a vella moi recio.

-¡Non hai! - respondéu o Apóstol,

apertando o tarabelo.

-Coidá que xuréi n'estar

onde el esté, meu San Pedro...

-¡Non hai!- repitéulle o Santo,

índose inda máis adentro.

-¡Por vida das vosas chaves,

que facés un bon porteiro,

e que roncás...! Xa se ve...

¡Como estades satisfeito...!

Mais eu xuréi, e Dios manda

que un cumpra seus xuramentos.

¡A terceira vez...! ¿Abrides?

-Nin ás tres ni ós trescentos;

a muller vaia onde o home:

¡Al infierno, anda al infierno

con el, por sempre en jamás!

-¡Poche, meu santo San Pedro,

que ben deixás conocer

que andiveches sempre ceibo,

que nunca foches casado

nin na terra nin no ceo!

Todiña-las comenencias

para vós quixeches, ¡deño!

¿I a min non me dás ningunha?

Pois ve que eu tamén as quero.

Si aló con cadea andiven,

en tela agora non penso,

que todo ca morte acaba

según predican os cregos.

Unha ves nos separamos

eu i o meu home, e por certo

que foi pra sempre..., e está dito,

pois son terca, si sos terco.

¿Que non me querés na groria?

Pois xuréi non ir ó inferno,

done el está; i acabóuse,

e n'hai que falar máis desto.

¿Qué habés de facer de min?

¿Iréi ó limbo dos nenos?

¡Me vallas!, que xa estóu deles

hasta a punta dos cabelos.

-¡Caramba coa muller esta!

-dixo enfadado San Pedro-.

que si non fora por Dios...

-Bah, señor, deixávos deso

e permitime que pase...

-Non, non e non. ¡Caramelos!

Fora daquí... -E ¡pum!, botóuna

direitiño cara ó inferno.

-¡Qué o xuréi! Xa o teño dito...

-berraba a vella-. Non entro.

Señor, señor... Sursum corda;

aquí estóu, i aquí me quedo-.

E quedóuse, si, quedóuse.

¿Ónde? Non se sabe certo,

nin si foi porque a oíse Dios

ou porque n'a quixo o deño.

Só se sabe, ben sabido,

que anda nas alas do vento

metendo medo ós rapaces

nas negras noites de inverno;

encelando namorados,

desfacendo casamentos,

malquistando matrimonios...

¿Por qué n'a levóu San Pedro?

Que ora anda ceiba e ben ceiba

para meternos no inferno.

Poñélle a figa, mociñas,

si querés ter casamento;

que onde ela esté, nin un home

toparés para un remedio.</text>
      <sha1>i5ihrhpaxcpqtkwaggf7x5h82eqckfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ladraban contra min que camiñaba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5127</id>
    <revision>
      <id>20161</id>
      <parentid>20147</parentid>
      <timestamp>2020-03-09T22:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="5czfo7dn6azm7uwxlwyztfrpoygki4m" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}
[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura|page=43]]
{{prose}}
&lt;poem&gt;
Ladraban contra min, que camiñaba
{{Espazos|9}}cási-que sin alento,
sin poder c'o meu fondo pensamento
Y á pezoña mortal qu'en min levaba.
{{Espazos|9}}Y a ẍente que topaba, 
{{Espazos|9}}ollándome a mantenta, 
d'o meu dor sin igual y á miña afrenta,
{{Espazos|9}}traidora se mofaban.
Y eso que nada máis qu'á adiviñaba.
{{Espazos|9}}si á souperan ¡Dios mío!,
-pensei tembrando-, contra min volvera 
{{Espazos|9}}a corrente d'o río.

{{Espazos|20}}__

Buscand'ó abrigo d'os máis altos muros,
{{Espazos|9}}n'os camiños desertos,
ensangrentando ôs pés nos seiẍos duros,
fun chegando ô lugar d'os meus cariños,
maẍinando espantada:—os meus meniños
{{Espazos|9}}¿Estarán ẍa espertos?
¡Ay, qu'ó verme chegar tan maltratada,
chorosa, sin alento e ensangrentada,
darán en s'afriẍir... mal pocadiños!
{{Espazos|9}}por súa nay malfadada.

{{Espazos|20}}__

{{Espazos|9}}Pouco á pouco fun indo,
i as escaleiras con temor subindo,
c'o triste corazón sobresaltado:
¡Escoitei!… nin as moscas rebullían.
No berce ind'os meus anẍeles dormian,
{{Espazos|9}}c'a virẍen ô seu lado.
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>5czfo7dn6azm7uwxlwyztfrpoygki4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Cal as nubes n'o espaço sin limites</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5128</id>
    <revision>
      <id>17974</id>
      <parentid>17809</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T18:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="483" sha1="mrhbknq131la62hqhq6skewch6mbz70" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


&lt;poem&gt;
¡Cal as nubes no espazo sin límites
Errantes voltexan!
Unhas son brancas,
Outras son negras;
Unhas, pombas sin fel me parecen,
Despiden outras
Luz de centela...

Sopran ventos contrarios na altura
I á desbandada,
Van levándoas sin orden nin tino,
Nin eu sei pra onde,
Nin sei porque causa.

Van levándoas, cal levan os anos
Os nosos ensoños
I a nosa esperanza.
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>mrhbknq131la62hqhq6skewch6mbz70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soberba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5129</id>
    <revision>
      <id>17984</id>
      <parentid>17818</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T19:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1408" sha1="t5vjul5m14cm2u50js09telkoyhwdxk" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


Cor de promo, amontónanse as nubes;

rodan lentas as ondas domar;

e zoando con son pavoroso,

ven o huracán.

¡Qué cargado está o ceo e qué triste;

qué escuro, qué negro tornándose vai!

Encendamo-la vela bendita,

que hai tempestá.

Cabalgando nas alas dos ánxeles,

por mandado de Dios correrán

as centelas que asombran ós malos

co seu lostregar.

Nove follas de olivo queimemos

porque alexen de nós todo mal,

que nos libren de raio e centela

que nos matar.

O trisaxio cantemos en coro...

Incrináivos i a dios adorái;

pois si trona, é que que recordarnos

que é grande e inmortal.

¡Santo, santo!, din todos a unha,

fillos e nai...

Todos non, que un, soberbo e sañudo,

calado está.

Mais os tronos afunden os ceos

e cega dos lóstregos o brilo fatal.

¡Ouh, qué noite...! ¡Qué noite terrible

de tempestás!

El Señor está airado... ¡Incrinémonos!

¡Ei, malvados da terra, tembrai!

O que salvo esta noite saíre,

que contar há.

-Ña nai, a vaca marela
tembra coma vós na corte.

¿Fixo algún pecado ela?

¿Virá un raio a darlle morte?

-Si ela non fixo pecado,

mal cristiano, ti o fixeche;

que es pecador rematado

mesmo dendes que naceche.

-¿I a probe vaca marela

paga, decí, o que eu pequéi?

-Pagas ti; morrendo ela,

di, ¿con qué te manteréi?</text>
      <sha1>t5vjul5m14cm2u50js09telkoyhwdxk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¿Porqué?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5130</id>
    <revision>
      <id>20847</id>
      <parentid>20845</parentid>
      <timestamp>2021-06-23T21:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="4yosy6pfcmivzq8xnmv32i47b2i75wm" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

—¡Escoita! os algoasiles

Andan correndo á aldea,

Mais, ¿como pagar, como, s'un non pode,

lnda pagá-I-a renda?


Embargarannos todo, que non teñen

Esas entes concencia, nin tên alma,

¡Quedaremos por portas!

¡Meus fillos d'as entrañas!


¡Mala morte vos mate

Antes de que aqui entredes!...

D'os probes, ô sentirvos,

Os corazos, cal baten tristemente!


Maria, se non fora 

Porque hay un Dios que premia e que castiga,

Eu matara eses homes

Como mata un raposo á un-ha galiña.


¡Silencio! ¡Non brasfemes,

Qu'este é un valle de lágrimas!... 

¿Mais porque á algúns lles toca sufrir tanto

Y outros á vida antre contentos pasan?

[[Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]]</text>
      <sha1>4yosy6pfcmivzq8xnmv32i47b2i75wm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O toque d'alba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5131</id>
    <revision>
      <id>17980</id>
      <parentid>17803</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T18:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="j5b9vysyqt8umj6kh8q3szyxdd75r4z" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


&lt;poem&gt;
Da catedral campana
grave, triste e sonora,
cando ó raiar do día
o toque de alba tocas,
no espazo solencioso
soando malencónica
as túas bataladas
non sei qué despertares me recordan.

Foron algúns tan puros
como o fulgor da aurora,
outros cal a esperenza
que o namorado soña,
i á derradeira inquietos,
mitá luz, mitá sombras,
mitá un pracer sin nome,
e mitá unha sorpresa aterradora.


¡Ai!, que os anos correron
e pasaron auroras,
e menguaron as dichas,
e medrano as congoxas.
E cando ora, campana,
o toque de alba tocas,
sinto que se desprenden
dos meus ollos bagullas silenciosas.

¡Qué xorda e tristemente,
qué pavorosa soas
no meu esperto oído,
mensaxeira da aurora,
cando ó romper do día
pausadamente tocas...!
¡En dónde van aqueles
despertares de dichas e de groria?

Pasaron para sempre;
mais ti, grave e sonora,
¡ai!, ó romper do día,
ca túa voz malecónica
ves decote a lembrarnos
cada nacente aurora;
e parece que a morto
por eles e por min a un tempo dobras.

Da catedral campana,
tan grave e tan sonora,
¿por qué a tocar volveches
a ialba candorosa
desque eu houben de oírte
en bagullas envolta?
Mais ben pronto..., ben pronto, os meus oídos
nin te orirán na tarde nin na aurora.
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>j5b9vysyqt8umj6kh8q3szyxdd75r4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>San Lourenzo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5132</id>
    <revision>
      <id>17988</id>
      <parentid>17811</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T19:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1873" sha1="9dyavk8pwbo7hnqwu6hfqojlxlho4pi" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


Ó mirar cál de novo nos campos

iban a abrochá-las rosas,

dixen: &quot;¡En ónde, Dios mio,

iréi a esconderme agora!&quot;

E pensei de San Lourenzo

na robreda silenciosa.

Nalgún tempo aqués vellos carballos,

amostrando as súas raíces,

calva-las redondas copas

que xa de musgo se visten,

ás tristes almas falábanlles

tan sóio de cousas tristes.

O alciprés que direito se asoma

do convento tras do muro,

i o lixeiro campanario

cuberto de herbas e musgo,

da devesa, co cruceiros

eran cintinelas mudos.

I aquel Cristo que no arco de pedra

abatido a frente incrina,

soio, cal si inda no Gólgota

loitase coas agonías,

ós corazós oprimidos

resignación lle '''infundía.'''

E si dentro do craustro deserto

e ruinoso penetraba,

nunca do olvido unha imaxen

vira no mundo máis crara,

nin de máis grande silencio

na terra vos '''rodeara.'''


No profundo da fonte escondida

medraban con liberdade

antre as silva-las violas,

antre o buxo as dixitales,

i a morte, ¡cál fora grata

naquel deserto '''lugare!'''

E por eso ó mirar cál nos campos

de novo abrochan as rosas

dixen: &quot;¡En ónde, Dios mio,

iréi a esconderme agora!&quot;.

I ó bosque de San Lourenzo

me encamiñéi '''silenciosa.'''


¿Ónde estaba o sagrado retiro?

Percibín ruidos estraños.

Pedreiros iñan e viñan

por aquel bosque apartado.

¡Era que unha man piadosa

coidaba ós '''desamparados!'''

dunha ollada medín o interiore...

Todo relumbraba branco,

cada pedra era un espello,

i o vello convento un pazo

cuberto de indas frores.

¡Qué terrible '''desencanto!'''

¡Negra nube cubréu de repente

os meus ollos asombrados;

e máis que nunca abatida,

fuxín...! Que o retiro amado

perecéume a alma limpa dun monxe

sumerxida nos lodos '''mundanos.'''</text>
      <sha1>9dyavk8pwbo7hnqwu6hfqojlxlho4pi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡A probiña, que está xorda...!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5133</id>
    <revision>
      <id>20883</id>
      <parentid>17985</parentid>
      <timestamp>2022-02-04T12:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>193.144.97.124</ip>
      </contributor>
      <origin>20883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="708" sha1="57btwl15buuyoh48b47wdv6pz01impq" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


¡A probiña, que está xorda!

&quot;Alá enriba da montaña,

sai fume das chamineas...

Valor, meu corpiño vello.

Leváime aló, miñas pernas.

Paseniño, paseniño,

aquí para, alí te sentas,

irás chegando, Xuana,

adonde as casas fomegan.

¡Dios diante, a Virxe che valla!,

qu hoxe, seica... seica... seica...

has de comer sete cuncas

de bon caldo, coa da cea,

e máis compango do porco

ou de sardiñas salpresas,

que os montañeses son homes

que cando dan, dan de veras.

Dempois, quentaráste a un lume

grande coma unha fogueira,

e cando xa estés ben quente,

¡a dormir... e que ameñeza!&quot;</text>
      <sha1>57btwl15buuyoh48b47wdv6pz01impq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pasade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5134</id>
    <revision>
      <id>17982</id>
      <parentid>17816</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T19:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="480" sha1="bf7aenkvyxoid0yi6njgotid6woxhs8" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


Brila, raio da aurora,

Cal un sono de paz branco e purísimo,

¿A aquel que naceu cego, que lle importa

O teu fulgor divino?

Xemí, serenas ondas,

Co romor dos pinares,

Músicas, ¡ai!, e cantos i harmonías,

Para un xordo ¿que valen?

¡Pasá...!, pasade, hermosas, 

Feitizo dos que esperan e dos que aman; 

Amores e praceres son mentira 

Pra quen tén seca a ialma.</text>
      <sha1>bf7aenkvyxoid0yi6njgotid6woxhs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xigantescos olmos, mirtos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5135</id>
    <revision>
      <id>21069</id>
      <parentid>21068</parentid>
      <timestamp>2023-10-11T11:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1964" sha1="p7envdq0zh623xjn2n6jpf7t3pac0oq" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[III. Varia]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1880 
}}


[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura|page=123]]
&lt;poem&gt;
              &lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt; 
          Xigantescos olmos, mirtos
          Que brancas frores ostentan,
          Un-has con cogollos inda,
          Outras que o vento esfollea.
          Buẍos que ẍa contan sigros
          E que ẍuntos verdeguean
          Formando de rama e troncos
          Valos que naide atravesa;
          E n'os que moi descansadas
          Fan o seu niño as culebras.
          Loureiros, irmáns d'os buẍos
          Po-la altura y a nacenza,
          Pois arraigaron á un tempo
          N'o mais profundo d'a terra.
          Limoeiros e laranẍos
          Qu'ó verde musgo sombrean
          Y oli do esparcen d'azare
          Con que áẍente se recrea.
          Eternos bosques en donde.
          Sombrío misterio reina,
          Onde sô os paẍaros cruzan
          Pó-las tristes alamedas
          Onde ô marmular as fontes
          Un coidara que se queiẍan,
          Y ond'o mesmo sol d'o estío
          Melancónico penetra.
          Y en medio d'esta espesura
          E d'esta hermosa tristeza
          Nun-ha casa inda mais triste,
          Sí de fachada soberba,
          Ali din que ten o niño
          A nai de tóda-las meigas:
          Casa con portas de cedro,
          En cada ventana reiẍa,
          Cociña coma de monẍes,
          Silencio coma d'igreẍa,
          Criados que non dan fala,
          Cans que morden coma feras,
          Alí á viron negra e fraca
          Com'un-ha gata famenta
          N'o máis san e mais frorido
          D'a hermosa terra gallega.
          Y estes mals que nos afrinẍen
          Din que todos veñen dela…
          Mais socede n'esta vida
          Que os que tèn culpa n'a levan!
&lt;/poem&gt;

[[Categoría:Varia]]</text>
      <sha1>p7envdq0zh623xjn2n6jpf7t3pac0oq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O encanto da pedra chan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5137</id>
    <revision>
      <id>17986</id>
      <parentid>17839</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T19:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7115" sha1="dmh1lwxpv5nu7rqnchzo0xqc3phmdwv" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[IV. D'a terra]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


Co sono da inocencia, 

Que non turban remorsos da concencia,

I a virxen ó sue lado

Dormían os meus ánxeles na cuna,

Cando, as furtadas, nun sereno día,

Co peito palpitante de alegría

Soia saín en busca da fertuna


Iña tras dun tesouro cobizado,

De todos iñorado, 

Mais do que solasmentes eu sabía;

E n'era só de prata, nin só de ouro

Aquel sin par tesouro,

Que era dun canto deseiar podía.


Nunca eu fora nin rica nin dichosa,

I ó ver que para selo

Só me faltaba o gordo dun cabelo,

De seca espiña me tornara en rosa.


E como virxen pura

Que por primeira vez sinte a dozura

das inquietús do amor, así eu sentía

Que algo que en min dormía 

Despertaba, chamándome á ventura.


Por eso, dando ó olvido

As penas que me houberan consumido

Dendes de que nacera,

Vía a terra i o ceo cor de esperanza

I ó meu redor, perene primadera.


¡Cal o sol relumbraba!

¡Que mansamente marmuraba o río!

I o paxariño voador cantaba,

Mentras que eu camiñaba

Lixeira ó meu avío.


Tal como a neve, albeas,

As roupas i as marañas

Tendidas nas silveiras i as montañas,

Xa en raro, xa ás moreas,

Cal pinta a branca nube e o ceo sereno,

Brilando ó sol, pintaban o paisaxe

Coma ningún ameno.


Cabo da ría na ribeira verde,

A cal gana, a cal perde,

Xogaban os rapaces ca onda escrava,

A anxeliño tocaba

E un lugar veciño, 

E anque os pais do meniño

Ó enterralo, choraban que partían,

Compasivos os vellos,

&quot;¡De cantas penas se librou!&quot;, decían.


En tantos carros sin parar chirraban,

Mentras ó seu compás os carreteiros

Despaciosos cantaban;

E aquí a fonte corría,

Alá nunha canteira resoaba,

Metálicos, os picos dos pedreiros.

Máis preto, os cans ladraban

I antre a follax o vento rebulía

Indo das encanadas ós outeiros...

¡canta paz!, ¡canto sol!, ¡canta alegría!...


&quot;¡Ó fin, sorte cansache!

I o quiñón que famenta me negache

Na hirencia dos praceres, 

Dándome só o das ansias e as peleas,

Cal a aqués que ben queres,

Ora darasmo en gustos ás mancheas.&quot;


Esto eu iba dicindo,

De dichosa cal n'outra presumindo, 

Mentras que camiñaba

Tan contenta e segura

De atopar a fortuna en que esperaba,

Cal sei que atopa a Dios quen o precura.


Antre buxos e silvas agachado

O encanto deseado

Estaba como merlo no seu niño,

Polo romor das augas arrolado

Do apartado moíño...

Eu din a volta á devesa,

Paei a corredoira da Codesa,

¡ I ó fin cheguei...!, i enriba dunha lousa,

En onde á amañecida o corvo pousa,

Un nobre cabaleiro

Coa súa pruma enrisada no sombreiro,

E vestido de seda e pedrería

A estilo da treidora mourería,

Dou en chamarme arteiro

Cun modo loumiñeiro

Que do ceo, non da terra, parecía.


&quot;¡El é!, dixen ó punto temerosa...

Mais o do encanto, afeito

Seica a tratar con damas dende antano,

Sin que de verme se atopase estrano,

Dende lonxe chamándome sorría.


I o ceo póndose foi de corde rosas,

Mentras nas carballeiras e encanadas,

Soparaban unhas brisas repousadas,

Soaves e saudosas,

Cal promesas compridas, se esperadas.


Eu non sei que sentía

Vendo que el en chamarme proseguía,

Pois antre ansiosa i adusta,

Fumme indo cabo del, de gozo chea,

Cal palomiña vai tras da candea.


Tiña nas mans un cetro adiamantado;

Bateu con el na laxe misteriosa

Que se abreu, como se abre o granado

O froito sazonado;

E con voz harmoniosa

E garrido sembrante,

&quot;¡Vamos!- me dixo gasalleiro-,-¡adiante!&quot;


E fun cal folla inxel vai ca encalmada

Corrente, que primeiro asosegada

A arrastra nas súas auguas cristaíñas

Pra darlle sepultura criñosa

Nas orelas veciñas,

E que dempois a leva, arrebatada

Polo negra enxurrada,

Ós abismos da mare tormentosa.


¡E entrei pensando penetrar no ceo!

¿Por qué tén a maldade forza tanta?

Pois canto á vista encanta

E nos fince o ardentísimo deseo

Nunca farto nin cheo,

Alí os meus ollos viron, e prendados

Quedaron como nunca e namorados.


Do tesouro escondido

O brilo e fermosura,

¿A quen que fose de muller nacido,

A que mortal criatura

Na houbera contrubado e seducido?


E na lumieira i antreaberta porta,

Sin astresverme, de primeiro ausorta,

A vixiar da espréndida morada

Unha tras outra estensa galería,

Cal si quedase para todo morta

menos para o que vía,

Escramei no supremo da alegría:


-&quot;Aquí Dios, aquí as dichas do universo

Sin voltas nin reverso;

Aquí o que a maxinar nunca chegara

A comprida ventura,

Que nunca outra topara

Máis grande, nin máis santa, nin máis pura!&quot;


Tal brasfemei, sin medo nin coidado,

¡Tola de min, cegábame o pecado!

I aquel brilo que vía

Ó par que me alentaba a fantesía

Daba comprida fe do ben buscado.


Pensando que por sorte

Ó paraíso terreal chegara

I era verdade a dicha que soñara,

Sin me acordar da vida nin da morte,

Olvidando o pasado i o presente

Co porvir xuntamente,

Soio pensei en abarcar nun punto

Aquel tanto ben xunto,

Iñorando da xente.


Co poder do que pode, erguinme altiva

Sin coidar canto a humana natureza

É falibre e cativa,

E maxinando aterna fonte viva

Tanta e tanta riqueza

Como ante min soberba se ostentada,

Dixen seguindo ó hermoso cabaleiro:

-Xa que vis atopei tan lisonxeiro

Pra gozar logo so que é meu, decime,

Por onde debo encomenzar primeiro.


-Por onde vós querás, reina e señora

-Contestou galloso

Co seu falar gracioso-,

Que é voso canto aquí vos enamora,


Pero vós e mais eu antes bebamos

Nesta copa dpurada

Polos mals que nos deixan e deixamos,

I os bés que nos sorrín dende a alborada

Dunha mañán de abril nunca acabada.


-¡Pois bebamos!, ¡bebamos!

-Repetín eu, trubada e non de viño,

Sin que a sinal da cruz antes fixese

Pra que ben me emprestase o que bebese...

I hastra ó líquido fresco e cristaíño

Os dous nos abaixamos

E ambas bocas mollamos...


Nunca me olvidarei daquel momento

De inmensa dicha e de infernal tormento,

Pois de dentro da copa

Saíndo de repente

Unha e outra cabeza de sarpente

Contra min se volveno desatadas,

E todas xuntamente

A un tempo asubiaron,

E nas entrañas mesmas

O aguillón pezoñoso me encrabaron.


Caín, caín ferida

E casi que sin vida,

E inda enriba de min, feras volveno

Co seu mortal  veneno

Unha i outra sarpente maldecida.


Cal brétema espallada

Polo Sur, na encanada

Disapareceu o lindo cabaleiro,

I espesa nube de trebóns preñada,

Partindo da sombrisa Compostela,

Que no confín lexano se trasvía

Cal se trasbé na tarde morimunda

A raia sin fulgor da noite fría,

Veu contrubar a miña mente inxela.


I alí enriba da lousa

En onde á mañecida o corvo pousa,

Atopeime de pronto sin ventura,

Das miñas dóces ilusións despida,

Soia e probe, cal n'outra criatura,

Envenenada, trsite e malferida.


E non sei que voz ronca marmuraba

Co vento que soaba:

&quot;Coma ti, mal tesouro,

Que aquí deixou o mouro

E que a cubiza alaba,

Son os encantos todos terreales:

A tan grandes pracers, tan grandes males&quot;.</text>
      <sha1>dmh1lwxpv5nu7rqnchzo0xqc3phmdwv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>N'o ceo, azul crarísimo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5138</id>
    <revision>
      <id>17968</id>
      <parentid>17826</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T18:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="633" sha1="ejrrkrh6lqpufzwvn9najjbqglu47ty" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1880 
}}


[[Ficheiro:Follas novas 1880 Rosalía Castro de Murguía.pdf|miniatura|300px|page=86|]]


&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


{{Espazos|15}}* * *


{{Espazos|3}}N'o ceo, azul crarísimo;
N'o chan, verdor intenso;
N'o fondo d'a alma miña,
Todo sombriso e negro.
{{Espazos|3}}¡Qu'alegre romaría!
¡Qué risas e contentos!...
Y os meus ollos en tanto
De bágoas están cheos.
{{Espazos|3}}Cubertos de verdura,
Brilan os campos frescos,
Mentres qu'a fél amarga
Rebosa n'o meu peito


&amp;nbsp;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Category:¡Do íntimo!]]</text>
      <sha1>ejrrkrh6lqpufzwvn9najjbqglu47ty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ti onte mañan eu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5139</id>
    <revision>
      <id>19005</id>
      <parentid>19004</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T04:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>1997kB</username>
        <id>2005</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/Dumbmoron2018|Dumbmoron2018]] ([[User talk:Dumbmoron2018|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:HombreDHojalata|HombreDHojalata]]</comment>
      <origin>17976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="682" sha1="a72ma65kj4xsyqf0lns826i1zaow1ss" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

&lt;poem&gt;
    Caín tan baixo, tan baixo,
Que a luz onda min non vai;
Perdín de vista as estrelas
E vivo na escuridá.

    Mais, agarda...!O que te riches
Insensibre ó meu afán!
Inda estou vivo..., inda podo
Subir para me vingar.

    Tirá pedras o caído,
Tiraille anque sea un cento;
Tirá... que cando caiades,
Hanvos de face-lo mesmo.


    Deixa que nes copa en donde bebes
     As dozuras da vida
Unha gota de fel, unha tan soio,
O meu dorido corazón esprima.
Como abranda a delor as pedras frías,
     Anque abrandarr non poida
Almas de ferro e peitos homicidas.
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>a72ma65kj4xsyqf0lns826i1zaow1ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vivir para ver</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5140</id>
    <revision>
      <id>20849</id>
      <parentid>17831</parentid>
      <timestamp>2021-06-23T21:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="ec07xs2fyfglb8f4lqgjl26j7dsuiq2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

Marcháchete un día

Ti, aquel que eu quería;

Fuxiste da terra

Que tanta alegría

I encantos encerra.

Dixeches: - &quot;María,

Máis dóce que as meles,

Máis linda que as frores,

Paloma sin feles,

Non chores, non chores,

Que ausencia envivece,

Non mata, n'esquece

Os dóces amores

Que a dicha axuntou.

¡Eu voume...!, mais se ora

Delor nos ofrece

Fertuna treidora,

Xamás te olvidara

Quen tanto te adora

Quen tanto te amara.

¡Adiós miña vida!

No peito escondida

Te levo, antre tanto

Non torno a te ver,

¡Ti espera!, pois xuro 

Por Dios sacrosanto,

Que si non morrer,

Aquí hei de volver&quot;.

Morrer, non morreche...,

I anque eu esperara...,

¡Que ben que compriche,

Palabra que diche,

Amor que tiveche!

Que os anos pasaron,

As froresmucharon,

Os negros cabelos

En brancos tornaron;

E nunca máis, nunca,

¡Poder dun querer!,

Quixeches volver...

&quot;''Vivir para ver''&quot;.

[[Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]]</text>
      <sha1>ec07xs2fyfglb8f4lqgjl26j7dsuiq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¿Que lle digo?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5141</id>
    <revision>
      <id>20846</id>
      <parentid>20844</parentid>
      <timestamp>2021-06-23T21:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1793" sha1="bhw6tjw09tp3tmqvihyhyklshxp98zd" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[V. As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

-Eu volvo para a terra;

á túa muller Antona, ¿qué lle digo?

-Pois pra non meter guerra,

porque non veña a petar conmigo,

olvidarás que foches meu testigo.

O demáis...; boi á liberdade adoito...

Xa sabe o refrán, meu compañeiro:

a libertá primeiro,

e mellor que alá broa é aquí bizcoito.

-Máis val aquí, coma quen di, solteiro,

que casado e con fillos

andar alá sudando aqueles millos...

¡Entendo, compañeiro!

-Que como poida se goberne Antona,

i anque dela me doio,

como de lonxe nada sei nin oio...

Quen non sabe nin ve... sempre perdona.

Cando xa vello sea,

tornaréi cos meus osos para a aldea,

que algo lle hei de levar á terra nosa;

mais mentras mozo son, non pode sere,

porque si é por mullere,

si é que Antona está alá, teño aquí a Rosa.

-Ésa che é a nai do año,

bon Antón do Riaño,

pero en verdad che digo

que as mulleres son todas o enemigo,

e xa que esto así o sea,

antre a nosa i a allea

máis ou menos graciosa,

pois..., muller por muller, val máis a nosa.

-A nosa é a que nos quer e nós queremos,

que si falta o cariño,

coidando que unha pomba tes no niño,

unha cóbrega tes, filla dos demos.

-Á cóbrega a cabeza se lle esmaga,

e coa súa vida paga.

Mais de Antona a paciencia

¿con qué lle paga, dime, a túa concencia?

¿Qué cura do seu dor a fonda llaga?

-Déixate de concencias e delores,

que non teñen lugare

tratando de mulleres e de amores.

Que ela vexa, se quer, de se curare;

e cóntalle que cando eu o tivere,

xa lle daréi con qué se precurare.

I agora, ¡adiós, hastra que Dios quixere!

[[Categoría:As viudas d'os vivos e as viudas d'os mortos]]</text>
      <sha1>bhw6tjw09tp3tmqvihyhyklshxp98zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bós amores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5142</id>
    <revision>
      <id>17977</id>
      <parentid>17836</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T18:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="g75hmhliww3a170eu4a84fvn2pe5tdy" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


Cal olido de rosas que sai de antre o ramaxen

nunha mañán de maio, hai amores soaves

que n'inda vir se sinte, nin se ve cando entraren

pola mimosa porta que o corazón lles abre

de seu, cal se abre no agosto

a frol ó orballo da tarde.

E sin romor nin queixa, nin choros, nin cantares,

brandos así e saudosos, cal alentar dos ánxeles,

en nós encarnan puros, corren coa nosa sangre

i os ermos reverdecen do esprito onde moraren.

Busca estes amores..., búscaos,

si tes que chos poida dare;

que éstes son sóio os que duran

nesta vida de pasaxen.</text>
      <sha1>g75hmhliww3a170eu4a84fvn2pe5tdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Duki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5143</id>
    <revision>
      <id>17842</id>
      <parentid>17841</parentid>
      <timestamp>2018-06-20T18:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Budiño21</username>
        <id>2442</id>
      </contributor>
      <comment>O contido da páxina foi substituído por &quot;Mauro Ezequiel Lombardo coñecido como Duki é un artista e ex freestyler que naceu en Paternal (Arxentina) no ano 1996. Duki comezou a interesarse no...&quot;</comment>
      <origin>17842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="940" sha1="00xbxwar9ia96qzskl7mdrgytcxyp4m" xml:space="preserve">Mauro Ezequiel Lombardo coñecido como Duki é un artista e ex freestyler que naceu en Paternal (Arxentina) no ano 1996. Duki comezou a interesarse no hip hop con tan só 7 anos, o tras coñecer as batallas de rap cando veu unha batalla entre Skone e Arkano comezou a improvisar e participar en batallas. En 2013 comezou a aparecer en eventos como El campito free e máis tarde no Quinto Escalón, unha competencia no parque Rivadabia en Arxentina que se fillo moi famosa en 2016. Tras competir en varios eventos e gañar un Quinto Escalón decidiu abandoar as batallas e iniciarse na música co estilo do trap. O seu primeiro tema sacouno en 2016 e titulouse No vendo trap e foi a que o levou a fama conseguindo dous millóns de reproduccións que no seu momento que supuxo un recórd no xénero deste país. Entre 2016 e 2018 sacou numerosos temas como Hello Cotto, Rockstar e She don´t give a fo que chegaron a millóns de reproducións</text>
      <sha1>00xbxwar9ia96qzskl7mdrgytcxyp4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cada noite eu chorando pensaba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5144</id>
    <revision>
      <id>17975</id>
      <parentid>17838</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T18:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="653" sha1="m0hqoca3hq9mrjm5ejcpyodl6cex2k9" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}

Cada noite eu chorando pensaba:

Que esta noite tan grande non fora, Que durase... e durase... antre tanto

Que a noite das penas

Me envolve loitosa.


Mais a luz insolente do día, 

Constante e traidora,

Cada amanecida

Penetraba radiante de groria

Hasta o leito donde eu me tendera

Coas miñas congoxas.


Desde entonces busquei as tiniebras

Mais negras e fondas,

E busqueinas en vano, que sempre

Tras da noite topaba ca aurora...

So en mi mesma buscando no oscuro

I entrando na sombra

Vin a noite que nunca se acaba

Na miña alma soia.</text>
      <sha1>m0hqoca3hq9mrjm5ejcpyodl6cex2k9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Soya!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5145</id>
    <revision>
      <id>17983</id>
      <parentid>17840</parentid>
      <timestamp>2018-08-12T19:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="473" sha1="n7vz366tpm7t4htg73ym3tl7b8pznk5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[II. ¡Do íntimo!]] ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|data= 
}}


&lt;poem&gt;
Eran craro los-dias
Risoña-l'as mañâns,
Y era a tristeza sua
Negra com'a orfandá.
Iñase a amañecida
Tornaba c'o a serán...
Mais que fora ou viñera
Ninguen ll'o iña á esculcar.
Tomou un dia leve
Camiño d'o areal...
Como naide a esperaba,
Ela non tornou mais.
O cabo d'os tres dias
Botouna fora o mar,
Y ali ond'o corvo pousa,
Soya enterrad'está.
&lt;/poem&gt;</text>
      <sha1>n7vz366tpm7t4htg73ym3tl7b8pznk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fundación Penzol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5146</id>
    <revision>
      <id>17847</id>
      <parentid>17845</parentid>
      <timestamp>2018-06-26T11:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Documentos legais galegos]]; engado a [[Categoría:Diario Oficial de Galicia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>17847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8654" sha1="kj8jt1w4xgouiges51uf5m2fzf3epi0" xml:space="preserve">{{Prose}}
DOG Núm. 60 Luns, 26 de marzo de 2001 Páx. 3.773 

III. OUTRAS DISPOSICIÓNS

CONSELLERÍA DE CULTURA, COMUNICACIÓN SOCIAL E TURISMO

:ORDE do 6 de marzo de 2001 pola que se declara de interese galego a Fundación Penzol e se ordena a súa inscrición no Rexistro de Fundacións de Interese Galego.


Visto o expediente de recoñecemento de interese galego e inscrición no Rexistro de Fundacións de Interese Galego da Fundación Penzol, con domicilio en Vigo. 


Supostos de feito: 

Primeiro.-A fundación foi constituída en escritura pública outorgada en Vigo, o día 7 de abril de 1963, ante o notario do Ilustre Colexio da Coruña, Alberto Casal Rivas, co número mil dezaoito do seu protocolo, por Fermín Fernández-Penzol Labandera; e recoñécese, clasifícase e inscríbese como por Orde do 4 de marzo de 1982 do Ministerio de Cultura. 


Segundo.-O 30 de xuño de 1988 solicitouse por parte de Blanca Jiménez Alonso a transferencia da Fundación Penzol do Ministerio de Cultura á Xunta de Galicia para a súa inscrición no Rexistro de Fundacións de Interese Galego. Con data 11 de outubro de 1988 transfírese á Xunta de Galicia a documentación da Fundación Penzol e con data 26 de xuño de 1998 o padroado aproba a adaptación dos seus estatutos á Lei 7/1983, do 22 xuño, de réxime das fundacións de interese galego, modificada pola Lei 11/1991, do 8 de novembro, e ó Decreto 248/1992, do 18 de xuño, polo que se aproba o Regulamento de organización e funcionamento do protectorado das fundacións de interese galego; dito acordo elevouse a escritura pública outorgada o día 31 de decembro de 1998 ante o notario José Antonio Rodríguez González. 


Terceiro.-Segundo consta no artigo seis dos estatutos, a fundación ten por obxecto e fin fundacional: «O sostemento da biblioteca formada por libros, revistas e papeis de tódalas clases referentes a Galicia, que o fundador coleccionou guiado polo amor á súa terra, e tamén polos fondos doados ou adquiridos con posterioridade co desexo de que estes fondos poidan servir de axuda coa maior eficacia a cantos queiran consagrarse ó estudio e investigación da historia e dos problemas da realidade cultural e social galega». 


Cuarto.-Na escritura pública pola que se constitúe a fundación constan, entre outros, os seguintes puntos: acreditación da personalidade dos fundadores, dotación inicial da fundación, estatutos nos que consta a denominación da fundación como Fundación Penzol, capacidade xurídica, composición do órgano de goberno, réxime de adopción de acordos, domicilio e obxecto. 


O padroado da fundación está composto polas seguintes persoas: 

- Presidenta: Mª Blanca Jiménez Alonso. 

- Vicepresidente: Alfonso Zulueta de Haz. 

- Vocais: Francisco Fernández del Riego, Xaime Isla Couto, Domingo García Sabell, Xerardo Fernández Albor, Agustín Sixto Seco, Carlos Casares Mouriño, Olga Gallego Mouriño, Mª Xosé Rodríguez Galdo, Xulián Parga Rodríguez e Xulio Souto Bo. 


- Secretario: Antón Vidal Andión. 

Quinto.-En cumprimento do establecido no artigo 32.3º a) do Regulamento de organización e funcionamento do protectorado das fundacións de interese galego, con data do 9 de febreiro de 2001, a Asesoría Xurídica delegada da Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo emite informe favorable sobre a legalidade da declaración de interese galego da Fundación Penzol. 


Fundamentos de dereito: 

Primeiro.-O artigo 34 da Constitución española recoñece o dereito de fundación para fins de interese xeral de acordo coa lei, e o artigo 27.26º do Estatuto de autonomía para Galicia outórgalle competencia exclusiva sobre o réxime de fundacións de interese galego. 


Segundo.-Conforme o artigo 32.3º a) do Regulamento de organización e funcionamento do protectorado das fundacións de interese galego, así como os artigos 1 e 4 do Decreto 8/1998, do 8 de xaneiro, polo que se desenvolve a estructura orgánica da Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo, é competencia desta consellería a declaración de interese galego e inscrición no Rexistro de Fundacións de Interese Galego da Fundación Penzol, dado o seu obxecto, coincidente coas competencias desenvolvidas pola Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo, asumindo as funcións que canto a protectorado lle corresponden á Xunta de Galicia. 


Terceiro.-Ó abeiro do disposto no artigo 7.5º da Lei 7/1983, do 22 de xuño, á realización da finalidade fundacional débense destinar, cando menos, o oitenta por cento das rendas que obteña a fundación e dos outros ingresos que non formen parte da dotación dela. 


Cuarto.-A Lei 11/1991, do 8 de novembro, dá nova redacción ó artigo 21.2º da Lei 7/1983, do 22 de xuño, establecendo a obriga de, por unha parte, formular e presenta-lo orzamento de ingresos e gastos ó protectorado con anterioridade ó inicio do exercicio económico e, por outra, efectuar un inventario-balance, pechado na data de finalización do exercicio, unha memoria das actividades realizadas ó longo do ano e da xestión económica do seu patrimonio, así como a liquidación do orzamento de ingresos e gastos do ano anterior, que deberán presentarse 


ó protectorado no prazo de seis meses desde a data de peche do exercicio. 

Este conxunto de obrigas débense entender asumidas pola fundación, aínda que non se recollan expresamente nos seus estatutos. 


Quinto.-Á vista do exposto pódense entender substancialmente cumpridos os requisitos legais e regulamentarios para a declaración de interese galego e a súa inscrición no Rexistro de Fundacións da Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo segundo se desprende dos artigos 5, 6, 7, 8, 11.1º e 18 da Lei 7/1983, do 22 de xuño, en relación cos artigos 2, 3, 4, 5 e 33 do Decreto 248/1992, do 18 de xuño. 


Vistas as seguintes normas xurídicas: Constitución española; Estatuto de autonomía para Galicia; Lei 1/1983, do 22 de febreiro, reguladora da Xunta e do seu presidente, modificada pola Lei 11/1988, do 20 de outubro; Lei 30/1994, do 24 de novembro, de fundacións e incentivos fiscais á participación privada en actividades de interese xeral; Lei 7/1983, do 22 de xuño, de réxime das fundacións de interese galego, modificada por Lei 11/1991, do 8 de novembro; Decreto 248/1992, do 18 de xuño, polo que se aproba o Regulamento de organización e funcionamento do protectorado das fundacións de interese galego; Decreto 8/1998, do 8 de xaneiro, polo que se desenvolve a estructura orgánica da Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo; Lei 30/1992, do 26 de novembro, de réxime xurídico das administracións públicas e do procedemento administrativo común, modificada por Lei 4/1999, do 13 de xaneiro; e demais normativa de pertinente e xeral aplicación. 


DISPOÑO: 

Primeiro.- Recoñecer e declarar de interese galego a Fundación Penzol. 

Segundo.-Ordena-la súa inscrición no Rexistro de Fundacións de Interese Galego da Consellería de Cultura, Comunicación Social e Turismo. 

Terceiro.-Aproba-los seus estatutos e a composición do seu órgano de goberno. 

Cuarto.-A dita fundación queda sometida ó disposto na normativa de xeral aplicación, en especial á obriga de dar publicidade suficiente ás súas actividades e á ausencia de ánimo de lucro na prestación dos seus servicios, quedando obrigada a render contas anualmente ó protectorado e a xustificar, a través dunha memoria anual, o cumprimento das cargas fundacionais, así como a presenta-lo proxecto de orzamento antes do último mes do exercicio económico anterior a aquel para o que se formula, debendo solicita-las preceptivas autorizacións do protectorado cando sexan necesarias. 


Contra esta orde, que pon fin á vía administrativa, poderá interpoñerse potestativamente recurso de reposición ante este mesmo órgano, no prazo dun mes contado desde o día seguinte ó da súa publicación, ou recurso contencioso-administrativo ante o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, no prazo de dous meses contados desde o día seguinte ó da publicación. Non se poderá interpoñer recurso contencioso-administrativo ata que sexa resolto expresamente ou se producise a desestimación presunta do recurso de reposición. 

A presente orde entrará en vigor ó día seguinte da súa publicación no Diario Oficial de Galicia. 


Santiago de Compostela, 6 de marzo de 2001. 

Jesús Pérez Varela 

Conselleiro de Cultura, Comunicación Social e Turismo
&lt;/div&gt;
{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:2001]]</text>
      <sha1>kj8jt1w4xgouiges51uf5m2fzf3epi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Diario Oficial de Galicia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5147</id>
    <revision>
      <id>17850</id>
      <parentid>17846</parentid>
      <timestamp>2018-06-26T17:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="qfibn000h50ffwt1d0mk89db8fq9k1x" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
[[Categoría:Documentos legais galegos]]</text>
      <sha1>qfibn000h50ffwt1d0mk89db8fq9k1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Galicitas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5148</id>
    <revision>
      <id>17894</id>
      <parentid>17893</parentid>
      <timestamp>2018-07-18T09:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 25 revisións desde [[:w:Modelo:Galicitas]]</comment>
      <origin>17894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245" sha1="19anin1of4pkaq95j4wmet6a7wo2xcg" xml:space="preserve">{{Irmáns
|proxecto=Wikiquote
|texto=A [[q:Portada|Galicitas]] posúe citas sobre:
|ligazón=[[q:{{{1|{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{Título sen retrouso}}}}}]]
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}
[[Categoría:Marcadores de proxectos irmáns]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>19anin1of4pkaq95j4wmet6a7wo2xcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Caixa lateral</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5149</id>
    <revision>
      <id>17903</id>
      <parentid>17896</parentid>
      <timestamp>2018-07-18T09:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Caixa_lateral]]</comment>
      <origin>17903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="gnr80qhfmbwxn2idb4063us9pqy8ve1" xml:space="preserve">{{#invoke:Caixa lateral|main}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gnr80qhfmbwxn2idb4063us9pqy8ve1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Caixa lateral</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5150</id>
    <revision>
      <id>17933</id>
      <parentid>17897</parentid>
      <timestamp>2018-07-18T09:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Caixa_lateral]]</comment>
      <origin>17933</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="2692" sha1="jfmbvohofft3khrv2rsbyzmhn8vt45d" xml:space="preserve">-- This module implements {{side box}}.

local yesno = require('Module:Yesno')

local p = {}

function p.main(frame)
	local origArgs = frame:getParent().args
	local args = {}
	for k, v in pairs(origArgs) do
		v = v:match('%s*(.-)%s*$')
		if v ~= '' then
			args[k] = v
		end
	end
	return p._main(args)
end

function p._main(args)
	local data = p.makeData(args)
	return p.renderSidebox(data)
end

function p.makeData(args)
	local data = {}

	-- Main table classes
	data.classes = {}
	if yesno(args.metadata) ~= false then
		table.insert(data.classes, 'metadata')
	end
	if args.position and args.position:lower() == 'left' then
		table.insert(data.classes, 'mbox-small-left')
	else
		table.insert(data.classes, 'mbox-small')
	end
	table.insert(data.classes, args.class)
	
	-- Image
	if args.image and args.image ~= 'none' then
		data.image = args.image
	end

	-- Copy over data that doesn't need adjusting
	local argsToCopy = {
		-- Styles
		'style',
		'textstyle',

		-- Above row
		'above',
		'abovestyle',

		-- Body row
		'text',
		'imageright',

		-- Below row
		'below',
	}
	for i, key in ipairs(argsToCopy) do
		data[key] = args[key]
	end

	return data
end

function p.renderSidebox(data)
	-- Renders the sidebox HTML.

	-- Table root
	local root = mw.html.create('table')
	for i, class in ipairs(data.classes or {}) do
		root:addClass(class)
	end
	root:css{border = '1px solid #aaa', ['background-color'] = '#f9f9f9'}
	if data.style then
		root:cssText(data.style)
	end

	-- The &quot;above&quot; row
	if data.above then
		local aboveCell = root:newline():tag('tr'):tag('td')
		aboveCell
			:attr('colspan', data.imageright and 3 or 2)
			:addClass('mbox-text')
		if data.textstyle then
			aboveCell:cssText(data.textstyle)
		end
		if data.abovestyle then
			aboveCell:cssText(data.abovestyle)
		end
		aboveCell
			:newline()
			:wikitext(data.above)
	end

	-- The body row
	local bodyRow = root:newline():tag('tr'):newline()
	if data.image then
		bodyRow:tag('td')
			:addClass('mbox-image')
			:wikitext(data.image)
	else
		bodyRow:tag('td'):css('width', '1px')
	end
	local textCell = bodyRow:newline():tag('td')
	textCell:addClass('mbox-text plainlist')
	if data.textstyle then
		textCell:cssText(data.textstyle)
	end
	textCell:wikitext(data.text)
	if data.imageright then
		bodyRow:newline():tag('td')
			:addClass('mbox-imageright')
			:wikitext(data.imageright)
	end

	-- The below row
	if data.below then
		local belowCell = root:newline():tag('tr'):tag('td')
		belowCell
			:attr('colspan', data.imageright and 3 or 2)
			:addClass('mbox-text')
		if data.textstyle then
			belowCell:cssText(data.textstyle)
		end
		belowCell:wikitext(data.below)
	end

	return tostring(root)
end

return p</text>
      <sha1>jfmbvohofft3khrv2rsbyzmhn8vt45d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Yesno</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5151</id>
    <revision>
      <id>20702</id>
      <parentid>20701</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Yesno]]</comment>
      <origin>20701</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="642" sha1="ngcg7ps65ul4p96l2p187w3wwowjgd7" xml:space="preserve">-- Función que permite tratar de forma consistente de texto wiki de tipo booleano
-- O funcionamento e semellante ao do modelo {{yesno}}.

return function (val, default)
	val = type(val) == 'string' and val:lower() or val
	if val == nil then
		return nil
	elseif val == true 
		or val == 'yes'
		or val == 'y'
		or val == 'si'
		or val == 's'
		or val == 'true'
		or val == 't'
		or val == 'on'
		or tonumber(val) == 1
	then
		return true
	elseif val == false
		or val == 'no'
		or val == 'non'
		or val == 'n'
		or val == 'false'
		or val == 'f'
		or val == 'off'
		or tonumber(val) == 0
	then
		return false
	else
		return default
	end
end</text>
      <sha1>ngcg7ps65ul4p96l2p187w3wwowjgd7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Antón Fraguas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5152</id>
    <revision>
      <id>17938</id>
      <timestamp>2018-07-18T09:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}} {{Wikipedia}} {{Galicitas}} [[Categoría:Autores-F|Fraguas]]&quot;</comment>
      <origin>17938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="8syl2qh3t5xdf252dbjq0muybfhs547" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}
{{Wikipedia}}
{{Galicitas}}
[[Categoría:Autores-F|Fraguas]]</text>
      <sha1>8syl2qh3t5xdf252dbjq0muybfhs547</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Decreto 9/1992, do 23 de xaneiro, polo que se nomea a Antonio Fraguas Fraguas cronista xeral de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5153</id>
    <revision>
      <id>17941</id>
      <parentid>17940</parentid>
      <timestamp>2018-07-19T10:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1570" sha1="54u8hc81yge6wm4lb4sm1fs7b64seb1" xml:space="preserve">


&lt;center&gt;&lt;u&gt;N.° 19, Mércores, 29 de xaneiro de 1992 {{Espazos|9}} DIARIO OFICIAL DE GALICIA &amp;nbsp; 859&lt;/u&gt;&lt;/center&gt;
[[Ficheiro:Decreto 9 1992, do 23 de xaneiro, polo que se nomea a Antonio Fraguas Fraguas cronista xeral de Galicia.jpg|300px|dereita]]
&lt;div class=prose&gt;
'''Consellería de Cultura e Xuventude'''

::''Decreto 9/1992, do 23 de xaneiro, polo que se nomea a Antonio Fraguas Fraguas cronista xeral de Galicia.''

&amp;nbsp;&amp;nbsp;O Decreto 323/1991, do 4 de outubro, establece a figura de cronista xeral de Galicia como distinción e recompensa ós méritos singulares que poidan concorrer nunha persoa física pola súa destacada actividade e servicio en beneficio dos intereses da investigación da historia de Galicia.
 
&amp;nbsp;&amp;nbsp;Na súa virtude, e por proposta do conselleiro de Cultura e Xuventude e logo de deliberación do Consello da Xunta de Galicia, na súa reunión do día vintetrés de xaneiro de mi1 novecentos noventa e dous, 


&lt;center&gt;'''DISPOÑO:'''&lt;/center&gt;

&amp;nbsp;&amp;nbsp;Artigo único.—Noméase cronista xeral de Galicia a Antonio Fraguas Fraguas.


&amp;nbsp;&amp;nbsp;DISPOSICIÓN DERRADEIRA.—O presente decreto entrará en vigor o día seguinte ó da publicación no ''Diario Oficial de Galicia''.

&amp;nbsp;&amp;nbsp;Santiago de Compostela, vintetrés de xaneiro de mil novecentos noventa e dous.

&lt;center&gt;Manuel Fraga Iribarne&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;Presidente&lt;/center&gt;


Daniel Barata Quintas

Conselleiro de Cultura e Xuventude
&lt;/div&gt;

{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:Antón Fraguas]]
[[Categoría:1992]]</text>
      <sha1>54u8hc81yge6wm4lb4sm1fs7b64seb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Fanny Garrido</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5154</id>
    <revision>
      <id>18927</id>
      <parentid>18924</parentid>
      <timestamp>2018-12-06T16:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1401" sha1="o1kxinhjedvlknripavb37r1wwh6gzp" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia    = Fanny Garrido
|Commons      = Category:Fanny Garrido
|Wikcionario  = none
|Wikilibros   = none
|Wikiquote    = none
|Wikinoticias = none
}}
'''Francisca González Garrido''', coñecida como '''Fanny Garrido''' (A Coruña 1846 - Liáns, Oleiros, 1917), foi unha escritora e tradutora galega.

== Obras ==
* ''Escaramuzas'', 1885.
* ''La madre de Paco Pardo'', 1898.
* ''Batallas'' (inédita).


[[Ficheiro:Cantares viejos y nuevos de Galicia. Melodías para canto y piano. Marcial del Adalid. 1877.pdf|miniatura|page=12|&quot;Canto do berce&quot;.]]
{{Prose}}
:&quot;Canto do berce&quot; &lt;ref&gt;&quot;Canto do berce&quot;.&lt;sup&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=NAc8OgTYlR4]&lt;/sup&gt; incluído en [http://bdh.bne.es/bnesearch/detalle/bdh0000158191 ''Cantares viejos y nuevos de Galicia''] Música: Marcial del Adalid. Letra: Fanny Garrido.&lt;/ref&gt;
&lt;poem&gt;
Miña xoya miña rula
Durme durme meu amore
Preto do seo da tua nai
Que che presta á sua calore
E non hay miña prendiña
Berce para ti mellore
Miña xoya

Durme, durme miña rosa
Griliña do noso lare
Todas as peniñas fuxen
C’o pracer de te arrolare
E por acabar tan logo
Sinto de t’adormentare
Miña xoya
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


== Notas ==
{{Listaref|01}}


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-G]]</text>
      <sha1>o1kxinhjedvlknripavb37r1wwh6gzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Conto de guerra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5155</id>
    <revision>
      <id>19972</id>
      <parentid>17956</parentid>
      <timestamp>2019-11-07T21:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4294" sha1="2ld3qv6ke07s592smwl12klx2y0gt1z" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=Conto de guerra
|autor=[[Camilo Díaz Baliño]]
|dataano=1928
}}


&lt;center&gt;C O N T O &amp;nbsp; D E &amp;nbsp; G U E R R A&lt;/center&gt;


{{prose}}
&lt;poem&gt;
     O redor da lareira do vello pazo de San Fiz i-a carón do lume, nas noites d’invernía, meu abóo Xohan Ramón contábanos contos de loitas, contos de guerras, lembranzas da francesada, que tío Lourenzo, que fora cadete dos Reales Exercitos nos seus tempos mozos, e logo mandara unha Alarma, contáralle a él, cando el era como nós, no mesmo sitio ô redor d’aquel lar que era pol-a tradizón da casa, o altar onde nos moldeaban o corazón ôs da miña caste.

     Hoxe no pazo se San Fiz xa non arde o lume na lareira nin queda d’el mais que os meus recordos. Non hai d’él pedra sobre pedra. O desleigamento dos uns e a ruindade dos outros, desfixeron o pazo e co pazo a ara.

     Un d’aqueles contos eran do tempo da francesada.

     Os exércitos ingreses retirábanse pra embarcar pol-a Cruña. Era unha retirada tráxica... de morte.

     As nosas Alarmas axudábanlles á se salvar.

     A do tío Lourenzo saíu pra protexer as derradeiras forzas onde viñan os doentes e os feridos.

     N’un istantiño, o exército gabacho chegou perto d’eles.

     Alí non quedaban xa pra loitar mais que uns cantos homes da nosa Alarma; entón, á presa, de calquer xeito rubiron ôs feridos á un castro que d’alí á pouco estaba. Entre aqueles héroes houbo un que non puido chegar. A morte tíñalle espetadas xa as suas poutas; era un alférez galés que morría de dôr e de saudade.

     O tío Lourenzo ficou â sua beira, non podía deixar esquencido a aquel home que era un irmán de loita, e de raza; que viñera axudarnos e morría por nós.

     O abóo Xohan Ramón cando nos decía que a Saudade era todo, na nosa raza, contábanos sempre este conto...

                                                                                 e decía...
     
 “Ergueme un pouco, irmán, que vexa aló o confín, deixa que vexa o mar, o mar da miña arela, ese mar desexado que está xa perto, pertiño, que bica a miña terra!”

     Iba xa erguel-o un pouquichiño para que vira o que tanto degoiraba, e outra vez a metralla nemiga bateu contra o cómaro que de trincheira nos servía. Os petoutos e a terra voltaron á nos cubrir cuasemente.

     O sangue do galés xa empapaba a sua guerreira e os dourados embremas non relocían xa. Eu vía que a vida íase d’aquel corpo; teño pra mín que solamentres a grande e forte arela da Matria lonxana sostiña o seu alentar.

     E seguía tronando a terra; os laios de delor arrodeábannos, e mais arripio facían nos meus azos, que as fungadoras balas que súpetas pasaban riba de nós.

     “Mira tí, irman, veñen xa? – Señor meu Deus, permítelles que cheguen e nos salven! Non ves meu Deus que xa non podo! Que nin fusil nin espada xa me quedan! Déixame bicar ôs meus. Unha vez soiamente! e morrerei en paz. – Mira, irmán, mira outra vez. – Pol-o teu Deus cho prego!”

     Eu xa non podía mais, no chan vía unha poza onde o meu sangue confundíase co sangue do galés. Mais non quero que o meu irmán de morte morra sen cumprir o seu desexo derradeiro, e n’un supremo esforzo conquiro erguel-o seu corpo xa cuase sin vida.

     Abríronse os seus ollos azúes, abríronse moito, parescían os ollos d’un xigante, miraba con ledicia... era xa o derradeiro ollar..., e outra bala, outra ruín e malfadada bala veu á ferir de novo o seu maltreito peito.

     “Eu morro irmán, eu morro; xa vexo lonxe, como nunca a miña terra, xa o cheiro bendito do mar non chega a min”.

     Perdín as forzas e os dous rolamos pra o fondo d’aquela corredoira. Vin morrer o galés. Ainda parez que trona nos meus ouvidos con mais forza que os cañóns do maldecido gabacho a sua maldición:

     “Malia tí, ladrón da miña vida!

     Malia tí que me fas morrer en terra allea, sin ter ô meu carón os meus filliños, a miña mulleriña, a miña Santa Vella!

     Que o Deus que ch’ampara non che dê mais ben que o mal que trai a guerra!”
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{DP-AUTOR-80}}
[[Categoría:1928]]
[[Categoría:Camilo Díaz Baliño]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Guerra]]
[[Categoría:Contos]]</text>
      <sha1>2ld3qv6ke07s592smwl12klx2y0gt1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Camilo Díaz Baliño</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5156</id>
    <revision>
      <id>17950</id>
      <parentid>17949</parentid>
      <timestamp>2018-08-06T22:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Camilo Díaz Baliño]]&quot; a &quot;[[Autor:Camilo Díaz Baliño]]&quot;</comment>
      <origin>17949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="581" sha1="1sdwd601lzmhtkd6s7qa5gf9oqxv6yz" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Camilo Díaz Baliño con Isaac Díaz Pardo en 1925.jpg
|Wikipedia=Camilo Díaz Baliño
|Commons=Category:Camilo Díaz Baliño
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}


'''Camilo Díaz Baliño''' (1889 - 1936).


== Obra ==
* ''[[Conto de guerra]]'', Nós, 1928, narrativa. Ambientado na época da invasión napoleónica.


{{DP-AUTOR-80}}

{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-D]]</text>
      <sha1>1sdwd601lzmhtkd6s7qa5gf9oqxv6yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Camilo Díaz Baliño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5157</id>
    <redirect title="Autor:Camilo Díaz Baliño" />
    <revision>
      <id>17951</id>
      <timestamp>2018-08-06T22:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Camilo Díaz Baliño]]&quot; a &quot;[[Autor:Camilo Díaz Baliño]]&quot;</comment>
      <origin>17951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="pfnyv2hyumtl1fze7pp979l62nfkui9" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Camilo Díaz Baliño]]</text>
      <sha1>pfnyv2hyumtl1fze7pp979l62nfkui9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Guerra</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5158</id>
    <revision>
      <id>17954</id>
      <timestamp>2018-08-06T22:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>17954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Camilo Díaz Baliño</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5159</id>
    <revision>
      <id>17958</id>
      <parentid>17957</parentid>
      <timestamp>2018-08-06T22:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>17958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="6hg1xw3kl96nwhgjvgay2zbvwqqc8l2" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}
[[Categoría:Autores-D]]</text>
      <sha1>6hg1xw3kl96nwhgjvgay2zbvwqqc8l2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>III. Varia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5160</id>
    <revision>
      <id>21625</id>
      <parentid>17971</parentid>
      <timestamp>2025-06-18T17:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>88.16.164.96</ip>
      </contributor>
      <comment>Corrixín o título do libro (aparecía como II. Do íntimo!)</comment>
      <origin>21625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1641" sha1="axdt7hljdwhd6lmafobn104ji943v4p" xml:space="preserve">{{Portadatexto
|nome=III. Varia ([[Follas novas]])
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|índice=&lt;br /&gt;
[[N'hay peor meiga que un-ha gran pena]]&lt;br /&gt;
[[Vamos bebendo]]&lt;br /&gt;
[[Un verdadeiro amor é grande e santo]]&lt;br /&gt;
[[Non cantes, non chores, non rias, non fales]]&lt;br /&gt;
[[¡Adiante!]]&lt;br /&gt;
[[Nin as escuras!]]&lt;br /&gt;
[[Xigantescos olmos, mirtos]]&lt;br /&gt;
[[Cada cousa n'o seu tempo]]&lt;br /&gt;
[[Cabe d'as froles a nena]]&lt;br /&gt;
[[Pelouro que roda]]&lt;br /&gt;
[[A disgracia]]&lt;br /&gt;
[[¡E ben! cando comprido]]&lt;br /&gt;
[[Sin niño]]&lt;br /&gt;
[[Eu por vos e vos por outro]]&lt;br /&gt;
[[!Valor! qu'anqu'eres como branda cera]]&lt;br /&gt;
[[Dulce sono]]&lt;br /&gt;
[[Espantada o abismo vexo]]&lt;br /&gt;
[[Para a vida, para a morte]]&lt;br /&gt;
[[N'a tomba d'o xeneral ingles Sir John Moore]]&lt;br /&gt;
[[Cal graciosa brandeas]]&lt;br /&gt;
[[Sin terra]]&lt;br /&gt;
[[Para uns negro]]&lt;br /&gt;
[[Tristes recordos]]&lt;br /&gt;
[[Meses d'o inverno frios]]&lt;br /&gt;
[[Era n'o mes de Mayo]]&lt;br /&gt;
[[¿Que ten?]]&lt;br /&gt;
[[Ti a feiticeira e branca com'as neves]]&lt;br /&gt;
[[Ruinas]]&lt;br /&gt;
[[Chirrar d'os carros d'a Ponte]]&lt;br /&gt;
[[A Bandolinata]]&lt;br /&gt;
[[Brancas virxes de cándidos rostros]]&lt;br /&gt;
[[Vanidade]]&lt;br /&gt;
[[Para á vida e para á morte]]&lt;br /&gt;
[[Apresa Alvaro d'Anido]]&lt;br /&gt;
[[Decides qu'o matrimonio]]&lt;br /&gt;
[[Agora cabelos negros]]&lt;br /&gt;
[[Premita Dios que te vexas]]&lt;br /&gt;
[[Teño un mal que non ten cura]]&lt;br /&gt;
[[Sarna con gusto non pica]]&lt;br /&gt;
[[E verdade qu'un pode]]&lt;br /&gt;
[[Fas uns versos... ¡ay que versos!]]&lt;br /&gt;
[[Tembra un neno n'húmido pórtico]]&lt;br /&gt;
&amp;nbsp;
|dataano=[[1880]]
|datames=
|datadía=
}}


{{Paxinación|II. ¡Do íntimo!|IV. D'a terra}}
[[Category:GL-D]]
[[Category:Varia| ]]</text>
      <sha1>axdt7hljdwhd6lmafobn104ji943v4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5161</id>
    <revision>
      <id>19566</id>
      <parentid>18142</parentid>
      <timestamp>2019-04-05T18:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Xosé Manuel Cabada Vázquez]]; engado a [[Categoría:Xosé Manuel Cabada]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6112" sha1="pd7jh6th22yrk1phu2da7mg7tct2dsg" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
&lt;div style=&quot;font-size: 100%; text-align:center; width:100%; font-weight: bold;  padding: 2px; background: #F1FAFF; border: 1px solid #A7D7F9; margin: auto;&quot;&gt;
&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;[[Autor:Xosé Manuel Cabada|XOSÉ M.&lt;sup&gt;L&lt;/sup&gt; CABADA VÁZQUEZ]]&lt;br /&gt;—————&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;'''{{Xxx-grande|VAGALUMES}}'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;VERSOS &amp;nbsp; GALEGOS&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;S A N T I A G O&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Imprenta, Lib. e Enc. do Seminario C. Central&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[1931|M C M X X X I]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
[[Ficheiro:Vagalumes, verso galego. Xosé Manuel Cabada Vázquez. 1931.jpg|300px|dereita]]
{| align=center
|+ &lt;big&gt;REXISTRO&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|-
|  ||colspan=2 align=right | &lt;u&gt;Páxinas&lt;/u&gt;
|-
| [[Vagalumes/Adicatoria|Adicatoria]] || . . . . . . . . . || 5
|-
| [[Vagalumes/Verbas limiares|Verbas limiares]] || . . . . . . . . . || 10
|-
| [[Vagalumes/¡Alá ván!|¡Alá ván!]] || . . . . . . . . . || 13
|-
| [[Vagalumes/Na fala meiga|Na fala meiga]] || . . . . . . . . . || 17
|-
| [[Vagalumes/Ofrenda d' amor|Ofrenda d' amor]] || . . . . . . . . . || 25
|-
| [[Vagalumes/¡Salve, irmán piñeiro!|¡Salve, irmán piñeiro!]] || . . . . . . . . . || 29
|-
| [[Vagalumes/Berros de loita|Berros de loita]] || . . . . . . . . . || 39
|-
| [[Vagalumes/A Galicia|A Galicia]] || . . . . . . . . . || 45
|-
| [[Vagalumes/Cántigas de Nadal|Cántigas de Nadal]] || . . . . . . . . . || 51
|-
| [[Vagalumes/O merlo|O merlo]] || . . . . . . . . . || 55
|-
| [[Vagalumes/A tarde vaise|A tarde vaise]] || . . . . . . . . . || 61
|-
| [[Vagalumes/Meu dor|Meu dor]] || . . . . . . . . . || 65
|-
| [[Vagalumes/Primaveira|Primaveira]] || . . . . . . . . . || 73
|-
| [[Vagalumes/Vítimas|Vítimas]] || . . . . . . . . . || 77
|-
| [[Vagalumes/Inocencia|Inocencia]] || . . . . . . . . . || 91
|-
| [[Vagalumes/Acoarela|Acoarela]] || . . . . . . . . . || 95
|-
| [[Vagalumes/O espello|O espello]] || . . . . . . . . . || 99
|-
| [[Vagalumes/Maruxa|Maruxa]] || . . . . . . . . . || 103
|-
| [[Vagalumes/Sospiros de emigrado|Sospiros de emigrado]] || . . . . . . . . . || 109
|-
| [[Vagalumes/As miñas canas|As miñas canas]] || . . . . . . . . . || 115
|-
| {{Espazos|14}} [[Vagalumes/Agoiros de morte|Agoiros de morte]]&lt;br /&gt;[[Vagalumes/Agoiros de morte|Tríptico]] : [[Vagalumes/O trebón|O trebón]]&lt;br /&gt;{{Espazos|14}} [[Vagalumes/Abrente|Abrente]] || . . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . . || 123&lt;br /&gt;125&lt;br /&gt;127
|-
| [[Vagalumes/Lírica|Lírica]] || . . . . . . . . . || 129
|-
| [[Vagalumes/Alborada|Alborada]] || . . . . . . . . . || 137
|-
| [[Vagalumes/Paisaxe do lusco e fusco|Paisaxe do lusco e fusco]] || . . . . . . . . . || 143
|-
| [[Vagalumes/Ruada|Ruada]] || . . . . . . . . . || 147
|-
| [[Vagalumes/¡Inda o diaño!|¡Inda o diaño!]] || . . . . . . . . . || 153
|-
| {{Espazos|14}} [[Vagalumes/Et Verbum caro factum est|Et Verbum caro factum est]]&lt;br /&gt;{{Espazos|14}} [[Vagalumes/¡Fai, bon Dios!|¡Fai, bon Dios!]]&lt;br /&gt;[[Vagalumes/Et Verbum caro factum est|Faíscas]] : [[Vagalumes/Non sei|Non sei]]&lt;br /&gt;{{Espazos|14}} [[Vagalumes/Lubricán|Lubricán]]&lt;br /&gt;{{Espazos|14}} [[Vagalumes/O miragro|O miragro]]&lt;br /&gt;{{Espazos|14}} [[Vagalumes/Foi un bico|Foi un bico]] || . . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . . || 161&lt;br /&gt;163&lt;br /&gt;164&lt;br /&gt;165&lt;br /&gt;166&lt;br /&gt;169
|-
| [[Vagalumes/Bágoas|Bágoas]] || . . . . . . . . . || 175
|-
| [[Vagalumes/Nadal|Nadal]] || . . . . . . . . . || 177
|-
| [[Vagalumes/Nai|Nai]] || . . . . . . . . . || 181
|-
| [[Vagalumes/¡Irmanciña!|¡Irmanciña!]] || . . . . . . . . . || 185
|-
| [[Vagalumes/Anceios|Anceios]] || . . . . . . . . . || 191
|-
| [[Vagalumes/Morriña|Morriña]] || . . . . . . . . . || 195
|-
| [[Vagalumes/Mágoas|Mágoas]] || . . . . . . . . . || 201
|-
| [[Vagalumes/¿Non te lembras?|¿Non te lembras?]] || . . . . . . . . . || 207
|-
| [[Vagalumes/Nai dolorosa|Nai dolorosa]] || . . . . . . . . . || 217
|-
| [[Vagalumes/Soños|Soños]] || . . . . . . . . . || 221
|-
| [[Vagalumes/Era unha rosa|Era unha rosa]] || . . . . . . . . . || 225
|-
| [[Vagalumes/Compostelana|Compostelana]] || . . . . . . . . . || 231
|-
| [[Vagalumes/Moxenas|Moxenas]] || . . . . . . . . . || 235
|-
| [[Vagalumes/Arela|Arela]] || . . . . . . . . . || 241
|-
| [[Vagalumes/Brétema|Brétema]] || . . . . . . . . . || 245 
|-
| [[Vagalumes/Lembranza lírica|Lembranza lírica]] || . . . . . . . . . || 251
|-
| [[Vagalumes/Miña lúa aluarada|Miña lúa aluarada]] || . . . . . . . . . || 257
|-
| {{Espazos|19}} [[Vagalumes/Rosa sin espiñas|Rosa sin espiñas]]&lt;br /&gt;[[Vagalumes/Rosa sin espiñas|Madrigales]] : [[Vagalumes/A uns ollos|A uns ollos]]&lt;br /&gt;{{Espazos|19}} [[Vagalumes/A un mal, outro pior|A un mal, outro pior]] || . . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . .&lt;br /&gt;. . . . . . . . . || 263&lt;br /&gt;265&lt;br /&gt;267
|-
| [[Vagalumes/Nosa Señora da Grela|Nosa Señora da Grela]] || . . . . . . . . . || 269
|-
| [[Vagalumes/A fonte das meigas|A fonte das meigas]] || . . . . . . . . . || 279
|-
| [[Vagalumes/Casoalidá|Casoalidá]] || . . . . . . . . . || 287
|-
| [[Vagalumes/Sobre a fenestra|Sobre a fenestra]] || . . . . . . . . . || 293
|-
| [[Vagalumes/Siluetas composteláns|Siluetas composteláns]] || . . . . . . . . . || 297
|-
| [[Vagalumes/¡Moitas gracias!|¡Moitas gracias!]] || . . . . . . . . . || 305
|-
| [[Vagalumes/Eu teño un paxariño|Eu teño un paxariño]] || . . . . . . . . . || 311
|-
| [[Vagalumes/Oxe houbo festa no Ceo|Oxe houbo festa no Ceo]] || . . . . . . . . . || 315
|-
| [[Vagalumes/¡Son o mesmo!|¡Son o mesmo!]] || . . . . . . . . . || 323
|-
| [[Vagalumes/¡Galego!|¡Galego!]] || . . . . . . . . . || 327
|-
| [[Vagalumes/N' un revoar sin fin|N' un revoar sin fin]] || . . . . . . . . . || 331
|-
| [[Vagalumes/Na gaiola do meu peito|Na gaiola do meu peito]] || . . . . . . . . . || 335
|-
| [[Vagalumes/Eu gardo|Eu gardo]] || . . . . . . . . . || 339
|-
| Rexistro || . . . . . . . . . || 343
|}


{{PD-old-80}}
[[Categoría:Xosé Manuel Cabada]]
[[Categoría:1931]]</text>
      <sha1>pd7jh6th22yrk1phu2da7mg7tct2dsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1931</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5162</id>
    <redirect title="Categoría:1931" />
    <revision>
      <id>18040</id>
      <timestamp>2018-08-23T20:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1931]]&quot;</comment>
      <origin>18040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="8phf3z3x0v1ez8qvyak5pr1wyj3kwcb" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1931]]</text>
      <sha1>8phf3z3x0v1ez8qvyak5pr1wyj3kwcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/¡Galego!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5163</id>
    <revision>
      <id>18102</id>
      <parentid>18045</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T07:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="446" sha1="8kiu3o2ksgy4r13ff20d63md164uvav" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
Máis que ás mulleres todas,
quero á nai miña;
máis que a tódalas terras,
quero a Galicia.


Máis que a tódalas patrias
á nosa patria,
máis que tódalas falas
a nosa fala.


Máis que as bandeiras todas
nosa bandeira,
máis que tódalas terras
¡a miña terra!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>8kiu3o2ksgy4r13ff20d63md164uvav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/N' un revoar sin fin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5164</id>
    <revision>
      <id>18385</id>
      <parentid>18046</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T15:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="695" sha1="0djo896lf915uz6jgqgak2rc949t2mq" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Nun revoar sin fin, da Dor as azas
rozaron o seu corpo de muller
—lanzal, esbelto e de soaves trazas—,
de primaveira un loiro amañecer.


Por sobre do seu rostro, un cor magoado,
seus ollos ¡ai! pechados e sin luz,
o seu sorrir pra sempre xa apagado,
e nas suas mans un lirio e unha cruz.


Así dormida, a ollei no cadaleito,
namentras que no fondo do meu peito
se derretía en pranto o corazón.


¿Foi soño? ¿Realidá?
Á miña beira
nun branco amañecer de primaveira
levaran a enterrar miña Ilusión.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>0djo896lf915uz6jgqgak2rc949t2mq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Na gaiola do meu peito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5165</id>
    <revision>
      <id>18384</id>
      <parentid>18047</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T15:55:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="hvpvj5ic43zblc6fxa7ebfphp46mnhw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Na gaiola do meu peito
ten seu niño un reiseñor,
que, a sofrir penas afeito,
canta as feridas da Dor.


Foi alegre en tempos idos,
mais nunca soupo cantar
hastra que os dores buídos
o chegaron a magoar.


O reiseñor é meu estro,
na cencia da Dor maestro,
que meus versos inspirou;


que a doce malenconía,
desque fuxeu a alegría,
no meu peitiño aniñou.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>hvpvj5ic43zblc6fxa7ebfphp46mnhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Eu gardo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5166</id>
    <revision>
      <id>18383</id>
      <parentid>18048</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T15:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="407" sha1="n89ts8imfdnio1i4mv9da0buq4tjam3" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Dunha huchiña de ouro
nun curruncho escuro, eu teño agachado
un rico tesouro.


Un tesouro sagro,
rosa frolecida, frol arrecendente
cal vello miragro.


¡Cal miragro santo
inédito gardo no fondo da i-alma
o meu millor canto!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>n89ts8imfdnio1i4mv9da0buq4tjam3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Oxe houbo festa no Ceo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5167</id>
    <revision>
      <id>18387</id>
      <parentid>18049</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T15:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2916" sha1="b3txqjz0e0chz7f54w1aucf2nof2cr2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


¡Carballeira do San Xusto,
carballeira derramada;
naquela carballeiriña
perdín a miña navalla!
(Canto popular)


Coa licencia desta xente:
señoritas, donas, cregos,
homes de toga, escolantes,
respetabres cabaleiros,
erguereime eu pra decirvos
que hoxe houbo festa no Ceo.
Co gallo da misa nova
deste amigo e compañeiro,
saín hoxe de Santiago
pola mañanciña, cedo,
e polo camiño viñen
maxinando todo tempo
no sagrifizo da Misa
e a dinidade do Crego,
e, deixando a fantasía
voar sin rendas nin vencellos,
non facendo uso da lóxica
dun modo xusto e concreto,
cheguei a dar coasemente,
verba máis ou verba menos,
ó que o pregador fai pouco
nos dixo de xeito esgrevio,
en períodos fermosos
e froridos se extendendo:
que hoxe é data siñalada,
que hoxe houbo festa no ceo.
¿Falar con Deus a miúdo?:
lendo o Testamento Vello,
vemos que aqueles Petrucios
coase a cotío o fixeron;
mais facer que Xesucristo
descese dos outos Ceos
sóbor das táboas do altar
pra nós como pan comelo,
eso nin siquera a Virxe
—e é sua Nai— pode facelo;
e en troques, con catro verbas
o fai calisquera crego:
decindo Hoc est corpus meum,
ás suas mans vén Deus correndo.


Polo tanto, ora decide
se n'hai no meu compañeiro
outa dinidade, que hoxe
por primeira vez fixo eso,
e por vez primeira Deus,
en frebe de amor ardendo,
nas súas mans repousou,
das especies baixo o velo.
As campaíñas da Groria
tringuelearían a un tempo,
e os coros dos Serafíns
cantarían diante o Eterno
o Sanctus, Sanctus tres veces
e o Gloria in excelsis Deo,
mentras sobre a ara erguía
a Vítima o novo crego,
e era un himno a Natureza
subindo da terra ós Ceos.
Por eso eu decirvos podo,
seguro do meu aserto:
que hoxe é data siñalada,
¡que hoxe houbo festa no Ceo!


¡Carballeira do San Xusto!,
beiras do Lérez lixeiro,
veigas, valgadas e montes,
frolecidas e encubertos
por amarelas chorimas,
unide o voso arrecendo
dos alegres paxariños
ó rechouchío algareiro,
ós armoñosos queixumes
dos fungadores piñeiros,
ás ledas notas da gaita
e ó maino zoar do vento
antre as follas dos carballos,
e dos vellos castiñeiros
antre as gallas ateigadas
de candeas e ouricelos;
ó marmullar das fontelas
e dos ríos cantareiros,
ó tanguer das campaíñas
e ós alalás dos romeiros;
ó perdín miña navalla,
que, como frecha de aceiro,
vai esvaírse lonxano
bailando nas ás do vento;
á ledicia deste día
e ó barullo e algueireo
desta festa de San Xusto,
e dos que ora eiquí, atentos,
estes versiños escoitan
cativos, pero sinceiros,
de quen chegou de Santiago
pra festexar a un xa vello
amigo nesta xornada
—día sagro, grande e ledo
prás almas cheas de fe--
e berrar coma ó comezo:
que hoxe é data siñalada,
¡que hoxe houbo festa no Ceo!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>b3txqjz0e0chz7f54w1aucf2nof2cr2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Eu teño un paxariño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5168</id>
    <revision>
      <id>18388</id>
      <parentid>18050</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T15:58:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="667" sha1="pjmmn3dppi4fcyf8x7w1mm6bujgmdea" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Nunha gaiola vella, repintada
dun color subido de amarelo,
eu teño un paxariño, que hai que velo
como desfolla cantos na alborada.


Un ledo pintasilgo miudiño
—ofrenda e don preciado dun amigo—,
que nado foi nas gallas dun caxigo,
onde seus pais fixeran brando niño.


¡Ouh meigas armonías! Dende o día
en que na casa canta, hai alegría,
esa alegría santa que namora;


e hastra se me antoxa que a dor miña
fuxeu, e no seu canto agora aniña
unha saudade vaga e benfeitora.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>pjmmn3dppi4fcyf8x7w1mm6bujgmdea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/¡Moitas gracias!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5169</id>
    <revision>
      <id>18389</id>
      <parentid>18053</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T15:58:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1821" sha1="bd04dsg175li41w7y8zo552261ld18t" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Pra responder ós vosos agasallos
eu non atopo falas,
e ándanme alá dentro da cabeza
en revolta xuntanza
ideas e conceptos, que n'acerto
a pólos por seu orde. E na i-alma
sinto tal que unha morna vaguedade,
unha dozura soave e degarada,
que o meu ser todo envolve
e o corazón sulaga
de ledicias nun mar que non ten fondo.
Pra min será esta data,
ó longo do camiño dos meus días,
como a pedra miliaria,
na que con letras de ouro
gravarei vosos nomes. E a xornada
de hoxe hei gardar no meu libro de notas
como ilustrada páxina,
como estampiña sagra de recordos,
como ardente pregaria,
que o voso agasallado
terá de erguer da Grela á Virxe amada
por vós, e polos meus, e por Galicia:
pola irmanciña santa,
que, ó frolecer cal frol, polo curisco
con bico ¡ai! de morte foi bicada;
por Doriña e sua nai; de meus avós
polas fuxidas almas;
polos vellos amigos que souperon
enxoitar algún día as miñas bágoas,
e por cantos agora aquí me escoitan
e coa súa presenza me honran e agasallan;
pola Galicia ceibe
con libertade sagra,
por tódolos valentes loitadores
que forman nestos tempos a cruzada
dos escollidos bos e xenerosos
que loitan pola Terra e pola Fala;
pola Fe que nos trouxo o Santo Apóstol
que en Santiago descansa;
polo sustento e o ben dos nosos corpos,
¡polo sustento e o ben das nosas almas!...


Polo vindeiro adiante
camiñarei decote coa lembranza
desta xornada ardendo no meu peito
con roxas labaradas.
Mais para agradecer tanto agasallo
n'atopo agora falas,
e érgome, confuso e avergonzado,
como antre xente extrana,
sin achar outra cousa que decirvos,
máis que estas dúas verbas: ¡¡Moitas gracias!!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>bd04dsg175li41w7y8zo552261ld18t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Nosa Señora da Grela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5170</id>
    <revision>
      <id>18394</id>
      <parentid>18054</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T16:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3723" sha1="0dpxm1qzyetzq0smuxjk7ciucizy3mb" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
Ergueuse o sol moi cediño
e, por ser día de festa,
destrenzou unha muiñeira
na serra de Cabanelas.


Vírono os bos mariñeiros
mailas xentes de Tras-Deza,
e puñéronse en camiño
de cara á Virxe da Grela.


Van de romaxe: e as mozas
desfollan cántigas ledas,
todas cheas de degaros
e ateigadas de ternezas.


Irtos, bariles, outivos,
fillos herdeiros dos celtas,
abrouxadores atruxos
os mozos no ar peneiran.


O gaiteiro repenica
os dedos con xentileza,
bordando armonías doces
que os pesares escorrentan.


Nas mans dunha nena en flor,
vermelliña cal cereixa,
toleirona e donairosa
rebuldea a pandereta.


Reloucando de alegría,
camiñan de cara á Grela
para cumprir santos votos
e sagras promesas feitas
á doce Nosa Señora,
de Dios Nai; á Virxe meiga,
avogada dos homildes,
aliviadora de penas,
sosego nos desacougos
dos corpos e das concencias;
dozura, nos amargores,
nas acedumes, terneza,
nas horas de dor, meiciña,
ledicia, nas de tristeza;
rosa antre espiñas nacida,
miúda e branca azucena,
casta antre tódalas virxes,
reina antre tódalas reinas,
refuxio dos pecadores,
¡hucha de gracias rechea!...


Á Santa da Grela van
para caír diante dela
de xionllos, agradecidos,
e rezarlle coas mans dreitas
á que sosegou os mares,
calmou os ventos, e á terra
guiou os barcos que a roita
na noite escura perderan,
e arredou á praia as dornas,
as probes dornas peixeiras,
trocando bágoas e choros,
mágoas, dores e tristezas
en sorrisos e alegrías,
bicos, caricias e apertas,
levando a paz e o amor
ós fogares e ás concencias...


¡Coitadiños mariñeiros!,
¡cantas dores, cantas penas,
trai sóbor deles á feixes
o mar cando se enrabecha,
e se arremoíñan os ventos
e as loucas olas se encrespan!...
Mais saben que dende a ermida
nosa Señora da Grela
seu ollar protector tende,
e olas e ventos se aquedan,
sempre que a invocan e a chaman,
sempre que acoden a Ela.
¡Por algo é porto seguro!,
¡por algo é do mar estrela!...


Nosa Virxe dos homildes,
nosa Santa mariñeira,
que, cal lumioso faro,
na túa ermida da Grela
te ergues cara ó mar de Arousa,
garimosa e satisfeita,
coa sorrisa a fror de beizos
e a miradiña serena
deses teus olliños meigos,
ollos de nai cariñenta
que nos quer e aloumiña,
que nos bica e arreconchega
escontra do morno peito,
nos arrola e adormenta...
¡Somos probes mariñeiros,
nosa Santa, nosa Reina,
que no escuro mar da vida
á deriva imos, sin velas;
azoutados polos ventos
das tentaciós que nos cercan,
polas olas enritadas,
polo mar que se enrabecha:
olas de falsas doctrinas
que de Cristo nos arredan;
mar, onde ferven as lavas
infernales da indecencia,
enritadas polas modas,
polas lascivas novelas,
polos teatros e cines
e pola prensa blasfema;
mar, onde se arremoíñan
con furias de loba fera
tódalas pasiós humanas
e as desatadas tormentas
dos infernales abismos
e das infernales sectas;
mar enlodado, onde o monstro
dos sete pecados ceiba
pesticenciales bafíos
e arrotos con que envenena
fogares, escolas, vilas,
almas, vidas e concencias!...


Doce e adourada Naiciña,
nosa Señora da Grela,
guíanos a porto salvo,
lévanos á praia, leva;
sexa teu manto real
das nosas dornas a vela,
teus ollos e teu sorrir,
faro que a roita alumea
ás probes almas que dudan
envolveitas pola néboa;
móstranos, doce refuxio,
nos teus braciños de Reina
ó fillo das tuas entranas,
ó Neno Dios; fai que vexan
seu sorriso loumiñante
nosas almas mariñeiras;
roga por nós, nosa Santa,
ora e na hora derradeira.
¡Por algo es porto seguro!,
¡por algo es do mar estrela!.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>0dpxm1qzyetzq0smuxjk7ciucizy3mb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Arela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5171</id>
    <revision>
      <id>18424</id>
      <parentid>18055</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="713" sha1="ee6kemmvhvatp2286dh98r1d6i14bml" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Nun curruncho fondo do teu peito
ter un cariño,
e no escuro mouro dos teus ollos
verme a cotío.
Nos teus ensoños
revoar ledo,
e escoitar falas aloumiñantes
deses teus beizos.


Cal niño de pombas, limpa e branca,
unha casiña
lá, na paz da aldea, onde todo
amor respira.
Nela decote
vivir contigo,
antre as caricias e os bicos mornos
dos nosos fillos.


Cos anos cangados, xunto ó lume
cos netos nenos,
recorda-los nosos tempos mozos
e días ledos.
E, cando queira
dispo-lo Dios,
o sono eterno durmir na tumba
de meus abós.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ee6kemmvhvatp2286dh98r1d6i14bml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Compostelana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5172</id>
    <revision>
      <id>19564</id>
      <parentid>18426</parentid>
      <timestamp>2019-04-05T18:23:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Santa Compaña]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="769" sha1="jrfpk1o3zizkk2xnsacixld89nlekgg" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Sobre as rúas estreitas ergue a chuvia
sua triste e monorrítmica canción;
das gárgolas as fauces se entrabriron
e o númaro das fontes abondou.


Arrentes da portada de Fonseca,
envolto no seu traxe funeral,
un villeu coase aterecido escoita
as doce no reló da Catedral.


Un lóstrego por riba da cibdade
seu retorcido lampo esparexeu,
namentras, sulagada en tebras pechas,
a vella Compostela se durmeu.


Tras da Santa Compaña, as somas sagras
de Xelmírez, Fonseca e de Raxoi,
por Lago comandadas, pasan lentas
nas tebras pervagando en procesión.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Santa Compaña]]</text>
      <sha1>jrfpk1o3zizkk2xnsacixld89nlekgg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Era unha rosa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5173</id>
    <revision>
      <id>18427</id>
      <parentid>18057</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="cycxez0bd6tovo8srva25d4hkbhrko0" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Era unha rosa que frolecera
nos días idos da miña infancia,
cuio arrecendo chega ora eiquí
e en min esperta ledas lembranzas,
que, adormecidas dentro do peito,
cal un tesouro, tiña acochadas.


Era un luceiro cal vagalume,
unha luz lene, soave e maina,
que, pouco a pouco, resprandecendo
foi con máis brilo e acesa chama
para algún día ser cal a estrela
que os meus vieiros alumeara.


Aquela rosa hoxe arrecende
de especial xeito nesta xuntanza,
e ten arumes máis escollidos
que neste ambente agora espalla.


Aquel luceiro cal vagalume
ora é facheiro de acesas chamas,
que no máis fondo do meu esprito
pon escentilos de estrela sagra.


Esa rosiña e ese luceiro
son, caro amigo, a amistá santa
que as nosas vidas xuntou embora,
ó atoparnos na nosa infancia,
e a mesma roita marcou destonces
prás nosas vidas e as nosas almas.


Esa rosiña e ese luceiro,
—esa amistade xa consagrada--
foi quen me trouxo a festexarte
co estes amigos nesta xuntanza,
por mor da túa misa primeira,
por mor da túa grande xornada;
e esa rosiña e ese luceiro,
esa amistade, é quen me manda
agora erguerme para adicarche
cativos versos, nos que se garda
toda a fondura do meu cariño,
toda a meiguice da nosa fala
—fala de amores e de agarimos,
fala de rezos e de pregarias—,
o verdor todo das nosas veigas
con o feitizo das nosas praias;
o marmurío dos nosos ríos,
das nosas fontes a doce cántiga,
a maxestade dos nosos tempros,
dos nosos pinos a queixa vaga;
o arrecendo das nosas frores,
das nais doridas tódalas bágoas;
¡toda a Galicia dos meus quereres,
todo o feitizo da terra amada,
coa i-alma toda dun vello amigo
e a noraboa desta xuntanza!...


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>cycxez0bd6tovo8srva25d4hkbhrko0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Soños</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5174</id>
    <revision>
      <id>19567</id>
      <parentid>18428</parentid>
      <timestamp>2019-04-05T18:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Santa Compaña]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="n30kkwc78y4gdm8qqlqb7047b0w4yty" xml:space="preserve">
{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Lá, nas noites caladas, cando todo é silenzo,
cando a xente da aldea dorme toda tranquía,
eu érgome a soñar, e a tola fantasía
vai forxando caprichos sobre un escuro lenzo.


Vai forxando caprichos; e as somas medoñentas
de seres ben-amados, da terra xa fuxidos,
con estreitos vencellos pra sempre a min xunguidos,
en riola de pantasmas desfilan, tardas, lentas...


Dende un piñeiro o moucho seu canto, que é lamento,
na escuridade ceiba, que vai nas ás do vento
a morrer esvaído na alonxada montaña.


Unha voz misteriosa se laia delorida,
cal do fondo da i-alma arrancada ou fuxida,
namentras pola aldea pasa a Santa Compaña.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Santa Compaña]]</text>
      <sha1>n30kkwc78y4gdm8qqlqb7047b0w4yty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Nai dolorosa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5175</id>
    <revision>
      <id>18429</id>
      <parentid>18059</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="796" sha1="mvm3y8381dvu90kqe35a86p9dnoc8tw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Tamén Nosa Señora chorou prefundas dores,
como espiñas punzantes e acedas como fel.
Tamén Ela acorou e sofreu desabores
e abriron as suas bágoas un frolido ronsel.


Almas prá Dor nacidas, pola Dor esmagadas
que arrastrades sofridas voso lento vivir,
os peíños poñede sobre as suas pisadas,
que aberto xa o vieiro vos deixou a seguir.


Agarimosa Nai, toda chea de gracia,
consolo de aflixidos, amparo na desgracia,
vos chama e vos alenta... ¡Seu exempro imitai!


Ó pé da Cruz miraia. Vendo a Xesús sen vida,
aguda e lacerante, sua dor non ten medida,
¡e esgazan sete espadas seu corazón de Nai!...


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>mvm3y8381dvu90kqe35a86p9dnoc8tw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Mágoas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5176</id>
    <revision>
      <id>18409</id>
      <parentid>18060</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1647" sha1="eqkhrm689w06126clk5f9td9aumruy2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Pra meu irmán


¡Ouh río Umia, feitizado río,
que, sempre que te eu vexo, en min espertas
meus tempos ledos e o relembro sagro
da miña edá primeira!
Non parece senón que antre os pregues
das tuas ondas, que mainas escorregan,
envolves o millor da miña vida,
días de xolda e infancia rebuldeira,
pra ilo mergullando do pasado
no escuro mar sin fondo e sin orelas.


Ouh, cantas veces, cantas, indo á escola,
xoguei c'outros rapaces nas tuas beiras
á panda, ó pimpón e outros xogos,
sin esquence-lo trompo e a estornela.
Ouh, Ponte de Abragán e corredoiras
de Fontenlo e a Devesa;
congostras e currunchos agachados
no fondo da Regueira,
¿onde van aqueles días?, ¿onde
a ledicia e o rebuldar daquela?
Fuxiron, si, pra sempre e máis non volven.
¡Canté se inda volveran!


¡Canté, se inda volveran e de novo
pra min tornara aquela edá primeira,
sin que os doores mouros
nin as congoxas feras
cravasen suas gadoupas afiadas
na esconsolada i-alma do poeta!
¡Canté, se inda volveran aqués días
e co eles outra vez tamén volvera
a ledicia da miña xente toda!
¡Canté, se as falas meigas,
as apagadas falas de Emiliña
e Dora —¡anacos meus!— ouír poidera!...
Non volven, non, que fora esto consolo
prás bágoas miñas e prás miñas penas;
arelada meiciña prá ferida
de hai tempo en min aberta,
por onde pouco a pouco se me escoa
a vida e a existencia.


¡Fuxiron, si, pra sempre e máis non volven
prá esconsolada i-alma do poeta!...


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>eqkhrm689w06126clk5f9td9aumruy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/O espello</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5177</id>
    <revision>
      <id>18129</id>
      <parentid>18061</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1037" sha1="5uwar06mjh1w3b8vqys3sa3crjntxy6" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

(Remorsos dun vello)

¡Tempos aqueles que xa fuxiron,
que xa se foron pra non volver!
Xa cantas veces ¡ai! me feriron
os resultados daquel pracer.


Agora é tarde. Vou indo vello:
éme imposibre xa atrás tornar.
Mociños novos, sonvos o espello
no que debedes ben vos mirar.


Eu fixen moitas cando era mozo,
fun, cal son moitos, un toleirón;
hoxe me pesa, pois xa conozo
os froitos deso que amargos son.


Nas loitas era sempre o primeiro;
as millors mozas tíñaas tamén;
mais, ora son xa un vellouqueiro,
ou, millor dito, ¡non son ninguén!


Praceres, gustos... ¡cantos eu quixen!
Pra este meu corpo nada faltou.
Pro, vede agora que do que fixen
os resultados pagando estou.


Gocei de mozo. Sufro de vello
os amargores daquel gozar.
Mozos de agora, ¡eis aquí o espello
pra a todas horas nel vos mirar!...
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>5uwar06mjh1w3b8vqys3sa3crjntxy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/A Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5178</id>
    <revision>
      <id>18138</id>
      <parentid>18122</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1620" sha1="eyqeftn458lng2clc51v652jleus0lo" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Tanto che quero, Galicia,
tanto cariño che teño,
que morro se é que estou lonxe
do teu colo feiticeiro.


Fóra de ti, terra amada,
vivir non pode o galego,
como non pode vivir
sin agarimos o neno.
Ti atraes ó teu regazo,
de amor e ternuras cheo,
a tódolos que mamaron
o leitiño dos teus peitos;
ós que ti acobexache
no teu colo, de pequenos,
e aqueles que acalentache
co alentiño dos teus beixos.
Por ti, de lonxanas terras,
sospiran, meu chan galego,
aqueles que te deixaron
por mor de buscar sustento;
os que en ti, cando rapaces,
a xogar adeprenderon
e viron en ti do sol
os resprandores primeiros;
os amantes dos teus campos,
de louzanía cubertos,
das outas cumes dos montes,
polas chorimas marelos;
da amenidá dos teus vales,
da maxestá dos teus tempros,
a onde as nais van por rezar
polos fillos que perderon;
do marmurar das fontelas,
do encanto dos teus regueiros,
que por montes e campías
escorregan cantareiros,
das túas fermosas praias,
nas que batisca o ouceno,
e do cantar dos teus bardos
e poetas, que os seus versos
esquirben no teu falar
tan meloso, tenro e meigo...


Galicia, nai cariñenta,
non sei que tes no teu seo,
pois é imposibre que poida
lonxe de ti o galego
vivir, sin que da saudade 18 ...,
da morriña... no seu peito
non sinta a enfermedá
que o leva á cova mesmo.


Tanto che quero, Galicia,
tanto cariño eu che teño,
que morro se é que estou lonxe
do teu colo feiticeiro.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>eyqeftn458lng2clc51v652jleus0lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Alborada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5179</id>
    <revision>
      <id>18422</id>
      <parentid>18063</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1449" sha1="gwa3t2sgd4hjx8vgmnxmuyopfgmokqf" xml:space="preserve">
{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


¡Hosanna, galegos! Cantemos sin medo,
co curazón ledo,
ó novo Moisés.
¡Hosanna! O Tirano ferido agoniza,
e a nobre Galiza
xa é libre outra ves.


Xa se ouce a campana tocar de alegría,
cal na romaría
do santo patrón;
e todos entenden que neses repiques
nos di que os caciques
o que eran non son.


O sol da Galiza máis craro xa brila,
e é porque na vila
finou o siñor;
xa en tódalas bandas se escoita a alborada
que anuncia a chegada
dun tempo millor.


Ouh bardos, poetas..., no outo do Ceo
do voso deseio
o berro se ouceu;
e Dios, atendéndoo, mandou de repente
un raio que á xente
non santa fireu.


¡Ouh celtas escravos, de vinga sedentos,
xa non máis lamentos,
xa non máis chorar;
que rotas xa tedes as fortes cadeas,
e as sagras 29 ideas
podés xa ceibar!


¡Ben lonxe! No monte, cavade un burato,
pra nel ese fato
de mortos botar.
Mais tede ben tino non quede buxeiro,
pois temo que o cheiro
nos veña apestar...


E logo, enterrados, termade que un verme
— poidera ser xerme --
non saia de alí;
e así nosos fillos, se é que isto facemos,
xa non os veremos
fuxir máis de aquí.


¡Hosanna, galegos! Cantemos sin medo,
co curazón ledo,
ó Libertador.
¡Xa en toda Galiza se escoita a alborada,
que anuncia a chegada
dun tempo millor!..


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>gwa3t2sgd4hjx8vgmnxmuyopfgmokqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Inocencia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5180</id>
    <revision>
      <id>18127</id>
      <parentid>18064</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:53:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="li93py3rv7yjl6pi2hr99es46vgi0sx" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

- Nanai Rosa, o meniño inda dorme.
- Pois, quediños; deixaio dormir.
- ¿E acochámolo por mor do frío?
- Acochádeo, e fuxide de aí.


- ¿Por que choras, nanai? ¿Que tiveche?
- ¡Vós matáste-lo neno, bribóns!
¿Non viades que así afogaba?
- Nanai Rosa, ¿e sería o Cocón?


- Rapaciño, ¿onde vai o meniño?
- Morreu onte, e no ceo xa está.
- ¡Afogástelo vós ó cochalo!
- Nós non fomos. ¡Que o diga nanai!...
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>li93py3rv7yjl6pi2hr99es46vgi0sx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/¡Inda o diaño!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5181</id>
    <revision>
      <id>18420</id>
      <parentid>18065</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1988" sha1="hragdvh5x06tvqk4921d3wxxc3sljj2" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


- ¿Conque te casas, Rosiña,
en facendo a recolleita?
- N'o nego, señá Marica;
mais, van sendo horas, afellas,
se é que non hei de quedar,
pra vestir santos, solteira.
- E logo ¿que anos tes xa?,
porque moitos n'aparentas.
- Voulle indo pra os vintecinco;
prá metá xa dos cincoenta.
- Pois n'é moito. Vintanove
tíñaos eu.
- ¿E cantos leva
vosté logo de casada?
- Bótalle a conta: setenta
fago aló para xaneiro.
- Destonces, coase corenta.
- Inda me faltan dez meses.
- Pois, n'a facía tan vella.
- Se eu me vexo do teu tempo,
destonces...¡ei recentellas!
- Noh, cando hoxe inda é así,
¡como sería daquela!...
- Neso sóbrache razón:
tiña os mozos a moreas
e en catro légoas á roda
prás mozas soio era envexa.
Vestida co meu refaixo
e a miña chaqueta negra,
co aqués adornos tan chuscos
e aquelas cintas de seda;
cos meus zoquiños ben feitos,
—todo era zocos daquela--
as miñas medias de lan,
e aquel meu pano canela...,
ó verme entrar no turreiro,
coa miña roupa das festas,
todos poñían os ollos
en min, tal se fose a reina;
e... ¡como se degaraban
os máis por facerme as beiras!...
- Tamén arranxou bo mozo,
que o señor Pedro poidera
inda hoxe, e mais é un vello,
atopar quen o quixera.
- ¡To, vaca, to!... O meu Pedro,
—pregunta quen foi na aldea--
mais... tíñache soio un defecto:
¡padecía de celeira!...
¿Quen é aquel mozo, Rosiña,
que vén, na man coa monteira?
- ¡Que vista ten! Pois aquel
élle o meu galán.
- Logo, ¡eia!,
vóucheme de aquí.
- ¿Por que?
Non se marche. Mire..., veña,
que el non lle come a ninguén.
Volva aquí.
- Non; teño présa.
Sei o que son estas citas...,
téñoche moita experencia...,
e, ademais, coma ó meu Pedro
inda lle dura a celeira...
Adiós, adiós. ¡Coidadiño!...
- ¡Inda o diaño!... ¡Quen che dera!...


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>hragdvh5x06tvqk4921d3wxxc3sljj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/¿Non te lembras?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5182</id>
    <revision>
      <id>18430</id>
      <parentid>18066</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3445" sha1="ho4tt1wophe62xaiope3w5krfwwnwel" xml:space="preserve">
{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


(Mirando ó chan nativo)


Aqués tempos xa fuxiron,
miña prenda.
Agora estes son xa outros.
¡Que distintos!
¿Non te lembras?


¿Non te lembras das parolas
que tiñamos cabo a igrexa,
mentras teus pais enganados
te coidaban coa xuvenca
no herbal de Fontefría?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras das fiadas
nas que ti éra-la reina,
e dos mozos que adoecían
por verse na túa beira?
¡Canto nós entón gozamos!...
¿Non te lembras?


¿Non te lembras da romaxe
da santa Virxe da Grela,
na que ti tódolos anos
estrenabas &quot;en oferta&quot;
un traxe e mais uns zapatos?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras do día sete
no que os santos, en ringleira,
rubían nas súas andas
a costa que á Ermida leva
só por mor de ve-la Virxe?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras cal do monte
ó outo salíalles Ela
e agardábaos cabo a Cruz
onde eles a reverencian,
por diante dela pasando?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras canto a xente
gozaba mirando as &quot;ruedas
de fuego&quot; e o &quot;monicreque&quot;
a pelexar coa &quot;culebra&quot;
hastra que os dous estoupaban?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras dos xantares
que comíanse na festa,
e dos cegos que chegaban
pidichando unha codela
ou un cachiño de zanco?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras das cantigas
—coplas feitas alí a présa--
que, empezadas polo cego,
rematábaas a parenta,
chiscando o ollo ós namorados?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras como as mozas,
de noite ó baixar da festa,
cantabades o alaláa,
poñendo unha man na orella
e deténdovos ós poucos?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras que túa avoa
me alcumaba &quot;boa peza&quot;,
e que, ó chegar polas noites
onda ti, trataba ela
de rezar sempre o rosario?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras do domingo
en que o abade leu na igrexa
as nosas monestacións?
¡Se me acordo! Ti daquela
tan vermella te viraches...
¿Non te lembras?


¿Non te lembras daquel bico
que me deche, ás furtadelas,
brincando un día contigo,
e tamén dos que che eu dera
aquela noite onda a porta?...
¿Non te lembras? 49


¿Non te lembras que ó casarnos
fomos xa dendes da igrexa
&quot;de ganchete&quot; para a casa,
e a xente detrás de leria?
¡Canta vergonza pasamos!
¿Non te lembras?


.............................
.............................


¿Non te lembras daquel día
triste e negro como as tebras,
en que a notiza me deron
de ter que marcharme á guerra?
¡Cantos choros houbo estonces!...
¿Non te lembras?


¿Non te lembras daquel martes
en que eu díxenche: ña prenda,
preciso é que canto antes
nos embarquemos pra América,
e ti enxugache unha bágoa?
¿Non te lembras?


¿Non te lembras da estampiña
da nosa Virxe da Grela
que ti trouxeche connosco
para que nos protexera,
e que conservamos inda?
¿Non te lembras?


........................
........................


¡Canta sorte aquén o mar!
¡N'hai Virxe como a da Grela!
Foi Ela quen nola dou,
Ela, namiga de guerra,
que aló, dende a súa ermida,
nos ve sempre pracenteira.


Mais ¿que fas?... ¿Que é o que miras?
- Miro aló cara á Nai Terra...
- Chégate a min; dáme un bico,
¡que hoxe n'é como daquela!...


..........................
..........................


¿Esas bágoas?
- Non son bágoas;
é o amor que se me ceiba...
- ¿Quéresme moito, vidiña?
- ¡Como estonces!...
¿Non te lembras?


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ho4tt1wophe62xaiope3w5krfwwnwel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Sospiros de emigrado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5183</id>
    <revision>
      <id>18131</id>
      <parentid>18067</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:03:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="923" sha1="ok2sx51nw77wk8nnv807j1rway550tx" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Pra Pego Castro


Galicia,
berce dos meus amores,
xardín de frores,
patrio fogar;


Nas aras
do altar do meu peito
latexa a eito
o afán de a ti voar.


Nai santa,
que no teu doce colo
me deche arrolo,
vida e calor;


Pra ti
teu fillo desta banda
hoxe che manda
santos beixos de amor.


Pra ti
cobizando sustento,
con sentimento
te abandonei;


Destonces,
magoado de morriña,
de dor, naiciña,
bagullas que chorei... 


Non vexo
aquí aquelas veigas
fertís e meigas,
que nesa hai;


Nin teño
a quen contar meus dores
e desabores,
nin consolos de nai...


Anduriña,
cando ¡ai! na primaveira
chegues voando lixeira
a aquel xardín;


Non te esquezas
de ir á miña casiña,
e á coitada naiciña
¡bicar de amor por min!..
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ok2sx51nw77wk8nnv807j1rway550tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Maruxa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5184</id>
    <revision>
      <id>18135</id>
      <parentid>18130</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1096" sha1="nv8952t2exlf2j5cnbyya2w3wfnlx0n" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Pra todas e cada unha das nenas da Estrada, coa fonda ademiración que lles ten: o autor.


Xa ti rías, - xa ti chores,
xa te poñas - a cantar;
en ti sempre - os reiseñores
tén de abondo - que envexar.


Maruxiña xentil e garbosa,
xeitosa rapaza,
ti é-lo orgullo da terriña nosa,
ti a i-alma da raza.


Dos teus beizos vermellos e roxos
a sangue garexa;
nos teus ollos seu chan, todo antoxos,
Galicia refrexa.


De agarimos, amores, dozuras,
—doce melodía--
teu falar, que é falar de venturas,
celeste armonía.


O teu corpo cal xunco brandeas,
a gaita en tocando,
nas cibdades, nas vilas e aldeas,
todos te admirando.


De ti os mozos a treu se namoran,
¡que es moita muller!
e sorrisos 57 pra cantos te adoran
decote has de ter.


Meiga Maruxiña,
garrida rapaza,
a i-alma da raza
en ti xa encarnou.
Ti es toda morriña,
ti es toda ledicia;
ti, a mesma Galicia,
que en ti se trocou...
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>nv8952t2exlf2j5cnbyya2w3wfnlx0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Agoiros de morte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5185</id>
    <revision>
      <id>18133</id>
      <parentid>18069</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="755" sha1="e1d01qy3uiygri0npk3tk339j27qsmc" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

O moucho, que espalla no pinal veciño
berros agoirentos. Logo, un can que oubea,
cal no ar ventando farturenta prea
de carne fedenta, pra o norte o fuciño.


Un cheiro de cera por xunto ó camiño
moi forte sinteuse; e a Santa Estadea
rondou pola noite o fondo da aldea
por diante da porta da cas de Soutiño.


¡Dios a colla en gracia! ¡E tan nova inda!
De tódalas mozas ela era a máis linda.
Nin siquera unha queda do seu xeito.


¡Quen onte o dixera!... ¡Doulle de repente!...
Ouín e mirei: un fato de xente
e unha nai chorando tras un cadaleito.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>e1d01qy3uiygri0npk3tk339j27qsmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/O trebón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5186</id>
    <revision>
      <id>18134</id>
      <parentid>18070</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="723" sha1="dwk6f0w2l6jung6z1naqbb5e7ctnrq2" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Fóra o vento berrega enfurecido,
dos carballos nas ponlas ó batere,
e un raio, que ó chan baixa a morrere,
no ar describe un zigzag encendido.


Estala o trono nun ronco estampido,
e hastra a terra parece estremecere.
¡Asolaga!... Empeza o río a enchere.
Fecha a noite... No escuro oise un laído.


Pola mañán, un sol de primaveira.
A xente, sin preguiza, deixa a cama,
os estragos chorando do trebón.


Na congostra, da súa casa á beira,
panza abaixo e a cara envolta en lama,
é un cadavre o corpo do tío Antón.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>dwk6f0w2l6jung6z1naqbb5e7ctnrq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Casoalidá</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5187</id>
    <revision>
      <id>18392</id>
      <parentid>18071</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T16:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1473" sha1="81nyxyelyg9mgua9y8wlaekan2iipne" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


I


Conocémonos,
quixémonos
co ese querer de amistade
que une a dous amigos bos;
logo, o trato foi cavando
no querer profundidade
sin decatarnos nin nós.


Mutuamente
nosas coitas
nos contamos sin segredo
nin xamais unha calar;
hastra que a xente, avezada
a xuzgar decote cedo,
encomenzou a falar...


Ofendémonos
e rímonos
das lixeirezas da xente
en asuntos de tal crás.
¡Confesémolo!... Eu coido
que aquela risa inocente
foi o chispazo vorás...


¿Dimpois?...
Non nos estrevemos
inda a falar nunhas veces
xa con toda craridá;
e así foi como nacera
aquel amor que coñeces,
fillo da casoalidá...


II


No vindeiro...
nos amamos
co ese amor tan santo e puro
que endexamais vedou Dios;
logo, as promesas cavaron
decote máis fondo..., xuro
que sin decatarnos nós...


Pescudaron,
mais negamos.
¡Antre os dous soio o sagrado 63
daquel tan subido amor!...
Sin procatarse, diante eles
amor nos temos xurado,
anque baixo outro color.


¡Perseguíronnos!
¡Burlámolos!,
e nunca a verdá poideron
con certeza ben saber.
¡Alonxáronnos!... ¡Buscámonos!...;
e as distancias non valeron
pra tales lazos romper.


¿Dimpois?...
¡Xuro! Non sei como
nin cal dos dous tivo acerto
culpa da amarga verdá.
Nin ti nin eu. ¡Confesémolo!;
que aquel amor foi de certo
fillo da casoalidá...
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>81nyxyelyg9mgua9y8wlaekan2iipne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/A fonte das meigas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5188</id>
    <revision>
      <id>18393</id>
      <parentid>18072</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T16:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1590" sha1="o8drkoxhmpnntkl8lytninfajxvpygj" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

Hai unha fonte
na miña terra
que a xente chama
fonte das meigas,
e o que, con sede
chegando a ela,
das súas ágoas
beber se estreva,
disque, endiante,
dores e penas
sinte decote
soio e tristezas.


Hai unha fonte
na miña terra
que a xente chama
fonte das meigas.


Eu, que fun sempre
rebelde ás crenzas
que ten o pobo
tocante a meigas,
trasgos e bruxas
e cousas desas;
moi arrufado,
con moita aquela,
sin facer creto
de tal creenza,
alá me fun
—¡ben se me lembra!--
de cara á fonte,
que din das meigas.


Do mes de maio
unha tarde era.


Ó ver suas ágoas,
craras e frescas
agurgullando
por antre as penas,
sentín degaros
e sede delas 65.


Axoenlleime
sóbor das herbas,
e, abaixándome
encol da presa,
bebín..., bebín...
e sentín pena
non ter máis sede,
porque de tela
bebendo un ano
seica estivera.


Tal de sabrosas
e frescas eran
da fonte as ágoas
que din das meigas.


¡Nunca alí fora!
¡Nunca eu bebera!


Dende aquel día,
decote penas
sinto e pesares,
dores, tristezas;
vexo visións,
soño quimeiras
e ando sempre
pensa que pensa
e cavilando
cousas segredas,
que nunca logro
realidá velas.


¡Ai! Dende estonces,
¿quen o dixera?,
creo na fonte
que din das meigas.


Hai unha fonte
na miña terra,
que a xente chama
fonte das meigas,
e o que con sede
chegando a ela,
das súas ágoas
beber se estreva,
terá a cotío
moi fondas penas,
que eu ¡ai! bebinas,
e agora... ¡téñoas!...
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>o8drkoxhmpnntkl8lytninfajxvpygj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Ofrenda d' amor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5189</id>
    <revision>
      <id>18119</id>
      <parentid>18103</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="aacj9nv5aqb8zxoiy7ye8tdqmugl3ux" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

A Doriña, nun ramiño de froles
ateigadas de arume e de cariño.


Quixera que estas froles sinxelas e arumantes,
que hoxe ofrendarche veño,
o engado non trubaran do sono en que repousas
ó run-run doce e quedo
destes outos ciprestes, ¡ermidáns esvaídos
en mistereoso rezo!


Son tal unha ourazón roubada á Natureza
nun instante supremo,
en que o Ceo e a Terra nun éxtasis xuntaban,
con santo abraiamento
seus beizos... Son ¡ai! froito dun amor, dun cariño
que alenta no meu peito.


Con elas unha espiña che ofrendo que arrinquei
daquel xardín que eu quero...
¡Beizón cubra estas froles! Beizón tamén a espiña
que aló no máis adentro
deixoume dun cariño, dun fraternal amore...
moi fonda unha ferida, que aberta sempre ¡ai! teño.


No cimiterio de Pontevedra, namentras esmorece a tarde e, cabo a unha cruz de pau, encravada na removida terra, unha nai enloitada reza unha ourazón de bágoas, que ó caír no chan trócanse en pétalos de rosas...


1925
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>aacj9nv5aqb8zxoiy7ye8tdqmugl3ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/¡Salve, irmán piñeiro!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5190</id>
    <revision>
      <id>19864</id>
      <parentid>18120</parentid>
      <timestamp>2019-10-02T21:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3719" sha1="bbr1d4kinwmhmt00ynfca6l81bcvi1i" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

¡Ouh vello piñeiro, lanzal e barudo,
que te ergues altivo cabo a miña eira!
Noutro millor sitio pórte Dios non pudo,
porque dende aí ti atendes, mudo,
ó que pasa ó lonxe e ó que pasa á beira.


Nesta noite calma, de craro luar,
mentres dorme a xente cansa do trafego,
soio e de fuxida, que non de vagar,
somentes co gallo de te visitar
e escoitarte un pouco, tamén canso, chego.


¿Non me reconoces? Son o que ó teu lado
pillar grilos príncepes noutro tempo viña.
¡Ti tan vello e forte! Eu xa tan trocado,
pois, anque son mozo, verasme virado,
do fado coa venia, nun velliño axiña.


Veño a que me contes, ouh meu vello amigo,
das moitas que sabes, unha historia ou lenda.
Chego de fuxida. Terasme contigo,
entrambos soliños, sin ningún testigo,
deica a noite fuxa, deica o día acenda.


De hai tempo que arelo chegue a hora ista,
mais sempre un mal fado íñame alonxando.
Díganme que é soño de tolo, utopista,
aqués que non saben de soños de artista,
e os que soio buscan o metal nefando.


¿Cantos anos tes? Cóntame. Encomeza.
¿Quen te puxo aí? Dime. ¿Onde naciche?
¿Descendes quizaves dalgunha realeza?
Baixo a soma augusta da túa redondeza,
¿cantas cativeces —di— facer non viche?


¡Canto n'adoeceches ó ver certos feitos!...
Poida que pensases con carraxe e frebe,
polo chan as leises, polo chan os dreitos
vendo, e á costa duns os outros ergueitos:
se che isto é xusticia, que xuncras me leve.


¿Cavilas? ¿Seica isto faiche entristecere
inda hoxe? Ben; pois disto non falar.
Xa que os dous estamos algo de lecere,
refíreme cousas que arelo sabere,
que a ningúen, che xuro, heinas de contar.


¿Por que o vento, ás veces, maino e modosiño,
quéixase, e outras freme antre a túa faísca?
¿Por que en ti a bubela e a pega fan niño,
e en ti pousa o moucho, fatal adeviño,
cando a vella Atropos non moi lonxe ulisca?


Cóntame ti a historia daqués dous galáns,
que, nas noites brancas, craras de luar,
baixo a tua redouza, sin tencións malsáns,
os beizos xuntiños, collidas as mans,
iñan a cotío amor se xurar.


Relátame a lenda do que de pequeno
subeu á tua copa roubar unha estrela,
e como unha fada, con un soio aceno,
fixo con que a estrela baixase hastra o neno,
quen destonces foise a xogar con ela.


E o miragro santo do pecoreiriño,
que veu tiritando por louza hastra ti;
cóntame, si, cóntame, meu vello amiguiño,
que a lúa xa vaise, vaise de enxordiño,
e cantan os galos pra me eu ir de aquí.


Vaise a lúa meiga, vaise a santa lúa;
vaise e xa se esconde detrás dos penedos.
Vaise a lúa santa, compañeira túa
lá nas feras noites en que o vento brúa,
nas noites tranquías, nas noites dos medos.


¡Ouh lúa, luíña, detén tua carreira,
fainos carantoñas, un ollo nos chisca!
Noiva do poeta, linda compañeira,
¿móstraste anoxada? ¿Seica tes celeira?
Vaite de enxordiño. Isca, estonces, isca.


Vai das estreliñas o brilo amainando;
xa o día está preto, meu lanzal piñeiro,
quédaste soíño, soio, contemprando
como o tempo fuxe, como vai chegando
o día tamén pra min derradeiro.


Os galos xa cantan e o día reloce;
teño de deixarte ¡con canta tristeza!
¡Ouh, que pracer puro, que devino goce
síntese, escoitando ise falar doce,
no que á i-alma fala toda a Natureza!


¡Salve, irmán piñeiro, outo pino forte!
Gardo teu recordo na hucha do peito.
Soio che hoxe prego que, ó collerme a morte,
—¡Salve, irmán piñeiro! ¡Salve, pino forte!--
¡unha ponla dones pra meu cadaleito!...
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>bbr1d4kinwmhmt00ynfca6l81bcvi1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/As miñas canas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5191</id>
    <revision>
      <id>18132</id>
      <parentid>18075</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2825" sha1="aev088kbqo6w491w2e428q5627md1yg" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

:::&lt;small&gt;A ti, que fuches quen arreparaches en min os tres primeiros fíos de prata e quixeches arrincarmos... ¿Lémbraste?...A ti, que conseguiches facer que aquela sera deixase fondos recordos na huchiña de meu peito, van istes versos. Ó lelos, terás de evocar aqués momentos... Cativos son, por seren meus; mais xuro que ti has de achalos os millores. Abonda, pois. Doume xa por satisfeito.&lt;/small&gt;


¡Miñas tres primeiras canas,
meus prateados cabelos,
que vindes de mozo
trocarme nun vello!
¿Por que temerosos chegades­?, dicide,
¿ou é que vergonza sentides e medo?
¡Brotade con brío,
chegá sin recelo!


Non sós resultado
dos anos que eu teño,
mais si do gran feixe de mágoas e dores,
que o meu fado adverso
enriba botoume das costas
e casque non rexo.


Vós sóde-la neve
dos recios invernos,
que ¡ai! troncharon os gromos noviños
dos meus pensamentos.


Co curisco vindes,
que ¡ai! esgazou fero
a galliña tenra, donde comenzara
—sua carce rompendo--
a frolecer a rosiña santa,
¡a santa rosiña de espiñas de aceiro!...
............................
............................
¡Ben vidos, meus fíos de prata!
¡Brotade con brío,
chegá sin recelo!;
que, por serdes froito de dores e mágoas,
¡ouh, como eu vos amo!
¡ouh, como eu vos quero!


Do eterno loitar,
do bregar sen termo
contra do malfadado destino
vós sóde-lo prémeo.


Chegás inda hoxe,
pro, debestes chegar xa de hai tempo,
que moito hai que loito,
que moito hai que brego.


Meus fíos de prata,
meus brancos cabelos,
¡ouh, como eu vos amo!
¡ouh, como eu vos quero!
Tal os mártires aman a croa
que atopan no Ceo,
a croa que Deus lles ofrece
como prémeo dos feros tormentos,
que acó nesta vida
acoller resinados souperon.
¿Por que temerosos chegades?, dicide,
¿ou é que vergonza sentides e medo?
Brotade con brío,
chegá sin recelo;
que, por serdes froito de mágoas e dores,
¡ouh, como eu vos amo!
¡ouh, como eu vos quero...!


ENVÍO


A ti, ouh nena dos ollos verdes,
dos ollos glaucos, dos ollos meigos,
que soupeche unha croa tecerlle
con fíos de prata —con santos cabelos--
pra aquel poeta
que rimou versos
ó mirarte cal nova Penélope
ora tecendo, xa destecendo;
pra aquel poeta
que no fondo máis fondo do peito
sinteu tuas miradas
tal dardos de aceiro
do neno Cupido,
do escachado fillo de Venus;
pra aquel poeta
que veloute dormenta no leito
e que tamén teceuche unha croa
con fíos de ensono —dourados cabelos—.
A ti van hoxe
istes meus versos
cubizosos de vérense diante
dos teus ollos meigos.
¡Que os acollas che prega o poeta,
que a ti voa tamén no silenzo!...


Codeseda, agosto 1925
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>aev088kbqo6w491w2e428q5627md1yg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Meu dor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5192</id>
    <revision>
      <id>18124</id>
      <parentid>18076</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:50:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2135" sha1="05bbujfvlrdow2s5d4duutm5m9lss1t" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

I


Cando alguén se doi do corpo
ós homes de cencia acode
pra que o escoiten, o apalpen,
e o sanden daquel dore;
mais, se é que un se doi da i-alma,
¿a quen se acode?


Un mal cativo alá dentro
de min de hai tempo que roe,
con un roer tan extrano,
con un roer tan treidore,
que, ben sexa noite ou día,
na casa ou fóra me atope,
esperto ou dormento esteña,
el en min rila decote,
e decote me atromenta
con tromentos os máis fortes.
¿Quen deste meu dor —dicide--
sandarme pode?


Percorrín moitas cibdades
na precura dos doutores,
mais, de todos, nin un soio
acertoume co meu dore.


Acollinme ós menciñeiros
nas aldeas, pro non poiden
atinar con un siquera
que alixeirase o meu dore. 91


Déronme herbas a pasto;
comín caldo feito en pote
virxe, e con unto de cobra;
bebín ágoa en sete fontes;
visitei trece cruceiros,
das doce á unha da noite;
puxéronme os esconxuros;
vin confesarse a dous monxes;
ouín tocar cen campanas,
todas en difrentes torres;
fun ofercido ó San Campio,
e ó San Andrés de lonxe;
ó Corpiño, ó Pedro Mártir,
e a Xende, a andar decote;
de xionllos subín á Grela
coa procesión polo monte;
mais o mal sempre a roer
e a rilar sempre máis forte.
¡Pra min xa non hai meiciña!
¿A quen se acode?


II


Cántame cantigas de facer chorar.
................................
................................
Cántame cantigas de dormir, sonhar!...
(Guerra Junqueiro, Os simples).


Ouh ti, nena de ollos meigos
e mouros coma o meu dore,
¿por que esa cantiga cantas,
tan triste ó tempo e tan doce?


Non cantes esa cantiga,
eu che prego, pois revolves
alá no fondo máis fondo
recordos, bágoas..., amores.


Mais, ¡ouh! ¿Ti choras? ¿Que tes?
¿Tamén ti seica te does?
.............................
.............................


Canta, canta esa cantiga,
tan triste ó tempo e tan doce,
meniña dos ollos meigos
e mouros coma o meu dore.


Codeseda, agosto 1925
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>05bbujfvlrdow2s5d4duutm5m9lss1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Moxenas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5193</id>
    <revision>
      <id>18425</id>
      <parentid>18077</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:11:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1499" sha1="4awpjq2vxasyu7opx4dj5nerou8n1gs" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Pra meu curmán Gerardo,
con cariño de irmán.97


I


Cando un nace, todo é contento e alegría;
vén a morte: sospiros, bágoas, congoxas...
Neste mundo miserabre
andan do rivés as cousas...


II


Mentras te quixo, era un santo;
miragros 98 del só contabas.
Deixoute, e era un mal home,
un sinvergonza, un canalla...
¿Como qués que che den creto,
negando o que antes xurabas?


III


Din que ó que perde as espranzas,
máis lle valera morrer.
¡Eu perdinas, e non morro!
¡Xuzgade o meu padecer!


IV


Cando vexo caír as follas
xa secas aló no inverno,
vénseme as bágoas ós ollos
e dun cariño me lembro.
Prás doces ilusiós tamén ¡ai! chega
o tempo de caír cal follas secas...


V


Só unha vez na nosa vida
nos sorrí a diosa Fertuna.
A min surreume, mais foi
sua sorrisa unha bulra.


VI


Toca a gaita, gaiteiriño,
pois, anque eu non sei bailar,
o son dela é un lenitivo.


VII


Non sei que feitizo ten
pra min o son das campás;
porque, en ouíndoas, recordo...,
¡ai! e teño que chorar.


VIII


O mar freme e brúa o vento,
núbrase o sol, treme a terra...
¿Será, quizaves, chegada
a Resurrección galega?


IX


Co curazón baleiro,
vou polo mundo adiante
sin atopar remédeo.


X


Eternidá de penas,
eternidá de goces;
libertá de escoller:
leitor amado, escolle.


Vigo, 1925


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>4awpjq2vxasyu7opx4dj5nerou8n1gs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Bágoas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5194</id>
    <revision>
      <id>18415</id>
      <parentid>18078</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1880" sha1="3z7v8rbcn15l4b7d0sfxsoy8jbrk1b4" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


In memoriam


Cal a ponla que o vento abanea,
azouta o curisco e do inverno se ri;
así ti, sulagada en espranzas,
e de vida e de fe toda chea,
avantabas decote surrindo
de cara ó porvir.


Cal coluna que o teito sostiña
sin que o peso a fixera torcer;
así ti, toda esforzos e azo,
capaz eras a nosa casiña
sempre ergueita e inzando a cotío
tamén a soster.


Foi a ponla enxertada, e un gromiño
ós biquiños do sol oferceu;
pro, en chegando do inverno as xiadas
e os curiscos, coitada, a modiño
foi sin forzas quedando, e ó fallo
na terra caeu.


¡Día bento en que viche teu soño
realizarse ó sentíreste nai!
Cobizado naceu de ti o froito
de amor casto; pro, nado o retoño,
sucumbiches ó sopro do vento
que as vidas esfai.


¿Que facer xa sin ti no vindeiro,
irmán santa, naiciña pra min?
Mergullada miña alma está en loito,
e encravada unha espiña de aceiro
nela teño ende a hora cativa
en que ¡ai! te perdín.


Soio vivo, vivindo antre a xente,
cunha mágoa no peito a roer.
As noitebras encóbrenme o esprito,
e, ó coidarme de ti tan ausente,
eu quixera no Alén afundirme, 103
quixera morrer.


¡Malfadado meu sino!... Un regueiro
os meus ollos deberan verter.
¡Non poder, irmanciña querida,
recibir teu adiós derradeiro
nin tampouco teu último abrazo
poder recoller!...


Teu recordo me acora a cotío,
e en ningures atopo solaz.
Xa meu corpo unha frebe estarrece,
xa debezo e tirito de frío,
ou dormento me quedo en algures
contigo a soñar.


¡Cariñenta unha ollada che prego
para tódolos teus e pra min!
Xa n'atopo, irmanciña, consolos
acó embaixo, que ti meu achego
eras soia, e achego non teño
desque ¡ai! te perdín...


Vigo, 18 Nadal do ano 1925


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>3z7v8rbcn15l4b7d0sfxsoy8jbrk1b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Berros de loita</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5195</id>
    <revision>
      <id>18121</id>
      <parentid>18079</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="n0avvwp7ice9fzh6juisyxahgidshkl" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Ó poeta da raza, R. Cabanillas


I


Alá vén cara ós eidos baixando
a xauría de lobos famentos.
Alá vén, cal enchente 105 que arrasa
as colleitas nos meses de inverno.
Non se contan. E avantan en ringla
cara á aldea choutando lixeiros,
aprestados cos cans a loitare
e facer na facenda estragueiro.


¡Upade, mociños;
petrucios, ergueivos,
e á loita aprestaivos
con paus e fungueiros!


II


¡Aí os vén! ¡Son os lobos! Nos ollos
tran da nosa ruíña o refrexo.
¡Como alampan na noite!... Miraios
a preada cheirando nos ventos.


Se deteñen. Parece que antre eles
deliberan e toman consello.
Se esparexen; e a aldea rodean
pra asaltala millor dese xeito.


¡Pillade as forcadas!
Soltade, lixeiros,
os cans, e apurrádeos.
¡Á loita, labregos!


III


¡Como os cans a seus donos defenden!
¡Como a xente choutou xa do leito!
¡Como loitan os homes con fouces!
¡Como axúntanlle pedras os nenos!


¡Xa recúan!... ¡Avante, mociños!
¡Ouh petrucios, mulleres e nenos,
sempre avante! ¡O vindeiro que atope
roxo o campo de lobos cuberto!


¡Upade, mociños;
petrucios, ergueivos!
¡Que o sol do porvir alumee
ó probe labrego xa ceibo!...


Codeseda
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>n0avvwp7ice9fzh6juisyxahgidshkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Brétema</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5196</id>
    <revision>
      <id>18423</id>
      <parentid>18080</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1948" sha1="6u4fwa2je2u67p1lt04en01gbpp8lrt" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Cúbrese o río de escura néboa,
que, pouco a pouco,
vaise estendendo a ambas orelas,
montes e soutos
e ó val enteiro de fertís veigas,
cheas de froito,
gándaras, fragas e piñeirales,
casas e piornos,
entebrecidos polo seu manto,
que encobre todo,
deixando, tal que se afundidas
tódalas cousas foran nun pozo.


¡Bretemal mesto! Semella o día
boca de lobo.
Onse as mulleres chamar ós nenos
que ó touzal foron
guiar as vacas mailas ovellas.
¡Probes! Pillounos
o neboeiro, meus coitadiños,
mesmo de sócato.


Xa cos carreiros ora n'acertan,
e choran fondo,
corretexando sin vieiro certo
atontadiños por antre os toxos.


Xa sulagado vai no silenzo
quedando todo.
Xa nin se ôn berros, nin se ôn laídos,
nin se ôn saloucos.
A Natureza quedou prendida
dun fondo sono.
De cando en cando un can oubea
negros agoiros.


Unha orballeira de chuvia maina
de abril e outono
por antre a brétema caeu na terra
e mollou todo.
A Natureza —¡non despertala!--
sigue abraiada nun fondo sono.


¡Ouh, que tristura cando así a brétema
encobre todo!:
apenca as veigas, apenca as hortas
e apenca os froitos;
leva ós fogares choros e bágoas
e bara os corpos;
fai con que a xente perda os vieiros,
e anguria todo.


¡Ouh, que tristura cando así a brétema
encobre todo!:
apenca as veigas, apenca as hortas,
apenca os arbres e bara os corpos.


¡Bretemal mesto cobre a miña alma
de eterno loito!
Fondos pesares, penas sin termo,
dores sin conto,
tranme de hai tempo agrilloado
o meu ser todo.


¡Benia as noitebras que cân na terra,
e cân nos corpos,
se unha moxena de luz e espranza
brila no fondo
do noso esprito! Mais ¡ai! que eu teño
e levo adoito
encol do corpo bretemal mesto,
encol da i-alma, ¡eterno loito!


No Val de Barcia, 19 abril do ano 1926


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>6u4fwa2je2u67p1lt04en01gbpp8lrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/¡Irmanciña!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5197</id>
    <revision>
      <id>18412</id>
      <parentid>18081</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1639" sha1="ggsnzanarb7as9wxvigvk0485nm2wrm" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Foi na aurora dun día de festa
pra os que cren:
De España
a Santa Patrona.


Foi a Inmaculada
que quixo levarte no seu día.
Foras
xa nel bautizada.


¡Triste aniversario
foi pra min este ano, miña irmán da i-alma!
¡Deixáchesme soio, e voache ó Ceo!


¡Ai! xa non me falas
con aquel cariño e aquela dozura
con que me falabas,
en véndome triste, queixoso e sin azos
pra vivir.
¡Faltara
antes eu que ti!
Mais a morte ingrata
nin siquera quixo que adiós me dixeses.


A noticia amarga
chegou polo aramio, cruel, inesperada.
¡Fuxira do mundo
miña irmán da i-alma!
Cadavre o teu corpo
cando eu cheguei era antre catro táboas.
Meus beizos quixeron
o calor volverche que de ti marchara.


Chameite, Emiliña,
e non me escoitabas.


Destonces creíno, soupen que era certo,
¡ai! e acedas bágoas
caíron a rego das miñas meixelas
nas túas, xa pálidas.


Dende aquela noite
cal non outra amarga,
sinto que un curruncho no fondo da i-alma
non quere alegrías, non quere consolos,
nin siquera espranzas.


Deixáchesme soio, e no mundo vivo
igoal que un pantasma.


¿Soio?
Un anxeliño
hai que alegra a casa
rindo e rebuldando, sin notar, coitado,
de sua nai a falta.


Todos o queremos, todos o adouramos
¡Mesmo é unha monada!


Mais cando eu te collo, meu afilladiño,
dos ollos as bágoas sin sentir me esvaran.
¡Ai, que ti non sabes que era tua naiciña
miña irmán da i-alma!...


En Órdenes, ós seis meses da morte de miña irmanciña


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ggsnzanarb7as9wxvigvk0485nm2wrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Morriña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5198</id>
    <revision>
      <id>18410</id>
      <parentid>18082</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1469" sha1="l6t09gxt6bv5z00wlo0h78uqzmtqhpw" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Pra meu tío Gerardo Vázquez
con filial cariño.


¡Terra nai, verdecente Galicia!
¡Añoranzas da vida de neno!
¡Xuventude folgada!... ¡Ledicia!
¡Miña aldea! ¡Meu ceo pequeno!


Cal trebón hastra min vós chegades,
¡ouh recordos dos tempos millores!,
a cotío, e a cotío atopades
na miña alma máis feros doores.


Chagas novas abertas no peito
cada día deixás, ¡ai de min!,
e as meixelas me aburan a eito
miñas bágoas acedas sin fin.


¡Ouh lembranza! No porto unha nave,
—do poeta o &quot;negreiro vapor&quot;--
xente e xente a tragar, e non sabe
tanta xente a onde vai. ¡Forte dor!


Pais e fillos... Mulleres e nenos...
Antre adioses, acedo chorar.
Dimpois... soio de panos acenos
e o &quot;negreiro&quot; a fuxir polo mar.


Coitadiña da nai que aló espera
a chegada do fillo querido.
¡Ai! Non sabe que ó probe a máis fera
das doenzas o ten mal-ferido.


¡Ouh, se a sorte, lixeira anduriña,
a Galicia tuas azas guiara;
por ti un bico de amor á naiciña,
e unha aperta pra ela mandara!


Mais, se o sono xa eterno souperas
que ela dorme, non ouses voltar;
que ¡ai! a morte pra min me 124 trouxeras,
e eu morrer soio arelo alén-mar.


¡Terra nai, verdecente Galicia!
¡Añoranzas dos días millores!
Onte, neno, pra min só ledicia;
¡hoxe, home, pra min só amargores!...


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>l6t09gxt6bv5z00wlo0h78uqzmtqhpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/¡Fai, bon Dios!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5199</id>
    <revision>
      <id>18419</id>
      <parentid>18083</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="bipuagvu61lcydb9p56u7carztz7c3p" xml:space="preserve">
{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Sobre da terra, o mantelo
esfiañado da néboa;
sobre sua i-alma, os farrapos
escuros da duda negra.


Ós bicos mornos do sol
esfanse as néboas da terra;
mais os farrapos da duda
da sua i-alma non se arredan.


¡Fai, Bon Dios, que sea bicada
polo sol de luz eterna!...


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>bipuagvu61lcydb9p56u7carztz7c3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Non sei</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5200</id>
    <revision>
      <id>18417</id>
      <parentid>18084</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="p453j45ytxqlz1np3i6onfl9qkt6oys" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Non sei por que te quixo, por que te amou noutrora,
nin sei por que te odia e te desprecia agora.
Misterios son da vida que a penetrar n'acerto
e mostran que acó embaixo nada hai estabre e certo.


Antre néboas escuras nosos días pasamos,
sin pensar de onde vimos nin pensar pra onde vamos.


A par de nós camiña a seca e irta Morte.
¡Felices, si acadamos a derradeira Sorte!...


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>p453j45ytxqlz1np3i6onfl9qkt6oys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/¡Son o mesmo!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5201</id>
    <revision>
      <id>18386</id>
      <parentid>18085</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T15:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="774" sha1="e4i586mskap71beha1zh1pr3bb43vsz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Non coides que sinto noxo
de ti, nin que teño a menos
falarche cando te atopo
na curtiña ou no portelo.
Sonche cal era denantes.
Son o mesmo.


Non me apárte-lo camiño,
nin me repares de esguello
cando me vexas chegar
baixando cara ó quinteiro.
Non che gardo aquel ningún.
Son o mesmo.


Coida ben de non virarte
vermella, se é que ó turreiro,
antre cántigas e aturuxos,
cos outros mozos eu chego.
Non lles contei ren de ti.
Son o mesmo.


Ben sei que fuches lixeira
veleta que move o vento;
mais non por eso eu acocho
rencor algún nin desprezo.
Nin migalla me troquei.
¡Son o mesmo!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>e4i586mskap71beha1zh1pr3bb43vsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Nadal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5202</id>
    <revision>
      <id>18414</id>
      <parentid>18086</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="993" sha1="q2k73axb9rxn6t6sv5r61eooqzkh2a9" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


I


Por antre os touzales, decote descalzo,
tornando da avenza, coidando do gando.


Durmindo nas pallas, baixo dun pesebre,
e con estreliñas erguéndose sempre.


Seu cotián compango, un duro codelo;
e seu traxe novo, uns farrapos vellos.


Seu fiel compañeiro, con quen se entretiña,
o Tulo; co Tulo seu pan compartía.


Así un día e outro, unha noite e outra,
hastra que a traxedia lles foi caridosa.


II


Noite de Nadal, noite escura e fera.
Tulo e o pecoreiro ó Pazo non chegan.


Mais de tal ausencia ninguén se decata.
Oise a panxoliña que dous mozos cantan.


Neva e brúa o vento fóra que esterrece,
namentras no Pazo se folga e se bebe.


Día de Nadal, ó pé dun valado,
o pecoreiriño que coidaba o gando,


engoumado, exánime, de neve cuberto,
e cabo el o Tulo, seu fiel compañeiro.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>q2k73axb9rxn6t6sv5r61eooqzkh2a9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Lubricán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5203</id>
    <revision>
      <id>18416</id>
      <parentid>18087</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="ltkpyswcse1szpcm1hd77tsbn95txv0" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Xurdeu a man misteriosa,
dorida das bágoas miñas;
correu o velo escurado
no que a Noite me escondía,
e luceu mainiña, maina,
a luz dourada do Día.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ltkpyswcse1szpcm1hd77tsbn95txv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Et Verbum caro factum est</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5204</id>
    <revision>
      <id>18418</id>
      <parentid>18088</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="485" sha1="n8lvgwlzhjr0svbuetzicoqgfesx6nr" xml:space="preserve">
{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Coa lixeireza do raio,
en maxestade envolveito,
fendeu o espazo insondabre
Gabriel, mandado do Ceo.


Na sua homilde casiña,
María de Nazaret
en amorosos deliquios
deixa sua i-alma perder.


Escrava son de Dios 138, dixo,
ouvindo as verbas do anxo.
¡E foi nas súas entranas
entón o Verbo encarnado!


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>n8lvgwlzhjr0svbuetzicoqgfesx6nr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Na fala meiga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5205</id>
    <revision>
      <id>20188</id>
      <parentid>18118</parentid>
      <timestamp>2020-04-02T11:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Cotovía]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3523" sha1="8rw3kkr8wr36mt50zjjo9gqg2uss05l" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Fálame nesa fala melosiña,
que celestiales armonías ten;
fálame no lingoaxe da Terriña,
se é que me queres ben.
Lamas Carvajal


Co curazón choutando de amor e de ledicia,
Señor, a saudarvos achégome eu tamén:
deixádeme que o faga na fala de Galicia,
deste recuncho meigo, enfeitizado Edén.


Deixade que vos fale na doce fala nosa,
que no fogar paterno de neno adeprendín:
surrisas, amor e bágoa de nai agarimosa,
susurro de bris maina no pracenteiro abril.


Na fala que é nos beizos dos fillos desta terra
arrecender de rosas, arpar de reiseñor;
fungar dos piñeirales que se erguen na outa serra,
e pracidez nos vales coroados de verdor.


Na fala das decrúas, das mallas e espadelas,
esfollas e fiadas na hora do serán;
na fala en que debullan seus rezos as fontelas
e tece a cotovía seu canto cotián.


Na fala que é marmurio nas ágoas dos regueiros,
a un tempo queixa e himno na onda que se esfai;
cantiga nas regueifas, e á porta dos turreiros
atruxo que o ar fende nas noites de luar.


Falarvos hoxe quero na léngoa dos Chariños,
dos Pontes, Airas Núñez e Alfonso, o sabio rei;
Feixóo, Sarmiento, Andrade, Cernadas e os Camiños,
Macías, Martín Códax, Rodríguez e Camoens.


Na léngoa en que nos falan &quot;As musas das aldeas&quot;,
os &quot;Aires da terriña&quot; e &quot;A Virxe do Cristal&quot;;
na que, eisilado, Añón chorou bágoas a cheas,
e ós pinos rumorosos oeu queixar Pondal.


Na fala melosiña da excelsa Rosalía,
que en &quot;Follas Novas&quot; quixo a i-alma nos deixar;
na fala de Colón, que, o mar sulcando un día,
xurdir das néboas fixo un mundo pra nos dar.


Vós vides da Vasconia, rexión nobre e sinxela,
sandarnos a ferida que a Morte en nós abreu;
sentarvos na Cadeira da sagra Compostela,
das cinzas gardadora de Yago, o Zebedeu.


A Igrexa nestos días en Vós repara atenta
cal se unen nun abrazo virtú, cencia, valer;
España non se couta, e troula de contenta,
namentras a milleiros vos chegan parabéns.


Con vítores e hosannas acóllevos Galicia,
a aclámanvos os pobos en véndovos pasar,
nos beizos a surrisa, a faz toda ledicia,
e a paternal dozura no querendoso ollar.


Santiago —berce de héroes, de sabios e de artistas--
que abreu na historia patria ronseles de esprendor;
Santiago, onde a presenza, dempois de cen conquistas,
dun monxe coutar soupo as iras de Almanzor;


Santiago, o de Xelmírez, bo bispo e bo guerreiro,
que pra Galicia días de groria conquireu;
Santiago, cuia historia o gran López Ferreiro
de vellos pergameos e pedras recolleu;


Santiago, onde o recordo aceso escentilea
dos Vélez e os Fonseca, dos Cuesta e os Raxoi;
Payá, Martín de Herrera; de Lago e Alcolea:
¡os dous a quen a Morte cal lóstrego levou!


Santiago, a onde chegaron xa reises e raíñas,
guerreiros, grandes homes, xa pobos en romax
guiados por miriadas de estrelas velaíñas,
que abriron no outo ceo o vieiro de cibdá;


Santiago, a cibdá pétrea e de lumiosa historia,
a das estreitas rúas e dos moimentos mil;
a que orgullosa amostra seu Pórtico da Groria,
tesouro ademirado do zénit ó nadir,
................................................


acéndese hoxe en festas —foguetes e gaiteiro--
a bícavos de xionllos o anelo arcebispal,
namentras se dispón o gran Botafumeiro
a pasear airoso a nao da Catedral.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Cotovía]]</text>
      <sha1>8rw3kkr8wr36mt50zjjo9gqg2uss05l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Sobre a fenestra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5206</id>
    <revision>
      <id>18391</id>
      <parentid>18090</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T16:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="922" sha1="ozzj1chq3pcn45ifxlkw5r8wj19ct2a" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Sobre a fenestra da vida,
miña i-alma debruzada
a esculcar na inmensidade
as formas da irmán amada.


Sua voz sonou loumiñante
no meu vivir esquencido,
e vou tras dela correndo
na escuridade perdido.


As suas caricias sentín,
nos seus ollos me mirei,
e dos seus beizos resolio
de falas doces gustei.


¿Despois?... Da Dor as gadoupas
feriron meu corazón:
¡e a dita miña esgazada,
e morta miña ilusión!...


Levo no peito o desazo
e o peso da lonxanía,
e cabo a i-alma a friaxe
da máis crudel invernía.


A rentes das mágoas miñas,
o fel da espranza esvaída,
e encol do meu corpo endebre,
a soga da Dor cinguida.


Abreume o espazo vereda,
e vou camiño do Alén,
falando a quen non me escoita,
chamando a quen máis non vén..
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ozzj1chq3pcn45ifxlkw5r8wj19ct2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Primaveira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5207</id>
    <revision>
      <id>18125</id>
      <parentid>18091</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="766" sha1="kget00v2r1rzwo4vktkkjn17v8sjpru" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Xa os cogollos esbrochan das roseiras
e a campía se cobre de verdor;
xa os rapaces por fragas e silveiras
buscan niños de merlo e reiseñor.


Polos montes, por vales e riveiras
vai a vida mostrando seu fervor,
esparxendo fartura polas leiras
e nas casas deixando paz e amor.


¡Xuventude...! ¡Galicia...! ¡Primaveira...!
Novas roitas abertas, e a bandeira
frameando da santa Redención...


As vontades unidas nunha soia
co vencello da Fe, que é sagra xoia,
¡e pra todos namais un corazón...!


Pazo de Raxoi, Sant-Yago, primaveira do 1929
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>kget00v2r1rzwo4vktkkjn17v8sjpru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Nai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5208</id>
    <revision>
      <id>18413</id>
      <parentid>18092</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="807" sha1="3633b5py76i3ew3hecm1ov0sdskedv7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Ós que me deron o ser,
na lembranza sagra da irmanciña 151


Ouh nome doce, feiticeiro e sagro,
agarimoso nome de muller
que sentimos nos beizos cal miragro
na nosa edá primeira frolecer.


Nome, belo poema onde se encerra
canto de grande e santo hai baixo os Ceus;
escaleiriña sagra por que á terra,
pra darse polos homes, baixou 152 Deus.


Nome que é todo amor e caridade,
todo heroísmo, fe e abnegación:
nome, que ergueu a Dios153 a Humanidade
dende a data feliz da Encarnación.


Por sempre beizoado, nome sagro,
agarimoso nome de muller,
que sentín nos meus beizos cal miragro
na miña edá primeira frolecer.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>3633b5py76i3ew3hecm1ov0sdskedv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Vítimas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5209</id>
    <revision>
      <id>18126</id>
      <parentid>18093</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4963" sha1="mqeh8n59w7de1bzgxc5jzxkygjzs4ll" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Pra os galegos emigrados alén-mar.


I


- ¡Pepiño..., Pepiño...!
- Nanai, ¿que me quer?
- N'hai leña, filliño,
e vai a chover.
- Pois cale, siñora,
que a vou apañar
e en menos dunha hora
de volta hei de estar.
Vosté non se afane
nin sofra por nada...
¡Namentras non sane
se esté descansada...!
- Pois vaite, filliño,
e non tardes moito;
¡a ver, meu santiño,
se escapas enxoito...!


II


- Que non me afane nin sofra,
e que me esté descansada.
¡Que máis me ha de decir el,
filliño da miña i-alma!
¿Descansada...? ¡Foron tempos...!
¿Que non padeza...? ¿Ten trazas...?
¿Como n'hei de acorar eu,
vítima desa canalla
que se alcuma caciquismo
e non se adica a máis nada
que a apremear ó infelís
con terribres... crués xudiadas...?


Porque aquelas eleiciós
o meu home non votara
pra quen quería Don... —¡beizos,
non pronunciedes tal fala!—,
¡encolo de nós caíron
como cans nunha preada...!
Eles mataron ó abade,
porque escontra predicaba
da súa infernal doutrina...,
das súas atrós fazañas...,
e dimpois, como o diñeiro
neste mundo todo achanza,
buscaron testigos falsos
pra que con tesón xuraran
diante o xuez, que, como eles,
era un xuez sin entranas,
que o meu fillo e mais seu pai
—¿como n'hei de verter bágoas?--
foran os que deran morte
ó crego... —¡Siñor, vinganza!—...
¿Asesinos eles...? ¡¡Non!!
¿Sacrílegos...? ¡Virxe santa,
ti sabes que a nosa sangue
n'era de xente lixada...!


- ¡Que demuestren su inocencia!
— ¿E pra que...? ¡Non precisaban...!
¡Vós si que non podiades
legalmente demostrala...!
Mais tiñades polo rabo
a sartén ben apreixada,
e fixestes que o inocente
cos vosos crimes pandara...


- ¿Niegan que han sido? ¡Entonces
que prueben la coartada!
— ¡Probada a tiñan! Comigo
topábanse os dous na casa,
entramentras cabo a igrexa
o crime se perpetraba...
¡Pro empeñástesvos todos
e saístedes coa trama...!


¡N'houbo salvación posibre...!
Vendemos veigas e vacas
pra pagar os moitos gastos
que co esto se oucasionaran;
e ó fallo —¿e inda vivo?,
¿n'hei de estar esconsolada?—,
ó cabo, ós dous inocentes,
anacos da miña i-alma,
os mirei ir a un presidio
a purgar alleas faltas,
mentras que eu eiquí quedei
polas portas..., ¡desherdada!,
de toda a xente esquecida,
e sin creto... ¡pro sin mancha...!


¡Enferrollados na carce...!
¿E n'adoezo...? ¡Disgracia...!
En compaña de Pepiño,
que alenta as miñas espranzas,
vivindo vou, cal de esmola,
de morrer soio coas ánseas,
deitada nestes follatos...,
co esta frebe que n'acaba
¡de arrincarme a pouca vida
que inda me queda e me amarga...!


III


- ¡Santa Bárbara bendita...!
¡Pepiño...! ¡Non é...! ¡Lostrega,
e este meu fillo non chega!
¡Canto tarda...! ¡Santa Rita...!


Anoitece... ¡Como arría...!
¡E eu con frebe, Dios mío...!
¡Ardo en calor...! ¡Sinto frío...!
¡Ampárao, Virxe María...!


Non se ouce inda.. O vento brúa...
Meu filliño, ¿onde estarás...?
¿Cousa boa ti terás...?
¡Noite pecha...! ¡Non hai lúa...!


¡Vou tras del! ¡Outro pouquiño...!
Abreuse o portal... ¡Escoita...!
¡Foi o vento...! Non adoita
tardar tanto o meu Pepiño...


¡Azo, pois...! ¡Fóra...! ¡Son nai,
e el é un anaco meu...!
¡Non acougo...! É que o Ceu
me pregunta: ¿donde vai...?


¿Cara a onde eu irei? ¡Dios santo,
guiaime! ¡Virxe do Carme,
vinde ó meu lado ampararme!
¡Morrer onda el!... ¡Non aguanto!...
.....................................
¡Que caio!...¡ai!... ¡Non me le...van...to!...
......................................


IV


Era cedo. A xente tornaba
en tandas da misa,
que, domingo cando é, e aquel era,
van todos ouíla.
Mais, chegados que foron á aldea,
lles dou tía Xacinta,
—que da chouza xa viña, a onde fora
leva-las vaquiñas--
abraiada a notiza que a Chuca
mirara tendida
pé dun albre, que un raio rachara
do fondo hastra a cima,
cabo a aberta que a ágoa conduce
prós muiños da Birta.
- Eu, lles dixo, de alí arredeime,
pois medo sentía,
e Dios faga que certo non sexa,
mais... ¡coido n'é viva!


Polo fillo chamaron da Chuca,
que non os ouíra
anque un ano chamaran arreo
con canta alma tiñan...
Logo, todos (¡ni-un soio quedaba!)
coa tía Xacinta
cara ó sitio donde ela dixera
que a Chuca xacía,
ás carreiras colleron, anque era
de alí moi cerquiña.


¡Ouh disgracia —a unha escramaron—,
ouh cousa non vista!
¡Ouh castigo, quizaves, mandado
de Dios pola ira!...
¡Era certo! Non se trabucara,
non, tía Xacinta.
¡Alí estaba a Chuca, cadavre,
de costas pra riba,
abrazada ó fillo, que dela
debaixo, sin vida
se miraba, metá xa da cara
na area afundida,
que pra alí arrastrando levaran
xurradas da víspera;
¡e tan negro..., tan negro, Dios santo,
que o seu corpo un carbón parecía!...
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>mqeh8n59w7de1bzgxc5jzxkygjzs4ll</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Siluetas composteláns</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5210</id>
    <revision>
      <id>18390</id>
      <parentid>18094</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T15:59:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1586" sha1="i7i2vskblgr1v2omek6nivq6xu7oumh" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


A CATEDRAL


Unha montaña de pedra
con debuxos caprichosos,
onde, acochados, se gardan
inapreciabres tesouros.


A NORMAL


Bela portada románica
nunha casoupa empotrada.
Dentro, ledo rechouchío
de rapaces e rapazas.


A UNIVERSIDADE


Sabios mestres encadrados
dentro dun marco de pedra;
abigarrados discípulos,
¡máis abigarrada cencia!...


SAN PAIO


Un gran lenzo de sillares,
fiestras con enreixado,
onde debullan amores
corazóns santificados.


PAZO DE RAXOI


Soportales, balcoadas;
villeus, ediles, xuzgado.
Arriba, anxos cantores,
e o Apóstol cabalgando.


RÚA DO VILLAR


Soportales. Risas. Bágoas...
Chuvia, maina e miudiña;
e un León a devorar
toda caste de notizas.


RÚA NOVA


Penumbra nos soportales...,
falas de amor e promesas...
Remoíños de rapaces...
Teatros... Cine... ¡Indecencias!...


A FERRADURA


Un mirador ateigado
de somas de romantismo,
onde as arelas se espallan
en enervantes sospiros.


O PEDROSO


O fielato donde pagan
portasgo chuvias e néboas,
cando veñen visitar
as rúas de Compostela.


HOSPITAL


Portada renacentista,
por onde entran os doentes
tras da arelada meiciña
que a Caridá lles oferce.


MOIMENTO A SAN FRANCISCO


O granito feito fala
polo artista máis galego;
San Francisco a nos decir
quen inda non morreu Mateo.


HOTEL COMPOSTELA


Nun capitel apreixada
a inspiración de Asorey,
e un remedo de gran Pazo,
onde os ricos van comer.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>i7i2vskblgr1v2omek6nivq6xu7oumh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Miña lúa aluarada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5211</id>
    <revision>
      <id>18395</id>
      <parentid>18095</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T16:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="710" sha1="q2qsyjnn78rrq125iucjvvtu1187z4v" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

Miña lúa aluarada
que te ergues tras do pinal,
fálame da irmán amada
que levou a Inmaculada
na sua festa de Nadal.


Nas tuas brancas raioliñas
¿que me envías? ¿que me tras?
¿Bicos?... ¿Falas mimosiñas?...
¿Sabe das arelas miñas
e do seu loiro rapás?


Dille, dille, branca lúa,
que aquel anxo que deixou
rebulda na casa núa...,
e nunha raiola túa
¡lévalle o meu corazón!


Dille que n'achei consolo
dendes que ¡ai! de aquí fuxeu,
que o seu filliño tan solo
logra, en colléndoo no colo,
amingoa-lo penar meu.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>q2qsyjnn78rrq125iucjvvtu1187z4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Acoarela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5212</id>
    <revision>
      <id>18128</id>
      <parentid>18096</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="734" sha1="ndwsq6lbc195zueq7i72vrsc8zaekkn" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

A xente, de trafego,
facendo a sementeira;
o sol, peiteando enriba
sua roiba cabeleira.
No ar dependurada,
borracha de alegría,
fai a laberca a xornada
do día.


Pola estrada a correr
unha poeira branca:
do motor o progreso
que a cento vinte alanca...
Á soma refrescante
do mesto piñeiral
debaleira Amor galante
seu carcax.


Trouxo a nova o rapaz
que fora pola avenza:
o automoble do Pazo
escachado en Fervenza...
Alegría na aldea...
Unha vella aledada
dille ó can que rebrinca na cadea:
¡Hoxe tes preada!...
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ndwsq6lbc195zueq7i72vrsc8zaekkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/O merlo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5213</id>
    <revision>
      <id>18123</id>
      <parentid>18097</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T21:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1242" sha1="6j2qnf8rd0uuxaxzi838gthmy9j1hnt" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;


No eixido da casa vinculeira
vive un merlo, xa vello cantador,
que desfía decote unha muiñeira
nos abrentes xentís da primaveira,
cando esbrochan os albres a dar flor.


Este merlo, tan ledo e satisfeito,
ó eixido da casa colleu lei;
ten seu niño nuns ramos moi refeito,
come zreixas, mazáns, figos a eito,
de cotío contento coma un rei.


Que o herdeiro lle quere e aloumiña
ben o sabe o merlo cantandor;
as costumes coñece da casiña,
ten amigos xa vellos na cuciña
que n'esquecen tratalo do millor.


Noutro tempo, cal hospe prisioneiro,
en dourada gaiola xa se veu;
foi destonces o dono vinculeiro
o seu mestre na música primeiro,
e a subia-la muiñeira deprendeu.


Por eso ora se escoita satisfeito
a muiñeira decote desfiar,
anunciando o abrente; deste xeito
deixa o dono seu mol e quente leito
e home e merlo confunden seu cantar.


No eixido da casa vinculeira
vive un merlo, xa vello cantador,
que desfía decote unha muiñeira
nos abrentes xentís da primaveira,
cando esbrochan os albres a dar flor.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>6j2qnf8rd0uuxaxzi838gthmy9j1hnt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Anceios</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5214</id>
    <revision>
      <id>18411</id>
      <parentid>18098</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="826" sha1="r3rzf0th7y7qpwuf0v4j0i4ccwrmbun" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Son os teus ollos cereixas
das que eu quixera fartarme,
pra vivir sempre contento,
véndote decote a Ti.


Hai nos teus beizos surrisos
dun sol risoño de abril,
e eu quero neles queimarme
e que Ti avénte-la cinza.


As túas mans de raíña
deitan favores sen conto;
dóname, Nai, unha esmola,
que son mendigo de amor.


Mel levan as falas túas
ós corazós deloridos;
meu corazón é unha mágoa
en espera do teu bálsamo.


Cando a Ti ergo meus ollos,
miña ourazón é pregaria;
son outro Santo dos Croques
de xionllos na Soledá.


Revoar nos teus ensoños
hastra queimar miñas azas
nas chamas do Degarado...
¡Eis o que arelo de ti!...


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>r3rzf0th7y7qpwuf0v4j0i4ccwrmbun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Paisaxe do lusco e fusco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5215</id>
    <revision>
      <id>18421</id>
      <parentid>18099</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T17:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="779" sha1="b6s4fexp8tsnjhsurj8t256ixgjrw2v" xml:space="preserve">
{{encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|datadía=
|datames=
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;


Na galliña dun salgueiro
o merlo tece sua cántiga,
entramentras baixa o sol,
mainiño, tras das montanas.


As somas van estricando,
lentiñamente suas azas,
a natureza afundindo
na noite escura e calada.


Detrás dos outos penedos
érse a lúa aluarada,
inqueda, lanzal, altiva,
rindo tola ás gargalladas.


Aferrolladas as portas,
metida a avenza nas coadras,
a xente dorme tranquía,
rendida pola labranza.


Tras da fiestra unha nena
inquire, abesulla, agarda...
Na revolta do camiño
escóitanse unhas pisadas:


Zampouse Antón do Currelo
da tía Chinta na casa.


Órdenes, outubro 1926


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>b6s4fexp8tsnjhsurj8t256ixgjrw2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Manuel Cabada Vázquez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5216</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Manuel Cabada" />
    <revision>
      <id>18105</id>
      <timestamp>2018-08-24T09:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Manuel Cabada]]&quot;</comment>
      <origin>18105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="g2mywfguw6mq2v0fv9t9o35hfu289zj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Manuel Cabada]]</text>
      <sha1>g2mywfguw6mq2v0fv9t9o35hfu289zj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Propiedade</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5217</id>
    <revision>
      <id>18107</id>
      <timestamp>2018-08-24T21:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#invoke:Wikidata |Wikidata |propiedad     = {{{1|}}} |valor         = {{{2|}}} |separador     = {{{3|null}}} |valor-módulo  = {{{4|}}} |val...&quot;</comment>
      <origin>18107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="2yj1qkiqa20xkqihtco8yu4lv9kuqgf" xml:space="preserve">{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#invoke:Wikidata
|Wikidata
|propiedad     = {{{1|}}}
|valor         = {{{2|}}}
|separador     = {{{3|null}}}
|valor-módulo  = {{{4|}}}
|valor-función = {{{5|}}}
|legend        = {{{6|}}}
|conjunción    = {{{conjunción|{{{3|null}}}}}}
|calificador   = {{{calificador|}}}
|dato          = {{{dato|}}}
|uno           = {{{uno|}}}
|rangoMayor    = {{{rango mayor|{{{rango_mayor|}}}}}}
|formatoTexto  = {{{formato texto|}}}
|formatoFecha  = {{{formato fecha|}}}
|formatoUnidad = {{{formato unidad|}}}
|formatoCalificador = {{{formato calificador|}}}
|enlace        = {{{link|{{{enlace|}}} }}}
|etiqueta      = {{{etiqueta|null}}}
|prioridad     = {{{prioridad|}}}
|tipo          = {{{tipo|city}}}
|display       = {{{display|inline,title}}}
|formato       = {{{formato|dms}}}
|entityId      = {{{entidad|}}} 
|lista         = {{{lista|}}}
|importar      = {{{importar|}}}
|categorias    = {{{categorías|}}}
|debeExistir   = {{{debe existir|}}}
|propiedadValor= {{{propiedad_valor|}}}
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2yj1qkiqa20xkqihtco8yu4lv9kuqgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Wikidata</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5218</id>
    <revision>
      <id>18108</id>
      <timestamp>2018-08-24T21:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;--[[*********************************************************************************     * Nome: Módulo:Wikidata     *     * Descrición: Este módulo devolve o valor ou valores...&quot;</comment>
      <origin>18108</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="35195" sha1="f01rikwu0gpayyiov30uwqialeg2148" xml:space="preserve">--[[*********************************************************************************
    * Nome: Módulo:Wikidata
    *
    * Descrición: Este módulo devolve o valor ou valores con ou sen formato específico
    *             a unha propiedade de Wikidata.
    *
    * Data última revisión: 6 de setembro de 2014.
    *if
    * Estado: En uso.
    * Nota: Adaptado de es.wiki
    *********************************************************************************`-- ]]

local p = {}
local es = mw.language.new('gl')
local primera = true
local marco

 --[[ =========================================================================
            Mensaxes de erro
      ========================================================================= `-- ]]

local avisos = {
    [&quot;errores&quot;] = {
        [&quot;property-param-not-provided&quot;] = &quot;Parámetro da propiedade non proporcionado.&quot;,
        [&quot;entity-not-found&quot;] = &quot;Entrada non atopada.&quot;,
        [&quot;unknown-claim-type&quot;] = &quot;Tipo de notificación descoñecida.&quot;,
        [&quot;unknown-snak-type&quot;] = &quot;Tipo de dato descoñecido.&quot;,
        [&quot;unknown-datavalue-type&quot;] = &quot;Formato de dato descoñecido.&quot;,
        [&quot;unknown-entity-type&quot;] = &quot;Tipo de entrada descoñecida.&quot;,
        [&quot;unknown-value-module&quot;] = &quot;Debe axustar ambos parámetros de valor e o valor do módulo de funcións.&quot;,
        [&quot;value-module-not-found&quot;] = &quot;Non se atopou o módulo apuntado por valor-módulo.&quot;,
        [&quot;value-function-not-found&quot;] = &quot;Non se atopou a función apuntada por valor-función.&quot;,
        [&quot;other entity&quot;] = &quot;Ligazóns a elementos diferentes desactivado.&quot;
    },
    [&quot;somevalue&quot;] = &quot;''valor descoñecido''&quot;,
    [&quot;novalue&quot;] = &quot;&quot;
}

local elementoTabla = require('Módulo:Táboas').elemento

-- returns the page id (Q...) of the current page or nothing of the page is not connected to Wikidata
-- Función copiada de Module:Wikidata de en.wiki devolve o identificador Q da páxina actual ou nada se a páxina non está conectada a Wikidata
function p.pageId(frame)
	local entity = mw.wikibase.getEntityObject()
	if not entity then return nil else return entity.id end
end

-- Función copiada de Module:Wikidata de en.wiki
local function findClaims(entity, property)
	if not property or not entity or not entity.claims then return end

	if mw.ustring.match(property, &quot;^P%d+$&quot;) then
		-- if the property is given by an id (P..) access the claim list by this id
		return entity.claims[property]
	else
		property = mw.wikibase.resolvePropertyId(property)
		if not property then return end

		return entity.claims[property]
	end
end

-- Función copiada de Module:Wikidata de en.wiki
function p.claim(frame)
	local property = frame.args[1] or &quot;&quot;
	local id = frame.args[&quot;id&quot;]
	local qualifierId = frame.args[&quot;qualifier&quot;]
	local parameter = frame.args[&quot;parameter&quot;]
	local list = frame.args[&quot;list&quot;]
	local references = frame.args[&quot;references&quot;]
	local showerrors = frame.args[&quot;showerrors&quot;]
	local default = frame.args[&quot;default&quot;]
	if default then showerrors = nil end

	-- get wikidata entity
	local entity = mw.wikibase.getEntityObject(id)
	if not entity then
		if showerrors then return printError(&quot;entity-not-found&quot;) else return default end
	end
	-- fetch the first claim of satisfying the given property
	local claims = findClaims(entity, property)
	if not claims or not claims[1] then
		if showerrors then return printError(&quot;property-not-found&quot;) else return default end
	end

	-- get initial sort indices
	local sortindices = {}
	for idx in pairs(claims) do
		sortindices[#sortindices + 1] = idx
	end
	-- sort by claim rank
	local comparator = function(a, b)
		local rankmap = { deprecated = 2, normal = 1, preferred = 0 }
		local ranka = rankmap[claims[a].rank or &quot;normal&quot;] .. string.format(&quot;%08d&quot;, a)
		local rankb = rankmap[claims[b].rank or &quot;normal&quot;] .. string.format(&quot;%08d&quot;, b)
		return ranka &lt; rankb
	end
	table.sort(sortindices, comparator)

	local result
	local error
	if list then
		local value
		-- iterate over all elements and return their value (if existing)
		result = {}
		for idx in pairs(claims) do
			local claim = claims[sortindices[idx]]
			value, error = getValueOfClaim(claim, qualifierId, parameter)
			if not value and showerrors then value = error end
			if value and references then value = value .. getReferences(frame, claim) end
			result[#result + 1] = value
		end
		result = table.concat(result, list)
	else
		-- return first element
		local claim = claims[sortindices[1]]
		result, error = getValueOfClaim(claim, qualifierId, parameter)
		if result and references then result = result .. getReferences(frame, claim) end
	end

	if result then return result else
		if showerrors then return error else return default end
	end
end


function p.traballoFemenino_wikidata(frame)
    marco = frame
    local args = frame.args
	-- Para las ocupaciones más frecuentes no se accederá a Wikidata
	local tablaOcupacionesFemeninas={
		['Q40348'   ] = 'abogada',
		['Q16631371'] = 'académica',
		['Q15253558'] = 'activista',
		['Q1476215' ] = 'activista por los derechos humanos',
		['Q33999'   ] = 'actriz',
		['Q10800557'] = 'actriz de cine',
		['Q11481802'] = 'actriz de doblaje',
		['Q948329'  ] = 'actriz de género',		
		['Q2259451' ] = 'actriz de teatro',
		['Q10798782'] = 'actriz de televisión',
		['Q2405480' ] = 'actriz de voz',
		['Q488111'  ] = 'actriz pornográfica',
		['Q10873124'] = 'ajedrecista',
		['Q4773904' ] = 'antropóloga',			
		['Q2478141' ] = 'aristócrata',		
		['Q42973'   ] = 'arquitecta',
		['Q483501'  ] = 'artista',
		['Q7019111' ] = 'asistenta social',
		['Q11063'   ] = 'astrónoma',		
		['Q18814623'] = 'autobiógrafa',		
		['Q482980'  ] = 'autora',
		['Q5716684' ] = 'bailarina',
		['Q805221'  ] = 'bailarina de ballet',		
		['Q864503'  ] = 'bióloga',
		['Q8246794' ] = 'bloguera',		
		['Q177220'  ] = 'cantante',
		['Q2865819' ] = 'cantante de ópera',
		['Q488205'  ] = 'cantautora',		
		['Q901'     ] = 'científica',
		['Q15212951'] = 'cineasta',
		['Q1086863' ] = 'columnista',		
		['Q245068'  ] = 'comediante',
		['Q36834'   ] = 'compositora',
		['Q2722764' ] = 'conductora radiofónica',		
		['Q2490358' ] = 'coreógrafa',
		['Q18939491'] = 'diarista',
		['Q193391'  ] = 'diplomática',
		['Q2526255' ] = 'directora de cine',
		['Q5322166' ] = 'deseñadora',
		['Q627325'  ] = 'deseñadora gráfica',
		['Q462390'  ] = 'docente',
		['Q214917'  ] = 'dramaturga',
		['Q188094'  ] = 'economista',
		['Q974144'  ] = 'educadora',
		['Q131524'  ] = 'emprendedora',
		['Q43845'   ] = 'empresaria',
		['Q186360'  ] = 'enfermera',
		['Q11774202'] = 'ensayista',		
		['Q36180'   ] = 'escritora',
		['Q4853732' ] = 'escritora de literatura infantil',
		['Q1281618' ] = 'escultora',
		['Q11900058'] = 'exploradora',		
		['Q13472585'] = 'filántropa',
		['Q4964182' ] = 'filósofa',
		['Q169470'  ] = 'física',		
		['Q33231'   ] = 'fotógrafa',
		['Q28389'   ] = 'guionista',
		['Q201788'  ] = 'historiadora',
		['Q715301'  ] = 'historietista',		
		['Q82594'   ] = 'informática teórica',
		['Q16533'   ] = 'jueza',
		['Q185351'  ] = 'jurista',
		['Q644687'  ] = 'ilustradora',
		['Q14467526'] = 'lingüista',				
		['Q1371925' ] = 'locutora',		
		['Q2251335' ] = 'maestra',		
		['Q191633'  ] = 'mangaka',
		['Q170790'  ] = 'matemática',
		['Q39631'   ] = 'médica',
		['Q4610556' ] = 'modelo',
		['Q639669'  ] = 'música',
		['Q6625963' ] = 'novelista',
		['Q1930187' ] = 'periodista',
		['Q1028181' ] = 'pintora',
		['Q728711'  ] = 'playmate',
		['Q49757'   ] = 'poeta',		
		['Q82955'   ] = 'política',
		['Q270389'  ] = 'presentadora de noticias',
		['Q947873'  ] = 'presentadora de televisión',		
		['Q3282637' ] = 'productora de cine',
		['Q37226'   ] = 'profesora',
		['Q121594'  ] = 'profesora',
		['Q16145150'] = 'profesora de música',
                ['Q1622272' ] = 'profesora de universidad',
		['Q212980'  ] = 'psicóloga',
		['Q3242115' ] = 'revolucionaria',
		['Q3068305' ] = 'salonnière',		
		['Q622807'  ] = 'seiyū',
		['Q512314'  ] = 'socialité',		
		['Q2306091' ] = 'socióloga',
		['Q1141526' ] = 'stripper',		
		['Q1234713' ] = 'teóloga',		
		['Q333634'  ] = 'traductora',
		['Q350979'  ] = 'zoóloga',
	}
	
	local etiquetaOcupacionCorregida = tablaOcupacionesFemeninas[args.traballo]
	
 --       return etiquetaOcupacionCorregida 
          return 'traballo recibido: ' .. args.traballo        -- non concateno co de arriba pq da erro xa que é nil, mostra &quot;veterinario e primatólogo&quot;

end

-- Función que devolve o valor de entidad.claims[idPropiedad][ocurrencia].mainsnak.datavalue.value.text
-- con entidad.claims[idPropiedad][ocurrencia].mainsnak.datavalue.value.language = 'gl'

-- Útil para obter valores de propiedades de tipo monolingualtext
-- Adaptada de es.wiki. Gardamos de novo.

function p.getPropiedadEnGalego(frame)
    marco = frame
    local args = frame.args
--(idEntidade, idPropiedade)
	-- Ver cs:Modul:Wikidata/item	formatEntityWithGender
	
	-- 
	local entidade =  mw.wikibase.getEntityObject(args.idEntidade)
	
	if not entidade then
		return
	end
	
	local declaracion   = elementoTabla(entidade,'claims', args.idPropiedade)
	
	if not declaracion then
		return 'non atopou 2'
	end
	
	local valor
	
	for k,v in pairs(declaracion) do
		valor = elementoTabla(v,'mainsnak', 'datavalue', 'value')
		
		if valor.language == 'gl' then
			return valor.text
		end
	end
end

 --[[ =========================================================================
      Función para pasar o frame cando se usa noutros módulos.
     ========================================================================= `-- ]]
function p:setFrame(frame)
	marco = frame
end


 --[[ =========================================================================
      Función para identificar o ítem correspondente á páxina ou outro dado.
              Isto último aínda non funciona.
     ========================================================================= `-- ]]


function SelecionEntidadPorId( id )

        if id and id ~= ''  then
            return mw.wikibase.getEntityObject( id )
        else
            return mw.wikibase.getEntityObject()
        end

end


 --[[ =========================================================================
      Función que identifica se o valor devolto é un ítem ou unha propiedade
      e en función diso engade o prefixo correspondente
     ========================================================================= `-- ]]

function SelecionEntidadPorValor( valor )
    local prefijo = ''
    if valor['entity-type'] == 'item' then
        prefijo = 'q' -- Prefixo de ítem
    elseif valor['entity-type'] == 'property' then
        prefijo = 'p' -- Prefixo de propiedade
    else
        return formatoError( 'unknown-entity-type' )
    end
    return prefijo .. valor['numeric-id'] -- Concaténase o prefixo e o código numérico
end

 --[[ =========================================================================
      Función auxiliar para dar formato ás mensaxes de erro
     ========================================================================= `-- ]]

function formatoError( clave )
    return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;' .. avisos.errores[clave] .. '&lt;/span&gt;'
end
 --[[ =========================================================================
      Función para determinar o rango
     ========================================================================= `-- ]]
function p.getRango(tablaDeclaraciones)

	local rank = 'deprecated'

    for indice, declaracion in pairs(tablaDeclaraciones) do
        if declaracion.rank == 'preferred' then
            return 'preferred'
        elseif declaracion.rank == 'normal' then
            rank = 'normal'
        end
    end

    return rank
end

 --[[ =========================================================================
      Función para determinar a declaración ou declaracións de maior rango
     ========================================================================= `-- ]]
function filtrarDeclaracionPorRango(tablaDeclaraciones)
    local rango = getRango(tablaDeclaraciones)
    local tablaAuxiliar = tablaDeclaraciones
    tablaDeclaraciones = {}

    for indice, declaracion in pairs(tablaAuxiliar) do
        if declaracion.rank == rango then
            table.insert(tablaDeclaraciones, declaracion)
        end
    end
    return tablaDeclaraciones
end

 --[[ =========================================================================
      Función para seleccionar o tipo de declaración: Referencia, valor principal
      ou cualificador
     ========================================================================= `-- ]]

function seleccionDeclaracion(declaracion, opciones)
    local fuente = {}
    local propiedadFuente = {}
    local calificador = opciones.calificador

    if calificador ~= '' and calificador  and declaracion['qualifiers'] then
    	if declaracion['qualifiers'][mw.ustring.upper(calificador)] then
            return declaracion.qualifiers[mw.ustring.upper(calificador)][1] -- devolve o cualificador (só devolverá o primeiro valor)
        else
        	return &quot;&quot; --Para que non lance excepción se non existe o cualificador
        end
    elseif opciones.dato == 'fuente' and declaracion['references'] then
    	fuente = declaracion.references[1]['snaks']
        for k,v in pairs(fuente) do
            propiedadFuente = k
        end
        return declaracion.references[1]['snaks'][propiedadFuente][1]  -- devolve a fonte (queda que se itinere a táboa)
    elseif (calificador == '' or not calificador) and (opciones.dato ~= 'fuente') then
        return declaracion.mainsnak -- devolve o valor principal
    else
    	return ''
    end
end

 --[[ =========================================================================
      Función para recopilar as declaracións
     ========================================================================= `-- ]]

function p.getDeclaraciones(entityId)


    -- == Comprobamos que existe un ítem ligando á páxina en Wikidata ==
    if not pcall (SelecionEntidadPorId, entityId ) then
    	return false
    end
    local entidad  = SelecionEntidadPorId(entityId)

    if not entidad then
        return  '' -- Se a páxina non está ligada a un ítem non devolve nada
    end

    -- == Comprobamos que o ítem ten declaracións (claims) ==

    if not entidad.claims then
        return '' -- Se o ítem non ten declaracións non devolve nada
    end
    -- == Declaración de formato e concatenado limpo ==

    return entidad.claims
end

 --[[ =========================================================================
      Función para  crear a cadea que devolverá a declaración
     ========================================================================= `-- ]]

function p.getPropiedad(opciones, declaracion)
    local propiedad     = {}
    local tablaOrdenada = {}

    if opciones.propiedad == 'precisión' or opciones.propiedad == 'latitud' or opciones.propiedad == 'longitud'  then
        propiedad = 'P625' -- Se damos o valor latitude, lonxitude ou precisión será equivalente a dar P625
    else
        propiedad = opciones.propiedad -- No resto de casos lese o dado
    end

    if not propiedad then -- Comprobamos se existe a propiedade dada e, en caso contrario, devólvese un erro
        return formatoError( 'property-param-not-provided' )
    end

    if declaracion then
        tablaOrdenada = declaracion
    elseif not p.getDeclaraciones(opciones.entityId) then
    	return formatoError( 'other entity' )
    elseif p.getDeclaraciones(opciones.entityId)[mw.ustring.upper(propiedad)] then
    	tablaOrdenada = p.getDeclaraciones(opciones.entityId)[mw.ustring.upper(propiedad)]
    else
    	return ''
    end

	-- Evitar que dea erro cando se faga o find en opciones['formatoTexto'] se vale nil
    if not opciones['formatoTexto'] then
    	opciones['formatoTexto'] = ''
    end

    -- Deixar, no seu caso, os valores de maior rango
    if (opciones.rangoMayor == 'sí') then
        tablaOrdenada = filtrarDeclaracionPorRango(tablaOrdenada)
    end

    -- == Se só se desexa que devolva un valor ==
    if opciones.uno == 'sí' then -- Para que devolva o valor de índice 1
        tablaOrdenada = {tablaOrdenada[1]}
    end

-- == Creamos unha táboa cos valores que devolverá ==

    local formatoDeclaraciones = {}
    local hayDeclaraciones
    for indice, declaracion in pairs(tablaOrdenada) do
    	declaracionFormateada = formatoDeclaracion(declaracion, opciones)
    	if declaracionFormateada and declaracionFormateada ~= '' then
            table.insert(formatoDeclaraciones, declaracionFormateada)
            hayDeclaraciones = true
        end
    end

    primera = true

    if not hayDeclaraciones then
        return
    end

    -- Aplicar o formato á lista de valores segundo o tipo de lista das
    -- opcións
    if opciones['lista'] == 'no ordenada' then
        return '&lt;ul&gt;&lt;li&gt;' .. mw.text.listToText( formatoDeclaraciones, '&lt;/li&gt;&lt;li&gt;','&lt;/li&gt;&lt;li&gt;' ) .. '&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;'
    elseif opciones['lista'] == 'ordenada' then
        return '&lt;ol&gt;&lt;li&gt;' .. mw.text.listToText( formatoDeclaraciones, '&lt;/li&gt;&lt;li&gt;','&lt;/li&gt;&lt;li&gt;' ) .. '&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;'
    else
     	-- valores separados por coma ou polo separador e a
      	-- conxunción das opcións
       	local separador, conjuncion

        if opciones['conjunción'] == 'null' then
            conjuncion = nil
        else
            conjuncion = opciones['conjunción']
        end

        if opciones['separador'] == 'null' then
            separador	= nil
        else
            separador = opciones['separador']
        end

        return mw.text.listToText( formatoDeclaraciones, separador,conjuncion )
    end
end

function p.categorizar(opciones, declaracion)
	-- Evitar que dea erro cando se faga o find en opciones['formatoTexto'] se vale nil
    if not opciones['formatoTexto'] then
    	opciones['formatoTexto'] = ''
    end

	local categoriaOpciones=opciones['categoría']

	if not categoriaOpciones then
		return ''
	end

	opciones['enlace'] = 'no'

    -- Crear unha táboa cos valores da propiedade.
	local valoresDeclaracion = {}

    if declaracion then
        valoresDeclaracion = declaracion
    elseif opciones.propiedad then
        local propiedad = {}
        if opciones.propiedad == 'precisión' or opciones.propiedad == 'latitud' or opciones.propiedad == 'longitud'  then
            propiedad = 'P625' -- Se damos o valor latitude, lonxitude ou precisión será equivalente a dar p625
        else
            propiedad = opciones.propiedad -- No resto de casos lese o dado
        end

        if not p.getDeclaraciones(opciones.entityId) then
    	    return formatoError( 'other entity' )
        elseif p.getDeclaraciones(opciones.entityId)[mw.ustring.upper(propiedad)] then
    	    valoresDeclaracion = p.getDeclaraciones(opciones.entityId)[mw.ustring.upper(propiedad)]
        else
    	    return ''
        end
    else
    	return ''
    end

    -- == Se só se desexa que devolva un valor ==
    --if opciones.uno == 'sí' then -- Para que devolva o valor de índice 1
    --    return formatoDeclaracion( valoresDeclaracion[1],opciones)
    --end
    --if (opciones.rangoMayor == 'sí') then -- Para que devolva os valores de maior rango
     --   valoresDeclaracion = filtrarDeclaracionPorRango(valoresDeclaracion)
    --end

--  Creamos unha táboa con cada categoría a partir de cada valor da declaración
    local categorias    = {}
    local hayCategorias

    if type(categoriaOpciones) == 'string' then
        local ModuloPaginas = require('Módulo:Páxinas')

        for indice, valor in pairs(valoresDeclaracion) do
            valorFormateado = formatoDeclaracion(valor, opciones)
    	    if valorFormateado ~= '' then
    		    categoria = ModuloPaginas.existeCategoria(categoriaOpciones:gsub('$1',valorFormateado))

                if categoria then
                    table.insert(categorias, categoria)
                    hayCategorias = true
                end
            end
        end
    elseif type(categoriaOpciones) == 'table' then
        for indice, valor in pairs(valoresDeclaracion) do
            categoria = categoriaOpciones[valor.mainsnak.datavalue.value['numeric-id']]

            if categoria then
                table.insert(categorias, 'Categoría:' .. categoria)
                hayCategorias = true
            end
        end
    end

    if hayCategorias then
        return '[[' .. mw.text.listToText( categorias, ']][[',']][[') .. ']]'
    end

    return ''
end

 --[[ =========================================================================
        Función que comproba se a páxina está ligada a  Wikidata
        en caso de estalo pasa o valor como argumento á función formatSnak()
     ========================================================================= `-- ]]

function formatoDeclaracion( declaracion, opciones)
    if not declaracion.type or declaracion.type ~= 'statement' then -- Compróbase que ten valor de tipo e que este sexa statement (declaración) o cal pasa sempre que existe a propiedade
        return formatoError( 'unknown-claim-type' ) -- Se non se cumpre devuelve erro
    end

    -- No caso de que haxa cualificador devólvese a dereita do valor da
    -- declaración entre parénteses.

    local calificativo = opciones.calificador

    if calificativo and declaracion.qualifiers then
    	-- De momento os cualificativos, normalmente anos, non se ligan
       local opcionesCalificativo = {['formatoTexto']='', enlace='no', ['formatoFecha']='año'} -- Pendente

       local wValorCalificativo
       local wValorCalificativoFormateado

       if type(calificativo) == 'function' then
       	  -- Utilizar a función recibida sobre todos os cualificativos
       	  wValorCalificativo           = declaracion.qualifiers
          wValorCalificativoFormateado = calificativo(wValorCalificativo, opcionesCalificativo)
       else
       	  -- Utilizar o primeiro valor do cualificativo da propiedade recibida
       	  wValorCalificativo = declaracion.qualifiers[mw.ustring.upper(calificativo)]

       	  if wValorCalificativo and wValorCalificativo[1] then
            wValorCalificativoFormateado = p.formatoDato(wValorCalificativo[1], opcionesCalificativo)
	      end
	    end

    	if wValorCalificativoFormateado then
    	   return p.formatoDato(declaracion.mainsnak, opciones) .. '&amp;nbsp;&lt;small&gt;(' .. wValorCalificativoFormateado .. ')&lt;/small&gt;'
    	end
    end

    -- Se non hai cualificativo.
    return p.formatoDato(seleccionDeclaracion(declaracion, opciones), opciones, declaracion.qualifiers)
end

 --[[ =========================================================================
        Función que comproba o tipo de dato (snaktype)
        se é value pasa o valor como argumento á función formatoValorDato()
     ========================================================================= `-- ]]

function p.formatoDato( dato, opciones, calificativos)
    if not dato or dato == '' then
        return ''
    end
    if dato.snaktype == 'somevalue' then
    	-- Data máis antiga
    	if calificativos then
    		if calificativos['P1319'] and calificativos['P1319'][1] and
    	       calificativos['P1319'][1].datavalue and
    	       calificativos['P1319'][1].datavalue.type=='time' then

                local opcionesFecha={['formatoFecha']=opciones['formatoFecha'],enlace=opciones.enlace}

                return 'post. ' .. require('Módulo:Wikidata/Data').FormateaFechaHora(calificativos['P1319'][1].datavalue.value, opcionesFecha)
            end
    	end

    	-- Se non ten un calificativo válido
        return avisos['somevalue'] -- Valor descoñecido
    elseif dato.snaktype == 'novalue' then
        return avisos['novalue'] -- Sen valor
    elseif dato.snaktype == 'value' then
        return formatoValorDato( dato.datavalue, opciones, calificativos) -- Se ten o tipo de dato pásase o valor á función formatDatavalue()
    else
        return formatoError( 'unknown-snak-type' ) -- Tipo de dato descoñecido
    end
end

 --[[ =========================================================================
       Función que establece o tipo de formato en función do tipo de valor
       (valorDato.type) e en caso de solicitarse un formato complementario asocia
       o módulo onde se establece o formato e a función deste que o establece
     ========================================================================= `-- ]]

function formatoValorDato( valorDato, opciones, calificativos)

	-- == Se se da o parámetro  valor-módulo e valor-función ==

	funcion = opciones['valor-función'] or opciones['value-function']
	if funcion and type(funcion) == 'function' then -- Uso desde LUA
	--  Ver un exemplo no módulo de Ficha de libro co ISBN.
	    local opcionesEntidad = {}

	    if mw.ustring.find(opciones['formatoTexto'],'mayúscula', plain ) and
	       (primera or (opciones['separador'] and opciones['separador'] ~= 'null') or
	       	(opciones['lista'] and opciones['lista'] ~= '')) then
	      opcionesEntidad['mayúscula'] = 'sí'
              primera = false
	    end
	    opcionesEntidad.enlace         = opciones.enlace
	    opcionesEntidad.etiqueta       = opciones.etiqueta
	    opcionesEntidad['debeExistir'] = opciones['debeExistir']

	    if mw.ustring.find(opciones['formatoTexto'],'cursivas', plain ) then
	    	opcionesEntidad.cursivas = 'sí'
	    end

		return funcion(valorDato.value, opcionesEntidad, marco, calificativos)
    elseif (opciones['valor-módulo'] and opciones['valor-módulo'] ~= &quot;&quot; ) or (opciones['value-function'] and opciones['valor-function'] ~= &quot;&quot; ) then
        if not opciones['valor-módulo'] or not opciones['valor-función'] then
            return formatoError( 'unknown-value-module' )
        end
        local formateado = require ('Módulo:' .. opciones['valor-módulo'])
        if not formateado then
            return formatoError( 'value-module-not-found' )
        end
        local fun = formateado[opciones['valor-función']]
        if not fun then
            return formatoError( 'value-function-not-found' )
        end
        return fun( valorDato.value, opciones, marco)
    end

    -- == Formatos por defecto en función do tipo de valor ==

--          * Para tipo coordenadas cando se da como valor de propiedade: latitude, lonxitude ou precisión

    if opciones.propiedad == 'latitud' then
        return valorDato.value['latitude']
    elseif opciones.propiedad == 'longitud' then
        return valorDato.value['longitude']
    elseif opciones.propiedad == 'precisión' then
        return valorDato.value['precision']

--           * Co resto de valores en propiedade

    elseif valorDato.type == 'wikibase-entityid' then    -- Tipo: Número de entidade que pode ser un ítem ou propiedade
	    local opcionesEntidad = {}
	    if mw.ustring.find(opciones['formatoTexto'],'mayúscula', plain ) and
	       (primera or (opciones['separador'] and opciones['separador'] ~= 'null') or
	       	(opciones['lista'] and opciones['lista'] ~= '')) then
	      opcionesEntidad['mayúscula'] = 'sí'
              primera = false
	    end
	    opcionesEntidad.enlace         = opciones.enlace
	    opcionesEntidad.etiqueta       = opciones.etiqueta
	    opcionesEntidad['debeExistir'] = opciones['debeExistir']

	    if mw.ustring.find(opciones['formatoTexto'],'cursivas', plain ) then
	    	opcionesEntidad.cursivas = 'sí'
	    end
        return p.formatoIdEntidad( SelecionEntidadPorValor( valorDato.value ), opcionesEntidad)
    elseif valorDato.type == 'string' then               -- Tipo: Cadea de texto (string)
        return valorDato.value
    elseif valorDato.type == 'url' then     --Tipo URL (dirección web)
	    return value.url
    elseif valorDato.type == 'time' then                 -- Tipo: Data/hora
        local opcionesFecha={['formatoFecha']=opciones['formatoFecha'],enlace=opciones.enlace}

        if mw.ustring.find(opciones['formatoTexto'],'mayúscula', plain ) and primera then
	        opcionesFecha['mayúscula']='sí'
        end

        return require('Módulo:Wikidata/Data').FormateaFechaHora(valorDato.value, opcionesFecha, calificativos)
    elseif valorDato.type == 'monolingualtext' then       -- Tipo: monolingüe
    	if valorDato.value then
            return valorDato.value.text
        else
            return ''
        end
    elseif valorDato.type ==  'quantity' then            -- Tipo: Cantidade
    	cantidad = mw.ustring.gsub(valorDato.value['amount'], '+','')
    	unidad = mw.wikibase.label(mw.ustring.gsub(valorDato.value['unit'], '^.-/(Q%d+)$', '%1'))
    	if unidad and tonumber(cantidad) &gt; 1 then
    		unidad = unidad..'s'
    	end

    	if not unidad or (opciones['formatoUnidad'] and opciones['formatoUnidad'] == 'número') then
    		return tonumber(cantidad)
    	else
    		return cantidad .. ' ' .. unidad
    	end
    elseif  valorDato.value['latitude']  and valorDato.value['longitude'] then -- Tipo: Coordenadas
    	local globo = require('Módulo:Wikidata/Globos')[valorDato.value.globe]

--Concatenamos os valores de latitude e lonxitude dentro do modelo Coord

        if globo ~= 'earth' then
            return  marco:preprocess('{{coord|' .. valorDato.value['latitude'] .. '|' ..
                   valorDato.value['longitude'] .. '|globe:' .. globo .. '_type:' .. opciones.tipo .. '|display=' ..
                   opciones.display ..'|formato=' .. opciones.formato..'}}')
        else
        	return  marco:preprocess('{{coord|' .. valorDato.value['latitude'] .. '|' ..
                   valorDato.value['longitude'] .. '|type:' .. opciones.tipo .. '|display=' ..
                   opciones.display ..'|formato=' .. opciones.formato..'}}')
        end

    else
        return formatoError( 'unknown-datavalue-type' ) -- Se non é de ningún destos tipos devolverá erro de valor desconocido
    end
end

  --[[ =========================================================================
          Damos formato ás ligazons internas
       ========================================================================= `-- ]]

-- Opcións:
--     - ligazóns:		Valores posibles 'sí' ou 'non'
--     - maiúscula:		Valores posibles 'sí' ou 'non'
--     - cursivas:		Valores posibles 'sí' ou 'non'

function p.formatoIdEntidad(idEntidad, opciones)
    local enlace   = mw.wikibase.sitelink(idEntidad)
    local etiqueta = mw.wikibase.label(idEntidad)
	return require('Módulo:Wikidata/Formatos').enlazar(enlace, etiqueta, idEntidad, opciones)
end

 --[[ =========================================================================
        Función principal
     ========================================================================= `-- ]]

function p.Wikidata( frame )
    marco = frame
    local args = frame.args
    local valorWikidata = p.getPropiedad( frame.args , nil)
    local categorias = '';
    local namespace = frame:preprocess('{{NAMESPACENUMBER}}');

    if (namespace == '0' and (not args.categorias or args.categorias ~= 'no') and
            args.propiedad and string.upper(args.propiedad) ~= 'P18' and
            string.upper(args.propiedad) ~= 'P41' and string.upper(args.propiedad) ~= 'P94' and
            string.upper(args.propiedad) ~= 'P109' and string.upper(args.propiedad) ~= 'P94' and
            string.upper(args.propiedad) ~= 'P154') then
        if valorWikidata ~= '' and args.valor and args.valor ~= '' then
                categorias = '[[Categoría:Wikipedia:Artigos con datos locais]]'
        elseif valorWikidata and valorWikidata == '' and args.valor and args.valor ~= '' and
                (not args.calificador or args.calificador == '') and
                (not args.dato or args.dato == '' or args.dato ~= 'fuente')then
                categorias = '[[Categoría:Wikipedia:Artigos con datos por trasladar a Wikidata]]'
        end
    end

    if args.prioridad == 'sí' and valorWikidata  ~= '' then -- Se se da o valor si a prioridade, terá preferencia o valor de Wikidata
    	if args.importar and args.importar == 'no' and args.valor and args.valor ~= '' then
    		return args.valor .. categorias
    	elseif valorWikidata then
        	return valorWikidata .. categorias -- valor que substitúe ó valor de Wikidata parámetro 2
        else
        	return categorias
        end
    elseif args.valor and args.valor ~= '' then
         return args.valor .. categorias
    elseif args.importar and args.importar == 'no' then
         return ''
    elseif valorWikidata then -- Se o valor é nil salta unha excepcion ó concatenar
        return valorWikidata .. categorias
    else
    	return ''
  end
end

-- mw.wikibase.getLabelWithLang or getLabelByLang with a table of languages
local function getLabelByLangs(id, languages)
	local label
	local lang = languages[1]
	if lang == wiki.langcode then
		-- using getLabelWithLang when possible instead of getLabelByLang
		label, lang = mw.wikibase.getLabelWithLang(id)
	else
		for _, l in ipairs(languages) do
			label = mw.wikibase.getLabelByLang(id, l)
			lang = l
			if label then
				break
			end
		end
	end
	return label, lang
end

-- Is gender femenine? true or false
local function feminineGender(id)
	local entity = mw.wikibase.getEntityObject(id)
	local genderClaims = entity.claims[&quot;P21&quot;] -- sex or gender
	if genderClaims then
		local genderId = getValueOfClaim(genderClaims[1], nil, {[&quot;formatting&quot;]=&quot;raw&quot;})
		if genderId == &quot;Q6581072&quot; or genderId == &quot;Q1052281&quot; or genderId == &quot;Q43445&quot; then -- female, transgender female, female organism
			return true
		end
	end
	return false
end

-- Fetch female form of label
local function feminineForm(id, lang)
	local feminine_claims = findClaims(mw.wikibase.getEntityObject(id), 'P2521') -- female form of label
	if feminine_claims then
		for _, feminine_claim in ipairs(feminine_claims) do
			local feminine_value = getValueOfClaim(feminine_claim, nil, {[&quot;formatting&quot;]=lang, [&quot;lang&quot;]={lang}})
			if feminine_value then
				return feminine_value
			end
		end
	end
end

-- Gets a label in a given language (content language by default) or its fallbacks, optionnally linked.
function p.getLabel(frame)
	local args = frame.args
	local id = mw.text.trim(args[1] or &quot;&quot;)
	if id == &quot;&quot; then return end
	local editicon = not (args.editicon == &quot;false&quot; or args.editicon == &quot;no&quot;)
	local languages = findLang()
	-- temporary track
	if args.fixed then
		require('Módulo:utilidades').rastreig(&quot;Wikidata/fixed&quot;)
	end
	
	local pencil = ''
	local label, lang
	if languages[1] == wiki.langcode then
		label = require(&quot;Module:Wikidata/labels&quot;).infoboxLabelsFromId[id] -- exceptions or labels fixed
	end
	
	if label == nil then
		label, lang = getLabelByLangs(id, languages)
		if label then
			if args.itemgender and feminineGender(args.itemgender) then
				label = feminineForm(id, lang) or label
			end
			label = mw.language.new(lang):ucfirst(mw.text.nowiki(label)) -- sanitize
		end
		pencil = addEditIcon(id, lang, languages[1], editicon)
	end
	
	local linked = args.linked
	if linked and linked ~= &quot;&quot; and linked ~= &quot;no&quot; then
		local article = mw.wikibase.getSitelink(id) or (&quot;d:&quot; .. id)
		return &quot;[[&quot; .. article .. &quot;|&quot; .. (label or id) .. &quot;]]&quot; .. pencil
	else
		return (label or id) .. pencil
	end
end
return p</text>
      <sha1>f01rikwu0gpayyiov30uwqialeg2148</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Táboas</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5219</id>
    <revision>
      <id>18109</id>
      <timestamp>2018-08-24T21:02:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot; --[[*********************************************************************************     * Nome: Módulo:Táboas     *     * Descrición:      *     * Data última revisión:...&quot;</comment>
      <origin>18109</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="3150" sha1="d9l64e5172azpvkks88s62cit9sll22" xml:space="preserve">
--[[*********************************************************************************
    * Nome: Módulo:Táboas
    *
    * Descrición: 
    *
    * Data última revisión: 
    *if 
    * Estado: En uso. 
    * Nota: Adaptado de es.wiki
    *********************************************************************************`-- ]]

local z = {}

function z.tostring(tabla, identacion)
    identacion = identacion or '\n'
    local resultado = ''
    
    if not tabla then
    	return
    end
 
    for k,v in pairs(tabla) do
    	if type(k) == 'string' then
    		k2='&quot;' .. k .. '&quot;'
    	else
    		k2=k
    	end
        if type(v)=='table' then
            resultado = resultado .. identacion .. k2 .. ': {' .. z.tostring(v,identacion .. '  ') .. identacion .. '}'
        elseif type(v)=='string' then
        	resultado = resultado .. identacion .. k2 .. ': &quot;' .. v .. '&quot;'
        else
        	resultado = resultado .. identacion .. k2 .. ': ' .. tostring(v)
        end
    end
 
    return resultado
end

function z.elemento(tabla, indice1, indice2, indice3, indice4, indice5)
	local resultado
	
	if not tabla or not indice1 then
		return
	end
	
	resultado = tabla[indice1]
	
	if not indice2 or not resultado then
		return resultado
	end
	
	resultado = resultado[indice2]

	if not indice3 or not resultado then
		return resultado
	end
	
	resultado = resultado[indice3]
	
	if not indice4 or not resultado then
		return resultado
	end
	
	resultado = resultado[indice4]
	
	if not indice5 or not resultado then
		return resultado
	end
	
	resultado = resultado[indice5]	
	
	return resultado
end

function z.en(tabla, elemento)
    if not elemento then
        return
    end
    for k,v in pairs( tabla ) do
        if v == elemento then
            return k
        end
    end
end

function z.copiarElementosConValor(original)
	local copia= {}
	
    for k,v in pairs(original) do
        if v~='' then
            copia[k] = original[k]
        end
    end	
    
    return copia
end

function z.insertar(tabla, elemento)
	if not z.en(tabla, elemento) then
		table.insert(tabla, elemento)
	end
end

function z.insertarElementosConValor(origen, destino)
    for k,v in pairs(origen) do
        if v~='' then
            table.insert(destino, v)
        end
    end	
    
    return copia
end

function z.sonIguales(tabla1, tabla2)
	if not tabla1 or not tabla2 then
		return false
	end
	
	if tabla1 == tabla2 then
		return true
	end
	
	for k,v in pairs(tabla1) do
		if tabla2[k] ~= v then
			return false
		end
	end

	for k,v in pairs(tabla2) do
		if not tabla1[k] then
			return false
		end
	end

	return true
end

function z.ordenar(tabla, funcion)
	local funcionInestable = funcion
	
	-- Engadir á táboa un campo coa orde
	for i,n in ipairs(tabla) do tabla[i].orden = i end
	
	table.sort(tabla, 
		function(a,b) 
		   if     funcionInestable(a, b) then return true -- a &lt; b
		   elseif funcionInestable(b, a) then return false -- b &lt; a
		   elseif a.orden &lt;= b.orden     then return true -- a = b e a aparece antes que b
		   else                               return false -- a = b e b aparece antes que a
		   end
	    end)
end
 
return z</text>
      <sha1>d9l64e5172azpvkks88s62cit9sll22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Wikidata/Formatos</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5220</id>
    <revision>
      <id>18110</id>
      <timestamp>2018-08-24T21:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;local p = {} local es = mw.language.new('gl')  -- Funcións para a Galipedia -- Función para formatar unha imaxe sen caixa function p.formatoImaxe( value, options )     local str...&quot;</comment>
      <origin>18110</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="14593" sha1="cjv08uu3mezlxya8aetdtrmjhjdccze" xml:space="preserve">local p = {}
local es = mw.language.new('gl')

-- Funcións para a Galipedia
-- Función para formatar unha imaxe sen caixa
function p.formatoImaxe( value, options )
    local str = '[[Ficheiro:' .. value .. '|250px'
    if options.legend then
        str = str .. '|' .. options.legend
    end
    return str .. ']]'
end

-- Funcións copiadas de es.wiki
function p.formatImage( value, options )
    local str = '[[Ficheiro:' .. value .. '|miniatura'
    if options.legend then
        str = str .. '|' .. options.legend
    end
    return str .. ']]'
end
function p.formatBandera(value, options, frame)
	local coincidenciafor
	if frame == nil then
	    frame = marco
	end
    local label = mw.wikibase.label( 'q' .. value['numeric-id'] )
    
    if not label then 
    	return
    end
    
    local link  = mw.wikibase.sitelink('q' .. value['numeric-id'] )
    local nombre 
    local tipo = mw.ustring.gsub(label,'(%D+)%sde%s%D+','%1')
    if options.cortar and options.cortar ~= '' then
        coincidencia = mw.ustring.find( es:lc(options.cortar), es:lc(tipo), plain )
    end
    if coincidencia then
    	nombre = mw.ustring.gsub(label,'%D+%sde%s(%D+)','%1')
    else
    	nombre = label
    end	
    local str2
    if mw.title.new('Modelo:Country data '.. label ).exists  then
        str2 = frame:preprocess('{{bandeira|' .. label ..'|name='.. nombre .. '}}')
    elseif link and label then
        str2 = '[[' .. link .. '|' .. nombre .. ']]'
    elseif label then
        str2 = nombre
    else
        str2 = ''
    end
    return str2 
end
function p.formatCoor(value)
    local cadenacoor = value
    return marco:preprocess('{{Coordenadas|' .. cadenacoor[tostring('latitude')] ..'|'.. cadenacoor[tostring('longitude')] .. '|format=dms}}')
end

-- Funcións para entidades de Wikidata

function p.formatoPremio(valor)
	local enlace, etiqueta, idEntidad = p.obtenerDatos(valor)
	
    -- Eliminar da etiqueta a categoría do premio
        
    if etiqueta then
      	etiqueta = etiqueta:match('^(.*)%s+á%s.*$')  or  -- Exemplo: Premio Nébula á mellor novela curta  --&gt; Premio Nébula
    	           etiqueta:match('^(.*)%s+ó%s.*$') or  -- Exemplo: Premio Hugo ó mellor relato --&gt; Premio Hugo
    	           etiqueta:match('^(.*) na categoría') or  -- Exemplo: Premio Prometheus na categoría Hall of Fame --&gt; Premio Prometheus
       	           etiqueta
    end

    return p.enlazar(enlace, etiqueta, idEntidad)
end

function p.formatoGentilicio(valor, opciones, frame)
	local enlacePais, etiquetaPais, idEntidadPais = p.obtenerDatos(valor)
	
	local gentilicio 
	
	if etiquetaPais then 
		gentilicio = frame:preprocess('{{xentilicio|'.. etiquetaPais .. '|fs}}')
		
		if not gentilicio or gentilicio == '' then
			gentilicio = etiquetaPais
		end
	end
	
	return p.enlazar(enlacePais, gentilicio, idEntidadPais, opciones)
end

function p.formatoLugar(valor, opciones, frame, calificativos)
	-- Función que devolve algo da forma Lugar, entidade territorial administrativa, país
	
	local lugarEnlazado, entidadTerritorialAdministrativaEnlazada, paisEnlazado
	
	-- Validar que está informado o id do lugar.
	if not valor or not valor['numeric-id'] then 
		return
	end	
	
	-- Obter primeiro a entidade territorial administrativa e o país dos cualificativos se é posible
	-- Non se obtén primeiro o lugar, que sería o máis lóxico, porque obterase de forma diferente segundo
	-- estean ou non informados os cualificativos
	
	if calificativos then
		if calificativos['P131'] and calificativos['P131'][1] and 
		   calificativos['P131'][1].datavalue and calificativos['P131'][1].datavalue.value then
		   	
		   	entidadTerritorialAdministrativaEnlazada = p.enlazar(p.obtenerDatos(calificativos['P131'][1].datavalue.value))
		end

		if calificativos['P17'] and calificativos['P17'][1] and 
		   calificativos['P17'][1].datavalue and calificativos['P17'][1].datavalue.value then
		   	
		   	paisEnlazado = p.enlazar(p.obtenerDatos(calificativos['P17'][1].datavalue.value))
		end
	end

	if paisEnlazado then
		lugarEnlazado = p.enlazar(p.obtenerDatos(valor))
	else
	 -- Se o lugar non ten o cualificativo de país obtelo da propiedade país da 
	 -- entidade de Wikidata do lugar.
	 
	 -- De momento non se obtén a entidade administrativa (ten barbaridades...)
		local idLugar, enlaceLugar, etiquetaLugar
		local entidad
		
		idLugar = 'Q' .. valor['numeric-id']
		entidad = mw.wikibase.getEntityObject(idLugar)
		
		if not entidad then
			return
		end
		
		if entidad.sitelinks and entidad.sitelinks.eswiki then
	    	enlaceLugar   = entidad.sitelinks.eswiki.title
		end
	
		if entidad.labels and entidad.labels.es then
			etiquetaLugar = entidad.labels.es.value
		end
	
		lugarEnlazado = p.enlazar(enlaceLugar, etiquetaLugar, idLugar, opciones)
	
		if entidad.claims and entidad.claims.P17 and entidad.claims.P17[1] and
	   	entidad.claims.P17[1].mainsnak and entidad.claims.P17[1].mainsnak.datavalue then
	    	paisEnlazado = p.enlazar(p.obtenerDatos(entidad.claims.P17[1].mainsnak.datavalue.value))
		end		
	end
	
	if lugarEnlazado == paisEnlazado then -- A Cidade do Vaticano ten en Wikidata como país a si mesma
		paisEnlazado = nil
	end
	
    return require('Módulo:Formato texto').separadosPorComa({lugarEnlazado, entidadTerritorialAdministrativaEnlazada, paisEnlazado})
end

function p.formatoUnidad(valor, opciones)
	cantidad = mw.ustring.gsub(valor.value['amount'], '+','')
	unidad = mw.wikibase.label(mw.ustring.gsub(valor.value['unit'], '^.-/(Q%d+)$', '%1'))
	if unidad and tonumber(cantidad) &gt; 1 then	
		textoUnidad = unidad..'s'
	end
	
	if not unidad or (opciones['formatoUnidad'] and opciones['formatoUnidad'] == 'número') then
		return tonumber(cantidad)
	elseif unidad and opciones['formatoUnidad'] and opciones['formatoUnidad'] == 'minutos' and unidad == 'segundo' then
		return math.floor(tonumber(cantidad)/60) .. ':' .. (tonumber(cantidad)%60) .. ' ' .. 'minutos'
	else
		return cantidad .. ((textoUnidad and ' ' .. textoUnidad) or '')
	end
end

-- Formatos de cualificativos

function p.formatoPeriodo(valor, opciones)
	local anyoInicio, anyoFin
	local fechaInicio, fechaFin
	local opcionesFecha= {['formatoTexto']='mayúscula', ['formatoFecha'] = 'año', ['enlace']='no'}

    local fechasInicio = valor['P580']
    local fechasFin    = valor['P582']
    local iFechaInicio = 1
    local iFechaFin    = 1
    
    if not fechasInicio and not fechasFin then
    	return
    end
    
    local periodos    = {}

	if fechasInicio and fechasInicio[1] then
		--if true then return require('Módulo:Táboas').tostring(fechasInicio[1]) end
	    anyoInicio = require('Módulo:Wikidata').formatoDato(fechasInicio[1],opcionesFecha , {})
	    fechaInicio= anyoInicio -- de momento
	end
	
	if fechasFin and fechasFin[1] then
	    anyoFin  = require('Módulo:Wikidata').formatoDato(fechasFin[1], opcionesFecha, {})
	    fechaFin = anyoFin -- de momento
	end
	
    while fechaInicio or fechaFin do -- Por cada período
    	if fechaInicio and fechaFin and tonumber(fechaInicio) and tonumber(fechaFin) and (tonumber(fechaInicio) &lt;= tonumber(fechaFin)) then
    		if anyoInicio == anyoFin then
    			table.insert(periodos, anyoInicio)
    		else
    			table.insert(periodos, anyoInicio .. '–' .. anyoFin)
    		end
		    iFechaInicio = iFechaInicio + 1
		    iFechaFin    = iFechaFin    + 1
		    
		    if fechasInicio[iFechaInicio] then
		    	anyoInicio = require('Módulo:Wikidata').formatoDato(fechasInicio[iFechaInicio],opcionesFecha , {})
		    	fechaInicio= anyoInicio -- de momento
		    else
		    	anyoInicio	= nil
		    	fechaInicio= nil
		    end
		    
		    if fechasFin[iFechaFin] then
		    	anyoFin = require('Módulo:Wikidata').formatoDato(fechasFin[iFechaFin],opcionesFecha , {})
		    	fechaFin= anyoFin -- de momento
		    else
		    	anyoFin	= nil
		    	fechaFin= nil
		    end		    
		elseif anyoInicio then
			table.insert(periodos, 'desde ' .. anyoInicio)
			
			iFechaInicio = iFechaInicio + 1
		    if fechasInicio[iFechaInicio] then
		    	anyoInicio = require('Módulo:Wikidata').formatoDato(fechasInicio[iFechaInicio],opcionesFecha , {})
		    	fechaInicio= anyoInicio -- de momento
		    else
		    	anyoInicio	= nil
		    	fechaInicio= nil
		    end			
		elseif anyoFin then
			table.insert(periodos, 'ata ' .. anyoFin)
		    iFechaFin    = iFechaFin    + 1			
			
		    if fechasFin[iFechaFin] then
		    	anyoFin = require('Módulo:Wikidata').formatoDato(fechasFin[iFechaFin],opcionesFecha , {})
		    	fechaFin= anyoFin -- de momento
		    else
		    	anyoFin	= nil
		    	fechaFin= nil
		    end				
		end
    end
	
	return table.concat(periodos, ', ')
end

-- Funcións internas

-- As seguintes funcións fan practicamente o mesmo que a función
-- formatoIdEntidad do módulo Wikidata.
-- p.obtenerDatos obtén os datos da entidade e p.enlazar os formatea.

function p.obtenerDatos(valor)
	if valor and valor['numeric-id'] then
	    local idEntidad = 'q' .. valor['numeric-id']

        local etiqueta  = mw.wikibase.label( idEntidad )
        local enlace    = mw.wikibase.sitelink( idEntidad )	
        
        return enlace, etiqueta, idEntidad 
    end
end

function p.enlazarEnOtroIdioma(enlace, etiqueta, idioma)
	local categoria = '[[Categoría:Wikipedia:Páxinas con propiedades de Wikidata con etiqueta noutra lingua]]'
	
	if enlace and etiqueta then
		return etiqueta .. ' &lt;small&gt;([[:en:' .. enlace .. '|en]])&lt;/small&gt;' .. categoria
	elseif etiqueta then
		return etiqueta .. ' &lt;small&gt;(en)&lt;/small&gt;' .. categoria
	elseif enlace then
		return enlace .. ' &lt;small&gt;([[:en:' .. enlace .. '|en]])&lt;/small&gt;' .. categoria
	end
end

function p.enlazar(enlace, etiqueta, idEntidad, opciones)
	if opciones then
		-- Opcións das etiquetas
		
		if opciones.etiqueta and opciones.etiqueta ~= 'null' then		-- Por averiguar onde se usa.
			etiqueta = opciones.etiqueta
		end
		
		--  Converter o primeiro carácter a maiúscula no seu caso    
		if etiqueta and opciones['mayúscula'] == 'sí' then
			etiqueta = es:ucfirst(etiqueta)
		end
		
		-- Opcións da ligazón
		if opciones['enlace'] ==  'no' then
			-- No p.enlazar
			enlace = nil
		elseif opciones['debeExistir'] == 'sí' then
			-- Non devolver nada se non está informado o artigo de Wikipedia
			if not enlace then
				return
			end
		elseif opciones['enlace'] ==  'sí' then
			if not enlace and etiqueta and not require('Módulo:Páxinas').existe(etiqueta) then
				-- Tomar como ligazón a etiqueta se non existe o correspondente artigo
				enlace   = etiqueta
				etiqueta = nil				
			end			
		end
	end
	
	-- Segundo estea informada a etiqueta ou a ligazón
	local resultado
	
    if etiqueta and enlace and etiqueta ~= enlace then --Ambos se non son iguais
       resultado = '[[' .. enlace .. '|' .. etiqueta .. ']]'
    elseif enlace then    -- Só a ligazón ou ambos e son iguais
        resultado = '[[' .. enlace .. ']]'
    elseif etiqueta then  -- Só a etiqueta
        resultado = etiqueta
    elseif idEntidad then -- Só a entidade
       -- Obter a etiqueta a ligazón de Wikidata da Wikipedia inglesa.
       local entidad=mw.wikibase.getEntityObject(idEntidad)
       
       --if true then return require('Módulo:Táboas').tostring(entidad) end
       
       if entidad then
       	  if entidad.labels and
       	     entidad.labels.en then
       	     etiqueta = entidad.labels.en.value
       	  end
       	  
       	  if entidad.sitelinks and entidad.sitelinks.enwiki then
       	     enlace   = entidad.sitelinks.enwiki.title
       	  end
       	  
       	  if etiqueta or enlace then
       	     resultado = p.enlazarEnOtroIdioma(enlace, etiqueta, 'en')
       	  end
       end
       
        if not resultado then
        	return '[[:d:'.. idEntidad .. '|sen etiquetar]]' .. 
              '[[Categoría:Wikipedia:Páxinas con propiedades de Wikidata sen etiqueta]]'
        end
    end
    
    -- Engadir cursivas
    
    if opciones and opciones.cursivas == 'sí' then
    	resultado = &quot;''&quot; .. resultado .. &quot;''&quot;
    end
    
    return resultado
end

function p.formatId( value, options )
	local wikidata = require('Módulo:Wikidata')
    local id =  'Q'.. value['numeric-id']
    local opciones = {separador = '&lt;br&gt;',propiedad = options.propiedadValor, uno = 'sí', entityId = id, formatoTexto = 'mayúscula'}
    return wikidata.getPropiedad(opciones)
end

function p.formatBandera2( value, options )
	local bandera = require('Módulo:Bandeira')
	local id =  'Q'.. value['numeric-id']
	local label = mw.wikibase.label( 'Q' .. value['numeric-id'] ) or ''
	local tipo = mw.ustring.gsub(label,'(%D+)%sde%s%D+','%1')
	
	 if options.cortar and options.cortar ~= '' then
        coincidencia = mw.ustring.find( es:lc(options.cortar), es:lc(tipo), plain )
    end
    if coincidencia then
    	nombre = mw.ustring.gsub(label,'%D+%sde%s(%D+)','%1')
    elseif label and label ~= '' then
    	nombre = label
    end
    return bandera.banderaLua(id, '20px', '', nombre)
end
function p.formatFicha( value, options )
	local ficha = require('Módulo:Infobox')
	local opciones = {propiedadValor='P31'} 
	local etiqueta  = p.formatId( value, opciones)
	options.cortar = etiqueta
	local parametros = {
		child = 'si',
		estiloetiqueta1 = 'border:0;font-weight:100;padding:0px 7px',
		estilodatos1 = 'border:0;font-weight:100;padding:0px 7px 0px 2px', 
		etiqueta1='&amp;bull;&amp;nbsp;'.. es:ucfirst(etiqueta),
		datos1 = p.formatBandera2(value, options)}
    return ficha.infobox(parametros)
end

function p.formatoId ( value, options )
	return value['numeric-id'] and 'Q' .. value['numeric-id']
end

--Función achegada polo usuario Juan Mayordomo de es.wiki para devolver os nomes de profesions en feminino
function p.traballoFemenino_wikidata(valor, opciones, frame, calificativos)
   local elementoTabla = require('Módulo:Táboas').elemento
   local function getPropiedadEnGalego(idEntidad, idPropiedad)
	  local entidad =  mw.wikibase.getEntityObject(idEntidad)
	
	  if not entidad then
		return
	  end
	
	  local declaracion   = elementoTabla(entidad,'claims', idPropiedad)
	
	  if not declaracion then
	  	  return
	  end
	
	  local valor
	
	  for k,v in pairs(declaracion) do
		  valor = elementoTabla(v,'mainsnak', 'datavalue', 'value')
		
		  if valor.language == 'gl' then
			  return valor.text
		  end
	  end
   end
   local enlaceOcupacion, etiquetaOcupacion, idEntidadOcupacion = p.obtenerDatos(valor)
   etiquetaOcupacionCorregida = getPropiedadEnGalego(idEntidadOcupacion, 'P2521') or etiquetaOcupacion
		return p.enlazar(enlaceOcupacion, etiquetaOcupacionCorregida, idEntidadOcupacion, opciones)
end

return p</text>
      <sha1>cjv08uu3mezlxya8aetdtrmjhjdccze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri Alban Fournier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5221</id>
    <redirect title="Autor:Alain-Fournier" />
    <revision>
      <id>18114</id>
      <timestamp>2018-08-24T21:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Alain-Fournier]]&quot;</comment>
      <origin>18114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="nafbzzv4wbakosrr3e972jjh66paqgn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alain-Fournier]]</text>
      <sha1>nafbzzv4wbakosrr3e972jjh66paqgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aurelius Augustinus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5222</id>
    <redirect title="Autor:Agostiño de Hipona" />
    <revision>
      <id>18117</id>
      <timestamp>2018-08-24T21:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Agostiño de Hipona]]&quot;</comment>
      <origin>18117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="2urbos8wba1jem00ql0hcbrvvo73lee" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Agostiño de Hipona]]</text>
      <sha1>2urbos8wba1jem00ql0hcbrvvo73lee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/A tarde vaise</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5223</id>
    <revision>
      <id>18140</id>
      <parentid>18136</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="662" sha1="hocx0wu483oiqach7r2e4q59zu8fyww" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

A tarde vaise.
Alá na aldea
chora unha dona
diante o cadavre da súa filla,
que, pomba nova,
de mal de amores morreu ferida,
deixándoa soia.


Chove e fai vento.
O campaneiro
a morto dobra.
Unhas mulleres van choricando
pola congostra
tras catro vellos que o cadaleito
levan da moza.


Salmeou o crego und Dies irae,
logo, con cordas
baixano 69 a caixa da cova ó fondo,
onde destoncias
duas caliveras fanlle os honores
a rir cal tolas.


Terras de Codeseda, 1924
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>hocx0wu483oiqach7r2e4q59zu8fyww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Cántigas de Nadal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5224</id>
    <revision>
      <id>18139</id>
      <parentid>18137</parentid>
      <timestamp>2018-08-24T22:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="an2cge8bz6y7kxwtxl3rh1fbouyk2ow" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

Durme, meu meniño, durme,
que eu, esperto,
do teu leitiño a carón,
por ti velo.


Sorrí, meniño, sorrí,
que á tua beira
ollando estou teus sorrisos
que o meu corazón aledan.


Fala, meu meniño, fala,
que as tuas falas
son pra min no mar da vida
o faro que amostra a praia.


Eu onda ti son felís
e sin ti non son nada,
porque somente en ti teño
caridá, fe e esperanza
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>an2cge8bz6y7kxwtxl3rh1fbouyk2ow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vagalumes/Verbas limiares</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5225</id>
    <revision>
      <id>18141</id>
      <timestamp>2018-08-24T22:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Encabezar |nome=[[Vagalumes]] |dataano=1931 |autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]] }}  &lt;div class=prose&gt; &lt;poem&gt;  &lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center...&quot;</comment>
      <origin>18141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1710" sha1="iiqdenszmuuhannj4i65aqgrddr8m2a" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Vagalumes]]
|dataano=1931
|autor=[[Autor:Xosé Manuel Cabada|Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
}}

&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;'''{{SUBPAGENAME}}'''&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}''Vel-ahí vai ise feixe de versos, frores ventureiras nacidas ó longo do vieiro dos meus tempos idos e regadas, a miúdo, coa ágoa que reverqueu, xa leda, xa tristeira, da fonte do meu corazón, a cuio compás fun miñas estrofas rimando.''

{{Espazos|3}}''Endexamais eu maxinara en dar ó pobo meus versos así recollidos antre as páxinas dun volume. Foron miñas boas amistades as que de hai tempo eisixiron de min esta laboura, e foi derradeiramente o mestre '''Amor Ruibal''' —intelixencia xigante e universal, e corazón sinxelo e garimoso—, a quen Dios chamou pra si recentemente, quen me deu o decisivo empuxe, dimpois de terme honrado pousando sobre a cativez dos meus versos aqués seus ollos de aguia, arelantes decote de cousas grandes e profundas e de hourizontes infinidos. A Morte, que o viña axexando de cerca, non lle deixou trazar as liñas limiares que me prometera pra VAGALUMES.''

{{Espazos|3}}''Non embargantes, eu quero que o seu nome figure no meu primeiro volume de versos pra facer constar meu outo recoñecemento ó filólogo e filósofo máis grande dos derradeiros séculos, nome que tódolos galegos debemos acoller con sagra ademiración, e cuia lembranza terá de manterse acesa a través das vindeiras xeraciós; porque '''Amor Ruibal''' non pode desaparecer nin do mundo centífico nin do corazón de tódolos bos galegos.''

{{Espazos|3}}''Perdoa, amado leitor, iste desafogo, e percorre agora as follas do libro sin maxinar no''

{{Espazos|99}}''AUTOR''.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>iiqdenszmuuhannj4i65aqgrddr8m2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diego Antonio Cernadas de Castro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5226</id>
    <redirect title="Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro" />
    <revision>
      <id>18152</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro]]&quot;</comment>
      <origin>18152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="70657ovpy7hge8mlk8huvk534mbxaxh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro]]</text>
      <sha1>70657ovpy7hge8mlk8huvk534mbxaxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diego Antonio Cernadas y Castro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5227</id>
    <redirect title="Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro" />
    <revision>
      <id>18153</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro]]&quot;</comment>
      <origin>18153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="70657ovpy7hge8mlk8huvk534mbxaxh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro]]</text>
      <sha1>70657ovpy7hge8mlk8huvk534mbxaxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5228</id>
    <revision>
      <id>21641</id>
      <parentid>18171</parentid>
      <timestamp>2025-08-02T08:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2099" sha1="dovmyqkc57yufq1om0nruxocy2bza76" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=O cura de Fruíme.jpg
|Wikipedia=Diego Antonio Cernadas Castro
|Commons=Category:Diego Antonio Cernadas y Castro
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Diego Antonio Cernadas y Castro''', máis coñecido como '''O Cura de Fruíme''' (Santiago de Compostela 1698 - Fruíme, Lousame, 1777) foi un sacerdote e escritor galego en lingua galega e lingua castelá.


==Obras==

* '''''[[Composicións galegas]]'''''

* ''Obras en prosa y verso del cura de Fruime D. Diego Antonio Cernadas y Castro, natural de Santigao de Galicia'' (sete volumes: D. Joachin Ibarra, impresor de cámara de S.M. Madrid: 1778-1781):

&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[File:Obras en prosa y verso del cura de Fruime, tomo 1, 1778.pdf|thumb|page=5|&lt;center&gt;'''TOMO I''', 1778 (PDF)&lt;/center&gt;]] || [[File:Obras en prosa y verso del cura de Fruime, tomo 2, 1778.pdf|thumb|page=5|&lt;center&gt;'''TOMO II''', 1778 (PDF)&lt;/center&gt;]] || [[File:Obras en prosa y verso del cura de Fruime, tomo 3, 1779.pdf|thumb|page=7|&lt;center&gt;'''TOMO III''', 1779 (PDF)&lt;/center&gt;]]
|-
| [[File:Obras en prosa y verso del cura de Fruime, tomo 4, 1779.pdf|thumb|page=5|&lt;center&gt;'''TOMO IV''', 1779 (PDF)&lt;/center&gt;]] || [[File:Obras en prosa y verso del cura de Fruime, tomo 5, 1780.pdf|thumb|page=5|&lt;center&gt;'''TOMO V''', 1780 (PDF)&lt;/center&gt;]] || [[File:Obras en prosa y verso del cura de Fruime, tomo 6, 1780.pdf|thumb|page=5|&lt;center&gt;'''TOMO VI''', 1780 (PDF)&lt;/center&gt;]]
|-
|[[File:Obras en prosa y verso del cura de Fruime, tomo 7, 1781.pdf|thumb|page=3|&lt;center&gt;'''TOMO VII''', 1781 (PDF)&lt;/center&gt;]]
|}
&lt;/center&gt;

== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=DieCerna&amp;alias=Diego+Antonio+Cernadas+e+Castro&amp;solapa=biografia Biblioteca Virtual Galega]


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:}}
[[Categoría:Autores-C]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Diego Antonio Cernadas y Castro| ]]</text>
      <sha1>dovmyqkc57yufq1om0nruxocy2bza76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Composicións galegas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5229</id>
    <revision>
      <id>18155</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=Composicións galegas  |autor=[[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro|]]  |dataano= }}   &lt;center&gt; &lt;poem&gt;   '''1'''  '''Ronca del río Miño'''  Cando tanta festa...&quot;</comment>
      <origin>18155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12556" sha1="2j6rw4ofj67nk934qxu1ct864ww96n6" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Composicións galegas 
|autor=[[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro|Diego Antonio Cernadas y Castro]] 
|dataano=
}}


&lt;center&gt;
&lt;poem&gt;


'''1'''

'''Ronca del río Miño'''

Cando tanta festa fan
-¡miña nai, como se roxe!-
a esta nova fonte de hoxe,
¿que será de ti, Miñán?
Tempos vén e tempos van,
cae Miñán quen subeu onte;
póñase ben alta a fonte,
que non é, por máis que o pense,
para beixarme en Ourense
no ollo da miña ponte.
(1755)


'''2'''

'''Befa do río da Chanca desairado da fonte nova'''

Vendo o posto alto, que atranca
a fonte do Castiñeiro,
sae a opoñerse un regueiro
á carreira, dando aa Chanca
coa cobiza, con que arranca
furou, volveu e tornou,
mais, por máis que andou e andou,
nada fixo coa súa aquela,
que o bispo votou por ela
e a fonte aa praza levou.
(1755)


'''3'''

'''Desengano ao pozo da Pinguela'''

Si unha pingola querían
de ti, pozo da Pinguela,
os que ardían máis por ela
sempre en valde cha pedían:
postos nas cordas se vían,
porque unha gota lles deras;
mais agora en valde esperas,
non che queren a que tes
aunque de valde lla des,
porque cha ten de Valderas.
(1755)


'''4'''

'''En elogio del Ilustrísimo Señor Garrido, obispo de Córdoba, natural del lugar de Berdusido en el Reino de Galicia'''

''Copla gallega vulgar de las que en aquel idioma se llaman cantigas''

Berdusido, Berdusido,
con todos teus arredores,
non te chames Berdusido,
chámate xardín de frores.

GLOSA

Berdusido, anque un lugar
fuche sempre de proveito,
hoxe con mellor dereito
te podes de eso alabar:
moito che tén que envexar
as terras de este partido,
pois un fillo teu querido
un ser tan novo che dá,
que non parece que é xa
Berdusido, Berdusido.

¿Canto outras terras, que ves,
que dan bo trigo e bo millo,
darían por ter un fillo
Garrido como ti tes?
Excusas máis corrachés
e xoeles para pores
raia entre as terras mellores,
porque ningunha acharás
tan guapa como hoxe estás
con todos teus arredores.

Tendo, pois, por fillo un home
de tan gran merecemento,
o seu nobre nacemento
basta para darche nome:
xa ninguén na boca tome
que non es moi coñecido
lugar, pois si o teu Garrido
fruxe do teu terrón é;
non hai razón para que
non te chames Berdusido.

Eu vexo que ese siñor
é das virtús un tesouro
e de Galicia unha fror:
tenlle ós probes moito amor,
é moi sabio entre os doutores,
é un bispo dos mellores;
é pois no terruño teu
tal ramallete naceu,
chámate xardín de frores.


'''5'''

'''A D. Manuel de Arcos, natural de Galicia y vecino de Madrid'''

Se pudera darche os tranchos
que eu sin dentes mamo acá,
meu Arcos, ben craro está
que che virían moi anchos.
Por alá componse os panchos
de menestra, ensaladiña,
sorbetes e garapiña;
mais eu, posto en donde estou,
por canto hai alá non dou
o rabo dunha sardiña.


'''6'''

'''Brindis paisano, remate de los demás'''

Eu non sei qué hei de facer:
si Raxoi e Riomol son
gallegos, ¿por eso non
nos habemos de entender?
Eso en verdá no ha de ser;
na voz paisana un cariño
lles hei de fazer; o viño
corra, e brindo de contado:
¡viva o siñor afillado!;
¡vítor ó siñor padriño!


'''7'''

'''A la misma señora [Marquesa de Camarasa], en lengua gallega'''

Coo desexo de acordarvos
que en Galicia o seu funduxe
ten a vosa nobre fruxe,
vou en gallego a falarvos.
De esto non hai que estrañarvos;
antes ben, facendo gala
de esta nación, estimala,
e si, porque moito dista,
non a conocés de vista,
conocédea pola fala.

O que no meu peito pasa
decervos quixera agora,
miña moi nobre siñora
Marquesa de Camarasa.
Mais si ha de ser pola tasa
do meu reconocemento,
non é posibre o que intento,
pois para eso, a ben ser,
me facía falla ter
todo o voso entendemento.

Si, miña señora, o meu
é moi cativo e minguado,
con que non pode o coitado
dar máis do que ten de seu.
Por un ninguén me teño eu,
posto na vosa presencia,
e non me estrevo en concencia
a falar, sendo un Jan-pan,
con unha siñora tan
grande como voselencia.

Grande sodes, e esto non
soilo polos herdamentos
dos Cobos e dos Sarmentos,
que en tanta altura vos pon;
por unha e outra razón
a vós a grandeza pasa
de Ricla e de Camarasa,
e anque esta tan alto guinda,
vós sodes, siñora, aínda
máis grande que a vosa casa.

Esto é certo, porque vós,
por tan xenerosa e boa,
hoxe sodes a coroa
dos vosos nobres avós.
Por eles, sabemos nós,
tendes estados e rendas
con regalías tremendas,
mais todo esto é nimigalla,
que por moito e ben que valla,
non chega coas vosas prendas.

Mais de estas, que son patentes,
non quero falar, porque
para vós o oílas é
coma rallarvos os dentes.
Xamais tivéstedes mentes
de alabamentos por elas,
e anque percurades telas
de todos para o proveito,
sempre estades con despeito
por non poder escondelas.

Mais non podés, porque o lume,
por moito que se atafegue,
logo o venta quen se achegue,
anque del non vexa fume.
Xa sei tendes o costume
de obrar ben con un porfundo
sagredo, mais neso fundo
que hai de vós novas máis cheas,
porque das vidas alleas
sempre fala moito o mundo.

Eu polo menos, de día
e de noite, si aquí Dios
me dese con quen, de vós
falando sempre estaría;
de eso non me fartaría,
pois tería en eso groria;
mais tamén cousa é notoria
que, si por non poder máis,
a lingua cala, xamais
está calada a mamoria.

Esta decote decindo
á orella me está: &quot;¿que fas?
¿Donde, siñora, acharás
de xenio máis nobre e lindo?
Ti de ela estás recibindo
honras sin comparación,
e anque todas grandes son,
a que causa máis espanto
é a de facerche canto
no seu nobre corazón.

¿Con que has de pagarlle, di,
(si podese caber paga)
o que sendo quen é, faga
conta de un tal coma ti?&quot;
Eu respóndolle, e así:
&quot;Mais tamén así se ve
a súa bondá, porque
tanto favor e tan bo
non mo fai por quen eu só,
sinón por ser ela o que é&quot;.

De esta maneira, entre min
falo de vós á calada,
e din nesta matinada
desde que en ser voso din.
Moitas veces presumín
decérvolo, coma agora,
mais como sodes siñora
tan grande, non se estreveu
a musa, porque temeu
a nota faladora.

Pero hoxe, máis advertida,
conoce andou ao revés,
porque unha expresión cortés
naide a ten por atrevida;
polo mismo, arrepentida
de haber calado, hoxe fala,
pois anque para excusala
non faltaría disculpa,
sempre que é dudosa a culpa
o mellor é confesala.

Sírvase, pois, voselencia
de botarme a ausuluzón,
pois en esta confesón
descargo a miña concencia;
espero esta induluxencia
que lle pido sin falacia,
propondo con eficacia,
como (Dios diante) cudicio,
vivir no voso servicio
e morrer en vosa gracia.
(c. 1774)


'''8'''

Ai do allo, ai do allo,
ai do allo, ai da cebola,
ai do allo, ai do allo,
nunca che eu do allo fora.

GLOSA

Meu Antón, no que parolas
en copras mal coziñadas,
facendo mil enversadas
mezcras allos con cebolas.
Déixate de ideas tolas,
que perdes tempo e traballo,
e non sexas mas vasallo,
pois eres do allo, Antón,
nin te piques, que sinón
ai do allo, ai do allo.

Non fagas copras mordentes,
que no teu frío gaspallo
ben conocemos o allo
sin que nos mostres os dentes.
Son moitos os ingredentes
de que se fai unha ola,
e anque na túa cachola
o allo porreta bote,
ben sabes que en qualquer pote
ai do allo, ai da cebola.

Nunca piques a ninguén
nin fíes de mosca morta,
que qualquer na súa horta
súa punta de allo ten.
Revolver caldos non é ben,
meu Antón, cara de almallo,
e sabe polo meu fallo
que para dar picazón,
donde se pensa que non
ai do allo, ai do allo.

Eu non che quero negar
que o ser Rioboo é bo
e que en escoller avó
non me quixera Malvar.
Eu ben sei que o meu solar
non ten moita forma agora,
mais, en fin, chanzas afora,
non habendo, así como así,
de ser eu mellor que ti,
nunca che eu do allo fora.


'''9'''

'''Porrum, et coepe nefas violare, et frangere morsu. O sanctas gentes, quibus haec nascuntur in hortis Numina!''' ''Que quiere decir en gallego''

Morder ou andarse en chanzas
coa cebola ou coo allo,
contá con eso, señores,
que é un pecado nefando.
¡Oh, santas xentes aquelas
en cuias hortas ou agros
lle nacen esas deidades,
como andarán endiosados!


'''10'''

Meu Carballo, tu estás cego,
porque, si ben o reparas,
sin saber con que bois aras,
te zombas do boi galego.
Agora sabrás, borrego,
adonde te aperta o callo,
pois, aínda sendo un almallo
galego, como ao desgaire,
os dous garfos de pao de aire
soupo enxertar nun Carballo.

Déixate o touro ferido,
e ti, por verte vengado,
o querías ter comprado
cando el te tuvo vendido.
Disparate conhecido
compralo para o matar;
eso era virche a costar
dobre as túas fanforriñas,
pois, cando pagas llas tiñas,
llas volvías a pagar.


'''11'''

'''Coplas gallegas'''

Dizque xa vén por camiño
o noso rei, Dios o traia,
porque, según nos din todos,
é lindo como unha prata.
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
Cando era aínda mociño
contan que xa non paraba
sinón coos seus ispañoles.
¡Ben haia súa nai, ben haia!
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
Cando se foi para Naples
no coración nos levaba,
que como acó se criou
tíñanos lei: ¡miña alma!
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
Dizque alá de dous gallegos
fixo grande confianza;
¡e din que na nosa terra
no hai home que valla nada!
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
A outro que nun paseo
topou, un posto lle daba;
engruñouse e n'acetou:
¡vállache a mona, Panarra!
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
Habíache de ser eu,
que solo por verlle a cara
lle sirvira, sin levarlle
maravedil de soldada.
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
Súa nai, Dio-la bendiga,
lle dou tan boa crianza
que reina de máis governo
non a veu xa hai moito España.
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
A muller do noso rei
dizque é unha siñora guapa;
si acá viñera, aínda había
de darnos para unha faixa.
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
Dizque xa ten oitos fillos,
seis varóns, dúas infantas;
endebén, casi me folgo;
¡aidapuxa, casi é farta!
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
Parécese á súa sogra
nesa fertuna tamaña,
que leva un carro de fillos
debaixo de esa enramada.
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
¿E que fillos? ¡Santo Dios!
Un dizque é Duque de Parma,
outra, reina portuguesa,
e outra, duca saboiana.
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
O outro é o siñor Don Luís,
que aínda solteiriño se acha.
¡Ai, miña Virxe!, si eu fora
reina, con el me casaba.
Talalala, talalela,
talalila, talalala.
Esta vai por despedida
e por fin da foliada;
levántese unha de vós
e diga en voz castillana:
Uno: ¡Viva el rei de Galicia Don Carlos
y ponga a su lado Santiago su espada!
Todos: Idem.
(1759)


'''12'''

'''A cabaza'''

Véxome nesta ocasión,
porque non lle encontro trazas,
canto a darvos calabazas
metida en gran suspinsión.
5 Pode, en fin, soprir o Don
da vosa cabaza solo
a miña cabeza polo
moito que ela, siñor, ten
de lixeira, e mais tamén
10 porque ten pouco meolo.

Non vos causará estrañeza
canto no caso propoño,
pois no que falo non poño
nada da miña cabeza;
para cabaza no é peza,
meu siñor, de compremento;
ela ter non ten asento,
e para enchela vós ben
tamén vedes que ela ten
dentro moitísimo vento.

Como vós non fagás ascos
de pasala á vosa man,
xa á miña cabeza irán
quenzéndolle ben os cascos.
Excuso acudir aos frascos,
meu siñor, para quenzelos,
porque teño meus rezelos
que o dar á cabeza eu é
porme en paraxe de que
leve agarrados uns pelos.
(1775)


'''13'''

De agradecer no me farto
os teus regalos que has doito,
porque para min val moito
anque sexa solo un carto.
Do carneiriño non parto,
como din, con alma eterna,
porque a razón que o goberna
me aconsella neste emprazo,
xa que non podo do brazo,
que me aproveite da perna.


'''14'''

'''Con motivo de una visita pastoral'''

¡Siñor!, si saber queredes
o que din, no que a vós toca,
todos din por unha boca
que un ánxele parecedes.
5 Solo con que a ver vos dedes,
a tristura se desterra;
con que toda a xente berra,
levada do voso amor:
¡bendito sexa o Siñor,
10 que vos trouxo á nosa terra!


'''15'''

'''A los señores del Colegio Mayor de Fonseca...'''

Meu Jusepe, aunque vos pida,
non se vos faga eso extraño,
que non pode un ermitaño
vivir si lle falta ermida;
eu ando buscando a vida,
pero nada ou pouco collo;
algúns me mandan o rollo
e, véndome desbotado,
para ver si ese sagrado
me val, a Hermida me acollo.


&lt;/poem&gt;
&lt;/center&gt;


[[Categoría:Diego Antonio Cernadas y Castro]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1755]]
[[Categoría:1759]]
[[Categoría:1774]]
[[Categoría:1775]]</text>
      <sha1>2j6rw4ofj67nk934qxu1ct864ww96n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Diego Antonio Cernadas y Castro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5230</id>
    <revision>
      <id>18156</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:32:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Wikipedia}} {{Commonscat}} {{Artigo principal|Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro}} {{ORDENAR:Cernadas y Castro}} [[Categoría:Autores-C]]&quot;</comment>
      <origin>18156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="em0z9t2yrd5p8c9t0ncbxdyvu22bu72" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
{{Artigo principal|Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro}}
{{ORDENAR:Cernadas y Castro}}
[[Categoría:Autores-C]]</text>
      <sha1>em0z9t2yrd5p8c9t0ncbxdyvu22bu72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1755</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5231</id>
    <revision>
      <id>18157</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>18157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1759</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5232</id>
    <revision>
      <id>18158</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>18158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1774</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5233</id>
    <revision>
      <id>18159</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>18159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1775</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5234</id>
    <revision>
      <id>18160</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>18160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Declaración dos Dereitos da Muller e da Cidadá</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5235</id>
    <redirect title="Declaración dos dereitos da muller e da cidadá" />
    <revision>
      <id>18162</id>
      <timestamp>2018-09-19T21:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Declaración dos Dereitos da Muller e da Cidadá]]&quot; a &quot;[[Declaración dos dereitos da muller e da cidadá]]&quot;</comment>
      <origin>18162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="rdf5z07jip4hm0gr2rbg4cdq0g1h7m3" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Declaración dos dereitos da muller e da cidadá]]</text>
      <sha1>rdf5z07jip4hm0gr2rbg4cdq0g1h7m3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diego Antonio Cernadas Castro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5236</id>
    <redirect title="Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro" />
    <revision>
      <id>18166</id>
      <timestamp>2018-09-19T22:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro]]&quot;</comment>
      <origin>18166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="70657ovpy7hge8mlk8huvk534mbxaxh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Diego Antonio Cernadas y Castro]]</text>
      <sha1>70657ovpy7hge8mlk8huvk534mbxaxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soneto de Dona Isabel de Castro e Andrade a Don Alonso de Ercilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5239</id>
    <revision>
      <id>18189</id>
      <parentid>18186</parentid>
      <timestamp>2018-10-13T21:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1242" sha1="iaa8eipld2gtkn24263dc77rj8vpo3j" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= Soneto de Dona Isabel de Castro e Andrade a Don Alonso de Ercilla
|autor=[[Autor:Isabel de Castro e Andrade|Isabel de Castro e Andrade]]
|dataano= 1578
|datadía=
|datames=
}}
&lt;div class=prose&gt;&lt;poem&gt; 
Aracana naçaon, máis venturosa,
máis que quantas hoge ha de gloria dina,
pois na prosperidade e na ruína
sempre envexadas estás, nunca envexosa.

Se enresta o ilustre Afonso a temerosa
lança, se arranca a espada que fulmina,
creio que xulgareis que determina
só o conquistar a terra belicosa.

Faraa, mais não temais essa mao forte,
que, se vos tira a liberdade e a vida,
ela vos pagará ben largamente.

Que, a troco dúa breve e honrada morte,
co seu divino estilo, esclarecida
deixará vossa fama eternamente.&lt;ref&gt;{{Cita libro |url=http://libreriaabrente.es/wp-content/uploads/2014/04/2774-thickbox_default-historia-xeral-da-literatura-galega-2774-e1469740709320.jpg |título=Historia xeral da literatura galega |nome1=Anxo |apelidos1=Gómez Sánchez |nome2=Mercedes |apelidos2= Queixas Zas |ano=2001 |editorial=Edicións A Nosa Terra |páxina=82  |ISBN= 84-95350-79-3 }}&lt;/ref&gt;
&lt;/poem&gt;&lt;/div&gt;


{{Listaref}}
[[Categoría:GL-S]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Isabel de Castro e Andrade]]
[[Categoría:1578]]</text>
      <sha1>iaa8eipld2gtkn24263dc77rj8vpo3j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Isabel de Castro e Andrade</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5240</id>
    <revision>
      <id>18182</id>
      <timestamp>2018-10-12T19:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <comment>{{Wikipedia}}  {{Artigo principal}} {{ORDENAR:Castro}} [[Categoría:Autores-C|Castro]]</comment>
      <origin>18182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="4efsup5io0ejqzvq5efqf6mux0xknos" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}

{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Castro}}
[[Categoría:Autores-C|Castro]]</text>
      <sha1>4efsup5io0ejqzvq5efqf6mux0xknos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Isabel de Castro e Andrade</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5241</id>
    <revision>
      <id>18187</id>
      <parentid>18183</parentid>
      <timestamp>2018-10-13T20:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="946" sha1="7f4mofjr8d0dgpf01cimq09y5p6tj94" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Isabel de Castro e Andrade''' (Pontedeume 1528-1582) foi unha nobre galega.

Coñéceselle algunha obra poética en castelán e un único soneto en galego, que é unha das poucas pezas literarias cultas que se conservan dos Séculos Escuros. O soneto, datado en [[1578]], está dedicado ao escritor castelán Alonso de Ercilla, co gallo da publicación da segunda parte da súa obra épica ''La Araucana''.

== Poesía en galego ==
* ''[[Soneto de Dona Isabel de Castro e Andrade a Don Alonso de Ercilla]]''


{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}
{{DEFAULTSORT:Castro, Rosalia de}}
[[Categoría:Isabel de Castro e Andrade| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>7f4mofjr8d0dgpf01cimq09y5p6tj94</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isabel de Castro e Andrade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5242</id>
    <redirect title="Autor:Isabel de Castro e Andrade" />
    <revision>
      <id>18184</id>
      <timestamp>2018-10-13T20:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Isabel de Castro e Andrade]]&quot;</comment>
      <origin>18184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="3zwd97hf117ut51gyr92i9expbp3ivs" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Isabel de Castro e Andrade]]</text>
      <sha1>3zwd97hf117ut51gyr92i9expbp3ivs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1578</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5243</id>
    <revision>
      <id>18185</id>
      <timestamp>2018-10-13T20:43:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVI]]&quot;</comment>
      <origin>18185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="efudktbcymyv1mm64wab30eo8z1d6zq" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVI]]</text>
      <sha1>efudktbcymyv1mm64wab30eo8z1d6zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isabel de Castro y Andrade</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5244</id>
    <redirect title="Autor:Isabel de Castro e Andrade" />
    <revision>
      <id>18188</id>
      <timestamp>2018-10-13T20:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Isabel de Castro e Andrade]]&quot;</comment>
      <origin>18188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="3zwd97hf117ut51gyr92i9expbp3ivs" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Isabel de Castro e Andrade]]</text>
      <sha1>3zwd97hf117ut51gyr92i9expbp3ivs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soneto de la Señora Dona Isabel de Castro y Andrade a Don Alonso de Ercilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5245</id>
    <redirect title="Soneto de Dona Isabel de Castro e Andrade a Don Alonso de Ercilla" />
    <revision>
      <id>18190</id>
      <timestamp>2018-10-13T21:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Soneto de Dona Isabel de Castro e Andrade a Don Alonso de Ercilla]]&quot;</comment>
      <origin>18190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="d2wh9xrxmnyfyxg5561r7qao1ip1i1p" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Soneto de Dona Isabel de Castro e Andrade a Don Alonso de Ercilla]]</text>
      <sha1>d2wh9xrxmnyfyxg5561r7qao1ip1i1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ana María</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5247</id>
    <revision>
      <id>19863</id>
      <parentid>19856</parentid>
      <timestamp>2019-10-02T20:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34792" sha1="446wcegv8mjjbhyk2tb1dem2qvf3jc2" xml:space="preserve">[[Ficheiro:13 Ana María. Xoán Xesús González. Lar. 1925.jpg|miniatura|''Ana María'', 1925, Lar.]]
{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=Ana María
|autor=[[Autor:Xoán Xesús González|Xuan Xesús González]]
|dataano=1925
}}


{{Prose}} 
&lt;poem&gt;


    A OS NOSOS LETORES

     
         Levamos un ano de vida, Neste tempo pasado pubricamos, como pode ollarse na lista dos números saídos, unha ducia de noveliñas; todas elas inéditas e debidas aos mais prestixiosos escritores da nosa Terra, que nos axudaron cos seus fermosos traballos neste noso intento de afincar definitivamente a novela galega.
         Para todos eles o noso agradecimento, e o noso agradecimento tamén para o púbrico que acolleu agarimosamente a nosa pubricación, así como para a prensa que contribuíu a propagala.
         Mais a nosa labor é árdua, e inda que poñemos nela todo o interés, non sempre podemos acadar o que nos propoñemos porque non todo pende de nós. Unha das dificultades con que tropezamos é a falta de orixinaes. A prosa galega está nos comezos, e os nosos escritores, por outra parte, coidando sen dúvida, que estamos «fartándonos de gañar diñeiro â costa das obras alleas», salvo honrosísimas esceiciós, non se interesan en nos axudar cos seus traballos, o que nos impide cumprir como quixéramos, e obríganos á reducir a un número mensual a pubricación que viñamos facendo quincenalmente.
         Como dixo moi ben un noso amigo ao falar na prensa da pubricación «Lar«, a nosa empresa é de sacrificio, porque sacrificio e grande é o que vimos facendo para lograr que as obras dos nosos escritores enxebres cheguen âs mans dos galegos que aman a sua Terra e a sua Literatura, que pol-o d'agora, forzoso é decilo, son moi contados.
         Non é pois a nosa unha empresa industrial que vai enriquecerse, senon unha obra patriótica, e pol-o tanto á todos rogamos nos axuden nela: uns cos seus traballos, outros coa sua propaganda, todos co seu interés e o seu amor pol-as letras galegas, pol-a cultura da nosa amada Terra, na seguranza de que se hoxe non outemos utilidade imos en troques sementando para o día de mañán.

     
    OFRENDA

     
         A ti fermosiña e ademirada Teresiña Neira, adico esta noveliña que fixen co pensamento posto n-unha muller bondadosa, toda fermosura e, intelixente coma ti.
         Non arelo que ti seas unha Ana María como esta heroína que che presento, porque a dôr que me causaría ollarte pasar o que esta muller pasa, apenaríame moito. Eu quero que seas mais feliz, que o é esta probe muller que debecía por ser venturosa e non o puido ser.
         Sin embargo ti fuches a fonte da auga da inspiración, que me levou á compoñer esta farsa novelesca que cicais non teña pra ti todo o intrés que eu quixera que tivera.
         Coido que é sinxela, doce e agarimosa, como para poñer nas tuas mans de muller; para poñel-a o mesmo que puxera o meu curazón e a  miña alma.
         Xa ves. Prefirín facer esta noveliña homilde e cativa, a compoñer uns versos como ti pedías aquela branca mañán de Maio, na xanela claustral d' unha escola compostelán.
         É posibre que nas páxinas que vas á lêr, non topes fermosura, pero hacharás vibración, alma, pasión. A pasión d' un home que non sabe vivir sin un amor.
         Recibe, pois, a devota ofrenda da miña curta inspiración, e garda no teu peito o recordo da hora en que che adico tan cativa como nobre obra literaria.


    XOAN XESÚS

     
    [p. 1]

    ANA MARIA

    I

     
         —...Tiña verdadeiros desexos de coñocelo xa.
         Ouvín falar moito de vostede, en difrentes ocasiós, e intresábame tratalo  —iame dicindo con voz doce e morna, Ana María de Castro, aquela mañán fresca e branca, do mes de Maio, nos claustros da Escola Normal de Compostela, denantes d' entrar na crase de Historia Natural.
         —Pois xa me conece. Aquí me ten para servila, para ademirala e para ser un dos seus mais ferventes devotos  —houben de contestarlle, sin estar moi seguro de saber o que decía.
         —É vostede moi amabre.
         —Non o crea. Eu coido que soilo son respetuoso como é deber de toda persoa ben criada.
         —¡Raro! Hoxe poucos homes hai que seipan respetar as mulleres. Tan poucos que cicais non haxa un...
         —¿Coida vostede?...
         —¿Compretamente segura?
         —Quizais teña que facer unha escolma para aseguralo d' unha maneira categórica, pero tería que ser despois de ouservalo moito, moito.

    [p. 2]

         —Paréceme que é vostede un pouco dura pensando d' iste xeito.
         —Os homes todo o merecen...
         —Non sei se me permita creer que vostede ten sofrido moitos desenganos amorosos.
         —Non pense...
         —¿Non tivo vostede nunca noivo?
         —Si... Un que morreu pol-a gripe. Era moi bô o probiño...
         —Sentiría destonces moito a sua morte...
         —Un pouco... O día que o enterraban examinábame eu na Normal de Pontevedra..
         —¡Qué triste estaría aquel día vostede! Ter que presentarse diante d' un tribunal no que están de cote as persoas serias e ter o noivo morto. Choraría abondo.
         —Eso de cote o fago. Todas cantas veces me examino, choro como unha desleigada. Comprendo que fago unha verdadeira parvada pero non o podo remediar. Xa teño chegado a pensar si eu serei un caso de anormalidá.
         —É vostede moi impresionabre. A todal-as persoas bondadosas ll' acontece o mesmo. Son moi sensibres.
         —Non sei. Son moi nervosa. Todo me impresiona. Póñome á pensar e choro sin mais nada. Non son capaz de estar soila sen que non me corran as bágoas pol-as meixelas. Estoulle temendo á os exámenes dend' o primeiro día en que dá comezo o curso.
         —O día que se examine virei eu á ollala. Sinto xa degaros por coñocel-as suas bágoas que deben ter acentos de bondade.
         —Eso non. Non quero que veña vostede. Non sería capaz de me presentar.

    [p. 3]

         —D' aquela non virei. Esperareina eiquí nos claustros, para contemprar as suas meixelas encantadoras sangrantes e húmedas ainda de correrlle as bágoas por sobr' elas...
         Pero está vostede sofocada, nervosa ¿Qué lle pasa?...
         —Non sei... Nada, nada...
         —Está vostede contra gusto, moléstanlle as miñas verbas?
         —Non... Non, por Dios. ¡Qué han de molestarme!...
         —Destonces, ¿síntese vostede enferma?...
         —Tampouco... Non sería capaz de espricarlle o que me pasa n-este momento a min. Non sei que ton hai nas suas verbas que parés que me fai estremecer toda a alma.
         —¡Probiña! A todal-as mulleres, como vostede bonitas, coma vostede encantadoras, coma vostede, dinas de ser amadas con toda y-alma, a todas lle pasa o mismo. Todas, póñense como vostede, está neste momento...
         —Perdone que me morda os dedos á sua vista, pro non son capaz de evitalo. Adoito teño que facelo cando, como n-este momento, estou inqueda e nervosa... Si vostede non me falara d' ese xeito,  non presenciaría, como presencia esta miña tan fea costume... Perdóeme...
         —Está vostede perdoada, singular Ana María. Perdoada de todo...
         É vostede ademirabre, encantadora cal non o é ninguén...
         —Voulle pedir unha cousa...
         —Será vostede servida.
         —Dixéronme que vostede é un moi bô poeta.
         —Mentíronlle. A xente non sabe o que ha decir d' un e ordena.

    [p. 4]

         —Nada, nada. Non pretenda negalo. Ten vostede que adicarme uns versos.
         —Pero si non sei facer versos, Ana María....
         —Si sabe...
         —Enganárona cando tal cousa lle dixeron.
         —Vóstede é un literato. Ten que facerme uns versos ou un artigo, d' eses que tan ben escribe vostede. O que queira pero algo, algo.
         —Fareino, pero non lle respondo de como salla, porque eu como escritor, son moi malo o mismo que como estudante...
         —Conto con él —N-este momento o timbre da Cátedra de Historia Natural sonou a chamada. Sin despedirnos siquera entramos na crase emocionados. Todol-os alumnos e alumnas nol-o notaron e sorrironse.

     
    II

     
         Xa non había estudantes en Compostela.
         O prateado albear dos derradeiros días de San Xoan, puña sobr' os cumios das fidalgas casas de Compostela, unha tonalidá feiticeira.
         A paisaxe louzâ e fastuosa, tiña un surriso garuleiro na expresión.
         Estaba soila a Alameda e as campás da capela do Pilar, tocaban algareiras chamando á misa do abrente.
         Nas veletas das torres das irexas facheaban os primeiros refrexos d' un sol madrugador e unha fragancia de vran, que se prendia nos rizos da bris norteña, deixaba no ambente un sabor doce.
         Ana María camiñaba paseniñamente ao meu rente, tocada por unha negra mantilla que lle cubría toda a sua cara resprandecente e feiticeira.
         Colgando dos dedos levaba un rosario de marfil

    [p. 5]

    e no devocionario unha estampa da Virxe de Lourdes, axexaba cautelosa.
         Como decote, Ana María, estaba encantadora e dina de adorar. Dempois de sair da Basílica e pasar pol-a Rúa do Villar entrabamos na Alameda. Ana María parouse de súpeto e dixo:
         —Non acerto, Ramón Antonio, a espricarme esta decisión miña de vir soila con vostede a esta hora por eiquí. É un atrevimento. Quen sabe o que vostede pensará de min...  
         —¿Qué lle parés que vou pensar?
         —Moitas cousas,...¿Por que onte a o decirme que me tiña que contar, obrigoume a darlle esta cita que, sin dúbida ha de infundir sospeitas a cantos nos vexan por estes paraxes?
         —Eu non a obriguei a nada, Ana María. Soilo lle pedín unha hora propicia para conversar con vostede a soilas. O que eu teño que decirlle a vostede, non podía ser dito onte no medio das suas compañeiras. O respeto que lle teño a vostede, non me permitía decirlle no seo d' aquela xuntanza de ledicia e de barullada, o que, por ser demasiado íntimo, teño que contarlle nun momento noso dos dous soilamente.
         Agora, que si vostede renuncia a ouvilo e se arrepinte de ter chegado deica aquí, nada hai perdido. Dend' este mismo sitio, podemos dar volta, e eu afogarei no meu peito unha ilusión c' unha espranza e vostede seguirá sendo a eterna muller, que por dar creto ao mundo, non infundeu sospeita á ninguén...
         —Non. Quero correr toda sorte d' esta aventura que onte acetei, sinalando unha hora para unha cita que, cicais por presentir o que n-ela había de soceder, o meu corazón non soupo esperar á que o meu pensamento funcionase. Non me arrepinto.
         Estou segura do respeto que lle merezo, porque 

    [p. 6]

    sei que vostede é un cabaleiro e, por sélo me ten en gran estima. Xa non dudo en nada. Podemos seguir deica onde vostede queira...
         En silenzo, percorremol-o areoso paseo central da Alameda, e entramos baixo a opulencia dos copudos carballos que cubren todo o paseo de Bóveda.
         A mañán era francamente lediciosa.
         Frente â estatua de Rosalía de Castro, detivémonos, para nos sentar nun banco baix' un aristocrático loureiro real.
         Ana María parecía transfigurada. Antollábaseme mais fermosa que nunca, mais encantadora, mais superiora e mais bondadosa que eu a concebira.
         ¡Canta poesía había, aquela mañán, nos seus ollos craros como anacos de ceo! ¡Canta dozura nas suas verbas, canto enfeitizo no seu sorir! Por un momento sentín medo de falarlle, de abrirlle o meu corazón, mais ao fallo decidinme: 
         —Ana María. Eu estou namorado de vostede. Perdóeme... Tan namorado que, por mais que o intentei, non fun capaz de afogar no meu peito esta quimeira que me teu abrasada a alma. Un milleiro de veces tencionei someter o meu corazón ao ferro da miña vontade, pero un milleiro de veces francasei... Perdóeme. Perdóeme sí, ao fallo, rendido, vencido pol-a pasión che fago entrega de todo canto son e vallo, de todo canto teñen de bô e malo o meu corazón e a miña alma. En van percurei alonxar de min o pensamento que, non sei que día, puxen en ti. Tiven que me rendir.
         —Pésache?
         —Non. Inda que ti me rechaces, inda que ti te negues, n-este mismo-momento á ser a dona dos meus destinos, non me pesará. Xamais. Amarte, é soilo o meu ouxeto. Non sei si debo aspirar a ti, pero estou convencido de que de ningún modo poderei 

    [p. 7]

    renunciar á te amar. Non serei dino de ti, pero, sin amarte, non tería forzas para Ioitar coa vida. O meu corazón ten que amar para poder vivir...
         —¡Sí souperas canta ledicia, canta ventura, canta felicidá traen â miña alma esas tuas verbas! Ao ouvilas, síntome feliz. Presentía xa que hoxe había de ser venturosa e estouna sendo. ¡Mui feliz, mui venturosa! ¡Ai! ¡Canto soñei con este día; con canto degaro esperei este momento, no que, aquel Ramón Antonio. que tamén eu, un día, non sei cal, me fixei n-él,me abrira o seu corazón. ¡Canto arelar!...
         —¡Tí tamén, Ana María, estabas namorada de min?... 
         —Sí, Ramón Antonio, sí. Non sei dende que día. Fai xa algún tempo. O meu corazón namorado, decíame, íntimamente, que outro corazón por min sospiraba...
         —Destoncias os dous nos amabamos?...
         —Sí... Os dous —E quedamos ollándonos fito á fito, como si algo nos enmeigara. Era tanto o que eu amaba á Ana María, que non fun capaz de collerlle as suas mans albas para bicarllas n-aquel momento, de intensa emoción. Tanto respeto me inspiraba a sua soila presencia, que apenas fun capaz de achegarme mais á ela do que estaba dend' o momento en que nos sentaramos.
         Seguimos falando do noso amor. De como un día, iñorando pol-os dous, nos conoceramos, nos ollaramos e as nosas almas se entenderan para sempre.
         Cando demos conta de nós, era xa ben entrada a mañán e na Ferradura, paseaban moitas persoas tomando o frescor das sombras acolledoras. Erguémonos e entramos na cibdá e dend' aquel día fomos un para o outro.

     
    [p. 8]

    III

     
         Cursaba eu, por libre, o terceiro ano de dereito na Universidá de Compostela.
         Cumpríanse dous anos que fixera oposicions a escolas y-exercía a profesión d' escolante aló no corazón poético das Mariñas betanceiras. N-unha aldea branca e feiticeira coma unha pomba.
         Ana María, seguía tan namorada de min como o primeiro día e eu non o estaba menos d' ela. Dempois de eu examinarme, por San Xoan, casárnonos unha branca mañán entre frores e ledicia. Era o día vinte e nove de Xunio. O mesmo día en que se cumprían os tres anos da nosa decraración amorosa no paseo da Ferradura ao pé do moimento ao Rosalía.
         Ana María estaba feiticeira. Todol-os seus xestos, todal-as suas verbas, degaxaban unha emoción branda, morna e embruxadora. Cando me collin do seu brazo cariñento e albo, sentín que a vibración ardente da sua carne moza, facía chegar â miña alma unha lavarada de arroutada pasión que me cubría de felicidá. Era divina baixo a brancura monacal do longo traxe de nupcias: Era radiosa e encantadora. Dempois da cerémonia do casamento, saímos en viaxe de noivos e nas áas da fellcidá: Lisboa. Madrí, Sevilla, Valencia, Barcelona. París, San Sebastián. Tres meses de intensa ventura, de amor infindo de pasión sin folgos, para, ao chegar o mes d' outono, fundirnos no meigo paradiso das Mariñas brancas e novelescas.
         Determinamos vivir alí un ano, na miña escola, 

    [p. 9]

    entramentes eu daba fin â miña carreira de Abogado, para dempois restituirnos â cibdade, onde fundariamos un novo fogar, e a vivir do que me dera a miña nova carreira.
         Todal-as mañás baixabamos os dous collidos do brazo â escola. Os nenos saudabannos con respeto e non cariño, e pelexaban por bicarlle as mans a Ana María, que Iles ía donando caricias con arroubo de nai.
         Eu cuase nunca facía escola. Encargabase delo Ana María, pechandome a min na alcoba, para que estudara tranquilo.
         Os nenos reloucaban de ledicia con ela.Todol-os días lle traían manoxos de frores e os mais pequechos loitaban por sentarselle no regazo para recibir as suas primeiras caricias. Tiñan envidia e celos uns dos outros. Xa non era D. Ramón Antonio o dono da escola. Era dona Ana María, aquela doña Ana María que todos estimaban, boa, cariñenta e doce como unha Santa. Era o encanto de toda aqueIa sosegada aldea mariñana. Adorábana con loucura, aquelas boas e homildes xentes. Mimábana e tiñan para ela todal-as consideraciós. Si Ana María lle pedira, á aqueles bôs aldeans, que bicaran o chan por onde ela pasara, estou seguro, que o farían con toda a devoción. Tal era o seu poder suxestivo sobr' as vontades d' aquelas, tamén, santas, xentes, aquelas nobres almas de traballadores da terra, que todol-os días deixaban chegar â nosa casa un regalo. Dempois de facer a sesión da tarde, sentabámonos na solaina e Ana María contábame esceas e pasaxes da sua vida tranquila e soedosa e eu relataballe as esceas mais acentuadas das miñas loitas, dos meus  esforzos por sair da nada en que había vido a o mundo. E así falando, falando, coas maus enlazadas, coas caras xuntas unhas veces e outras abraza-

    [p. 10]

    como dous nenos botabamos deica as nove da noite hora en que iamos a cear.
         —Cando eu me namorei de ti, confeseille a un meu amigo, e mais teu, que non pasaba minuto sin que eu tivera o pensamento posto n' esta miña feiticeira dona. E aquel noso amigo díxome: Eu coñezo á Ana María d' ende pequecho, Criámonos cuase xuntos. E mui boa, mui boa. Non che pesará ser seu noivo e si chegas a facela tua dona sabrá facerte feliz, Serás venturoso con ela... 
         ¡Había tanta dozura proféstica nos verbas d' aquel amigo, que d' ende que o escoitei deime a quererte mais, a arelarte con mais entusiasmo con mais quentura e con mais degaro soñei contigo. E cheguei a ti como xa sabes... Queréndote moito, adorándote...
         —Como eu á ti. Igual que eu adoraba aquel Ramón Antonio austeiro que na crase de Química, cando era axudante na Escola normal, non soupen, un día si él era o profesor ou o axudante quen espricaba todol-os días a lección...
         Igual que eu adoro á aquel escritor apasionado que tanto me entoleceu.
         —¡Qué tempos aqueles, para min de tanta loita, de tanto entusiasmo, de ardor, de febre e d' emoción.
         —¡Parés que os lembras con tristura, Ramón Antonio. Estás triste por perdel-os...
         —Non pombiña, non. Embárgame podo sentir tristeza pol-o meu pasado. Orgulo é o que podo ter ao teu rente. Preto de tí que constituies toda a miña soñada felicidá...
         E deixabámonos adormecer na morna dozura d' estas lembranzas e d' estas verbas. Bicándonos, 

    [p. 11]

    como dous noivos que tiveran vergonza das primeiras estrelas que cintilaban no ceo.

     
    IV

     
         Novamente en Compostela. O meu bufete de novo e preferido abogado. Un gran nome conquistado día por día nas crunas dos mais nomeados xornales. Profesor auxiliar da Universidá Compostelán. Querido e respetado por todol-os meus amigos e ademirado así como temido pol-os enemigos que non eran capaces de perdo arme os meus trunfos, as miñas loitas adoito coroadas pol-a victoria.
         Ana María na sua cibdá natal. Dona d' unha casa opulenta, luxosa, onde non había falla de nada. Abundancia benestar, dita, felicidá e ventura no seo longo d' unha vida regalada. A sorte seguía sendo a nosa amorosa compañeira dend' o día en que nos uníramos un ao outro. Ana María a miña mais grande ilusión, a compañeira fiel e cariñosa que debecía por facerme feliz Eu non podía ter para ela mais que cariños infindos, respetos relixosos. Era unha muller á quen había que amar por obriga e por suxestión tamén.
         Todol-os domingos nos erguíamos, ao abrente, para ir á misa de cedo. Ouvíamola de cote na Catedral, no altar da Soledad. Os dous un preto do outro de xionllos.
         Ana María cumpría os seus deberes relixiosos sin esa manifestación noxenta de beatismo morboso, fanático e, pol-o tanto, falso, que prautican moitas mulleres, en maioría fallas de amor á ese Dios de 

    [p. 12]

    que se pregoan en todol-os lugares e á todal-as horas adoradoras e que por disgracia se asemellan moie pouco ao pubricano bíbrico. A miña dona, Ana María, muller prudente en todol-os seus actos, tamén a era con respeito â relixión. Xamais se metía n-unha eirexa sin min, sin levarme do seu brazo e rezar ao meu carón. Confesábase duas veces no ano. Nin unha mais. Outras tantas me obrigaba á facelo á min.
         Cando nos casamos eu non tiña o costume de ir ás irexas mais que para ollar obras de arte ou ceremonias de gran espetáculo. Ela fíxome ir á misa de oito en oito días dempois de casados, dixenlle que facía mais de doce ou catorce anos que non ouvía misa nin me confesaba, sin escandalizarse díxome:
         —Xa tiña ouservado que eres un pouco descoidadiño. Non te decatas de algunhas cousas que non se deben esquecer. Un home como ti debe levar conta de todol-os detalles da vida para poder vivir...
         —¡Caramba, caramba! Non sabía eu que a ti te adicaras á bucear tanto nos meus sentimentos. Eu non fun á misa en todo ese tempo nin me confesei, porque non tiña verdadeiros desexos de o facer, parecíame que non tiña fé d' abondo.
         —¿Qué ten que ver eso de que non notaras si tiñas fé? Ti non eres un incrédulo. Eres un desdeixado. E non hai cousa mais fea que, por abandono, levar unha corbata mal posta. A elegancia do esprito é tan necesaria como a do vestir...
         A pesar de non ser eu home de temperamento relixioso, consentín en facer o que Ana María me mandase. Sometinme a os seus consellos por non ser o intransixente que, ao millor, por causa de facer prevalecer unha estupidez, desfai a sua propia felicidá. Ademais eu quixen votar por terra esa tradición, 

    [p. 13]

    de que, o criterio e a intransixencia do marido no matrimonio ha ter un releve dictatorial.

     
    V

     
         No balneario da Virxen, en Cuntis, apiñábase aquel día a xente.
         Aquel ano, aceptando unha invitación do propietario dos baños, determináramos pasar o mes de Agosto na meiguiceira vila das burgas.
         Os saraos eran encantadores. Había xente de todol-os currunchos de Galicia e d' outros pobos de España. Outas persoalidás da aristocracia.
         Diputados de gran valía, e ministros renomados, abogados de gran sona, literatos de gran moda, artistas americans de gran fama con liontinas e traxes fantásticos.
         Señoritos e señoras da boa sociedá.
         Eran as festas de Nosa Señora. A vila enteira hachábase saturada d' unha ledicia fachendosa. Foguetes, músicas, gaitas, regocixo, contento por todal-as partes e todol-os días.
         Festexábase o día de San Antonio. O millor día de festa e de mais derroche de bon humor e o de entusiasmos e ilusions Deic' as catro da madrugada durou a festa d' aquel día. Eu e mais Ana María, un collido ao outro, percorremos toda a vila ollando os bailes de muiñeira e as roldas de alalás. Unha hora antes de que a festa tivera fin retirámonos porque Ana María sintiuse un pouco indisposta âs duas e media da madrugada. Deitámonos. N-aquela noite non durmin. Non prendín no sono por mais que o inten-

    [p. 14]

    taba. Ana María durmeu logo pero non descansou, soñaba outo e dicía incoherencias, cousas sin senso. Suaba moito e daba voltas súpetas.
         Ao día siguente ergueuse pálida, coa sua faciana branca e relocente, macerada; os beizos denegridos, o mirar vivo e alceso, apagado. Falaba facendo un gran esforzo e non tiña ganas de andar.
         Inquerina para saber o que lle pasaba e respondeume que se topaba mal de todo o corpo, enferma sin saber de que.
         Ao cabo de tres días, vendo que Ana María non milloraba, pensei en voltar á Compostela. Sometina á unha consulta d' un dos millores doutores da cibdá. Dempois d' unha auscultación, d' un detido esame o doutor Novoa resumeu dicindo, que nin lesión, nin anormalida orgánica. Que a enfermedá de Ana María era de índole puramente espritual. D' unha segunda consulta, en xunta de doutores, non se puido deducir outra consecuencia. Enfermedá francamente psíquica.
         —Nada lle farán, pol-o tanto, as drogas, nin as pócimas, nin as inyecciós tan postas en moda n-estes derradeiros anos —dixo o doutor Novoa que fora o primeiro en consultala e o primeiro en dar diagnóstico que ninguén rebocou.
         Para min aquela estrana enfermedá de Ana María, sinificaba unha enfermedá tamén. Ollala n-aquel estado pasmoso, de abrayamento, sin ánimo, nin afán por nada, sin ganas de andar, nin de comer, nin de falar aquelo era para min unha tristura.
         Ninguén puidera maxinar que a nosa relucente felicidá e a nosa ventura, habían de finar d' aquel xeito, de maneira tan rara coma finaron.
         A única recomendación dos doutores compostelans, e en especial a do doutor Novoa, foi a de que pasara, a enferma, a maior parte do tempo en luga-

    [p. 15]

    res de distraución, de bullicio, de orxía e de diversión. Así o percurrei facer o emprendimos un viaxe por distintos pobos d' España e do estranxeiro. Corremos prayas de moda, cibdades modernas onde a vida, con diñeiro, é un paradiso; pero nada. Nada podía levantar o ánimo caído de Ana María. A sua doenza era mais poderosa que a vontade humán, mais consecuente que a algarabía das sociedás humans.
         En París leveina â consulta de enfermedás psíquicas, pero a sabenza d' aquel famoso doutor non foi mais alá da dos doutores compostelans. Ninguén podía dar coa fórmula que librara á Ana María d' aquel pasmo, d' aquel apocamento, d' aquela indixencia de ánimo, en que se hachaba fundida, xa facía mais dun ano.

     
    VI

     
         Unha primaveira relucente e branca. Compostela somellaba dreioza de novas galas.
         Aquel ano había eleuciós para diputados a cortes. As sociedás obreiras compostelans, unidas âs agrarias de tod' o distrito, determinaron facerme o seu representante nas Cortes españolas. A pesar da enfermedade de Ana María topeime obrigado á ir á todol-os faladoiros, pol-as aldeas e na mesma cibdá. Ao fallo saín trunfante. A miña sona de bô abogado, de defensor da causa agraria e obreira e de propagandista, era mais grande do que eu coi-

    [p. 16]

    daba e os meus discursos encenderon o entusiasmo das xentes que me acramaron seu ídolo.
         O mesmo día do meu trunfo, que eu arelaba fose de ledicia e contento no meu fogar, foi para min de pena e de congoxa. Cando entrei na casa, dempois de ser acramado pol-os meus votantes saíume ao paso a sirventa para me decir:
         —A señorita está moi doente. Toda a tarde estivo debruzada no leito, chorando. Estremecín todo. Un frío de xiada envolvéu toda à miña alma inda saturada pol-as mornas emocions do trunfo.
         —¿Chamaches ao doutor?
         —Non quixo...
         Arroutadamente entrei na sua alcoba e atopeina no leito, tumbada como s' estivera morta. Cos ollos pechados e as meixelas molladas pol-as bágoas que por elas lle correran. Biqueina nos beizos e ergueu a cabeza, pra decirme:
         —Ao fallo estás aquí xa, Ramón Antonio?
         —Si almiña, si. Xa me tes á tua veira, xa estou preto da miña querida Ana María. Tópaste mais mal, verdá?
         —Como de cote. Nin mais nin menos...
         —Carmen díxome na entrada, que choraras moito e que te doías.
         —Non, non. Tiven medo soila na casa. Temía por ti. Parecíame que che podía pasar algo malo entre tanta xente que te leva  e trai.
         —¿Pero ti non ves que me queren moito bobiña?
         —De cote hai enemigos. Os homes de valía como ti teñen moitos
         —Pois xa ves. Nada me pasou e por enriba fixéronme o seu diputado.
         —Eu estaba mui pesarosa...

    [p. 17]

         —¿E non te pon leda o saber que eu son diputado, que vou de trunfo en trunfo?
         —Apename o saber que non poidas disfrutal-o millor, que nestes momentos de ledicia, para ti, teñas ao teu pé unha muller enferma, desfeita xa, que non te deixa tranquilo, que non che deixa ser feliz como o mereces...
         —Non quero que fales así. Xa sanarás. Ademais, eu son feliz igual, prenamente feliz. Amote con toda a miña y-alma, querote, adorote e todo canto non sea o teu ben importame pouco. Loito para ti...
         —Por que tes esprito compasixo, alma xenerosa...
         Porque estou namorado de ti como a primeira hora, como o estarei toda a nosa vida...
         —Pero fai por te dívertir...
         —¿Con quen?¿Onde?
         —Con quen queiras, onde poidas, non fagas caso de min... son moi desgraciada...
         —Cala, non digas parvadas. Ofendesme Ana María...
         —Perdoame...
         Rompeu a chorar como unha nena esconsolada. Eu d' aquela fíxena sentar no leito, aperteina contra o meu peito, biqueina novamente nos labres e obrigueille a que se erguera.
         Saímos da casa. Xa anoitecia e fomos a pasear a Ferradura collidos do brazo, Hachabase todo cheo de xente. Estudiantes barulleiros, parexas de namorados, mulleres conversadoras. Todo era, contento e respirabase ben estar. Unhas cantas amigas, de Ana María chegaronse a saludarnos intresadas pol-a doenza que padecia. Voltamos tardeiro para casa. Ceamos e metemonos no leito. A o día siguente determinamos ir a parar unha tempada na aldea entramententras non se abriran as Cámaras e eu tivera que vivir en Madrid. Fixémol-o.

     
    [p. 18]

    VII

     
         Na meiga e frorida aldea de Golán, Eixidos paradisiacos e veigas cubertas de verdor.
         As xentes tiñan adoito unha sorrisa na faciana dibuxada e no ollar unha bondade infinda. A os poucos días da nosa chegada Ana María animouse un pouco. Puñase na solaina ollando a campía verdecente e os piñeiraes abaneantes e rumorosos. Falaba cos veciños que pasaban das suas labores pol-o quinteiro. Todos sabían o seu estado e percuraban distraela e poñela contenta e leda todo o mais que podían. Unha tarde en que eu tencionei facer un traballo para unha revista, preto da solaina, non me deixou.
         —Eiqui non quero que traballes. Viñemos á descansar, viñeches á descansar ti, e descansarás como Dios manda.
         —Obedecido —díxenlIe guindando os libros e os papês— A folgar e a consagrarme por enteiro a ti.
         Estoume lembrando de cando era pequena. Nunca se me daba por sair á xógar co-as compañeiras. Sentábame decote a carón da miña aboa e estaba calada, calada como si enmudecera. Miña nai que ollaba pouco, coidaba que eu estaba durmindo de cote e berrábame, mandábame sair âs ruas á pasear co' as demais. Pero eu non quería. Gustábame mais poñerme así como estou agora arrimada â solaina e 

    [p. 19]

    ollar ao lonxe, contemprar, o ceo limpo e radioso. Outras veces dábaseme por ir ao xardín e sentarme debaixo dos magnolios e pechar os ollos para pensar.
         —Vamos á ver ¿Qué pensabas?...
         —Moitas cousas, As mais das veces pensaba en ser muller, en casarme c' un home moi intelixente, que fora envidiado por toda a xente e que estivera moi namorado de min. Un home como o que teño, un marido coma ti.
         —Eu fun o teu príncipe soñado, pol-o que se deduce..
         —Sí, Cando ti me fixeches o amor fun feliz, moi feliz. Tiña medo a que outra muller te me roubara e non facía mais que quererte, quererte con toda a miña alma.
         ¡Cánto me tes feito sofrir co' aquelas tuas rarezas de non te achegar a min, a pesar de que vías nos meus ollos o grande amor que che tiña! ¡Aqueles teus encabuxamentos arroutados de pasar a carón de min e facer que non me ollabas, sin saudarme, sin ollarme siquera! As veces dabasme medo...
         O serán cinguía o seu mantón poético sobr' as terras de Golán e a nosa conversa tiña un lonxano sabor de remembranza lediciosa.
         Cando nos retiramos a descansar, era xa ben entrada a noite. Deitamonos e conversando un co outro quedamonos dormidos.
         —¡¡Válme, Ramón Antonio, valme!! ¡Qué me mata! —Dixo Ana María, cinguindose a min gritando d' aquel xeito.
         Acordéi de repente, acendín a luz e percurei calmal-a, pero non o conseguín. Ana María, descomposta, aturdida, agarrandose a min como unha tola, seguía berrando:

    [p. 20]

         —¡Válme, válme que me mata! ¡Ves, ves! ¡Acercase, acercáse xa! Perdoame; eu non che quería decir nada, pero sabia que me había de matar! ¡Válme Ramón Antonio. ¡Non te arredes de min! Chamei por Carmen e entr' os dous percuramos calmal-a pero foinos imposibre.
         ¡¡Válme, válme!!
         Era o que sin parar decia Ana María, vencida pol-o que a consumia e pol-o tormento que a ameazada.
         Así botou duas semanas de loita coa morte. Duas semanas de misterio e de traxedia, d' unha traxedia que houbera feito estremecer ao menos supersticioso.
         Non puiden, nin eu nin ninguén, saber o que Ile pasaba a Ana María. Aquelas duas semanas de batallar a brazo partido, abondaron para acabar con ela, para murchar a sua vida loura e puxante e unha mañán de Mayo, cando alboreaba o día, finou, puxo termo ao seu martirio A morte que tanto arelara aquela vida, que me pertenecia a min. A vida de Ana María alcanzou acentos verdadeiramente drámaticos, d' un dramatismo-cruel, que deixou na miña y-alma un ronsel de dôr e de sofrimento que me levará a coba.

     
    VIII

     
         Aquela enfermedá tan misteriosa e aquela morte tan bárbara que se cebaron na probe Ana María e que non me deixaron ser feliz, siguen sendo un misterio para min.

    [p. 21]

         Eu fixen todol-os esforzos por rodear de felicidá aquela muller que tanto amei e que tanto quixen, pero a traxedia que con ela nacera, no puido consentir tanta ventura como soñaramos.
         Na aldea decian que Ana María estaba embruxada, que tiña ferida de ollo, que a ollara unha meiga.
         E sigo non creendo tal fantasía, inda que mismo sea certo.


    Compostela 13 de San Xoan 1925
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:1925]]
[[Categoría:Xoán Xesús González]]
[[Categoría:Lar]]
[[Categoría:GL-A]]</text>
      <sha1>446wcegv8mjjbhyk2tb1dem2qvf3jc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ping</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5248</id>
    <redirect title="Modelo:Resposta a" />
    <revision>
      <id>18212</id>
      <timestamp>2018-10-29T18:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Resposta a]]&quot;</comment>
      <origin>18212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="2t6a67fdrjtvnwdcnte197r3etznqy2" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Resposta a]]</text>
      <sha1>2t6a67fdrjtvnwdcnte197r3etznqy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Resposta a</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5249</id>
    <revision>
      <id>18213</id>
      <timestamp>2018-10-29T18:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{1|&lt;noinclude&gt;$&lt;/noinclude&gt;}}}  |&lt;span class=&quot;template-ping&quot;&gt;@:User:{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{1|Exemplo...&quot;</comment>
      <origin>18213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1785" sha1="gb9p49t2xg7jociq29dbsryz50wh7c3" xml:space="preserve">{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{1|&lt;noinclude&gt;$&lt;/noinclude&gt;}}}
 |&lt;span class=&quot;template-ping&quot;&gt;@[[:User:{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{1|Exemplo}}}}}|{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{1|Exemplo}}}}}]]{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{2|}}}
 |, [[:User:{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{2|Exemplo}}}}}|{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{2|Exemplo}}}}}]]{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{3|}}}
 |, [[:User:{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{3|Exemplo}}}}}|{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{3|Exemplo}}}}}]]{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{4|}}}
 |, [[:User:{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{4|Exemplo}}}}}|{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{4|Exemplo}}}}}]]{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{5|}}}
 |, [[:User:{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{5|Exemplo}}}}}|{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{5|Exemplo}}}}}]]{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{6|}}}
 |, [[:User:{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{6|Exemplo}}}}}|{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{6|Exemplo}}}}}]]{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#if:{{{7|}}}
 |, [[:User:{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{7|Exemplo}}}}}|{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;BASEPAGENAME:{{{7|Exemplo}}}}}]]
      }}
     }}
    }}
   }}
  }}
 }}{{{p|:}}}&lt;/span&gt;
 |{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;erro|Erro en [[Modelo:Resposta a]]: Nome de usuario non atopado.}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de conversa]]
[[Categoría:Marcadores de mantemento de usuarios]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gb9p49t2xg7jociq29dbsryz50wh7c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>W. B. Yeats</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5250</id>
    <redirect title="Autor:William Butler Yeats" />
    <revision>
      <id>18214</id>
      <timestamp>2018-10-29T18:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:William Butler Yeats]]&quot;</comment>
      <origin>18214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="dgai1iupc6k4d0axjilwzfoch96x1dj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:William Butler Yeats]]</text>
      <sha1>dgai1iupc6k4d0axjilwzfoch96x1dj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:@</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5251</id>
    <redirect title="Modelo:Resposta a" />
    <revision>
      <id>18216</id>
      <timestamp>2018-10-29T18:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Resposta a]]&quot;</comment>
      <origin>18216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="2t6a67fdrjtvnwdcnte197r3etznqy2" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Resposta a]]</text>
      <sha1>2t6a67fdrjtvnwdcnte197r3etznqy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estebo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5253</id>
    <revision>
      <id>18317</id>
      <parentid>18306</parentid>
      <timestamp>2018-10-30T21:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="sylbzohzcz3ra1wc3ojdf533o7limhz" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=E S T E B O
|autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]
|dataano=[[1927]]
}}
[[Ficheiro:Estebo, p. 9, Xosé Lesta Meis, 1927, Biblioteca de Novelas Lar, A Cruña.jpg|miniatura|páxina 9]]

&lt;div class=prose&gt;
&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;

{{Xxxxx-grande|E}}ra unha aldea como de medio cento de casas, separadas unhas d'outras por hortas, cortiñas, corredoiras e tarreos. De lonxe coa semente non se vía mais que unha dúcia. Pero según se entraba n-ela íbanse descubrindo na volta d-unha corredoira, detrás d-unha arrimada, ô abrigo de figueiras, â sombra d-un parral ou ô socaire d-un loureiro.

{{Espazos|3}}Sacando duas ou tres as demais eran vellas. Medráballel-a erba nos tellados como en camiños sin xente. Moitas tiñan os cumes algo esfondados. As paredes, cas pedras todas ô aire, cubríaas a carriza e os cascamelos. Habíaas medio esbarroadas dos buratos que lle facían as nésporas. 

&lt;center&gt;— 9 —&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;[...]&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:1927]]
[[Categoría:GL-E]]
[[Categoría:Xosé Lesta Meis]]</text>
      <sha1>sylbzohzcz3ra1wc3ojdf533o7limhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xosé Lesta Meis</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5254</id>
    <revision>
      <id>18300</id>
      <timestamp>2018-10-29T19:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Wikipedia}} {{Commonscat}} {{Artigo principal}} {{ORDENAR:Lesta Meis}} [[Categoría:Autores-L]] [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]] Categoría:Escritores de...&quot;</comment>
      <origin>18300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="23pw8jr7kljhlxmoqheaodm3uxo5pda" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Lesta Meis}}
[[Categoría:Autores-L]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>23pw8jr7kljhlxmoqheaodm3uxo5pda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1927</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5255</id>
    <redirect title="Categoría:1927" />
    <revision>
      <id>18301</id>
      <timestamp>2018-10-29T19:17:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1927]]&quot;</comment>
      <origin>18301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="on1cmfty0xvrvqd6yr2jl2sga0tvmju" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1927]]</text>
      <sha1>on1cmfty0xvrvqd6yr2jl2sga0tvmju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1926</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5256</id>
    <redirect title="Categoría:1926" />
    <revision>
      <id>18302</id>
      <timestamp>2018-10-29T19:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1926]]&quot;</comment>
      <origin>18302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="6zwxgszi7tdozi4u8nu8k0dnl0kobnw" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1926]]</text>
      <sha1>6zwxgszi7tdozi4u8nu8k0dnl0kobnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1930</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5257</id>
    <redirect title="Categoría:1930" />
    <revision>
      <id>18303</id>
      <timestamp>2018-10-29T19:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1930]]&quot;</comment>
      <origin>18303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="fnpnd54m82rrocfcx7sscvzp40fvxho" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1930]]</text>
      <sha1>fnpnd54m82rrocfcx7sscvzp40fvxho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1887</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5258</id>
    <redirect title="Categoría:1887" />
    <revision>
      <id>18307</id>
      <timestamp>2018-10-29T19:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1887]]&quot;</comment>
      <origin>18307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="av550af8ido9o87e5div89vmddx94it" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1887]]</text>
      <sha1>av550af8ido9o87e5div89vmddx94it</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abellas de ouro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5259</id>
    <revision>
      <id>18446</id>
      <parentid>18444</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T23:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1559" sha1="2043b6ylfqfqj9k7yim9ffc49s4zubs" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=[[Abellas de ouro|ABELLAS DE OURO]]
|autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Prólogo de [[Autor:Antón Villar Ponte|A. Villar Ponte]]&lt;/small&gt;
|dataano=NÓS - VOLUME XXXVI - A CRUÑA - [[1930]]
}}
[[Ficheiro:Abellas de ouro, 1930, Xosé Lesta Meis, dedicatoria.jpg|miniatura|]]

__NOTOC__

{{prose}}

::::::''{{Xx-grande|Ó}} meu gran amigo, o ilustre ciruxano doutor Ponte Castro, que co seu bisturí mestre arrapañoume dúas veces das poutas da Morte e quitoume da pobreza e tristura do hospital para a espléndida ledicia do su pazo-sanatorio, onde me tivo con toda xenerosidade e grandeza''.


&lt;br /&gt;

&lt;big&gt;
[[Abellas_de_ouro/Preludio cordial|Preludio cordial]]

[[Abellas_de_ouro/Porqué sae agora este libro|Porqué sae agora este libro]]

[[Abellas_de_ouro/Ánxela|Ánxela]]

[[Abellas_de_ouro/A siña Gabriela|A siña Gabriela]]

[[Abellas_de_ouro/A siña Dominga|A siña Dominga]]

[[Abellas_de_ouro/O tío Manuel|O tío Manuel]]

[[Abellas_de_ouro/A lavandeira|A lavandeira]]

[[Abellas_de_ouro/Elisa|Elisa]]

[[Abellas_de_ouro/A costureira|A costureira]]

[[Abellas_de_ouro/Matilde|Matilde]]

[[Abellas_de_ouro/Roxelia|Roxelia]]

[[Abellas_de_ouro/A siña Farruca|A siña Farruca]]

[[Abellas_de_ouro/Culasa|Culasa]]

[[Abellas_de_ouro/A siña Antona a mesqueteira|A siña Antona a mesqueteira]]

[[Abellas_de_ouro/O siño Mingos|O siño Mingos]]
&lt;/big&gt;
&lt;/div&gt;
{{Commonscat}}
{{Wikipedia}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:1930]]
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Xosé Lesta Meis]]
[[Categoría:Nós]]</text>
      <sha1>2043b6ylfqfqj9k7yim9ffc49s4zubs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Aliñación dereita</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5260</id>
    <revision>
      <id>18326</id>
      <parentid>18324</parentid>
      <timestamp>2018-10-31T22:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="tn8xl3mslbopvilq7zldmnlzwnf0mr8" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{|style=&quot;width:100%&quot;
|style=&quot;text-align:right&quot;|{{{1}}}
|}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tn8xl3mslbopvilq7zldmnlzwnf0mr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Aliñación dereita/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5261</id>
    <revision>
      <id>18325</id>
      <timestamp>2018-10-31T22:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;== Exemplo == &lt;pre&gt;{{Aliñación dereita|[[Autor:Antón Villar Ponte|A. VILLAR PONTE]]&lt;br /&gt;Viveiro, agosto do 1930.}}&lt;/pre&gt;   ---- {{subst:Aliñación dereita|Autor:Antón Vill...&quot;</comment>
      <origin>18325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="320" sha1="cfy8itl6f9my4wopenre5pepqlffw6i" xml:space="preserve">== Exemplo ==
&lt;pre&gt;{{Aliñación dereita|[[Autor:Antón Villar Ponte|A. VILLAR PONTE]]&lt;br /&gt;Viveiro, agosto do 1930.}}&lt;/pre&gt;


----
{|style=&quot;width:100%&quot;
|style=&quot;text-align:right&quot;|[[Autor:Antón Villar Ponte|A. VILLAR PONTE]]&lt;br /&gt;Viveiro, agosto do 1930.
|}

&amp;nbsp;
&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cfy8itl6f9my4wopenre5pepqlffw6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Antón Villar Ponte</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5262</id>
    <revision>
      <id>18329</id>
      <timestamp>2018-10-31T22:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-V]]&quot;</comment>
      <origin>18329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="sp8u1dw1yg3vdz95zw6xqyakh6nto0j" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-V]]</text>
      <sha1>sp8u1dw1yg3vdz95zw6xqyakh6nto0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pensando en tí, Lola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5263</id>
    <revision>
      <id>18373</id>
      <parentid>18355</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T00:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1738" sha1="i7k46kr7zkigcp71s9y6z24qweuhxqo" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=PENSANDO EN TÍ, LOLA
|autor=[[Autor:José María Alonso de Trelles y Jarén|El Viejo Pancho]]
|dataano=[[1880]]
}}
[[File:Pensando en ti Lola.jpg|thumb|Foto do poema de Trelles]]
{{Prose}}
&lt;center&gt;PENSANDO EN TI, LOLA&lt;/center&gt;&lt;br /&gt;
Cando tende a noite o seu manto&lt;br /&gt;
E a natura ás súas sombras se acolle,&lt;br /&gt;
Presuroso, procurando o meu leito,&lt;br /&gt;
Adormezo e pronuncio o teu cándido nome;&lt;br /&gt;
:E en tanto murmuran&lt;br /&gt;
:As fontes e o bosque,&lt;br /&gt;
:E abrindo as súas follas&lt;br /&gt;
:As cándidas flores&lt;br /&gt;
:O aire embalsaman&lt;br /&gt;
:Con doces olores,&lt;br /&gt;
Eu, soñando contigo, te conto&lt;br /&gt;
Con doces palabras os meus tenros amores&lt;br /&gt;
&lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
Cando o tinteiro primeiro do alba&lt;br /&gt;
Tralos cumios altivos asoma,&lt;br /&gt;
E no val ó seu amado inocente&lt;br /&gt;
Moi doce arrola a branca pomba;&lt;br /&gt;
:Eu abrindo os ollos&lt;br /&gt;
:Aínda miro a túa boca&lt;br /&gt;
:Que amante sorrí&lt;br /&gt;
:Que tenra me nomea,&lt;br /&gt;
:Cal niño do durme&lt;br /&gt;
:Feliz bolboreta&lt;br /&gt;
Como fresco encarnado gomo&lt;br /&gt;
De pura, fragrante, balsámica rosa&lt;br /&gt;
&lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
E mentres Febo percorre&lt;br /&gt;
No seu carro de lume a esfera,&lt;br /&gt;
E os seus raios ardentes inundan&lt;br /&gt;
Os vales, os ríos, os montes e selvas;&lt;br /&gt;
:O alma que te ama&lt;br /&gt;
:Do quera te recorda,&lt;br /&gt;
:Te miro á tarde&lt;br /&gt;
:Que estás na porta&lt;br /&gt;
:E cando a noite&lt;br /&gt;
:Me impide te vexa&lt;br /&gt;
Outra vez no meu leito querido&lt;br /&gt;
O alma a do moras marcha e me deixa.&lt;br /&gt;
{{aliñación dereita|TRELLES}}&lt;br /&gt;

Abril 29 1880
&lt;/div&gt;


{{Idioma orixinal|commons|File:Pensando en ti Lola.jpg|Pensando en ti Lola}}
[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:1880]]</text>
      <sha1>i7k46kr7zkigcp71s9y6z24qweuhxqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5264</id>
    <revision>
      <id>21295</id>
      <parentid>18929</parentid>
      <timestamp>2024-03-14T20:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="324" sha1="6iprge9hhb4ex9l7tbz73fex1isnanz" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Anthophila
|Wikcionario=abella
|Wikiquote={{PAGENAME}}
}}

==Obras sobre a abella==

* &quot;[[O avellón]]&quot; de [[Autor:Alfredo Brañas|Alfredo Brañas]], 1884, ''La Voz de Galicia''.

* ''[[Abellas de ouro]]'' de [[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]], 1930, Nós.</text>
      <sha1>6iprge9hhb4ex9l7tbz73fex1isnanz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:José María Alonso de Trelles y Jarén</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5265</id>
    <redirect title="Autor:José Alonso de Trelles" />
    <revision>
      <id>18448</id>
      <parentid>18356</parentid>
      <timestamp>2018-11-04T23:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2112</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[Autor:José Alonso de Trelles]]&quot;</comment>
      <origin>18448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Alonso de Trelles]]</text>
      <sha1>re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:José Alonso de Trelles</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5266</id>
    <revision>
      <id>18381</id>
      <parentid>18367</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T00:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1623" sha1="3lpaj2ucd1gg71tx7fkqvhm3pkttuqm" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=José Alonso y Trelles.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:{{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''José María Alonso de Trelles y Jarén''', coñecido co alcume de '''El Viejo Pancho''' (Ribadeo 1857 - Montevideo 1929), foi un poeta gauchesco uruguaio.

==Obras==
* ''Juan el loco'' (poema de dos cantos. Prólogo de Orosmán Moratorio. Montevideo, [[1867]])
* ''¡Guacha!'' (drama nacional en un acto. Imprenta y casa editorial &quot;Renacimiento&quot;, de Luis y Manuel Pérez. Carta-prólogo de Casiano Monegal. Montevideo, [[1913]])
* ''Paja brava'' (1º ed. versos criollos. Imprenta y casa editorial &quot;Renacimiento&quot; de Luis y Manuel Pérez. Montevideo, [[1915]])
[Edicións sucesivas:
* ''Paja brava'' (2º ed. versos criollos. Edición aumentada. Imprenta y casa editorial &quot;Renacimiento&quot; de Luis y Manuel Pérez. Montevideo, [[1920]])
* ''Paja brava'' (3º ed. versos criollos. Edición aumentada. Librería Nacional Antonio Barreiro y Ramos. Barreiro y Cía. Sucesores. Montevideo, [[1923]])
* ''Paja brava'' (4º ed. versos criollos. Edición aumentada. Prólogo de Justino Zavala Muniz. Agencia general de Librería y Publicaciones. Montevideo - Buenos Aires, [[1926]])
* ''Paja Brava de El Viejo Pancho e outras obras de José A. y Trelles'' (en galego), Ed. Oriberthor, S.L. [[1998]]]

===Poesía===
* &quot;[[Pensando en tí, Lola]]&quot;

{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Alonso}}
[[Categoría:Autores-A]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>3lpaj2ucd1gg71tx7fkqvhm3pkttuqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:El Viejo Pancho</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5267</id>
    <redirect title="Autor:José Alonso de Trelles" />
    <revision>
      <id>18368</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Autor:El Viejo Pancho]]&quot; a &quot;[[Autor:José Alonso de Trelles]]&quot;</comment>
      <origin>18368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Alonso de Trelles]]</text>
      <sha1>re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Alonso de Trelles</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5268</id>
    <redirect title="Autor:José Alonso de Trelles" />
    <revision>
      <id>18369</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Alonso de Trelles]]&quot;</comment>
      <origin>18369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Alonso de Trelles]]</text>
      <sha1>re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>El Viejo Pancho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5269</id>
    <redirect title="Autor:José Alonso de Trelles" />
    <revision>
      <id>18370</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Alonso de Trelles]]&quot;</comment>
      <origin>18370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Alonso de Trelles]]</text>
      <sha1>re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viejo Pancho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5270</id>
    <redirect title="Autor:José Alonso de Trelles" />
    <revision>
      <id>18372</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Alonso de Trelles]]&quot;</comment>
      <origin>18372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Alonso de Trelles]]</text>
      <sha1>re11hwbkddasn9v7ct1wt61ogo4p6fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1998</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5271</id>
    <redirect title="Categoría:1998" />
    <revision>
      <id>18374</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1998]]&quot;</comment>
      <origin>18374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="975qa1grs2swp9ya85prme93nsetseq" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1998]]</text>
      <sha1>975qa1grs2swp9ya85prme93nsetseq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1923</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5272</id>
    <redirect title="Categoría:1923" />
    <revision>
      <id>18375</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1923]]&quot;</comment>
      <origin>18375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="itcna1upgu14xo4mrj3gp6mpp1sh4qo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1923]]</text>
      <sha1>itcna1upgu14xo4mrj3gp6mpp1sh4qo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1920</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5273</id>
    <redirect title="Categoría:1920" />
    <revision>
      <id>18376</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:23:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1920]]&quot;</comment>
      <origin>18376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="17i2v6dlyh67znt8173vn1w97wc3gq8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1920]]</text>
      <sha1>17i2v6dlyh67znt8173vn1w97wc3gq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1915</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5274</id>
    <redirect title="Categoría:1915" />
    <revision>
      <id>18377</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1915]]&quot;</comment>
      <origin>18377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="6a6l0bajekkll1951o0q3j2io8j13yr" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1915]]</text>
      <sha1>6a6l0bajekkll1951o0q3j2io8j13yr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1913</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5275</id>
    <redirect title="Categoría:1913" />
    <revision>
      <id>18378</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1913]]&quot;</comment>
      <origin>18378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="b5ia0ext3r1cphskg7jpevondabehub" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1913]]</text>
      <sha1>b5ia0ext3r1cphskg7jpevondabehub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1867</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5276</id>
    <redirect title="Categoría:1867" />
    <revision>
      <id>18379</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1867]]&quot;</comment>
      <origin>18379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="fuwwtb3o7s51i2m17sfwivo2iwzq052" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1867]]</text>
      <sha1>fuwwtb3o7s51i2m17sfwivo2iwzq052</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1867</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5277</id>
    <revision>
      <id>18380</id>
      <timestamp>2018-11-02T00:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>18380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa en materia do depósito legal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5282</id>
    <redirect title="Depósito legal" />
    <revision>
      <id>18406</id>
      <timestamp>2018-11-02T16:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Depósito legal]]&quot;</comment>
      <origin>18406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="1sz4u1na8uf0ead7zlu5en4wvfqlst7" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[depósito legal]]</text>
      <sha1>1sz4u1na8uf0ead7zlu5en4wvfqlst7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abellas de ouro/Ánxela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5283</id>
    <revision>
      <id>18445</id>
      <parentid>18440</parentid>
      <timestamp>2018-11-02T23:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14713" sha1="fzqh2w6c8ttf0j0zbpb3mh1bhb271ob" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Abellas de ouro|ABELLAS DE OURO]]
|autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Prólogo de [[Autor:Antón Villar Ponte|A. Villar Ponte]]&lt;/small&gt;
|dataano=NÓS - VOLUME XXXVI - A CRUÑA - [[1930]]
}}


[[Ficheiro:Abellas de ouro, 1930, Xosé Lesta Meis, p. 15.jpg|miniatura|]]
{{Prose}}

[[Ficheiro:Abellas de ouro, 1930, Xosé Lesta Meis, filigrana.jpg|center]]


&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;font-family: serif;&quot;&gt;[[Abellas de ouro|{{Xx-grande|ABELLAS &amp;nbsp; DE &amp;nbsp; OURO}}]]&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;


;ÁNXELA


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Parece unha rapaza solteira. Non tén moitos anos, pero algús máis dos que aparenta sí. Ninguén diría que xa foi nai catro veces nin que anda atafegada de labor. É algo cativa. Moi chusca. Moi arrichada. A roupa no seu corpo luce como no dunha señora. ¡Hai que vela que mañosa é e como anda fresca, lixeira, espilida!

{{Espazos|3}}Ela soa fai todo o da casa e máis o de fóra. O home anda ô xornal na Cruña. Non para na casa. Non é que non queira; non pode. Non ten tempo. Soamente no vran, que son os días grandes, chega algúns días cunha miaxa de sol. Daquela, axuda algo por alí no que sea máis preciso. Pero pouco. Non quer Ánxela que abuse da súa saúde. Ánxela di que o que traballa para outro ten dabondo con contentalo sin que descanse cando veña de gaña-lo día, que boa falla lle fai. Ela facerá os labores todos. Que total non son nada... Iso de que non son nada dío Ánxela. Pero non é así


&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Teñen unha vaca e levan un leirón en arrendo e mais un anaco de mato para louza. Pola mañá cedo érguese con ansia para munxi-la vaca. Se é luns inda vai primeiro río. Para o río vai decote cando aínda non se ve ben ó dereito e procura vir a tempo para lle ter preparado ó seu home o desaúno. Despois monxe a vaca e sae a vende-lo leite e algo máis que teña que por alí.

{{Espazos|3}}Cando vén xa son as dez da mañá. Ten que aparella-lo xantar e levarllo ó home. O home sempre lle di que escusa molestarse en llo levar; pódeo traer el pola mañá xa, como fan outros. Pero Ánxela non quer así. &quot;Non me custa caro ningún –contéstalle ó home–. E mentres poida heicho levar sempre. Non me digas, non me digas que, por iso, a comida feita da hora é outra cousa. Ten mellor gusto. Alimenta máis. E o tempo dáo Deus de balde. ¡Éche o que teño que facer! ¡Boh, non fagas caso; tamén se espabila o corpo! O caso é que haxa saúde&quot;.

{{Espazos|3}}Antes de ir a levarlle o xantar ó home bota a roupa a enxugar. Pon o pote ó lume; ten que face-lo caldo. Entramentres ferve coa auga e máis coas fabas vai pelando as patacas. Hai que aproveitar ben o tempo para que todo estea listo á súa hora. Hai que non perder xeira. Xa ferve o pote con todo. Remexe o caldo. Fai as camas correndo.


&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Están a da-las doce. Ánxela ferve. &quot;¡Ai que xa van da-las doce e eu inda así! Non sei por onde se me foi o tempo. ¡Vai xantar de boa hora! ¡Ai pobre de min! Vou ver se achego axiña. Si; andando ben, podo chegar a boa hora. Xa teño ido outras veces así tarde e máis cheguei a tempo. Pero teño que andar ben... ¡E seique xa están tocando os pitos das fábricas!&quot;

{{Espazos|3}}Sae correndo. Vai rifando consigo mesmo por ir daquela hora. Pero non lle foi posible saír antes. Leva a súa cesta na cabeza. A cesta é cativa, feituca coma un carto. Cóbrea un pano branco coma unha prata. Por onde vai deixa olor a caldo fresco feito con bo unto e por boas mans. Lévaa sin agarrar. Vai a paso lixeiro, cos brazos dálle dálle aire ó corpo que non hai camiño para ela.

{{Espazos|3}}Alí pola unha ou así vén de leva-lo xantar. Xanta ela. Xa está a comida fría. Pero cómea así. Se se pon a quentala váiselle a tarde e ten moitos labores que facer. Os nenos xa os deixou fartos antes de lle ir leva-lo xantar ó home. En acabando de comer frega as cuncas e varre a casa. Coa mesma recolle a roupa que xa esta enxugada.


&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Arredor das catro vaise para a leira. Leva os nenos. Tamén leva a vaca para que apaste por alí entramentres ela vai facendo algo. Coa vaca anda o neno máis grande. Ós outros séntaos no arredor e dálles lilachos para que se entreteñan e a deixen traballar.

{{Espazos|3}}Ponse a sachar nas patacas. Mira pró sol. &quot;¡Qué tarde debe ser xa! Casemente se está pondo o sol e eu sin facer nada. Xa está chegando ós curutos do Castro. ¡O que é hoxe non gaño nin o pan que como!&quot;

{{Espazos|3}}Inda non leva unha hora traballando e xa os cativos se cansan de estar sós. Tenos ó abrigo dunha silveira. Ela segue traballa que traballa. Os nenos empezan a facer das súas. O máis cativo chora; os outros arrabúñanse e péganse. Ánxela arrecádaos sin ergue-la vista do que está facendo. A un rífalle; a outro promételle: ó que chora dille que estea caladiño que lle ha querer moito e que ten unha cousa gardada para lle dar.

{{Espazos|3}}Segue traballando. Seguen os nenos dando guerra, sin facer caso ó que a nai lles di. O cativo cada vez chora máis. Os outros, en vez de lle facer contos entretéÑense en se tirar poutadas de terra. Xa están cubertos dela pola cabeza, polas costas, pola cara, polo corpo todo… A un foille unha area para un ollo. Chora que arrabea. A nai tira co sacho, chea de carraxe.

{{Espazos|3}}—¡Xesús, Xesús, que fillos máis malos! ¡Tanto como un ten que facer!

{{Espazos|3}}Colle no colo o máis pequecho. Ós outros arrímaos ben a ela. Límpalle-la cara e maila cabeza coa punta do mandil. Sacódelle-la roupa. Chámalles porcos, malas castas. Xúralles que lles vai facer esto e máis estoutro. Non lles fai nada. Digo, si; bícaos moito, agarímaos, promételles unha chea de cousas se están calados.

{{Espazos|3}}—Agardade un pouquiño que xa nos imos ir. Xa estou arrematando. Estade caladiños que vos hei dar unha cousa moi bonita en chegando á casa. Xogade con eses lilachos. ¡Mirade que bonitos son! Bon; estade caladiños, si, que xa imos botar a andar.

{{Espazos|3}}Vaise traballar. Mira ó sol outra vez. &quot;Xa casemente non queda día ningún. Non sei como se me foi o tempo hoxe. ¡E tanta falla como teño de rematar! Éche ben certo: o tempo non agarda por ninguén. ¡E dó demo se arremato aínda mañiá! Vaia que, ¡pódoche ter fachenda! ¡Ai iso podo!&quot;

{{Espazos|3}}Ponse a traballar con moita ansia. Quer desconta-lo tempo que perdeu cos nenos. &quot;Siquera a ver se boto este eito fora, que sempre me queda de menos para mañá.&quot;

{{Espazos|3}}Volve a chora-lo máis cativo. Seus irmáns non procuran que cale. Nin caso lle fan. Nin siquera ven á nai. Andan de gatiñas polo arredor, dándose turradas. !Pecha, pecha; pecha Perico!&quot;

{{Espazos|3}}&quot;¡Que condanados de fillos, que malos eles son; dándose turradas coma os carneiros! Non pode un facer bo deles. ¡Xesús, Xesús!&quot;

{{Espazos|3}}Agora dan pinchacarneiros. O máis grande pon a cabeza no chan, ergue de pernas e déixallas caer enriba da cabeza ó outro con todo o peso do seu corpo. Queda o do golpe tumbado. Berra coma se o esfolaran. O que lle deu, de velo chorar, tamén chora. Choran os tres coma de primeiro.

{{Espazos|3}}Outra vez vén a nai a eles laiándose de que non pode facer nada con aqueles fillos tan malos. &quot;¡Xesús, Xesús, vállame Dios; canta paciencia un ten que ter na vida! ¡Nin podo bota-lo eito fóra hoxe! ¡Que hei poder, que hei poder con estes malas castas de fillos!... Boeno, tamén, toda a tarde de Dios sós non é miragre ningún que estean unha miaxa rellantes. Inda non sei como tanto aguantaron&quot;.

{{Espazos|3}}Colle no colo o máis pequerrecho. Cantarúxalle. Vaino adormexando pouco a pouco astra facelo durmir. Ós outros déitaos ben arrimados a ela. Segue cantaruxándolles ós tres. Pásalle-la man agarimosamente pola cara, pola cabeza, poñéndolles ben o cabelo. Límpaos da terra. Dálle bicos. Quédanse durmidos coma pedras.

{{Espazos|3}}Un a un vainos poñendo ó abrigo da silveira. Con moito coidado, con moita aquela para que non esperten. Cóchaos cunha chaqueta vella do pai que trouxo para os sentar nela. Como é pouco e pódeos colle-lo frío saca ela o seu pano do pescozo e bótallelo por riba.

{{Espazos|3}}Vaise caladiñamente para o traballo. Vai nas puntas dos pés para que non a sintan. Ponse a traballar. Ponse de ganas. &quot;A ver se aproveito este anaco de tempo que me queda. Estase indo o día e non teño nada feito. Agora os días xa van ben a menos. Cando un se descoida xa é noite. Non hai coma o vran. No vran teñen os días para todo.&quot;

{{Espazos|3}}Traballa con moita ansia. Dálle canto máis pode. Quer desconta-lo tempo perdido. ¡Se puidera bota-lo eito fóra!...


&lt;center&gt;V&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Estase pondo o sol. Xa a súa luz na terra non é máis có feble resprandor dunha lumareda. A xente vai e vén a toda présa para que non a colla a noite cos labores por facer. Ánxela pon a aixada ó lombo. Sae fóra da leira. Sae pouco a pouco mirando pró que aínda lle queda para mañá. Os nenos seguen durmindo, cansos de tanto enredar. Bota man ó fouciño e máis á corda e vaise pillar unha pouca herba. Colle nela lixeiro, como se andara no alleo. Chega o home de traballar. En vez de ir para a casa vén xa ó dereito para a leira. Sabe que está alí a súa dona cos fillos. Cóllelle a vaca ó neno que xa se queixaba de estar tanto tempo de pé suxeto. Pregúntalle á dona se lle falta moito; a dona dille que xa está rematando. Pon a herba no feixe e vaise pillar unha presa de grelos para levar a vender pola mañá, de camiño que vai co leite.

{{Espazos|3}}Espertan os nenos. Espertan os tres á unha e chorando os tres. Ánxela fálalles con solermia. &quot;Xa imos, xa, para a casiña, meus neniños. Agardade que agora. Xa vou, xa, xa vou; calade. Estade caladiños&quot;.

{{Espazos|3}}Empeza a preparar todo. ¿Como vai facer? ¿Poderán levar todo dunha vez? Hai que leva-los nenos; hai que leva-la herba; hai que leva-la vaca; hai que leva-los grelos; hai que levar unhas pezas de roupa...

{{Espazos|3}}O home de Ánxela empeza a queixarse de tanto ter que bourar na vida para nada; para non ter moitas veces nin pan dabondo. Ánxela asoségao. &quot;O caso é que Dios nos dea saúde. Isto non é nada. Eu xa debía estar na casa vai boa, pero non puiden. Descoideime. Fóiseme o tempo non sei como. E agora xa se sabe que na volta da man vénse a noite. Pero xa nos imos&quot;.

{{Espazos|3}}Ánxela dille ó home estas palabras con falar ledo, entre sorrisas e mirares xalgareteiros. O mesmo que se estivera bromeándose. O home cala. Sabe que Ánxela di unha cousa e sente outra.

{{Espazos|3}}Xa ten todo preparado para se vir. Puxo os grelos enriba da herba; cubriunos coa chaqueta vella do home que trouxo para cocha-los nenos. Pon ó pescozo o pano que quitara para os abrigar. O home colle o feixe á cabeza e leva, ademais, un neno no colo. O neno chora; quer que o leve súa nai. Pero súa nai ten que leva-lo cativo e algunha outra cousa. O neno non se conforma, segue chorando. Está de mal xenio; dese mal xenio que se levantan os nenos de durmir.

{{Espazos|3}}Veñen vindo para a casa pouco a pouco pola corredoira adiante. Xa non se ve por alí ninguén. Xa é máis noite que día. Óese algún que outro falar na aldea e o ¡rrurrr!, longo sin fin, dos avechuchos que cantan á noite.


&lt;center&gt;VI&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Ó chegar á casa atopan as galiñas xunto a porta acurrucadas unhas contra as outras agardando que lles abran para ir para o poleiro. Polo burato non puideron entrar porque Ánxela tapouno cunha pedra, co fin de que non lle fora revolver nas cousas un gato larpeiro como el só, que lle acababa con todo o que lle esquencía sin gardar.

{{Espazos|3}}Acende o candil. Pon os nenos enriba da artesa. Os nenos non paran de chorar. Agora aínda choran máis ca denantes. O pai enfádase e rífalles para que estean calados. Ánxela pídelle que os deixe; que non lles faga caso; teñen moita razón a chorar. Consólaos. Vaille preguntando a cada un o que quer de cear para que entramentres falan non choren. Colle un toxo, párteo enriba da lareira cun fouciño vello e acende o lume.

{{Espazos|3}}Xa a casa semella outra cousa. Foise a escuridade medoñenta. Os nenos seguen emperrenchados, pero xa non choran tan arreo. O maior, sentado nun banco cativo e a cabeza descansando noutro grande quédase durmido. Quenceu o caldo. Ánxela dálles de cear ós nenos. Con tanto sono que teñen non queren comer e berran para que os deite. Ela vainos contentando e fai que vaian comendo, inda que sexa pouco a pouco. Despois de ben fartucos déitaos. Cóchaos ben cochadiños. Torna o gato de alí para que non vaia para xunto deles. Entramentres Anxela fai todo isto, o home cea. En arrematando, Ánxela dille que se deite, que estará canso. Ela pouco tardará tamén.


&lt;center&gt;VII&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Déitase o home. Ánxela cea. Escolma os grelos que ha levar ó outro día a vender. Ponos moi ben postos na cesta, e déixaos ó rocío para que se conserven vizosos e crechos, que sempre dan algo máis. Bótalle a colada á roupa. Vailla botando a tanques. Segundo vai caendo a auga na roupa, sobe un vapor oloroso que enche toda a casa. Dá gusto respirar. Mesmo dá xenio este ulido. Ánxela, de camiño que vai poñendo as pezas no paxe míraas á luz do candil. Están ben lavadas; moi limpas. Ánxela está satisfeita. &quot;¡Cómo vai branquear mañá no clareo! Ha dar gusto vela. Cando agora está xa así... Hei ver se collo bo sitio no campo do siño Antón. Alí naquel curruncho costaneiro que mesmo é ó xeito. O caso é que non o precise a siña Elisa. Se o precisa, primeiro é ela. Lástima fora; tamén é a dona. Pero mañá paréceme que inda non clarea a roupa. É das derradeiras&quot;.

{{Espazos|3}}Ánxela xa ve clarea-la súa roupa mañá no campo do siño Antón. Vea relucir ó so1. E está ouvindo dicir á xente que pasar por alí: &quot;¡Ai que roupa máis branquiña! ¡Que ben lavada está! Hache ser da Ánxela que sempre a ten así. Para iso ten unhas mans que non as hai coma elas&quot;.

{{Espazos|3}}Ánxela ve e oe todo isto. E sáltalle nos beizos un cantar que ela non quer deixar saír, porque non son horas de cantar ás tantas da noite.

{{Espazos|3}}Recolle as cuncas. Pon cada cousa no seu sitio. Vaise deitar, contenta e satisfeita de ver que todo lle queda como ela quer. Inda dura a olor gustosa da colada. Ánxela quédase durmida pensando espertar ó primeiro canto do galo.


&lt;br /&gt;

&lt;/div&gt;


{{Paxinación|Abellas_de_ouro/Porqué sae agora este libro|Abellas_de_ouro/A siña Gabriela}}
[[Categoría:Xosé Lesta Meis]]</text>
      <sha1>fzqh2w6c8ttf0j0zbpb3mh1bhb271ob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abellas de ouro/Porqué sae agora este libro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5284</id>
    <revision>
      <id>18441</id>
      <timestamp>2018-11-02T22:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[Abellas de ouro|ABELLAS DE OURO]] |autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Prólogo de [[Autor:Antón Villar Ponte|A. Villar Ponte]]&lt;/sma...&quot;</comment>
      <origin>18441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4363" sha1="2bjw9cxshgbq16lr5rld5ut6g726wzj" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Abellas de ouro|ABELLAS DE OURO]]
|autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Prólogo de [[Autor:Antón Villar Ponte|A. Villar Ponte]]&lt;/small&gt;
|dataano=NÓS - VOLUME XXXVI - A CRUÑA - [[1930]]
}}


{{Prose}}


;PORQUÉ SAE AGORA ESTE LIBRO


&lt;br /&gt;


{{Espazos|3}}''Este libro non estaba destinado a saír agora. Gustábame ilo tendo entre mans para quita-lo pensamento de onde non o quero ver. Pero xa é sabido: o home propón e o ril dispón. 0 ril —o meu ril dereito, que do esquerdo xa non hai que falar, porque xa non existe— hai unha temporada que se me pon un pouco rellante de máis. Hai días que nin o diaño para con el. Nin na cama, nin erguido, nin paseando nin sentado está agusto. E o malo é que tampouco me deixa estar a min. Se as fixera e as pagara el solo ¡vaia con Dios! Eu non me metería na súa vida. Non vos contaría nada do que fai. Pero non é así. Cando se pon de mal xenio ármame cada unha que non sei onde estou nin como me alcontro. Sudo coma se mallara, inda que faga bo frío. Agora deulle pola coquetería de se pintar de vermello, como as mulleres os labios e non fai máis que botar sangue. Deixémolo co seu capricho.''

{{Espazos|3}}''Como pode darlle unha arroutada calquera día dispúxenme a rematar este libro o máis axiña. Porque se el se me vai eu voume con el. Non o deixarei ir solo como fun deixando ir ó outro. Dendes que viñemos ó mundo os dous —somos xemeos— andamos decote xuntos; non nos separamos pouco nin moito. E non é o caso que nos separemos agora, despois de tantos anos, que xa debemos ter algunha formalidade. Non imos desfacer dun tronce unha historia de consecuencia tan exemplar. Por algo sómo-los dous unha miaxa románticos. Xa digo, púxenme arregrar estas cuartillas a toda presa, como se elas fosen o pasaporte que precisaramos pró viaxe. Hoxe que as vexo listas xa alento con acougo. E se as chego a ver publicadas, que creo que si, ¡meigas foral, máis aínda.''

{{Espazos|3}}''Neste libro non falo máis que de mulleres. De mulleres galegas. Todas son da miña aldea. Todas son auténticas. Hainas que levan o mesmo nome que teñen. Astra algunha pertence á miña familia.''

{{Espazos|3}}''Sempre me conmoveu fondamente a vida das nosas mulleres da aldea: tan traballadas, tan resignadas, tan bondadosas, tan resistentes. Por unha cousa non lles queda a outra. Elas atenden ó da casa e máis ó de fóra. Para elas non cansanzo. Nada as rende; nada as fai ceder. Desde pola maña astra a noite non teñen paraxe. Moitas veces teñen que face-los labores cun fillo no colo e outro a chegar…''

{{Espazos|3}}''Eu sinto unha entrañabre piedade polas vidas humildes dos nosos aldeáns. Eu non daría acougo ó meu corpo nin ó meu pensamento astra facer que as xentes das vilas se puxeran a carón dos nosos paisanos, co corazón aberto todo el ás necesidades e os remedios que precisan. Dóeme a alma cada vez que os vexo como viven en tanto desamparo e abandono. E logo, ¡mesmo parece imposible!, inda hai quen os toma como obxecto de bulra e non sabe ver neles máis que a parte que reflexa a súa incultura e maila triste vida que levan.''

{{Espazos|3}}''Este libro foi feito coa ilusión de arrecadar simpatías prós nosos aldeáns. Para as mulleres sobre todo, porque as mulleres son as que máis fan senti-las malas condicións do vivir das nosas aldeas. Pero o que si das mulleres pódese tamén dicir dos homes, inda que os homes non impresionen tan tristemente, en xeral. Por algo son homes.''

{{Espazos|3}}''Eu son nado e criado na aldea. Pasei as miñas tamén, como fillo de pais pobres que o tiñan que gañar polo día para podelo comer á noite, e que non puideron dar ós seus fillos nin siquera todo o pan necesario a tódalas horas. E xa non di gamos outras cousas.''

{{Espazos|3}}''Non sei se será porque aínda levo na alma os tristes recordos daqueles inesquencidos días, eu non podo aparta-la vista nin o pensamento dos pobres aldeáns, que viven sin amparo social e xurídico ningún e nunhas condicións de traballo tan duras e tan estreitas e tan lastimosas que ningún corazón xeneroso, de amplo latir, pode ver sin inxuria dos máis nobres sentimentos humanos.''


&lt;/div&gt;


&lt;br /&gt;


{{Paxinación|Abellas_de_ouro/Preludio cordial|Abellas_de_ouro/Ánxela}}
[[Categoría:Xosé Lesta Meis]]</text>
      <sha1>2bjw9cxshgbq16lr5rld5ut6g726wzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abellas de ouro/Preludio cordial</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5285</id>
    <revision>
      <id>18442</id>
      <timestamp>2018-11-02T22:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[Abellas de ouro|ABELLAS DE OURO]] |autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Prólogo de [[Autor:Antón Villar Ponte|A. Villar Ponte]]&lt;/sma...&quot;</comment>
      <origin>18442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4979" sha1="9q60d3avc7h808m8nl1o5rvrzvlxuyj" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Abellas de ouro|ABELLAS DE OURO]]
|autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Prólogo de [[Autor:Antón Villar Ponte|A. Villar Ponte]]&lt;/small&gt;
|dataano=NÓS - VOLUME XXXVI - A CRUÑA - [[1930]]
}}


{{Prose}}


;PRELUDIO CORDIAL


&lt;br /&gt;


''O autor de ''Estebo'', novela autobiográfica na que se fai con verdadeira escrupulosidade o inventario xeográfico e social dunha bisbarra galega, a de Eirís, veciña da Coruña, agora recolle neste novo volume cadros realistas daquel mesmo lugar onde tivo o berce, a través do seu temperamento romántico, cuxa sinxeleza limpa e pura de toda influencia literaria allea dálles un verdadeiro sabor orixinal''.


{{Espazos|3}}''Xosé Lesta Meis, home bo ás catro augas, bo no senso que el ten da bondade, que non hai que confundir coa laberquería hipócrita dos suíñas fallos de enemigos por se sorriren para todos e non se revoltar endexamais contra ninguén, ocultando de cote o seu propio pensamento, no libro que agora nos ofrece amóstrano-la alma acesa en lembranzas evocadoras de santas virtudes humildes propias dunha belida haxiografía laica que honra o noso rusticismo racial''.

{{Espazos|3}}''O nome do novo volume de Lesta Meis concorda ben co seu sentido. ''Abellas de Ouro'' son os herois destas páxinas cristaínas que agora ides ler. ''Abellas de Ouro''  que chuchan o mel do sacrificio nun cotianísimo pobre, resignadas e ledas, sin saberen tan siquera que sobre delas desce coa gracia velaíña do luar a sorrisa melancónica e doce do neno Xesús. Os arquetipos aldeáns de Lesta Meis recenden a escuma de xabrón e a roupa vella con mendos batidos a compás dunha cantiga popular contra dos callaus que lambe de cote a risada de cristal do rio sempre marmulador. Teñen a gracia franciscana dos trapiños brancos que enxoita o sol nos tendais das terras remendadas con pezas de prado verderente, de trigos e centeos amarelos e anacos de humus ocre, recibindo o avalo da bris como bandeiras de paz.''

{{Espazos|3}}''As ''Abellas de Ouro'', de Lesta Meis, envoltas en irto verbo prosaico, ispidas de galas retóricas, sin outro ritmo có vital que delas deita son modelo de novas xeórxicas que abenzoaría o mesmo Virxitio. Non as aloumiña cáseque nunca a bolboreta branca da sorrisa de Amarilis pousada no caravel dos seus labios para rimar coa lúa espelleante da auga dun goio, roubadora audaz de estrelas a favor da noite. Son os falares manseliños e antergos de vellos e vellas de face cortada polo corisco, de beizos coma miñocas e mans engurradas a xeito da casca da noz, que cheos de traballos e miserias ó longo da vida, e cangando o fardel dos anos encol das costas, non saben doérense nunca do seu triste fatum, pois con mansedume evanxélica poñen na lama dos sufrimentos cotiáns a gracia santificante dunha resignación optimista e ancestral, o que Lesta Meis nos amostra sinxelamente en páxinas exemplares. Aqueles fillos das nosas campías que salgan o pan que comen co suor das súas frentes e chegan a petrucios sabidores —socarróns filósofos estoicos— sin haber tido nunca verdadeira infancia. Porque abriron moitos camiños entre os felgos e as chorimas da aldea, deixando neles, como mapoulas, vivas pingotas do seu sangue. Mans que nunca pillaron a fouce máis que para sega-la barda de douro ardente no mes de Santiago nin o sacho e mailo bieldro agás que fose para abri-los sulcos do terreo e para recollela herba mol. Manseliños e calmados coma a vaca de ollos negros a xeito de lupas macias e redondas onde a paisaxe se reflexa estática, tal que na xerfa morta das lagoas, e coma os bois amigos turradores do carro que renxe salaiante, dando ó ar queixumes que morren esmorecidos no fondo das corredoiras… Vidas paralelas rústicas, acuguladas de enxebreza, que Cristo levaría na súa compaña se voltase ó mundo, cando San Xosé e a Virxe, para amostrarlle de novo ós homes das vilas malditas e farisaicas, coma sepulcros branquexados, os vieiros da bondade sin lixos onde xa somente poden prende-las verbas inxenuas do sermón da Montaña. Caridade, limpeza de corpo e alma, espírito de sacrificio, desleixamento do diñeiro que o bo Pastor, segundo Papini, nunca pillou nas súas mans. Consolo para todo e tolerancia para todo. Abelliñas de ouro que ofrecen o derradeiro mel da raza e que pouco han tardar en seren trocadas polas egoístas nésporas da civilización moderna.''

{{Espazos|3}}''Ninguén coma Lesta Meis, barudo, bo e rebelde, que tivo o berce cabo delas e delas recibiu aloumiños, podería mostralas con mirada virxe a través dos seus sufrires que, tan fondos, fixéronse carne de porta e celme de temas literarios, nun xurdio miragre de espontaneidade e amor.''

{{Aliñación dereita|[[Autor:Antón Villar Ponte|A. VILLAR PONTE]]&lt;br /&gt;Viveiro, agosto do 1930.}}


&lt;/div&gt;


&lt;br /&gt;


{{Paxinación|Abellas_de_ouro|Abellas_de_ouro/Porqué sae agora este libro}}
[[Categoría:Antón Villar Ponte]]</text>
      <sha1>9q60d3avc7h808m8nl1o5rvrzvlxuyj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Gonzalo López Abente</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5286</id>
    <revision>
      <id>18450</id>
      <timestamp>2018-11-06T20:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-L]]&quot;</comment>
      <origin>18450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="f4hzecsks9wrgapget3szp1m6w1vonm" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-L]]</text>
      <sha1>f4hzecsks9wrgapget3szp1m6w1vonm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gonzalo López Abente</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5287</id>
    <redirect title="Categoría:Gonzalo López Abente" />
    <revision>
      <id>18452</id>
      <timestamp>2018-11-06T20:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Gonzalo López Abente]]&quot;</comment>
      <origin>18452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="mflkgq388v3t33tpqwlmjg9nsc1m6f4" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Gonzalo López Abente]]</text>
      <sha1>mflkgq388v3t33tpqwlmjg9nsc1m6f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diacríticos do alfabeto galego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5288</id>
    <revision>
      <id>18462</id>
      <parentid>18461</parentid>
      <timestamp>2018-11-09T08:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="fqdkpbthqbg9bs1nu4rwmw0fzektz3x" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
''Cf.'' os apartados ''acentuación'', ''diérese'' e ''apóstrofo'' no artigo [[normativa oficial do galego]].

[[Categoría:Normativa oficial do galego]]</text>
      <sha1>fqdkpbthqbg9bs1nu4rwmw0fzektz3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Normativa oficial do galego - Cambios morfolóxicos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5289</id>
    <revision>
      <id>20960</id>
      <parentid>20416</parentid>
      <timestamp>2022-11-01T03:21:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>20960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5393" sha1="gvd93yllkjd41kqs84rp9a1wmg6ob4f" xml:space="preserve">{{Normativa oficial do galego}}
As Normas ortográficas e morfolóxicas da lingua galega (2003), tras unha revisión, foron aprobadas pola Real Academia Galega o día 12 de xullo de 2003. A seguir, amósanse as principais mudanzas:

===1. Léxico:===
*Vogal (“letra”, “membro dunha corporación”) / vocal (adx.). 
*Estudo, estudar, estudante, estudoso  / estudio (oficina; local).

===2. Alfabeto:===
Leremos q ('''o que'''), ch ('''o ce hache'''), ll ('''o l dobre'''), qu ('''o que u''')

===3. Acentuación:===
a) Non acentuamos '''i, u''' se hai hache no medio, ex.: prohibo.

b) Non se acentúan os interrogativos-exclamativos (só os indirectos en casos de ambigüidade).

===4. Apóstrofo:===
Por ex. N'&lt;nowiki/&gt;''A esmorga'' de Blanco Amor... , Sabes algo d'''Os dous de sempre'' de Castelao?

===5. Interrogación-exclamación:===
Non se usa o signo (¿ ou ¡) ao principio (só permitida en ambigüidades): ex. Queres a merenda?          Vaiche boa!

===6. Grupos cultos –ct- e –cc-:===
a) Suprímese a primeira consoante se vai '''precedida de i ou u'''. Exemplos:
'''Aflición, condución, contradición, conduta, condutor, conflito, construción, construtor,  destrución, dicionario, ditado, estrito, estrutura, flutuación, frutífero, introdutor, obstrución, produto, produción, redución, reprodución, restrición, tradución, vítima, Vítor, vitoria, xurisdición'''...

b) Mantense o c en tecnicismos e palabras cultas:
adicto, adicción, convicción, convicto, edicto, ficción, fricción, ictericia, invicto, pictórico, succión, veredicto...

===7. Semicultismos vocalizados no grupo –ct-:===
'''reitor''' (e reitoral) e '''seita''' (pero sectario)

===8. O x con valor [ks] é opcional:===
Esaxerar ou exaxerar, esixir ou exixir, osíxeno ou oxíxeno...

===9. Terminación –cio, -cia // -zo, -za===
a) Galicia ou Galiza

b) –zo, -za: diferenza, espazo (espazar, espazoso; mais espacial), estanza (“estrofa”), graza, desgraza (mais desgraciar e desgraciado), licenza, nacenza, novizo, perseveranza, presenza, sentenza, servizo, servizal, terzo (terza, terzar)...

===10. Terminación –ble ou -bel===
-Amable ou amábel (plural: amables, amábeis).

-Establecer ou estabelecer.

===11. Terminacións -eu, -au e -o:===
a) –eu: chapeu, romeu, xubileu.

b) –au: bacallau, pau.

c) –o: ímpeto, tribo.

===12. Terminacións:===
a) –án, -á: bosquimán, bosquimá; capitán, capitá; musulmán, musulmá; afgán, afgá; alemán, alemá; catalán, catalá.

b) Mantemos –ao/-á nalgúns xentilicios galegos: burelao, burelá; limiao, limiá...

c) –án, -ana: folgazán, folgazana; pillabán, pillabana; langrán, langrana...

d) –ÓN, -OA: anfitrión, anfitrioa; bretón, bretoa; campión, campioa; león, leoa; patrón, patroa; ladrón, ladroa (ou ladra)...

e) –ÓN, -ONA é aumentativo ou deverbal pexorativo:
mullerona, casona, abusona, acusona, faltona, lambona, preguntona...

===14. As terminacións –aría ou –ería ===
a) Son correctas ambas, mais prefírese a primeira: carnizaría, enfermaría, lavandaría, libraría, panadaría, peixaría, reloxaría, consellaría, carpintaría, cristalaría, zapataría...

b) É obrigatorio –ería en batería, galería, galantería e mercería.

===15. Artigo:===
a) Artigo determinado: A forma –lo só é obrigatorio despois de por e o adverbio u (polo camiño, pola beira, u-lo neno?, u-las culleres?). Nos demais casos é opcional usar a forma simple o, a, os, as ou a segunda –lo, -la, -los, -las:

- Todas as nenas (ou Tódalas nenas).

- Facer a comida (ou Face-la comida).

b) A contracción de A+O é '''ao''' ou '''ó''' (prefírese ao): Vou ao cine (vou ó cine).

c) Construcións comparativas: '''ca o''', '''có''' ou '''que o'''.

Ex. Son máis alto ca o neno, son máis alto có neno, son máis alto que o neno.

Ex. A pataca nova é mellor ca a vella, é mellor cá vella, é mellor que a vella.

===16. Demostrativo neutro:===
'''Isto, iso, aquilo'''

===17. Relativos:===
Admítense '''cuxo, cuxa, cuxos, cuxas'''.

===18. Numerais:===
a) Vinte e trinta sepáranse en vinte e un, vinte e dous, trinta e oito...

b) Tripla, triplo, cuádrupla, cuádruplo (*triple e *cuádruple son incorrectas).

===19. Verbo:===
a)- Andásemos, andásedes (Pretérito de subxuntivo).

- Andabamos, andaramos, andariamos (copretérito, antepretérito e pospretérito).

b) Oír ou Ouvir (presente: oio ou ouzo; pretérito: oín ou ouvín).

===20. Adverbios:===
a) Alén (= máis alá, do outro lado) e Aquén (= máis acá, desta parte).

b) Son incorrectos *entonces e *alomenos. Usemos '''entón''' e '''polo menos, cando menos'''.

c) Aglutinados: acotío, amodo, decotío, deseguida, devagar, enseguida, talvez.

===21. Preposicións engadidas:===
A respecto de, alén de, após, aquén de, até, canto a.

===22. Conxuncións===
- Até que, porén (= non obstante, con todo), no entanto (= a pesar diso, porén)

- Son incorrectas *anque, *entonces, *nembargantes e *sen embargo.

- Aglutinadas: apenas, decontado que, deseguida que.

==Véxase tamén==
===Outros artigos===
* [[Normativa oficial do galego]]

===Ligazóns externas===
* [http://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/book/252 ''Normas ortográficas e morfolóxicas do idioma galego'' (23ª edición, marzo de 2012)]

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Normativa oficial do galego]]</text>
      <sha1>gvd93yllkjd41kqs84rp9a1wmg6ob4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Johan de Cangas</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5291</id>
    <revision>
      <id>18518</id>
      <parentid>18516</parentid>
      <timestamp>2018-12-04T14:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Cantigas de amigo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>18518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3176" sha1="bdnt0c73hioht36lf3fmc4gyot0k6bo" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Johan de Cangas
|Commons=Category:Johan de Cangas
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}

'''Johan de Cangas''' (s. XIII), foi un trobador galego activo no último cuarto do XIII e comezos do XIV, procedente da Península do Morrazo.

== Obra que se conserva ==
[[Ficheiro:Cancioneiro da Biblioteca Nacional de Lisboa 1525-1526 - 355 f (2 colns, 31-40 lin.) 28 cm.pdf |miniatura |page=570 |Cancioneiro da Biblioteca Nacional ou Cancioneiro Colocci-Brancuti: B&amp;nbsp;1267, B&amp;nbsp;1268 e B&amp;nbsp;1269.]]

{|
| style=&quot;width:30%&quot; | &lt;center&gt;&lt;small&gt;'''''Em Sam Momed', u sabedes'''''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;B&amp;nbsp;1267&lt;/center&gt;&lt;center&gt;V&amp;nbsp;873&lt;/center&gt; || style=&quot;width:40%&quot; | &lt;center&gt;&lt;small&gt;'''''Fui eu, madr', a Sam Momed', u me cuidei'''''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt; &lt;center&gt;B&amp;nbsp;1268&lt;/center&gt;&lt;center&gt;V&amp;nbsp;874&lt;/center&gt; || style=&quot;width:30%&quot; | &lt;center&gt;&lt;small&gt;'''''Amigo, se mi gram bem queredes'''''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;&lt;center&gt;B&amp;nbsp;1269&lt;/center&gt;&lt;center&gt;V&amp;nbsp;875&lt;/center&gt; 
|-
| valign=&quot;top&quot; |
&lt;poem&gt;
Em Sam Momed', u sabedes
que viste'lo meu amigo
(hoj'houvera seer migo!),
mia madre, fé que devedes,
leixedes-mi-o ir veer.
  
O que vistes esse dia
andar por mi mui coitado
chegou-m'ora seu mandado;
madre, por Santa Maria,
leixedes-mi-o ir veer.
  
Pois el foi d'atal ventura
que sofreu tam muito mal
por mi e rem nom lhi val,
mia madre, e por mesura
leixedes-mi-o ir veer,
  
Eu serei por el coitada
pois el é por mi coitado;
se de Deus hajades grado,
madre bem aventurada,
leixedes-mi-o ir veer.
&lt;/poem&gt;

| valign=&quot;top&quot; |
&lt;poem&gt;
Fui eu, madr', a Sam Momed', u me cuidei
que veess'o meu amig', e nom foi i;
por mui fremosa, que triste m'en parti!
e dix'eu como vos agora direi:
- Pois i nom vem, sei ũa rem:
por mi se perdeu, que nunca lhi fiz bem.
  
Quand'eu a Sam Momede fui e nom vi
meu amigo, com que quisera falar
a mui gram sabor, nas ribeiras do mar,
sospirei no coraçom e dix'assi:
- Pois i nom vem, sei ũa rem:
por mi se perdeu, que nunca lhi fiz bem.
  
Depois que fiz na ermida oraçom
e nom vi o que mi queria gram bem,
com gram pesar filhou-xi-me gram tristem
e dix'eu log[o]assi esta razom:
- Pois i nom vem, sei ũa rem:
por mi se perdeu, que nunca lhi fiz bem.
&lt;/poem&gt;

| valign=&quot;top&quot; |
&lt;poem&gt;
:Amigo, se mi gran ben queredes,
:id’ a San Momed’ e veer m’ edes;
:oje non mi mençades, amigo!

:Pois mh aqui ren non podedes dizer,
:id’ u ajades comigo lezer;
:oje non mi mençades, amigo!

:Serei vosc' en San Momede do mar
:na ermida, se mho Deus aguisar;
:oje nom mi meçades, amigo!
&lt;/poem&gt;
|-
|[[Ficheiro:Cancioneiro da Vaticana - V 873.jpg|miniatura|center|''Cancioneiro da Vaticana'' - V 873.]]
|[[Ficheiro:Cancioneiro da Vaticana - V 874.jpg|miniatura|center|''Cancioneiro da Vaticana'' - V 874.]]
|[[Ficheiro:Cancioneiro da Vaticana - V 875.jpg|miniatura|center|''Cancioneiro da Vaticana'' - V 875.]]
|}


{{PD-old-80}}

{{Control de autoridades}}
{{Día das Letras Galegas}}
[[Categoría:Trobadores]]
[[Categoría:Autores-J]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Cantigas de amigo]]</text>
      <sha1>bdnt0c73hioht36lf3fmc4gyot0k6bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Johan de Cangas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5292</id>
    <redirect title="Autor:Johan de Cangas" />
    <revision>
      <id>18517</id>
      <timestamp>2018-12-04T14:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Johan de Cangas]]&quot; a &quot;[[Autor:Johan de Cangas]]&quot;</comment>
      <origin>18517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="gbr5b82p5bhynn1tykklfk98sumqp2z" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Johan de Cangas]]</text>
      <sha1>gbr5b82p5bhynn1tykklfk98sumqp2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xohán de Cangas</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5293</id>
    <redirect title="Autor:Johan de Cangas" />
    <revision>
      <id>18526</id>
      <timestamp>2018-12-04T21:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Johan de Cangas]]&quot;</comment>
      <origin>18526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="gbr5b82p5bhynn1tykklfk98sumqp2z" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Johan de Cangas]]</text>
      <sha1>gbr5b82p5bhynn1tykklfk98sumqp2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danza do abellón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5294</id>
    <revision>
      <id>18950</id>
      <parentid>18536</parentid>
      <timestamp>2018-12-06T22:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>18950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="504" sha1="el474n9bl5kb98dt5nu8jbwi6igcjwe" xml:space="preserve">Co nome de '''danza do abellón''' denomínase un antigo rito funerario no que tódolos familiares e asistentes ó velorio dun cadáver, formando roda collidos da man, daban voltas ó redor do corpo imitando o zunido dun abellón.

== Textos relacionados ==
* {{Cita libro |capítulo=[[abellón]] |editorial=RAG |ano=1913-1928 |título=Diccionario gallego-castellano |localización= La Coruña }}
* [[Alfredo Brañas|{{Versaleta|Brañas}}, Alfredo]]: &quot;[[O avellón]]&quot;.

{{Wikipedia}}

[[Categoría:GL-D]]</text>
      <sha1>el474n9bl5kb98dt5nu8jbwi6igcjwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O avellón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5295</id>
    <revision>
      <id>21648</id>
      <parentid>21605</parentid>
      <timestamp>2025-08-19T12:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Revista Gallega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8606" sha1="htq3pxo3w63xo6my65avgf077954qol" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=O avellón
|autor=[[Autor:Alfredo Brañas|Alfredo Brañas]]
|dataano= &lt;small&gt;Publicado orixinalmente en ''La Voz de Galicia'' en agosto de&lt;/small&gt; [[1884]]
}}
[[Ficheiro:Brañas, Alfredo 1884 O avellón. Poesía gallega, premiada con accésit, consistente en 100 ejemplares impresos, en el certámen literario, celebrado el 24 de agosto.pdf|page=7|miniatura|&quot;O' avellon&quot;, publicado polo establecemento tipográfico coruñés de J. Puga.]]
[[Ficheiro:Brañas, Alfredo 4 3 1900. O avellón. Revista Gallega 260. 5-6.jpg|miniatura|&quot;O avellón&quot;, publicado de novo en ''Revista Gallega'', aos poucos días do pasamento do autor.]]
{{prose}}
&lt;poem&gt;
::::::::''¡Paz a os mortos!''


{{Espazos|3}}Unha noite de inverno en que eu estaba
nun tallo xunto o lume e me quentaba
maus e pes, dito seia con perdón,
sintín petar con forza á miña porta,
e coidando que houbese algunha liorta,
fun abrir cun fungueiro e cun tizón.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Desfechei e atopeime co fociño
de Alifonso, do fillo de Goriño,
que é por certo un garrido e bon rapás.
Viña calado e feito un churumicas
porque morrera a tía das ''Furricas'',
que ó amañecer lle dera un paratrás.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Falamos da difunta, que era boa,
e morreu sin caérselle unha moha,
e deixa algúns cartos e un cebón.
Dimpois que de este xeito parolamos,
dixo moito Alifonso: Agora vamos
a velala esta noite no ''avellon''.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Moitos cicáis non seipan cuasemente
ó que chama ''avellon'' a nosa xente
das Rías no país encantador.
Como unha forma abonda para proba,
contareiche o que vin en Vilanova
un día do ''avellon'', caro lector.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Tremando co friaxe, eu e Alifonso
dempóis de marmullar dentro un responso,
botamos a correr hastra abafar,
e chegamos á casa da difunta,
onde estaba á familia toda xunta
con mantelos coberta ó pé do lar.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Crebaba o corazón en cen anacos
ver chorar ás sobriñas, os seus fracos
corpos de bimbia en forza da delor
retorcíanse loucos, e os seus berros
somellaban aqueles quos becerros
botan ó ir para feira no calor.

:::::::::—

{{Espazos|3}}-¡Adiós, tía Sabela!...-lle dicían
a tempo que na cara as mans batían.
-¡Adiós, miña vidiña, adiós meu ben!...
¡Ai, adiós para sempre miña tía!
¡Xa se acabou a tua romería!...
Xa nunca peixe levarás pro tren!...

:::::::::—

{{Espazos|3}}-¡Adiós tía Sabela Álvarez Ponte,
Cabuxa de mal nome; inda nantronte
con que noxo botácheme un carái!...
¡Que man te dabas a limpar a sardiñas!
¡Xa que te fuches de cabo á túas sobriñas,
dálle moitas mamorias o seu pai...!

:::::::::—

{{Espazos|3}}Pouco a pouco viñeron moi calados
tíos, curmáns, parentes e achegados
o mesmo que si fora en procesión...
e nun cuarto que está cerca da morta,
a rempuxóns entraron pola porta
as mociñas e os mozos do ''avellon''.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Sentáronse no chan todos á roda;
o rapaz ca rapaza se acomoda,
cal se fora unha festa a escomenzar,
e por máis que cheirase a tía Sabela,
imprincipióu ás nove a larpadela
dimpóis que se acabara de rezar.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Pirmeiro unha garrafa de augardente
correu de man en man, logo unha enchente
de sardiñas salgadas se tomou;
e no prebe das mesmas...¡cousa boa!
fixeron sopas con algunha broa
que enriba dos mantés se esnaquizou.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Os noivos xa picados coa bebida
apertaban á noiva esmorecida
en contra do seu peito con amor,
e alí loitando a xuventú se axunta,
¡entramentres no cuarto da difunta,
soio hai un silencio aterrador!

:::::::::—

{{Espazos|3}}Houbo xogos de prendas e barullo
onde tanto manearon o bandullo,
que arrematóu algún por gomitar,
e as nenas xa mareadas da conciencia
impúñalles o xogo en penitencia
nas meixelas da morta ir a bicar.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Collidos pola man os concurrentes,
e fungando baixiño e entre os dentes,
foron da morta á triste habitación,
e voltando ó redor da defuntiña,
o vello, a vella, o mozo, e a mociña
fungaban como funga un ''avellon''.

:::::::::—

{{Espazos|3}}¡Probe de aquel que dese algunha fala
ou de bulir deixase pola sala!
¡Siñal era de morte non fungar...!
As honras do ''avellon'' son tan precisas
como son para os cregos moitas misas
e o gando e o ligón para labrar.

:::::::::—

{{Espazos|3}}O redor do cadavre da velliña,
deron volta os mozos tan axiña,
que o piso emprincióuse a manear,
e co peso quizais de tanta xente
afundíronse as táboas de repente
e todos a un cortello foron dar.

:::::::::—

{{Espazos|3}}-¡A de Dios! ¡A de Dios! algúns berraban
que boca abaixo dun puntón colgaban
ou caíran feridos contra o chan.
As rapazas erguíanse doidas
e outras, cas pernas xa medio rompidas,
chamaban polo cura e o sacristán.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Unha vella caiu escarranchada
facéndose ó caer unha esmechada
no curuto da testa, e o mirar
que mesmo polo aire enriba dela
viña con caixa e tapa a tía Sabela,
quedou morta no sitio sin falar.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Un mozo dende arriba caiu en baixo
envolto coa cabeza no refaixo
de unha rapaza linda coma un sol,
e feitos un novelo os dous collidos,
cando deron no chan esmorecidos,
ela caiu en duro e el en mol.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Os berros cando o piso se desfonda
oiranse en tres leguas á redonda...
A xustiza nun verbo alí chegou;
polo seu mando foron recollidos
a vella morta e os demais feridos,
e todo asosegado se quedou.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Que vente ou xie, faga sol ou chova,
xa non houbo outra cousa en Vilanova
por moito tempo máis de que falar,
pero xuncras me leve se as rapazas
e os mozos do ''avellon'' inda hoxe trazas
teñen polo que eu sei de escramentar.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Non hai festa sin gaita nin foguetes,
nin capa vella que non teña setes
nin morto sin enterro nin ''avellon''...
A familia o seu creto perdería
sin facer esa triste romaría
que as cordas fai xemir do corazón.

:::::::::—

{{Espazos|3}}E por parte da infamia que os parentes
recollen se non dan esas enchentes,
o difunto dos seus se esquencerá;
e pois xa que as súas cinzas non honraron,
os amigos que en morte así o burlaron,
a todos dende o ceo maldicirá.

:::::::::—

{{Espazos|3}}E logo a mocedá precura axiña
que donde haxa difunto ou difuntiña
se faga un ''avellon'' para loitar;
e antre tumbos e bicos, eles, e elas,
andan todos ali ás apalpadelas
esmagando a moral nese apalpar.

:::::::::—

{{Espazos|3}}¡A familia do morto deshonrada!
¡Este sofrindo!... ¡A mocedá noxada!
Veleiquí o que esprica o ''Avellon'',
esa festa tal vez das máis xudías,
que no lindo e vizoso país das Rías
é costume, feitizo e corrupción.

:::::::::—

{{Espazos|3}}¿Qué padrican os cregos nas eirexas
que permiten costumes tan anexas
no sigro dos aramios e da lus?...
¡Nin que fora Galicia a mourería!...
Non se fai cousa hoxe en día
na terra do serrallo e o ''alcúscús!''...

:::::::::—

{{Espazos|3}}Acaben de unha vés esas romaxes,
esas festas do demo, esas salvaxes
runflas dos mesmos mortos a carón...
Como galego enxebre agora falo,
e xuro que antes morra ó pe dun valo
que volver outra noite a un ''abellon''.


::::::Junio de 1884.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Clear}}

== Véxase tamén ==
{{Wikipedia|danza do abellón|danza do abellón}}
=== Bibliografía ===
{{Refempeza}}
* {{Cita libro |ligazónautor=Alfredo Brañas |apelidos={{Versaleta|Brañas}} |nome=Alfredo |ano=1884 |título=O' avellón. Poesía gallega, premiada con accésit, consistente en 100 ejemplares impresos, en el certámen literario, celebrado el 24 de agosto de 1884 en el Teatro Principal, por la Reunión Recreativa é Instructiva de Artesanos de La Coruña |url=http://biblioteca.galiciana.gal/es/consulta/registro.cmd?id=8859 |localización=Coruña |editorial=Estab. Tipográfico de J. Puga. Calle Real núm. 30 }}
* {{Cita publicación periódica |apelidos={{Versaleta|Brañas}} |nome=Alfredo |data=16/11/1884 |ano=1884 |título=O avellón |revista=O Tio Marcos d'a Portela |localización=Ourense |número=Parrafeo 53 |páxinas=3-5 }}
* {{Cita publicación periódica |apelidos={{Versaleta|Brañas}} |nome=Alfredo |ano=1900 |url=https://academia.gal/archive-hemeroteca-web/paxinas.do?id=8433 |título=O avellón |revista=Revista Gallega. Semanario de literatura é intereses regionales |páxinas=5-6 |número=260 |data=4/3/1900 }}
{{Reftermina}}


{{PD-old-80}}
[[Categoría:Alfredo Brañas]]
[[Categoría:1884]]
[[Categoría:Galicia]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Revista Gallega]]</text>
      <sha1>htq3pxo3w63xo6my65avgf077954qol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Alfredo Brañas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5296</id>
    <revision>
      <id>20794</id>
      <parentid>19531</parentid>
      <timestamp>2021-05-25T21:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="dfkvze3zs29c2utb5edisxjcp5r1xao" xml:space="preserve">{{Commonscat}}
{{Wikipedia}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Brañas}}
[[Categoría:Autores-B]]</text>
      <sha1>dfkvze3zs29c2utb5edisxjcp5r1xao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estatutos da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5298</id>
    <revision>
      <id>19333</id>
      <parentid>19331</parentid>
      <timestamp>2019-01-22T23:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cambio o nivel de protección de &quot;[[Estatutos da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre]]&quot; ([Editar=Permitir só aos administradores] (indefinido) [Mover=Permitir só aos administradores] (indefinido))</comment>
      <origin>19331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24742" sha1="dam3nfcn6wywx6esynru977d8mt35hd" xml:space="preserve">{{Protexido |tipo= |caduca= |motivo= }}
&lt;!--
 ------------------------------------------------------------------------
|    ¦¦¦ Por favor, non modifiques esta páxina xa que contén os ¦¦¦      |
|    ¦¦¦ estatutos orixinais da asociación A3GAL. Se queres     ¦¦¦      |
|    ¦¦¦ comentar algo sobre eles, coméntao preferentemente     ¦¦¦      |
|    ¦¦¦ na taberna da Galipedia ou contacta cun administrador. ¦¦¦      |
 ------------------------------------------------------------------------
 --&gt;
__NOTOC__

&lt;center&gt;&lt;H1&gt;Estatutos da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre ({{versaleta|A&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;Gal}})&lt;/H1&gt;&lt;/center&gt;
__TOC__

==Preámbulo==
Coa constitución desta Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre ({{versaleta|A&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;Gal}}) autónoma, tanto organicamente como xuridicamente, de calquera outra entidade tanto no ámbito galego como internacional que persiga finalidades similares, preténdese darlle un apoio á actividade voluntaria das persoas galegofalantes que colaboran día a día no espazo Wikipedia e nos seus proxectos irmáns.

==Capítulo I. Denominación, fins e enderezo==

===Artigo 1. Denominación e natureza===

Coa denominación Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre ({{versaleta|A&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;Gal}}) constitúese unha organización de natureza asociativa e sen fins de lucro, ao abeiro do disposto no artigo 22 da Constitución Española, na Lei Orgánica 1/2002, do 22 de marzo, reguladora do dereito de asociación, e na demais lexislación que lle sexa aplicable.

===Artigo 2. Fins===

Os fins da asociación son:

1. Contribuír a que o saber e a cultura sexan accesibles para todas as persoas a través da difusión directa de enciclopedias, libros, imaxes e outras compilacións de documentos que se presenten nun formato libre.

2. Difundir as obras que fosen liberadas polas persoas autoras destas con licenza libre, é dicir, cun formato libre e gratuíto, de tal xeito que en relación co seu contido, calquera persoa poida acceder con liberdade para:

· Utilizar os contidos e aproveitarse do seu uso.

· Estudar os contidos e aplicar os coñecementos que se deriven deles.

· Facer copias e redistribuílas.

· Modificar os contidos e facer unha nova distribución das obras derivadas.

Todo isto, sen prexuízo de que as diversas persoas autoras sigan a ser propietarias das súas obras.

3. Converterse nun nodo máis deste intercambio de coñecementos universal, achegando contidos xerados pola nosa propia cultura e en lingua galega. 

Para a consecución destes fins, a asociación ten previsto desenvolver as seguintes actividades, con carácter enunciativo e non taxativo:

1. Axudar a coordinación de proxectos de coñecemento libre, hospedados nas webs oficiais de Wikimedia e nos proxectos irmáns.

2. Facilitar a existencia de canles de comunicación entre as persoas colaboradoras, propoñendo a celebración de xornadas de estudo, debates e foros que contribúan a un intercambio de coñecementos e de boas prácticas, en relación cos diversos proxectos en que colabore a entidade.

3. Promover desde a asociación proxectos de investigación científica, e liñas de investigación en calquera dos campos do saber, para un mellor cumprimento dos proxectos apoiados pola asociación.

4. Organizar e impartir cursos de formación arredor da posta en funcionamento e o desenvolvemento dos proxectos en que participe a asociación.

5. Organizar conferencias e exposicións de forma presencial ou ben por medios telemáticos, que sexan necesarias para difundir os valores da Wikipedia, e animar a cidadanía a que contribúa ao proxecto, en especial a través das achegas de contidos.

6. Colaborar con persoas físicas e xurídicas, e con institucións tanto públicas como privadas, en diferentes ámbitos, tanto no local como rexional, nacional, estatal ou internacional, para o mellor cumprimento das finalidades da asociación.

7. Promover calquera outra actividade que sexa de interese para as persoas asociadas e compatible coas finalidades da entidade. 

Os beneficios que se obteñan por calquera concepto destinaranse exclusivamente ó cumprimento destes fins, sen que se poidan repartir entre as persoas asociadas nin a outras persoas físicas ou xurídicas con interese lucrativo.

===Artigo 3. Enderezo e ámbito de actuación===

1. O enderezo da asociación establécese en Culleredo, na rúa Manuel Azaña nº 5, 3º D (O Burgo).

2. As actividades desta asociación levaranse a cabo principalmente en Galiza, aínda que a súa actividade se estenderá tamén ao resto de territorios galegofalantes. Non obstante, cómpre sinalar que na práctica a maior parte das actividades hanse concretar no espazo virtual da rede global de Internet.

==Capítulo II. Persoas socias e membros, os seus dereitos e os seus deberes==

===Artigo 4. Requisitos===

Poden formar parte da asociación como socias ou socios de pleno dereito todas as persoas físicas que teñan capacidade de obrar, e que de modo libre e voluntario teñan interese nas súas finalidades.

Non é necesario que a persoa que se queira asociar estea rexistrada nos proxectos da Fundación Wikimedia.

Para se integrar como socias na asociación, as persoas que o desexen teñen que solicitarllo de forma fiable á Xunta Directiva.

Se son persoas menores de idade, con idade comprendida entre os 14 e os 18 anos e non están emancipadas, han precisar o consentimento da nai, pai ou persoa titora para seren socias; neste caso terán dereito ao voto nas asembleas xerais, mais non poderán ser elixidas membros da Xunta Directiva.

===Artigo 5. Dereitos===

Son dereitos das persoas socias: 

1. Asistiren con voz e voto ás reunións da Asemblea Xeral.

2. Elixiren ou seren elixidas para os postos de representación ou para exerceren cargos directivos.

3. Exerceren a representación que se lle confira en cada caso.

4. Interviren no goberno e xestións das actividades da asociación, de acordo coas normas legais e estatutarias.

5. Faceren uso dos servizos comúns que a asociación estableza ou teña á súa disposición.

6. Expoñeren ante a Asemblea e a Xunta Directiva todo aquilo que consideren que poida enriquecer a vida da asociación e facer máis eficaz a realización dos obxectivos sociais básicos.

7. Solicitaren e obteren explicacións sobre a administración e a xestión da Xunta Directiva ou das persoas con algún tipo de cargo na asociación.

8. Seren escoitados previamente á adopción de medidas disciplinarias.

9. Recibiren cumpridamente información sobre as actividades da asociación.

10. Formaren parte dos grupos de traballo.

11. Teren acceso á documentación da asociación.

===Artigo 6. Deberes===

Son deberes dos socios:

1. Comprometérense cos fins da asociación e participaren activamente para levalos a cabo.

2. Contribuíren ao mantemento da asociación mediante o pagamento das cotas e outras achegas económicas aprobadas de acordo cos estatutos.

3. Cumpriren o resto de obrigas que resulten das disposicións estatutarias.

4. Acataren e cumpriren os acordos validamente adoptados polos órganos de goberno da asociación.

===Artigo 7. Perda da condición de persoa asociada===

Son causas para ser dado de baixa da asociación:

1. Que o decida a persoa interesada, que lle ha comunicar por escrito a súa decisión á Xunta Directiva.

2. Non satisfacer as cotas fixadas.

3. Non cumprir os deberes estatutarios.

===Artigo 8. Outros membros ===
Outros membros:

a) Membros de honra: os membros de honra serán aquelas persoas que, debido á súa recoñecida traxectoria persoal ou profesional ou ben por colaborar coa entidade, se fagan merecedoras desta distinción. Este tipo de membros non terán o deber de pagar cotas, mais tampouco poderán tomar decisións nin elixir nin ser elixidos para os cargos sociais.

b) Membros colaboradores: os membros colaboradores serán aquelas persoas físicas ou xurídicas que de forma ocasional fagan achegas xa sexa de forma económica ou ben en especie, ou que en xeral realicen calquera tipo de colaboración que poida ser de utilidade para o mellor cumprimento das finalidades sociais. Este tipo de membros sen facultades políticas nin decisorias, terán dereito a recibir información permanente sobre o desenvolvemento das actividades da entidade, así como a obter o recoñecemento público polo seu apoio.

O nomeamento destes membros realizarase pola Asemblea Xeral a proposta de calquera persoa socia.

==Capítulo III. A Asemblea Xeral==

===Artigo 9. Asemblea Xeral===

1. A Asemblea Xeral é o órgano soberano da asociación; todas as persoas socias forman parte dela por dereito propio e irrenunciable.

2. As persoas socias, reunidas en Asemblea Xeral legalmente constituída, deciden por maioría os asuntos que son competencia da Asemblea Xeral.

3. Todos os membros quedan suxeitos aos acordos da Asemblea Xeral, incluíndo os ausentes, os que discrepan e os presentes que se abstivesen de votar.

===Artigo 10. Facultades da Asemblea Xeral ordinaria===

A Asemblea Xeral ten as seguintes facultades:

1. Modificar os estatutos.

2. Elixir e cesar os membros da Xunta Directiva e dos grupos de traballo, e controlar a súa actividade.

3. Aprobar o orzamento anual e a liquidación das contas anuais, así como adoptar os acordos para a fixación da forma e o importe da contribución para o mantemento da asociación e aprobar a xestión feita pola Xunta Directiva.

4. Acordar a disolución da asociación.

5. Incorporarse a outras unións de asociacións ou deixar de formar parte delas.

6. Solicitar a declaración de utilidade pública.

7. Aprobar o Regulamento de Réxime Interno.

8. Acordar a baixa ou a separación definitiva, cun expediente previo, das persoas asociadas.

9. Coñecer as solicitudes presentadas para ser socio ou socia, e tamén as altas e mais as baixas das persoas asociadas por unha razón diferente da separación definitiva.

10. Resolver calquera outra cuestión que non estea directamente atribuída a calquera outro órgano da asociación.

A relación das facultades que se fai neste artigo ten un carácter simplemente enunciativo e non limita as atribucións da Asemblea Xeral.

===Artigo 11. Reunións===

1. A Asemblea Xeral reunirase en sesión ordinaria polo menos unha vez ao ano, preferentemente entre xaneiro e maio.

2. En relación á celebración das asembleas, prevese a posibilidade de manter as reunións por medio de videoconferencias ou outras formas de comunicación telemática, sempre e cando se poida garantir a identificación das persoas asistentes, a continuidade da comunicación, a posibilidade de intervir nas deliberacións e a emisión do voto. Por esta modalidade telemática de reunión, entenderase, en calquera caso, que a reunión se realiza no lugar onde se atope naquel momento a persoa que a presida.

3. A Xunta Directiva pode convocar a asemblea xeral con carácter extraordinario sempre que o considere oportuno, e debe facelo cando o solicite un 10% das persoas asociadas. Neste caso, a asemblea debe ter lugar no prazo máximo de trinta días desde que se presente a solicitude.

===Artigo 12 Convocatoria das reunións===

1. A Asemblea é convocada pola Xunta Directiva a través dunha convocatoria que debe incluír, como mínimo, a orde do día, o lugar, a data e a hora da reunión.

2. A convocatoria debe comunicarse polo menos con quince días de antelación. A comunicación farase de forma individual mediante un escrito ao correo electrónico que conste na relación actualizada de persoas asociadas que debe manexar a asociación.

3. As reunións da Asemblea Xeral estarán presididas polo presidente ou presidenta da asociación. Se non estivese presente, será substituído ou substituída, sucesivamente, polo tesoureiro ou tesoureira ou polo vogal de máis idade da Xunta. Actuará como secretario ou secretaria quen ocupe este cargo na Xunta Directiva. 

4. O secretario ou a secretaria redactará a acta de cada reunión, que debe asinar xunto co presidente ou presidenta, cun resumo das deliberacións, o texto dos acordos adoptados, o resultado numérico das votacións e o número de asistentes.

En calquera caso, como mínimo 7 días antes da celebración da asemblea, a acta anterior e calquera outra documentación relevante para o desenvolvemento da reunión han de estar a disposición das persoas asociadas, ben sexa grazas ao envío dos arquivo por correo electrónico, ou ben pola súa dispoñibilidade na web.

===Artigo 13. Constitución da Asemblea ===

1. A Asemblea Xeral constitúese validamente na primeira convocatoria coa presenza da metade máis unha das persoas asociadas ou con calquera número en segunda convocatoria, que será ao transcorrer media hora da primeira. 

2. O 10% das persoas asociadas poden solicitarlle á Xunta Directiva a inclusión na orde do día dun ou máis asuntos a tratar. No caso de que xa se convocase a asemblea, poden facelo antes dos oito días previos á data da reunión.

A asemblea unicamente pode adoptar acordos respecto aos puntos incluídos na orde do día, agás que se constituíse con carácter universal ou que os acordos se refiran á convocatoria dunha nova asemblea xeral.

===Artigo 14. Acordos da Asemblea Xeral===

1. Nas reunións da Asemblea Xeral a cada persoa socia correspóndelle un voto. O dereito ao voto poderá exercerse por medio de comunicación telemática, sempre que queden garantidos os dereitos de información e de voto, que quede constancia da recepción do voto, e que se garanta a autenticidade.

2. Os acordos tómanse por maioría simple de votos das persoas socias presentes ou representadas.

3. Para adoptar acordos sobre a modificación dos estatutos, a disolución da asociación, a constitución dunha federación con asociacións similares ou a integración nunha xa existente, a disposición ou alleamento de bens, e expulsión ou revogación de cargos requirirase unha maioría cualificada de dous terzos dos votos emitidos das persoas asociadas presentes ou representadas.

En calquera caso, se se presentan diversas candidaturas, a elección da Xunta Directiva farase por acordo da maioría simple ou relativa das persoas socias presentes ou representadas.

4. As candidaturas que se presenten formalmente teñen dereito a unha copia da lista das persoas socias e aos seus correos electrónicos, sempre que as persoas socias o autorizasen expresamente.

==Capítulo IV. A Xunta Directiva==

===Artigo 15. A Xunta Directiva: Composición===

1. A Xunta Directiva rexe, administra e representa a asociación. Compoñen este órgano os cargos unipersoais de Presidencia, Secretaría, Tesourería e vogalías, cargos que han de ser exercidos por persoas diferentes.

2. Os membros da Xunta Directiva teñen que ser persoas asociadas. A súa elección faise por votación da Asemblea Xeral. As persoas elixidas entran en funcións ao que aceptan o cargo.

3. Os membros da Xunta Directiva exercen o cargo de forma altruísta.

4. Os membros da Xunta Directiva exercen o cargo durante un período de dous anos, sen prexuízo de que poidan ser reelixidos.

5. O cesamento dos cargos antes de se extinguir o termo regulamentario do seu mandato pode producirse por:

* morte ou declaración de ausencia;

* incapacidade ou inhabilitación legal;

* renuncia notificada á Xunta Directiva;

* destitución acordada pola Asemblea Xeral;

* calquera outra causa que establezan a lei ou os estatutos.

6. As vacantes que se produzan na Xunta Directiva han de cubrirse na primeira reunión da Asemblea Xeral que teña lugar. Mentres tanto, unha persoa asociada pode ocupar o cargo vacante de forma provisional.

===Artigo 16. Facultades da Xunta Directiva===

A Xunta Directiva ten as seguintes facultades:

1. Dirixir e administrar a asociación do xeito máis amplo que recoñeza a Lei; así mesmo, cumprir as decisións tomadas pola Asemblea Xeral, de acordo coas normas, instrucións e directivas que estableza a Asemblea.

2. Tomar os acordos que prouguer en relación coa comparecencia diante dos organismos públicos e para levar a cabo todo tipo de accións legais e interpoñer os recursos pertinentes.

3. Propoñerlle á Asemblea Xeral o establecemento das cotas que os socios han satisfacer.

4. Convocar as asembleas xerais e controlar que se cumpran os acordos que se adopten nelas.

5. Presentarlle o balance e o estado de contas de cada exercicio á Asemblea Xeral para que sexan aprobados, e confeccionar os orzamentos do exercicio seguinte.

6. Contratar as persoas empregadas que a asociación poida ter.

7. Inspeccionar a contabilidade e preocuparse de que os servizos funcionen con normalidade.

8. Establecer e aprobar grupos de traballo para acadar do modo máis eficiente e eficaz os fins da asociación, e autorizar os actos que estes grupos proxecten levar a cabo.

9. Nomear os vogais da Xunta Directiva que se han encargar de cada grupo de traballo, a proposta dos propios grupos.

10. Levar a cabo as xestións necesarias ante organismos públicos, entidades e outras persoas.

11. Abrir contas correntes e cartillas de aforro en calquera entidade financeira e dispoñer dos fondos que haxa nese depósito.

12. Resolver provisionalmente calquera caso que non estea previsto nos estatutos e dar conta na primeira reunión da Asemblea Xeral.

===Artigo 17. Reunións e acordos===

1. A Xunta Directiva, convocada pola Presidencia ou pola persoa que a substitúa, hase reunir en sesión ordinaria coa periodicidade que os seus membros decidan, que en ningún caso pode ser inferior a unha vez por trimestre.

2. Ademais hase reunir en sesión extraordinaria cando a convoque con este carácter a Presidencia, ou ben se o solicita un terzo dos membros que a compoñen.

3. A Xunta Directiva queda constituída validamente se foi convocada con antelación e hai un quórum de máis da metade dos seus membros.

4. A Xunta Directiva toma os acordos por maioría simple dos votos das persoas asistentes.

5. En relación coa celebración das reunións da Xunta Directiva, prevese a posibilidade de manter as reunións por medio de videoconferencia ou doutras formas de comunicación telemática, sempre e cando se poida garantir a identificación das persoas asistentes, a continuidade da comunicación, a posibilidade de intervir nas deliberacións e a emisión do voto. Por esta modalidade telemática de reunión entenderase, en calquera caso, que a reunión se realiza no lugar onde se atopa naquel momento a persoa que a presida.

===Artigo 18. Delegación===

1. A Xunta Directiva pode delegar algunha das súas facultades nunha ou varias comisións ou grupos de traballo se conta, para facelo, co voto favorable de dous terzos dos seus membros. A Xunta non pode delegar as funcións de retirada de fondos de contas bancarias.

2. Tamén pode nomear, co mesmo quórum, un ou máis delegados para exercer a función que lles confíe, coas facultades que considere oportuno conferirlles en cada caso.

===Artigo 19. Obrigas documentais===

Os acordos da Xunta Directiva han constar no libro de actas e han asinalos a Secretaría e a Presidencia.

==Capítulo V. A presidencia==

===Artigo 20. Presidencia===

1. Son propias da Presidencia as funcións seguintes:

* Dirixir e representar legalmente a asociación, por delegación da Asemblea Xeral e da Xunta Directiva.

* Presidir e dirixir os debates, tanto da Asemblea Xeral como da Xunta Directiva.

* Emitir un voto de calidade decisorio nos casos de empate.

* Establecer a convocatoria das reunións da Asemblea Xeral e da Xunta Directiva.

* Visar as actas e os certificados confeccionados pola Secretaría.

* As atribucións legais restantes propias do cargo e aquelas para as que o deleguen a Asemblea Xeral ou a Xunta Directiva.

2. O/A presidente/a é substituído, en caso de ausencia ou doenza, polo membro máis antigo da Xunta Directiva.

==Capítulo VI. A Tesourería e a Secretaría==

===Artigo 21. Tesoureiro/a===

O/A Tesoureiro/a ten como función: a custodia e o control dos recursos da asociación, así como a elaboración do orzamento, o balance e a liquidación de contas; a comprobación dos recibos de cotas e outros documentos de tesourería; o pagamento das facturas aprobadas pola Xunta Directiva, que han ser visadas previamente pola Presidencia; e o ingreso do que sobra en depósitos abertos en establecementos financeiros.

===Artigo 22. Secretario/a===

O/a secretario/a ha custodiar a documentación da asociación, levantar, redactar e asinar as actas das reunións da Asemblea Xeral e a Xunta Directiva, redactar e autorizar os certificados que cumpra liberar, e tamén ter conta do rexistro de membros da asociación.

==Capítulo VII. As comisións ou grupos de traballo==

===Artigo 23. Comisións e grupos de traballo===

A creación e composición de calquera comisión ou grupo de traballo ha ser formulada polos membros da asociación que queiran formalos. Estes débenlle explicar as actividades que se pretenden levar a cabo á Xunta Directiva, que será a encargada de as aprobar.

A Xunta Directiva debe preocuparse de analizar as diferentes comisións ou grupos de traballo, mentres que as persoas encargadas destas deben presentar regularmente un informe detallado das súas actuacións.

==Capítulo VIII. O réxime económico==

===Artigo 24. Patrimonio inicial e disposición de fondos ===

Esta asociación non ten patrimonio fundacional. O exercicio económico coincide co ano natural e queda pechado o 31 de decembro. Nas contas correntes ou cartillas de aforros abertas en entidades financeiras han figurar as sinaturas da Presidencia, a Tesourería e Secretaría. Para poder dispoñer dos fondos serán precisas dúas das sinaturas.

===Artigo 25. Recursos económicos===

Os recursos económicos da asociación proceden de:

1. as cotas que fixa a Asemblea Xeral para os seus membros;

2. as subvencións oficiais ou particulares;

3. as doazóns, herdanzas ou legados;

4. as rendas do propio patrimonio, ou ben doutros ingresos que poidan obterse.

==Capítulo IX. O réxime disciplinario==

===Artigo 26. Sancións===

O Xunta Directiva pode sancionar as infraccións cometidas polas persoas asociadas. Estas infraccións poden cualificarse de leves, graves ou moi graves, e as sancións correspondentes poden ir desde unha amoestación ata a expulsión da asociación, segundo o que estableza o Regulamento de Réxime Interno.

O procedemento sancionador iníciase de oficio ou ben como consecuencia dunha denuncia ou comunicación. No prazo de 10 días, a Xunta Directiva nomeará unha persoa instrutora, que tramitará o expediente sancionador e proporá a resolución nun prazo de 15 días, con audiencia previa da(s) presunta(s) persoa(s) infractora(s). A resolución final, que ha ser motivada e aprobada por dúas terceiras partes dos membros da Xunta Directiva, adoptaraa este órgano de goberno tamén no prazo de 15 días.

Contra esta resolución acordada pola Xunta Directiva, a(s) persoa(s) interesada(s) pode(n) presentar recurso ante a primeira Asemblea Xeral que teña lugar. O Regulamento de Réxime Interno establecerá o procedemento e gravidade de cada caso.

==Capítulo X. A disolución==

===Artigo 27. Disolución===

A asociación pode ser disolta se o acorda a Asemblea Xeral, convocada con carácter extraordinario expresamente con este fin.

===Artigo 28. Liquidación===

1. Ao que se acorde a disolución, a Asemblea Xeral ha de tomar as medidas oportunas tanto no relativo ao destino dos bens e dereitos da asociación, como á finalidade, á extinción e á liquidación de calquera operación pendente.

2. As persoas asociadas están exentas de responsabilidade persoal. A súa responsabilidade queda limitada a cumpriren os deberes que contraesen de forma voluntaria.

3. O remanente neto que resulte da liquidación ha liberarse directamente á entidade pública ou privada sen fins de lucro que decida a Asemblea Xeral, dentro dos fins propios da asociación de favorecer e difundir o coñecemento libre.

4. As funcións de liquidación e de execución dos acordos a que fan referencia os apartados anteriores deste mesmo artigo son competencia da Xunta Directiva, non sendo que a Asemblea Xeral lle confira esta misión a unha comisión liquidadora especialmente designada para este efecto.


En Santiago de Compostela, o ……… de ………………………………… de 2018.


SECRETARIO/A&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;PRESIDENTE/A</text>
      <sha1>dam3nfcn6wywx6esynru977d8mt35hd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Versaleta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5299</id>
    <revision>
      <id>18680</id>
      <parentid>18679</parentid>
      <timestamp>2018-12-06T10:42:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Modelo:Versaleta]]</comment>
      <origin>18679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="cnwv96nk2798ftrx0yutpc4gaolwzor" xml:space="preserve">&lt;span class=&quot;smallcaps&quot; style=&quot;font-variant:small-caps;&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cnwv96nk2798ftrx0yutpc4gaolwzor</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Estevoaei/Estatutos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5300</id>
    <redirect title="Estatutos da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre" />
    <revision>
      <id>20326</id>
      <parentid>18682</parentid>
      <timestamp>2020-06-24T00:04:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Samuele2002</username>
        <id>1932</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Estatutos da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e Coñecemento Libre]] a [[Estatutos da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre]]</comment>
      <origin>20326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="je20cvl2ydfc0wnewvmwl83d7eqom9y" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Estatutos da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre]]</text>
      <sha1>je20cvl2ydfc0wnewvmwl83d7eqom9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acta fundacional da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5308</id>
    <revision>
      <id>19334</id>
      <parentid>19332</parentid>
      <timestamp>2019-01-22T23:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Cambio o nivel de protección de &quot;[[Acta fundacional da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre]]&quot; ([Editar=Permitir só aos administradores] (indefinido) [Mover=Permitir só aos administradores] (indefinido))</comment>
      <origin>19332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5337" sha1="aox2qjx69x7byauwmr5qtyso7y8g1c1" xml:space="preserve">{{Protexido |tipo= |caduca= |motivo= }}

&lt;!--
 ------------------------------------------------------------------------
|    ¦¦¦ Por favor, non modifiques esta páxina xa que contén os ¦¦¦      |
|    ¦¦¦ estatutos orixinais da asociación A3GAL. Se queres     ¦¦¦      |
|    ¦¦¦ comentar algo sobre eles, coméntao preferentemente     ¦¦¦      |
|    ¦¦¦ na taberna da Galipedia ou contacta cun administrador. ¦¦¦      |
 ------------------------------------------------------------------------
 --&gt;

ACTA FUNDACIONAL DA &quot;ASOCIACIÓN DE AMIGAS E AMIGOS DA GALIPEDIA E DO COÑECEMENTO LIBRE&quot;


Na localidade de ……………………………………………………………………, o día ……… do ano 2018 ás ……… horas, reúnense as persoas que a continuación se detallan, como promotoras da &quot;Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre&quot;.

D/Dª.……………………………………………………………………………………………………………………………… DNI nº………………… con domicilio en ………………………………………………………………………………………………………………………………   localidade ……………………………………………………………………, con teléfono …………………………………… e nacionalidade ………………………………………… 

D/Dª.……………………………………………………………………………………………………………………………… DNI nº………………… con domicilio en ………………………………………………………………………………………………………………………………   localidade ……………………………………………………………………, con teléfono …………………………………… e nacionalidade ………………………………………… 

D/Dª.……………………………………………………………………………………………………………………………… DNI nº………………… con domicilio en ………………………………………………………………………………………………………………………………   localidade ……………………………………………………………………, con teléfono …………………………………… e nacionalidade ………………………………………… 

D/Dª.……………………………………………………………………………………………………………………………… DNI nº………………… con domicilio en ………………………………………………………………………………………………………………………………   localidade ……………………………………………………………………, con teléfono …………………………………… e nacionalidade ………………………………………… 

D/Dª.……………………………………………………………………………………………………………………………… DNI nº………………… con domicilio en ………………………………………………………………………………………………………………………………   localidade ……………………………………………………………………, con teléfono …………………………………… e nacionalidade ………………………………………… 

D/Dª.……………………………………………………………………………………………………………………………… DNI nº………………… con domicilio en ………………………………………………………………………………………………………………………………   localidade ……………………………………………………………………, con teléfono …………………………………… e nacionalidade ………………………………………… 

ACORDAN:

1. Constituír unha asociación sen ánimo de lucro, ao abeiro do artigo 22 da Constitución e de conformidade coa Lei orgánica 1/2002, de 22 de marzo, reguladora do dereito de asociación, que se denominará &quot;Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e do Coñecemento Libre&quot;.

2. Aprobar os estatutos polos que se vai rexer a asociación, que foron lidos neste acto e aprobados por unanimidade dos asistentes.

3. Designar como órgano provisional de goberno a Xunta Directiva da asociación, composta polas seguintes persoas: 
Presidenta/e:&lt;br&gt;
Secretaria/e:&lt;br&gt;
Vicepresidenta/e:&lt;br&gt;
Tesoureira/e:&lt;br&gt;
Vogais:&lt;br&gt;

Remata a sesión ás        horas.

Para que conste e en proba de conformidade co manifestado, asinan as persoas reunidas este documento por duplicado exemplar no lugar e data arriba indicados.


Asdo.:______________________________	Asdo.: _________________________________


Asdo.:______________________________	Asdo.: _________________________________


Asdo.:______________________________	Asdo.: _________________________________</text>
      <sha1>aox2qjx69x7byauwmr5qtyso7y8g1c1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Feito</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5310</id>
    <revision>
      <id>18883</id>
      <parentid>18882</parentid>
      <timestamp>2018-12-06T10:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 6 revisións desde [[:w:Modelo:Feito]]</comment>
      <origin>18882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="70ymf56x5xxj0t1h62pcas24ufbwk3o" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Yes check.svg|18px|Feito!]] '''{{ucfirst:{{{1|Feito!}}}}}'''&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>70ymf56x5xxj0t1h62pcas24ufbwk3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Feito/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5311</id>
    <revision>
      <id>18900</id>
      <parentid>18899</parentid>
      <timestamp>2018-12-06T10:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 16 revisións desde [[:w:Modelo:Feito/uso]]</comment>
      <origin>18899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="700" sha1="000v1m1oirmigdq29tyswhmzcob9tcs" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Permite expresar de xeito conciso o remate dunha actividade ou proxecto. Normalmente para indicar a súa aprobación.

;Uso
Podes usar simplemente {{tl|Feito}} ou personalizalo cunha mensaxe alternativa, ao ter un parámetro opcional.

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Modelo !! Resultado
|-
|{{tlx|Feito}} || {{Feito}}
|-
|{{tlx|Feito|Outra mensaxe personalizada}} || {{Feito|Outra mensaxe personalizada}}
|}

===Véxase tamén===
*{{tl|Non feito}}
*{{tl|OK}}: para mensaxes co tic, sen ningunha palabra.
*{{tl|NOK}}: para mensaxes coa cruz, sen ningunha palabra.
*{{tl|Si icon}}
*{{tl|Non}}
*{{tl|En proceso}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>000v1m1oirmigdq29tyswhmzcob9tcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O' avellon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5312</id>
    <redirect title="O avellón" />
    <revision>
      <id>18904</id>
      <timestamp>2018-12-06T11:01:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[O avellón]]&quot;</comment>
      <origin>18904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="11go44kqhsav5onaj6222i1az90iegx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O avellón]]</text>
      <sha1>11go44kqhsav5onaj6222i1az90iegx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O abellón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5313</id>
    <redirect title="O avellón" />
    <revision>
      <id>18905</id>
      <timestamp>2018-12-06T11:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[O avellón]]&quot;</comment>
      <origin>18905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="11go44kqhsav5onaj6222i1az90iegx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O avellón]]</text>
      <sha1>11go44kqhsav5onaj6222i1az90iegx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Alfredo Brañas</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5314</id>
    <revision>
      <id>21671</id>
      <parentid>21670</parentid>
      <timestamp>2025-08-21T16:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2437" sha1="nyeau58jku9e1mjt00gx6rukj875fnr" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Alfredo Brañas
|Commons=Category:Alfredo Brañas
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Alfredo Brañas Menéndez''' (Carballo 1859 - Santiago de Compostela 1900), foi un escritor e ideólogo do rexionalismo galego decimonónico.


== Obras ==

* &quot;[[O' avellon]]&quot;, poema, publicado orixinalmente en ''La Voz de Galicia'' en agosto de [[1884]].


== Galería de imaxes ==
{{Galería
|align=center
|width=200
|height=240
|Ficheiro:Brañas, Alfredo 1884 O avellón. Poesía gallega, premiada con accésit, consistente en 100 ejemplares impresos, en el certámen literario, celebrado el 24 de agosto.pdf|Poema &quot;O' avellon&quot;, publicado polo establecemento tipográfico coruñés de J. Puga.&lt;ref&gt;{{Cita libro |ligazónautor=Alfredo Brañas |apelidos={{Versaleta|Brañas Menéndez}} |nome=A. |ano=1884 |título=O' avellón. Poesía gallega, premiada con accésit, consistente en 100 ejemplares impresos, en el certámen literario, celebrado el 24 de agosto de 1884 en el Teatro Principal, por la Reunión Recreativa é Instructiva de Artesanos de La Coruña |url=http://biblioteca.galiciana.gal/es/consulta/registro.cmd?id=8859 |localización=Coruña |editorial=Estab. Tipográfico de J. Puga. Calle Real núm. 30 }}&lt;/ref&gt;
|Ficheiro:Brañas, Alfredo 4 3 1900. O avellón. Revista Gallega 260. 5-6.jpg|&quot;O avellón&quot;, publicado de novo, en ''Revista Gallega'', aos poucos días do pasamento do autor.&lt;ref&gt;{{Cita publicación periódica |ligazónautor=Alfredo Brañas |apelidos={{Versaleta|Brañas Menéndez}} |nome=Alfredo |ano=1900 |url=https://academia.gal/hemeroteca-virtual#paxinas.do?id=8433 |título=O avellón |revista=Revista Gallega. Semanario de literatura é intereses regionales |páxinas=5-6 |número=260 |data=4/3/1900 }}&lt;/ref&gt;
}}

== Notas ==
{{Listaref|01}}
== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita publicación periódica |ligazónautor=Alfredo Brañas |apelidos={{Versaleta|Brañas Menéndez}} |nome=Alfredo |data=16/11/1884 |ano=1884 |título=O avellón |revista=O Tio Marcos d'a Portela |localización=Ourense |número=Parrafeo 53 |páxinas=3-5 }}


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Branas}}
[[Categoría:Autores-B]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Alfredo Brañas| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>nyeau58jku9e1mjt00gx6rukj875fnr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfredo Brañas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5315</id>
    <redirect title="Autor:Alfredo Brañas" />
    <revision>
      <id>18911</id>
      <timestamp>2018-12-06T11:07:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Alfredo Brañas]]&quot; a &quot;[[Autor:Alfredo Brañas]]&quot;</comment>
      <origin>18911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="1i39d2w47f79okl0bwghnokgc72i6qp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alfredo Brañas]]</text>
      <sha1>1i39d2w47f79okl0bwghnokgc72i6qp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfredo Brañas Menéndez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5316</id>
    <redirect title="Autor:Alfredo Brañas" />
    <revision>
      <id>18913</id>
      <timestamp>2018-12-06T11:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Alfredo Brañas]]&quot;</comment>
      <origin>18913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="1i39d2w47f79okl0bwghnokgc72i6qp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alfredo Brañas]]</text>
      <sha1>1i39d2w47f79okl0bwghnokgc72i6qp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Escritoras de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5317</id>
    <revision>
      <id>21740</id>
      <parentid>21729</parentid>
      <timestamp>2025-10-26T16:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>2384</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>21740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5297" sha1="jnifcmpo6bxaq54e64xpcnblehnydvp" xml:space="preserve">'''Escritoras de Galicia coa obra no dominio público'''.

{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item ?date ?yob ?yod (COUNT(distinct ?sitelink) as ?count)
WHERE
{
   ?item wdt:P19 ?pob . 
   ?pob wdt:P131* wd:Q3908 .
   ?item wdt:P21 wd:Q6581072 .  
   ?item wdt:P570 ?date . 
   ?item wdt:P31 wd:Q5 . 
   ?item wdt:P106 wd:Q36180 . 
   ?sitelink schema:about ?item .
   FILTER (?date &lt; &quot;1939-12-31T23:59:59Z&quot;^^xsd:dateTime)
OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod . BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } 
}
GROUP BY ?item ?date ?yob ?yod
ORDER BY ?date
|sort=569
|columns=number:#,item:elemento,label:Nome,p19,p569,p20,p570,P18
|thumb=150
|links=red
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! elemento
! Nome
! lugar de nacemento
! data de nacemento
! lugar de falecemento
! data de falecemento
! imaxe
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q275929|Q275929]]
| [[Emilia Pardo Bazán]]
| [[A Coruña]]
| 1851-09-16
| [[Madrid]]
| 1921-05-12
| [[Ficheiro:Emilia Pardo Bazán por Luis Sellier 1885.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q464264|Q464264]]
| [[Autor:Rosalía de Castro|Rosalía de Castro]]
| [[Conxo]]
| 1837-02-23
| [[A Matanza]]
| 1885-07-22
| [[Ficheiro:Rosalía Castro de Murguía por Luis Sellier.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q671852|Q671852]]
| [[Concepción Arenal]]
| [[Ferrol]]
| 1820-01-31
| [[Vigo (Q8745)|Vigo]]
| 1893-02-04
| [[Ficheiro:Concepcion Arenal 1.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q3284672|Q3284672]]
| [[Avelina Valladares]]
| [[Vilancosta]]
| 1825-10-23
| [[A Estrada]]
| 1902-03-17
| [[Ficheiro:Avelina Valladares - A Estrada.JPG|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q5830823|Q5830823]]
| [[Emilia Calé]]
| [[A Coruña]]
| 1837-02-12
| [[Madrid]]
| 1908-09-18
| [[Ficheiro:Emilia Calé.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q5946701|Q5946701]]
| [[Juana de Vega]]
| [[A Coruña]]
| 1805-03-07
| [[A Coruña]]
| 1872-06-22
| [[Ficheiro:Juana de Vega.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q8960839|Q8960839]]
| [[Autor:Fanny Garrido|Fanny Garrido]]
| [[A Coruña]]
| 1842-10-30
| [[Madrid]]
| 1917-11-11
| [[Ficheiro:Fanny-garrido (cropped).jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q8962260|Q8962260]]
| [[Francisca Sarasate]]
| [[A Coruña]]
| 1853-11-29
| [[Pamplona]]
| 1922-05-01
| [[Ficheiro:Francisca Sarasate de Mena. 1893.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q9009417|Q9009417]]
| [[Autor:Isabel de Castro e Andrade|Isabel de Castro e Andrade]]
| [[Pontedeume]]
| 1528
| [[Pontedeume]]
| 1582
| 
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q11926870|Q11926870]]
| [[Isabel de Villamartín Thomas]]
| [[A Guarda]]
| 1837
| [[La Garriga]]
| 1877-10-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q12390407|Q12390407]]
| [[Hipólita Moíño]]
| [[Ferrol]]
| 
| [[Valladolid]]
| 1917-05
| [[Ficheiro:Hipólita Muíño Lago 1916.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q20533492|Q20533492]]
| [[Clara Corral]]
| [[Ourense]]
| 1847-06-08
| [[A Coruña]]
| 1908-02-09
| [[Ficheiro:Clara Corral Aller.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q20534136|Q20534136]]
| [[Felicia Auber]]
| [[A Coruña]]&lt;br/&gt;[[Galicia]]
| 1821&lt;br/&gt;19th century
| [[Madrid]]
| 1897-03-20
| [[Ficheiro:Virginia Felicia Auber casa do Conde de Arcos.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q20534211|Q20534211]]
| [[Filomena Dato]]
| [[Ourense]]
| 1855
| [[A Coruña]]
| 1927-05-01
| [[Ficheiro:Filomena Dato Muruais.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q20535716|Q20535716]]
| [[María Francisca de Isla y Losada]]
| [[Santiago de Compostela]]
| 1734
| [[Santiago de Compostela]]
| 1808
| 
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q22122570|Q22122570]]
| [[Pilar Bértola Cabaleiro]]
| [[Pontevedra]]
| 1920
| [[Barcelona]]
| 1934-09-06
| 
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q25510438|Q25510438]]
| [[Narcisa Pérez Reoyo]]
| [[Santiago de Compostela]]
| 1849-05-04
| [[A Coruña]]
| 1876-06-19
| [[Ficheiro:Narcisa Pérez Reoyo.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q28950269|Q28950269]]
| [[Nicolasa Añón]]
| [[Boel]]
| 1810-02-28
| [[Boel]]
| 1887-11-01
| 
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q29523499|Q29523499]]
| [[Eduarda Feijoo de Mendoza]]
| [[provincia de Ourense]]
| 1849
| [[Madrid]]
| 1908-05-08
| 
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q31513895|Q31513895]]
| [[Mercedes Tella]]
| [[A Coruña]]
| 1868-09-22
| [[Vilafranca]]
| 1934-01-30
| [[Ficheiro:Mercedes Tella 1927.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q56547239|Q56547239]]
| [[Manuela María Cambronero de la Peña]]
| [[Lugo]]
| 1821-02-12
| [[Santiago de Compostela]]
| 1853-12-26
| [[Ficheiro:Manuela María Cambronero de la Peña.jpg|center|150px]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q56641354|Q56641354]]
| [[Margarita Astray Reguera]]
| [[Ourense]]
| 1885
| [[Madrid]]
| 1936-04
| 
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q57172137|Q57172137]]
| [[Carmen Beceiro]]
| [[Fene]]
| No/unknown value
| 
| 19th century
| 
|}
{{Wikidata list end}}

{{Wikipedia|Wikipedia:Escritoras de Galicia coa obra no dominio público}}
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público| ]]
[[Categoría:Wikisource]]</text>
      <sha1>jnifcmpo6bxaq54e64xpcnblehnydvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Escritoras de Galicia coa obra no dominio público</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5318</id>
    <redirect title="Wikisource:Escritoras de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata" />
    <revision>
      <id>18918</id>
      <timestamp>2018-12-06T11:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Escritoras de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata]]&quot;</comment>
      <origin>18918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="788jnjto3q7y4xnl7sr0eot04zk8qpl" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Escritoras de Galicia coa obra no dominio público segundo Wikidata]]</text>
      <sha1>788jnjto3q7y4xnl7sr0eot04zk8qpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fanny Garrido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5319</id>
    <redirect title="Autor:Fanny Garrido" />
    <revision>
      <id>18920</id>
      <timestamp>2018-12-06T11:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Fanny Garrido]]&quot; a &quot;[[Autor:Fanny Garrido]]&quot;</comment>
      <origin>18920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="pastmm0vr69zr01163b66do56xvuz5b" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Fanny Garrido]]</text>
      <sha1>pastmm0vr69zr01163b66do56xvuz5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abellón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5324</id>
    <revision>
      <id>18951</id>
      <timestamp>2018-12-06T22:28:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;  * {{Cita libro |capítulo=[[abellón]] |editorial=RAG |ano=1913-1928 |título=Diccionario gallego-castellano |localización= La Coruña }}   {{Cita |{{Espazos|6}} &lt;u&gt;Tradución...&quot;</comment>
      <origin>18951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3281" sha1="nq4k5h9w03mg4mkfmfrgslfzrsf7srl" xml:space="preserve">

* {{Cita libro |capítulo=[[abellón]] |editorial=RAG |ano=1913-1928 |título=Diccionario gallego-castellano |localización= La Coruña }}


{{Cita
|{{Espazos|6}} &lt;u&gt;Tradución ao galego (de Wikisource):&lt;/u&gt;
''O Abellón''. Con este nome coñécese nalgunhas localidades galegas un importante costume popular, enlazada co vello culto dos mortos, en virtude do cal antes de dar a estes sepultura, os parentes e amigos do finado, logo dun lixeiro refrixerio, entran no cuarto en que se acha depositado o cadáver, e colleitos da man, dan voltas en torno do morto imitando ao propio tempo, coa boca, o zunido das abellas. É de advertir, que si nesta danza fúnebre, algún dos que nela toman parte, cesa antes de tempo, xa de dar voltas, xa de simular o monótono rumor das abellas, considérase como sinal da súa próxima morte. Esta crenza ten unha antiquísima orixe. &quot;Na tradición popular, -di Gubernatis, Mythol. Zool., tom. II, p. 230-, helénica, latina e alemá, a abella personifica a alma inmortal&quot;. Por isto ''o abellón'', que na citada cerimonia, representa o papel da abella e asume e consagra as súas esenciais condicións, vén a ser como unha representación material da alma do morto. Baixa esta da lúa á terra, segundo a remota tradición conservada por Porfirio, e cando se desprende do corpo que animou, enténdese que voa de novo ao ceo. De aí o acto simbólico de ''o abellón''. MURGUÍA. Galicia, p. 232. Loc. ''Facer ó abellón (hacer el abejón)''; facer un ruído semellante ao zunido de devandito insecto.

|col2={{Espazos|6}} &lt;u&gt;Texto orixinal (en castelán):&lt;/u&gt;
''O Abellón''. Con este nombre se conoce en algunas localidades gallegas una importante costumbre popular, enlazada con el viejo culto de los muertos, en virtud del cual antes de dar á estos sepultura, los deudos y amigos del finado, después de una ligera refacción, entran en el aposento en que se halla depositado el cadaver, y cogidos de la mano, dan vueltas en torno del muerto imitando al propio tiempo, con la boca, el zumbido de las abejas. Es de advertir, que si en esta danza fúnebre, alguno de los que en ella toman parte, cesa antes de tiempo, ya de dar vueltas, ya de simular el monótono rumor de las abejas, se considera como señal de su próxima muerte. Esta creencia tiene un antiquísimo orígen. &quot;En la tradición popular, -dice Gubernatis, Mythol. Zool., tom. II, p. 230-, helénica, latina y alemana, la abeja personifica el alma inmortal&quot;. Por esto o ''abellón'', que en la citada ceremonia, representa el papel de la abeja y asume y consagra sus esenciales condiciones, viene á ser como una representación material del alma del muerto. Baja esta de la luna á la tierra, según la remota tradición conservada por Porfirio, y cuando se desprende del cuerpo que animó, se entiende que vuela de nuevo al cielo. De ahí el acto simbólico de ''o abellón''. MURGUÍA. Galicia, p. 232. Loc. ''Facer ó abellón (hacer el abejón)''; hacer un ruido semejante al zumbido de dicho insecto.
}}

== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://sli.uvigo.es/ddd/ddd_pescuda.php?pescuda=abell%C3%B3n&amp;tipo_busca=lema Dicionario de Dicionarios] Corpus lexicográfico da lingua galega. Seminario de Lingüística Informática. USC.

[[Categoría:GL-A]]</text>
      <sha1>nq4k5h9w03mg4mkfmfrgslfzrsf7srl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aires d'a miña terra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5325</id>
    <redirect title="Aires da miña terra" />
    <revision>
      <id>18963</id>
      <timestamp>2018-12-12T21:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Aires da miña terra]]&quot;</comment>
      <origin>18963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="5l3rupmhim270rto8rckafeoag66uq1" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Aires da miña terra]]</text>
      <sha1>5l3rupmhim270rto8rckafeoag66uq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Virxe d'o Cristal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5327</id>
    <redirect title="A Virxe do Cristal" />
    <revision>
      <id>18968</id>
      <timestamp>2018-12-12T21:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[A Virxe do Cristal]]&quot;</comment>
      <origin>18968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="37tccrfrockwcleqt2uxrs5itpwjv5n" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A Virxe do Cristal]]</text>
      <sha1>37tccrfrockwcleqt2uxrs5itpwjv5n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aires da miña terra/Introdución</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5328</id>
    <revision>
      <id>21495</id>
      <parentid>21485</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T17:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]; engado a [[Categoría:Aires da miña terra]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3322" sha1="1hku2qs3nrecm6ejlnya8pziauxt5v8" xml:space="preserve">{{prose}}
&lt;poem&gt;


          INTRODUCION


   Escribir nada máis pr' onha provincia
Ou, com' os povos árcades fixeron,
Escribir sobr' a casca d'os curtizos,
Cáxeque todo vén á ser o mesmo.

   A nosa vos, n'a soledá perdida,
Morrerá sin deixar xiquera ise éco
Qu' a brisa malencónica d' outono
Deixa n'a copa azul d'os ameneiros.

   Non pode ser tampouco d' outra sorte:
Pasaron xa, pra non volver, os tempos
En qu' o lenguaxe era unha cifra máxica
Fácele sólo ó sacerdote hebreo.

   As xentes tristes que n'o verbo humano
Percuran os ideales q' entreveron

Cando ó vate interrogan, novo Oráculo,
Queren revelaciós, que non misterios.

   Y-escribir n'unha lengua conecida
D'aqueles sólo q' onda nós naceron,
¿Qu' e sinon responder ésas perguntas
En revesgados xeroulifos pérsicos?

   Todo tende á unidá, ley, d'entre todas,
A máis ineusorabre d'o Progreso;
Y-él que de cen naciós un povo fixo,
Un idioma fará de cen dialeutos.

   Como páran n'o mar todol-os rios,
Com' os rayos d'o sol páran n'un centro,
Todal-as lenguas han de parar n'unha,
Qu' hemos de falar todos, tarde ou cedo.

   ¿Por que botar ó púbrico este libro
Si a division dialéutica condeno?
Diredes, con razon, os que leades,
Si as ledes, estas páxinas.—Diréivolo:

   Cando todal-as lenguas o fin topen
Que marca a todo o providente dedo,
E c'os vellos idiomas estinguidos
Sola unha fala universal formemos;

   Esa fala pulida, idioma úneco,
Máis qu' hoxe enriquecido, e máis perfeuto,
Resúme d'as palabras máis sonoras
Qu' aquelas n'os deixaran como en herdo;

   Ese idioma, compendio d'os idiomas,
Com' onha serenata pracenteiro,
Com' onha noite de luar docísimo,
Será—¿qué outro sinon? será o gallego.

   Fala de miña nay, fala armoñosa,
En qu'o rogo d'os tristes rub' ó ceo
Y-en que decende a prácida esperanza
Ós afogados e doridos peitos;

   Fala de meus abós, fala en q'os párias,
De trévoa e polvo e de sudor cubertos,
Piden á terra o gráu d'a côr d'a sangue
Qu' ha de cebar á besta d'o laudemio...

   Lengua enxebre, en q' as ánemas d'os mortos
N'as negras noites de silencio e medo,
Encomendan ós vivos as obrigas
Que ¡mal pocados! sin cumprir morreron.

   Idioma en que garulan os paxáros,
En que falan os ánxeles ós nenos,
En qu'as fontes solouzan e marmullan
Entr' os follosos álbores os ventos;

   Non, tí non morrerás, céltica musa
Náda d'a Suevia n'os chouzales pechos,
Últemo amor d'o páledo Macías,
Atravesado o corazon c'un ferro;

   Fecundo núme d'o úneco Rey sabio
Que n'o sólio d' España tivo asento,
Arpa imortal d'a doce Rosalía,
D'o infortunado Añon himno postreiro:

   Tí non podes morrer... ¡Eso quixeran
Os desleigados que te escarneceron!
Mais ti non morrerás, Cristo d'as lenguas,
Non, ti non morrerás, ouh Nazareno!

   Apóstol teu, anque o máis ruin de todos,
Pr' ónde quér levarey teu Evanxelio,
O fatelo vistindo d' inominia
Que pra mofa n'as costas che puxeron.

   N'o teu nome, por terras e por mares.
Ofercerey paz e salú ós enfermos,
Falareilles d'a patria ós desterrados,
De libertade e redencion ós servos.

   Anunciarey o dia d'o teu trunfo
Por cibdades e vilas e desertos,
E si por t' anunciar m' apedrearen,
¡Inda ó morrer te mentarán meus beizos!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Aires da miña terra]]</text>
      <sha1>1hku2qs3nrecm6ejlnya8pziauxt5v8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Unha boda en Einibó</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5329</id>
    <revision>
      <id>21496</id>
      <parentid>21484</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T17:55:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]; engado a [[Categoría:Aires da miña terra]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6823" sha1="id0wbb1orevragyrm9klx1fqv490de2" xml:space="preserve">{{Prose}}
&lt;poem&gt;
                       I

   —Cómo te chamas, rapaza?
—Chámome Ádega Silvan.
—Ay , Adega!... Entr' esas silvas
Quixéram' eu enredar...

   Tal dixo á certa miniña
Certo diaño de rapaz
E dend' estonces antrambos
Querens' á non poder máis.
Todal-as noites d' inverno
N'as fiadas d'o lugar
Estan de groma e palique
Dend' enton Ádega e Bras;
E non hay festa n'aldea
Nin precision n'a cibdá,

Onde xuntos non s' atopen
Un galan y-outro galan.

   Cand' hay danza n'o turreiro,
E Bras ó turreíro say,
É sempre Ádeg' a primeira
Que co' él se pon á bailar.
S' éla vay á romaría,
Él á romaría vay;
S' éla dá un ichav' ón cego,
Él outr'ichavo ha de dar;
Y-espello de namorados,
D'o seu cariño en sinal,
S' éla un caravel n'a boca.
Leva por cuaselidá,
Él outro caraveliño
Ha de—por forza—levar.

   Envexa de tod' as mozas,
Cando xuntos vén ou ván,
Moitas ó son d'o pandeiro
Cantábanll' este cantar:

   «Non te chegues moit' ó lume,
Volvoretiña real,
Non te chegues moit' ó lume,
Mira que te vas queimar.»

   Mais fan tanto caso d' ésto,
Tanto d' esto se lles dá;
Como si rousara un carro,
Como si ladrara un can.

   Un ano pasóu y-outr' ano
Pr'os namorados en paz;
Si dinantes se querian,
Quérens' oxe moito máis.
A ley q' os dous se tiveron,
Temend' ó cabo faltar,
Por que toda corda creba...
Por onde esprica o refran,
Unha miaxa d' estado
Tratand' ó fin de tomar,
Adega e Bras d' esponsallas
Fixeron xuro formal,
E pra casarse pediron
Lisencia e vénia á seus páis.


                    II

   Y-alí van de car' a igrexa
Alí van ambos á dous,
Pol-os dous sogros gardados,
Seguidos de seus abós,
Ela de alegria foncha,
Él morréndose d' amor,
Parecian dous paxáros,
Conform' un d' outr' á caron
Mirábans' ás furtadelas
Cal si tiveran rebor.

   Ádega estaba tan cuca
Que daba adimiracion:
D' aqueles seus ollos negros
Aumentábanll' o negror
A cófia y-a palramenta

Y-a saya, que negras son.
As mapolas d'os seus beizos
Collian roxo inda mór
D'o colar de coraliños
Qu' o nóivo Ile regalóu.
—¡Qué hermosa vas! marmuraban
Detrás d'ela algús chismós:
¡Dio-lo queira que che dure
Moito tempo esa color!...—

   Pero s' éla en compoñerse
Puxo tod' o seu teson,
Bras non vay menos composto,
Qu' atrás non se Ile quedóu;
Pois anqu' era por Agosto
E queima que pasma o sol,
Lev' unha capa tan longa
Que non hay outra millor.
Qué calados n'a camisa!
Qué zapatos de mallós!
Qué cutin o d'a chaqueta!
Qué rizo o do pantalon!
Qué ben lle dí a escarapela
Que cusida cu'n liñol
Lev' á un lado d 'o chapeyo
Desque d' as quintas libróu!
¡Traballos que pr' esculirse
Pasara n' aquel enton!...
¡Meciñeiros qu' o roubaron!
¡Diñeiro que Ile custóu!

   Mais aquelas agonías
Pasadas, gracias á Dios,

Todo pra Bras oxe é groria,
Felicidade y-amor.

   A par d'Ádega, moy teso.
N'a igrexa o rapaz entróu;
Déull' á noiva auga bendita,
Ouíunos o confesor,
E logo, o señor Abade
Botóulles as bendiciós.

   Dend' á víspor' avisado,
Por ser d'uso en Einibó.
Está esperand' ós cortexos
O gueiteiro que chegóu.
E cando, por fin, d'o tempro
Saíron ambos á dous,
D' a gaita ó tirililiro,
D'a caixa ó tromporrontron,
Caíndo as doce d'o dia
D' a espadaina n'o relós,
Descontr' a casa d'o noivo
A patuleya marchóu.


                    III

   Máis xa de Bras n'a cociña
Roxe o rixon n'a sarten,
Ferben á cachon os potes
E cheir' aurego e prixel.
Perparada n'o sobrado
Unha mesa d'oito pés,
Con catro mantés cuberta,
Por que non chega un manté,

Fumegan enriba d' ela
Tres barcales, todos tres
De chourizos cugulados
Lacon e vaca, á escoller.
Panochas por onde queira
De pan albeiro se ven,
Bicas de centeo e millo
Pra gusto de quen quixer;
E n'un curruncho, con netos
Alá por corent' e seís,
Toupa de chea unha cántara
De purrela com' a mel.

   Chegados á casa os noivos
Y-os cunvidados tamen,
Fixeron á crus n'os pratos
E puxerons' á comer.
   ¡O q' aquelas probes vellas
N'os seus fillos se revén!
¡Cás' envidian ós casados
Os qu' estan pra merecer!
¡Qué olIadas lIe botan éla,
Qué olIadas lle botan él,
Solteiriñas e solteiros
Cando non-os ve ninguén!

   Mentras ús falaban y-autros
Non paraban de comer,
Os páis d'os noivos decian
Quediño, con certo aquél:
—O meu... leva unha xugada
Y-on carro... ¿y-a de vosté?
—¡Unha uchiña chea... d' honra!

—Pois mire, abóndalle ben;
Por qu' ond' hay honra e saúde
Estánll'os millores bés.

   Perdidos un pol-o outro,
Tras d'unha vez outra vez,
Os noivos chúscans' o olIo,
Com' o qu' a cousa non quer.
Alá, debaixo d'a mesa
Rebulia non se qué
Qu' Adega púxose roxa,
Roxa com' on caravel...

   —Marcha can, deci' onha vella,
¡Hora o demo onde te vés!
Vaite roer pr' outro lado,
¿Ou seique tes gana de...?

   N'esto, ó viño comenzaba
N'as cholas á remexer,
E bébedos éles y-élas
Todos puxérons' en pé;
Y-as xerras levand' á boca.
Y-escurrichand' o pichel,
Ó son pecador d'a gaita
Que toca tocatas cen,
Os convidados brindaron
D'esta maneira cortés:

   «¡Viv' a noiva! ¡Viv' o noivo!
¡Vivan homiñ' e muller!
¡Por moitos anos se gocen,
Por moitos anos, amen!»


                    IV

   A francachela acabóuse,
Qu' afé que non foy ruín:
Xa é de noite: a branca lua
Alá d'o ceo nos confís,
Entr' un enxame d' estrelas
Com' almendras d' Allariz,
Inda loce que parece
Un pandeiro de marfin.

   De frescos cheiros cargada
Pasaba soprand' á brís
Y-os paxariños n'as poIas
E n'as chousas a perdiz,
Nos seus buracos os grilos
Y-as ovellas n'o cubil.
Ús c'os seus roucos cantares
Y-autros con trinos xentís,
Compuñan unha armunía
Qu' era o qu' había qu' ouir!
   Parece qu' a Natureza,
Nay querendósa e felís
Daba o paraben ós noivos,
Qu' eran esposos por fin.

¡Miraynos! Ó són d'a gaita,
D'o bombo e d'o tamburil,
Estan bailand' a muñeira
El y-éla ó pe d'o patin.
¡Com' el torce aquelas pernas!
¡Com' éla estroza o mandil!
¡Como recoll' él a faixa!
Com'éla move os cadrís!

   Arredor d' éles, en roda,
Mozos é mozas alí
Bailan tamen, entramentres
Que pegando atruxos mil,
Esmoen o pan da boda
Un fato de pelingrís.

   Tant' alegria mirando
Os vellos sin dentes rin,
E senten non tel-as pernas
Pra choutar e rebulir,

   Érguen cen nubes de polvo
Co' as chancas os bailarís,
E tanto castañetexan,
Que naide s' entende alí.

   Gueiteiro que máis ben toque
Nunca en Einibó se víu,
Qu' anque toc' á secas, toca
Que non hay máis que pedir.

   Vendo como repinica
N'aquel punteiro sutil,
Todos quedans' asombrados
Un istante sin sentir;

   E cand' ó cabo repostos
D'o asombro, volven en sí,
Perguntan todos:—¿Y-os noivos?
..................................................
¡Vai boa! Nin c' un candil!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Aires da miña terra]]</text>
      <sha1>id0wbb1orevragyrm9klx1fqv490de2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Crebar as liras!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5330</id>
    <revision>
      <id>21493</id>
      <parentid>21486</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T17:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]; engado a [[Categoría:Aires da miña terra]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="lqj10tek7p43yx0guncf57bbka0tiur" xml:space="preserve">

* [http://bvg.udc.es/audios_obra/liras.wma Biblioteca Virtual Galega]

[[Categoría:Aires da miña terra]]</text>
      <sha1>lqj10tek7p43yx0guncf57bbka0tiur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Entremés famoso sobre da pesca do río Miño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5331</id>
    <revision>
      <id>21717</id>
      <parentid>19006</parentid>
      <timestamp>2025-08-27T08:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1671]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15661" sha1="sy7huwbxl6hyabt4p54ovh58zzx2mrz" xml:space="preserve">{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;

&lt;big&gt;'''A Contenda dos labradores de Caldelas'''&lt;/big&gt;


'''Entremés famoso en que se contiene la contienda que tuvieron los labradores de la feligresía de Caldelas con los portogueces sobre la pesca del río Miño. Año de 167... Compuesto por el Licenciado Gabriel Feyxó de Araújo. Año de 1671.'''


    Personas: Un portoguez
    Un labrador llamado Roleiro
    Una portoguesa
    [Portoguez]
    [Muchacha portoguesa]

    Sale el portoguez

    PORTOGUEZ
    ¡Que un fidalgo sufra isto!
    ¡Valla-meo Anjo da Garda!
    Não sei como o nobre peito
    não rebenta i as atacas,
    da misma maneira, brotão
    por donde estão atacadas!
    Que seja eu tamanha besta
    que me sujeite a umha albarda?
    Que pase a minha pesoa
    pelo que uns más bichos pasaon?
    Pelos evanjeos santos,
    que en Guimarains se cantão,
    pela leite que mamei,
    e pela maior tallada,
    que tein a hosta do nabo...,
    que hei de morrer na demanda!
    Não podião os vilaons,
    cheos de couvas e papas,
    saber que sô eu quein sô,
    que con dicir isto basta?
    Pois fora grande doudice
    relatar a sangue honrada
    que herdei dos tartaravós
    Vasco Brito i Alberte Pallas.
    Não saben estes maganos?
    Mais, pera que digo pragas,
    se poso eu i os amigos
    puxar pela nobre espada
    até a quitar dos galegos
    -que são os cains que me trabão-
    canta raibosa e má sangue
    tein dentro a vea da arca.
    Con mui bo bicho se tomão;
    vou, i apenas venha a alva
    pelos montes de San Fins
    chorando pedras e prata,
    cando hei-de estar na ribeira
    con jente tan bein armada
    que destruian os galegos,
    inda que más de mil haja.
    Isto sin dúvia ninhuma
    há-de ser: trinta redadas
    e cantas pelo seu vento
    quisermos seraon lançadas.
    Logo virão con papéis,
    alegando a antigualla,
    decendo que não é uso.
    Que fuso ou que cabaça
    hai que valla se me poño
    i a jente da minha garda?
    Há-de ser o que eu quiser:
    a pesca há-de ser dobrada
    e tres dobrada, por Christo!
    Não há más que facer: armas
    hão-de atropellar con tudo.
    Quebren-se leis, ardan cartas,
    redemos como quisermos:
    há de ser nosa a ganança.
    Morrão os galegos, morran,
    arda, pois, Caldelas, arda!

    Vase
    Sale el labrador

    LABRADOR
    Desque se acabou a guerra,
    ¿guerra quer esta canalla?
    Eu penso que han de aqueibar
    co cano da miña bara.
    Ten a culpa a freiguisía
    en darlle tamañas asas.
    Juro por tantos e cantos
    que a han de ver denegrada,
    anque a justicia me leve
    os bois da corte i as vacas.
    Eu pido usos e custumes:
    calen barbas, falen cartas,
    o papel o raçará
    -que quedou da antigualla-.
    Juro a San... que han de redar
    somentes unha redada,
    ou ha de haber o diabro
    na fenteira; amais, na ágoa
    han de beber muita e dela
    sen que dela teñan gana.
    ¡Prasa a Santo Antón que eu minta!
    Mais verán, saíndo a alba,
    se non os ouven os sordos
    i os das orellas tapadas.
    ¡Que frescos paos ha de haber,
    que raás tamboriladas,
    que lindos rabos de fouces,
    que galantes seijoadas!
    Quen tuver medo que fuja
    e vase mui naramala,
    porque Borgorio Roleiro
    ha de defender a causa.
    ¿Nós unha ves i eles dúas?
    Esa éche treta formada
    i habés de quedar debaijo
    coa vosa teima inchada:
    o purtugués do galego
    nunca sacou boa baça,
    nen a sacará de nós
    se os carballos dan estacas.
    Isto ha poder que eu posa,
    ¡juro por Santa Guitarra!
    Veñan, veñan para acá,
    que a han de ver denegrada.
    Eles virán, craro está,
    cunha migalla de espada,
    un pestoletaço á sinta,
    unha adarga atravesada;
    unhas galletas nas pernas,
    ichando catro pernadas,
    impipinando o chapeu,
    pondo unha man na illarga,
    facendo mil cirimonias
    e cousas nunca contadas.
    Mais non lle hajo de agardar
    tanta ratólaca; basta
    con catrocentos diabros
    que os suman e os varran,
    que deiten lance por lance;
    e, se non queren, lançadas
    lle han de redar o bandullo,
    espetándolle as entrañas.
    Isto está pornosticado
    por unha praineta mala,
    en que ha de haber na ribeira
    galantes pastorejadas.
    Eu quero mal a esta jente,
    heinos de pór en talladas,
    esfarelándolle os cascos,
    dos corpos sacarlle as almas;
    han de saber que en Caldelas
    hai jente de boa raça,
    que para des taleigueiros
    somente Roleiro basta.
    ¡Morran os porcos treidores,
    e ardan cen veces, ardan!

    Vase
    Vuelve el portoguez

    PORTOGUEZ
    Quedão cein homës na pedra
    pesqueira tão afamada,
    os mais fortes da manada.
    Por eles não será quebra,
    pois os que conmigo vein
    são escullidos ò dedo:
    o diabo lles tein medo,
    que eles a el não tein.
    Traso somente un morgado,
    que é a mais bela pesoa
    que hai dende o Miño a Lisboa.
    Do corpo mui entallado,
    da cara coma mil pratas,
    pois eu sou coma mil natas
    muto bein perfeisoado:
    tenho o fucinho polido,
    o bigote muto retorto,
    tanto que ò lirio do horto
    en gala tenho rendido;
    buscan-me mutas doncelas,
    requebran-me con amores,
    i aunque beja mil favores,
    por Cristo que son bo delas.
    Que lles parece? Não sô
    un homen muto brioso,
    mui galão e mui airoso?
    Asi foi meu bisavó.

    Sale el labrador sin que el portoguez le vea

    LABRADOR
    Aparte
    Mal haja quen te pariu,
    má Pascoa e má San Juan
    che dé Deus e má mañán.
    El aínda non me viu.

    PORTOGUEZ
    O pasariño está vendo
    esta gala e despostura,
    e canta con mais duçura.

    LABRADOR
    ¿Este que estará facendo?

    PORTOGUEZ
    Que ninhun galego venha!
    Não me espanto que asi seja,
    porque logo que me veja
    de medo quedará morto.

    LABRADOR
    Está resmusmuniñando
    ou debe de estar raçando
    alá por seu avó torto.
    Mais pouco e pouco me chego.
    Llégase
    Beijo as mans de vosastede.
    ¿Como está vosa mercede?
    ¿Ten saúde?

    PORTOGUEZ
    Si, galego.

    LABRADOR
    ¿E que hai? ¿Como lle vai
    tan cedo á beira do rio?
    ¿Seica vén toma-lo frio
    alor da calor que vai?

    PORTOGUEZ
    Eu venho, sabeis a que?
    A dar-vos muto e do pau.

    LABRADOR
    Forca, ira de callau,
    ende iso, señor, ¿por que?

    PORTOGUEZ
    Porque quero.

    LABRADOR
    ¿E non hai máis
    de porque quero? Pardiós,
    que che han de salta-las moos
    fóra da boca cos ais.

    PORTOGUEZ
    Aparte
    Un tris não me falta ja
    pera rachar-lle a cabesa.

    LABRADOR
    Aparte
    Ó cabo desta simpresa
    pedras e paus haberá.

    PORTOGUEZ
    Aparte
    Ora bein, eu o embaso,
    e venha todo Caldelas.
    Que cuteladas tão belas!

    LABRADOR
    Aparte
    ¡Desalmado garrotaço
    lle hei de dar, Anjo da Garda!
    Aparte
    Eu so, como ven, un tolo
    e unha besta, con perdón;
    mais vindo o meu rebentón
    se me lateja o miolo.

    PORTOGUEZ
    Quero-vos decer, Roleiro,
    que a pesca de Portugal
    sempre há-de ter más cadal.

    LABRADOR
    ¡Iso non, meu pegoreiro!
    ¿Quen viu nunca en sacolorio
    unha cousa coma essa?

    PORTOGUEZ
    ¡Eu, que che racho a cabesa!

    Saca la espada y dale.

    LABRADOR
    ¡Tamén cha racha Borgorio!

    Dale un palo en la cabeça y dice:

    &quot;Ah de Dios y ah del rey&quot;,
    cun portuguez rebelado!

    Cáese el portoguez quando le dan y dice:

    PORTOGUEZ
    Valla-me o chão por sagrado,
    que tão devoto beijei.
    Acudi, antes que morra,
    meus amigos e parentes.

    LABRADOR
    Boteille catorce dentes
    fóra coa cachiporra.
    E tu aínda estás roncando;
    ¡garda que se volvo a ti!

    PORTOGUEZ
    Nunca noutra tal me vi (vase)

    LABRADOR
    O lombo lle vai triscando.

    Dice el portoguez dentro:

    Arrimai o barco à terra,
    desparai as espingardas,
    não agardeis más agardas,
    apilidai todos guerra.

    Dice el labrador mirando a dentro:

    Homes, jentes, á ribeira,
    tocai o sino apilido,
    que está o Roleiro firido
    polo medio da moleira.
    Rapaces, mulleres, vellos,
    ei-los vén nunha bandada;
    ea, ea, seijoada,
    aperta, ruço, &quot;y a ellos&quot;.

    Mirando a dentro siempre.

    Aí aquel levou boa;
    a rela aquel despara;
    gardaivos, home, da vara,
    non vos furen a boroa.
    Volve sobre eles, sobre eles,
    que ja fojen coma gamos.

    Dicen dentro:

    ¡Favor, favor, que nos afogamos!

    LABRADOR
    ¡Ó rio, ó rio coeles!
    ¡Eis uns a cabalo doutros!
    Así, así, hora má;
    tornai, compadre, acá,
    porque beban uns e outros.
    Aínda andan dous patujando,
    alá van estes penedos:
    ide ó fundo i estai quedos,
    e non vos andés cançando.

    Dicen dentro:

    ¡Pardés, galante matança!;
    non pudo, a fe, ser mellor.

    LABRADOR
    Castígaos, Noso Señor,
    pois que ordenaron a dança.
    I eu ben sei sobre o que cai,
    mais non o quero decer,
    quosais por non dar pracer
    a algúns que en Purtugal hai.
    Ora ben, isto está feito,
    eles están afogados,
    nós do feito mui pagados,
    anque o feito custe preito,
    e diñeiriño tamen
    ha de custar a alloada;
    mais a min non se me dá nada:
    alfín, nós fijemos ben.
    Amais, eu so luminairo
    da parroca i ha de pór
    o abade o seu favor
    e todo o mais nazasairo;
    porque, alfín, é galanteiro
    i é amigo do juís,
    e con tres maravedís
    líbrame a casa e quinteiro.
    El ha de remedearnos
    e po-las cousas en pas,
    que anque parece rapás
    sabe mui ben gobernarnos.
    Ten un entendimento
    que pasmo: no hai abade,
    crego, nin crega, nin frade,
    nen ningún vello de cento
    con tanta discrijiçón;
    i, así, penso volverá
    por nós e judicará
    que nos sobrou a raçón.
    Vou correndo pola posta
    se acho jantar que comer,
    que aínda á tarde hei de esparjer
    unha gran pilla de bosta (vase).

    Descúbrese la cortina y vese otro portogués echado en el suelo, mojado, como que esta muerto, y una portoguesa llorándole.

    PORTOGUESA
    Meu quirido, meu mimo, meu morgado,
    meu ouro fino, meu mui doce amado,
    meu espello, meu gosto, meu contento,
    meu bein, en quein eu tinha o pensamento.
    Que anamigo raivoso te matou
    e de joia tan bela me privou?
    Quein foi o desalmado i atrevido
    que te quebrou, espello tan lucido?
    Quein meu minino morgado marchitou
    à frol da idade? Quein vos dirribou
    do trono, en que posto estaváis,
    do cariño e mimo de teis pais?
    A vosa cabeleira priciosa,
    como está tan suja? Quein a pus ludosa?
    A cara que à prata aventajava,
    a gala que do corpo vos sobrava,
    os ollos, con que às mininas dávais pena
    co ollar grave e vista taon serena...,
    quein vos roubou tudo isto? Donde fica?
    Quein foi o que cortou rosa tão rica?
    Atacar as sirolas não sabia
    i espada de três braços ja cinjia,
    que, pujando por ela,
    fes que ciscacen mutos muta e dela.
    No Alantejo ganou mutas vitorias,
    como bein contarão largas historias;
    ò Doiro as espumas lle tenjeu
    con sangue ruiva que o castelão verteu.
    Era, con ser mínino, tão valente
    que pudia por campo a muta jente.
    I agora, mal-pecado,
    veo a morrer nun charco aufegado,
    i a sua moleiriña dilicada,
    aberta coa pura cacheirada.
    Esperava-vos eu vitorioso
    e tinha três testoins de pão fromoso,
    meo savle cocido e meo asado,
    meu casco de cebola e allo petado,
    neto e meo de vinho na borracha
    pera os que convosco ivão facer cacha.
    Mais a raiva galega tão travesa
    escachou-vos a todos a cabeça.
    Mufina de min, mufina, que farei?
    Sein alma, gosto e vida, donde irei?
    Volve teus ollos a estes tristes braços,
    dar-vos-ei despois de morto mil abraços.
    Para ambos farei a sepoltura,
    e co'iço darei fin a tal tristura.

    Vase con el en los braços.
    Vuelve a salir el labrador muy suspenso.

    LABRADOR
    Non me quer aqueibar o pensamento,
    o miolo me dá golpes sen tento,
    o juízo me dá mil aldabradas
    i o carcajo me dá bacorejadas.
    Non çarro estas pestanas noite e día
    nen vén sono a ninguén da freiguisía.
    Todos andan coa barba no ombreiro,
    e todos racean de gastar diñeiro;
    mais con gastalo ja se contentaran
    se os colmaços do fogo se libraran.
    Non sei, samica, non, se me espilico:
    quero decer, se libran o pelico
    cantos ós purtugueses deron morte,
    que os cubrirá mui boa sorte.
    Non lles teño eu medo, non,
    mais téñoo grande se hai unha traición
    i amanece, unha mañán de neboeiro,
    en fumo a caça i en bráça-lo quinteiro.
    Todos son morlacos
    i, á postre, son traidores coma cacos.
    Non hai que fiar neles,
    porque, ó cabo, han de pór mesa e manteles.
    Mais véjoos calados,
    que andan corteses muito e mesurados.
    Non sei o que farán:
    cosais coesta tunda aqueibarán,
    e non serán ousados
    de vir por lan e volver trasquilados.
    Mais non trato máis disto,
    porque vén aquí un, ¡bato a Tristo!

    Sale otro portoguez

    PORTOGUEZ
    Que vai, Roleiro?

    LABRADOR
    Aparte
    Pa, ¡que desaforado taleigueiro!
    ¡Como vén comedido!

    PORTOGUEZ
    Como vai a você? Está firido?
    Sanou ja da cutelada?

    LABRADOR
    Aparte
    Pa, ¡con que fromosa embaijada
    me chega ás orellas!
    Mais, ¡a que lle sacudo hoje as gadellas!
    ¿E ti i os vosos,
    que vos sacudimos ben os ósos,
    tendes saúde enteira?
    ¿Os mortos saíron ja na varredeira?

    PORTOGUEZ
    Não faleis mas niso,
    nein me revolvais mais o joíso,
    que me toma a vregoña.

    LABRADOR
    Só eu serei amigo da pesoña.
    Eis aquí man dereita,
    e digo que deijémo-la endeita.

    PORTOGUEZ
    Falta, por vida minha,
    que haja por fin de guerra unha festinha,
    e seja a mea dança.

    LABRADOR
    Tamén eu farei miña mudança.

    PORTOGUEZ
    Ó rapariga,
    traçe cá a viola.

    LABRADOR
    O pandeiro diga.

    PORTOGUEZ
    E trace coa viola un pandeiro,
    bailará tamein Gorgor Roleiro.

    Sale una muchacha portoguesa con guitarra, pandero y sonajas

    MUCHACHA PORTOGUESA
    Aqui está tudo: cantemos,
    alegria haja i os mortos enterremos.

    Toma cada uno su instrumento y canta lo siguiente y bailan.

    Minha mai tein prometido
    de compañeiro me dar,
    que bejo a mutas caçar
    e fino-me por marido.
    Tein unha aljaba o amor,
    de setas de oiro cargada;
    unha ha de tracer cravada
    no que do seu bando for.
    Desde o rei até o menor
    a aquel vendado Cupido,
    vasallaje lle han de dar,
    que vejo a mutas caçar
    e fino-me por marido.
    É o gosto i o cariño
    i o contento dos amantes,
    é jirasol dos galantes
    que a todos segue o camiño;
    é rapás coma un armiño,
    anque se mostra ofendido
    ós que o non la[...]ar,
    que bejo a mutas caçar
    e fino-me por marido.
    É carceleiro que prende
    con lazos mui amorosos,
    ofende muto os zelosos
    i os oitros não os ofende.
    São duçuras canto vende,
    i é mercader mui quirido;
    vamos-lle todos comprar,
    que vejo a mutas caçar
    e fino-me por marido.

    FINIS LAUS DEO
&lt;/center&gt;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:1671]]</text>
      <sha1>sy7huwbxl6hyabt4p54ovh58zzx2mrz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Gabriel Feijoo de Araújo</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5332</id>
    <revision>
      <id>21722</id>
      <parentid>21719</parentid>
      <timestamp>2025-08-27T08:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="482" sha1="dpn7v5zr9iqf2fkf90znifygln89gd9" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia=Gabriel Feijoo de Araújo
}}
'''Gabriel Feijoo de Araújo''' foi un escritor galego, viviu entre os séculos XVII e XVIII. 

== Obra ==


* ''[[Entremés famoso sobre da pesca do río Miño]]''


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Feijoo de Araújo}}
[[Categoría:Autores-F]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Gabriel Feijoo de Araújo| ]]</text>
      <sha1>dpn7v5zr9iqf2fkf90znifygln89gd9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xaime Quintanilla Martínez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5333</id>
    <revision>
      <id>19019</id>
      <parentid>19018</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T11:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Xaime Quintanilla Martínez]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="68ymx6utezz86uweqopxiz9mp82zx3t" xml:space="preserve">

* ''Alén''
* ''[[Donosiña, drama en tres autos]]''
* ''Saudade''

[[Categoría:Xaime Quintanilla Martínez]]</text>
      <sha1>68ymx6utezz86uweqopxiz9mp82zx3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xaime Quintanilla Martínez</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5334</id>
    <revision>
      <id>20970</id>
      <parentid>19020</parentid>
      <timestamp>2022-11-27T10:36:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="og7hejs2gs0tgaf5qfm8yt2b7p7d6qz" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Quintanilla Martínez}}
[[Categoría:Autores-Q]]</text>
      <sha1>og7hejs2gs0tgaf5qfm8yt2b7p7d6qz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donosiña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5335</id>
    <revision>
      <id>19025</id>
      <parentid>19024</parentid>
      <timestamp>2018-12-15T11:58:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Xaime Quintanilla Martínez]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151" sha1="3ilaxp7ku8ajwhqif15flhgam6jj4sb" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Donosiña 1919 Xaime Quintanilla Martínez.pdf|miniatura|Manuscrito de ''Donosiña'', de 1919.]]

[[Categoría:Xaime Quintanilla Martínez]]</text>
      <sha1>3ilaxp7ku8ajwhqif15flhgam6jj4sb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Donosiña, drama en tres autos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5336</id>
    <redirect title="Donosiña" />
    <revision>
      <id>19023</id>
      <timestamp>2018-12-15T11:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Donosiña, drama en tres autos]]&quot; a &quot;[[Donosiña]]&quot;</comment>
      <origin>19023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="neya781pzlol95wsyzioqscst92yxce" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Donosiña]]</text>
      <sha1>neya781pzlol95wsyzioqscst92yxce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Jean Giono</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5338</id>
    <revision>
      <id>19048</id>
      <parentid>19037</parentid>
      <timestamp>2018-12-22T20:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="ez0nd451rhxd481uslw47wsx8zvqfdr" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Jean Giono
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Jean Giono''' (Manosque, 30 de marzo de 1895 - Manosque, 8 de outubro de 1970) foi un escritor francés.
==Obras==
* [[O home que plantaba árbores]]
* As almas fortes


:As obras de Jean Giono pasarán ao dominio público o 1 de xaneiro de 2041.

{{Control de autoridades}}
{{DEFAULTSORT:Giono, Jean}}
[[Categoría:Autores-G|Jean Giono]]</text>
      <sha1>ez0nd451rhxd481uslw47wsx8zvqfdr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O home que plantaba árbores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5339</id>
    <revision>
      <id>19052</id>
      <parentid>19051</parentid>
      <timestamp>2018-12-22T20:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Traducións do francés]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20792" sha1="n9v05jazvufdtplkxweyj05troftlue" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = O HOME QUE PLANTABA ÁRBORES
|autor   = [[Autor:Jean Giono|JEAN GIONO]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1953
}}


&lt;div class=prose&gt;
Para que o carácter dun ser humano deixe ver unha calidade realmente excepcional, é necesario ter a boa sorte de poder observar a súa acción durante longos anos. Se a súa acción está desposuída de todo egoísmo, se a idea que a dirixe é a dunha xenerosidade sen comparación, se é completamente certo que non buscou recompensa en ningunha parte e que ademais deixou sobre o mundo marcas visibles, entón estamos, sen risco de erros, diante dun carácter inesquecible.

Fai uns corenta anos, facía unha longa travesía a pé sobre uns outeiros totalmente descoñecidos para os turistas, na vella rexión dos Alpes que penetra na Provenza. Esta rexión está delimitada ó suroeste e ó sur polo curso medio do Durance, entre Sisteron e Mirabeau; ó norte polo curso superior do Drome, dende a súa fonte ate Die; ó oeste polas chairas do Condado Venaissin e os contrafortes do Monte Ventoux. Comprende toda a parte norte do departamento dos Baixos-Alpes, o sur do Drome e un pequeno enclave do Vaucluse. Era, no momento no que emprendín a miña longa camiñata nesas terras desertas, landas núas e monótonas, a unha altura entre 1.200 e 1.300 metros. Alí non crecía nada máis que lavandas salvaxes.

Atravesaba este país pola súa zona máis ancha, e, despois de tres días de marcha, atopábame nunha desolación inigualable. Acampaba á beira dun esqueleto de aldea abandonada. Xa non tiña auga dende a véspera e facíame falla atopala. As casas amontoadas, aínda que en ruínas, como un vello niño de abellas, fixéronme pensar que noutro tempo debeu haber alí unha fonte ou un pozo. E había unha fonte, pero seca. As cinco ou seis casas, sen teito, castigadas polo vento e a choiva, a pequena capela co campanario afundido, estaban ordenadas como o están as casas e as capelas nas aldeas vivas, pero toda vida desaparecera.

Era un bo día de xuño cun sol luminoso, pero, sobre estas terras altas e sen abrigo, o vento sopraba cunha brutalidade insoportable. Os seus asubíos a través da estrutura das casas eran semellantes ós sons que fai unha fera cando devora.

Vinme obrigado a levantar o campamento. A cinco horas de marcha de alí non atopara aínda auga, e nada me daba a esperanza de atopala. Por tódolos arredores facíase presente a mesma seca, as mesmas herbas pallizas. Pareceume percibir ó lonxe unha pequena silueta negra, no fondo. Tomeina por unha árbore solitaria. Ó chou, dirixíame cara a ela. Era un pastor. Uns trinta años deitados sobre a terra recocida descansaban achegados a el. 

Fíxome beber da súa cabaza e, un pouco máis tarde, levoume á súa vivenda, nunha ondulación do terreo. Sacaba a súa auga, excelente, dun furado natural, moi fondo, sobre o que instalara un rudimentario torno.

O home falaba pouco. É o común nos solitarios, pero tíñao asimilado e confiaba na súa seguridade. Era insólito neste país desposuído de todo. Non vivía nunha cabana, senón nunha auténtica casa de pedra onde se vía moi ben como o seu traballo persoal aproveitou a ruína que atopou alí á súa chegada. O seu teito era sólido e estanco. O vento que o golpeaba facía sobre as tellas o ruído do mar sobre as praias.

Os seus aparellos de cociña estaban en orde, a súa vaixela lavada, o seu chan varrido, o seu fusil, engraxado; a súa sopa fervía sobre o lume. Fixeime entón en que estaba tamén acabado de afeitar, que tódolos seus botóns estaban cosidos fortemente, que a súa roupa estaba repasada co coidado minucioso que volve invisibles as puntadas.

Fíxome compartir a súa sopa e, como despois lle ofrecín a miña petaca de tabaco, díxome que non fumaba. O seu can, silencioso coma el mesmo, recibiume ben pero sen garatuxas.

Deuse por feito que pasaría a noite alí; a vila máis próxima estaba aínda a máis dun día e medio de marcha. E, ademais, coñecía perfectamente o carácter das raras poboacións desta rexión. Hai alí dispersas catro ou cinco, lonxe unhas das outras, ós flancos destas lombas, acompañando a carballos brancos, ó final dos camiños polos que se pode circular. Viven nelas leñadores que fan carbón de madeira. Son sitios onde se malvive. As familias, apertadas unhas contra as outras neste clima que é dunha dureza excesiva, tanto no verán como no inverno, exasperan co seu egoísmo interno. A ambición irracional é desmesurada no desexo continuo de escaparse deste lugar.

Os homes van levar o seu carbón á cidade cos seus camións e logo volven. As calidades máis sólidas quebran baixo esta perpetua tortura. As mulleres desmigan os seus rancores. Hai unha concorrencia en todo, tanto para a venta do carbón como para o banco na igrexa, para as virtudes que se comparan entre elas, para os vicios que se combaten entre eles e pola mestura xeral de vicios e virtudes, sen repouso. Ademais, o vento irrita os nervios tamén sen repouso. Hai epidemias de suicidios e numerosos casos de tolos, case sempre homicidas.

O pastor que non fumaba foi buscar un pequeno saco e botou sobre a mesa un montón de landras. Púxose a examinalas unha tras outra con moita atención, separando as boas das malas. Eu fumaba a miña pipa. Propúxenme a axudalo. Díxome que era o seu traballo. En efecto: vendo o coidado que poñía neste traballo, non insistín. Esta foi toda a nosa conversa. Cando tivo á beira das boas un montón abondo grande, contounas por paquetes de dez. Facendo isto, eliminou aínda os froitos pequenos ou os que tiñan unha lixeira fendedura, pois examinábaas de moi de preto. Cando tivo diante de si cen landras perfectasperfetas, parou e fomos deitarnos.

A convivencia con este home daba paz. Ó día seguinte pedinlle permiso para descansar toda a xornada na súa casa. Atopouno natural, ou, máis aínda, deume a impresión de que nada podía molestalo. Este repouso non me era necesario, pero estaba intrigado e quería saber máis. Fixo saír o seu rabaño e levouno ó pastopastizal. Antes de marchar, puxo nun cubo de auga o pequeno saco onde metera as landras coidadosamente elixidas e contadas.

Decateime de que, a modo de bastón, levaba unha barra de ferro gorda como o polgar e de arredor dun metro cincuenta de longo. Fixen como quen se pasea tranquilo e seguín unha ruta paralela á súa. O pasteiro dos seus animais estaba ó fondo dunha bagoada. Deixou o pequeno rabaño gardado polo can e subiu ó sitio onde estaba eu. Tiven medo de que viñera reprocharme a miña indiscreción, pero nada diso; estaba sobre a súa ruta e convidoume a acompañalo se non tiña nada mellor que facer. Ía a douscentos metros de alí, no alto. Chegado ó sitio onde quería ir, púxose a chantar a súa barra de ferro na terra. Facía así un furado no que metía unha landra, e logo volvía a encher o furado. Plantaba carballos. Pregunteille se a terra era súa. Respondeume que non. ¿Sabía de quen era? Non o sabía. ¿Supoñía que era unha terra comunal, ou pode que propiedade de xente que non se preocupaba? Quen non se preocupaba era el de coñecer os propietarios. Plantou así cen landras cun coidado extremo.

Despois da comida do mediodía, comezou de novo a tratar a semente. Puxen, creo, insistencia abonda nas miñas preguntas, pois el respondeume. Dende había tres anos plantaba árbores nesta soidade. Plantara xa cen mil. Dos cen mil, vinte mil prenderan. Deses vinte mil, contaba perder a metade, por enfermidade ou por calquera outra cousa imposible de prever nos designios da providencia. Quedaban dez mil carballos que ían medrar neste lugar onde non había nada antes.

Nese momento apercibinme da idade deste home. Era claro que máis de cincuenta anos. Cincuenta e cinco, díxome. Chamábase Elzeard Bouffier. Tivera tempo atrás unha granxa na chaira. Fixera alí a súa vida. Perdera o seu único fillo, e despois a súa muller. Retirouse na soidade na que tiña o pracer de vivir lentamente, cos seus animais e o seu can. Xulgou que este país morría por falta de árbores. Explicou que, non tendo ocupacións moi importantes, resolveu remediar este estado de cousas.

Leveime eu mesmo a ese momento. A pesar da miña mocidade, unha vida solitaria facíame saber tocar con delicadeza as almas dos solitarios. Porén, cometín un erro. A miña xuventude, precisamente, forzábame a imaxinar o futuro en función de min mesmo e dunha certa procura da felicidade. Díxenlle que, en trinta anos, estes dez mil carballos serían magníficos. Respondeume só que, se Deus lle prestaba vida, en trinta anos, xa tería plantado moitos outros de tal xeito que estes dez mil serían como unha gota de auga no mar.

Estudaba xa, por aquel entón, a reprodución das faias, e tiña preto da súa casa un viveiro onde xermolaban retoños de faia. Os suxeitos, que protexera dos seus años por unha barreira de arame, estaban en eclosión. De igual xeito pensaba nas abidueiras para os fondos onde, segundo me dixo, unha certa humidade durmía a algúns metros do chan.

Separámonos ó día seguinte.

Ó ano seguinte foi a guerra do 14, na que me vin envolto durante cinco anos. Un soldado de infantería a penas podía reflexionar sobre as árbores. A dicir verdade, o ocorrido non deixara marca en min; considerárao como unha manía, unha colección de selos, e esquecérao.

Saído da guerra, atopábame beneficiario dun bono de desmobilización ridículo, pero con ganas de respirar un pouco de aire puro. Así, sen outra idea preconcibida, retomei o camiño destes lugares desertos.

O país non cambiara. Pero, mais aló da aldea morta, percibín na distancia unha especie de néboa gris que recubría os outeiros como un tapiz. Dende o día anterior, puxérame a pensar no pastor que plantaba árbores. &quot;Dez mil carballos, dicíame, ocupan realmente moito sitio&quot;.

Vira morrer demasiada xente durante cinco anos para non poder imaxinar de xeito doado a morte de Elzear Bouffier, máis aínda cando tendo vinte, se consideran os homes de cincuenta como vellos ós que non resta máis que morrer. Non estaba morto. Cambiara de oficio. Mesmo estaba en plena forma. Non tiña máis que catro animais, pero, pola contra, unha centena de colmeas. Desfixérase dos años que poñían en perigo as súas plantacións de árbores. Pois, díxome (e eu constateino), non se viu afectado pola guerra. Continuara a plantar de xeito imperturbable.

Os carballos de 1910 tiñan entón dez anos e eran máis altos ca el e ca min. O espectáculo era impresionante. Eu quedei mudo e, como el non falaba, pasamos todo o día en silencio a pasearnos polo seu bosque. Tiña, en tres cachos, once quilómetros na súa maior extensión. Cando se lembraba que todo aquilo saíra das mans e do corazón daquel home, sen medios técnicos, comprendíase que os homes podían ser tan eficaces como Deus mesmo en dominios diferentes á destrución.

Seguira a súa idea, e as faias que me chegaban ós ombros, estendidas ata que se perdían de vista, testemuñábano. Os carballos estaban tupidos e pasaran a idade na que estaban á mercé dos ruminantes; en relación ós designios da Providencia para destruír a obra creada, faríalle falta xa recorrer os ciclóns. Ensinoume admirables bosquiños de abidueiras que tiñan cinco anos, é dicir, eran de 1915, da época na que combatía en Verdún. Fixéraos ocupar tódalas bagoadas que, supoñía con acerto, tiñan humidade case a flor de terra. Eran tenros como nenos e estaban ben arraigados.

A creación parecía, porén, operar en cadea. Non se satisfacía co feito; seguía de xeito obstinado a súa obra, moi sinxela. Volvendo de novo á aldea, vin correr a auga polos regatos que estiveran secos o que abarca a memoria do home. Era a máis formidable reacción en cadea que me foi permitido ver. Os regatos secos levaran auga, pero en tempos moi distantes. Algunhas destas aldeas tristes das que xa falei ó comezo da miña historia foran construídas en lugares de antigas vilas galo-romanas das que quedaban aínda sinais, nas que os arqueólogos remexeron e atoparon anzós en lugares nos que, no século XX, era necesario recorrer a cisternas para ter un pouco de auga.

O vento tamén dispersaba algúns grans. Ó tempo que a auga reaparecía, facíano os salgueiros, os xuncos, os prados, os xardíns, as flores e unha certa razón de vivir.

Pero a transformación operábase tan lentamente que entraba no común de xeito que non provocaba estrañeza. Os cazadores que subían ás paraxes solitarias perseguindo lebres ou coellos constataron a eclosión das pequenas árbores, pero supuxeron que era maleza natural da terra. Era polo que ninguén tocaba a obra deste home. Se pensara que era así, estaría contrariado. Era insupoñible. ¿Quen podía imaxinar, nas vilas e nas administracións, unha obstinación tal na xenerosidade máis magnífica?

A partir de 1920, non quedei nunca máis dun ano sen visitar a Elzeard Bouffier. Non o vin nin fraquear nin dubidar. E, porén, ¡só Deus sabe se el mesmo o empuxaba! Non fixen conta dos seus deberes. Imaxínase ben que, para un éxito semellante, foi necesario vencer a adversidade; que, para asegura-la vitoria dunha paixón así, foi necesario loitar coa desesperación. Plantara, durante un ano, máis de dez mil pradairos. Morreron todos. Ó ano seguinte, abandonou os pradairos para volver ás faias, que agarraron mellor aínda que os carballos.

Para ter unha idea un pouco máis exacta deste carácter excepcional, non se pode esquecer que se exercía nunha soidade total; tanto que, cara ó final da súa vida, perdera o hábito de falar. ¿Ou ocorría quizais que non vía a necesidade?

En 1933, recibiu a visita dun garda forestal que estaba atónito. O funcionario deulle a orde de non facer lume, polo medo de poñer en perigo o crecemento deste bosque &quot;natural&quot;.

Era a primeira vez, díxolle ese home de poucas miras, que se vía un bosque xurdir de xeito autónomo. Nesta época, ía plantar faias a doce quilómetros da súa casa. Para evitar o traxecto de ida e volta, pois tiña entón setenta e cinco anos, pensaba construír unha cabana de pedra sobre os mesmos lugares de plantación. Fíxoo ó ano seguinte.

En 1935, unha verdadeira delegación administrativa veu examinar o &quot;bosque natural&quot;. Contaba cun gran personaxe de Augas e Bosques, un deputado, técnicos ... Pronunciáronse moitas palabras inútiles. Decidiuse facer algo e, felizmente, non se fixo nada, senón a única cousa útil: poñer o bosque baixo a salvagarda do estado e prohibir que se fora facer carbón vexetal. Era imposible non ser enfeitizado pola beleza destas xoves árbores en plena saúde. Esta exerceu o seu poder de sedución sobre o mesmo deputado.

Tiña un amigo entre os xefes forestais que estaba na delegación. Expliqueille o misterio. Un día da semana seguinte, fomos xuntos en busca de Elzeard Bouffier. Atopámolo en pleno traballo, a vinte quilómetros do lugar onde fora a inspección.

Non tiña este xefe forestal como amigo sen razón. Coñecía o valor das cousas. Soubo gardar silencio. Como agasallo, ofrecín os poucos ovos que levaba. Compartimos a nosa comida os tres, e pasamos varias horas nunha contemplación muda da paisaxe.

O lado do que víñamos estaba cuberto de árbores de seis a sete metros de alto. Lembrábame do aspecto do país en 1913, o deserto... O traballo apacible e regular, o aire vivo dos outeiros, a frugalidade e en particular a serenidade da alma deran a este vello unha saúde case solemne. Era un atleta de Deus. Preguntábame, cantas hectáreas ía aínda cubrir de árbores?

Antes de partir, o meu amigo fixo sinxelamente unha breve suxestión a propósito dalgúns tipos de árbores ós que conviría o terreo. Non insistiu -pola boa razón- , díxome despois -de que este bo home sabe máis ca min-. Ó cabo dunha hora de marcha, e tras repensar a idea, especificou: -Sabe moito máis que calquera. ¡Atopou un xeito de ser feliz!&quot;

Foi gracias este xefe polo que, non só o bosque, senón tamén a felicidade do noso home foron protexidos. Fixo nomear tres gardas forestais para a protección e advertiunos de tal xeito que quedaron insensibles a todos os convites de viños que os carboeiros podían propoñer.

A obra non correu grave risco máis que durante a guerra de 1939. Os automóbiles consumían entón gasóxeno, e non había nunca madeira abondo. Comezouse a facer cortas nos carballos de 1910, pero estes barrios están tan afastados de calquera rede de estradas que a empresa revelouse pésima dende o punto de vista financeiro. Abandonouse. O pastor non vira nada. Estaba a trinta quilómetros de alí, continuando de xeito apacible a súa tarefa, ignorando a guerra do 39 como o fixera coa do 14.

Vin a Elzeard Bouffier a última vez en xuño de 1945. Tiña entón oitenta e sete anos. Collera de novo a ruta do deserto, pero agora, a pesar do descalabro no que a guerra deixara o país, había un autobús que facía o servicio entre o val do Durance e a montaña. Atribuín a este medio de transporte relativamente rápido o que non recoñecera xa os sitios dos meus últimos paseos. Parecíame así que o percorrido me facía pasar por sitios novos. Tiven necesidade dun nome de poboación para concluír que estaba nesta rexión noutro tempo en ruína e desolada. O autobús deixoume en Vergons. 

En 1913, esta aldea de dez ou doce casas tiña tres habitantes. Eran salvaxes, odiábanse, vivían da caza con trampas, case no estado físico e moral dos homes da prehistoria. As ortigas devoraban arredor deles as casas abandonadas. A súa condición non tiña esperanza. Para eles, a vida non era máis que unha espera da morte, situación que non predispón ás virtudes.

Todo cambiara. O mesmo aire. En lugar das borrascas secas e brutais que me acolleron entón, sopraba unha brisa lixeira cargada de olores. Un ruído parello ó da auga viña do alto: era o vento no bosque. Ademais, cousa sorprendente, escoitei o verdadeiro ruído da auga caendo nun estanque. Vin que se fixo unha fonte, que era abundante, e, o que me sorprendeu máis, plantárase preto dela un tileiro que podía ter xa catro anos, xa verde, símbolo incontestable dunha resurrección.

Ademais, Vergons tiña a traza dun traballo dos que, para emprendelos, é necesaria a esperanza. Entón, a esperanza volvera. Desescombráranse as ruínas, tiráranse os muros en mal estado e reconstruíranse cinco casas. A aldea contaba entón con vinte e oito habitantes, entre eles catro parellas acabadas de casar. As casas novas, enfoscadas había pouco, estaban rodeadas de xardíns con horta, nos que crecían, mesturados pero aliñados, os legumes e as flores, as coles e as roseiras, os allos porros e bocas de dragón, apios e anémonas. Era xa un lugar onde daban ganas de vivir. 

A partir de alí, fixen o meu camiño a pé. A guerra da que saiamos a penas permitira a expansión completa da vida, pero Lázaro estaba entón fora da tumba. Sobre os flancos baixos do monte, vía pequenos campos de cebada e de centeo; ó fondo dos estreitos vales, algúns prados verdeaban.

Non foron necesarios máis que os oito anos  que nos separan desta época para que todo o país resplandecera de saúde e de vida agradable. No emprazamento das ruínas que vira en 1913, levántanse agora granxas limpas, ben caleadas, que denotan unha vida feliz e confortable. As vellas fontes, alimentadas polas chuvias e as neves que reteñen os bosques, puxéronse de novo a manar. Canalizouse a auga. Á beira de cada granxa, en pequenos bosques de pradairos, os estanques das fontes desbordan sobre o tapiz de mentas frescas. As aldeas reconstruíronse pouco a pouco. Unha poboación vida das chairas, onde a terra se vende cara, afincouse no país, aportando xuventude, movemento, espírito de aventura. Atópanse polos camiños homes ben alimentados, rapaces e rapazas que saben rir e que retomaron o gusto polas festas de campo. Se se conta a antiga poboación, descoñecida des que vive coa dozura e os recentemente chegados, máis de dez mil persoas deben a súa prosperidade a Elzeard Bouffier.

Cando reflexiono sobre que un home solo, reducido ós seus sinxelos recursos físicos e morais, bastou para facer xurdir dun deserto esta terra de Canaán, atopo que, a pesar de todo, a condición humana é admirable. Pero, cando fago contas de toda a constancia que foi necesaria, a grandeza de espírito e a coraxe xenerosa para obter este resultado, embárgame un inmenso respecto por este vello paisano sen cultura que soubo levar a bo termo esta obra digna de Deus.

Elzeard Bouffier morreu de xeito sosegado en 1947 no hospicio de Banon.
&lt;/div&gt;

[[Categoría:1953]]
[[Categoría:Traducións do francés]]</text>
      <sha1>n9v05jazvufdtplkxweyj05troftlue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abellas de ouro/A siña Gabriela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5341</id>
    <revision>
      <id>19056</id>
      <timestamp>2018-12-30T21:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=[[Abellas de ouro|ABELLAS DE OURO]] |autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]] |dataano=NÓS - VOLUME XXXVI - A CRUÑA - [[1930]] }}   {{Prose}}   ;A SI...&quot;</comment>
      <origin>19056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1346" sha1="qvlv7rqbz8jkx9xfwmypktpimzzgtxz" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=[[Abellas de ouro|ABELLAS DE OURO]]
|autor=[[Autor:Xosé Lesta Meis|Xosé Lesta Meis]]
|dataano=NÓS - VOLUME XXXVI - A CRUÑA - [[1930]]
}}


{{Prose}}


;A SIÑA GABRIELA


&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;


{{Espazos|3}}Esa vella, velliña, que vedes tódolos días pla mañá cedo, moi cedo, pouco despois de canta-lo galo a derradeira vez, pola eira adiante, e da eira para a casa, e da casa para a eira, e da eira para a horta, e da horta para o curral, é a siña Gabriela.

{{Espazos|3}}Non hai rapaz na aldea que non conoza a súa voz e os seus berros, nin que algunha vez non tivera que saltalo portelo da súa eira fuxindo do can e das amenazas da siña Gabriela, por defende-los figos, e as peras e mailas cereixas, da rapiña do rillotes.

{{Espazos|3}}¿Por que a siña Gabriela madruga tanto e por que cando outros se erguen xa ela está chea de traballar? ¿E por que, sendo tan vella, velliña, e non tendo máis que catro ósos que terman dela está decote traballa que traballa, sin dar descanso ó seu corpo?

{{Espazos|3}}Pois veredes.


&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}A siña Gabriela tiña unha filla casada. Esta filla tivo catro fillos, varóns todos eles. Púxose mala, levouna


&lt;br /&gt;

&lt;/div&gt;


{{Paxinación|Abellas_de_ouro/Ánxela|Abellas_de_ouro/A siña Dominga}}
[[Categoría:Xosé Lesta Meis]]</text>
      <sha1>qvlv7rqbz8jkx9xfwmypktpimzzgtxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Protexido/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5342</id>
    <revision>
      <id>19100</id>
      <parentid>19065</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:03:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 15 revisións desde [[:w:Modelo:Protexido/uso]]</comment>
      <origin>19065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="3tu7zrz2ajwjcx04l63m0ordu37lr30" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Incluír unha pequena icona no canto superior dunha páxina para sinalar o tipo de protección ao que está sometida.

===Uso===
O modelo conta con tres parámetros:

{{para|tipo}}
:Refírese ao tipo de protección ao que está sometida a páxina. Hai cinco: &lt;code&gt;completa&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;semi&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;creación&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;traslado&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;carga&lt;/code&gt; e &lt;code&gt;permanente&lt;/code&gt;.

{{para|caduca}}
:Serve para definir a data de caducidade do bloqueo.

{{para|motivo}}
:Achega o motivo que levou á protección da páxina.

&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>3tu7zrz2ajwjcx04l63m0ordu37lr30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ombox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5343</id>
    <revision>
      <id>19210</id>
      <parentid>19103</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo &quot;[[Modelo:Ombox]]&quot;: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>19066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="ps93onqichhv3i94qg6l10xpu3sigaw" xml:space="preserve">{{#invoke:Message box|ombox}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ps93onqichhv3i94qg6l10xpu3sigaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Message box</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5344</id>
    <revision>
      <id>20692</id>
      <parentid>20691</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Message_box]]</comment>
      <origin>20691</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="17431" sha1="2757olzl851d2hphitntdc92d6ipju6" xml:space="preserve">-- This is a meta-module for producing message box templates, including
-- {{mbox}}, {{ambox}}, {{imbox}}, {{tmbox}}, {{ombox}}, {{cmbox}} and {{fmbox}}.

-- Load necessary modules.
require('Módulo:No globals')
local getArgs
local yesno = require('Módulo:Yesno')

-- Get a language object for formatDate and ucfirst.
local lang = mw.language.getContentLanguage()

-- Define constants
local CONFIG_MODULE = 'Módulo:Message box/configuración'

--------------------------------------------------------------------------------
-- Helper functions
--------------------------------------------------------------------------------

local function getTitleObject(...)
	-- Get the title object, passing the function through pcall
	-- in case we are over the expensive function count limit.
	local success, title = pcall(mw.title.new, ...)
	if success then
		return title
	end
end

local function union(t1, t2)
	-- Returns the union of two arrays.
	local vals = {}
	for i, v in ipairs(t1) do
		vals[v] = true
	end
	for i, v in ipairs(t2) do
		vals[v] = true
	end
	local ret = {}
	for k in pairs(vals) do
		table.insert(ret, k)
	end
	table.sort(ret)
	return ret
end

local function getArgNums(args, prefix)
	local nums = {}
	for k, v in pairs(args) do
		local num = mw.ustring.match(tostring(k), '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)$')
		if num then
			table.insert(nums, tonumber(num))
		end
	end
	table.sort(nums)
	return nums
end

--------------------------------------------------------------------------------
-- Box class definition
--------------------------------------------------------------------------------

local MessageBox = {}
MessageBox.__index = MessageBox

function MessageBox.new(boxType, args, cfg)
	args = args or {}
	local obj = {}

	-- Set the title object and the namespace.
	obj.title = getTitleObject(args.page) or mw.title.getCurrentTitle()

	-- Set the config for our box type.
	obj.cfg = cfg[boxType]
	if not obj.cfg then
		local ns = obj.title.namespace
		-- boxType is &quot;mbox&quot; or invalid input
		if ns == 0 then
			obj.cfg = cfg.ambox -- main namespace
		elseif ns == 6 then
			obj.cfg = cfg.imbox -- file namespace
		elseif ns == 14 then
			obj.cfg = cfg.cmbox -- category namespace
		else
			local nsTable = mw.site.namespaces[ns]
			if nsTable and nsTable.isTalk then
				obj.cfg = cfg.tmbox -- any talk namespace
			else
				obj.cfg = cfg.ombox -- other namespaces or invalid input
			end
		end
	end

	-- Set the arguments, and remove all blank arguments except for the ones
	-- listed in cfg.allowBlankParams.
	do
		local newArgs = {}
		for k, v in pairs(args) do
			if v ~= '' then
				newArgs[k] = v
			end
		end
		for i, param in ipairs(obj.cfg.allowBlankParams or {}) do
			newArgs[param] = args[param]
		end
		obj.args = newArgs
	end

	-- Define internal data structure.
	obj.categories = {}
	obj.classes = {}
	-- For lazy loading of [[Module:Category handler]].
	obj.hasCategories = false

	return setmetatable(obj, MessageBox)
end

function MessageBox:addCat(ns, cat, sort)
	if not cat then
		return nil
	end
	if sort then
		cat = string.format('[[Categoría:%s|%s]]', cat, sort)
	else
		cat = string.format('[[Categoría:%s]]', cat)
	end
	self.hasCategories = true
	self.categories[ns] = self.categories[ns] or {}
	table.insert(self.categories[ns], cat)
end

function MessageBox:addClass(class)
	if not class then
		return nil
	end
	table.insert(self.classes, class)
end

function MessageBox:setParameters()
	local args = self.args
	local cfg = self.cfg

	-- Get type data.
	self.type = args.type
	local typeData = cfg.types[self.type]
	self.invalidTypeError = cfg.showInvalidTypeError
		and self.type
		and not typeData
	typeData = typeData or cfg.types[cfg.default]
	self.typeClass = typeData.class
	self.typeImage = typeData.image

	-- Find if the box has been wrongly substituted.
	self.isSubstituted = cfg.substCheck and args.subst == 'SUBST'

	-- Find whether we are using a small message box.
	self.isSmall = cfg.allowSmall and (
		cfg.smallParam and args.small == cfg.smallParam
		or not cfg.smallParam and yesno(args.small)
	)

	-- Add attributes, classes and styles.
	self.id = args.id
	self.name = args.name
	if self.name then
		self:addClass('box-' .. string.gsub(self.name,' ','_'))
	end
	if yesno(args.plainlinks) ~= false then
		self:addClass('plainlinks')
	end
	for _, class in ipairs(cfg.classes or {}) do
		self:addClass(class)
	end
	if self.isSmall then
		self:addClass(cfg.smallClass or 'mbox-small')
	end
	self:addClass(self.typeClass)
	self:addClass(args.class)
	self.style = args.style
	self.attrs = args.attrs

	-- Set text style.
	self.textstyle = args.textstyle

	-- Find if we are on the template page or not. This functionality is only
	-- used if useCollapsibleTextFields is set, or if both cfg.templateCategory
	-- and cfg.templateCategoryRequireName are set.
	self.useCollapsibleTextFields = cfg.useCollapsibleTextFields
	if self.useCollapsibleTextFields
		or cfg.templateCategory
		and cfg.templateCategoryRequireName
	then
		self.name = args.name
		if self.name then
			local templateName = mw.ustring.match(
				self.name,
				'^[tT][eE][mM][pP][lL][aA][tT][eE][%s_]*:[%s_]*(.*)$'
			) or mw.ustring.match(
				self.name,
				'^[mM][oO][dE][lL][oO][%s_]*:[%s_]*(.*)$'
			) or self.name
			templateName = 'Modelo:' .. templateName
			self.templateTitle = getTitleObject(templateName)
		end
		self.isTemplatePage = self.templateTitle
			and mw.title.equals(self.title, self.templateTitle)
	end

	-- Process data for collapsible text fields. At the moment these are only
	-- used in {{ambox}}.
	if self.useCollapsibleTextFields then
		-- Get the self.issue value.
		if self.isSmall and args.smalltext then
			self.issue = args.smalltext
		else
			local sect
			if args.sect == '' then
				sect = 'Esta ' .. (cfg.sectionDefault or 'páxina')
			elseif type(args.sect) == 'string' then
				sect = 'Esta ' .. args.sect
			end
			local issue = args.issue
			issue = type(issue) == 'string' and issue ~= '' and issue or nil
			local text = args.text
			text = type(text) == 'string' and text or nil
			local issues = {}
			table.insert(issues, sect)
			table.insert(issues, issue)
			table.insert(issues, text)
			self.issue = table.concat(issues, ' ')
		end

		-- Get the self.talk value.
		local talk = args.talk
		-- Show talk links on the template page or template subpages if the talk
		-- parameter is blank.
		if talk == ''
			and self.templateTitle
			and (
				mw.title.equals(self.templateTitle, self.title)
				or self.title:isSubpageOf(self.templateTitle)
			)
		then
			talk = '#'
		elseif talk == '' then
			talk = nil
		end
		if talk then
			-- If the talk value is a talk page, make a link to that page. Else
			-- assume that it's a section heading, and make a link to the talk
			-- page of the current page with that section heading.
			local talkTitle = getTitleObject(talk)
			local talkArgIsTalkPage = true
			if not talkTitle or not talkTitle.isTalkPage then
				talkArgIsTalkPage = false
				talkTitle = getTitleObject(
					self.title.text,
					mw.site.namespaces[self.title.namespace].talk.id
				)
			end
			if talkTitle and talkTitle.exists then
				local talkText = 'A conversa relativa a isto pode atoparse'
				if talkArgIsTalkPage then
					talkText = string.format(
						'%s en [[%s|%s]].',
						talkText,
						talk,
						talkTitle.prefixedText
					)
				else
					talkText = string.format(
						'%s na [[%s#%s|conversa]].',
						talkText,
						talkTitle.prefixedText,
						talk
					)
				end
				self.talk = talkText
			end
		end

		-- Get other values.
		self.fix = args.fix ~= '' and args.fix or nil
		local date
		if args.date and args.date ~= '' then
			date = args.date
		elseif args.date == '' and self.isTemplatePage then
			date = lang:formatDate('F Y')
		end
		if date then
			self.date = string.format(&quot; &lt;small class='date-container'&gt;''(&lt;span class='date'&gt;%s&lt;/span&gt;)''&lt;/small&gt;&quot;, date)
		end
		self.info = args.info
		if yesno(args.removalnotice) then
			self.removalNotice = cfg.removalNotice
		end
	end

	-- Set the non-collapsible text field. At the moment this is used by all box
	-- types other than ambox, and also by ambox when small=yes.
	if self.isSmall then
		self.text = args.smalltext or args.text
	else
		self.text = args.text
	end

	-- Set the below row.
	self.below = cfg.below and args.below

	-- General image settings.
	self.imageCellDiv = not self.isSmall and cfg.imageCellDiv
	self.imageEmptyCell = cfg.imageEmptyCell
	if cfg.imageEmptyCellStyle then
		self.imageEmptyCellStyle = 'border:none;padding:0px;width:1px'
	end

	-- Left image settings.
	local imageLeft = self.isSmall and args.smallimage or args.image
	if cfg.imageCheckBlank and imageLeft ~= 'blank' and imageLeft ~= 'none'
		or not cfg.imageCheckBlank and imageLeft ~= 'none'
	then
		self.imageLeft = imageLeft
		if not imageLeft then
			local imageSize = self.isSmall
				and (cfg.imageSmallSize or '30x30px')
				or '40x40px'
			self.imageLeft = string.format('[[Ficheiro:%s|%s|link=|alt=]]', self.typeImage
				or 'Imbox notice.png', imageSize)
		end
	end

	-- Right image settings.
	local imageRight = self.isSmall and args.smallimageright or args.imageright
	if not (cfg.imageRightNone and imageRight == 'none') then
		self.imageRight = imageRight
	end
end

function MessageBox:setMainspaceCategories()
	local args = self.args
	local cfg = self.cfg

	if not cfg.allowMainspaceCategories then
		return nil
	end

	local nums = {}
	for _, prefix in ipairs{'cat', 'category', 'all'} do
		args[prefix .. '1'] = args[prefix]
		nums = union(nums, getArgNums(args, prefix))
	end

	-- The following is roughly equivalent to the old {{Ambox/category}}.
	local date = args.date
	date = type(date) == 'string' and date
	local preposition = 'from'
	for _, num in ipairs(nums) do
		local mainCat = args['cat' .. tostring(num)]
			or args['category' .. tostring(num)]
		local allCat = args['all' .. tostring(num)]
		mainCat = type(mainCat) == 'string' and mainCat
		allCat = type(allCat) == 'string' and allCat
		if mainCat and date and date ~= '' then
			local catTitle = string.format('%s %s %s', mainCat, preposition, date)
			self:addCat(0, catTitle)
			catTitle = getTitleObject('Categoría:' .. catTitle)
			if not catTitle or not catTitle.exists then
				self:addCat(0, 'Wikipedia:Artigos con parámetro de data non válido nun modelo')
			end
		elseif mainCat and (not date or date == '') then
			self:addCat(0, mainCat)
		end
		if allCat then
			self:addCat(0, allCat)
		end
	end
end

function MessageBox:setTemplateCategories()
	local args = self.args
	local cfg = self.cfg

	-- Add template categories.
	if cfg.templateCategory then
		if cfg.templateCategoryRequireName then
			if self.isTemplatePage then
				self:addCat(10, cfg.templateCategory)
			end
		elseif not self.title.isSubpage then
			self:addCat(10, cfg.templateCategory)
		end
	end

	-- Add template error categories.
	if cfg.templateErrorCategory then
		local templateErrorCategory = cfg.templateErrorCategory
		local templateCat, templateSort
		if not self.name and not self.title.isSubpage then
			templateCat = templateErrorCategory
		elseif self.isTemplatePage then
			local paramsToCheck = cfg.templateErrorParamsToCheck or {}
			local count = 0
			for i, param in ipairs(paramsToCheck) do
				if not args[param] then
					count = count + 1
				end
			end
			if count &gt; 0 then
				templateCat = templateErrorCategory
				templateSort = tostring(count)
			end
			if self.categoryNums and #self.categoryNums &gt; 0 then
				templateCat = templateErrorCategory
				templateSort = 'C'
			end
		end
		self:addCat(10, templateCat, templateSort)
	end
end

function MessageBox:setAllNamespaceCategories()
	-- Set categories for all namespaces.
	if self.invalidTypeError then
		local allSort = (self.title.namespace == 0 and 'Main:' or '') .. self.title.prefixedText
		self:addCat('all', 'Wikipedia:Erros en parámetros de message box', allSort)
	end
	if self.isSubstituted then
		self:addCat('all', 'Wikipedia:Páxinas con erros de substitución de modelos')
	end
end

function MessageBox:setCategories()
	if self.title.namespace == 0 then
		self:setMainspaceCategories()
	elseif self.title.namespace == 10 then
		self:setTemplateCategories()
	end
	self:setAllNamespaceCategories()
end

--function MessageBox:renderCategories()
--	if not self.hasCategories then
		-- No categories added, no need to pass them to Category handler so,
		-- if it was invoked, it would return the empty string.
		-- So we shortcut and return the empty string.
--		return &quot;&quot;
--	end
	-- Convert category tables to strings and pass them through
	-- [[Module:Category handler]].
--	return require('Module:Category handler')._main{
--		main = table.concat(self.categories[0] or {}),
--		template = table.concat(self.categories[10] or {}),
--		all = table.concat(self.categories.all or {}),
--		nocat = self.args.nocat,
--		page = self.args.page
--	}
--end

function MessageBox:export()
	local root = mw.html.create()

	-- Add the subst check error.
	if self.isSubstituted and self.name then
		root:tag('b')
			:addClass('error')
			:wikitext(string.format(
				'O modelo &lt;code&gt;%s[[Modelo:%s|%s]]%s&lt;/code&gt; substituíuse de forma incorrecta.',
				mw.text.nowiki('{{'), self.name, self.name, mw.text.nowiki('}}')
			))
	end

	-- Create the box table.
	local boxTable = root:tag('table')
	boxTable:attr('id', self.id or nil)
	for i, class in ipairs(self.classes or {}) do
		boxTable:addClass(class or nil)
	end
	boxTable
		:cssText(self.style or nil)
		:attr('role', 'presentation')

	if self.attrs then
		boxTable:attr(self.attrs)
	end

	-- Add the left-hand image.
	local row = boxTable:tag('tr')
	if self.imageLeft then
		local imageLeftCell = row:tag('td'):addClass('mbox-image')
		if self.imageCellDiv then
			-- If we are using a div, redefine imageLeftCell so that the image
			-- is inside it. Divs use style=&quot;width: 52px;&quot;, which limits the
			-- image width to 52px. If any images in a div are wider than that,
			-- they may overlap with the text or cause other display problems.
			imageLeftCell = imageLeftCell:tag('div'):css('width', '52px')
		end
		imageLeftCell:wikitext(self.imageLeft or nil)
	elseif self.imageEmptyCell then
		-- Some message boxes define an empty cell if no image is specified, and
		-- some don't. The old template code in templates where empty cells are
		-- specified gives the following hint: &quot;No image. Cell with some width
		-- or padding necessary for text cell to have 100% width.&quot;
		row:tag('td')
			:addClass('mbox-empty-cell')
			:cssText(self.imageEmptyCellStyle or nil)
	end

	-- Add the text.
	local textCell = row:tag('td'):addClass('mbox-text')
	if self.useCollapsibleTextFields then
		-- The message box uses advanced text parameters that allow things to be
		-- collapsible. At the moment, only ambox uses this.
		textCell:cssText(self.textstyle or nil)
		local textCellDiv = textCell:tag('div')
		textCellDiv
			:addClass('mbox-text-span')
			:wikitext(self.issue or nil)
		if (self.talk or self.fix) and not self.isSmall then
			textCellDiv:tag('span')
				:addClass('hide-when-compact')
				:wikitext(self.talk and (' ' .. self.talk) or nil)
				:wikitext(self.fix and (' ' .. self.fix) or nil)
		end
		textCellDiv:wikitext(self.date and (' ' .. self.date) or nil)
		if self.info and not self.isSmall then
			textCellDiv
				:tag('span')
				:addClass('hide-when-compact')
				:wikitext(self.info and (' ' .. self.info) or nil)
		end
		if self.removalNotice then
			textCellDiv:tag('small')
				:addClass('hide-when-compact')
				:tag('i')
					:wikitext(string.format(&quot; (%s)&quot;, self.removalNotice))
		end
	else
		-- Default text formatting - anything goes.
		textCell
			:cssText(self.textstyle or nil)
			:wikitext(self.text or nil)
	end

	-- Add the right-hand image.
	if self.imageRight then
		local imageRightCell = row:tag('td'):addClass('mbox-imageright')
		if self.imageCellDiv then
			-- If we are using a div, redefine imageRightCell so that the image
			-- is inside it.
			imageRightCell = imageRightCell:tag('div'):css('width', '52px')
		end
		imageRightCell
			:wikitext(self.imageRight or nil)
	end

	-- Add the below row.
	if self.below then
		boxTable:tag('tr')
			:tag('td')
				:attr('colspan', self.imageRight and '3' or '2')
				:addClass('mbox-text')
				:cssText(self.textstyle or nil)
				:wikitext(self.below or nil)
	end

	-- Add error message for invalid type parameters.
	if self.invalidTypeError then
		root:tag('div')
			:css('text-align', 'center')
			:wikitext(string.format(
				'Este message box está a usar un parámetro non válido &quot;type=%s&quot; e precisa un arranxo.',
				self.type or ''
			))
	end

	-- Add categories.
--	root:wikitext(self:renderCategories() or nil)

	return tostring(root)
end

--------------------------------------------------------------------------------
-- Exports
--------------------------------------------------------------------------------

local p, mt = {}, {}

function p._exportClasses()
	-- For testing.
	return {
		MessageBox = MessageBox
	}
end

function p.main(boxType, args, cfgTables)
	local box = MessageBox.new(boxType, args, cfgTables or mw.loadData(CONFIG_MODULE))
	box:setParameters()
	box:setCategories()
	return box:export()
end

function mt.__index(t, k)
	return function (frame)
		if not getArgs then
			getArgs = require('Módulo:Argumentos').getArgs
		end
		return t.main(k, getArgs(frame, {trim = false, removeBlanks = false}))
	end
end

return setmetatable(p, mt)</text>
      <sha1>2757olzl851d2hphitntdc92d6ipju6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Message box/configuración</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5345</id>
    <revision>
      <id>19158</id>
      <parentid>19157</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:44:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Banjo cambiou o modelo de contido da páxina &quot;[[Módulo:Message box/configuración]]&quot; de &quot;texto wiki&quot; a &quot;Scribunto&quot;</comment>
      <origin>19158</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6050" sha1="c7evfrnwf4p0zv6mp56yv8qdt93r90p" xml:space="preserve">--------------------------------------------------------------------------------
--                          Message box configuration                         --
--                                                                            --
-- This module contains configuration data for [[Module:Message box]].        --
--------------------------------------------------------------------------------

return {
	ambox = {
		types = {
			speedy = {
				class = 'ambox-speedy',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			delete = {
				class = 'ambox-delete',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			content = {
				class = 'ambox-content',
				image = 'Ambox important.svg'
			},
			style = {
				class = 'ambox-style',
				image = 'Edit-clear.svg'
			},
			move = {
				class = 'ambox-move',
				image = 'Merge-split-transwiki default.svg'
			},
			protection = {
				class = 'ambox-protection',
				image = 'Padlock-silver-medium.svg'
			},
			notice = {
				class = 'ambox-notice',
				image = 'Information icon4.svg'
			}
		},
		default                     = 'notice',
		allowBlankParams            = {'talk', 'sect', 'date', 'issue', 'fix', 'subst', 'hidden'},
		allowSmall                  = true,
		smallParam                  = 'left',
		smallClass                  = 'mbox-small-left',
		substCheck                  = true,
		classes                     = {'metadata', 'ambox'},
		imageEmptyCell              = true,
		imageCheckBlank             = true,
		imageSmallSize              = '20x20px',
		imageCellDiv                = true,
		useCollapsibleTextFields    = true,
		imageRightNone              = true,
		sectionDefault              = 'article',
		allowMainspaceCategories    = true,
		templateCategory            = 'Marcadores de mantemento',
	        templateCategoryRequireName = true,
		templateErrorCategory       = 'Marcadores de mantemento con erros',
		templateErrorParamsToCheck  = {'issue', 'fix', 'subst'},
		removalNotice               = '[[Axuda:Mantemento|Axuda]]'
	},
	
	cmbox = {
		types = {
			speedy = {
				class = 'cmbox-speedy',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			delete = {
				class = 'cmbox-delete',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			content = {
				class = 'cmbox-content',
				image = 'Ambox important.svg'
			},
			style = {
				class = 'cmbox-style',
				image = 'Edit-clear.svg'
			},
			move = {
				class = 'cmbox-move',
				image = 'Merge-split-transwiki default.svg'
			},
			protection = {
				class = 'cmbox-protection',
				image = 'Padlock-silver-medium.svg'
			},
			notice = {
				class = 'cmbox-notice',
				image = 'Information icon4.svg'
			}
		},
		default              = 'notice',
		showInvalidTypeError = true,
		classes              = {'cmbox'},
		imageEmptyCell       = true
	},
	
	fmbox = {
		types = {
			warning = {
				class = 'fmbox-warning',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			editnotice = {
				class = 'fmbox-editnotice',
				image = 'Information icon4.svg'
			},
			system = {
				class = 'fmbox-system',
				image = 'Information icon4.svg'
			}
		},
		default              = 'system',
		showInvalidTypeError = true,
		classes              = {'fmbox'},
		imageEmptyCell       = false,
		imageRightNone       = false
	},
	
	imbox = {
		types = {
			speedy = {
				class = 'imbox-speedy',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			delete = {
				class = 'imbox-delete',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			content = {
				class = 'imbox-content',
				image = 'Ambox important.svg'
			},
			style = {
				class = 'imbox-style',
				image = 'Edit-clear.svg'
			},
			move = {
				class = 'imbox-move',
				image = 'Merge-split-transwiki default.svg'
			},
			protection = {
				class = 'imbox-protection',
				image = 'Padlock-silver-medium.svg'
			},
			license = {
				class = 'imbox-license licensetpl',
				image = 'Imbox license.png' -- @todo We need an SVG version of this
			},
			featured = {
				class = 'imbox-featured',
				image = 'Cscr-featured.svg'
			},
			notice = {
				class = 'imbox-notice',
				image = 'Information icon4.svg'
			}
		},
		default              = 'notice',
		showInvalidTypeError = true,
		classes              = {'imbox'},
		imageEmptyCell       = true,
		below                = true,
		templateCategory     = 'Marcadores de mantemento de ficheiros'
	},
	
	ombox = {
		types = {
			speedy = {
				class = 'ombox-speedy',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			delete = {
				class = 'ombox-delete',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			content = {
				class = 'ombox-content',
				image = 'Ambox important.svg'
			},
			style = {
				class = 'ombox-style',
				image = 'Edit-clear.svg'
			},
			move = {
				class = 'ombox-move',
				image = 'Merge-split-transwiki default.svg'
			},
			protection = {
				class = 'ombox-protection',
				image = 'Padlock-silver-medium.svg'
			},
			notice = {
				class = 'ombox-notice',
				image = 'Information icon4.svg'
			}
		},
		default              = 'notice',
		showInvalidTypeError = true,
		classes              = {'ombox'},
		allowSmall           = true,
		imageEmptyCell       = true,
		imageRightNone       = true
	},
	
	tmbox = {
		types = {
			speedy = {
				class = 'tmbox-speedy',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			delete = {
				class = 'tmbox-delete',
				image = 'Ambox warning pn.svg'
			},
			content = {
				class = 'tmbox-content',
				image = 'Ambox important.svg'
			},
			style = {
				class = 'tmbox-style',
				image = 'Edit-clear.svg'
			},
			move = {
				class = 'tmbox-move',
				image = 'Merge-split-transwiki default.svg'
			},
			protection = {
				class = 'tmbox-protection',
				image = 'Padlock-silver-medium.svg'
			},
			notice = {
				class = 'tmbox-notice',
				image = 'Information icon4.svg'
			}
		},
		default              = 'notice',
		showInvalidTypeError = true,
		classes              = {'tmbox'},
		allowSmall           = true,
		imageRightNone       = true,
		imageEmptyCell       = true,
		imageEmptyCellStyle  = true,
		templateCategory     = 'Marcadores de mantemento de conversa'
	}
}</text>
      <sha1>c7evfrnwf4p0zv6mp56yv8qdt93r90p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Message box/configuración/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5346</id>
    <revision>
      <id>19075</id>
      <parentid>19074</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Message_box/configuración/uso]]</comment>
      <origin>19074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="eac1mf88bzuf3yyr8ycor15a3bzmyhq" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Módulo de apoio para [[Módulo:Message box]] que contén varios valores configurables

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>eac1mf88bzuf3yyr8ycor15a3bzmyhq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Icona en título</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5347</id>
    <revision>
      <id>19084</id>
      <parentid>19083</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Modelo:Icona_en_título]]</comment>
      <origin>19083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="869" sha1="aw323ifk2tiqbx03p98jm5fsp2v1820" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;nowiki /&gt;&lt;!-- Isto axuda a previr espazos en branco ó comezo do artigo. --&gt;{{#tag:indicator
|[[Ficheiro:{{{image|{{{imagename|{{{imaxe|Fairytale bookmark.png}}}}}}}}}|{{#if:{{{width|{{{ancho|{{{tamaño|}}}}}}}}}|{{{width|{{{ancho|{{{tamaño|}}}}}}}}}|20}}x{{#if:{{{height|{{{alto|{{{tamaño2|}}}}}}}}}|{{{height|{{{alto|{{{tamaño2|}}}}}}}}}|20}}px
 |link={{#if:{{{link|{{{wikilink|{{{ligazón|}}}}}}}}}|{{fullurl:{{{link|{{{wikilink|{{{ligazón}}}}}}}}}|{{{parámetro|}}}}}}}
 |{{#if:{{{alt|}}}|alt={{{alt}}}}}
 |{{{texto|exemplo de texto}}}]]
|name = {{#if:{{{sortkey|{{{orde|}}}}}}|{{{sortkey|{{{orde|}}}}}}-}}{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{#if:{{{id|}}}|{{{id}}}|{{{image|{{{imagename|{{{imaxe|Fairytale bookmark.png}}}}}}}}}}}}}
}}{{#if:{{{categoría|}}}|{{{categoría}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Icona en título}}{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aw323ifk2tiqbx03p98jm5fsp2v1820</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Metamodelos de caixas de mensaxes</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5348</id>
    <revision>
      <id>19106</id>
      <parentid>19105</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Metamodelos_de_caixas_de_mensaxes]]</comment>
      <origin>19105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="787" sha1="qvlpeb37netq3e60ytngfs65ctdkx4i" xml:space="preserve">{{Infobox
| bodyclass = nowrap
| bodystyle = width:auto;padding-bottom:0.6em;line-height:1.25em;
| abovestyle = font-size:inherit;
| above = Metamodelos de&lt;br/&gt;caixas de mensaxes
| labelstyle = margin:0;padding:0 0.3em 0;text-align:center;font-weight:normal;
| datastyle = margin:0;padding:0 0.5em 0 0;

| label2 = {{tl|Ambox}}  | data2 = artigos
| label3 = {{tl|Cmbox}}  | data3 = categorías
| label4 = {{tl|Imbox}}  | data4 = imaxes
| label5 = {{tl|Tmbox}}  | data5 = conversas
| label6 = {{tl|Fmbox}}  | data6 = pés/cabezallos
| label7 = {{tl|Ombox}}  | data7 = outras páxinas
| label8 = {{tl|Mbox}}   | data8 = detección automática
&lt;!-- | label9 = {{tl|Asbox}}  | data9 = bosquexos
| label10 = {{tl|Dmbox}} | data10 = homónimos --&gt;

}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvlpeb37netq3e60ytngfs65ctdkx4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ombox/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5349</id>
    <revision>
      <id>19112</id>
      <parentid>19111</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Ombox/uso]]</comment>
      <origin>19111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="976" sha1="9q9ais1l5elafig7ls6b4df1ndrt2e0" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{ModeloLua|Módulo:Message box}}
{{Metamodelos de caixas de mensaxes}}
&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}&lt;/includeonly&gt;
===Obxectivo===
{{tl|Ombox}} ''(['''O''']ther pages ['''m''']essage ['''box'''])'' é un meta-modelo que permite deseñar caixas de mensaxes para os espazos de nomes de usuario, modelo, módulo e demáis usos non contemplados no resto de metamodelos de caixas de mensaxes

===Uso===
&lt;pre&gt;
{{ombox
| type  = speedy / delete / content / style / notice / move / protection
| image = none / [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| imageright = [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| style = Valores CSS
| textstyle = Valores CSS
| plainlinks = no
| text  = Texto da mensaxe
| small = {{{small|}}} / yes
| smallimage = none / [[Ficheiro:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Ficheiro:Some image.svg|30px]]
| smalltext  = Texto curto
}}
&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>9q9ais1l5elafig7ls6b4df1ndrt2e0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:FerramentasTáboa</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5350</id>
    <revision>
      <id>19118</id>
      <parentid>19117</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Módulo:FerramentasTáboa]]</comment>
      <origin>19117</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="8030" sha1="k1omc17qij757n8hd68yihcqxo4biqi" xml:space="preserve">--[[
------------------------------------------------------------------------------------
--                               TableTools                                       --
--                                                                                --
-- This module includes a number of functions for dealing with Lua tables.        --
-- It is a meta-module, meant to be called from other Lua modules, and should     --
-- not be called directly from #invoke.                                           --
------------------------------------------------------------------------------------
--]]

local libraryUtil = require('libraryUtil')

local p = {}

-- Define often-used variables and functions.
local floor = math.floor
local infinity = math.huge
local checkType = libraryUtil.checkType

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- isPositiveInteger
--
-- This function returns true if the given value is a positive integer, and false
-- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is
-- useful for determining whether a given table key is in the array part or the
-- hash part of a table.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.isPositiveInteger(v)
	if type(v) == 'number' and v &gt;= 1 and floor(v) == v and v &lt; infinity then
		return true
	else
		return false
	end
end

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- isNan
--
-- This function returns true if the given number is a NaN value, and false
-- if not. Although it doesn't operate on tables, it is included here as it is
-- useful for determining whether a value can be a valid table key. Lua will
-- generate an error if a NaN is used as a table key.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.isNan(v)
	if type(v) == 'number' and tostring(v) == '-nan' then
		return true
	else
		return false
	end
end

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- shallowClone
--
-- This returns a clone of a table. The value returned is a new table, but all
-- subtables and functions are shared. Metamethods are respected, but the returned
-- table will have no metatable of its own.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.shallowClone(t)
	local ret = {}
	for k, v in pairs(t) do
		ret[k] = v
	end
	return ret
end

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- removeDuplicates
--
-- This removes duplicate values from an array. Non-positive-integer keys are
-- ignored. The earliest value is kept, and all subsequent duplicate values are
-- removed, but otherwise the array order is unchanged.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.removeDuplicates(t)
	checkType('removeDuplicates', 1, t, 'table')
	local isNan = p.isNan
	local ret, exists = {}, {}
	for i, v in ipairs(t) do
		if isNan(v) then
			-- NaNs can't be table keys, and they are also unique, so we don't need to check existence.
			ret[#ret + 1] = v
		else
			if not exists[v] then
				ret[#ret + 1] = v
				exists[v] = true
			end
		end	
	end
	return ret
end			

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- numKeys
--
-- This takes a table and returns an array containing the numbers of any numerical
-- keys that have non-nil values, sorted in numerical order.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.numKeys(t)
	checkType('numKeys', 1, t, 'table')
	local isPositiveInteger = p.isPositiveInteger
	local nums = {}
	for k, v in pairs(t) do
		if isPositiveInteger(k) then
			nums[#nums + 1] = k
		end
	end
	table.sort(nums)
	return nums
end

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- affixNums
--
-- This takes a table and returns an array containing the numbers of keys with the
-- specified prefix and suffix. For example, for the table
-- {a1 = 'foo', a3 = 'bar', a6 = 'baz'} and the prefix &quot;a&quot;, affixNums will
-- return {1, 3, 6}.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.affixNums(t, prefix, suffix)
	checkType('affixNums', 1, t, 'table')
	checkType('affixNums', 2, prefix, 'string', true)
	checkType('affixNums', 3, suffix, 'string', true)

	local function cleanPattern(s)
		-- Cleans a pattern so that the magic characters ()%.[]*+-?^$ are interpreted literally.
		s = s:gsub('([%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?%^%$])', '%%%1')
		return s
	end

	prefix = prefix or ''
	suffix = suffix or ''
	prefix = cleanPattern(prefix)
	suffix = cleanPattern(suffix)
	local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$'

	local nums = {}
	for k, v in pairs(t) do
		if type(k) == 'string' then			
			local num = mw.ustring.match(k, pattern)
			if num then
				nums[#nums + 1] = tonumber(num)
			end
		end
	end
	table.sort(nums)
	return nums
end

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- numData
--
-- Given a table with keys like (&quot;foo1&quot;, &quot;bar1&quot;, &quot;foo2&quot;, &quot;baz2&quot;), returns a table
-- of subtables in the format 
-- { [1] = {foo = 'text', bar = 'text'}, [2] = {foo = 'text', baz = 'text'} }
-- Keys that don't end with an integer are stored in a subtable named &quot;other&quot;.
-- The compress option compresses the table so that it can be iterated over with
-- ipairs.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.numData(t, compress)
	checkType('numData', 1, t, 'table')
	checkType('numData', 2, compress, 'boolean', true)
	local ret = {}
	for k, v in pairs(t) do
		local prefix, num = mw.ustring.match(tostring(k), '^([^0-9]*)([1-9][0-9]*)$')
		if num then
			num = tonumber(num)
			local subtable = ret[num] or {}
			if prefix == '' then
				-- Positional parameters match the blank string; put them at the start of the subtable instead.
				prefix = 1
			end
			subtable[prefix] = v
			ret[num] = subtable
		else
			local subtable = ret.other or {}
			subtable[k] = v
			ret.other = subtable
		end
	end
	if compress then
		local other = ret.other
		ret = p.compressSparseArray(ret)
		ret.other = other
	end
	return ret
end

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- compressSparseArray
--
-- This takes an array with one or more nil values, and removes the nil values
-- while preserving the order, so that the array can be safely traversed with
-- ipairs.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.compressSparseArray(t)
	checkType('compressSparseArray', 1, t, 'table')
	local ret = {}
	local nums = p.numKeys(t)
	for _, num in ipairs(nums) do
		ret[#ret + 1] = t[num]
	end
	return ret
end

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- sparseIpairs
--
-- This is an iterator for sparse arrays. It can be used like ipairs, but can
-- handle nil values.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.sparseIpairs(t)
	checkType('sparseIpairs', 1, t, 'table')
	local nums = p.numKeys(t)
	local i = 0
	local lim = #nums
	return function ()
		i = i + 1
		if i &lt;= lim then
			local key = nums[i]
			return key, t[key]
		else
			return nil, nil
		end
	end
end

--[[
------------------------------------------------------------------------------------
-- size
--
-- This returns the size of a key/value pair table. It will also work on arrays,
-- but for arrays it is more efficient to use the # operator.
------------------------------------------------------------------------------------
--]]
function p.size(t)
	checkType('size', 1, t, 'table')
	local i = 0
	for k in pairs(t) do
		i = i + 1
	end
	return i
end

return p</text>
      <sha1>k1omc17qij757n8hd68yihcqxo4biqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Indicación Lua</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5351</id>
    <revision>
      <id>19127</id>
      <parentid>19126</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 8 revisións desde [[:w:Módulo:Indicación_Lua]]</comment>
      <origin>19126</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="2453" sha1="32wqa731vhb698z6ji21us7r8zjq8jd" xml:space="preserve">-- This module implements the {{lua}} template.

local yesno = require('Módulo:Yesno')
local mList = require('Módulo:List')
local mTableTools = require('Módulo:FerramentasTáboa')
local mMessageBox = require('Módulo:Message box')

local p = {}

function p.main(frame)
	local origArgs = frame:getParent().args
	local args = {}
	for k, v in pairs(origArgs) do
		v = v:match('^%s*(.-)%s*$')
		if v ~= '' then
			args[k] = v
		end
	end
	return p._main(args)
end

function p._main(args)
	local modules = mTableTools.compressSparseArray(args)
	local box = p.renderBox(modules)
	local trackingCategories = p.renderTrackingCategories(args, modules)
	return box .. trackingCategories
end

function p.renderBox(modules)
	local boxArgs = {}
	if #modules &lt; 1 then
		boxArgs.text = '&lt;strong class=&quot;error&quot;&gt;Erro: non se especificou módulo&lt;/strong&gt;'
	else
		local moduleLinks = {}
		for i, module in ipairs(modules) do
			moduleLinks[i] = string.format('[[:%s]]', module)
		end
		local moduleList = mList.makeList('bulleted', moduleLinks)
		boxArgs.text = 'Utiliza os [[Wikipedia:Módulos|módulos]]:\n' .. moduleList
	end
	boxArgs.type = 'notice'
	boxArgs.small = true
	boxArgs.image = '[[Ficheiro:Lua-logo-nolabel.svg|30px|alt=Logo de Lua|link=Wikipedia:Lua]]'
	return mMessageBox.main('mbox', boxArgs)
end

function p.renderTrackingCategories(args, modules, titleObj)
	if yesno(args.nocat) then
		return ''
	end
	
	local cats = {}
	
	-- Error category
	if #modules &lt; 1 then
		cats[#cats + 1] = 'Modelos con erros na indicación de módulos'
	end
	
	-- Lua templates category
	titleObj = titleObj or mw.title.getCurrentTitle()
	local subpageBlacklist = {
		uso = true,
		doc = true,
		sandbox = true,
		sandbox2 = true,
		testcases = true
	}
	if titleObj.namespace == 10 
		and not subpageBlacklist[titleObj.subpageText]
	then
		local category = args.category
		if not category then
			local categories = {
				['Módulo:String'] = 'Marcadores que usan o módulo String',
				['Módulo:Math'] = 'Marcadores que usan o módulo Math',
				['Módulo:BaseConvert'] = 'Marcadores que usan o módulo BaseConvert',
				['Módulo:Citas'] = 'Marcadores que usan o módulo Citas'
			}
			category = modules[1] and categories[modules[1]]
			category = category or 'Marcadores que empregan módulos Lua'
		end
		cats[#cats + 1] = category
	end
	
	for i, cat in ipairs(cats) do
		cats[i] = string.format('[[Categoría:%s]]', cat)
	end
	return table.concat(cats)
end

return p</text>
      <sha1>32wqa731vhb698z6ji21us7r8zjq8jd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:List</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5352</id>
    <revision>
      <id>19135</id>
      <parentid>19134</parentid>
      <timestamp>2019-01-09T21:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Módulo:List]]</comment>
      <origin>19134</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="5204" sha1="3v2vjm02a21q4re5jtbvjmvcyo1dei2" xml:space="preserve">-- This module outputs different kinds of lists. At the moment, bulleted,
-- unbulleted, horizontal, ordered, and horizontal ordered lists are supported.

local libUtil = require('libraryUtil')
local checkType = libUtil.checkType
local mTableTools = require('Módulo:FerramentasTáboa')

local p = {}

local listTypes = {
	['bulleted'] = true,
	['unbulleted'] = true,
	['horizontal'] = true,
	['ordered'] = true,
	['horizontal_ordered'] = true
}

function p.makeListData(listType, args)
	-- Constructs a data table to be passed to p.renderList.
	local data = {}

	-- Classes
	data.classes = {}
	if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then
		table.insert(data.classes, 'hlist hlist-separated')
	elseif listType == 'unbulleted' then
		table.insert(data.classes, 'plainlist')
	end
	table.insert(data.classes, args.class)

	-- Main div style
	data.style = args.style

	-- Indent for horizontal lists
	if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then
		local indent = tonumber(args.indent)
		indent = indent and indent * 1.6 or 0
		if indent &gt; 0 then
			data.marginLeft = indent .. 'em'
		end
	end
	
	-- List style types for ordered lists
	-- This could be &quot;1, 2, 3&quot;, &quot;a, b, c&quot;, or a number of others. The list style
	-- type is either set by the &quot;type&quot; attribute or the &quot;list-style-type&quot; CSS
	-- property.
	if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then 
		data.listStyleType = args.list_style_type or args['list-style-type']
		data.type = args['type']

		-- Detect invalid type attributes and attempt to convert them to
		-- list-style-type CSS properties.
		if data.type 
			and not data.listStyleType
			and not tostring(data.type):find('^%s*[1AaIi]%s*$')
		then
			data.listStyleType = data.type
			data.type = nil
		end
	end
	
	-- List tag type
	if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then
		data.listTag = 'ol'
	else
		data.listTag = 'ul'
	end

	-- Start number for ordered lists
	data.start = args.start
	if listType == 'horizontal_ordered' then
		-- Apply fix to get start numbers working with horizontal ordered lists.
		local startNum = tonumber(data.start)
		if startNum then
			data.counterReset = 'listitem ' .. tostring(startNum - 1)
		end
	end

	-- List style
	 -- ul_style and ol_style are included for backwards compatibility. No
	 -- distinction is made for ordered or unordered lists.
	data.listStyle = args.list_style

	-- List items
	-- li_style is included for backwards compatibility. item_style was included
	-- to be easier to understand for non-coders.
	data.itemStyle = args.item_style or args.li_style
	data.items = {}
	for i, num in ipairs(mTableTools.numKeys(args)) do
		local item = {}
		item.content = args[num]
		item.style = args['item' .. tostring(num) .. '_style']
			or args['item_style' .. tostring(num)]
		item.value = args['item' .. tostring(num) .. '_value']
			or args['item_value' .. tostring(num)]
		table.insert(data.items, item)
	end
	
	return data
end

function p.renderList(data)
	-- Renders the list HTML.
	
	-- Return the blank string if there are no list items.
	if type(data.items) ~= 'table' or #data.items &lt; 1 then
		return ''
	end
	
	-- Render the main div tag.
	local root = mw.html.create('div')
	for i, class in ipairs(data.classes or {}) do
		root:addClass(class)
	end
	root:css{['margin-left'] = data.marginLeft}
	if data.style then
		root:cssText(data.style)
	end

	-- Render the list tag.
	local list = root:tag(data.listTag or 'ul')
	list
		:attr{start = data.start, type = data.type}
		:css{
			['counter-reset'] = data.counterReset,
			['list-style-type'] = data.listStyleType
		}
	if data.listStyle then
		list:cssText(data.listStyle)
	end

	-- Render the list items
	for i, t in ipairs(data.items or {}) do
		local item = list:tag('li')
		if data.itemStyle then
			item:cssText(data.itemStyle)
		end
		if t.style then
			item:cssText(t.style)
		end
		item
			:attr{value = t.value}
			:wikitext(t.content)
	end

	return tostring(root)
end

function p.renderTrackingCategories(args)
	local isDeprecated = false -- Tracks deprecated parameters.
	for k, v in pairs(args) do
		k = tostring(k)
		if k:find('^item_style%d+$') or k:find('^item_value%d+$') then
			isDeprecated = true
			break
		end
	end
	local ret = ''
	if isDeprecated then
		ret = ret .. '[[Categoría:Marcadores de listas con parámetros desbotados]]'
	end
	return ret
end

function p.makeList(listType, args)
	if not listType or not listTypes[listType] then
		error(string.format(
			&quot;argumento #1 incorrecto para 'makeList' ('%s' non é un tipo de lista válido)&quot;,
			tostring(listType)
		), 2)
	end
	checkType('makeList', 2, args, 'table')
	local data = p.makeListData(listType, args)
	local list = p.renderList(data)
	local trackingCategories = p.renderTrackingCategories(args)
--	return list .. trackingCategories
	return list
end

for listType in pairs(listTypes) do
	p[listType] = function (frame)
		local mArguments = require('Módulo:Argumentos')
		local origArgs = mArguments.getArgs(frame)
		-- Copy all the arguments to a new table, for faster indexing.
		local args = {}
		for k, v in pairs(origArgs) do
			args[k] = v
		end
		return p.makeList(listType, args)
	end
end

return p</text>
      <sha1>3v2vjm02a21q4re5jtbvjmvcyo1dei2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ambox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5354</id>
    <revision>
      <id>19219</id>
      <parentid>19164</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:01:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo &quot;[[Modelo:Ambox]]&quot;: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>19163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="rf7kl55deph2nclwzgn0cj31fdmublf" xml:space="preserve">{{#invoke:Message box|ambox}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rf7kl55deph2nclwzgn0cj31fdmublf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cmbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5355</id>
    <revision>
      <id>19213</id>
      <parentid>19167</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo &quot;[[Modelo:Cmbox]]&quot;: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>19166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="k15c7kwrcx5ih311fxi7zta0hv9le3a" xml:space="preserve">{{#invoke:Message box|cmbox}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k15c7kwrcx5ih311fxi7zta0hv9le3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Imbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5356</id>
    <revision>
      <id>19212</id>
      <parentid>19170</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:01:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo &quot;[[Modelo:Imbox]]&quot;: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>19169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="e75kyqewhe4v0amcupmtwgeioz2t2vs" xml:space="preserve">{{#invoke:Message box|imbox}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e75kyqewhe4v0amcupmtwgeioz2t2vs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tmbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5357</id>
    <revision>
      <id>19211</id>
      <parentid>19173</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo &quot;[[Modelo:Tmbox]]&quot;: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>19172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="ljw4i4c4xanwd2ad9qi44jz5au87gtw" xml:space="preserve">{{#invoke:Message box|tmbox}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ljw4i4c4xanwd2ad9qi44jz5au87gtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Fmbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5358</id>
    <revision>
      <id>19197</id>
      <parentid>19176</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:59:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo &quot;[[Modelo:Fmbox]]&quot;: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos administradores] (indefinido) [Mover=Permitir só aos administradores] (indefinido))</comment>
      <origin>19175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="5cnt789kx34kltaj577x0y1elw6aa5y" xml:space="preserve">{{#invoke:Message box|fmbox}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5cnt789kx34kltaj577x0y1elw6aa5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Mbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5359</id>
    <revision>
      <id>19193</id>
      <parentid>19179</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protexo &quot;[[Modelo:Mbox]]&quot;: Modelo ou Módulo con moitas transclusións ([Editar=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido) [Mover=Permitir só aos usuarios autoconfirmados] (indefinido))</comment>
      <origin>19178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="7fmfqm8vhurscuiktyocsizokixji97" xml:space="preserve">{{#invoke:Message box|mbox}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7fmfqm8vhurscuiktyocsizokixji97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Message box/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5360</id>
    <revision>
      <id>19185</id>
      <parentid>19184</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Módulo:Message_box/uso]]</comment>
      <origin>19184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1098" sha1="0v1ntk1g82mf1m5c63glm6swt6qwgsw" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Metamodelo para crear caixas de aviso.

;Subpáxinas: 
[[Módulo:Message box/configuración]]

===Uso===
&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
local messageBox = require('Módulo:Message box')
&lt;/source&gt;

&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
local box = messageBox.main( boxType, {
    param1 = param1,
    param2 = param2,
    -- Máis parámetros...
})
&lt;/source&gt;

===Tipos de caixas===

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Tipo !! Modelo !! Propósito
|-
| &lt;code&gt;mbox&lt;/code&gt; || {{tl|mbox}} || Para caixas de mensaxe usadas en múltiples espazos de nomes
|-
| &lt;code&gt;ambox&lt;/code&gt; || {{tl|ambox}} || Para caixas de mensaxe de artigos
|-
| &lt;code&gt;cmbox&lt;/code&gt; || {{tl|cmbox}} || Para caixas de mensaxe de categorías
|-
| &lt;code&gt;fmbox&lt;/code&gt; || {{tl|fmbox}} || Para caixas de mensaxe da interface
|-
| &lt;code&gt;imbox&lt;/code&gt; || {{tl|imbox}} || Para caixas de mensaxe de ficheiros
|-
| &lt;code&gt;tmbox&lt;/code&gt; || {{tl|tmbox}} || Para caixas de mensaxe de conversas
|-
| &lt;code&gt;ombox&lt;/code&gt; || {{tl|ombox}} || Para caixas de mensaxe noutros espazos de nomes
|}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>0v1ntk1g82mf1m5c63glm6swt6qwgsw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Mbox/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5361</id>
    <revision>
      <id>19190</id>
      <parentid>19189</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Modelo:Mbox/uso]]</comment>
      <origin>19189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="928" sha1="n1v13im9hzzqw9y7unpkxv93wv1klo9" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{ModeloLua|Módulo:Message box}}
{{Metamodelos de caixas de mensaxes}}
&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}&lt;/includeonly&gt;
===Obxectivo===
{{tl|Mbox}} ''(&quot;['''M''']ulti-namespace message['''box''']&quot;)'' é un meta-modelo que permite deseñar caixas de mensaxes sensibles ó espazo de nomes.

===Uso===
&lt;pre&gt;
{{Mbox
| demospace = main / talk / file / category / other
| type  = speedy / delete / content / style / notice / move / protection
| image = none / [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| imageright = [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| style= Valores CSS
| textstyle= Valores CSS
| text  = Texto da mensaxe
| small = {{{small|}}} / left / yes
| smallimage = none / [[Ficheiro:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Ficheiro:Some image.svg|30px]]
| smalltext  = Texto curto.
| plainlinks = no
}}
&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>n1v13im9hzzqw9y7unpkxv93wv1klo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5362</id>
    <revision>
      <id>19191</id>
      <timestamp>2019-01-10T07:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&quot;</comment>
      <origin>19191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="gt3nerphvztkt9880bmij0pc2bj8eqa" xml:space="preserve">[[Categoría:Marcadores de mantemento]]</text>
      <sha1>gt3nerphvztkt9880bmij0pc2bj8eqa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Fmbox/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5363</id>
    <revision>
      <id>19196</id>
      <parentid>19195</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:59:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Fmbox/uso]]</comment>
      <origin>19195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="744" sha1="m9mf5mtehz29ecpuaxcv5gnfi9pi1zb" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{ModeloLua|Módulo:Message box}}
{{Metamodelos de caixas de mensaxes}}
&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=completa}}&lt;/includeonly&gt;
===Obxectivo===
{{tl|Fmbox}} ''(['''F''']ooter and header ['''m''']essage ['''box'''])'' é un meta-modelo que permite deseñar caixas para cabezallos e pés usados principalmente nas mensaxes do sistema.

===Uso===
&lt;pre&gt;
{{fmbox
| type  = system / editnotice / warning
| image = none / [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| imageright = [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| id = ID CSS
| class = Clase CSS
| style = Valores CSS
| textstyle = Valores CSS
| plainlinks  = no
| text  = Texto da mensaxe
}}
&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>m9mf5mtehz29ecpuaxcv5gnfi9pi1zb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Tmbox/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5364</id>
    <revision>
      <id>19201</id>
      <parentid>19200</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T07:59:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Tmbox/uso]]</comment>
      <origin>19200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="885" sha1="mswkiuo8ak7d5m2r5m5ns79lgsclort" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{ModeloLua|Módulo:Message box}}
{{Metamodelos de caixas de mensaxes}}
&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}&lt;/includeonly&gt;
===Obxectivo===
{{tl|Tmbox}} ''(['''T''']alk page ['''m''']essage ['''box'''])'' é un meta-modelo que permite deseñar caixas de mensaxes deseñadas para as páxinas de conversa.

===Uso===
&lt;pre&gt;
{{tmbox
| type  = speedy / delete / content / style / notice / move / protection
| image = none / [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| imageright = [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| style = Valores CSS
| textstyle = Valores CSS
| plainlinks = no
| text  = Texto da mensaxe 
| small = {{{small|}}} / yes
| smallimage = none / [[Ficheiro:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Ficheiro:Some image.svg|30px]]
| smalltext  = Texto curto
}}
&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>mswkiuo8ak7d5m2r5m5ns79lgsclort</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Imbox/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5365</id>
    <revision>
      <id>19205</id>
      <parentid>19204</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Imbox/uso]]</comment>
      <origin>19204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="774" sha1="9hbtzp301s3rgeiqcm5pmr8o2jwfcwh" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{ModeloLua|Módulo:Message box}}
{{Metamodelos de caixas de mensaxes}}
&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}&lt;/includeonly&gt;
===Obxectivo===
{{tl|Imbox}} ''(['''I''']mage ['''m''']essage ['''box'''])'' é un meta-modelo que permite deseñar caixas de mensaxes para as páxinas de ficheiros multimedia

===Uso===
&lt;pre&gt;
{{Imbox
| type  = speedy / delete / content / style / notice / 
          move / protection / license / featured
| image = none / [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| imageright = [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| style = Valor CSS
| textstyle = Valor CSS
| text  = Texto da mensaxe
| below = Máis texto ou outra imbox
| plainlinks = no
}}
&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>9hbtzp301s3rgeiqcm5pmr8o2jwfcwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cmbox/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5366</id>
    <revision>
      <id>19209</id>
      <parentid>19208</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:00:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Cmbox/uso]]</comment>
      <origin>19208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="731" sha1="7v5v6m7b83upt29j9r70psosrbzi8mn" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{ModeloLua|Módulo:Message box}}
{{Metamodelos de caixas de mensaxes}}
&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}&lt;/includeonly&gt;
===Obxectivo===
{{tl|Cmbox}} ''(['''C''']ategory ['''m''']essage ['''box'''])'' é un meta-modelo que permite deseñar caixas de mensaxes destinadas ás categorías.

===Uso===
&lt;pre&gt;
{{cmbox
| type  = speedy / delete / content / style / notice / move / protection
| image = none / [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| imageright = [[Ficheiro:Some image.svg|40px]]
| class = Clase CSS particular
| style = Valores CSS
| textstyle = Valores CSS
| plainlinks  = no
| text  = Texto da mensaxe
}}
&lt;/pre&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>7v5v6m7b83upt29j9r70psosrbzi8mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ambox/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5367</id>
    <revision>
      <id>19218</id>
      <parentid>19217</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Modelo:Ambox/uso]]</comment>
      <origin>19217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2581" sha1="99nfzxpweibw3ypoodow9oln26yi9o5" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
{{ModeloLua|Módulo:Message box}}
{{Metamodelos de caixas de mensaxes}}
&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}&lt;/includeonly&gt;
===Obxectivo===
{{tl|Ambox}} ''(['''A''']rticle ['''m''']essage ['''box'''])'' é un meta-modelo que permite deseñar caixas de mensaxes destinadas ós artigos no espazo de nomes principal.

===Uso===
;Tódolos parámetros dispoñibles
&lt;pre&gt;
{{Ambox
| name        = 
| subst       = 
| small       = 
| type        = 
| image       = 
| imageright  = 
| smallimage  = 
| smallimageright = 
| class       = 
| style       = 
| textstyle   = 
| sect        = 
| issue       = 
| talk        = 
| fix         = 
| date        = 
| text        = 
| smalltext   = 
| plainlinks  = 
| removalnotice =
| cat         = 
| all         = 
| cat2        = 
| all2        = 
| cat3        = 
| all3        = 
}}
&lt;/pre&gt;

====Parámetros====
;small
Permite definir un formato pequeno para o aviso especificando {{para|small|left}}:
{{Ambox|nocat=true|small=left|text=Formato pequeno á esquerda}}
De non incluírse o parámetro o modelo presenta o formato estándar:
{{Ambox|nocat=true|text=Formato estándar}}
;type
Define as cores e as imaxes por defecto do modelo, segundo o tipo de problema descrito polo modelo. Os tipos dispoñibles son os seguintes:
{{Ambox
|nocat=true
| type  = speedy
| text  = type=&lt;u&gt;speedy&lt;/u&gt; – Borrado rápido, como por exemplo {{tl|lixo}}
}}
{{Ambox
|nocat=true
| type  = delete
| text  = type=&lt;u&gt;delete&lt;/u&gt; – Posible eliminación, como por exemplo {{tl|vpb}}
}}
{{Ambox
|nocat=true
| type  = content
| text  = type=&lt;u&gt;content&lt;/u&gt; – Problemas de contido, como por exemplo {{tl|Non neutral}} ou {{tl|sen notas}}
}}
{{Ambox
|nocat=true
| type  = style
| text  = type=&lt;u&gt;style&lt;/u&gt; – Problemas de estilo, como por exemplo {{tl|FormatoWiki}} ou {{tl|formato de referencias}}
}}
{{ambox
|nocat=true
| type  = notice
| text  = type=&lt;u&gt;notice&lt;/u&gt; – Avisos nos artigos, como por exemplo {{tl|Actualidade}}
}}
{{Ambox
|nocat=true
| type  = move
| text  = type=&lt;u&gt;move&lt;/u&gt; – Propostas de fusión e movementos, como por exemplo {{tl|fusión}}
}}
{{Ambox
|nocat=true
| type  = protection
| text  = type=&lt;u&gt;protection&lt;/u&gt; – Avisos de protección, como por exemplo {{tl|Páxina protexida}}
}}

Se non se especifica, o valor por defecto é {{para|type|notice}}.
;image
Define unha imaxe específica para o marcador, utilizando a sintaxe estándar para imaxes. Para non amosar ningunha imaxe debe especificarse {{para|image|none}}


&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>99nfzxpweibw3ypoodow9oln26yi9o5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Categoría baleira/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5368</id>
    <revision>
      <id>19239</id>
      <parentid>19238</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 12 revisións desde [[:w:Modelo:Categoría_baleira/uso]]</comment>
      <origin>19238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="396" sha1="p2ccjzvdxj9oqa1q4fsvtcuu1n58vab" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
;Obxectivo
Este modelo alerta aos administradores de que non borren unha categoría de mantemento, que é normal que estea baleira, porque pensan que xa non está en uso.

;Uso
Abonda con incluír o seguinte código ao comezo da páxina da categoría:
::{{tlx|Categoría baleira}}

&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Marcadores de mantemento de categorías]]&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>p2ccjzvdxj9oqa1q4fsvtcuu1n58vab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Páxinas semiprotexidas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5369</id>
    <revision>
      <id>19240</id>
      <timestamp>2019-01-10T08:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría baleira}} {{Categoría oculta}}  [[Categoría:Wikisource:Páxinas protexidas]]&quot;</comment>
      <origin>19240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="7lposq3c0jttjetisx41k0ysbuqkda2" xml:space="preserve">{{Categoría baleira}}
{{Categoría oculta}}

[[Categoría:Wikisource:Páxinas protexidas]]</text>
      <sha1>7lposq3c0jttjetisx41k0ysbuqkda2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Páxinas protexidas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5370</id>
    <revision>
      <id>19242</id>
      <timestamp>2019-01-10T08:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Aviso|Esta categoría contén varias subcategorías de mantemento con artigos protexidos que inclúen o modelo {{m|protexido}}, organizadas segundo o nivel de protección asigna...&quot;</comment>
      <origin>19242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="232" sha1="5hgi6wmbjxctqrlif2xkp0cbdqlalk1" xml:space="preserve">{{Aviso|Esta categoría contén varias subcategorías de mantemento con artigos protexidos que inclúen o modelo {{m|protexido}}, organizadas segundo o nivel de protección asignado.}}
[[Categoría:Wikisource:Mantemento|Protexidas]]</text>
      <sha1>5hgi6wmbjxctqrlif2xkp0cbdqlalk1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Aviso/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5371</id>
    <revision>
      <id>19262</id>
      <parentid>19261</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Modelo:Aviso/uso]]</comment>
      <origin>19261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="932" sha1="93ojhe1jbexif6p9lmnav33ky320uul" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Incluír unha mensaxe de aviso xenérico nunha páxina. 

===Uso===
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;{{BASEPAGENAME}}|Texto do aviso|título=título opcional|imaxe=imaxe alternativa opcional&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;


===Exemplo===
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;{{BASEPAGENAME}}|Texto do aviso|título=título&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
{{Aviso|Texto do aviso|título=título}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;{{BASEPAGENAME}}|Texto do aviso|título=título|image=Ambox warning pn.svg&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
{{Aviso|Texto do aviso|título=título|image=Ambox warning pn.svg}}

&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Aviso|imaxe=[[Ficheiro:Ambox warning pn.svg|50px]]|'''Hai 308 parroquias sen foto na provincia de Lugo!!'''}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
{{Aviso|imaxe=[[Ficheiro:Ambox warning pn.svg|50px]]|'''Hai 308 parroquias sen foto na provincia de Lugo!!'''}}
&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de mantemento]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>93ojhe1jbexif6p9lmnav33ky320uul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Metamodelos de caixas de mensaxes/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5372</id>
    <revision>
      <id>19267</id>
      <parentid>19266</parentid>
      <timestamp>2019-01-10T08:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Metamodelos_de_caixas_de_mensaxes/uso]]</comment>
      <origin>19266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="sdnhgq2pwemdjt80b6otiwiuizjihh8" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Caixa de navegación para a documentación dos [[:Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes|Metamodelos de caixas de mensaxes]]

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Metamodelos de caixas de mensaxes| ]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>sdnhgq2pwemdjt80b6otiwiuizjihh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Modelos sen instruccións de uso</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5373</id>
    <revision>
      <id>19268</id>
      <timestamp>2019-01-10T08:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría baleira}} {{Categoría oculta}} [[Categoría:Wikisource:Mantemento de modelos]]&quot;</comment>
      <origin>19268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="j0s9779jwr9eqg7yoijkqh22s7oejui" xml:space="preserve">{{Categoría baleira}}
{{Categoría oculta}}
[[Categoría:Wikisource:Mantemento de modelos]]</text>
      <sha1>j0s9779jwr9eqg7yoijkqh22s7oejui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Mantemento de modelos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5374</id>
    <revision>
      <id>19269</id>
      <timestamp>2019-01-10T08:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{categoría contedor}} [[Categoría:Wikisource:Mantemento|Modelos]] [[Categoría:Marcadores]]&quot;</comment>
      <origin>19269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="m826h9u41gws1raawqomsolvkc01ni8" xml:space="preserve">{{categoría contedor}}
[[Categoría:Wikisource:Mantemento|Modelos]]
[[Categoría:Marcadores]]</text>
      <sha1>m826h9u41gws1raawqomsolvkc01ni8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Páxinas con protección completa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5375</id>
    <revision>
      <id>19270</id>
      <timestamp>2019-01-10T08:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría baleira}} {{Categoría oculta}}  [[Categoría:Wikisource:Páxinas protexidas]]&quot;</comment>
      <origin>19270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="7lposq3c0jttjetisx41k0ysbuqkda2" xml:space="preserve">{{Categoría baleira}}
{{Categoría oculta}}

[[Categoría:Wikisource:Páxinas protexidas]]</text>
      <sha1>7lposq3c0jttjetisx41k0ysbuqkda2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Hidden-category-category</title>
    <ns>8</ns>
    <id>5376</id>
    <revision>
      <id>19271</id>
      <timestamp>2019-01-10T08:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Wikisource:Categorías ocultas&quot;</comment>
      <origin>19271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="bxptkky4kfh2x27d93t787kw86s9yoy" xml:space="preserve">Wikisource:Categorías ocultas</text>
      <sha1>bxptkky4kfh2x27d93t787kw86s9yoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita novas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5381</id>
    <revision>
      <id>19376</id>
      <parentid>19375</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 34 revisións desde [[:w:Modelo:Cita_novas]]</comment>
      <origin>19375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="t4auqo0oe1mu3c4p6b6w1elnckycxht" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Citas|citation|CitationClass=news}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t4auqo0oe1mu3c4p6b6w1elnckycxht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cita novas/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5382</id>
    <revision>
      <id>19436</id>
      <parentid>19435</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 55 revisións desde [[:w:Modelo:Cita_novas/uso]]</comment>
      <origin>19435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13948" sha1="3h7hleq36aed50nju6tycqcq8m9uvdg" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
&lt;includeonly&gt;{{Protexido|tipo=semi}}&lt;/includeonly&gt;
{{ModeloLua|Módulo:Citas}}
{{Modelos de citas}}
{{Alto risco|máis de 2&amp;nbsp;800}}
Este modelo emprégase para [[Wikipedia:Citar as fontes|citar]] novas publicadas en xornais, revistas, medios audiovisuais ou na web, que se toman como fontes nos artigos da Galipedia. O modelo permite uniformar a maneira en que se fan as [[Wikipedia:Fontes bibliográficas|citas bibliográficas]].

==Uso==
Inclúa o seguinte texto entre as etiquetas html de referencias, engadindo os valores correspondentes a cada parámetro. Os parámetros indicados son os propios e máis habituais empregados neste modelo.
Tódolos parámetros deben ir en minúsculas. Use o carácter &quot;|&quot; entre parámetros e borre parámetros non usados.

===Formato horizontal===
;Forma simple
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Cita novas |título= |autor= |url= |xornal= |data= |dataacceso=&lt;/nowiki&gt;{{#time:j}} de {{#time:F}} de {{#time:Y}}&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

;Forma completa
&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Cita novas |título= |autor= |nome= |apelidos= |ligazónautor= |ligazónautor2= |autor2= |autor3= |autor4= |autor5= |autor6= |autor7= |url= |formato= |axencia= |xornal= |editor= |localización= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |data= |páxina= |páxinas= |en= |dataacceso= |lingua= |trad_título= |cita= |urlarquivo= |dataarquivo= |urlmorto= |ref=}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;

===Formato vertical ===
{| cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;6&quot;
! Todos os parámetros&lt;br&gt;en posición vertical !! Parámetros comúns&lt;br&gt;en posición vertical&lt;br&gt;con varios autores !! Parámetros comúns&lt;br&gt;en posición vertical&lt;br&gt;cun único autor
|- width=&quot;50%&quot;
|
&lt;pre&gt;
{{Cita novas
 | título       = 
 | autor        = 
 | nome         = 
 | apelidos     = 
 | ligazónautor = 
 | ligazónautor2= 
 | autor2       = 
 | autor3       = 
 | autor4       = 
 | autor5       = 
 | autor6       = 
 | autor7       = 
 | url          = 
 | formato      = 
 | axencia      = 
 | xornal       = 
 | editor       = 
 | localización = 
 | isbn         = 
 | issn         = 
 | oclc         = 
 | pmid         = 
 | pmd          = 
 | bibcode      = 
 | doi          = 
 | id           = 
 | data         = 
 | páxina       = 
 | páxinas      = 
 | en           = 
 | dataacceso   = 
 | lingua       = 
 | trad_título  = 
 | cita         = 
 | urlarquivo   = 
 | dataarquivo  = 
 | urlmorto     = 
 | ref          = 
}}
&lt;/pre&gt;
| style=&quot;vertical-align: top;&quot; |
&lt;pre&gt;
{{Cita novas
 | título     = 
 | nome1      = 
 | apelidos1  = 
 | nome2      = 
 | apelidos2  = 
 | url        = 
 | xornal     = 
 | data       = 
 | dataacceso = 
}}
&lt;/pre&gt;
| style=&quot;vertical-align: top;&quot; |
&lt;pre&gt;
{{Cita novas
 | título     = 
 | autor      = 
 | url        = 
 | xornal     = 
 | data       = 
 | dataacceso = 
}}&lt;/pre&gt;
|}

===Exemplos===
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Cita novas |nome=John |apelidos=Doe |título=Nova de última hora |url=http://www.example.org/ |obra=Encyclopedia of Things |editor=Editora Galega, S.A. |páxinas= 37–39 |data=03-07-2008 |dataacceso=03-07-2008}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;padding:0.5em&quot;&gt;{{Cita novas |nome=John |apelidos=Doe |título=Nova de última hora |url=http://www.example.org/ |obra=Encyclopedia of Things |editor=Editora Galega, S.A. |páxinas= 37–39 |data=03-07-2008 |dataacceso=03-07-2008}}&lt;/div&gt;

*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Cita novas |nome=Carlos |apelidos=Casares |ligazónautor=Carlos Casares |título=News |url=http://www.example.org |editor=News co. |data=09-04-2008 |dataacceso=03-07-2008}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;padding:0.5em&quot;&gt;{{Cita novas |nome=Carlos |apelidos=Casares |ligazónautor=Carlos Casares |título=News |url=http://www.example.org |editor=News co. |data=09-04-2008 |dataacceso=03-07-2008}}&lt;/div&gt;

*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Cita novas |nome=John |apelidos=Doe |título=FooBar |páxina=1}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;br&gt;&lt;div style=&quot;padding:0.5em&quot;&gt;{{Cita novas |nome=John |apelidos=Doe |título=FooBar |páxina=1}}&lt;/div&gt;

==Parámetros==
{{Parámetros dos modelos de citas}}

==TemplateData==
{{Modelo do Editor Visual}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;apelidos&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos&quot;
		},
		&quot;apelidos1&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos1&quot;
		},
		&quot;autor1&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor1&quot;
		},
		&quot;autor&quot;: {
			&quot;suggested&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor&quot;
		},
		&quot;autores&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autores&quot;
		},
		&quot;apelidos2&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos2&quot;
		},
		&quot;autor2&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor2&quot;
		},
		&quot;apelidos3&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos3&quot;
		},
		&quot;autor3&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor3&quot;
		},
		&quot;apelidos4&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos4&quot;
		},
		&quot;autor4&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor4&quot;
		},
		&quot;apelidos5&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos5&quot;
		},
		&quot;autor5&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor5&quot;
		},
		&quot;apelidos6&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos6&quot;
		},
		&quot;autor6&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor6&quot;
		},
		&quot;apelidos7&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos7&quot;
		},
		&quot;autor7&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor7&quot;
		},
		&quot;apelidos8&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos8&quot;
		},
		&quot;autor8&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor8&quot;
		},
		&quot;author8&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Author8&quot;
		},
		&quot;apelidos9&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos9&quot;
		},
		&quot;autor9&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Autor9&quot;
		},
		&quot;nome&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome&quot;
		},
		&quot;nome1&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome1&quot;
		},
		&quot;nome2&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome2&quot;
		},
		&quot;nome3&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome3&quot;
		},
		&quot;nome4&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome4&quot;
		},
		&quot;nome5&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome5&quot;
		},
		&quot;nome6&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome6&quot;
		},
		&quot;nome7&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome7&quot;
		},
		&quot;nome8&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome8&quot;
		},
		&quot;nome9&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Nome9&quot;
		},
		&quot;ligazónautor&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor&quot;
		},
		&quot;ligazónautor1&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor1&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor1&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor1&quot;
		},
		&quot;ligazónautor2&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor2&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor2&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor2&quot;
		},
		&quot;ligazónautor3&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor3&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor3&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor3&quot;
		},
		&quot;ligazónautor4&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor4&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor4&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor4&quot;
		},
		&quot;ligazónautor5&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor5&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor5&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor5&quot;
		},
		&quot;ligazónautor6&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor6&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor6&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor6&quot;
		},
		&quot;ligazónautor7&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor7&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor7&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor7&quot;
		},
		&quot;ligazónautor8&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor8&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor8&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor8&quot;
		},
		&quot;ligazónautor9&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazónautor9&quot;
		},
		&quot;ligazón-autor9&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón-autor9&quot;
		},
		&quot;ano&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ano&quot;
		},
		&quot;data&quot;: {
			&quot;suggested&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Data&quot;
		},
		&quot;data-publicación&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Data-publicación&quot;
		},
		&quot;día&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Día&quot;
		},
		&quot;mes&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Mes&quot;
		},
		&quot;xornal&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Xornal&quot;
		},
		&quot;revista&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Revista&quot;
		},
		&quot;obra&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Obra&quot;
		},
		&quot;título&quot;: {
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Título&quot;
		},
		&quot;trad_título&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Trad título&quot;
		},
		&quot;urlarquivo&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Urlarquivo&quot;
		},
		&quot;urlmorto&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Urlmorto&quot;
		},
		&quot;url&quot;: {
			&quot;suggested&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;URL&quot;
		},
		&quot;axencia&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Axencia&quot;
		},
		&quot;editorial&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Editorial&quot;
		},
		&quot;volume&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Volume&quot;
		},
		&quot;número&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Número&quot;
		},
		&quot;páxina&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Páxina&quot;
		},
		&quot;senpp&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Senpp&quot;
		},
		&quot;páxinas&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Páxinas&quot;
		},
		&quot;en&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;En&quot;
		},
		&quot;url-capítulo&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Url-capítulo&quot;
		},
		&quot;urlcapítulo&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Urlcapítulo&quot;
		},
		&quot;edición&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Edición&quot;
		},
		&quot;lugar&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Lugar&quot;
		},
		&quot;localización&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Localización&quot;
		},
		&quot;lugar-publicación&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Lugar-publicación&quot;
		},
		&quot;editor&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Editor&quot;
		},
		&quot;lingua&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Lingua&quot;
		},
		&quot;formato&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Formato&quot;
		},
		&quot;arxiv&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Arxiv&quot;
		},
		&quot;asin&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Asin&quot;
		},
		&quot;ASIN&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;ASIN&quot;
		},
		&quot;asin-tld&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Asin-tld&quot;
		},
		&quot;bibcode&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Bibcode&quot;
		},
		&quot;doi&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Doi&quot;
		},
		&quot;DOI&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;DOI&quot;
		},
		&quot;doi_datainactiva&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Doi datainactiva&quot;
		},
		&quot;isbn&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Isbn&quot;
		},
		&quot;ISBN&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;ISBN&quot;
		},
		&quot;issn&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Issn&quot;
		},
		&quot;ISSN&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;ISSN&quot;
		},
		&quot;jfm&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Jfm&quot;
		},
		&quot;JFM&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;JFM&quot;
		},
		&quot;jstor&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Jstor&quot;
		},
		&quot;JSTOR&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;JSTOR&quot;
		},
		&quot;lccn&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Lccn&quot;
		},
		&quot;LCCN&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;LCCN&quot;
		},
		&quot;mr&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Mr&quot;
		},
		&quot;MR&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;MR&quot;
		},
		&quot;oclc&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Oclc&quot;
		},
		&quot;OCLC&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;OCLC&quot;
		},
		&quot;ol&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ol&quot;
		},
		&quot;OL&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;OL&quot;
		},
		&quot;osti&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Osti&quot;
		},
		&quot;OSTI&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;OSTI&quot;
		},
		&quot;pmc&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Pmc&quot;
		},
		&quot;PMC&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;PMC&quot;
		},
		&quot;pmid&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Pmid&quot;
		},
		&quot;PMID&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;PMID&quot;
		},
		&quot;rfc&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Rfc&quot;
		},
		&quot;RFC&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;RFC&quot;
		},
		&quot;ssrn&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ssrn&quot;
		},
		&quot;SSRN&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;SSRN&quot;
		},
		&quot;zbl&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Zbl&quot;
		},
		&quot;id&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Id&quot;
		},
		&quot;ID&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;ID&quot;
		},
		&quot;data-acceso&quot;: {
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Data de acceso&quot;
		},
		&quot;cita&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Cita&quot;
		},
		&quot;postscript&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Postscript&quot;
		},
		&quot;ref&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Ref&quot;
		},
		&quot;separador&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Separador&quot;
		},
		&quot;dataarquivo&quot;: {
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;label&quot;: &quot;Dataarquivo&quot;
		},
		&quot;apelidos-editor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Apelidos do editor&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Apelidos do editor do libro; Para ligazóns wiki, use 'ligazóneditor1' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;editor&quot;,
				&quot;apelidos-editor1&quot;,
				&quot;editors&quot;
			]
		},
		&quot;nome-editor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Nome do editor&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Nome do editor do libro; Para ligazóns wiki, use 'ligazóneditor1' a maiores.&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;nome-editor1&quot;
			]
		},
		&quot;ligazón-editor&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ligazón editor&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Título do artigo existente na Wikipedia sobre o editor referenciado.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;,
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;editor1-link&quot;,
				&quot;ligazón-editor1&quot;
			]
		}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Modelo para engadir unha referencia ou unha cita dunha nova.&quot;,
		&quot;maps&quot;: {
		&quot;citoid&quot;: {
			&quot;title&quot;: &quot;título&quot;,
			&quot;url&quot;: &quot;url&quot;,
			&quot;publisher&quot;: &quot;editorial&quot;,
			&quot;publicationTitle&quot;: &quot;xornal&quot;,
			&quot;date&quot;: &quot;data&quot;,
			&quot;accessDate&quot;: &quot;data-acceso&quot;,
			&quot;location&quot;: &quot;lugar&quot;,
			&quot;ISSN&quot;: [
				&quot;issn&quot;
			],
			&quot;ISBN&quot;: [
				&quot;isbn&quot;
			],
			&quot;PMCID&quot;: &quot;pmc&quot;,
			&quot;PMID&quot;: &quot;pmid&quot;,
			&quot;pages&quot;: &quot;páxinas&quot;,
			&quot;volume&quot;: &quot;volume&quot;,
			&quot;issue&quot;: &quot;número&quot;,
			&quot;DOI&quot;: &quot;doi&quot;,
			&quot;language&quot;: &quot;lingua&quot;,
			&quot;author&quot;: [
				[
					&quot;nome&quot;,
					&quot;apelidos&quot;
				],
				[
					&quot;nome2&quot;,
					&quot;apelidos2&quot;
				],
				[
					&quot;nome3&quot;,
					&quot;apelidos3&quot;
				],
				[
					&quot;nome4&quot;,
					&quot;apelidos4&quot;
				],
				[
					&quot;nome5&quot;,
					&quot;apelidos5&quot;
				],
				[
					&quot;nome6&quot;,
					&quot;apelidos6&quot;
				],
				[
					&quot;nome7&quot;,
					&quot;apelidos7&quot;
				],
				[
					&quot;nome8&quot;,
					&quot;apelidos8&quot;
				],
				[
					&quot;nome9&quot;,
					&quot;apelidos9&quot;
				]
			],
			&quot;editor&quot;: [
				[
					&quot;nome-editor&quot;,
					&quot;apelidos-editor&quot;
				]
			]
		}
	}
}
&lt;/templatedata&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de referencias|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>3h7hleq36aed50nju6tycqcq8m9uvdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Lista sen marcas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5383</id>
    <revision>
      <id>19438</id>
      <parentid>19437</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:32:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:Lista_sen_marcas]]</comment>
      <origin>19437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="p00u9a64g7fm0jkvroup4yw9sxhyee3" xml:space="preserve">{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#invoke:list|unbulleted}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p00u9a64g7fm0jkvroup4yw9sxhyee3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Citas/COinS</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5384</id>
    <revision>
      <id>19476</id>
      <parentid>19475</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Citas/COinS]]</comment>
      <origin>19475</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="16578" sha1="05g552e3m2ptwtlpscizxxzeayu7l76" xml:space="preserve">
local coins = {};


--[[--------------------------&lt; F O R W A R D   D E C L A R A T I O N S &gt;--------------------------------------
]]

local is_set, in_array, remove_wiki_link;										-- functions in Module:Citation/CS1/Utilities

local cfg;																		-- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration


--[[--------------------------&lt; S T R I P _ A P O S T R O P H E _ M A R K U P &gt;--------------------------------

Strip wiki italic and bold markup from argument so that it doesn't contaminate COinS metadata.
This function strips common patterns of apostrophe markup.  We presume that editors who have taken the time to
markup a title have, as a result, provided valid markup. When they don't, some single apostrophes are left behind.

]]

local function strip_apostrophe_markup (argument)
	if not is_set (argument) then return argument; end

	if argument:find ( &quot;''&quot;, 1, true ) == nil then								-- Is there at least one double apostrophe?  If not, exit.
		return argument;
	end

	while true do
		if argument:find ( &quot;'''''&quot;, 1, true ) then								-- bold italic (5)
			argument=argument:gsub(&quot;%'%'%'%'%'&quot;, &quot;&quot;);							-- remove all instances of it
		elseif argument:find ( &quot;''''&quot;, 1, true ) then							-- italic start and end without content (4)
			argument=argument:gsub(&quot;%'%'%'%'&quot;, &quot;&quot;);
		elseif argument:find ( &quot;'''&quot;, 1, true ) then							-- bold (3)
			argument=argument:gsub(&quot;%'%'%'&quot;, &quot;&quot;);
		elseif argument:find ( &quot;''&quot;, 1, true ) then								-- italic (2)
			argument=argument:gsub(&quot;%'%'&quot;, &quot;&quot;);
		else
			break;
		end
	end
	return argument;															-- done
end


--[[--------------------------&lt; M A K E _ C O I N S _ T I T L E &gt;----------------------------------------------

Makes a title for COinS from Title and / or ScriptTitle (or any other name-script pairs)

Apostrophe markup (bold, italics) is stripped from each value so that the COinS metadata isn't corrupted with strings
of %27%27...

]]

local function make_coins_title (title, script)
	if is_set (title) then
		title = strip_apostrophe_markup (title);								-- strip any apostrophe markup
	else
		title='';																-- if not set, make sure title is an empty string
	end
	if is_set (script) then
		script = script:gsub ('^%l%l%s*:%s*', '');								-- remove language prefix if present (script value may now be empty string)
		script = strip_apostrophe_markup (script);								-- strip any apostrophe markup
	else
		script='';																-- if not set, make sure script is an empty string
	end
	if is_set (title) and is_set (script) then
		script = ' ' .. script;													-- add a space before we concatenate
	end
	return title .. script;														-- return the concatenation
end


--[[--------------------------&lt; E S C A P E _ L U A _ M A G I C _ C H A R S &gt;----------------------------------

Returns a string where all of lua's magic characters have been escaped.  This is important because functions like
string.gsub() treat their pattern and replace strings as patterns, not literal strings.
]]

local function escape_lua_magic_chars (argument)
	argument = argument:gsub(&quot;%%&quot;, &quot;%%%%&quot;);										-- replace % with %%
	argument = argument:gsub(&quot;([%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?])&quot;, &quot;%%%1&quot;);				-- replace all other lua magic pattern characters
	return argument;
end


--[[--------------------------&lt; G E T _ C O I N S _ P A G E S &gt;------------------------------------------------

Extract page numbers from external wikilinks in any of the |page=, |pages=, or |at= parameters for use in COinS.

]]

local function get_coins_pages (pages)
	local pattern;
	if not is_set (pages) then return pages; end								-- if no page numbers then we're done
	
	while true do
		pattern = pages:match(&quot;%[(%w*:?//[^ ]+%s+)[%w%d].*%]&quot;);					-- pattern is the opening bracket, the url and following space(s): &quot;[url &quot;
		if nil == pattern then break; end										-- no more urls
		pattern = escape_lua_magic_chars (pattern);								-- pattern is not a literal string; escape lua's magic pattern characters
		pages = pages:gsub(pattern, &quot;&quot;);										-- remove as many instances of pattern as possible
	end
	pages = pages:gsub(&quot;[%[%]]&quot;, &quot;&quot;);											-- remove the brackets
	pages = pages:gsub(&quot;–&quot;, &quot;-&quot; );							-- replace endashes with hyphens
	pages = pages:gsub(&quot;&amp;%w+;&quot;, &quot;-&quot; );						-- and replace html entities (&amp;ndash; etc.) with hyphens; do we need to replace numerical entities like &amp;#32; and the like?
	return pages;
end


--[=[-------------------------&lt; C O I N S _ R E P L A C E _ M A T H _ S T R I P M A R K E R &gt;------------------

There are three options for math markup rendering that depend on the editor's math preference settings.  These
settings are at [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering]] and are
	PNG images
	TeX source
	MathML with SVG or PNG fallback

All three are heavy with html and css which doesn't belong in the metadata.

Without this function, the metadata saved in the raw wikitext contained the rendering determined by the settings
of the last editor to save the page.

This function gets the rendered form of an equation according to the editor's preference before the page is saved.  It
then searches the rendering for the text equivalent of the rendered equation and replaces the rendering with that so
that the page is saved without extraneous html/css markup and with a reasonably readable text form of the equation.

When a replacement is made, this function returns true and the value with replacement; otherwise false and the intital
value.  To replace multipe equations it is necesary to call this function from within a loop.

]=]

local function coins_replace_math_stripmarker (value)
	local stripmarker = cfg.stripmarkers['math'];
	local rendering = value:match (stripmarker);								-- is there a math stripmarker

	if not rendering then														-- when value doesn't have a math stripmarker, abandon this test
		return false, value;
	end
	
	rendering = mw.text.unstripNoWiki (rendering);								-- convert stripmarker into rendered value (or nil? ''? when math render error)
	
	if rendering:match ('alt=&quot;[^&quot;]+&quot;') then										-- if PNG math option
		rendering = rendering:match ('alt=&quot;([^&quot;]+)&quot;');							-- extract just the math text
	elseif rendering:match ('$%s+.+%s+%$') then									-- if TeX math option; $ is legit character that is escapes as \$
		rendering = rendering:match ('$%s+(.+)%s+%$')							-- extract just the math text
	elseif rendering:match ('&lt;annotation[^&gt;]+&gt;.+&lt;/annotation&gt;') then			-- if MathML math option
		rendering = rendering:match ('&lt;annotation[^&gt;]+&gt;(.+)&lt;/annotation&gt;')		-- extract just the math text
	else
		return false, value;													-- had math stripmarker but not one of the three defined forms
	end
	
	return true, value:gsub (stripmarker, rendering, 1);
end


--[[--------------------------&lt; C O I N S _ C L E A N U P &gt;----------------------------------------------------

Cleanup parameter values for the metadata by removing or replacing invisible characters and certain html entities.

2015-12-10: there is a bug in mw.text.unstripNoWiki ().  It replaces math stripmarkers with the appropriate content
when it shouldn't.  See https://phabricator.wikimedia.org/T121085 and Wikipedia_talk:Lua#stripmarkers_and_mw.text.unstripNoWiki.28.29

TODO: move the replacement patterns and replacement values into a table in /Configuration similar to the invisible
characters table?

]]

local function coins_cleanup (value)
	local replaced = true;														-- default state to get the do loop running

	while replaced do															-- loop until all math stripmarkers replaced
		replaced, value = coins_replace_math_stripmarker (value);				-- replace math stripmarker with text representation of the equation
	end

	value = value:gsub (cfg.stripmarkers['math'], &quot;MATH RENDER ERROR&quot;);						-- one or more couldn't be replaced; insert vague error message
	
	value = mw.text.unstripNoWiki (value);										-- replace nowiki stripmarkers with their content
	value = value:gsub ('&lt;span class=&quot;nowrap&quot; style=&quot;padding%-left:0%.1em;&quot;&gt;&amp;#39;(s?)&lt;/span&gt;', &quot;'%1&quot;);	-- replace {{'}} or {{'s}} with simple apostrophe or apostrophe-s
	value = value:gsub ('&amp;nbsp;', ' ');											-- replace &amp;nbsp; entity with plain space
	value = value:gsub ('\226\128\138', ' ');									-- replace hair space with plain space
	value = value:gsub ('&amp;zwj;', '');											-- remove &amp;zwj; entities
	value = value:gsub ('[\226\128\141\226\128\139\194\173]', '')				-- remove zero-width joiner, zero-width space, soft hyphen
	value = value:gsub ('[\009\010\013]', ' ');									-- replace horizontal tab, line feed, carriage return with plain space
	return value;
end


--[[--------------------------&lt; C O I N S &gt;--------------------------------------------------------------------

COinS metadata (see &lt;http://ocoins.info/&gt;) allows automated tools to parse the citation information.

]]

local function COinS(data, class)
	if 'table' ~= type(data) or nil == next(data) then
		return '';
	end

	for k, v in pairs (data) do													-- spin through all of the metadata parameter values
		if 'ID_list' ~= k and 'Authors' ~= k then								-- except the ID_list and Author tables (author nowiki stripmarker done when Author table processed)
			data[k] = coins_cleanup (v);
		end
	end

	local ctx_ver = &quot;Z39.88-2004&quot;;
	
	-- treat table strictly as an array with only set values.
	local OCinSoutput = setmetatable( {}, {
		__newindex = function(self, key, value)
			if is_set(value) then
				rawset( self, #self+1, table.concat{ key, '=', mw.uri.encode( remove_wiki_link( value ) ) } );
			end
		end
	});
	
	if in_array (class, {'arxiv', 'journal', 'news'}) or (in_array (class, {'conference', 'interview', 'map', 'press release', 'web'}) and is_set(data.Periodical)) or 
		('citation' == class and is_set(data.Periodical) and not is_set (data.Encyclopedia)) then
			OCinSoutput.rft_val_fmt = &quot;info:ofi/fmt:kev:mtx:journal&quot;;			-- journal metadata identifier
			if 'arxiv' == class then											-- set genre according to the type of citation template we are rendering
				OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = &quot;preprint&quot;;							-- cite arxiv
			elseif 'conference' == class then
				OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = &quot;conference&quot;;						-- cite conference (when Periodical set)
			elseif 'web' == class then
				OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = &quot;unknown&quot;;							-- cite web (when Periodical set)
			else
				OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = &quot;article&quot;;							-- journal and other 'periodical' articles
			end
			OCinSoutput[&quot;rft.jtitle&quot;] = data.Periodical;						-- journal only
			OCinSoutput[&quot;rft.atitle&quot;] = data.Title;								-- 'periodical' article titles

																				-- these used only for periodicals
			OCinSoutput[&quot;rft.ssn&quot;] = data.Season;								-- keywords: winter, spring, summer, fall
			OCinSoutput[&quot;rft.chron&quot;] = data.Chron;								-- free-form date components
			OCinSoutput[&quot;rft.volume&quot;] = data.Volume;							-- does not apply to books
			OCinSoutput[&quot;rft.issue&quot;] = data.Issue;
			OCinSoutput[&quot;rft.pages&quot;] = data.Pages;								-- also used in book metadata

	elseif 'thesis' ~= class then												-- all others except cite thesis are treated as 'book' metadata; genre distinguishes
		OCinSoutput.rft_val_fmt = &quot;info:ofi/fmt:kev:mtx:book&quot;;					-- book metadata identifier
		if 'report' == class or 'techreport' == class then						-- cite report and cite techreport
			OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = &quot;report&quot;;
		elseif 'conference' == class then										-- cite conference when Periodical not set
			OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = &quot;conference&quot;;
			OCinSoutput[&quot;rft.atitle&quot;] = data.Chapter;							-- conference paper as chapter in proceedings (book)
		elseif in_array (class, {'book', 'citation', 'encyclopaedia', 'interview', 'map'}) then
			if is_set (data.Chapter) then
				OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = &quot;bookitem&quot;;
				OCinSoutput[&quot;rft.atitle&quot;] = data.Chapter;						-- book chapter, encyclopedia article, interview in a book, or map title
			else
				if 'map' == class or 'interview' == class then
					OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = 'unknown';						-- standalone map or interview
				else
					OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = 'book';							-- book and encyclopedia
				end
			end
		else	--{'audio-visual', 'AV-media-notes', 'DVD-notes', 'episode', 'interview', 'mailinglist', 'map', 'newsgroup', 'podcast', 'press release', 'serial', 'sign', 'speech', 'web'}
			OCinSoutput[&quot;rft.genre&quot;] = &quot;unknown&quot;;
		end
		OCinSoutput[&quot;rft.btitle&quot;] = data.Title;									-- book only
		OCinSoutput[&quot;rft.place&quot;] = data.PublicationPlace;						-- book only
		OCinSoutput[&quot;rft.series&quot;] = data.Series;								-- book only
		OCinSoutput[&quot;rft.pages&quot;] = data.Pages;									-- book, journal
		OCinSoutput[&quot;rft.edition&quot;] = data.Edition;								-- book only
		OCinSoutput[&quot;rft.pub&quot;] = data.PublisherName;							-- book and dissertation
		
	else																		-- cite thesis
		OCinSoutput.rft_val_fmt = &quot;info:ofi/fmt:kev:mtx:dissertation&quot;;			-- dissertation metadata identifier
		OCinSoutput[&quot;rft.title&quot;] = data.Title;									-- dissertation (also patent but that is not yet supported)
		OCinSoutput[&quot;rft.degree&quot;] = data.Degree;								-- dissertation only
		OCinSoutput['rft.inst'] = data.PublisherName;							-- book and dissertation
	end
																				-- and now common parameters (as much as possible)
	OCinSoutput[&quot;rft.date&quot;] = data.Date;										-- book, journal, dissertation
	
	for k, v in pairs( data.ID_list ) do										-- what to do about these? For now assume that they are common to all?
--		if k == 'ISBN' then v = clean_isbn( v ) end
		if k == 'ISBN' then v = v:gsub( &quot;[^-0-9X]&quot;, &quot;&quot; ); end
		local id = cfg.id_handlers[k].COinS;
		if string.sub( id or &quot;&quot;, 1, 4 ) == 'info' then							-- for ids that are in the info:registry
			OCinSoutput[&quot;rft_id&quot;] = table.concat{ id, &quot;/&quot;, v };
		elseif string.sub (id or &quot;&quot;, 1, 3 ) == 'rft' then						-- for isbn, issn, eissn, etc that have defined COinS keywords
			OCinSoutput[ id ] = v;
		elseif id then															-- when cfg.id_handlers[k].COinS is not nil
			OCinSoutput[&quot;rft_id&quot;] = table.concat{ cfg.id_handlers[k].prefix, v };	-- others; provide a url
		end
	end

--[[	
	for k, v in pairs( data.ID_list ) do										-- what to do about these? For now assume that they are common to all?
		local id, value = cfg.id_handlers[k].COinS;
		if k == 'ISBN' then value = clean_isbn( v ); else value = v; end
		if string.sub( id or &quot;&quot;, 1, 4 ) == 'info' then
			OCinSoutput[&quot;rft_id&quot;] = table.concat{ id, &quot;/&quot;, v };
		else
			OCinSoutput[ id ] = value;
		end
	end
]]
	local last, first;
	for k, v in ipairs( data.Authors ) do
		last, first = coins_cleanup (v.last), coins_cleanup (v.first or '');	-- replace any nowiki strip markers, non-printing or invisible characers
		if k == 1 then															-- for the first author name only
			if is_set(last)  and is_set(first) then								-- set these COinS values if |first= and |last= specify the first author name
				OCinSoutput[&quot;rft.aulast&quot;] = last;								-- book, journal, dissertation
				OCinSoutput[&quot;rft.aufirst&quot;] = first;								-- book, journal, dissertation
			elseif is_set(last) then 
				OCinSoutput[&quot;rft.au&quot;] = last;									-- book, journal, dissertation -- otherwise use this form for the first name
			end
		else																	-- for all other authors
			if is_set(last) and is_set(first) then
				OCinSoutput[&quot;rft.au&quot;] = table.concat{ last, &quot;, &quot;, first };		-- book, journal, dissertation
			elseif is_set(last) then
				OCinSoutput[&quot;rft.au&quot;] = last;									-- book, journal, dissertation
			end
		end
	end

	OCinSoutput.rft_id = data.URL;
	OCinSoutput.rfr_id = table.concat{ &quot;info:sid/&quot;, mw.site.server:match( &quot;[^/]*$&quot; ), &quot;:&quot;, data.RawPage };
	OCinSoutput = setmetatable( OCinSoutput, nil );
	
	-- sort with version string always first, and combine.
	table.sort( OCinSoutput );
	table.insert( OCinSoutput, 1, &quot;ctx_ver=&quot; .. ctx_ver );  -- such as &quot;Z39.88-2004&quot;
	return table.concat(OCinSoutput, &quot;&amp;&quot;);
end


--[[--------------------------&lt; S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S &gt;--------------------------------------

Sets local cfg table and imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules.

]]

local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr)
	cfg = cfg_table_ptr;

	is_set = utilities_page_ptr.is_set;											-- import functions from select Module:Citation/CS1/Utilities module
	in_array = utilities_page_ptr.in_array;
	remove_wiki_link = utilities_page_ptr.remove_wiki_link;
end


return {
	make_coins_title = make_coins_title,
	get_coins_pages = get_coins_pages,
	COinS = COinS,
	set_selected_modules = set_selected_modules,
	}</text>
      <sha1>05g552e3m2ptwtlpscizxxzeayu7l76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Citas/Identifiers</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5385</id>
    <revision>
      <id>19491</id>
      <parentid>19490</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Módulo:Citas/Identifiers]]</comment>
      <origin>19490</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="36757" sha1="2vtq6s607mr2tblcccoh0nn0unj6sy1" xml:space="preserve">
local identifiers = {};


--[[--------------------------&lt; F O R W A R D   D E C L A R A T I O N S &gt;--------------------------------------
]]

local is_set, in_array, set_error, select_one, add_maint_cat;					-- functions in Module:Citation/CS1/Utilities

local z;																		-- table of tables defined in Module:Citation/CS1/Utilities

local cfg;																		-- table of configuration tables that are defined in Module:Citation/CS1/Configuration


--[[--------------------------&lt; E X T E R N A L _ L I N K _ I D &gt;----------------------------------------------

Formats a wiki style external link

]]

local function external_link_id(options)
	local url_string = options.id;
	if options.encode == true or options.encode == nil then
		url_string = mw.uri.encode( url_string );
	end
	return mw.ustring.format( '[[%s|%s]]%s[%s%s%s %s]',
		options.link, options.label, options.separator or &quot;&amp;nbsp;&quot;,
		options.prefix, url_string, options.suffix or &quot;&quot;,
		mw.text.nowiki(options.id)
	);
end


--[[--------------------------&lt; I N T E R N A L _ L I N K _ I D &gt;----------------------------------------------

Formats a wiki style internal link

]]

local function internal_link_id(options)
	return mw.ustring.format( '[[%s|%s]]%s[[%s%s%s|%s]]',
		options.link, options.label, options.separator or &quot;&amp;nbsp;&quot;,
		options.prefix, options.id, options.suffix or &quot;&quot;,
		mw.text.nowiki(options.id)
	);
end


--[[--------------------------&lt; IS _ V A L I D _ I S X N &gt;-----------------------------------------------------

ISBN-10 and ISSN validator code calculates checksum across all isbn/issn digits including the check digit.
ISBN-13 is checked in check_isbn().

If the number is valid the result will be 0. Before calling this function, issbn/issn must be checked for length
and stripped of dashes, spaces and other non-isxn characters.

]]

local function is_valid_isxn (isxn_str, len)
	local temp = 0;
	isxn_str = { isxn_str:byte(1, len) };	-- make a table of byte values '0' → 0x30 .. '9'  → 0x39, 'X' → 0x58
	len = len+1;							-- adjust to be a loop counter
	for i, v in ipairs( isxn_str ) do		-- loop through all of the bytes and calculate the checksum
		if v == string.byte( &quot;X&quot; ) then		-- if checkdigit is X (compares the byte value of 'X' which is 0x58)
			temp = temp + 10*( len - i );	-- it represents 10 decimal
		else
			temp = temp + tonumber( string.char(v) )*(len-i);
		end
	end
	return temp % 11 == 0;					-- returns true if calculation result is zero
end


--[[--------------------------&lt; IS _ V A L I D _ I S X N  _ 1 3 &gt;----------------------------------------------

ISBN-13 and ISMN validator code calculates checksum across all 13 isbn/ismn digits including the check digit.
If the number is valid, the result will be 0. Before calling this function, isbn-13/ismn must be checked for length
and stripped of dashes, spaces and other non-isxn-13 characters.

]]

local function is_valid_isxn_13 (isxn_str)
	local temp=0;
	
	isxn_str = { isxn_str:byte(1, 13) };										-- make a table of byte values '0' → 0x30 .. '9'  → 0x39
	for i, v in ipairs( isxn_str ) do
		temp = temp + (3 - 2*(i % 2)) * tonumber( string.char(v) );				-- multiply odd index digits by 1, even index digits by 3 and sum; includes check digit
	end
	return temp % 10 == 0;														-- sum modulo 10 is zero when isbn-13/ismn is correct
end


--[[--------------------------&lt; C H E C K _ I S B N &gt;------------------------------------------------------------

Determines whether an ISBN string is valid

]]

local function check_isbn( isbn_str )
	if nil ~= isbn_str:match(&quot;[^%s-0-9X]&quot;) then
		return false, 'invalid character';										-- fail if isbn_str contains anything but digits, hyphens, or the uppercase X
	end
	isbn_str = isbn_str:gsub( &quot;-&quot;, &quot;&quot; ):gsub( &quot; &quot;, &quot;&quot; );						-- remove hyphens and spaces
	local len = isbn_str:len();
 
	if len ~= 10 and len ~= 13 then
		return false, 'length';													-- fail if incorrect length
	end

	if len == 10 then
		if isbn_str:match( &quot;^%d*X?$&quot; ) == nil then								-- fail if isbn_str has 'X' anywhere but last position
			return false, 'invalid form';									
		end
		return is_valid_isxn(isbn_str, 10), 'checksum';
	else
		if isbn_str:match( &quot;^%d+$&quot; ) == nil then
			return false, 'invalid character';									-- fail if isbn13 is not all digits
		end
		if isbn_str:match( &quot;^97[89]%d*$&quot; ) == nil then
			return false, 'invalid prefix';										-- fail when isbn13 does not begin with 978 or 979
		end
		return is_valid_isxn_13 (isbn_str), 'checksum';
	end
end


--[[--------------------------&lt; I S M N &gt;----------------------------------------------------------------------

Determines whether an ISMN string is valid.  Similar to isbn-13, ismn is 13 digits begining 979-0-... and uses the
same check digit calculations.  See http://www.ismn-international.org/download/Web_ISMN_Users_Manual_2008-6.pdf
section 2, pages 9–12.

]]

local function ismn (id)
	local handler = cfg.id_handlers['ISMN'];
	local text;
	local valid_ismn = true;

	id=id:gsub( &quot;[%s-–]&quot;, &quot;&quot; );													-- strip spaces, hyphens, and endashes from the ismn

	if 13 ~= id:len() or id:match( &quot;^9790%d*$&quot; ) == nil then					-- ismn must be 13 digits and begin 9790
		valid_ismn = false;
	else
		valid_ismn=is_valid_isxn_13 (id);										-- validate ismn
	end

--	text = internal_link_id({link = handler.link, label = handler.label,		-- use this (or external version) when there is some place to link to
--		prefix=handler.prefix,id=id,separator=handler.separator, encode=handler.encode})
 
	text=&quot;[[&quot; .. handler.link .. &quot;|&quot; .. handler.label .. &quot;]]&quot; .. handler.separator .. id;		-- because no place to link to yet

	if false == valid_ismn then
		text = text .. ' ' .. set_error( 'bad_ismn' )							-- add an error message if the ismn is invalid
	end 
	
	return text;
end


--[[--------------------------&lt; I S S N &gt;----------------------------------------------------------------------

Validate and format an issn.  This code fixes the case where an editor has included an ISSN in the citation but
has separated the two groups of four digits with a space.  When that condition occurred, the resulting link looked
like this:

	|issn=0819 4327 gives: [http://www.worldcat.org/issn/0819 4327 0819 4327]  -- can't have spaces in an external link
	
This code now prevents that by inserting a hyphen at the issn midpoint.  It also validates the issn for length
and makes sure that the checkdigit agrees with the calculated value.  Incorrect length (8 digits), characters
other than 0-9 and X, or checkdigit / calculated value mismatch will all cause a check issn error message.  The
issn is always displayed with a hyphen, even if the issn was given as a single group of 8 digits.

]]

local function issn(id, e)
	local issn_copy = id;		-- save a copy of unadulterated issn; use this version for display if issn does not validate
	local handler;
	local text;
	local valid_issn = true;
	
	if e then
		 handler = cfg.id_handlers['EISSN'];
	else
		 handler = cfg.id_handlers['ISSN'];
	end

	id=id:gsub( &quot;[%s-–]&quot;, &quot;&quot; );									-- strip spaces, hyphens, and endashes from the issn

	if 8 ~= id:len() or nil == id:match( &quot;^%d*X?$&quot; ) then		-- validate the issn: 8 digits long, containing only 0-9 or X in the last position
		valid_issn=false;										-- wrong length or improper character
	else
		valid_issn=is_valid_isxn(id, 8);						-- validate issn
	end

	if true == valid_issn then
		id = string.sub( id, 1, 4 ) .. &quot;-&quot; .. string.sub( id, 5 );	-- if valid, display correctly formatted version
	else
		id = issn_copy;											-- if not valid, use the show the invalid issn with error message
	end
	
	text = external_link_id({link = handler.link, label = handler.label,
		prefix=handler.prefix,id=id,separator=handler.separator, encode=handler.encode})
 
	if false == valid_issn then
		text = text .. ' ' .. set_error( 'bad_issn', e and 'e' or '' )			-- add an error message if the issn is invalid
	end 
	
	return text
end


--[[--------------------------&lt; A M A Z O N &gt;------------------------------------------------------------------

Formats a link to Amazon.  Do simple error checking: asin must be mix of 10 numeric or uppercase alpha
characters.  If a mix, first character must be uppercase alpha; if all numeric, asins must be 10-digit
isbn. If 10-digit isbn, add a maintenance category so a bot or awb script can replace |asin= with |isbn=.
Error message if not 10 characters, if not isbn10, if mixed and first character is a digit.

]]

local function amazon(id, domain)
	local err_cat = &quot;&quot;

	if not id:match(&quot;^[%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u][%d%u]$&quot;) then
		err_cat =  ' ' .. set_error ('bad_asin');								-- asin is not a mix of 10 uppercase alpha and numeric characters
	else
		if id:match(&quot;^%d%d%d%d%d%d%d%d%d[%dX]$&quot;) then								-- if 10-digit numeric (or 9 digits with terminal X)
			if check_isbn( id ) then												-- see if asin value is isbn10
--				add_maint_cat ('ASIN');
			elseif not is_set (err_cat) then
				err_cat =  ' ' .. set_error ('bad_asin');						-- asin is not isbn10
			end
		elseif not id:match(&quot;^%u[%d%u]+$&quot;) then
			err_cat =  ' ' .. set_error ('bad_asin');							-- asin doesn't begin with uppercase alpha
		end
	end
	if not is_set(domain) then 
		domain = &quot;com&quot;;
	elseif in_array (domain, {'jp', 'uk'}) then			-- Japan, United Kingdom
		domain = &quot;co.&quot; .. domain;
	elseif in_array (domain, {'au', 'br', 'mx'}) then	-- Australia, Brazil, Mexico
		domain = &quot;com.&quot; .. domain;
	end
	local handler = cfg.id_handlers['ASIN'];
	return external_link_id({link=handler.link,
		label=handler.label, prefix=handler.prefix .. domain .. &quot;/dp/&quot;,
		id=id, encode=handler.encode, separator = handler.separator}) .. err_cat;
end


--[[--------------------------&lt; A R X I V &gt;--------------------------------------------------------------------

See: http://arxiv.org/help/arxiv_identifier

format and error check arXiv identifier.  There are three valid forms of the identifier:
the first form, valid only between date codes 9108 and 0703 is:
	arXiv:&lt;archive&gt;.&lt;class&gt;/&lt;date code&gt;&lt;number&gt;&lt;version&gt;
where:
	&lt;archive&gt; is a string of alpha characters - may be hyphenated; no other punctuation
	&lt;class&gt; is a string of alpha characters - may be hyphenated; no other punctuation
	&lt;date code&gt; is four digits in the form YYMM where YY is the last two digits of the four-digit year and MM is the month number January = 01
		first digit of YY for this form can only 9 and 0
	&lt;number&gt; is a three-digit number
	&lt;version&gt; is a 1 or more digit number preceded with a lowercase v; no spaces (undocumented)
	
the second form, valid from April 2007 through December 2014 is:
	arXiv:&lt;date code&gt;.&lt;number&gt;&lt;version&gt;
where:
	&lt;date code&gt; is four digits in the form YYMM where YY is the last two digits of the four-digit year and MM is the month number January = 01
	&lt;number&gt; is a four-digit number
	&lt;version&gt; is a 1 or more digit number preceded with a lowercase v; no spaces

the third form, valid from January 2015 is:
	arXiv:&lt;date code&gt;.&lt;number&gt;&lt;version&gt;
where:
	&lt;date code&gt; and &lt;version&gt; are as defined for 0704-1412
	&lt;number&gt; is a five-digit number
]]

local function arxiv (id, class)
	local handler = cfg.id_handlers['ARXIV'];
	local year, month, version;
	local err_cat = '';
	local text;
	
	if id:match(&quot;^%a[%a%.%-]+/[90]%d[01]%d%d%d%d$&quot;) or id:match(&quot;^%a[%a%.%-]+/[90]%d[01]%d%d%d%dv%d+$&quot;) then	-- test for the 9108-0703 format w/ &amp; w/o version
		year, month = id:match(&quot;^%a[%a%.%-]+/([90]%d)([01]%d)%d%d%d[v%d]*$&quot;);
		year = tonumber(year);
		month = tonumber(month);
		if ((not (90 &lt; year or 8 &gt; year)) or (1 &gt; month or 12 &lt; month)) or		-- if invalid year or invalid month
			((91 == year and 7 &gt; month) or (7 == year and 3 &lt; month)) then		-- if years ok, are starting and ending months ok?
				err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_arxiv' );						-- set error message
		end
	elseif id:match(&quot;^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d$&quot;) or id:match(&quot;^%d%d[01]%d%.%d%d%d%dv%d+$&quot;) then	-- test for the 0704-1412 w/ &amp; w/o version
		year, month = id:match(&quot;^(%d%d)([01]%d)%.%d%d%d%d[v%d]*$&quot;);
		year = tonumber(year);
		month = tonumber(month);
		if ((7 &gt; year) or (14 &lt; year) or (1 &gt; month or 12 &lt; month)) or			-- is year invalid or is month invalid? (doesn't test for future years)
			((7 == year) and (4 &gt; month)) then --or									-- when year is 07, is month invalid (before April)?
				err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_arxiv' );						-- set error message
		end
	elseif id:match(&quot;^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d%d$&quot;) or id:match(&quot;^%d%d[01]%d%.%d%d%d%d%dv%d+$&quot;) then	-- test for the 1501- format w/ &amp; w/o version
		year, month = id:match(&quot;^(%d%d)([01]%d)%.%d%d%d%d%d[v%d]*$&quot;);
		year = tonumber(year);
		month = tonumber(month);
		if ((15 &gt; year) or (1 &gt; month or 12 &lt; month)) then						-- is year invalid or is month invalid? (doesn't test for future years)
			err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_arxiv' );							-- set error message
		end
	else
		err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_arxiv' );								-- arXiv id doesn't match any format
	end

	text = external_link_id({link = handler.link, label = handler.label,
			prefix=handler.prefix,id=id,separator=handler.separator, encode=handler.encode}) .. err_cat;

	if is_set (class) then
		class = ' [[' .. '//arxiv.org/archive/' .. class .. ' ' .. class .. ']]';	-- external link within square brackets, not wikilink
	else
		class = '';																-- empty string for concatenation
	end
	
	return text .. class;
end


--[[--------------------------&lt; N O R M A L I Z E _ L C C N &gt;--------------------------------------------------

lccn normalization (http://www.loc.gov/marc/lccn-namespace.html#normalization)
1. Remove all blanks.
2. If there is a forward slash (/) in the string, remove it, and remove all characters to the right of the forward slash.
3. If there is a hyphen in the string:
	a. Remove it.
	b. Inspect the substring following (to the right of) the (removed) hyphen. Then (and assuming that steps 1 and 2 have been carried out):
		1. All these characters should be digits, and there should be six or less. (not done in this function)
		2. If the length of the substring is less than 6, left-fill the substring with zeroes until the length is six.

Returns a normalized lccn for lccn() to validate.  There is no error checking (step 3.b.1) performed in this function.
]]

local function normalize_lccn (lccn)
	lccn = lccn:gsub (&quot;%s&quot;, &quot;&quot;);									-- 1. strip whitespace

	if nil ~= string.find (lccn,'/') then
		lccn = lccn:match (&quot;(.-)/&quot;);								-- 2. remove forward slash and all character to the right of it
	end

	local prefix
	local suffix
	prefix, suffix = lccn:match (&quot;(.+)%-(.+)&quot;);						-- 3.a remove hyphen by splitting the string into prefix and suffix

	if nil ~= suffix then											-- if there was a hyphen
		suffix=string.rep(&quot;0&quot;, 6-string.len (suffix)) .. suffix;	-- 3.b.2 left fill the suffix with 0s if suffix length less than 6
		lccn=prefix..suffix;										-- reassemble the lccn
	end
	
	return lccn;
	end


--[[--------------------------&lt; L C C N &gt;----------------------------------------------------------------------

Format LCCN link and do simple error checking.  LCCN is a character string 8-12 characters long. The length of
the LCCN dictates the character type of the first 1-3 characters; the rightmost eight are always digits.
http://info-uri.info/registry/OAIHandler?verb=GetRecord&amp;metadataPrefix=reg&amp;identifier=info:lccn/

length = 8 then all digits
length = 9 then lccn[1] is lower case alpha
length = 10 then lccn[1] and lccn[2] are both lower case alpha or both digits
length = 11 then lccn[1] is lower case alpha, lccn[2] and lccn[3] are both lower case alpha or both digits
length = 12 then lccn[1] and lccn[2] are both lower case alpha

]]

local function lccn(lccn)
	local handler = cfg.id_handlers['LCCN'];
	local err_cat =  '';								-- presume that LCCN is valid
	local id = lccn;									-- local copy of the lccn

	id = normalize_lccn (id);							-- get canonical form (no whitespace, hyphens, forward slashes)
	local len = id:len();								-- get the length of the lccn

	if 8 == len then
		if id:match(&quot;[^%d]&quot;) then						-- if LCCN has anything but digits (nil if only digits)
			err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_lccn' );	-- set an error message
		end
	elseif 9 == len then								-- LCCN should be adddddddd
		if nil == id:match(&quot;%l%d%d%d%d%d%d%d%d&quot;) then			-- does it match our pattern?
			err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_lccn' );	-- set an error message
		end
	elseif 10 == len then								-- LCCN should be aadddddddd or dddddddddd
		if id:match(&quot;[^%d]&quot;) then							-- if LCCN has anything but digits (nil if only digits) ...
			if nil == id:match(&quot;^%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d&quot;) then	-- ... see if it matches our pattern
				err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_lccn' );	-- no match, set an error message
			end
		end
	elseif 11 == len then								-- LCCN should be aaadddddddd or adddddddddd
		if not (id:match(&quot;^%l%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d&quot;) or id:match(&quot;^%l%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d&quot;)) then	-- see if it matches one of our patterns
			err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_lccn' );	-- no match, set an error message
		end
	elseif 12 == len then								-- LCCN should be aadddddddddd
		if not id:match(&quot;^%l%l%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d&quot;) then	-- see if it matches our pattern
			err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_lccn' );	-- no match, set an error message
		end
	else
		err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_lccn' );		-- wrong length, set an error message
	end

	if not is_set (err_cat) and nil ~= lccn:find ('%s') then
		err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_lccn' );		-- lccn contains a space, set an error message
	end

	return external_link_id({link = handler.link, label = handler.label,
			prefix=handler.prefix,id=lccn,separator=handler.separator, encode=handler.encode}) .. err_cat;
end


--[[--------------------------&lt; P M I D &gt;----------------------------------------------------------------------

Format PMID and do simple error checking.  PMIDs are sequential numbers beginning at 1 and counting up.  This
code checks the PMID to see that it contains only digits and is less than test_limit; the value in local variable
test_limit will need to be updated periodically as more PMIDs are issued.

]]

local function pmid(id)
	local test_limit = 30000000;						-- update this value as PMIDs approach
	local handler = cfg.id_handlers['PMID'];
	local err_cat =  '';								-- presume that PMID is valid
	
	if id:match(&quot;[^%d]&quot;) then							-- if PMID has anything but digits
		err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_pmid' );		-- set an error message
	else												-- PMID is only digits
		local id_num = tonumber(id);					-- convert id to a number for range testing
		if 1 &gt; id_num or test_limit &lt; id_num then		-- if PMID is outside test limit boundaries
			err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_pmid' );	-- set an error message
		end
	end
	
	return external_link_id({link = handler.link, label = handler.label,
			prefix=handler.prefix,id=id,separator=handler.separator, encode=handler.encode}) .. err_cat;
end


--[[--------------------------&lt; I S _ E M B A R G O E D &gt;------------------------------------------------------

Determines if a PMC identifier's online version is embargoed. Compares the date in |embargo= against today's date.  If embargo date is
in the future, returns the content of |embargo=; otherwise, returns and empty string because the embargo has expired or because
|embargo= was not set in this cite.

]]

local function is_embargoed (embargo)
	if is_set (embargo) then
		local lang = mw.getContentLanguage();
		local good1, embargo_date, good2, todays_date;
		good1, embargo_date = pcall( lang.formatDate, lang, 'U', embargo );
		good2, todays_date = pcall( lang.formatDate, lang, 'U' );
	
		if good1 and good2 then													-- if embargo date and today's date are good dates
			if tonumber( embargo_date ) &gt;= tonumber( todays_date ) then			-- is embargo date is in the future?
				return embargo;													-- still embargoed
			else
--				add_maint_cat ('embargo')
				return '';														-- unset because embargo has expired
			end
		end
	end
	return '';																	-- |embargo= not set return empty string
end


--[[--------------------------&lt; P M C &gt;------------------------------------------------------------------------

Format a PMC, do simple error checking, and check for embargoed articles.

The embargo parameter takes a date for a value. If the embargo date is in the future the PMC identifier will not
be linked to the article.  If the embargo date is today or in the past, or if it is empty or omitted, then the
PMC identifier is linked to the article through the link at cfg.id_handlers['PMC'].prefix.

PMC embargo date testing is done in function is_embargoed () which is called earlier because when the citation
has |pmc=&lt;value&gt; but does not have a |url= then |title= is linked with the PMC link.  Function is_embargoed ()
returns the embargo date if the PMC article is still embargoed, otherwise it returns an empty string.

PMCs are sequential numbers beginning at 1 and counting up.  This code checks the PMC to see that it contains only digits and is less
than test_limit; the value in local variable test_limit will need to be updated periodically as more PMCs are issued.

]]

local function pmc(id, embargo)
	local test_limit = 6000000;							-- update this value as PMCs approach
	local handler = cfg.id_handlers['PMC'];
	local err_cat =  '';								-- presume that PMC is valid
	
	local text;

	if id:match(&quot;[^%d]&quot;) then							-- if PMC has anything but digits
		err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_pmc' );			-- set an error message
	else												-- PMC is only digits
		local id_num = tonumber(id);					-- convert id to a number for range testing
		if 1 &gt; id_num or test_limit &lt; id_num then		-- if PMC is outside test limit boundaries
			err_cat = ' ' .. set_error( 'bad_pmc' );		-- set an error message
		end
	end
	
	if is_set (embargo) then													-- is PMC is still embargoed?
		text=&quot;[[&quot; .. handler.link .. &quot;|&quot; .. handler.label .. &quot;]]:&quot; .. handler.separator .. id .. err_cat;	-- still embargoed so no external link
	else
		text = external_link_id({link = handler.link, label = handler.label,			-- no embargo date or embargo has expired, ok to link to article
			prefix=handler.prefix,id=id,separator=handler.separator, encode=handler.encode}) .. err_cat;
	end
	return text;
end


--[[--------------------------&lt; D O I &gt;------------------------------------------------------------------------

Formats a DOI and checks for DOI errors.

DOI names contain two parts: prefix and suffix separated by a forward slash.
	Prefix: directory indicator '10.' followed by a registrant code
	Suffix: character string of any length chosen by the registrant

This function checks a DOI name for: prefix/suffix.  If the doi name contains spaces or endashes, or, if it ends
with a period or a comma, this function will emit a bad_doi error message.

DOI names are case-insensitive and can incorporate any printable Unicode characters so the test for spaces, endash,
and terminal punctuation may not be technically correct but it appears, that in practice these characters are rarely
if ever used in doi names.

]]

local function doi(id, inactive)
	local cat = &quot;&quot;
	local handler = cfg.id_handlers['DOI'];
	
	local text;
	if is_set(inactive) then
		local inactive_year = inactive:match(&quot;%d%d%d%d&quot;) or '';		-- try to get the year portion from the inactive date
		text = &quot;[[&quot; .. handler.link .. &quot;|&quot; .. handler.label .. &quot;]]:&quot; .. id;
		if is_set(inactive_year) then
			table.insert( z.error_categories, &quot;Wikipedia:Páxinas con DOIs inactivos dende &quot; .. inactive_year );
		else
			table.insert( z.error_categories, &quot;Wikipedia:Páxinas con DOIs inactivos&quot; );	-- when inactive doesn't contain a recognizable year
		end
		inactive = &quot; (&quot; .. cfg.messages['inactive'] .. &quot; &quot; .. inactive .. &quot;)&quot; 
	else 
		text = external_link_id({link = handler.link, label = handler.label,
			prefix=handler.prefix,id=id,separator=handler.separator, encode=handler.encode})
		inactive = &quot;&quot; 
	end

	if nil == id:match(&quot;^10%.[^%s–]-/[^%s–]-[^%.,]$&quot;) then	-- doi must begin with '10.', must contain a fwd slash, must not contain spaces or endashes, and must not end with period or comma
		cat = ' ' .. set_error( 'bad_doi' );
	end
	return text .. inactive .. cat 
end


--[[--------------------------&lt; H D L &gt;------------------------------------------------------------------------

Formats an HDL with minor error checking.

HDL names contain two parts: prefix and suffix separated by a forward slash.
	Prefix: character string using any character in the UCS-2 character set except '/'
	Suffix: character string of any length using any character in the UCS-2 character set chosen by the registrant

This function checks a HDL name for: prefix/suffix.  If the HDL name contains spaces, endashes, or, if it ends
with a period or a comma, this function will emit a bad_hdl error message.

HDL names are case-insensitive and can incorporate any printable Unicode characters so the test for endashes and
terminal punctuation may not be technically correct but it appears, that in practice these characters are rarely
if ever used in HDLs.

]]

local function hdl(id)
	local handler = cfg.id_handlers['HDL'];
	
	local text = external_link_id({link = handler.link, label = handler.label,
			prefix=handler.prefix,id=id,separator=handler.separator, encode=handler.encode})

	if nil == id:match(&quot;^[^%s–]-/[^%s–]-[^%.,]$&quot;) then							-- hdl must contain a fwd slash, must not contain spaces, endashes, and must not end with period or comma
		text = text .. ' ' .. set_error( 'bad_hdl' );
	end
	return text;
end


--[[--------------------------&lt; O P E N L I B R A R Y &gt;--------------------------------------------------------

Formats an OpenLibrary link, and checks for associated errors.

]]

local function openlibrary(id)
	local code = id:match(&quot;^%d+([AMW])$&quot;);										-- only digits followed by 'A', 'M', or 'W'
	local handler = cfg.id_handlers['OL'];

	if ( code == &quot;A&quot; ) then
		return external_link_id({link=handler.link, label=handler.label,
			prefix=handler.prefix .. 'authors/OL',
			id=id, separator=handler.separator,	encode = handler.encode})
	elseif ( code == &quot;M&quot; ) then
		return external_link_id({link=handler.link, label=handler.label,
			prefix=handler.prefix .. 'books/OL',
			id=id, separator=handler.separator,	encode = handler.encode})
	elseif ( code == &quot;W&quot; ) then
		return external_link_id({link=handler.link, label=handler.label,
			prefix=handler.prefix .. 'works/OL',
			id=id, separator=handler.separator,	encode = handler.encode})
	else
		return external_link_id({link=handler.link, label=handler.label,
			prefix=handler.prefix .. 'OL',
			id=id, separator=handler.separator,	encode = handler.encode}) .. ' ' .. set_error( 'bad_ol' );
	end
end


--[[--------------------------&lt; M E S S A G E _ I D &gt;----------------------------------------------------------

Validate and format a usenet message id.  Simple error checking, looks for 'id-left@id-right' not enclosed in
'&lt;' and/or '&gt;' angle brackets.

]]

local function message_id (id)
	local handler = cfg.id_handlers['USENETID'];

	local text = external_link_id({link = handler.link, label = handler.label,
		prefix=handler.prefix,id=id,separator=handler.separator, encode=handler.encode})
 
	if not id:match('^.+@.+$') or not id:match('^[^&lt;].*[^&gt;]$')then				-- doesn't have '@' or has one or first or last character is '&lt; or '&gt;'
		text = text .. ' ' .. set_error( 'bad_message_id' )						-- add an error message if the message id is invalid
	end 
	
	return text
end


--[[--------------------------&lt; O C L C &gt;----------------------------------------------------------------------

Validate and format an oclc id.  https://www.oclc.org/batchload/controlnumber.en.html

]]

local function oclc (id)
	local handler = cfg.id_handlers['OCLC'];
	local number;
	local err_msg = '';															-- empty string for concatenation
	
	if id:match('^ocm%d%d%d%d%d%d%d%d$') then									-- ocm prefix and 8 digits; 001 field (12 characters)
		number = id:match('ocm(%d+)');											-- get the number
	elseif id:match('^ocn%d%d%d%d%d%d%d%d%d$') then								-- ocn prefix and 9 digits; 001 field (12 characters)
		number = id:match('ocn(%d+)');											-- get the number
	elseif id:match('^on%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d+$') then							-- on prefix and 10 or more digits; 001 field (12 characters)
		number = id:match('^on(%d%d%d%d%d%d%d%d%d%d+)$');						-- get the number
	elseif id:match('^%(OCoLC%)[1-9]%d*$') then									-- (OCoLC) prefix and variable number digits; no leading zeros; 035 field
		number = id:match('%(OCoLC%)([1-9]%d*)');								-- get the number
		if 9 &lt; number:len() then
			number = nil;														-- contrain to 1 to 9 digits; change this when oclc issues 10-digit numbers
		end
	elseif id:match('^%d+$') then												-- no prefix
		number = id;															-- get the number
		if 10 &lt; number:len() then
			number = nil;														-- contrain to 1 to 10 digits; change this when oclc issues 11-digit numbers
		end
	end

	if number then																-- proper format
		id = number;															-- exclude prefix, if any, from external link
	else
		err_msg = ' ' .. set_error( 'bad_oclc' )								-- add an error message if the id is malformed
	end
	
	local text = external_link_id({link=handler.link, label=handler.label,
		prefix=handler.prefix, id=id, separator=handler.separator, encode=handler.encode}) .. err_msg;

	return text;
end


--[[--------------------------&lt; B I B C O D E &gt;--------------------------------------------------------------------

Validates (sort of) and formats a bibcode id.

Format for bibcodes is specified here: http://adsabs.harvard.edu/abs_doc/help_pages/data.html#bibcodes

But, this: 2015arXiv151206696F is apparently valid so apparently, the only things that really matter are length, 19 characters
and first four digits must be a year.  This function makes these tests:
	length must be 19 characters
	characters in position
		1–4 must be digits and must represent a year in the range of 1000 – next year
		5 must be a letter
		6–8 must be letter, ampersand, or dot (ampersand cannot directly precede a dot; &amp;.
		9 must be letter or dot
		10–18 must be letter, digit, or dot
		19 must be a letter or dot

]]

local function bibcode (id)
	local handler = cfg.id_handlers['BIBCODE'];
	local err_type;
	local year;

	local text = external_link_id({link=handler.link, label=handler.label,
		prefix=handler.prefix, id=id, separator=handler.separator, encode=handler.encode});
	
	if 19 ~= id:len() then
		err_type = 'lonxitude';
	else
		year = id:match (&quot;^(%d%d%d%d)[%a][%a&amp;%.][%a&amp;%.][%a&amp;%.][%a%.][%a%d%.]+[%a%.]$&quot;)	-- 
		if not year then														-- if nil then no pattern match
			err_type = 'valor';													-- so value error
		else
			local next_year = tonumber(os.date ('%Y'))+1;						-- get the current year as a number and add one for next year
			year = tonumber (year);												-- convert year portion of bibcode to a number
			if (1000 &gt; year) or (year &gt; next_year) then
				err_type = 'ano';												-- year out of bounds
			end
			if id:find('&amp;%.') then
				err_type = 'abreviatura';											-- journal abbreviation must not have '&amp;.' (if it does its missing a letter)
			end
		end
	end

	if is_set (err_type) then													-- if there was an error detected
		text = text .. ' ' .. set_error( 'bad_bibcode', {err_type});
	end
	return text;
end


--[[--------------------------&lt; B U I L D _ I D _ L I S T &gt;--------------------------------------------------------

Takes a table of IDs created by extract_ids() and turns it into a table of formatted ID outputs.

inputs:
	id_list – table of identifiers built by extract_ids()
	options – table of various template parameter values used to modify some manually handled identifiers

]]

local function build_id_list( id_list, options )
	local new_list, handler = {};

	local function fallback(k) return { __index = function(t,i) return cfg.id_handlers[k][i] end } end;
	
	for k, v in pairs( id_list ) do												-- k is uc identifier name as index to cfg.id_handlers; e.g. cfg.id_handlers['ISBN'], v is a table
		-- fallback to read-only cfg
		handler = setmetatable( { ['id'] = v }, fallback(k) );

		if handler.mode == 'external' then
			table.insert( new_list, {handler.label, external_link_id( handler ) } );
		elseif handler.mode == 'internal' then
			table.insert( new_list, {handler.label, internal_link_id( handler ) } );
		elseif handler.mode ~= 'manual' then
			error( cfg.messages['unknown_ID_mode'] );
		elseif k == 'BIBCODE' then
			table.insert( new_list, {handler.label, bibcode( v ) } );
		elseif k == 'DOI' then
			table.insert( new_list, {handler.label, doi( v, options.DoiBroken ) } );
		elseif k == 'HDL' then
			table.insert( new_list, {handler.label, hdl( v ) } );
		elseif k == 'ARXIV' then
			table.insert( new_list, {handler.label, arxiv( v, options.Class ) } ); 
		elseif k == 'ASIN' then
			table.insert( new_list, {handler.label, amazon( v, options.ASINTLD ) } ); 
		elseif k == 'LCCN' then
			table.insert( new_list, {handler.label, lccn( v ) } );
		elseif k == 'OL' or k == 'OLA' then
			table.insert( new_list, {handler.label, openlibrary( v ) } );
		elseif k == 'PMC' then
			table.insert( new_list, {handler.label, pmc( v, options.Embargo ) } );
		elseif k == 'PMID' then
			table.insert( new_list, {handler.label, pmid( v ) } );
		elseif k == 'OCLC' then
			table.insert( new_list, {handler.label, oclc( v ) } );
		elseif k == 'ISMN' then
			table.insert( new_list, {handler.label, ismn( v ) } );
		elseif k == 'ISSN' then
			table.insert( new_list, {handler.label, issn( v ) } );
		elseif k == 'EISSN' then
			table.insert( new_list, {handler.label, issn( v, true ) } );		-- true distinguishes eissn from issn
		elseif k == 'ISBN' then
			local ISBN = internal_link_id( handler );
			local check;
			local err_type = '';
--			if not check_isbn( v ) and not is_set(options.IgnoreISBN) then
--				ISBN = ISBN .. set_error( 'bad_isbn', {}, false, &quot; &quot;, &quot;&quot; );
--			end
			check, err_type = check_isbn( v );
			if not check then
				if is_set(options.IgnoreISBN) then								-- ISBN is invalid; if |ignore-isbn-error= set
--					add_maint_cat ('ignore_isbn_err');							-- ad a maint category
				else
					ISBN = ISBN .. set_error( 'bad_isbn', {err_type}, false, &quot; &quot;, &quot;&quot; );	-- else display an error message
				end
			elseif is_set(options.IgnoreISBN) then								-- ISBN is OK; if |ignore-isbn-error= set
--					add_maint_cat ('ignore_isbn_err');							-- because |ignore-isbn-error= unnecessary
			end
			table.insert( new_list, {handler.label, ISBN } );				
		elseif k == 'USENETID' then
			table.insert( new_list, {handler.label, message_id( v ) } );
		else
			error( cfg.messages['unknown_manual_ID'] );
		end
	end
	
	local function comp( a, b )	-- used in following table.sort()
		return a[1] &lt; b[1];
	end
	
	table.sort( new_list, comp );
	for k, v in ipairs( new_list ) do
		new_list[k] = v[2];
	end
	
	return new_list;
end


--[[--------------------------&lt; E X T R A C T _ I D S &gt;------------------------------------------------------------

Populates ID table from arguments using configuration settings. Loops through cfg.id_handlers and searches args for
any of the parameters listed in each cfg.id_handlers['...'].parameters.  If found, adds the parameter and value to
the identifier list.  Emits redundant error message is more than one alias exists in args

]]

local function extract_ids( args )
	local id_list = {};															-- list of identifiers found in args
	for k, v in pairs( cfg.id_handlers ) do										-- k is uc identifier name as index to cfg.id_handlers; e.g. cfg.id_handlers['ISBN'], v is a table
		v = select_one( args, v.parameters, 'redundant_parameters' );			-- v.parameters is a table of aliases for k; here we pick one from args if present
		if is_set(v) then id_list[k] = v; end									-- if found in args, add identifier to our list
	end
	return id_list;
end


--[[--------------------------&lt; S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S &gt;--------------------------------------

Sets local cfg table and imported functions table to same (live or sandbox) as that used by the other modules.

]]

local function set_selected_modules (cfg_table_ptr, utilities_page_ptr)
	cfg = cfg_table_ptr;

	is_set = utilities_page_ptr.is_set;											-- import functions from select Module:Citation/CS1/Utilities module
	in_array = utilities_page_ptr.in_array;
	set_error = utilities_page_ptr.set_error;
	select_one = utilities_page_ptr.select_one;
--	add_maint_cat = utilities_page_ptr.add_maint_cat;

	z = utilities_page_ptr.z;													-- table of tables in Module:Citation/CS1/Utilities
end


return {
	build_id_list = build_id_list,
	extract_ids = extract_ids,
	is_embargoed = is_embargoed;
	set_selected_modules = set_selected_modules;
	}</text>
      <sha1>2vtq6s607mr2tblcccoh0nn0unj6sy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Citas/Utilities</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5386</id>
    <revision>
      <id>19497</id>
      <parentid>19496</parentid>
      <timestamp>2019-02-05T08:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 5 revisións desde [[:w:Módulo:Citas/Utilities]]</comment>
      <origin>19496</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="11893" sha1="5i9ds8us5ler2nho8yfr2t7860skmaa" xml:space="preserve">local u = {}

local z = {
	error_categories = {};														-- for categorizing citations that contain errors
	error_ids = {};
	message_tail = {};
	maintenance_cats = {};														-- for categorizing citations that aren't erroneous per se, but could use a little work
	properties_cats = {};														-- for categorizing citations based on certain properties, language of source for instance
};


--[[--------------------------&lt; F O R W A R D   D E C L A R A T I O N S &gt;--------------------------------------
]]

local cfg;																		-- table of tables imported from slected Module:Citation/CS1/Configuration


--[[--------------------------&lt; I S _ S E T &gt;------------------------------------------------------------------

Returns true if argument is set; false otherwise. Argument is 'set' when it exists (not nil) or when it is not an empty string.
This function is global because it is called from both this module and from Date validation

]]
local function is_set( var )
	return not (var == nil or var == '');
end


--[[--------------------------&lt; I N _ A R R A Y &gt;--------------------------------------------------------------

Whether needle is in haystack

]]

local function in_array( needle, haystack )
	if needle == nil then
		return false;
	end
	for n,v in ipairs( haystack ) do
		if v == needle then
			return n;
		end
	end
	return false;
end


--[[--------------------------&lt; S U B S T I T U T E &gt;----------------------------------------------------------

Populates numbered arguments in a message string using an argument table.

]]

local function substitute( msg, args )
	return args and mw.message.newRawMessage( msg, args ):plain() or msg;
end


--[[--------------------------&lt; E R R O R _ C O M M E N T &gt;----------------------------------------------------

Wraps error messages with css markup according to the state of hidden.

]]
local function error_comment( content, hidden )
	return substitute( hidden and cfg.presentation['hidden-error'] or cfg.presentation['visible-error'], content );
end


--[[--------------------------&lt; S E T _ E R R O R &gt;--------------------------------------------------------------

Sets an error condition and returns the appropriate error message.  The actual placement of the error message in the output is
the responsibility of the calling function.

]]
local function set_error( error_id, arguments, raw, prefix, suffix )
	local error_state = cfg.error_conditions[ error_id ];
	
	prefix = prefix or &quot;&quot;;
	suffix = suffix or &quot;&quot;;
	
	if error_state == nil then
		error( cfg.messages['undefined_error'] );
	elseif is_set( error_state.category ) then
		table.insert( z.error_categories, error_state.category );
	end
	
	local message = substitute( error_state.message, arguments );
	
	message = message .. &quot; ([[&quot; .. cfg.messages['help page link'] .. 
		&quot;#&quot; .. error_state.anchor .. &quot;|&quot; ..
		cfg.messages['help page label'] .. &quot;]])&quot;;
	
	z.error_ids[ error_id ] = true;
	if in_array( error_id, { 'bare_url_missing_title', 'trans_missing_title' } )
			and z.error_ids['citation_missing_title'] then
		return '', false;
	end
	
	message = table.concat({ prefix, message, suffix });
	
	if raw == true then
		return message, error_state.hidden;
	end		
		
	return error_comment( message, error_state.hidden );
end


--[[-------------------------&lt; I S _ A L I A S _ U S E D &gt;-----------------------------------------------------

This function is used by select_one() to determine if one of a list of alias parameters is in the argument list
provided by the template.

Input:
	args – pointer to the arguments table from calling template
	alias – one of the list of possible aliases in the aliases lists from Module:Citation/CS1/Configuration
	index – for enumerated parameters, identifies which one
	enumerated – true/false flag used choose how enumerated aliases are examined
	value – value associated with an alias that has previously been selected; nil if not yet selected
	selected – the alias that has previously been selected; nil if not yet selected
	error_list – list of aliases that are duplicates of the alias already selected

Returns:
	value – value associated with alias we selected or that was previously selected or nil if an alias not yet selected
	selected – the alias we selected or the alias that was previously selected or nil if an alias not yet selected

]]

local function is_alias_used (args, alias, index, enumerated, value, selected, error_list)
	if enumerated then															-- is this a test for an enumerated parameters?
		alias = alias:gsub ('#', index);										-- replace '#' with the value in index
	else
		alias = alias:gsub ('#', '');											-- remove '#' if it exists
	end

	if is_set(args[alias]) then													-- alias is in the template's argument list
		if value ~= nil and selected ~= alias then								-- if we have already selected one of the aliases
			local skip;
			for _, v in ipairs(error_list) do									-- spin through the error list to see if we've added this alias
				if v == alias then
					skip = true;
					break;														-- has been added so stop looking 
				end
			end
			if not skip then													-- has not been added so
				table.insert( error_list, alias );								-- add error alias to the error list
			end
		else
			value = args[alias];												-- not yet selected an alias, so select this one
			selected = alias;
		end
	end
	return value, selected;														-- return newly selected alias, or previously selected alias
end


--[[--------------------------&lt; A D D _ M A I N T _ C A T &gt;------------------------------------------------------

Adds a category to z.maintenance_cats using names from the configuration file with additional text if any.
To prevent duplication, the added_maint_cats table lists the categories by key that have been added to z.maintenance_cats.

]]

--local added_maint_cats = {}														-- list of maintenance categories that have been added to z.maintenance_cats
--local function add_maint_cat (key, arguments)
--	if not added_maint_cats [key] then
--		added_maint_cats [key] = true;											-- note that we've added this category
--		table.insert( z.maintenance_cats, substitute (cfg.maint_cats [key], arguments));	-- make name then add to table
--	end
--end


--[[--------------------------&lt; S A F E _ F O R _ I T A L I C S &gt;----------------------------------------------

Protects a string that will be wrapped in wiki italic markup '' ... ''

]]

local function safe_for_italics( str )
	if not is_set(str) then
		return str;
	else
		if str:sub(1,1) == &quot;'&quot; then str = &quot;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&quot; .. str; end
		if str:sub(-1,-1) == &quot;'&quot; then str = str .. &quot;&lt;span&gt;&lt;/span&gt;&quot;; end
		
		-- Remove newlines as they break italics.
		return str:gsub( '\n', ' ' );
	end
end


--[[--------------------------&lt; W R A P _ S T Y L E &gt;----------------------------------------------------------

Applies styling to various parameters.  Supplied string is wrapped using a message_list configuration taking one
argument; protects italic styled parameters.  Additional text taken from citation_config.presentation - the reason
this function is similar to but separate from wrap_msg().

]]

local function wrap_style (key, str)
	if not is_set( str ) then
		return &quot;&quot;;
	elseif in_array( key, { 'italic-title', 'trans-italic-title' } ) then
		str = safe_for_italics( str );
	end

	return substitute( cfg.presentation[key], {str} );
end


--[[--------------------------&lt; S E L E C T _ O N E &gt;----------------------------------------------------------

Chooses one matching parameter from a list of parameters to consider.  The list of parameters to consider is just
names.  For parameters that may be enumerated, the position of the numerator in the parameter name is identified
by the '#' so |author-last1= and |author1-last= are represented as 'author-last#' and 'author#-last'.

Because enumerated parameter |&lt;param&gt;1= is an alias of |&lt;param&gt;= we must test for both possibilities.


Generates an error if more than one match is present.

]]

local function select_one( args, aliases_list, error_condition, index )
	local value = nil;															-- the value assigned to the selected parameter
	local selected = '';														-- the name of the parameter we have chosen
	local error_list = {};

	if index ~= nil then index = tostring(index); end

	for _, alias in ipairs( aliases_list ) do									-- for each alias in the aliases list
		if alias:match ('#') then												-- if this alias can be enumerated
			if '1' == index then												-- when index is 1 test for enumerated and non-enumerated aliases
				value, selected = is_alias_used (args, alias, index, false, value, selected, error_list);	-- first test for non-enumerated alias
			end
			value, selected = is_alias_used (args, alias, index, true, value, selected, error_list);		-- test for enumerated alias
		else
			value, selected = is_alias_used (args, alias, index, false, value, selected, error_list);		--test for non-enumerated alias
		end
	end

	if #error_list &gt; 0 and 'none' ~= error_condition then						-- for cases where this code is used outside of extract_names()
		local error_str = &quot;&quot;;
		for _, k in ipairs( error_list ) do
			if error_str ~= &quot;&quot; then error_str = error_str .. cfg.messages['parameter-separator'] end
			error_str = error_str .. wrap_style ('parameter', k);
		end
		if #error_list &gt; 1 then
			error_str = error_str .. cfg.messages['parameter-final-separator'];
		else
			error_str = error_str .. cfg.messages['parameter-pair-separator'];
		end
		error_str = error_str .. wrap_style ('parameter', selected);
		table.insert( z.message_tail, { set_error( error_condition, {error_str}, true ) } );
	end
	
	return value, selected;
end


--[=[-------------------------&lt; R E M O V E _ W I K I _ L I N K &gt;----------------------------------------------

Gets the display text from a wikilink like [[A|B]] or [[B]] gives B

]=]

local function remove_wiki_link (str)
	return (str:gsub( &quot;%[%[([^%[%]]*)%]%]&quot;, function(l)
		return l:gsub( &quot;^[^|]*|(.*)$&quot;, &quot;%1&quot; ):gsub(&quot;^%s*(.-)%s*$&quot;, &quot;%1&quot;);
	end));
end


--[[--------------------------&lt; S E T _ S E L E C T E D _ M O D U L E S &gt;--------------------------------------

Sets local cfg table to same (live or sandbox) as that used by the other modules.

]]

local function set_selected_modules (cfg_table_ptr)
	cfg = cfg_table_ptr;
end

--[[--------------------------&lt; L I G A Z O N _ L I N G U A &gt;--------------------------------------

Recibe o código de lingua e devolve a ligazón. Se non está na lista devolve branco.

]]
local function ligazon_lingua (lingua)
  local ligazon = &quot;&quot;
	if lingua == 'es' then 
		ligazon = '[[Lingua castelá|castelán]]'
	elseif lingua == 'en'  then			
		ligazon = '[[Lingua inglesa|inglés]]'
	elseif lingua == 'fr' then	
		ligazon = '[[Lingua francesa|francés]]'
	elseif lingua == 'de' then	
		ligazon = '[[Lingua alemá|alemán]]'
	elseif lingua == 'ar' then	
		ligazon = '[[Lingua árabe|árabe]]'
	elseif lingua == 'ast' then	
		ligazon = '[[Lingua asturiana|asturiano]]'
	elseif lingua == 'ca' then	
		ligazon = '[[Lingua catalá|catalán]]'
	elseif lingua == 'eu' then	
		ligazon = '[[Lingua éuscara|éuscaro]]'
	elseif lingua == 'it' then	
		ligazon = '[[Lingua italiana|italiano]]'
	elseif lingua == 'pt' then	
		ligazon = '[[Lingua portuguesa|portugués]]'
	elseif lingua == 'vl' then	
		ligazon = 'varias [[lingua]]s'
        else 
                ligazon = &quot;&quot;
	end

  return ligazon
end

return {																		-- return exported functions and tables
	is_set = is_set,
	in_array = in_array,
	substitute = substitute,
	error_comment = error_comment,
	set_error = set_error,
	select_one = select_one,
	add_maint_cat = add_maint_cat,
	wrap_style = wrap_style;
	safe_for_italics = safe_for_italics;
	remove_wiki_link = remove_wiki_link;
	set_selected_modules = set_selected_modules;
        ligazon_lingua = ligazon_lingua;
	z = z,
	}</text>
      <sha1>5i9ds8us5ler2nho8yfr2t7860skmaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1876</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5387</id>
    <revision>
      <id>19511</id>
      <timestamp>2019-02-05T21:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>19511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Pérez Ballesteros</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5390</id>
    <redirect title="Autor:Xosé Pérez Ballesteros" />
    <revision>
      <id>19529</id>
      <timestamp>2019-04-02T18:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xosé Pérez Ballesteros]]&quot;</comment>
      <origin>19529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5tzgdv77fkosvy9eeaefw73aqnt4b54" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xosé Pérez Ballesteros]]</text>
      <sha1>5tzgdv77fkosvy9eeaefw73aqnt4b54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xosé Pérez Ballesteros</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5391</id>
    <revision>
      <id>20798</id>
      <parentid>19534</parentid>
      <timestamp>2021-05-25T21:47:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2323" sha1="t5xr1jmthikkh5c3xg6dt0e2hf4b1hb" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Xosé Pérez Ballesteros
|Commons=Category:Xosé Pérez Ballesteros
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}

'''Xosé Pérez Ballesteros''' (Santiago de Compostela 1833 - A Coruña 1918), escritor en galego e castelán e investigador do folclore galego, considerado como un dos precursores

== Obra ==

* &quot;[[Un soño]]&quot;, 1853.
* ''Juício crítico acerca del Concilio de Trento y estado de la disciplina eclesiástica antes y después de su celebración'',&lt;ref&gt;''[http://galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/consulta/registro.cmd?id=8089 Juício crítico acerca del Concilio de Trento y estado de la disciplina eclesiástica antes y después de su celebración]''&lt;/ref&gt; 1859.
* ''[[Versos en dialecto gallego]]'',&lt;ref&gt;''[http://galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/consulta/registro.cmd?id=8877 Versos en dialecto gallego y correspondencia castellana de sus principales voces]''&lt;/ref&gt; 1878, con prólogo de [[Juan Antonio Saco y Arce]].
* &quot;Un descubrimiento zoológico del Sr. López Seoane&quot;, ''La Ilustración Gallega y Asturiana'', nº 9, 28-III-1881.
* ''Refranero gallego y diccionario analítico'', 1884, inédito.
* ''[[Cancionero popular gallego]]'' (3 tomos), 1886. Con prólogo de [[:pt:Autor:Teófilo Braga|T. Braga]] e apéndice de [[Antonio Machado Álvarez|A. Machado Álvarez]].&lt;ref&gt;[http://galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/consulta/registro.cmd?id=7897 ''Cancionero Popular Gallego y en particular de la provincia de La Coruña'']''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;En 1979 Akal publicou unha edición facsímile, na colección Arealonga. ISBN 84-7339-445-3.&lt;/ref&gt;
* &quot;Cuestión gramatical: conto&quot;, ''Galicia'', nº 5. A Coruña. 1888.
* &quot;Indicaciones acerca de la Prosodia y Ortografía gallegas&quot;, ''Galicia'', nº 8. A Coruña. 1888.
* ''[[Foguetes]]'',&lt;ref&gt;''[http://galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/consulta/registro.cmd?id=8876 Foguetes]''&lt;/ref&gt; 1888.
* ''Apuntes cervantinos'', 1905.

== Notas ==
{{Listaref|30em}}

{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Perez Ballesteros}}
[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Xosé Pérez Ballesteros| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>t5xr1jmthikkh5c3xg6dt0e2hf4b1hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xosé Pérez Ballesteros</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5392</id>
    <revision>
      <id>19532</id>
      <timestamp>2019-04-02T19:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-P]]&quot;</comment>
      <origin>19532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="98iezu4ihvblv94jxk547uaj431fxd4" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-P]]</text>
      <sha1>98iezu4ihvblv94jxk547uaj431fxd4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1853</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5393</id>
    <revision>
      <id>19536</id>
      <timestamp>2019-04-02T19:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>19536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1862</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5394</id>
    <redirect title="Categoría:1862" />
    <revision>
      <id>19537</id>
      <timestamp>2019-04-02T20:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1862]]&quot;</comment>
      <origin>19537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="rqtnyiihjgkbxegjml7oli5i3cc2rsa" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1862]]</text>
      <sha1>rqtnyiihjgkbxegjml7oli5i3cc2rsa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1853</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5395</id>
    <redirect title="Categoría:1853" />
    <revision>
      <id>19538</id>
      <timestamp>2019-04-02T20:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1853]]&quot;</comment>
      <origin>19538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="k7diva0u4gil1mafdjdm8f6vjmt4lyx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1853]]</text>
      <sha1>k7diva0u4gil1mafdjdm8f6vjmt4lyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1862</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5396</id>
    <revision>
      <id>19539</id>
      <timestamp>2019-04-02T20:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>19539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Un soño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5397</id>
    <revision>
      <id>19798</id>
      <parentid>19576</parentid>
      <timestamp>2019-05-08T19:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4306" sha1="nryb3h07wydjuexc9byh0piq42xl9d4" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=UN SOÑO ([[1853]])
|autor=[[Autor:Xosé Pérez Ballesteros|Xosé Pérez Ballesteros]]
|dataano= &lt;small&gt;Publicado orixinalmente en ''Álbum de la Caridad. Juegos Florales de La Coruña en 1861'' en &lt;/small&gt; [[1862]]
}}


:Versión publicada en ''El heraldo gallego'', número 247 o 15/2/1878.


[[Ficheiro:Álbum de la Caridad.pdf|miniatura|page=355|''Álbum de la Caridad''. 1862.&lt;ref&gt;[http://www.galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/es/consulta/registro.cmd?id=5195 ''Album de la Caridad. Juegos Florales de La Coruña en 1861'']&lt;/ref&gt;]]
[[Ficheiro:El Heraldo Gallego, 247, 1878.pdf|miniatura|page=6|''El heraldo gallego'', número 247, 15/2/1878.]]
[[Ficheiro:Versos en dialecto gallego y correspondencia castellana de sus principales voces.pdf|page=39|miniatura|''[[Versos en dialecto gallego]]'', 1878.&lt;ref&gt;''[http://galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/consulta/registro.cmd?id=8877 Versos en dialecto gallego'']&lt;/ref&gt;]]

{{Prose}}
&lt;poem&gt;

:::::&lt;big&gt;Un Sono.&lt;/big&gt;
:::::::_

:Senteime unha mañan d' un dia quente,
A sombra d' un carballo aproveitando,
Xunto á un rio, que vay pausadamente,
Os pés d' os ameneiros remollando:
Xa o sol erguendo s' iba tras d' o monte,
Brincaban os paxáros de contento,
Cantando e patuxando n' unha fonte;
- Entreténdome, asi o pensamento. -
Eu miraba pasmado qué vizosas,
As froliñas relocen salpicadas
Co-as doas de xiada que d' as rosas
Acóchanse n' as follas encrespadas.
Formigaba, de vidro, un regueiriño,
Lambéndolle os cañótos a unhas canas,
E, dempois de furar por entr' o liño,
Iba a morrer n' un leito de espadanas.
Mais o rio, roxindo, preguizoso,
Cobrialle as raices os salgueiros;
E, o sol, mentras, botaba maxestoso
A madeixa de lus pol-os outeiros;
Os seus fios dourados repartira.
Por buracos d' a rama camiñando.
E d' o rio n' o espello ben eu vira
Os paxáros n' a folla aboligando:
Co seus pios soaves empesaron
Falando alá unhas cántegas entr' iles,
¡E a miña triste idea, asi calmaron
As piadas d'os páxaros aquiles!
. . . . . . . . . . . . . . .
Pouco a pouco, quedeime adormecido,
E, soñando, inventou o pensamenlo
Q' o que desperto houbera apetesido
Facia a miña groria aquel momento.
Presa o meu corazón de tal idea,
Vin baixar case-case, a veira miña,
O q' as veses, s' atopa pol' aldea,
Unha rapaza, pura, inocentiña.
:---
Seria para min un imposibre
Pintar a bonitura de tal nena,
E, a calquera, faráselle increibre
Q' ó mirála, de min fuxeu a pena.
Era com' a d' un anxel a figura;
O pe sobre d' o ochan puna lixeiro,
En toda ela lumeaba sua lindura,
De sorte que me puxen falangueiro.
Díxenlle, a miña sorte era cativa,
Q' afrixido o meu peito d' os delores,
Faciaselle o mundo costa arriba,
E reloucaba o corazón d' amores:
Que atopar non poidera un consoliño
Que chegase a acougarme o pensamento,
Q' andaba d' a trislura n' o camiño...
Cal folla que é levada pol-o vento!
Algalias cousas mais lle fun dicindo,
Sobre d' o verde musgo estomballado;
As miñas cóitas ela iba sintindo,
E en escoitalas amostraba agrado.
Por estonces, o fogo d' o meu peito
Mainando foi con ela un pouquiniño,
Mais cando de se ir tomaba xeito,
O meu amor choraba coitadiño.
Sin consolo, colléndoa pol-o brazo,
—¡Ay, que doce ilusión! enton me dixo;
Para proba d' amor, dóuche nn abrazo,
Pro leva ti o segredo sempre fixo.
. . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . .
¡Ay, canto un horne soña adormecido!
¡Cantas veces tamen soña desperto,
Para logo dempois chorar perdido
O mesmo que soñando creyen certo!
Tamen fun do meu sono despertado
Por un neno que tras d' unha anduriña
Baixára dando berros pol-o prado...
A desfacer asi a groria miña.
Estonces eu erguinme decontado,
E marchei, cavilando o pensamento
N' o moito que gocei ali deitado,
Esquensendo recordos de tormento.

::::::{{Versaleta|José Pérez Ballesteros}}.

:Santiago, 1853.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Notas ==
{{Listaref|02}}

== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.cmd?path=1142129&amp;interno=S&amp;presentacion=pagina&amp;registrardownload=0&amp;posicion=6 ''El heraldo gallego'', Número 247 - 15/2/1878]


{{PD-old-80}}
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-S]]
[[Category:Xosé Pérez Ballesteros]]
[[Category:1853]]</text>
      <sha1>nryb3h07wydjuexc9byh0piq42xl9d4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Un sono</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5398</id>
    <redirect title="Un soño" />
    <revision>
      <id>19541</id>
      <timestamp>2019-04-02T20:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Un soño]]&quot;</comment>
      <origin>19541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="a6wq6b3sb17paufqfts3bp2lx6v362o" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Un soño]]</text>
      <sha1>a6wq6b3sb17paufqfts3bp2lx6v362o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Versos en dialecto gallego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5399</id>
    <revision>
      <id>19545</id>
      <parentid>19542</parentid>
      <timestamp>2019-04-03T08:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1331" sha1="7etjl78693lwc6er6wcrdoky8xuoxq9" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=  Versos en dialecto gallego
|autor= [[Autor:Xosé Pérez Ballesteros|Xosé Pérez Ballesteros]]
|dataano= [[1878]]
}}


[[Ficheiro:Versos en dialecto gallego y correspondencia castellana de sus principales voces.pdf|miniatura|page=3|''Versos en dialecto gallego'', PDF.]]
&lt;center&gt;
&lt;big&gt;'''V E R S O S'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;EN&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;'''D I A L E C T O &amp;nbsp; G A L L E G O'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Y CORRESPONDENCIA CASTELLANA DE SUS PRINCIPALES VOCES,&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;POR&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''[[Xosé Pérez Ballesteros|D. JOSÉ PÉREZ BALLESTEROS]]''',&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;catedrático del Instituto provincial de segunda enseñanza&lt;br /&gt;
de la Coruña,&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;CON UN PRÓLOGO&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;POR&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
[[Juan Antonio Saco y Arce|D. JUAN A. SACO Y ARCE]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
--- . ---&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
MADRID:&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;P. CALLEJA Y COMPAÑÍA, EDITORES.&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Calle de Carretas, núm. 33.&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
1878.
&lt;/center&gt;

== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* ''[http://galiciana.bibliotecadegalicia.xunta.es/gl/consulta/registro.cmd?id=8877 Versos en dialecto gallego y correspondencia castellana de sus principales voces]'' en Galiciana.


{{PD-old-80}}
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-V]]
[[Category:Xosé Pérez Ballesteros]]
[[Category:1878]]</text>
      <sha1>7etjl78693lwc6er6wcrdoky8xuoxq9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1878</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5400</id>
    <redirect title="Categoría:1878" />
    <revision>
      <id>19543</id>
      <timestamp>2019-04-03T08:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1878]]&quot;</comment>
      <origin>19543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="53fhvdpl3dmo9n80uzl406v6jh6efy6" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1878]]</text>
      <sha1>53fhvdpl3dmo9n80uzl406v6jh6efy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Versos en dialecto gallego y correspondencia castellana de sus principales voces</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5401</id>
    <redirect title="Versos en dialecto gallego" />
    <revision>
      <id>19544</id>
      <timestamp>2019-04-03T08:23:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Versos en dialecto gallego]]&quot;</comment>
      <origin>19544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="sbd3x0irty41upeesycxfdytnazjk5y" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Versos en dialecto gallego]]</text>
      <sha1>sbd3x0irty41upeesycxfdytnazjk5y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Luís Otero Pimentel</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5402</id>
    <revision>
      <id>19805</id>
      <parentid>19801</parentid>
      <timestamp>2019-05-18T20:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2474" sha1="damu8zuaih0ujcu2johgjz2np9rotpq" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia= Luís Otero Pimentel
|Commons=Category:Luis Otero Pimentel
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}

'''Luís Otero Pimentel''' (Vila de Cruces 1834 - Cádiz 1920), militar e escritor en lingua galega e lingua castelá.

== Obra en galego ==
=== Libros ===
* ''[[Mirando ó ceo]]'', 1898. Colección de octavas.
* ''[[Campaña da Caprecórneca|Campaña da Caprecórneca: novela gallega hestóreca, fantásteca e poéteca]]'', 1898.
* ''[[Camiño de Santiago, comedia sobres costumbres Gallegas en dous actos é tres cuadros]]'', 1904.&lt;ref&gt;[http://datos.bne.es/edicion/bimo0001266689.html ''Camiño de Santiago''] ficha na BNE.&lt;/ref&gt;
* ''[[Madre ejemplar|Madre ejemplar: comedia en cuatro actos sobre costumbres gallegas en prosa y versos gallegos y castellanos]]'', 1904.&lt;ref&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/consulta/registro.cmd?id=396745 ''Madre ejemplar''] en Galiciana.&lt;/ref&gt;
* ''[[As campanas de Duxame]]'', 1906 (poesía).&lt;ref&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/consulta/registro.cmd?id=445536 ''As campanas de Duxame''] en Galiciana.&lt;/ref&gt;

=== Outros textos máis breves ===
* &quot;[[Truada de rapaces]]&quot;, 1894, publicado en [[w:El Eco de Galicia (A Habana)|''El Eco de Galicia'' (A Habana)]].&lt;ref name=&quot;NARRADORES&quot;&gt;{{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Hermida}} |nome-editor=M. |título= Narradores ocasionais do século XIX |ano= 2003|editorial= CIRP |isbn= 84-453-3736-X |url=http://www.cirp.es/pub/docs/narrec/NarradoresOcasionais.pdf}}&lt;/ref&gt;
* &quot;[[¡Cereixas, boas cereixas!]]&quot;, 1906, publicado en [[w:Follas Novas (A Habana)|''Follas Novas'' (A Habana)]] n.º 489.&lt;ref name=&quot;NARRADORES&quot;/&gt;
* &quot;[[Froles e espiñas]]&quot;, 9/12/1906, publicado en ''Follas Novas'' (A Habana) n.º 497.&lt;ref name=&quot;NARRADORES&quot;/&gt;
* &quot;[[Acarón da silveira]]&quot;, 1907, publicado en ''Follas Novas'' (A Habana) n.º 512.&lt;ref name=&quot;NARRADORES&quot;/&gt;
* &quot;[[A lama dos preitos]]&quot;, 1907, publicado en ''Follas Novas'' (A Habana) n.º 547.&lt;ref name=&quot;NARRADORES&quot;/&gt;
* &quot;[[As campás de Duxame]]&quot;, 30/6/1911, publicado en [[w:Galicia (A Habana)|''Galicia'' (A Habana)]].&lt;ref name=&quot;NARRADORES&quot;/&gt;

== Notas ==
{{Listaref|30em}}

{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Otero Pimentel}}
[[Categoría:Autores-O]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Luís Otero Pimentel| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>damu8zuaih0ujcu2johgjz2np9rotpq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luís Otero Pimentel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5403</id>
    <redirect title="Autor:Luís Otero Pimentel" />
    <revision>
      <id>19548</id>
      <timestamp>2019-04-05T09:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Luís Otero Pimentel]]&quot; a &quot;[[Autor:Luís Otero Pimentel]]&quot;</comment>
      <origin>19548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="m7y6rss3fw1h625mnx1dz6ecx0999y1" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Luís Otero Pimentel]]</text>
      <sha1>m7y6rss3fw1h625mnx1dz6ecx0999y1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Luís Otero Pimentel</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5404</id>
    <revision>
      <id>19579</id>
      <parentid>19551</parentid>
      <timestamp>2019-04-05T19:51:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="4ruioq0cc3a5h1xbfu0nwmetlnfl632" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:Luís Otero Pimentel}}

[[Categoría:Autores-O]]</text>
      <sha1>4ruioq0cc3a5h1xbfu0nwmetlnfl632</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1898</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5405</id>
    <redirect title="Categoría:1898" />
    <revision>
      <id>19552</id>
      <timestamp>2019-04-05T10:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1898]]&quot;</comment>
      <origin>19552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="2mvct3bpyqmc5sicnxykb0f6aeh2i6o" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1898]]</text>
      <sha1>2mvct3bpyqmc5sicnxykb0f6aeh2i6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campaña da Caprecórneca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5406</id>
    <revision>
      <id>21102</id>
      <parentid>21100</parentid>
      <timestamp>2023-10-13T09:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Cuba]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11451" sha1="sevm76fs1z2no9o8duzxme1zxtx8nsi" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{encabezar
|nome=  Campaña da Caprecórneca
|autor= [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]]
|dataano= [[1898]]
}}


[[Ficheiro:Campaña da Caprecórneca.pdf|miniatura|page=|''Campaña da Caprecórneca'', PDF.]]
&lt;center&gt;
&lt;small&gt;'''Biblioteca do semanario gallego [[:w:Follas Novas (A Habana)|FOLLAS NOVAS]], da Habana'''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
CAMPAÑA&lt;br /&gt;
DA&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;CAPRECÓRNECA&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
'''NOVELA GALLEGA&lt;br /&gt;
HESTÓRECA, FANTÁSTECA E POÉTECA&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;POR&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
'''Don Luis Otero y Pimentel'''&lt;br /&gt;
(L. DE OUTEIRO)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
___ * ___
&lt;br /&gt;
'''HABANA'''&lt;br /&gt;
___&lt;br /&gt;
Imp. &quot;El Comercio Tipográfico,&quot; Amargura 32&lt;br /&gt;
1898.&lt;br /&gt;
&lt;/center&gt;


&lt;br /&gt;


&lt;center&gt;ADVERTENCIA DE LOS EDITORES&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;[...]&lt;/center&gt;


&lt;Poem&gt;
{{Prose}}
&lt;center&gt;'''I'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''NOS MONTES DE LESTEDO'''&lt;/center&gt;

&lt;small&gt;Onde fago memoria de como me perdín nas brétemas dos montes de Lestedó, unha ves que, sendo mociño, volvía da feira de Mezonzo, acabalo do meu faquiño e acompañados do meu can.&lt;/small&gt;

  Cando un é mociño pásanlle cousas do trasno.
  Un día que fun á feira de Mezonzo, cando volvía prá miña casa, montado no meu faquiño, cerráronse de brétemas os montes de Lestedo, e colléronme as tenebras neles.
  Botouse a noite encima, negra como a concenza do usureiro, chovía moi miudiño, e eu non vía o camiño que levaba o faco, nin siquera as orellas deste. Xa perdera o tino, non sabía si iba ben ou mal, e deixei que a besta me levase pronde ela quixese. 
  O cabalo tampouco debía estar moi seguro do camiño da nosa aldea, porque andaba perguiceiro e receloso como quen non sabe onde pon o pé: despois de moito tempo que anduvo de este xeito, non quixo andar máis e parouse.
 Eu xa levaba medo, pero aquela parada, púxome os pelos de punta, facéndome voar a monteira.
 Faleille polo baixo ó cabaliño, pra que seguise andando, pero el sigueu parado.
 Chamei por ''Palomo'', o can que viña con nosoutros, pero non me respondeu.
 Porta, casa nin aldea non había, porque non se oía cousa viva. Non se vía lume, non cantaba o galo, non roncaba o porco, non bruaba o xubenquiño, nin ladraba ningún can. Eu nunca vira cousa semellante.
 Abrín ben os meus ollos, pra ver que había diante; pero non vin máis que si os tuvera pechados. Botei o pé á terra. Abracei a cabeza do faco, dándolle un bico na frente, e despois baixeime e tentei o chao, pra ver si tramos camiño ou carreiro; pero non topei unha cousa nin outra: alí non había máis que fieitos, toxos e carpazas. Estábamos perdidos nas soedades da montaña.
 De súpeto chegou ós meus oídos facéndome estremecer, un triste ''méeee'', de unha ovella, presa nas espiñas das silvas ou noutras uñas peores; e arrimándome ó meu cabaliño, sentín que el tamén tembraba morto de medo.
 Volvím a chamar por ''Palomo'' pero tampouco contestou. Un lóstrego alumeou o monte, e vin que o can estaba moi caladiño debaixo da barriga do cabalo. 
 Estonces eu escramei: ¡Probes de nosoutros, meus filliños, esta noite teñen festa os lobos!


&lt;center&gt;'''II'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''LOBOS E MEIGAS'''&lt;/center&gt;

&lt;small&gt;Como soupen por que se parou o meu cabalo, o medo que tiñamos os tres viaxeiros de ser comidos polos lobos, ou levados polas meigas; e como o meu ''Palomo'' ganou unha batalla, sin eu saber con que crase de enemigos pelexara.&lt;/small&gt;

  Galicia ten catro montes moi famosos en lobos e meigas...

       Son o Faro eo Farelo 
       Pico Sagro eo Bocelo.

  Pero eu sin quitarlle o seu méreto ós que o merecen, direi que:

     Pra brétemas que meten medo 
      están os montes de Lestedo.

  Cando non morrín naquela negra noite, que, xunto co meu nobre cabalo e co valente canciño, estaba ben perdido nas tebrosas ladeiras de tan triste e muda montaña; xa podo pensar que moito tardarei en morrer.
  Si non fora polos lóstregos que, de cando en cando, rachaban aquelas apretadas brétemas, en que os tres viaxeiros estabamos envoltos, sería cousa de temer que aquela perfunda e loitosa soedade, fose o limbo dos inocentes neniños que morren sin bautizarse.
  Despois de ver eu que o faquiño pensaba que non debíamos andar como tolos de unha parte pra outra, sin saber si adiantabamos ou atrasabamos, co perigro de non saber onde poñíamos os pés; e vendo tamén que o cadelo tiña o mesmo pensamento, pois poñíaseme diante das miñas pernas, pra que eu non camiñase; tomei o consello que, con máis aloquencia que moitos deputados, me daban os meus, non escerentísimos, pero sí escerentes amigos.
  Outro lóstrego, mudo como os primeiros, pero que chegou polo noso frente, alumeou aquela parte do monte, e entonces vin ¿que vin? unha ancha faixa de prata, atravesada diante de nosoutros, semellando unha carreteira moi branca e luxosa. Non quedei ben certo do que era, e pra sabelo baixei as maus ó chao, estarriquei o brazo dreito, andei un pouquiño, e cando pensaba sentir nos meus dedos o tento da area e do polvo da brilante carreteira, sentín que a mau se mollaba na auga fresca que, mansiña, conría.
  &quot;¡Un río!&quot; —escramei—. &quot;¡Ah! por eso o meu cabaliño se parou...&quot; Por eso o can me decía que non anduvese. ¡Que vista e que entendemento! Saben e ben máis que eu! Sentín non poder verlles a cara, non poder mirar nos seus ollos o espello da alegría tan grande que debeu darlles o espremento que fixen, pra saber a causa da súa parada, que eles non podían espricarme.
  Pero esto non me empedeu que lles falase de este modo: «¡Gracias, meus filliños, por este grande servizo! Ti, meu faquiño, si foras outro, co deseo que tes de chegar á túa corte, e sabendo como sabes nadar, meteríaste no río, anque eu me afogase; pero o cariño que me tes pudo máis que a túa comenencia. Sempre te quixen como si foras meu hirmán, pero dende esta noite, si non nos comen os lobos, ou non nos levan as meigas, heite de querer moito máis. Nunca me dormirei sin darche o penso, e cando vaiamos ás feiras, ou ás romerías, beberás en tódalas fontes e regueiros que atopemos; andarás pouquiño a pouco, baixareime nas costas, descansarás nos soutos, parvearás coa erbiña dos valos e comerás do meu pan».
  «A ti, meu cadeliño, non teño que decirche, porque ti xa traballas pouco e comes, bebes e descansas cando queres; pero o meu cariño non che ha de faltar: arrímate ben ós meus pés, que eu me sentarei ó lado do cabalo, pra que si veñen os lobos, nos coman ós tres xuntiños».
  Acabei de falar; quedamos todos caladiños, e cando os ollos empezaban a pechárseme, o can ergueuse de súpeto, e saleu correndo polo monte, empezando logo a pelexar non sei con quen. Eu púxenme de pé, arrimei a espalda ó peito do cabalo, empuñei ben o pau, e berrei: «¡Arriba meu ''Palomo''!» «¡Agarra ben ''cadelo''!»
  'O térmeno da pelexa, o enemigo ou quedou morto, ou fuxeu, porque o meu can volveu moi contento pró noso lado, espricando sin mentir, que el había ganado aquela batalla. Entonces eu faleille tanto ou máis do que antes había falado ó cabalo. Era xusto.
 Volvín a sentarme no chao, e estando ben esperto, vin, algo lonxe, un fato de pantasmas aldraxadas, que camiñaban polo monte, con grandes fachucos de palla encendidos, semellantes a borreas que unhas veces alumeaban, e outras apagábanse co vento. Non me quedou dúbida: era a [[w:Santa Compaña|''compaña'']]...
  Fíxenlle a signal da crus, rezando pra que non pudese chegar xunto de min; e despois dixen: «¡Que demo! si vén fará de min o que queira, pero tamén espantará os lobos.»
  Por fertuna, ou desgracia, alonxouse, e perdémola de vista sin que ela nos vise.
  Pechábanseme de novo os ollos e, rendido polo sono, arrimei a cabeza a unha pedra, decíndolle antes ó can: «Non te dormas ''Palomo'', asexa ben, pra avisar si hai perigro; pero non te metas ti solo na boca dos lobos.
  Gardado polo millor dos amigos, que se sentou novamente ós meus pés, pra defendelos e quentalos; rendeume o sono e dormín.
  ¡Máis me valera estar esperto, porque logo corrín perigros, e pasáronme cousas tan espantabres que non me pasarían con ollos abertos!


&lt;center&gt;'''III'''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''AS COMPAÑAS'''&lt;/center&gt;


&lt;small&gt;Do soniño que tuben pensando nas miñas nóvias, é como logo chegaron os lobos: quen nos librou das gorxas dos feros animás; é como despois salimos voando xuntos coas &quot;compañas&quot; de meigos é meigas da terra é do mar.........&lt;/small&gt;

   Ben faley cando dixen que no tempo que un é mociño, pásanlle cousas do trasno.
   Si eu non tuvera ó perigro eo medo que tíña, cando fixen determenazon de deitarme, é de pasal á noite no punto en que se parou ó meu cabalo; alí, co corpo no chao da montañia, que sempre é mais areoso mais espiñoso que as outras terras, tendo, á miña cabeza, sobre unha dura, pena; descansaría mais sosegado que o emperador de marrocos, na branda ferpa das suas arfombras, é na finiña pruma dos seus cabezás.
  Certo é, que tocante a luxo e refocilamento, non ten comparanza unha cousa con outra; pero eu tiña dous amigos en quen confiar, e o emperador, pode que non tuvese ningún.
  Eu, polos meus tesouros, non tiña envidosos dos moitos que dá o mundo, e el estaría moi asexado polos seus eunucos e daliscas, pra ver quen podía facerlle máis gatadas.
  Carceleiro e tirano do seu serrallo, as delizas de tantas mulleres xuntas, pra un solo home, non podían ser máis que delizas finxidas, enganosas, que o demo converte en mágoas moi doentes.
  Mentras que eu sin ser emperador, nin califa, nin siquera marroco, xa tiña quen me quixese, quen me cantase, quen me esperase, quen me mimase e quen me amase. Xa tiña, non unha, sinón dúas mociñas, máis brancas, máis encarnadas e máis doces, que dúas guindas.
  ¡Que ben parrafeaba eu con elas! As dúas xuntas, ou unha sola, valían máis que tódalas marrocas da mourecla.
  Sin eu facer xuramento, poden vostedes crerme que, desde que me sentara, anque tembraba de medo, como unha vara de xunco, púxenme a pensar nos meus amores, por temer que non os vería máis; e pensando nos seus cariños, nas súas cántegas, nas súas risas e nas súas delizas, quedeime dormido. ¡Que soniño tan mimoso! Pero logo fuxeu o xéneo do meu amor; deixándome cautivo de outros pensamentos ben alcontrados e, —como xa dixen— ben espantabres.
  Non lles podo decir canto tempo levaría dormido, nin si algún betanceiro pasaría por alí, pra cantarme como eles cantan ós que non son espelidos:


&lt;center&gt;[...]&lt;/center&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;


== Véxase tamén ==
{{Wikipedia}}
=== Ligazóns externas ===
* [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/consulta/registro.cmd?id=7670 ''Campaña da Caprecórneca''] (1898) en Galiciana, Biblioteca de Galicia.
* [http://www.realacademiagalega.org/biblioteca-virtual-monografias#paxinas.do?id=92 ''Campaña da Caprecórneca''] (1898) na páxina web da Real Academia Galega.
*  {{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Hermida}} |nome-editor=Modesto |ano=1994 |url=https://books.google.es/books?id=FL2Im-UsM3cC&amp;lpg=PP1&amp;hl=es&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=false |título=A campaña da Caprecórneca |colección=Narrativa de Onte |editorial=Editorial Galaxia |isbn=84-7154-903-4 |ref=harv}}


{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Category:Luís Otero Pimentel]]
[[Category:1898]]
[[Categoría:Santa Compaña]]
[[Categoría:Follas Novas (A Habana)]]</text>
      <sha1>sevm76fs1z2no9o8duzxme1zxtx8nsi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Campaña da Caprecórneca, novela gallega hestóreca, fantásteca e poéteca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5407</id>
    <redirect title="Campaña da Caprecórneca" />
    <revision>
      <id>19554</id>
      <timestamp>2019-04-05T10:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Campaña da Caprecórneca]]&quot;</comment>
      <origin>19554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="s25nyn7j2aaxrgtl2ezxog1th85j7b5" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Campaña da Caprecórneca]]</text>
      <sha1>s25nyn7j2aaxrgtl2ezxog1th85j7b5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Santa Compaña</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5409</id>
    <revision>
      <id>19574</id>
      <parentid>19565</parentid>
      <timestamp>2019-04-05T18:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="4dml1tgvzjb3ssbww7o06m513i3ne7y" xml:space="preserve">Textos que mencionan a '''Santa Compaña'''.

[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>4dml1tgvzjb3ssbww7o06m513i3ne7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luis Otero Pimentel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5410</id>
    <redirect title="Autor:Luís Otero Pimentel" />
    <revision>
      <id>19578</id>
      <timestamp>2019-04-05T19:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Luís Otero Pimentel]]&quot;</comment>
      <origin>19578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="m7y6rss3fw1h625mnx1dz6ecx0999y1" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Luís Otero Pimentel]]</text>
      <sha1>m7y6rss3fw1h625mnx1dz6ecx0999y1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1911</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5411</id>
    <redirect title="Categoría:1911" />
    <revision>
      <id>19581</id>
      <timestamp>2019-04-05T21:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1911]]&quot;</comment>
      <origin>19581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="htfo1gmb6nnxkzrncdbynffcl8lauc2" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1911]]</text>
      <sha1>htfo1gmb6nnxkzrncdbynffcl8lauc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>As campás de Duxame</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5412</id>
    <revision>
      <id>21119</id>
      <parentid>21114</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Emigración]]; engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9909" sha1="td1mv875p6j7isvu2b3ow4uemi5042q" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= As campás de Duxame &lt;ref&gt;Nota do autor: “San Miguel de Dujame, provincia de Pontevedra. Las campanas de esta iglesia, han sido donadas por uno de mis antecesores, D. Domingo de Otero, Virrey que fue de las Indias Orientales, al reedificar por su cuenta, el mencionado templo. Son de un mérito extraordinario, reconocido por todos los que las oyen tocar y vibrar con los más argentinos y dulces sonidos. Mi devotísima madre, me refirió, siendo niño, que cuando un señor arzobispo de Santiago, hizo allí una visita pastoral, quedó encantado de aquellas campanas, diciendo que en toda su Archiciócesis, no existían ni él había oído en parte alguna otras tan bien timbradas y que tan admirablemente enlazasen sus respectivos sonidos, para hacer unha
melodía maravillosa. Llevarás en tu mente un gratísimo recuerdo; y si, al dirigir tu vista por aquellos contornos, te fijas en el cambio allí operado, tendrás que deicr, como digo yo:
&lt;poem&gt;
::Todo en la tierra es mudable
::todo es asaz tenebroso
::solo Dios es poderoso
::solo Dios es inmutable”.&lt;/poem&gt;&lt;/ref&gt;
|autor= [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]]
|dataano= 30/6/[[1911]], [[w:Galicia (A Habana)|''Galicia'' (A Habana)]]
}}
{{Prose}}
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;Resposta a Pepe de Xan Baña&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;
&lt;poem&gt;
:::Tan... Tan... Tan...
:::Tan... Tan... Tan...
:::Tan... Tan... Tan...
:::::Ti-tan-ti-tan...
:::::Ti-qui-ti-tan...
::::::::Ti-tan
:::::::::Tan
::Tiquititiquititiquititan
::Tiquititiquititiquititan
::::::::Titan,
::::::::Tan...
::::::::::::::'''''Repinique da Groria'''''
&lt;/poem&gt;


{{Espazos|3}}Acabo de ler amigo Baña, cos ollos cheos de bágoas, a historia que
me fixeches do “tan... tan... tan...” das campanas da Iglesia da túa parroquia e
quédoche mui agradecido por lo polo recordo cariñoso que me fas, xunto co
ofrecemento do libriño que che está imprimindo o amigo Cerdeira, a quen tampouco
conozo de vista, pero que, non ostanxe, quérocho como te quero a ti.
Non te maxinas canto me acordo de todos vosoutros, conocidos, ou sin conocer;
porque todos sodes fillos de unha misma nai chorosa, que moito facedes
por ela, e moito máis pudiades facer, con pouco traballo, xuntando as vocas
dádevas pra un gran centro de realización cultural que correxise todo los males
da nai, na súa ''fonte e raís...''

{{Espazos|3}}¡Cousa que nunca farán os gobernos, nin farán os caciques, nin farán
ningún, si no os facedes vosoutros!, según muitas veces teño dito.

{{Espazos|3}}Fágome cargo de que sentiches no teu corazón, cando dempois de
unha cosecha de 12 anos (¡12 siglos de sufrimientos!) volviches, sano e salvo,
á casiña de teus pais; onde estabas rodeado de tódolos seres queridos, que choraban
de gozo; e onde todo; desde túa nai astra o último apeiro da labranza, che
falaba, tenro e sentido, no teus oídos; e todo era alegre e sublime prós teus
ollos...

{{Espazos|3}}¡Estes poemas son os que alentan a vida das nousas aldeas! Sin eles
morrerían.

{{Espazos|3}}¡Ai de Galicia si perdese o cariño de todo los fillos que de ela se
ausentan!

{{Espazos|3}}Fágome cargo de todo canto me dis, como si o estuvera vendo.

{{Espazos|3}}¿Como non hei de facerme cargo de todo, si eu pasei por las emocións
que ti pasaches?

{{Espazos|3}}Eu salira moi neno da miña casa, a fortuna non me sorrira no berce;
e, non ostante, cuando volvín, parecía un tolo na cuberta do barco, mirando
sempre desde o castillo de proa si vía as montañas da costa de Finisterre,
cuando airriba estabamos mui lonxe da terra...

{{Espazos|3}}E cando as vin, cubertas de brétemas, somellando un enxameu de
mulleres tapadas, que estaban alí, esperando os fillos pois, irmaus e seus
homes, que tiñan nas Amérecas; anque reparei que preto de min estaban os
mariñeiros, enrolando as cadeas das áncoras; arrodilleime, con moita reverencia,
pra contemprar aquel cuadro que eu vía na terra, dando gracias a Dios porque
me daba lus pra velo.

{{Espazos|3}}E tendo o barco que subir por aquela perigrosa costa asta chegar á
boca do porto da Cruña, marchando contra un forte vento e marea que sacudía
con forza as bandeiras despregadas nas puntas dos paus; que facía cimbrar os
paus como si foran varas verdes; que facía piar de medo as galiñas que inda
quedaban nos galiñeiros; que tiraba as sillas que non estaban cravadas; que
rompía a louza que non estaba ben agarrada; que poñía barreiras de auga diante
do vapor, pra que as fendese co coitelo da proa; que facía estralar o eixe do
barco; que facía cimbrar as cortelas de ferro; que facía que o barco cabecease
tan coraxudo, como os touros de “Miura”, cando arremeten contra os toureiros, que se mexan
de medo, escondidos detrás dos bulradeiros.

{{Espazos|3}}Que facía que a hélece dése máis voltas no aire que de baixo da auga;
que facía ruxir os fornos como si foran os do inferno; que facía bourear as súas
pernas como si os demos mallasen nos ósos das ialmas condanadas, e que facía
que todos levasemos caras de mortos; ó mesmo tempo que todo esto pasaba no
mar, según íbamos subindo por la perigrosa costa, da soberbia Marola; miraba
eu prá terra e vía que, tanto, ou máis traballosamente que nosoutros, tamén
camiñaban escorrentas aquelas mulleriñas, por las lombas dos montes, e polos
curutos das montañas, coa ánsea de chegar antes que nosoutros ó muelle da
Cruña; deixando nas silvas, e nos toxos dos montes, e nos picachos das pedras,
moitos farrapos de roupiña con que as vía tapadas, e moitos regueiros de sangre
das espiñas que se cravaban nos pés, e das feridas que se facían nas demais
partes do corpo, cando tropezaban e caían naqueles abroxos.

{{Espazos|3}}Todo esto vía eu, meu fillo, pero víacho cos olliños da ialma, que son
máis espereos que os ollos da cara, e dan máis subrime imaxen o que pensamos
ver; e poñen o noso pensamento fóra das cousas miserabres da terra, chegando
ás portas do Diviño Tempro de Dios, onde todo é piedade, amor e conmiseración
prós seres disgraciados...

{{Espazos|3}}E cando cheguei ó porto da Cruña, o primeiro cego que se arrimou
nun bote, pedindo limosna, boteille unha moneda de cinco reás; que pra non
ser eu rico, era bastante; e dempois dei máis do que podrá dar pra non quedarme
sin branca; pero Dios nunca me faltou. Os probes pedirán por min.

{{Espazos|3}}Cinco irmaus tiñas ti, cinco tiña eu. Os dous tiñamos nai, pro eu xa
non tiña pai. O meu pai xa morrera sendo eu meniño... Tamén entonces debía
eu morrer. ¡Cantas espiñas non me cravaría nos pés, si entonces fora prá coba,
na compaña do meu pai!

{{Espazos|3}}O tan... tan... de campana, falouche con máis elocuencia que todas las
linguas da terra, e fíchote esbagullar... Tamén desto fágome cargo, por la esperencia
que teño.

{{Espazos|3}}Os sons da campana que nos veu nacer, que nos espertou nos primeiros
soniños da nosa infancia, que nos chamou prá misa, que nos alegrou
nas festas; que cantaba leda cando nosoutros corriamos por los soutos e tarreos
tras dos foguetes, que nos mandaban resar os mortos, que nos mandaba descansar
e xantar; que foi a nosa guía e compañeira, astra que con penas nos veu
marchar, enviándonos desde lonxe o último ¡Adiós! que chegou ós nosos
oídos, nas ondas do vento, triste e melancóneco; eses sons que dempois de
moito tempo, volvemos a oír, encerran tanto amor, tanto sentimento, tantos
recordos e tanto misterios, que non se poden oír, sin estremesemento no corpo,
e sin que os ollos se arrasen de bágoas.

{{Espazos|3}}Pero si, a máis de esto, as campanas son unha cousa propia da piedade
relixosa da nosa familia, que, en millores tempos, fixo con elas un mamorabre
presente á Igrexia di Dios; e, dende entonces, o tempo trastornouno todo,
perdéndose a grandeza pasada; menos as campanas que sempre están novas
sempre arxentianas, e que sempre teñen a misma vida, o mismo xéneo, os mismos
sons, a misma fala... todo esto, amigo Baña, entraña un conxunto de ideas,
tristuras e añoranzas, tan fondas e sensibres, que eu, anque son velliño, non
chas podo espricar. Son cousas que se sinten no fondo do peito.

&lt;poem&gt;
{{Espazos|3}}As campanas de “Duxame”, no seu máxico son,
encerran acordes de unha gran merodía
que como as lavercas nos craros do día
reciben do Ceo a inspiración.
Con léngoas sagradas contan a historia
dun linaxe que encerra moita grandeza,
e que agora no seo esconde a nobreza,
que elas refrexa nos cantos da groria.
Atalaias dun paso que o tempo esmorou
sin haber unha mau que recolla os despoxos
solo ven tristuras, saudades e noxos,
como reinas que o demo deixou sin coroa.
No médeo dos agros contémpranse solas
onde antes bulían moitas cabaleiras,
cos paxes das damas dos nobres Outeiros...
¡e con tanta mudanza vólvense tolas!
Son as xoias que quedan dos meus antepasados
dos maiorazgos, dos fidalgos, dos virreises,
a quen sempre sorriron as rendas e as leises,
rendas que a os fillos lles roubaron os fados.
Por esto anque sempre toquen xeneosas,
anque repiniquen harmoneosas e ledas,
dando xúbilos ós agros e ás arboledas,
eu non podo oílas sin grandes argoxas.
...............................................
Eu sinto no peito un cramor mui prefundo,
eu sinto as pregarias da nai toda amor,
coas laceiradas de un grande delor
que cobren a ialma co peso de un mundo.

30-VI-1911
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Hermida}} |nome-editor=Modesto |título= Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve) |ano= 2003|editorial= CIRP |isbn= 84-453-3736-X |páxinas= 283-305 |url=http://www.cirp.es/pub/docs/narrec/NarradoresOcasionais.pdf}}


{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Category:Luís Otero Pimentel]]
[[Category:1911]]
[[Categoría:Galicia (A Habana)]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>td1mv875p6j7isvu2b3ow4uemi5042q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/Campaña da Caprecórneca</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5413</id>
    <revision>
      <id>19598</id>
      <parentid>19591</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T09:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2602" sha1="qfsaxpapawbjbmzr9w0e986pixvxy8y" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[Campaña da Caprecórneca]]''. — [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]]'''. [[1898]].&lt;/center&gt;
&lt;Poem&gt;
{{Prose}}
&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;NOS MONTES DE LESTEDO&lt;/center&gt;
&lt;small&gt;Onde fago memoria de como me perdín nas brétemas dos montes de Lestedó, unha ves que, sendo mociño, volvía da feira de Mezonzo, acabalo do meu faquiño e acompañados do meu can.&lt;/small&gt;

  Cando un é mociño pásanlle cousas do trasno.
  Un día que fun á feira de Mezonzo, cando volvía prá miña casa, montado no meu faquiño, cerráronse de brétemas os montes de Lestedo, e colléronme as tenebras neles.
  Botouse a noite encima, negra como a concenza do usureiro, chovía moi miudiño, e eu non vía o camiño que levaba o faco, nin siquera as orellas deste. Xa perdera o tino, non sabía si iba ben ou mal, e deixei que a besta me levase pronde ela quixese. 
  O cabalo tampouco debía estar moi seguro do camiño da nosa aldea, porque andaba perguiceiro e receloso como quen non sabe onde pon o pé: despois de moito tempo que anduvo de este xeito, non quixo andar máis e parouse.
 Eu xa levaba medo, pero aquela parada, púxome os pelos de punta, facéndome voar a monteira.
 Faleille polo baixo ó cabaliño, pra que seguise andando, pero el sigueu parado.
 Chamei por ''Palomo'', o can que viña con nosoutros, pero non me respondeu.
 Porta, casa nin aldea non había, porque non se oía cousa viva. Non se vía lume, non cantaba o galo, non roncaba o porco, non bruaba o xubenquiño, nin ladraba ningún can. Eu nunca vira cousa semellante.
 Abrín ben os meus ollos, pra ver que había diante; pero non vin máis que si os tuvera pechados. Botei o pé á terra. Abracei a cabeza do faco, dándolle un bico na frente, e despois baixeime e tentei o chao, pra ver si tramos camiño ou carreiro; pero non topei unha cousa nin outra: alí non había máis que fieitos, toxos e carpazas. Estábamos perdidos nas soedades da montaña.
 De súpeto chegou ós meus oídos facéndome estremecer, un triste ''méeee'', de unha ovella, presa nas espiñas das silvas ou noutras uñas peores; e arrimándome ó meu cabaliño, sentín que el tamén tembraba morto de medo.
 Volvím a chamar por ''Palomo'' pero tampouco contestou. Un lóstrego alumeou o monte, e vin que o can estaba moi caladiño debaixo da barriga do cabalo. 
 Estonces eu escramei: ¡Probes de nosoutros, meus filliños, esta noite teñen festa os lobos!
&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Campaña da Caprecórneca|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qfsaxpapawbjbmzr9w0e986pixvxy8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5414</id>
    <revision>
      <id>20265</id>
      <parentid>20064</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3233" sha1="hook83fuwr8lx147tacrf7506sonet9" xml:space="preserve">{{Protexido|tipo=semi}}{{Atallo|WS:TD}}__NOTOC__
O '''texto destacado''' é unha sección mensual da [[portada]]. 

Actualmente o texto destacado  é:
{| style=&quot;width:55%; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; color:#000; padding: 0px 10px 10px 0px; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;&quot;
|{{PortadaCadro
|título   = Texto destacado
|id      = sección-destacado
|imaxe   = HSUtvald.svg
|contido =  &lt;div id=&quot;texto_destacado&quot; title=&quot;Texto destacado&quot;&gt;{{Wikisource:Texto destacado/{{CURRENTMONTH1}}}}&lt;/div&gt;
|ligazón = 
}}|}

==Outros textos destacados na portada==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Mes !! Texto seleccionado
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/1|Xaneiro]]:  || [[Wikisource:Texto destacado/Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote|Proezas de Galicia]] ([[Xosé Fernández Neira]], 1904)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/2|Febreiro]]: || [[Wikisource:Texto destacado/Campaña da Caprecórneca|Campaña da Caprecórneca]] ([[Luís Otero Pimentel]], 1898)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/3|Marzo]]: || [[Wikisource:Texto destacado/Os probes de Deus|Os probes de Deus]] ([[Luís Amado Carballo]], 1925)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/4|Abril]]: || [[Wikisource:Texto destacado/O avellón|O avellón]] ([[Alfredo Brañas]], 1884)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/5|Maio]]: || [[Wikisource:Texto destacado/Contos da miña terra|Contos da miña terra]] ([[Autor:Rosalía de Castro|Rosalía Castro de Murguía]], 1864)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/6|Xuño]]: || [[Wikisource:Texto destacado/A lama dos preitos|A lama dos preitos]] ([[Luís Otero Pimentel]], 1907)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/7|Xullo]]: || [[Wikisource:Texto destacado/O Pintureiro|O Pintureiro]] ([[Autor:Uxío Carré Aldao|Eugenio Carré Aldao]], 1911)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/8|Agosto]]: || [[Wikisource:Texto destacado/Ana María|Ana María]] ([[Xuan Xesús González]], 1925)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/9|Setembro]]: || [[Wikisource:Texto destacado/Maxina ou a filla espúrea|Maxina ou a filla espúrea]] ([[Autor:Marcial Valladares Núñez|Marcial Valladares]], 1880)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/10|Outubro]]: || [[Wikisource:Texto destacado/Conto de guerra|Conto de guerra]] ([[Camilo Díaz Baliño]], 1928)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/11|Novembro]]: || [[Wikisource:Texto destacado/A nosa língua|A nosa língua]] ([[Xoán Vicente Viqueira]], 1918)
|-
| [[Wikisource:Texto destacado/12|Decembro]]: || [[Wikisource:Texto destacado/Ir por lan...|Ir por lan...]] ([[Bernardo Rodríguez Ribeira]], 1904)
|}

[https://gl.wikisource.org/wiki/Especial:%C3%8Dndice_de_prefixos?prefix=Wikisource%3ATexto_destacado%2F&amp;namespace=0&amp;hideredirects=1&amp;stripprefix=1 Todas as páxinas con prefixo &quot;Texto destacado&quot;]

==Modelo==
A continuación, móstrase o modelo que deberán seguir as subpáxinas que conteñan os textos destacados:
&lt;pre&gt;
&lt;center&gt;'''''[[TÍTULO]]''. — [[Autor:NOME_DO_AUTOR|]]'''. [[ANO]].&lt;/center&gt;
{{Prose}}
TEXTO
&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[TÍTULO|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;
&lt;/pre&gt;

[[Categoría:Wikisource:Seccións da Portada]]</text>
      <sha1>hook83fuwr8lx147tacrf7506sonet9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PortadaCadro</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5416</id>
    <revision>
      <id>19597</id>
      <parentid>19596</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T09:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Modelo:PortadaCadro]]</comment>
      <origin>19596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="780" sha1="f5gluwkoorxopfbfnsc2hmisqfm0o1t" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:left; position:relative; left:4px; top:2px; margin:0;&quot;&gt;
[[Ficheiro:Blue-bg rounded.svg|link=|alt=]]
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:5px; top:-6px;&quot;&gt;[[Ficheiro:{{{imaxe}}}|38px|link=|alt=]]&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;position:absolute; left:40px; top:2px;&quot;&gt;&lt;h2 {{#if:{{{id|}}} | id=&quot;{{{id}}}Head&quot;| }} style=&quot;font-weight:bold; border-bottom:0; font-size:125%; padding:.15em .4em; margin-top: 0&quot;&gt;{{{título}}}&lt;/h2&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
|-
|&lt;div {{#if:{{{id|}}}|id=&quot;{{{id}}}&quot;|}} style=&quot;padding-left:10px; padding-bottom:1px; padding-top:0px;{{{estilo_contido|}}}&quot;&gt;
{{{contido}}}{{#if:{{{ligazón|}}}|&lt;div align=&quot;right&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;''{{{ligazón}}}''&lt;/div&gt;|}}&lt;/div&gt;
|-
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Wikipedia:Seccións da Portada]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f5gluwkoorxopfbfnsc2hmisqfm0o1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Textos destacados</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5417</id>
    <revision>
      <id>19599</id>
      <timestamp>2019-04-06T09:53:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Wikisource:Texto destacado}} {{Categoría oculta}}  [[Categoría:Wikisource:Seccións da Portada]]&quot;</comment>
      <origin>19599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="tdodukkhm3hi0vgww5xhnfoppaekq5p" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Wikisource:Texto destacado}}
{{Categoría oculta}}

[[Categoría:Wikisource:Seccións da Portada]]</text>
      <sha1>tdodukkhm3hi0vgww5xhnfoppaekq5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:TD</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5418</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado" />
    <revision>
      <id>19600</id>
      <timestamp>2019-04-06T09:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Texto destacado]]&quot;</comment>
      <origin>19600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="tq63ec5vwhojwx48k0ogat10gje5e41" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado]]</text>
      <sha1>tq63ec5vwhojwx48k0ogat10gje5e41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Seccións da Portada</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5419</id>
    <revision>
      <id>19601</id>
      <timestamp>2019-04-06T09:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Wikisource:Administración|Seccións da Portada]]&quot;</comment>
      <origin>19601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="hi6jftz6ro6tghyab21qa7cl6iqr5d6" xml:space="preserve">[[Categoría:Wikisource:Administración|Seccións da Portada]]</text>
      <sha1>hi6jftz6ro6tghyab21qa7cl6iqr5d6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Smaller</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5420</id>
    <revision>
      <id>19602</id>
      <timestamp>2019-04-06T09:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{#if:{{{2|}}} |&lt;!--then:--&gt;&lt;span style=&quot;font-size:{{{1|}}};&quot;&gt;{{{2|}}}&lt;/span&gt; |&lt;!--else:--&gt;&lt;span style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;{{{1|}}}&lt;/span&gt; }}&lt;noinclude&gt;  {{Uso de marcador}} &lt;/noincl...&quot;</comment>
      <origin>19602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="rev3bsvbx64och3jy4acvjdvvwrlxb9" xml:space="preserve">{{#if:{{{2|}}}
|&lt;!--then:--&gt;&lt;span style=&quot;font-size:{{{1|}}};&quot;&gt;{{{2|}}}&lt;/span&gt;
|&lt;!--else:--&gt;&lt;span style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;{{{1|}}}&lt;/span&gt;
}}&lt;noinclude&gt;

{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rev3bsvbx64och3jy4acvjdvvwrlxb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Administración</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5421</id>
    <revision>
      <id>19603</id>
      <timestamp>2019-04-06T10:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{smaller|''Esta categoría é a categoría superior de organización interna de Wikisource.''}} [[Categoría:Índice]]&quot;</comment>
      <origin>19603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="8b0noemfdd31br3epot0lgw613bx3bm" xml:space="preserve">{{smaller|''Esta categoría é a categoría superior de organización interna de Wikisource.''}}
[[Categoría:Índice]]</text>
      <sha1>8b0noemfdd31br3epot0lgw613bx3bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luís de Outeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5422</id>
    <redirect title="Autor:Luís Otero Pimentel" />
    <revision>
      <id>19609</id>
      <timestamp>2019-04-06T10:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Luís Otero Pimentel]]&quot;</comment>
      <origin>19609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="m7y6rss3fw1h625mnx1dz6ecx0999y1" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Luís Otero Pimentel]]</text>
      <sha1>m7y6rss3fw1h625mnx1dz6ecx0999y1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:El Eco de Galicia (A Habana)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5423</id>
    <revision>
      <id>21127</id>
      <parentid>21103</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="1mnhofepk9ixqkaybr1f0rooxerdc7u" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Cuba]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>1mnhofepk9ixqkaybr1f0rooxerdc7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Truada de rapaces</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5424</id>
    <revision>
      <id>19646</id>
      <parentid>19611</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T21:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4976" sha1="qcz1oxqd0py6ilkcdd3etjdrx3yl5gg" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= Truada de rapaces
|autor= [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]], [[w:El Eco de Galicia (A Habana)|''El Eco de Galicia'' (A Habana)]]
|dataano= 1894
}}
{{Prose}}
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;('''A [[w:Manuel Lugrís Freire|Lugrís]])'''&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Avocar o nome de Lugrís noutra fala que non sea a agarimosa dos nosos avós, rebaixaría a crara testa do valente e xeitoso autor de “Soidades”. Por eso agora falarei como na miña aldea.

{{Espazos|3}}Aínda eu era neno, pro xa me espía solo, cando un día do vrao, indo prá escola, topei co “fillo do pai de Xuana” e xoguei con el unha ducia de formillas á estornela. Ganeille e non mas quixo pagar. Chameille pirata e el chamoume tramposo. Logo díxenlle ladrón e el repricando ¡reconcho! deume unha labazada.

{{Espazos|3}}Xa vin que cerrara os ollos cando eu cerrei os meus, e puxémonos a pelexar. Vendo que tiña máis forza, mordinno nunha orella, e el berrou ¡Cos dentes non!

{{Espazos|3}}Dempois turreille do pelo, mentras que el mallaba os meus cadrís, colléndome polo pescozo apretoume as gorxas e botoume o curuto da cabeza pró chao; astra que eu berrei ¿Non ves que hai lama?

{{Espazos|3}}A muller do Tecelán chegou a tempo; viña berrando ¡Condenado que o matas! De lonxe tiroulle o fuso, e a rente deulle ca roca. Entón el fuxeu, e aquela boa muller coseume as cirolas.

{{Espazos|3}}Xa era tarde e latei.

{{Espazos|3}}Boteime polos agros, escomenzando por meter os dedos nos buratiños dos niños de carrizo, feitos na hedra dos valos; e logo fun por los regueiros asexando os xilgueiriños que se esprumaban nas polas dos árbores, ou esparruñaban onde había vermes.

{{Espazos|3}}Dempois vin dúas lavandeiras (paxaros) que depenicaban unha espiga de trigo na leira de Xan de Pedreira, unha pomba que voaba pró souto de Fonte Boa, unha péga que fuxía de un lagarteiro, catro corvos que espaturraban un canciño morto na carballeira, un melro que asubiaba entre as follas dun cereixo, un carpinteiro (paxaro) que facía o burato pró seu niño; e unha laverca que rebulía no aire, con unha miñoquiña no pico.

{{Espazos|3}}Quixen asexala, e deiteime no fuíncho dun ruleiro.

{{Espazos|3}}Estaba alí moi caladiño, cando escoitei esta cántega:

&lt;poem&gt;
:::Galán que estás no canizo
:::bota castañas pra baixo
:::que anque non teño mandil
:::apárochas no refaixo.
&lt;/poem&gt;

{{Espazos|3}}Era Marica de Arxe quen a viña entonando; a nena máis garrida, sinxela e feiticeira da veiga que xa facía tolear os rapaces.

{{Espazos|3}}Eu dixen pra min ¡Diantre de rapaza, vaime espantar a laverca!

{{Espazos|3}}Non quería que me vise, xa que de tanto quitarme, a min dábame vergonza; pro ela veume e díxome: ¡Ai nunca Dios me dera! ¿E que fas aí Luís?

{{Espazos|3}}—Xa o ves, estou deitado.

{{Espazos|3}}—¿Tes algunha queixa?

{{Espazos|3}}—Non teño ningunha.

{{Espazos|3}}—¡Este rapas é o diaño! Ti estás asexando os paxaros.

{{Espazos|3}}—Pode que acertes.

{{Espazos|3}}—¿E si o sabe túa nai?

{{Espazos|3}}—Como ti non llo digas.

{{Espazos|3}}—¡Seique estás tolo! Non serás ti máis calada que eu.

{{Espazos|3}}—¡Quen sabe!

{{Espazos|3}}—¿E topache moitos niños?

{{Espazos|3}}—Atopei un.

{{Espazos|3}}—¿De que é?

{{Espazos|3}}—Non lle puden ver os ovos.

{{Espazos|3}}—¿Queres amostrarmo?

{{Espazos|3}}—Eu non traballo pra outros; pro a ti amostrareicho.

{{Espazos|3}}Prantouse a carón de min e colléndome polas mans dixo con moita dozura: espílete home e vamos.

{{Espazos|3}}Botamos unha carreira pra ver quén corría máis, deitando o alcacén que topábamos cos pés; e ela chegou primeiro ó rente da silveira.

{{Espazos|3}}Amostreille o niño e dixo: ¿Como facemos pra ver os oviños? Ó que respondín: Eu farei de tallo.

{{Espazos|3}}''¿Non mirarás pra riba?''

{{Espazos|3}}—¡E por quen me tomas rapaza? Eu mirarei pra baixo.

{{Espazos|3}}Púxenme en catro pés, Marica agarrouse ás poliñas dun loureiro, e rindo como unha tola, lixeiriña como unha rula, subeu no meu lombo: decindo entramentras ¡Cuidado Luís, non mires pró Ceo!

{{Espazos|3}}O niño tiña dous melriños que aínda estaban xiando e e eu ofrecinlle un a Marica. Dempois foise moi leda e eu quedei pensando nela.

{{Espazos|3}}Pasou tempo: Marica topou con un larpeiro de Vilanova; fiouse del, e mordeuna unha cóbrega.

{{Espazos|3}}¡Coitadiña! non percataba que xogando de cote con lume, tiña que queimarse.

&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Hermida}} |nome-editor=Modesto |título= Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve) |ano= 2003|editorial= CIRP |isbn= 84-453-3736-X |páxinas= 283-305 |url=http://www.cirp.es/pub/docs/narrec/NarradoresOcasionais.pdf}}


{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-T]]
[[Category:Luís Otero Pimentel]]
[[Category:1894]]
[[Categoría:El Eco de Galicia (A Habana)]]</text>
      <sha1>qcz1oxqd0py6ilkcdd3etjdrx3yl5gg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Cereixas, boas cereixas!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5425</id>
    <revision>
      <id>19647</id>
      <parentid>19636</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T21:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3913" sha1="8xe0u94vywltgpsb5uv8sesfwj9552r" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= {{PAGENAME}}
|autor= [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]], [[w:Follas Novas (A Habana)|''Follas Novas'' (A Habana)]] n.º 489.
|dataano= [[1906]]
}}
{{Prose}}
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Cheguei á miña terra no tempo delas, e toleo véndoas. ¡Que ramiños
tan roxos e tan cargados! ¡Canto dera por poder arrincar e mandarvos unha
cereixeira!

{{Espazos|3}}De Cades á Cruña, vin embarcado, dando un brinco onde descansei e
comín unha pescada. ¡Que boa estaba!

{{Espazos|3}}Despois din outro brinquiño, asta Villagarcía, onde comín medio
lacón con caldo de crego; millor que aquel que nos deron a Álvaro da Igrexa,
a min e outros amigos, no restaurant “Suízo”...

{{Espazos|3}}Antes de volver pró barco, cheguei a Carril, que está pretiño daquela
vila, e alí merendei como un frade, dos que teñen boas gorxas.

{{Espazos|3}}Villagarcía e Carril son dúas irmás moi bonitas, que teñen gracia na
cara e alegría no peito. Medraron algo, desque eu as vira, aló polo ano de
1861... Xa vedes que non falo de onte. Pero, decíndovos a verdade, aínda pensaba
velas máis medradas.

{{Espazos|3}}En poucas horas o barco chegou a Marín, onde comín unha cunca de
grelos e catro sardiñas, servidas por unha nena moi garrida que, entre outras
palabriñas moi doces, díxome: – Que pouco come, señor; ¿non lle gusta o que
lle trouxen?

{{Espazos|3}}—Si, está moi bo, –respondille– pero desque te vin penso na imaxen
da primeira rosiña que froleou ó meu camiño.

{{Espazos|3}}—Non o entendo, señor, –dixo ela coa maior inocencia.

{{Espazos|3}}—Ese é o meu sentemento. Antes entendíanme todas, aunque non
falase: agora os meus ollos e as miñas palabras pérdense no mar das soedades.

{{Espazos|3}}—¿Quere que chame a miña nai, por si o entende?

{{Espazos|3}}—Non; non a chames, Rosiña... que pra vello basto eu...

{{Espazos|3}}Botou o barco outra carreira, e chegamos á Cruña. Cando eu poñía os
meus pés naquela terra que, si non me chamasen tolo, baixaríame pra bicala,
como a testa coroada da nosa Galicia; vendo que ninguén me agasallaba, non
puden menos de decirlle:

&lt;poem&gt;
{{Espazos|12}}Terra de María Pita,
{{Espazos|12}}de Marola e do Orzán,
{{Espazos|12}}bota as campanas ó vento
{{Espazos|12}}que non chega ningún can...

{{Espazos|12}}¡Que toleada! ¡As campanas ó vento!...
&lt;/poem&gt;

{{Espazos|3}}¿E que demos fixen pra merecerlo?

{{Espazos|3}}¿Que diñeiro teño, a cantos esfolei e que preitos ganei pra que me
agasallen?

{{Espazos|3}}Correr mundo, traballar, sufrir, pensar, amar, chorar e morrer polo
nome, polo ben e pola honra da patria querida, non son cousas de tanta monta
que merezan os agarimos da misma...

{{Espazos|3}}—¡Cereiras, boas cereixas!

{{Espazos|3}}—¿De donde son, rapaza?

{{Espazos|3}}—Sonlle de Meirás.

{{Espazos|3}}—¿Canto queres por elas?

{{Espazos|3}}—Por todas, seis reás.

{{Espazos|3}}—Toma: lévamas á fonda.

{{Espazos|3}}—Espere toma a volta.

{{Espazos|3}}—Non tes que volverme nada: as cereixas valen eso.

{{Espazos|3}}—Non señor: eu non pido limosnas...

{{Espazos|3}}—Non seas orgullosa, nena; este vello non te ofende.

{{Espazos|3}}—Moitas gracias, señor.

{{Espazos|3}}—¿Que pasou?

{{Espazos|3}}—Este señor que me dou veinte reás polas cereixas.

{{Espazos|3}}—Será moi rico.

{{Espazos|3}}—Non son rico: é unha promesa.

&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Hermida}} |nome-editor=Modesto |título= Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve) |ano= 2003|editorial= CIRP |isbn= 84-453-3736-X |páxinas= 283-305 |url=http://www.cirp.es/pub/docs/narrec/NarradoresOcasionais.pdf}}


{{PD-old-80}}
{{ORDENAR:Cereixas, boas cereixas}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Category:Luís Otero Pimentel]]
[[Category:Follas Novas (A Habana)]]
[[Category:1906]]</text>
      <sha1>8xe0u94vywltgpsb5uv8sesfwj9552r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Follas Novas (A Habana)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5426</id>
    <revision>
      <id>21128</id>
      <parentid>21101</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="1mnhofepk9ixqkaybr1f0rooxerdc7u" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Cuba]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>1mnhofepk9ixqkaybr1f0rooxerdc7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Nowrap</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5427</id>
    <revision>
      <id>19623</id>
      <timestamp>2019-04-06T15:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt; {{Uso de marcador}} &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>19623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="77ueyfeqggt8woctdj3tmr9hre02954" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>77ueyfeqggt8woctdj3tmr9hre02954</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PortadaParticipación</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5428</id>
    <revision>
      <id>19625</id>
      <timestamp>2019-04-06T15:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;Podes consultar a [[wikisource:Axuda|Axuda]] para obter máis información de como participar, na que atoparás información de como comezar a colaborar. En caso de dúbidas sínt...&quot;</comment>
      <origin>19625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="296" sha1="potmhcl7vwfp6jmlswnp53rq64wf93l" xml:space="preserve">Podes consultar a [[wikisource:Axuda|Axuda]] para obter máis información de como participar, na que atoparás información de como comezar a colaborar. En caso de dúbidas síntete libre de [[wikisource:A Taberna|preguntar]].&lt;noinclude&gt;[[Categoría:wikisource:Seccións da Portada]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>potmhcl7vwfp6jmlswnp53rq64wf93l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PortadaComunidade</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5429</id>
    <revision>
      <id>19626</id>
      <timestamp>2019-04-06T15:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;De acordo coas [[Especial:Estatísticas|nosas estatísticas]], temos un total de {{substituír|{{NUMBEROFUSERS}}|.|&amp;thinsp;}} contas de usuario rexistradas en Wikisource, e entre...&quot;</comment>
      <origin>19626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="513" sha1="dxh2krlxx3owq560py7u0p1fkxooazy" xml:space="preserve">De acordo coas [[Especial:Estatísticas|nosas estatísticas]], temos un total de {{substituír|{{NUMBEROFUSERS}}|.|&amp;thinsp;}} contas de usuario rexistradas en Wikisource, e entre elas {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} estiveron activas durante o último mes. Todas as persoas que editan en Wikisource son voluntarias, integrando unha comunidade colaborativa e coordinando os esforzos por medio de proxectos e [[wikisource:A Taberna|espazos de conversa]].&lt;noinclude&gt;[[Categoría:wikisource:Seccións da Portada]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dxh2krlxx3owq560py7u0p1fkxooazy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1906</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5430</id>
    <redirect title="Categoría:1906" />
    <revision>
      <id>19637</id>
      <timestamp>2019-04-06T19:19:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1906]]&quot;</comment>
      <origin>19637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="gou04q5zwu7pefc1aa2b4wng8yxclch" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1906]]</text>
      <sha1>gou04q5zwu7pefc1aa2b4wng8yxclch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Froles e espiñas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5431</id>
    <revision>
      <id>20166</id>
      <parentid>20165</parentid>
      <timestamp>2020-03-10T20:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Emilia Pardo Bazán]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6135" sha1="hy7cbjmve56zaksbddwjheu2ya5msbq" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= {{PAGENAME}}
|autor= [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]], [[w:Follas Novas (A Habana)|''Follas Novas'' (A Habana)]] n.º 497.
|dataano= 9/12/[[1906]]
}}
{{Prose}}
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;

{{Espazos|30}}''A la ilustre escritora,''

{{Espazos|50}}''señora [[w:Emilia Pardo Bazán|Pardo Bazán]].''

{{Espazos|3}}¡Dichosos os que non viron máis mundo que a súa aldea! Volvín a ela sendo mociño, pra perdela nuovamente nun abrir e cerrar de ollos.

{{Espazos|3}}¿Por que pasades tan presto ¡ah días de mocedades! ¿Por que deixades no peito recordos tan mamorabres? ¿Por que, crecriades amores que non deixan más que espiñas? ¿Volveremos a nacer? ¿Aí nos conoceremos?

{{Espazos|3}}¡Noite crara e prasenteira! Os campos, agros e fontes, marmuraban cántigas, muñeiras e alboradas de groria. Os luceiros do ceo, ilumeaban os carreiros das nosas aldeas, os cans ladraban nas eiras; os lobos fuxían prás súas covas; os mozos de Outeiro –''eu mociño entre eles''– armados de paus, balocos, picachos e fouces gatas, camiñabamos prá gran fiada de Cortegada...

&lt;poem&gt;
{{Espazos|20}}Estreliña que relumbras
{{Espazos|20}}con amor e craridade,
{{Espazos|20}}vaise a noite, vaise o día
{{Espazos|20}}vaise a nosa mocedade...
&lt;/poem&gt;

{{Espazos|3}}Así cantabamos polo camiño; e así, cantando e atruxando, como quen non conoce o medo, chegamos á gran fiada.

{{Espazos|3}}¡Que sorte, chegar os primeiros!...

{{Espazos|3}}A quen madruga, Dios o axuda...

{{Espazos|3}}Despois foron chegando os de Santomé, Loño, Piloña, Cameiro, Ameigo, Merza, Reboredo, e non sei cántos máis de outras partes.

{{Espazos|3}}¡Que gallardía nos mozos! ¡Que variedad de ''paus''!

{{Espazos|3}}¡Que riqueza de ''traxes''!

{{Espazos|3}}Alí había calzós repunteados, monteiras piruleiras, paraguas e chapeaos portugueses, i sombreiros calañeses, como niños de pega.

{{Espazos|3}}Eu nunca vira cousa como ela.

{{Espazos|3}}¿E da fiada?... A fiada cegaba.

{{Espazos|3}}¡Cantas mozas! ¡Que xuntiñas! ¡Que trenzas de pelo! ¡Que ollos! Aquel era un xardín de rosas e craveles, abertos e sin abrir. Era un semilleiro de estrelas que alumeaban máis que as do ceo. ¡Cantas froles!

{{Espazos|3}}Fóra das de Outeiro, eu non conocía a ningunha. Aunque noviño, fun atrevido e metinme no medio do xardín. Mirei pra todas do millor modo que puden... As vellas miráronme de frente; as mozas de reollo... Unha nena moi dalga, botoume unha ollada que ''me matou''; e despois mirou pró chao... ¿Que facer? Non perder tempo.

{{Espazos|3}}Ferido por aquela ollada, saquei forzas de fraqueza, e, tan dilixente como vergonzoso, funme ó pé da ''miña enemiga'', antes que outros se me adiantasen.

{{Espazos|3}}Canto máis presto me vin dela, máis espantado quedei de súa hermosura e fidalguía. ¡Que sinxela! ¡Que branca! ¡Que cara de etrela!

{{Espazos|3}}—Boas noites, ''rosiña'', –díxenlle.

{{Espazos|3}}—Boas noites, ''galán'' –pero eu non me chamo Rosiña –respondeu.

{{Espazos|3}}—Si non te chamas, é o menos que debían chamarte.

{{Espazos|3}}—¡O menos! ¡Arrenégote demo! ¿E como sería o ''máis''?

{{Espazos|3}}—O máis sería chamarte ''reina das rosas.''

{{Espazos|3}}¡Que risotada botaron as que estaban alí xuntas!

{{Espazos|3}}Unha dixo: “Este mociño non é tolo”. Outras dixeron: “Criouse na Vila”.

{{Espazos|3}}Rosiña, moi encarnada, como unha cereixa, dixo:

{{Espazos|3}}—Falas como un mestre Luís: ¿como che vai por Outeiro? ¿Non te acordas ''do que deixaches'' na Vila?

{{Espazos|3}}—¡Luís me chamo!... ¡Sabes o meu nome! ¿Logo si conócesme? No Outeiro vaime ben... Da Vila acordábame algo; pero xa non me acordo nada.

{{Espazos|3}}—Si, sabía que viñeras; sin conocerte parecíame como es... ¡Xa non te acordas da Vila!... ¡Que esquencido! ¿Desde cando?

{{Espazos|3}}—Desde o mesmo momento que te vin.

{{Espazos|3}}—¡Que xuncras de rapas!... O teu falar mete medo... Pero séntate, que virás cansado.

{{Espazos|3}}Fíxome sitio ó seu lado, apretándose cas outras, e recollendo a roupiña: ''¡Senteime acaronciño dela!''

{{Espazos|3}}¡Reixes coroados! ¡Nobres emperadores! ¡Grandes califas dos grandes palazos!

{{Espazos|3}}¿Que son as vosas cadeiras de ouro, seda e marfil, comparadas do ''tallo de castiñeira'' daquela reina da festa?

{{Espazos|3}}Pois, as rosas cadeiras son asentos de espiñas, douradas cos sudores e bágoas dos pobos, que traballan, sufren e choran, mortos de fame, cheos de inxustizas e desprezos, dos que máis se arrastran na lama máis baixa; mentras que o ''noso tallo'', era sento de froles; trono de ánxeles; tempro de amores...

{{Espazos|3}}¡Cantos envidosos me miraban con ollos de lagarteiros!...

{{Espazos|3}}Daquela xa comencei a conocer que o verdugo máis temibre da humanidad é a envidia. Despois esta herba venenosa, atopeina por todo los camiños da miña vida.

{{Espazos|3}}Fuxide, da envidia, meus fillos, como si fora un can doente.

{{Espazos|3}}¡Que ben fiaba, rosiña! ¡Que ben facía baila-lo furo!

{{Espazos|3}}¡Que ben visaba a manela, namentras que eu rebullía as noces que ela tiña na faltriqueira!... ¡Coidado, neno! –decía ela.

{{Espazos|3}}¡Que parrafeos! ¡Que contos! ¡Que xogos!

{{Espazos|3}}Non teño vagar pra contarvos todo o que alí pasou. ¡Noite longa do inverno, fuxeu como un lóitrego!

{{Espazos|3}}Bástame deciros que pra se-la ''primeira é a última'' fiada de ''que eu poida dar conta'' foi boa.

{{Espazos|3}}Cantando os galos ó día, acabouse a ruada, con moitos cántigos e moitos atruxos, que tiñan tanto de pas, como de ''guerra''.

&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Hermida}} |nome-editor=Modesto |título= Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve) |ano= 2003|editorial= CIRP |isbn= 84-453-3736-X |páxinas= 283-305 |url=http://www.cirp.es/pub/docs/narrec/NarradoresOcasionais.pdf}}


{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-F]]
[[Category:Luís Otero Pimentel]]
[[Category:Follas Novas (A Habana)]]
[[Category:1906]]</text>
      <sha1>hy7cbjmve56zaksbddwjheu2ya5msbq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Galicia (A Habana)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5432</id>
    <revision>
      <id>21120</id>
      <parentid>21105</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="9xc9co2hzvzz9wh6bfpl92vq4s2sphk" xml:space="preserve">[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Cuba]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>9xc9co2hzvzz9wh6bfpl92vq4s2sphk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1907</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5433</id>
    <redirect title="Categoría:1907" />
    <revision>
      <id>19643</id>
      <timestamp>2019-04-06T21:27:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1907]]&quot;</comment>
      <origin>19643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="hglh5zoym0qmjfyakeb5bv1xf6jy23b" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1907]]</text>
      <sha1>hglh5zoym0qmjfyakeb5bv1xf6jy23b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acarón da silveira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5434</id>
    <revision>
      <id>19649</id>
      <parentid>19645</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T21:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3459" sha1="hoc63trx7mcgxzixpy59mhdw5amvf8q" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= {{PAGENAME}}
|autor= [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]], [[w:Follas Novas (A Habana)|''Follas Novas'' (A Habana)]] n.º 512.
|dataano= [[1907]]
}}
{{Prose}}
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;(Cuento)&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}}Unha moza, como un sol, vai moi alegre, polo carreiro, cantando:

&lt;poem&gt;
{{Espazos|20}}Canta meu corazón, canta,
{{Espazos|20}}canta ti que tela gracia,
{{Espazos|20}}que a miña cando nacín
{{Espazos|20}}quedou no fol da liñaza.
&lt;/poem&gt;

{{Espazos|3}}Un mozo que a oie, di: – Eso non é certo, Mariquiña; gracia douche Dios, pra ti e pra dar a quen non a teña.

{{Espazos|3}}— ¿Quen é o que fala e onde está?

{{Espazos|3}}— Son eu, que estou ó pé da silveira, collendo a raiola do sol, xa que sempre me negas a dos teus ollos.

{{Espazos|3}}— ¡Arrenégote demo! Pareces un melro metido nas follas das silvas.

{{Espazos|3}}— ¡Un melro!... Non son tan negro, que aínda non me queimou o sol de Castela nin o de Cades...

{{Espazos|3}}— Si che parece mal a comparanza, direiche que pareces un moucho, que está asexando os paxariños “que aínda non poden voar”.

{{Espazos|3}}— As comparanzas túas anque queiras facelas malas, pra min sempre son boas.

{{Espazos|3}}— Moitas gracias, pero pensas mal de min: eu sempre comparo o millor que podo.

{{Espazos|3}}— ¡O millor que podes! ¿E que comparanzas fas co caiceño?

{{Espazos|3}}— ¡Co caiceño!... O caiceño non teño con quen comparalo, porque nunca o vin ó pé da silveira.

{{Espazos|3}}— Pero víchelo na feira, e tuveche tempo de comparalo, anque fora cas formigas.

{{Espazos|3}}— ''Ja, ja, ja...'' Fasme rir, Antón... Eso diralo porque é pequeno.

{{Espazos|3}}— Dígocho, porque é pequeno e porque nunca está parado. Milagro será si non anda preto de nós, pero xa sabe que non me pasa das gorxas...

{{Espazos|3}}— Non seas tolo, rapás, nin deas que facer á xusticia, por causa miña.

{{Espazos|3}}— Eu non sei si son tolo ou non; pero ti has de ser pra min ou... pra outro que valla máis que eu, e non pra un home que parece un raposo.

{{Espazos|3}}— Déixate de chanzas, que os montes teñen oídos e eu non quero quimeras que pra eso non me criou miña nai.

{{Espazos|3}}— ¿Teslle medo?

{{Espazos|3}}— ¿Que medo llei de ter, Antón, si eu non falo mal de ninguén?

{{Espazos|3}}— Pois por min non teñas penas, porque si ti non me queres pouco me importa vivir en cadeas. ¡Máis cadeas teño na miña ialma, que está presa por ti fai moito tempo!

{{Espazos|3}}— ¿E quen che dixo que eu son carceleira?

{{Espazos|3}}— ¡Quen mo dixo!... ¡Quen vai sere! A túa cara de rosa, os teus ollos de luceiros, o teu cabelo de ouro, a túa fala de fada, que me teñen morto de amor, de mágoas e de dores sin conto.

{{Espazos|3}}— Pois eu síntocho moito. Antón, pero... voume, que teño prisa...

{{Espazos|3}}— ¿Vaste e déixasme?...

{{Espazos|3}}— Tamén ti deixache a outra...
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Hermida}} |nome-editor=Modesto |título= Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve) |ano= 2003|editorial= CIRP |isbn= 84-453-3736-X |páxinas= 283-305 |url=http://www.cirp.es/pub/docs/narrec/NarradoresOcasionais.pdf}}

{{ORDENAR:caron da silveira}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Category:Luís Otero Pimentel]]
[[Category:Follas Novas (A Habana)]]
[[Category:1907]]</text>
      <sha1>hoc63trx7mcgxzixpy59mhdw5amvf8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/O avellón</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5435</id>
    <revision>
      <id>19655</id>
      <parentid>19650</parentid>
      <timestamp>2019-04-06T22:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1473" sha1="19aqdu95y03lk0yymfue9mahsb3fy75" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[O avellón]]''. — [[Autor:Alfredo Brañas|Alfredo Brañas]]'''. [[1884]].&lt;/center&gt;


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
{{Espazos|3}}Unha noite de inverno en que eu estaba
nun tallo xunto o lume e me quentaba
maus e pes, dito seia con perdón,
sintín petar con forza á miña porta,
e coidando que houbese algunha liorta,
fun abrir cun fungueiro e cun tizón.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Desfechei e atopeime co fociño
de Alifonso, do fillo de Goriño,
que é por certo un garrido e bon rapás.
Viña calado e feito un churumicas
porque morrera a tía das ''Furricas'',
que ó amañecer lle dera un paratrás.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Falamos da difunta, que era boa,
e morreu sin caérselle unha moha,
e deixa algúns cartos e un cebón.
Dimpois que de este xeito parolamos,
dixo moito Alifonso: Agora vamos
a velala esta noite no ''avellon''.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Moitos cicáis non seipan cuasemente
ó que chama ''avellon'' a nosa xente
das Rías no país encantador.
Como unha forma abonda para proba,
contareiche o que vin en Vilanova
un día do ''avellon'', caro lector.

:::::::::—

{{Espazos|3}}Tremando co friaxe, eu e Alifonso
dempóis de marmullar dentro un responso,
botamos a correr hastra abafar,
e chegamos á casa da difunta,
onde estaba á familia toda xunta
con mantelos coberta ó pé do lar.
&lt;/poem&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[O avellón|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>19aqdu95y03lk0yymfue9mahsb3fy75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/4</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5436</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/O avellón" />
    <revision>
      <id>19929</id>
      <parentid>19652</parentid>
      <timestamp>2019-11-04T21:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Texto destacado/Campaña da Caprecórneca]] a [[Wikisource:Texto destacado/O avellón]]</comment>
      <origin>19929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="70sjkdkv2fu8aytj4afs8h2cd0kjl8s" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/O avellón]]</text>
      <sha1>70sjkdkv2fu8aytj4afs8h2cd0kjl8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/5</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5437</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/Contos da miña terra" />
    <revision>
      <id>19990</id>
      <parentid>19653</parentid>
      <timestamp>2019-11-10T16:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Texto destacado/O avellón]] a [[Wikisource:Texto destacado/Contos da miña terra]]</comment>
      <origin>19990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="mmmp3zucqquni5ld1315jfl5rz51uyq" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/Contos da miña terra]]</text>
      <sha1>mmmp3zucqquni5ld1315jfl5rz51uyq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Andrés Martínez Salazar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5438</id>
    <revision>
      <id>19660</id>
      <timestamp>2019-04-07T09:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Autor:Andrés Martínez Salazar}}  [[Categoría:Autores-M]]&quot;</comment>
      <origin>19660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="bpcapz9ccq17yd8ipllmi184z74za2d" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:Andrés Martínez Salazar}}

[[Categoría:Autores-M]]</text>
      <sha1>bpcapz9ccq17yd8ipllmi184z74za2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Varóns ilustres de Galiza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5439</id>
    <redirect title="Breve compendio de los varones ilustres de Galicia" />
    <revision>
      <id>19682</id>
      <parentid>19662</parentid>
      <timestamp>2019-04-07T20:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>2112</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Arranxo a redirección dobre cara a &quot;[[Breve compendio de los varones ilustres de Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>19682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="7pl12ij8dzpjgm132ji0fv8ymds06bn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Breve compendio de los varones ilustres de Galicia]]</text>
      <sha1>7pl12ij8dzpjgm132ji0fv8ymds06bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:José Pardiñas y Villalobos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5440</id>
    <revision>
      <id>19664</id>
      <timestamp>2019-04-07T09:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Autor:José Pardiñas y Villalobos}}  [[Categoría:Autores-P]]&quot;</comment>
      <origin>19664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="gg8agielyjgq44n4dbq0rjlgnxwoq5s" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:José Pardiñas y Villalobos}}

[[Categoría:Autores-P]]</text>
      <sha1>gg8agielyjgq44n4dbq0rjlgnxwoq5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Varones ilustres de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5441</id>
    <redirect title="Breve compendio de los varones ilustres de Galicia" />
    <revision>
      <id>19677</id>
      <timestamp>2019-04-07T11:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Varones ilustres de Galicia]]&quot; a &quot;[[Breve compendio de los varones ilustres de Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>19677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="7pl12ij8dzpjgm132ji0fv8ymds06bn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Breve compendio de los varones ilustres de Galicia]]</text>
      <sha1>7pl12ij8dzpjgm132ji0fv8ymds06bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:José Pardiñas y Villalobos</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5442</id>
    <revision>
      <id>19683</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Interwiki-Link |Image= |Wikipedia= José Pardiñas y Villalobos |Commons=  |Wikcionario=none |Wikilibros=none |Wikiquote=none |Wikinoticias=none }} '''José Pardiñas y Villalov...&quot;</comment>
      <origin>19683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1017" sha1="oq12wg9p10p4narmauhjak6j6nyzi20" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia= José Pardiñas y Villalobos
|Commons= 
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''José Pardiñas y Villalovos''' (Provincia da Coruña, s. XVIII), foi un escritor galego en lingua castelá. 

== Obra ==
* [[Breve compendio de los varones ilustres de Galicia|''Breve compendio de los varones ilustres de Galicia, nativos y próximos originarios, esclarecidos en virtudes, literatura y dignidades eclesiásticas, con algunas cortas relaciones de sucesos particulares'']], Martínez Salazar, A Coruña, 1887.
* ''Colección de refranes sueltos recogidos de varios autores, desde el año de 1771 hasta el 1780, en todo 6.243 refranes''.
* ''Sujetos gallegos ilustres en armas'', dous volumes.

{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Pardiñas}}
[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:José Pardiñas y Villalobos| ]]</text>
      <sha1>oq12wg9p10p4narmauhjak6j6nyzi20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Pardiñas y Villalobos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5443</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19684</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Pardiñas Villalobos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5444</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19685</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Pardiñas Villalovos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5445</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19686</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Pardiñas y Villalovos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5446</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19687</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:21:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Pardiñas y Villalovos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5447</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19688</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Pardiñas e Villalovos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5448</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19689</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Pardiñas e Villalobos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5449</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19690</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Pardiñas y Villalobos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5450</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19691</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Pardiñas Villalobos Soto y Romero de Caamaño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5451</id>
    <redirect title="Autor:José Pardiñas y Villalobos" />
    <revision>
      <id>19693</id>
      <timestamp>2019-04-08T07:28:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]&quot;</comment>
      <origin>19693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Pardiñas y Villalobos]]</text>
      <sha1>r4pmt5tj41z7l8wocsapk4iqugyd23q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Anselmo Feijoo Montenegro</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5452</id>
    <revision>
      <id>19763</id>
      <parentid>19756</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T17:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1045" sha1="ow5fas2bb97n9hnalk54xxjrpoju5tj" xml:space="preserve">:''Non confundir co seu irmán: [[:es:Autor:Benito Jerónimo Feijoo|Benito Jerónimo Feijoo Montenegro]]''.
{{Outros homónimos|Feijoo Montenegro}}
{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia= Anselmo Feijoo Montenegro
|Commons=Category:Anselmo Feijoo Montenegro
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Anselmo Feijoo Montenegro''' foi un militar e escritor galego dos Séculos Escuros.

== Obras ==
* &quot;[[Prantos da ninfa Zigalia]]&quot; (algúns autores atribúen a autoría a Benito Jerónimo Feijoo Montenegro, irmán de Anselmo).
* &quot;[[¿E vós non vedes a teima?]]&quot; &lt;ref&gt;[http://ilg.usc.es/gondomar/es/index.php?action=file&amp;id=xmlfiles/GOND033.xml E vós non vedes a teima?] Corpus dixital de textos galegos da Idade Moderna.&lt;/ref&gt;

== Notas ==
{{Listaref}}


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Feijoo Montenegro}}
[[Categoría:Autores-F]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Anselmo Feijoo Montenegro| ]]</text>
      <sha1>ow5fas2bb97n9hnalk54xxjrpoju5tj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¿E vós non vedes a teima?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5453</id>
    <revision>
      <id>19755</id>
      <parentid>19750</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T09:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="m5rw6t3de3a4pqu37a62bv0xxk6aji5" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = &quot;¿E vós non vedes a teima?&quot;
|autor   = [[Autor:Anselmo Feijoo Montenegro|Anselmo Feijoo Montenegro]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1723
}}

[[Ficheiro:E vós non vedes a teima.jpg|miniatura|¿E vós non vedes a teima?]]
&lt;center&gt;
DE DON [[Autor:Anselmo Feijoo Montenegro|ANSELMO FEICO Y]]&lt;br /&gt;
[[Autor:Anselmo Feijoo Montenegro|Monte Negro]], vezino de la Granja&lt;br /&gt;
Del Mato, Reyno de Galicia,&lt;br /&gt;
Provincia de Orense.  

''En Idioma Gallego.''

GLOSSA.     
&lt;/center&gt;
{{Prose}}
&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
{{Xxx-grande|E}} Vos non vedes à teima
En que deu à mia gente,
Que ey de glossar de repente
Sin ter geño nin freima:
Vàn à Madril eu a Reyma,
Estas que en tal viduria
Poden servir de auga fria,
E pra que diga, ò Censor
Non pudo glossar pior
''El acaso de este dia.''

Eu nacin en tan mal sin,
Que millor do que odigo
Serà, que non teño amigo
Alà, que bolva por min:
Mas eyqui solo, è omeu fin,
Contemprar, ò que se vè
Nos Protectores dà fee,
Que anque nè admirazon
Alabasse à devocion,
''Y el ver los Reyes à pie.''

Ora pois vou camiñando,
Sabe Deus que levo medr,
E por si acauso me quedo
Non digan como nin cando:
A trompicòs vou andando,
Que meterme na posseia
Foy en min gran loucaria:
Mais no causo que se exprica
Eu peeso que il mesmo indica,
''Es sagrada sympatia.''

Non sey como sayrey
De esta dezma que me espera,
Porque à min me desaspera
Vèr, que os vocabros que sey
Todos acaban en ey,
Os que Alà acaban en e,
Y anque ay Jesè, e Josuè
Non quisen vsar de historias
Pra pintar no Rey à Groria
''Y en España antigua fee.''

O Monarchas Espellados,
O meu Rey, è miña Reyna:
Ningun como vos se peina
De vaiso dos Estrellados:
Deus vos puso Coroados
En España, porque via,
Que na terra non avia
Quen pudesse dar terror
A Mouros con mais valor;
''y Catholica porfia.''
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |nome=Alvaro |apelidos={{Versaleta|Bazàn Benavides}} |ano=1723 |url=https://books.google.es/books?id=qi--S3BvhZYC&amp;hl=es&amp;pg=PP5#v=onepage&amp;q&amp;f=false |título=Sagradas flores del Parnasso, consonancias metricas de la bien templada lyra de Apolo |editor=Juan de Ariztia |localización=Madrid }}
=== Ligazóns externas ===
* [http://ilg.usc.es/teitok/gondomar/es/index.php?action=file&amp;id=xmlfiles/GOND033.xml&amp;headers=full Corpus dixital de textos galegos da Idade Moderna] Instituto da Lingua Galega, Universidade de Santiago de Compostela.

{{ORDENAR:E vos non vedes a teima}}
[[Categoría:1723]]
[[Categoría:Anselmo Feijoo Montenegro]]</text>
      <sha1>m5rw6t3de3a4pqu37a62bv0xxk6aji5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anselmo Feijoo Montenegro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5454</id>
    <redirect title="Autor:Anselmo Feijoo Montenegro" />
    <revision>
      <id>19702</id>
      <timestamp>2019-04-17T08:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Anselmo Feijoo Montenegro]]&quot; a &quot;[[Autor:Anselmo Feijoo Montenegro]]&quot;</comment>
      <origin>19702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="qcog2d504z8pv7vaobml7mpkn0l9hgq" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Anselmo Feijoo Montenegro]]</text>
      <sha1>qcog2d504z8pv7vaobml7mpkn0l9hgq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1723</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5455</id>
    <revision>
      <id>19704</id>
      <timestamp>2019-04-17T08:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>19704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Non confundir</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5456</id>
    <revision>
      <id>19722</id>
      <parentid>19721</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T08:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 14 revisións desde [[:w:Modelo:Non_confundir]]</comment>
      <origin>19721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="r92xmjti6f7et574jrz2k08txg22oc6" xml:space="preserve">{{#invoke:Non confundir|distinguish}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r92xmjti6f7et574jrz2k08txg22oc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Non confundir</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5457</id>
    <revision>
      <id>19727</id>
      <parentid>19726</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T08:52:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 4 revisións desde [[:w:Módulo:Non_confundir]]</comment>
      <origin>19726</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="904" sha1="ndrj6w1uitjrxrq3lbbs4ve94cvf1q0" xml:space="preserve">local mHatnote = require('Módulo:Hatnote')
local mHatlist = require('Módulo:Hatnote list')
local mArguments --initialize lazily
local mTableTools --initialize lazily
local libraryUtil = require('libraryUtil')
local checkType = libraryUtil.checkType
local p = {}

function p.distinguish(frame)
	mArguments = require('Módulo:Argumentos')
	mTableTools = require('Módulo:FerramentasTáboa')
	local args = mArguments.getArgs(frame)
	local selfref = args.selfref
	local text = args.texto
	args = mTableTools.compressSparseArray(args)
	return p._distinguish(args, text, selfref)
end

function p._distinguish(args, text, selfref)
	checkType(&quot;_distinguish&quot;, 1, args, 'table')
	if #args == 0 and not text then return '' end
	local text = string.format(
		'Non confundir con %s.',
		text or mHatlist.orList(args, true)
	)
	hnOptions = {selfref = selfref}
	return mHatnote._hatnote(text, hnOptions)
end

return p</text>
      <sha1>ndrj6w1uitjrxrq3lbbs4ve94cvf1q0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Non confundir/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5458</id>
    <revision>
      <id>19729</id>
      <parentid>19728</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T08:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Non_confundir/uso]]</comment>
      <origin>19728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="161" sha1="0eh215f7s20q6zn47b2v5d0jbapk581" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Código para o funcionamento do modelo {{m|Non confundir}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>0eh215f7s20q6zn47b2v5d0jbapk581</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Hatnote</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5459</id>
    <revision>
      <id>19733</id>
      <parentid>19732</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T08:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Módulo:Hatnote]]</comment>
      <origin>19732</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6720" sha1="hgyy8c4qkl93ygvuk6nz7p9f4twozrj" xml:space="preserve">--------------------------------------------------------------------------------
--                              Module:Hatnote                                --
--                                                                            --
-- This module produces hatnote links and links to related articles. It       --
-- implements the {{hatnote}} and {{format link}} meta-templates and includes --
-- helper functions for other Lua hatnote modules.                            --
--------------------------------------------------------------------------------

local libraryUtil = require('libraryUtil')
local checkType = libraryUtil.checkType
local mArguments -- lazily initialise [[Module:Arguments]]
local yesno -- lazily initialise [[Module:Yesno]]

local p = {}

--------------------------------------------------------------------------------
-- Helper functions
--------------------------------------------------------------------------------

local function getArgs(frame)
	-- Fetches the arguments from the parent frame. Whitespace is trimmed and
	-- blanks are removed.
	mArguments = require('Module:Argumentos')
	return mArguments.getArgs(frame, {parentOnly = true})
end

local function removeInitialColon(s)
	-- Removes the initial colon from a string, if present.
	return s:match('^:?(.*)')
end

function p.findNamespaceId(link, removeColon)
	-- Finds the namespace id (namespace number) of a link or a pagename. This
	-- function will not work if the link is enclosed in double brackets. Colons
	-- are trimmed from the start of the link by default. To skip colon
	-- trimming, set the removeColon parameter to false.
	checkType('findNamespaceId', 1, link, 'string')
	checkType('findNamespaceId', 2, removeColon, 'boolean', true)
	if removeColon ~= false then
		link = removeInitialColon(link)
	end
	local namespace = link:match('^(.-):')
	if namespace then
		local nsTable = mw.site.namespaces[namespace]
		if nsTable then
			return nsTable.id
		end
	end
	return 0
end

function p.formatPages(...)
	-- Formats a list of pages using formatLink and returns it as an array. Nil
	-- values are not allowed.
	local pages = {...}
	local ret = {}
	for i, page in ipairs(pages) do
		ret[i] = p._formatLink(page)
	end
	return ret
end

function p.formatPageTables(...)
	-- Takes a list of page/display tables and returns it as a list of
	-- formatted links. Nil values are not allowed.
	local pages = {...}
	local links = {}
	for i, t in ipairs(pages) do
		checkType('formatPageTables', i, t, 'table')
		local link = t[1]
		local display = t[2]
		links[i] = p._formatLink(link, display)
	end
	return links
end

function p.makeWikitextError(msg, helpLink, addTrackingCategory, title)
	-- Formats an error message to be returned to wikitext. If
	-- addTrackingCategory is not false after being returned from
	-- [[Module:Yesno]], and if we are not on a talk page, a tracking category
	-- is added.
	checkType('makeWikitextError', 1, msg, 'string')
	checkType('makeWikitextError', 2, helpLink, 'string', true)
	yesno = require('Module:Yesno')
	title = title or mw.title.getCurrentTitle()
	-- Make the help link text.
	local helpText
	if helpLink then
		helpText = ' ([[' .. helpLink .. '|axuda]])'
	else
		helpText = ''
	end
	-- Make the category text.
	local category
	if not title.isTalkPage and yesno(addTrackingCategory) ~= false then
		category = 'Wikipedia:Marcadores de desambiguación con erros'
		category = string.format(
			'[[%s:%s]]',
			mw.site.namespaces[14].name,
			category
		)
	else
		category = ''
	end
	return string.format(
		'&lt;strong class=&quot;error&quot;&gt;Erro: %s%s.&lt;/strong&gt;%s',
		msg,
		helpText,
		category
	)
end

function p.disambiguate(page, disambiguator)
	-- Formats a page title with a disambiguation parenthetical,
	-- i.e. &quot;Example&quot; → &quot;Example (disambiguation)&quot;.
	checkType('disambiguate', 1, page, 'string')
	checkType('disambiguate', 2, disambiguator, 'string', true)
	disambiguator = disambiguator or 'homónimos'
	return string.format('%s (%s)', page, disambiguator)
end

--------------------------------------------------------------------------------
-- Format link
--
-- Makes a wikilink from the given link and display values. Links are escaped
-- with colons if necessary, and links to sections are detected and displayed
-- with &quot; § &quot; as a separator rather than the standard MediaWiki &quot;#&quot;. Used in
-- the {{format hatnote link}} template.
--------------------------------------------------------------------------------

function p.formatLink(frame)
	local args = getArgs(frame)
	local link = args[1]
	local display = args[2]
	if not link then
		return p.makeWikitextError(
			'no link specified',
			'Template:Format hatnote link#Errors',
			args.category
		)
	end
	return p._formatLink(link, display)
end

function p._formatLink(link, display)
	checkType('_formatLink', 1, link, 'string')
	checkType('_formatLink', 2, display, 'string', true)

	-- Remove the initial colon for links where it was specified manually.
	link = removeInitialColon(link)

	-- Find whether a faux display value has been added with the {{!}} magic
	-- word.
	if not display then
		local prePipe, postPipe = link:match('^(.-)|(.*)$')
		link = prePipe or link
		display = postPipe
	end

	-- Find the display value.
	if not display then
		local page, section = link:match('^(.-)#(.*)$')
		if page then
			display = page .. ' §&amp;nbsp;' .. section
		end
	end

	-- Assemble the link.
	if display then
		return string.format(
			'[[:%s|%s]]',
			string.gsub(link, '|(.*)$', ''), --display overwrites manual piping
			display
		)
	else
		return string.format('[[:%s]]', link)
	end
end

--------------------------------------------------------------------------------
-- Hatnote
--
-- Produces standard hatnote text. Implements the {{hatnote}} template.
--------------------------------------------------------------------------------

function p.hatnote(frame)
	local args = getArgs(frame)
	local s = args[1]
	local options = {}
	if not s then
		return p.makeWikitextError(
			'no text specified',
			'Template:Hatnote#Errors',
			args.category
		)
	end
	options.extraclasses = args.extraclasses
	options.selfref = args.selfref
	return p._hatnote(s, options)
end

function p._hatnote(s, options)
	checkType('_hatnote', 1, s, 'string')
	checkType('_hatnote', 2, options, 'table', true)
	options = options or {}
	local classes = {'dablink', 'navigation-not-searchable'}
	local extraclasses = options.extraclasses
	local selfref = options.selfref
	if type(extraclasses) == 'string' then
		classes[#classes + 1] = extraclasses
	end
	if selfref then
		classes[#classes + 1] = 'selfref'
	end
	return string.format(
		'&lt;div role=&quot;note&quot; class=&quot;%s&quot;&gt;%s&lt;/div&gt;',
		table.concat(classes, ' '),
		s
	)
end

return p</text>
      <sha1>hgyy8c4qkl93ygvuk6nz7p9f4twozrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Hatnote/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5460</id>
    <revision>
      <id>19735</id>
      <parentid>19734</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T08:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Hatnote/uso]]</comment>
      <origin>19734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="1w9387sz79vpu3lwecuuqvi653nndfz" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}

===Obxectivo===
Meta-módulo que fornece varias funcións para os avisos nas cabeceiras dos artigos.

===Funcións===
;hatnote
&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
mHatnote._hatnote(s, options)
&lt;/source&gt;

;Format link
&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
mHatnote._formatLink(link, display)
&lt;/source&gt;

;Format pages
&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
mHatnote.formatPages(...)
&lt;/source&gt;

;Format page tables
&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
mHatnote.formatPageTables(...)
&lt;/source&gt;

;Find namespace id
&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
mHatnote.findNamespaceId(link, removeColon)
&lt;/source&gt;

;Make wikitext error

&lt;source lang=&quot;lua&quot;&gt;
mHatnote.makeWikitextError(msg, helpLink, addTrackingCategory)
&lt;/source&gt;

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>1w9387sz79vpu3lwecuuqvi653nndfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Hatnote list</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5461</id>
    <revision>
      <id>19739</id>
      <parentid>19738</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T08:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Módulo:Hatnote_list]]</comment>
      <origin>19738</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="7239" sha1="9jzfj2zslcwl4daxgsgx7pk09dje31f" xml:space="preserve">--------------------------------------------------------------------------------
--                           Module:Hatnote list                              --
--                                                                            --
-- This module produces and formats lists for use in hatnotes. In particular, --
-- it implements the for-see list, i.e. lists of &quot;For X, see Y&quot; statements,   --
-- as used in {{about}}, {{redirect}}, and their variants. Also introduced    --
-- are andList &amp; orList helpers for formatting lists with those conjunctions. --
--------------------------------------------------------------------------------

local mArguments --initialize lazily
local mHatnote = require('Module:Hatnote')
local libraryUtil = require('libraryUtil')
local checkType = libraryUtil.checkType
local p = {}

--------------------------------------------------------------------------------
-- List stringification helper functions
--
-- These functions are used for stringifying lists, usually page lists inside
-- the &quot;Y&quot; portion of &quot;For X, see Y&quot; for-see items.
--------------------------------------------------------------------------------

--default options table used across the list stringification functions
local stringifyListDefaultOptions = {
	conjunction = &quot;e&quot;,
	separator = &quot;,&quot;,
	altSeparator = &quot;;&quot;,
	space = &quot; &quot;,
	formatted = false
}

-- Stringifies a list generically; probably shouldn't be used directly
function stringifyList(list, options)
	-- Type-checks, defaults, and a shortcut
	checkType(&quot;stringifyList&quot;, 1, list, &quot;table&quot;)
	if #list == 0 then return nil end
	checkType(&quot;stringifyList&quot;, 2, options, &quot;table&quot;, true)
	options = options or {}
	for k, v in pairs(stringifyListDefaultOptions) do
		if options[k] == nil then options[k] = v end
	end
	local s = options.space
	-- Format the list if requested
	if options.formatted then list = mHatnote.formatPages(unpack(list)) end
	-- Set the separator; if any item contains it, use the alternate separator
	local separator = options.separator
	--searches display text only
	function searchDisp(t, f)
		return string.find(string.sub(t, (string.find(t, '|') or 0) + 1), f)
	end
	for k, v in pairs(list) do
		if searchDisp(v, separator) then
			separator = options.altSeparator
			break
		end
	end
	-- Set the conjunction, apply Oxford comma, and force a comma if #1 has &quot;§&quot;
	local conjunction = s .. options.conjunction .. s
	if #list == 2 and searchDisp(list[1], &quot;§&quot;) or #list &gt; 2 then
		conjunction = separator .. conjunction
	end
	-- Return the formatted string
	return mw.text.listToText(list, separator .. s, conjunction)
end

--DRY function
function conjList (conj, list, fmt)
	return stringifyList(list, {conjunction = conj, formatted = fmt})
end

-- Stringifies lists with &quot;and&quot; or &quot;or&quot;
function p.andList (...) return conjList(&quot;e&quot;, ...) end
function p.orList (...) return conjList(&quot;ou&quot;, ...) end

--------------------------------------------------------------------------------
-- For see
--
-- Makes a &quot;For X, see [[Y]].&quot; list from raw parameters. Intended for the
-- {{about}} and {{redirect}} templates and their variants.
--------------------------------------------------------------------------------

--default options table used across the forSee family of functions
local forSeeDefaultOptions = {
	andKeyword = 'e',
	title = mw.title.getCurrentTitle().text,
	otherText = 'outras páxinas con títulos homónimos',
	forSeeForm = 'Para %s, véxase %s.',
}

--Collapses duplicate punctuation
function punctuationCollapse (text)
	local replacements = {
		[&quot;%.%.$&quot;] = &quot;.&quot;,
		[&quot;%?%.$&quot;] = &quot;?&quot;,
		[&quot;%!%.$&quot;] = &quot;!&quot;,
		[&quot;%.%]%]%.$&quot;] = &quot;.]]&quot;,
		[&quot;%?%]%]%.$&quot;] = &quot;?]]&quot;,
		[&quot;%!%]%]%.$&quot;] = &quot;!]]&quot;
	}
	for k, v in pairs(replacements) do text = string.gsub(text, k, v) end
	return text
end

-- Structures arguments into a table for stringification, &amp; options
function p.forSeeArgsToTable (args, from, options)
	-- Type-checks and defaults
	checkType(&quot;forSeeArgsToTable&quot;, 1, args, 'table')
	checkType(&quot;forSeeArgsToTable&quot;, 2, from, 'number', true)
	from = from or 1
	checkType(&quot;forSeeArgsToTable&quot;, 3, options, 'table', true)
	options = options or {}
	for k, v in pairs(forSeeDefaultOptions) do
		if options[k] == nil then options[k] = v end
	end
	-- maxArg's gotten manually because getArgs() and table.maxn aren't friends
	local maxArg = 0
	for k, v in pairs(args) do
		if type(k) == 'number' and k &gt; maxArg then maxArg = k end
	end
	-- Structure the data out from the parameter list:
	-- * forTable is the wrapper table, with forRow rows
	-- * Rows are tables of a &quot;use&quot; string &amp; a &quot;pages&quot; table of pagename strings
	-- * Blanks are left empty for defaulting elsewhere, but can terminate list
	local forTable = {}
	local i = from
	local terminated = false
	-- If there is extra text, and no arguments are given, give nil value
	-- to not produce default of &quot;For other uses, see foo (disambiguation)&quot;
	if options.extratext and i &gt; maxArg then return nil end
	-- Loop to generate rows
	repeat
		-- New empty row
		local forRow = {}
		-- On blank use, assume list's ended &amp; break at end of this loop
		forRow.use = args[i]
		if not args[i] then terminated = true end
		-- New empty list of pages
		forRow.pages = {}
		-- Insert first pages item if present
		table.insert(forRow.pages, args[i + 1])
		-- If the param after next is &quot;and&quot;, do inner loop to collect params
		-- until the &quot;and&quot;'s stop. Blanks are ignored: &quot;1|and||and|3&quot; → {1, 3}
		while args[i + 2] == options.andKeyword do
			if args[i + 3] then 
				table.insert(forRow.pages, args[i + 3])
			end
			-- Increment to next &quot;and&quot;
			i = i + 2
		end
		-- Increment to next use
		i = i + 2
		-- Append the row
		table.insert(forTable, forRow)
	until terminated or i &gt; maxArg
	
	return forTable
end

-- Stringifies a table as formatted by forSeeArgsToTable
function p.forSeeTableToString (forSeeTable, options)
	-- Type-checks and defaults
	checkType(&quot;forSeeTableToString&quot;, 1, forSeeTable, &quot;table&quot;, true)
	checkType(&quot;forSeeTableToString&quot;, 2, options, &quot;table&quot;, true)
	options = options or {}
	for k, v in pairs(forSeeDefaultOptions) do
		if options[k] == nil then options[k] = v end
	end
	-- Stringify each for-see item into a list
	local strList = {}
	if forSeeTable then
		for k, v in pairs(forSeeTable) do
			local useStr = v.use or options.otherText
			local pagesStr = p.andList(v.pages, true) or mHatnote._formatLink(mHatnote.disambiguate(options.title))
			local forSeeStr = string.format(options.forSeeForm, useStr, pagesStr)
			forSeeStr = punctuationCollapse(forSeeStr)
			table.insert(strList, forSeeStr)
		end
	end
	if options.extratext then table.insert(strList, punctuationCollapse(options.extratext..'.')) end
	-- Return the concatenated list
	return table.concat(strList, ' ')
end

-- Produces a &quot;For X, see [[Y]]&quot; string from arguments. Expects index gaps
-- but not blank/whitespace values. Ignores named args and args &lt; &quot;from&quot;.
function p._forSee (args, from, options)
	local forSeeTable = p.forSeeArgsToTable(args, from, options)
	return p.forSeeTableToString(forSeeTable, options)
end

-- As _forSee, but uses the frame.
function p.forSee (frame, from, options)
	mArguments = require('Módulo:Argumentos')
	return p._forSee(mArguments.getArgs(frame), from, options)
end

return p</text>
      <sha1>9jzfj2zslcwl4daxgsgx7pk09dje31f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Hatnote list/uso</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5462</id>
    <revision>
      <id>19741</id>
      <parentid>19740</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T08:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Hatnote_list/uso]]</comment>
      <origin>19740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202" sha1="52m5vm4j66br4p4daanuontiq2cxm4o" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}
===Obxectivo===
Módulo para producir e dárlle formato a listas para o seu uso nos avisos de cabeceira dos artigos

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Módulos]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>52m5vm4j66br4p4daanuontiq2cxm4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Feijoo Montenegro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5463</id>
    <revision>
      <id>19762</id>
      <parentid>19742</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T17:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="594" sha1="l6kcwscghdndryd0tutp9mm4kcgmvxl" xml:space="preserve">{{Homónimos}}

Os apelidos '''Feijoo Montenegro''' poden facer referencia a algún dos seguintes persoeiros:

* '''[[Anselmo Feijoo Montenegro]]''' (Casdemiro, O Pereiro de Aguiar), poeta e militar, irmán dos dous seguintes.
* '''[[:es:Autor:Benito Jerónimo Feijoo|Benito Jerónimo Feijoo Montenegro]]''' (Casdemiro, O Pereiro de Aguiar), ilustrado, irmán do anterior e do seguinte.
* '''[[Plácido Feijoo Montenegro]]''' (Casdemiro, O Pereiro de Aguiar), poeta, irmán dos dous anteriores.
* '''[[Vicente Feixoo|Vicente María Feijoo-Montenegro]]''' (Allariz 1813 - Baiona 1854), escritor.</text>
      <sha1>l6kcwscghdndryd0tutp9mm4kcgmvxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prantos da ninfa Zigalia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5464</id>
    <revision>
      <id>19765</id>
      <parentid>19761</parentid>
      <timestamp>2019-04-17T17:42:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Batalla de Rande]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2868" sha1="dnpj05kwmgx239r04qa7ztdbdbpfzyg" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = &quot;Prantos da ninfa Zigalia&quot;
|autor   = [[Autor:Anselmo Feijoo Montenegro|Anselmo Feijoo Montenegro]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1702
}}
&lt;center&gt;'''(algúns autores atribúen a autoría a Benito Jerónimo Feijoo Montenegro, irmán de Anselmo)'''.&lt;/center&gt;


[[Ficheiro:Prantos da ninfa Zigalia.pdf|miniatura|&quot;Prantos da ninfa Zigalia&quot;, en PDF.]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
Llantos dela Ninfa Zigalia  

Poys que sempre algun mal sin,
tacha amiña boa ley,
deyjenme chorar sin fin,
desgrazias conque naçin,
nalengua en que me criey.

Querenme finjir culpada
en que a frota se perdeu; 
pr que con pena dobrada,
ela ardida, I eu tiznada 
duas perdas choro eu.

Ô Peyto o dor metraspassa,
bendo amiña sorte dura,
quevnavez que sin tassa
beu riqueça amiña cassa,
beu por miña desbentura.

Din. que non quijen façer,
nada, os, jngreses, que entraron,
eu ben quijen pareçer,
mais como pudenVençer
a quen nin ber me deyjaron?

Tuberonme, ô eles bir,
pressa, donde non podia
nin pelejar, nin fuguir,
si me deyjaran sayr,
Deus ten dito ôque seria.

Non sey, quen contra dereito
consinrazons ben âtroçes
me culpa; mays Já sospeito,
queaquel que ten pior preito,
he quen nesto dá mais boçes.

Todo o mundo me hé testigo,
canto chorey esintin,
cando estaua pressaenVigo,
bendo solto ô enemigo,
eberme çerrada amin.

Chorey ober amanada,
de Yngreses, que abian saydo,
bendo deJente malbada,
amiña terra pissada,
etodo ó çeo ófindido.

Chorey ober pelejar,
tanto françes deInportançia,
que balian ó meu ôllar,
cada ome por vn par,
aunque fose ô par de francia.

Mortos queali padeçeron,
millor queNos na contenda
quedaron, aunque morreron,
que heles avida perderon,
eu, â, onrra, Iafaçenda.

Chorey, cando bin defora,
ganadas as batarias,
aynda ô bronçe delas chora,
bendo perder nuha ôra,
traballo detantos dias.

Chorey cando bin quebrada,
efeyta acadea peças, 
elafoy bem fabricada,
mays a deser ben dobrada,
porta que garde as riquezas.

Eu mais lagrimas deRamey,
cando a frota sequeymou,
mirei mais nada mirey,
por que o moyto que chorey,
ambos ôllos me cegou.

Mirey os nabios arder,
bin bolto en bolcan ó mar,
lume na auga açender,
ômes mo bento correr,
leños no lume nadar.

Todo este daño causou,
nun momento ô enemigo,
fee detodo agora dou,
que o principe me chamou,
solo pra ser testigo.

So tres bos sayronfora,
por non andar ás pancadas
eme enganaron dezendo
hiban abuscar petadas

:&lt;small&gt;Son petadas panes de borona pequeños.&lt;/small&gt;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://ilg.usc.es/gondomar/es/index.php?action=file&amp;id=xmlfiles/GOND047_B.xml&amp;headers=full Corpus dixital de textos galegos da Idade Moderna] Instituto da Lingua Galega, Universidade de Santiago de Compostela.
[[Categoría:1702]]
[[Categoría:Anselmo Feijoo Montenegro]]
[[Categoría:Batalla de Rande]]</text>
      <sha1>dnpj05kwmgx239r04qa7ztdbdbpfzyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Anselmo Feijoo Montenegro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5465</id>
    <revision>
      <id>19744</id>
      <timestamp>2019-04-17T09:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Autor:Anselmo Feijoo Montenegro}}  [[Categoría:Autores-F]]&quot;</comment>
      <origin>19744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="tes6tq159q56av1n463p3bmwnfr0za3" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:Anselmo Feijoo Montenegro}}

[[Categoría:Autores-F]]</text>
      <sha1>tes6tq159q56av1n463p3bmwnfr0za3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1702</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5466</id>
    <revision>
      <id>19746</id>
      <timestamp>2019-04-17T09:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>19746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>E vós non vedes a teima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5467</id>
    <redirect title="¿E vós non vedes a teima?" />
    <revision>
      <id>19751</id>
      <timestamp>2019-04-17T09:44:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[¿E vós non vedes a teima?]]&quot;</comment>
      <origin>19751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="euc4dw9qayh1vfnzjumd5aa8pkmf3be" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[¿E vós non vedes a teima?]]</text>
      <sha1>euc4dw9qayh1vfnzjumd5aa8pkmf3be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>E vós non vedes a teima?</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5468</id>
    <redirect title="¿E vós non vedes a teima?" />
    <revision>
      <id>19752</id>
      <timestamp>2019-04-17T09:44:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[¿E vós non vedes a teima?]]&quot;</comment>
      <origin>19752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="euc4dw9qayh1vfnzjumd5aa8pkmf3be" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[¿E vós non vedes a teima?]]</text>
      <sha1>euc4dw9qayh1vfnzjumd5aa8pkmf3be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>E vos non vedes a teima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5469</id>
    <redirect title="¿E vós non vedes a teima?" />
    <revision>
      <id>19753</id>
      <timestamp>2019-04-17T09:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[¿E vós non vedes a teima?]]&quot;</comment>
      <origin>19753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="euc4dw9qayh1vfnzjumd5aa8pkmf3be" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[¿E vós non vedes a teima?]]</text>
      <sha1>euc4dw9qayh1vfnzjumd5aa8pkmf3be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Llanto de la flota por una ninfa gallega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5470</id>
    <redirect title="Prantos da ninfa Zigalia" />
    <revision>
      <id>19764</id>
      <timestamp>2019-04-17T17:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Prantos da ninfa Zigalia]]&quot;</comment>
      <origin>19764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="ept4azz6vo6uvu3wlqluc5zo1kilzdg" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Prantos da ninfa Zigalia]]</text>
      <sha1>ept4azz6vo6uvu3wlqluc5zo1kilzdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Décimas ao apóstolo Santiago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5471</id>
    <redirect title="Décimas ao Apóstolo Santiago" />
    <revision>
      <id>19766</id>
      <timestamp>2019-04-17T21:57:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Décimas ao Apóstolo Santiago]]&quot;</comment>
      <origin>19766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="55au6j8x1gq0jzpjos2oyssswwcvlgr" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Décimas ao Apóstolo Santiago]]</text>
      <sha1>55au6j8x1gq0jzpjos2oyssswwcvlgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Décimas ao Apóstolo Santiago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5472</id>
    <revision>
      <id>19776</id>
      <parentid>19774</parentid>
      <timestamp>2019-04-18T10:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4175" sha1="asaex0fv22gza3jjhmjsv6mt76frqz6" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = &quot;Décimas ao Apóstolo Santiago&quot;
|autor   = [[Autor:Martín Torrado Mariño|Martín Torrado Mariño]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1627
}}
[[Ficheiro:Décimas ao Apóstolo Santiago (M).pdf|miniatura|Décimas ao Apóstolo Santiago (M).]]
[[Ficheiro:Décimas ao Apóstolo Santiago (S).jpg|miniatura|Décimas ao Apóstolo Santiago (S).]]
{{Prose}}
{|
|-
| 
&lt;poem&gt;


Al Señor Santiago el Mayor


Sancto de Barba dorada
bello honrado meu patron,
Rayo fillo de Torbon
Capitan da roja espada:
Señor da Cruz colorada
Valente eforte guerreiro
a quen todo ò mundo enteiro,
po lo mar e por la terra
Temen na paz enaguerra,
Sanctiago ò Caualleiro.

Eu meu sancto ò in agora
à o crego desta maneira
que vos dan por companeira
una Sancta gran doutora
valame nossa señora
ende vos no bastas so
para desfacer en po
quantos moros ejudeus
ay contra a fee de Deus
decia o miño avo.

Elo he que non podes
ou non sey que aquesto seja
que debe de ser embeja,
do ben que à España faceis.
Eu non vim tal entremes,
que aun crego le fagan ter
Una freira por moller
arreda vas satanas
vos sancto si vos casàs
dais à ò mundo enque entender

Ora pesse atal conmigo
non vos deran por Compadre,
a S. Lourenzo ou aopadre
San Vicenzo ou San Domingo
ental pleito non delingo
y anossa sancta tereija
no hade ter à mesma queija
pois uos ladan por moller
sin preguntar si ela quer
si la toma, ou si la deija.

Meu sancto agora digo eu
con perdon si ami mo dan
y agente de miña lan
donde a deir ào Julileu
no hade faltar un Judeu:
que diga enestas sazois
non querer ganar perdois
mas eu por Jesus bendito
muitas veces teño dito
que ajo de vender os bois

Eu tal cosa non pensey
eassi penso à Roma yr
ea opadre sancto decir
ea nosso señor ò Rey
que manden por una ley
que seja pois e Justicia
Patron solo da milicia
de España contra Majoma
mentras for san Pedro en Roma
vos Sanctiago en Galicia.
&lt;/poem&gt;
||
{{Espazos|15}}
||
&lt;poem&gt;
Decimas en Gallego q̄ compuso
D. N. Torrado Abbad de Vrdilde
al Sor. Santo Patron de España
quando el Rey D. Phel quarto
quiso que santa Theresa de JhS.
fuese compatrona.


Santo dabarba dourada
Bello honrrado meupatron
Rayo fillo do trebon
Capitan darroja espada
Señor da Cruz colorada
Balente forte guerreiro
aquen todo omundo enteiro
polomar, epolaterra
chama napaz enaguerra
Santiago o cabaleiro.

Eu meu santo oynagora
o crego desta maneira
quebos dan porcompañeira
unha santa gran doutora
ballame nosa Señora!
en debos non bastas soo
para des facer empo o
cantos mouros e Judeos
houber contrafe de Deus?
deciao el meu abo.

El ouhe, que non podes
ou non sei como esto seja
ou debe deser embeja
doben que a España faces
eu non bin tal entremes!
que a un crego llefaganter
unha frada por muller?
arreda uai Satanas
Santo uos se uos casas
das omundo enque entender?

Ora pesatal con migo
nonuos deran por compaña
algun dos Santos de España
Sn Lourenzo, ou S. Domingo
entalpreito non delingo
a santa santa Tereija
noha deteramesma queija
pois bola dan por muller
sempreguntar sela quer
sela toma, osela deija?.

Pois agora digo eu
comperdon siamin medan
agente damiña lan
donde hadeir o Jubileu?
non ha de faltar un Judeu
quenos diga, queninguen
Senir a Jerus alen
nestas bosas estazos
non pode ganar perdos
por Jesus de Nazaren!

Eu enfin jateno dito
queajo debender osbois
eir a Roma despois
o Padre Santo Bendito
ea ono Señor o Rey
quemanden por unhaley
queseja pois ejusticia
Patron soo demilicia
de España contra Mafoma
mentras for Sn. Po. en Roma
Sn. Tiago de Galicia.
&lt;/poem&gt;
|}
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
{{Wikipedia}}
=== Ligazóns externas ===
{{Refempeza}}
* [http://ilg.usc.es/gondomar/es/index.php?action=file&amp;cid=xmlfiles/3_Tagged/GOND064_B.xml Décimas ao Apóstolo Santiago (M)] (1627) Corpus dixital de textos galegos da Idade Moderna, Instituto da Lingua Galega, USC.
* [http://ilg.usc.es/gondomar/es/index.php?action=file&amp;cid=xmlfiles/3_Tagged/GOND064_A.xml Décimas ao Apóstolo Santiago (S)] (1627) Corpus dixital de textos galegos da Idade Moderna, Instituto da Lingua Galega, USC.
{{Reftermina}}


{{PD-old-100}}
[[Categoría:1627]]
[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:Martín Torrado Mariño]]</text>
      <sha1>asaex0fv22gza3jjhmjsv6mt76frqz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1627</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5473</id>
    <revision>
      <id>19768</id>
      <timestamp>2019-04-17T22:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVII]]&quot;</comment>
      <origin>19768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="l4ld1k9ch8w7qmd8tos1eyl7lr9fkft" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVII]]</text>
      <sha1>l4ld1k9ch8w7qmd8tos1eyl7lr9fkft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Martín Torrado Mariño</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5474</id>
    <revision>
      <id>19785</id>
      <parentid>19772</parentid>
      <timestamp>2019-04-19T12:00:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="615" sha1="h31cnl8zv3pancfqzh01m1tzcisoqr4" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Martín Torrado Mariño
|Commons=Category:Martín Torrado Mariño
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Martín Torrado Mariño''', sacerdote galego, coñecido por ser o autor da composición poética &quot;Décimas ao Apóstolo Santiago&quot;. 

== Obra ==
* &quot;[[Décimas ao Apóstolo Santiago]]&quot;


{{PD-old-100}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Torrado Mari}}
[[Categoría:Autores-T]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Martín Torrado Mariño| ]]</text>
      <sha1>h31cnl8zv3pancfqzh01m1tzcisoqr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Martín Torrado Mariño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5475</id>
    <redirect title="Autor:Martín Torrado Mariño" />
    <revision>
      <id>19771</id>
      <timestamp>2019-04-17T22:14:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Martín Torrado Mariño]]&quot;</comment>
      <origin>19771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="8eu5f8bxwws3vlnszg6zut77bqjn5vu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Martín Torrado Mariño]]</text>
      <sha1>8eu5f8bxwws3vlnszg6zut77bqjn5vu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Martín Torrado Mariño</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5476</id>
    <revision>
      <id>19773</id>
      <timestamp>2019-04-17T22:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Autor:Martín Torrado Mariño}}  [[Categoría:Autores-T]]&quot;</comment>
      <origin>19773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="a2inwurbndfgto7y40w8an72pmxv49y" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:Martín Torrado Mariño}}

[[Categoría:Autores-T]]</text>
      <sha1>a2inwurbndfgto7y40w8an72pmxv49y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:PD-old-100</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5477</id>
    <revision>
      <id>19775</id>
      <timestamp>2019-04-18T10:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;center style=&quot;clear:both&quot;&gt; {| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:90%;clear:both; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;margin:5px;&quot; |- |[[Ficheiro:PD-icon.svg|50px]] |''Tó...&quot;</comment>
      <origin>19775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="qucpow1j6xmecvtcg1c15axt6x0qugj" xml:space="preserve">&lt;center style=&quot;clear:both&quot;&gt;
{| align=&quot;center&quot; style=&quot;width:90%;clear:both; background-color:#f7f8ff; border:2px solid #8888aa;margin:5px;&quot;
|-
|[[Ficheiro:PD-icon.svg|50px]]
|''Tódalas obras orixinais deste autor atópanse no '''[[w:dominio público|dominio público]]'''. Isto é aplicábel en '''todo o mundo''' por mor de que finou fai máis de 100 anos.&lt;br&gt;As traducións poden '''non''' estar en dominio público.
''
|}&lt;/center&gt;&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de licenza]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qucpow1j6xmecvtcg1c15axt6x0qugj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Versos gallegos a nuestra Señora de Reza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5478</id>
    <revision>
      <id>19794</id>
      <parentid>19784</parentid>
      <timestamp>2019-04-19T19:20:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2797" sha1="m5jxthh9206i5ldkbyyspjnyjfl0qhj" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = &quot;Versos gallegos a nuestra Señora de Reza&quot;
|autor   = [[Autor:José Noguerol y Camba|José Noguerol y Camba]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1708
}}
[[Ficheiro:El Clarín de la fama y cithara de Apolo con métricos rasgos a las reales fiestas que en el felicissimo nacimiento de... 1708.pdf|page=207|miniatura|''El Clarín de la fama y cithara de Apolo con métricos rasgos a las reales fiestas que en el felicissimo nacimiento de...'' 1708.]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;
AL SEPTIMO ASSUMPTO. VERSOS GALLEGOS
à nuestra Señora de Reza, por avernos dado vn Principe
en nuestra Reyna, y Señora MARIA GABRIELA, por
vn Autor no conocido, ni dado à luz por mano de
D. Joseph Noguerol su mismissimo primo-
hermano.
&lt;/center&gt;

&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
'''{{Xxx-grande|I}}'''Lustrissimo Señor,
Oy à miña Musa toda
Say à praza à pubricar
As honras da nosa Aurora
De Reza, q̄ è nosa imagen
Què en iste Probo se adora
Por Patroa singular,
Por Alegre, por Señora,
Por Galega, por Paisana,
Por ser de Ourense à alma toda.
Pero sepa su insolencia,
&lt;br /&gt;
Que diz que toda esta obra
Se à de vèr polo Escrivano
Eo Fiscal botarlle à copra,
Eu apelo à sua Merced
De sentencia tan odiosa,
Que ò Escrivano è meu contrario
E serà à relacion torta,
Que istes Versos sejan meus,
Se tèn por cousa notoria,
E semos apunta mal,
De Poeta perdo à groria.
&lt;/div&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
Dò Fiscal Dios cheme libre,
Si acaso à maldita solta
Se con quatro ollos me mira
Cando pra matar dous sobran,
Confiado no agasallo,
Que à miña Musa medrosa
Espera topar en todos
Empezo baya de Loa.
Virgen de Reza Sol puro,
Que alumbrache à España toda,
Dàndonos en Gabrieliña
vn meniño, que en Europa
A de assombrar os Reveldes,
E pisar à suas Coroas,
Que como ladròs furtadas
Tèn sin dàlas à quen tocan,
A de recobrar tamen

A Virgen bella, è dàr honra
A fè de noso Señor,
E aumentarà con tal sona,
Que hasta ò fin do mundo todo
Chege à sua fama heroica,
E despois destas ventajas,
E despois destas vitorias,
Veña à ò noso grande Apostol,
Beyjar os pès, è de bolta,
Veña à Ourense à vervos Virgẽ
Veña à darbos gracias moytas
De todas estas mercedes,
Que en cifra ban eiqui postas:
E desde agora convido
Os presentes para outra obra
Como esta, se è que vivimos,
Se non, quedaybos embora.
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
{{Refempeza}}
* [http://ilg.usc.es/gondomar/es/index.php?action=file&amp;cid=xmlfiles/3_Tagged/GOND035.xml &quot;Versos a nosa Señora de Reza&quot;] (1708) Corpus dixital de textos galegos da Idade Moderna, Instituto da Lingua Galega, USC.
{{Reftermina}}


{{PD-old-100}}
[[Categoría:1708]]
[[Categoría:GL-V]]
[[Categoría:José Noguerol y Camba]]</text>
      <sha1>m5jxthh9206i5ldkbyyspjnyjfl0qhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Noguerol y Camba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5479</id>
    <redirect title="Autor:José Noguerol y Camba" />
    <revision>
      <id>19787</id>
      <parentid>19779</parentid>
      <timestamp>2019-04-19T12:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Versos gallegos a nuestra Señora de Reza]] a [[Autor:José Noguerol y Camba]]</comment>
      <origin>19787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Noguerol y Camba]]</text>
      <sha1>i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Versos a nosa Señora de Reza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5480</id>
    <redirect title="Versos gallegos a nuestra Señora de Reza" />
    <revision>
      <id>19780</id>
      <timestamp>2019-04-19T10:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Versos gallegos a nuestra Señora de Reza]]&quot;</comment>
      <origin>19780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="e6n3fwg8fdea4tlkqj3ehshk5krtp81" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Versos gallegos a nuestra Señora de Reza]]</text>
      <sha1>e6n3fwg8fdea4tlkqj3ehshk5krtp81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1708</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5481</id>
    <revision>
      <id>19781</id>
      <timestamp>2019-04-19T10:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>19781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:José Noguerol y Camba</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5482</id>
    <revision>
      <id>19782</id>
      <timestamp>2019-04-19T11:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Autor:José Noguerol y Camba}}  [[Categoría:Autores-N]]&quot;</comment>
      <origin>19782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="pn0s2ttbsg7p8ded33keysaqyi0wc8b" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:José Noguerol y Camba}}

[[Categoría:Autores-N]]</text>
      <sha1>pn0s2ttbsg7p8ded33keysaqyi0wc8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:José Noguerol y Camba</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5483</id>
    <revision>
      <id>19786</id>
      <timestamp>2019-04-19T12:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Interwiki-Link |Image= |Wikipedia=José Noguerol y Camba |Commons=Category:José Noguerol y Camba |Wikcionario=none |Wikilibros=none |Wikiquote=none |Wikinoticias=none }} '''Jos...&quot;</comment>
      <origin>19786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="571" sha1="882v9mzktzqh6rl30k4eppr6gz9jo7i" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=José Noguerol y Camba
|Commons=Category:José Noguerol y Camba
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''José Noguerol y Camba''', nado no século XVII, foi un poeta dos Séculos Escuros.

== Obra ==
* &quot;[[Versos gallegos a nuestra Señora de Reza]]&quot;


{{PD-old-100}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Noguerol}}
[[Categoría:Autores-N]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:José Noguerol y Camba| ]]</text>
      <sha1>882v9mzktzqh6rl30k4eppr6gz9jo7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Noguerol Camba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5484</id>
    <redirect title="Autor:José Noguerol y Camba" />
    <revision>
      <id>19789</id>
      <timestamp>2019-04-19T12:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Noguerol y Camba]]&quot;</comment>
      <origin>19789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Noguerol y Camba]]</text>
      <sha1>i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Noguerol Camba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5485</id>
    <redirect title="Autor:José Noguerol y Camba" />
    <revision>
      <id>19790</id>
      <timestamp>2019-04-19T12:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Noguerol y Camba]]&quot;</comment>
      <origin>19790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Noguerol y Camba]]</text>
      <sha1>i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Noguerol e Camba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5486</id>
    <redirect title="Autor:José Noguerol y Camba" />
    <revision>
      <id>19791</id>
      <timestamp>2019-04-19T12:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Noguerol y Camba]]&quot;</comment>
      <origin>19791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Noguerol y Camba]]</text>
      <sha1>i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xosé Noguerol y Camba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5487</id>
    <redirect title="Autor:José Noguerol y Camba" />
    <revision>
      <id>19792</id>
      <timestamp>2019-04-19T12:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Noguerol y Camba]]&quot;</comment>
      <origin>19792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Noguerol y Camba]]</text>
      <sha1>i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ioseph Noguerol y Camba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5488</id>
    <redirect title="Autor:José Noguerol y Camba" />
    <revision>
      <id>19793</id>
      <timestamp>2019-04-19T12:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José Noguerol y Camba]]&quot;</comment>
      <origin>19793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José Noguerol y Camba]]</text>
      <sha1>i9b7xo9inkl434xp23apej6zn987r0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Entremés famoso sobre a pesca do río Miño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5489</id>
    <redirect title="Entremés famoso sobre da pesca do río Miño" />
    <revision>
      <id>19795</id>
      <timestamp>2019-04-20T22:17:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Entremés famoso sobre da pesca do río Miño]]&quot;</comment>
      <origin>19795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="egkag3qsxhnwv9p71hrar3lrh3w8zdv" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Entremés famoso sobre da pesca do río Miño]]</text>
      <sha1>egkag3qsxhnwv9p71hrar3lrh3w8zdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:TNT</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5491</id>
    <revision>
      <id>21236</id>
      <parentid>20202</parentid>
      <timestamp>2024-03-02T19:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ExE Boss</username>
        <id>2977</id>
      </contributor>
      <comment>Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q28132212|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]</comment>
      <origin>21236</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6571" sha1="r7hn49mbqg5sfa9i7l9l3ts62h7gy7u" xml:space="preserve">--
-- INTRO:   (!!! DO NOT RENAME THIS PAGE !!!)
--    This module allows any template or module to be copy/pasted between
--    wikis without any translation changes. All translation text is stored
--    in the global  Data:*.tab  pages on Commons, and used everywhere.
--
-- SEE:   https://www.mediawiki.org/wiki/Multilingual_Templates_and_Modules
--
-- ATTENTION:
--    Please do NOT rename this module - it has to be identical on all wikis.
--    This code is maintained at https://www.mediawiki.org/wiki/Module:TNT
--    Please do not modify it anywhere else, as it may get copied and override your changes.
--    Suggestions can be made at https://www.mediawiki.org/wiki/Module_talk:TNT
--
-- DESCRIPTION:
--    The &quot;msg&quot; function uses a Commons dataset to translate a message
--    with a given key (e.g. source-table), plus optional arguments
--    to the wiki markup in the current content language.
--    Use lang=xx to set language.  Example:
--
--    {{#invoke:TNT | msg
--     | I18n/Template:Graphs.tab  &lt;!-- https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:I18n/Template:Graphs.tab --&gt;
--     | source-table              &lt;!-- uses a translation message with id = &quot;source-table&quot; --&gt;
--     | param1 }}                 &lt;!-- optional parameter --&gt;
--
--
--    The &quot;doc&quot; function will generate the &lt;templatedata&gt; parameter documentation for templates.
--    This way all template parameters can be stored and localized in a single Commons dataset.
--    NOTE: &quot;doc&quot; assumes that all documentation is located in Data:Templatedata/* on Commons.
--
--    {{#invoke:TNT | doc | Graph:Lines }}
--        uses https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:Templatedata/Graph:Lines.tab
--        if the current page is Template:Graph:Lines/doc
--

local p = {}
local i18nDataset = 'I18n/Module:TNT.tab'

-- Forward declaration of the local functions
local sanitizeDataset, loadData, link, formatMessage

function p.msg(frame)
	local dataset, id
	local params = {}
	local lang = nil
	for k, v in pairs(frame.args) do
		if k == 1 then
			dataset = mw.text.trim(v)
		elseif k == 2 then
			id = mw.text.trim(v)
		elseif type(k) == 'number' then
			params[k - 2] = mw.text.trim(v)
		elseif k == 'lang' and v ~= '_' then
			lang = mw.text.trim(v)
		end
	end
	return formatMessage(dataset, id, params, lang)
end

-- Identical to p.msg() above, but used from other lua modules
-- Parameters:  name of dataset, message key, optional arguments
-- Example with 2 params:  format('I18n/Module:TNT', 'error_bad_msgkey', 'my-key', 'my-dataset')
function p.format(dataset, key, ...)
	local checkType = require('libraryUtil').checkType
	checkType('format', 1, dataset, 'string')
	checkType('format', 2, key, 'string')
	return formatMessage(dataset, key, {...})
end


-- Identical to p.msg() above, but used from other lua modules with the language param
-- Parameters:  language code, name of dataset, message key, optional arguments
-- Example with 2 params:  formatInLanguage('es', I18n/Module:TNT', 'error_bad_msgkey', 'my-key', 'my-dataset')
function p.formatInLanguage(lang, dataset, key, ...)
	local checkType = require('libraryUtil').checkType
	checkType('formatInLanguage', 1, lang, 'string')
	checkType('formatInLanguage', 2, dataset, 'string')
	checkType('formatInLanguage', 3, key, 'string')
	return formatMessage(dataset, key, {...}, lang)
end

-- Obsolete function that adds a 'c:' prefix to the first param.
-- &quot;Sandbox/Sample.tab&quot; -&gt; 'c:Data:Sandbox/Sample.tab'
function p.link(frame)
	return link(frame.args[1])
end

function p.doc(frame)
	local dataset = 'Templatedata/' .. sanitizeDataset(frame.args[1])
	return frame:extensionTag('templatedata', p.getTemplateData(dataset)) ..
		   formatMessage(i18nDataset, 'edit_doc', {link(dataset)})
end

function p.getTemplateData(dataset)
	-- TODO: add '_' parameter once lua starts reindexing properly for &quot;all&quot; languages
	local data = loadData(dataset)
	local names = {}
	for _, field in ipairs(data.schema.fields) do
		table.insert(names, field.name)
	end

	local numOnly = true
	local params = {}
	local paramOrder = {}
	for _, row in ipairs(data.data) do
		local newVal = {}
		local name = nil
		for pos, columnName in ipairs(names) do
			if columnName == 'name' then
				name = row[pos]
			else
				newVal[columnName] = row[pos]
			end
		end
		if name then
			if (
				(type(name) ~= &quot;number&quot;)
				and (
					(type(name) ~= &quot;string&quot;)
					or not string.match(name, &quot;^%d+$&quot;)
				)
			) then
				numOnly = false
			end
			params[name] = newVal
			table.insert(paramOrder, name)
		end
	end

	-- Work around json encoding treating {&quot;1&quot;:{...}} as an [{...}]
	if numOnly then
		params['zzz123']=''
	end

	local json = mw.text.jsonEncode({
		params=params,
		paramOrder=paramOrder,
		description=data.description,
	})

	if numOnly then
		json = string.gsub(json,'&quot;zzz123&quot;:&quot;&quot;,?', &quot;&quot;)
	end

	return json
end

-- Local functions

sanitizeDataset = function(dataset)
	if not dataset then
		return nil
	end
	dataset = mw.text.trim(dataset)
	if dataset == '' then
		return nil
	elseif string.sub(dataset,-4) ~= '.tab' then
		return dataset .. '.tab'
	else
		return dataset
	end
end

loadData = function(dataset, lang)
	dataset = sanitizeDataset(dataset)
	if not dataset then
		error(formatMessage(i18nDataset, 'error_no_dataset', {}))
	end

	-- Give helpful error to thirdparties who try and copy this module.
	if not mw.ext or not mw.ext.data or not mw.ext.data.get then
		error(string.format([['''Missing JsonConfig extension, or not properly configured;
Cannot load https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:%s.
See https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:JsonConfig#Supporting_Wikimedia_templates''']], dataset))
	end

	local data = mw.ext.data.get(dataset, lang)

	if data == false then
		if dataset == i18nDataset then
			-- Prevent cyclical calls
			error('Missing Commons dataset ' .. i18nDataset)
		else
			error(formatMessage(i18nDataset, 'error_bad_dataset', {link(dataset)}))
		end
	end
	return data
end

-- Given a dataset name, convert it to a title with the 'commons:data:' prefix
link = function(dataset)
	return 'c:Data:' .. mw.text.trim(dataset or '')
end

formatMessage = function(dataset, key, params, lang)
	for _, row in pairs(loadData(dataset, lang).data) do
		local id, msg = unpack(row)
		if id == key then
			local result = mw.message.newRawMessage(msg, unpack(params or {}))
			return result:plain()
		end
	end
	if dataset == i18nDataset then
		-- Prevent cyclical calls
		error('Invalid message key &quot;' .. key .. '&quot;')
	else
		error(formatMessage(i18nDataset, 'error_bad_msgkey', {key, link(dataset)}))
	end
end

return p</text>
      <sha1>r7hn49mbqg5sfa9i7l9l3ts62h7gy7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A lama dos preitos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5493</id>
    <revision>
      <id>19808</id>
      <parentid>19803</parentid>
      <timestamp>2019-05-18T21:49:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16038" sha1="mbr1940qej4xm8gpmu0pyvprn86ws3x" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= {{PAGENAME}}
|autor= [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]], [[w:Follas Novas (A Habana)|''Follas Novas'' (A Habana)]] n.º 547.
|dataano= [[1907]]
}}


{{Prose}}
{{Espazos|3}}“O laverco da Toxeira, fillo do pai de Xuana” –polo seu nome Enrique– facía na escola as pranas máis somellantes ás mostras de Iturzaeta; e pró demais tamén era moi espelido.

{{Espazos|3}}O mestre chamábase D. Silvestre Caugalleira, de mote “Escuadrón”, porque había sido sarxento de caballería, e sempre estaba falando do seu escuadrón. Non sabía moito de letras, pero tiña a gramáteca do mundo que correra, e as leuciós que recolleu ós vellos.

{{Espazos|3}}Cando veu que Enrique sabía tanto como el, –de letras se entende– chamouno ó pé da súa cadeira, e díxolle en gallego: –unhas veces falaba en gallego, e outras no linguaxe de Castela.

{{Espazos|3}}—“Dille a teus pais que ti xa estás perdendo o tempo na escola, –bastante perdiamos todos– pois eu non che podo enseñar máis do que sabes”.

{{Espazos|3}}Este feito do mestre, fala máis que moitos libros, pois ben se vía nel a sinxela palabra dos homes que din o que sinten.

{{Espazos|3}}“O laverco” quedou espantado, saleu dando brincos como un tolo, e os demais quedamos mortos de envidia.

{{Espazos|3}}Desde aquel día a nai de Enrique, chea de orgullo, decía que o seu fillo xa podía ser mestre; e fixo de modo que entrase na curia “do pai da Pombiña”.

{{Espazos|3}}Presentareilles a estes novos perxonaxes, pra que vostedes sepan con quen van prá feira.

{{Espazos|3}}Pero antes teño que compretar o retrato do mestre.

{{Espazos|3}}Como xa lles dixen, era un home de moito mundo, xa velliño; que tiña máis de guerreiro que de mestre.

{{Espazos|3}}Cando estaba de xéneo, pasaba o tempo contándonos as súas batallas, e non lle quedaba vagar pra tomar as leuciós. Pero cando falaba das guerras, falaba en castellano, e, pouco máis ou menos, decía así:

{{Espazos|3}}—“Si uno pudiera nacer dos veces, no haría muchas cosas que hace la primera vez que viene al mundo.

{{Espazos|3}}Yo, que nací para militar y que lo fui muchos años, no me habría retirado en lo mejor de mi edad, pra venir a ser maestro de ''tantos serracenos'' como tengo delante”.

{{Espazos|3}}—¿Quienes serán los sarracenos? –decíamos todos mirándonos los unos a los otros.

{{Espazos|3}}—“Si, señor –seguía hablando D. Silvestre– cometí el grande e irreparable error de abandonar el servicio, por causa de la difunta –que ya está en el Cielo, pues era muy buena– pues si hubiera seguido, hoy sería general, como lo es Espartero y Rodil. Bien me decía mi capitán, el conde de Clonard, que no me retirase, pues mi porvenir estaba en la carrera de las armas”.

{{Espazos|3}}Pero, ya se acabara la guerra grande; ya no teníamos franceses en España; ya el ídolo de los españoles, Fernando VII, el rey de “toros y cañas”, estaba en Madrid, y no nos faltaba nada para ser felices... ¡Que bien discurrieron
siempre los españoles!

{{Espazos|3}}Ya los grandes guerrilleros descansaban en sus modestos hogares, o en sus ignoradas tumbas. ¡Tumbas de gloria!

{{Espazos|3}}Ya no se fusilaba a diestro iiniestrso; ya el Empecinado no era el terror del enemigo; ya Mina decía que bastaba de peleas; ya Moseu Antón se ahorcara de despecho; ya los conventos estaban seguros...

{{Espazos|3}}Por mi desgracia, Lord Wellington, no se quedó en España.

{{Espazos|3}}¿No sabéis quién era el Lord? Todos dijimos: “No, señor”, menos uno que respondió: “Yo conocí un ''loro'' que se llamaba Wellington”. –¿Donde lo conociste, Salomón? –le interrogó el maestro. –Lo conocí en mi casa: lo llevaba
la señora de un teniente que hemos tenido alojada. –Pues te llevarás el capón de Navidad, porque al fin, tú sabes salir del paso.

{{Espazos|3}}Pero no, mis caros discípulos; Lord Wellington, no era un loro en ningún sentido de la palabra. Era un noble inglés; un gran guerrero; un general de generales, que vino a España, cuando estábamos bien apurados con los franceses, y que puesto a la cabeza de un ejército inglés, otro español y otro portugués, aliados, pero no con mayores fuerzas que las de Napoleón, ganó muchas batallas, hasta que los arrojó de España, allá por San Marcial, donde los gallegos se llevaron la palma.

{{Espazos|3}}Y ni hablaba como los loros, ni como muchos charlatanes que hablan por hablar. Yo lo conocí bien, porque pertenecí a la escolta, destacado de las fuerzas que mandaba el general España.

{{Espazos|3}}Una palabra de él decía más que un largo discurso de nuestros diputados.

{{Espazos|3}}Un día se le presentó un oficial español, a quien el distinguía, porque era muy valiente, para manifestarle que era inocente de lo que algunos le habían atribuido respecto a que había faltado al miramiento a una señorita inglesa que como curiosa y amiga de asistir a los heridos, acompañaba al ejército. El gran general lo oyó y después le dijo:

{{Espazos|3}}—“Señor oficial: yo no puedo dudar de la palabra de un caballero, pero estoy decidido a que la gran Bretaña sea respetada”. ¡Que poema, hijos míos, que poema!

{{Espazos|3}}Así deben ser los generales: así deben expresarse los representantes de las naciones. Estos son los ejemplos que debemos tomar de los extranjeros...

{{Espazos|3}}Esto ocurrió la víspera de la batalla de los Arapiles. ¡Que batalla! ¡Parece que la estoy viendo! ¡Parece que veo al gran Lord con el anteojo en la mano, siguiendo las peripecias de la pelea terrible! Parece que contemplo al general portugués Troncoso, cuando le dijo: –“Mi general: Las fuerzas del cerro grande, no pueden avanzar”; y la serena contestación del inglés: –“Basta que se sostengan”.

{{Espazos|3}}Y, en efecto, allí se sostenían como perros de presa, contra los continuos refuerzos de los imperiales; mientras que nuestro generalísimo, preparaba la cuña que dirigió contra el centro de la línea enemiga, para partir y desconcertar
a sus contrarios.

{{Espazos|3}}Esta era la táctica y extratejia del gran caudillo británico: darse cuenta de las posiciones del enemigo, entretener sus fuerzas en uno o más puntos discutidos y cargar impetuosamente por el centro; como quen mete unha cuña no
eixe dun carro pra partilo en dous anacos...

(Continuará, Dios mediante)


{{Espazos|3}}Enrique adiantaba moito na curia, según viamos tódolos curiales, (pois eu tamén xa esborranchaba papel sellado) e ganaba algunhas pesetiñas que lle daban os preiteantes; pois don Xudas dicía que bastante favor nos facía con enseñar burros.

{{Espazos|3}}Que o noso principal era tan gracioso como miserabre e xudío, ninguén tiña dúbida, pois han de saber vostedes que por un carto pelexaba con súa nai, e que, polas súas gracias, estaba excomulgado. Pero, doña Mariquiña rezaba por ela e por el, anque estaba inorante de que o seu home estaba condenado.

{{Espazos|3}}Tiña o demo no corpo, non polo seu oficio, que non era dos máis zamerugas, como diría o meu gran amigo Lugrís, e si porque unha ves, por unha aposta, entrara polo médeo da Igrexa co sombreiro posto, cando o señor
cura estaba decindo a misa; e desde entonces, negáronlle a comunión. A sorte del foi que cando fixo aquela grande xudiada, doña Mariquiña estaba bañándose no Orzán da Cruña, e ninguén se atreveu a decirlle que tiña o demo na súa
casa.

{{Espazos|3}}O escribano era miope, pero non se lle escapaba unha coma, nin nada do que facían á súa beira.

{{Espazos|3}}Un día que Enrique estaba esborranchando un preito, caeulle un borrón na folla, e correndo, lambeuno, pra que doña Xudas non no vise; pero doña Xudas veuno e díxolle: –“¿Que fixeches, larpeiro?... ¿Túa nai dáche poucas papas?... Dille que che meta a cabeza no pote, pois eu non podo manterte con tinta”.

{{Espazos|3}}Outro día, amostrándolle unha escritura de letra moi crara, feita en Orense, díxolle:

{{Espazos|3}}—Enrique.

{{Espazos|3}}—Señor, –respondeu o curial.

{{Espazos|3}}—¿Gústache esta letra?

{{Espazos|3}}—Si, señor, é boa.

{{Espazos|3}}—Boa será pra ti, que xa empezas a quita-lo méreto ás cousas alleas, pensando que así, terán algún as túas... Esta letra non é boa... É moi boa; porque aquí non se ven faraentos; non hai borrós lambidos, a non ser que eu vexa mal. ¿Ves ti algún?

{{Espazos|3}}—Non señor: non vexo ningún borrón; pero moitos lamben sin conocerse as lambetadas, –respondeulle o laverco.

{{Espazos|3}}—Eso non no dirás ''por Luís'', que me parece que non ten esa costume de lamber borrós.

{{Espazos|3}}—Non señor; Luís tamén ten lambido algús, pero eu non no digo por ninguén.

{{Espazos|3}}—Vamos: a indireuta vai pra que a colla quen queira; non pensaba que foras tan espelido.

{{Espazos|3}}—Eu fago o que podo, señor escribano, pra non perde-lo tempo, –repricou o curial, que estaba dando mostras de merecer o mal nome de “laverco” que lle puxeran na escola.

{{Espazos|3}}—Tanto a Enrique como a min, anque acabamos na curia, non nos daba o xenio polos preitos. Soñabamos con saír a ''matar mouros''.

{{Espazos|3}}Eu era máis pequeno e de menos entrometemento que Enrique, polo que moitas veces el falaba, eu estaba calado.

{{Espazos|3}}Un día, polo mes do outono, que estabamos os dous solos, cando o escribano estaba no xusgado; entrou na escribanía un preiteando labrego, preguntado por Xudas.

{{Espazos|3}}—“Non está –díxolle Enrique– pero si quere esperalo, séntese, porque non tardará”.

{{Espazos|3}}“O preiteante estaba mollado como un peixe, e tiña as polainas e os calsós cheos da lama dos camiños”.

{{Espazos|3}}—“Pois, con permiso de vostedes –dixo– sentareime; porque veño cansado. ¿Vostedes non saben pra que me chama o señor escribano?”.

{{Espazos|3}}—Nosoutros, respondeu Enrique, non sabemos nada do que pasa na escribanía, porque aquí temos que ser cegos, mudos e tolos.

{{Espazos|3}}—O labrego quedou espantado da resposta do curial, e mirou pra min, como decindo que lle axudase a saír do atolladeiro.

{{Espazos|3}}—O meu compañeiro, –dixen eu– quixo decirlle, que non podemos decir nada do que pasa aquí.

{{Espazos|3}}—Eso entendín eu –repricou o labrego– pero pensaba que non sendo cousa de enfermedade ou de morte, poderían decirme algo; e astra me parecía que terían orden de despacharme si o señor escribano pensaba tardar.

{{Espazos|3}}—¿Vostede como se chama? –preguntoulle Enrique.

{{Espazos|3}}—Chámome Domingo Carballo Loureiro, da parroquia de Camanzo.

{{Espazos|3}}—¡Logo vostede é o que preitea co fidalgo da Ulla?

{{Espazos|3}}—Si, señor; ese preito teño... Parece que vostede ten conocemento del...

{{Espazos|3}}—Algún conocemento teño, que bastantes prumadas me leva.

{{Espazos|3}}—¿E no me pode decire si tardará moito tempo en vir a sentencia?

{{Espazos|3}}—Non lle podo decir nada; pois os preitos todos sabemos cando empezan, pero ninguén sabe cando han de acabar.

{{Espazos|3}}—Eso paréceme moi certo, e faime bastante que pensares. Xa levo dos años dando viaxes, e vexo que pouco adiante. Ben se conoce que preiteo cou un fidalgo...

{{Espazos|3}}—Non lle hai moita diferéncea de preitear, fidalgos ou con labregos. Tódolos preitos levan ó mesmo carreiro... Todos andan como vostedes...

{{Espazos|3}}—Ese non no entendo: ¡que andan como eu!...

{{Espazos|3}}—Si, todos anda dese modo... Vostede non anda cheo de lama...

{{Espazos|3}}—Cando chove, como agora polo outono, ten un que andar así.

{{Espazos|3}}—Pois os preitos siguen a sorte dos preitantes... Os preitos tamén andar cheos de lama... Pra eles sempre é outono...

{{Espazos|3}}—¿E logo, como é eso? ¿Onde collen a lama os preitos?...

{{Espazos|3}}—Mire vostede, cando se levanti, a lama que deixe nese banco; pense a que deixarán outros preitantes que veñan máis tarde; pense que despois chega Raposo, o escribiente do procurador, cos preitos mollados; que os deixa no mismo banco; e veia como recollen a lama dos preiteantes...

{{Espazos|3}}—¿Pero o señor Xues non ve eso?

{{Espazos|3}}O señor Xues non ten máis que dous ollos solos non pode ver si os preitos andan limpos ou cheos de lama.

{{Espazos|3}}—Pois eu quixera que o meu preito andivese limpo, para que se vexa, a miña razón... ¿Que lle parece que debo facer pra limpar o meu preito?...

{{Espazos|3}}—Vostede de facer o mismo que lles diría a todos: Non preitear...

{{Espazos|3}}—¿Que están falando? –dixo don Xudas, entrando na escribanía.

{{Espazos|3}}—Era eu, señor escribano, que preguntaba por vostede. ¿Como se encontra de saúde, señor?

{{Espazos|3}}—Ben, grancias a Dios, ¿é vostede?

{{Espazos|3}}—Eu, así, así, señor: hai algún tempo que non estou bo das cadeiras, pero namentras non colla o leito, non hai coidado.

{{Espazos|3}}—¿Déronlle o recado pra que trouxese máis testigos?

{{Espazos|3}}—¡Máis testigos!... Non, señor: dixéronme que vostede me chamaban, e nada máis.

{{Espazos|3}}—Pois vostede solo pouce adiantará ¿non veu o seu avogado?

{{Espazos|3}}—Non, señor.

{{Espazos|3}}—Pois el é o que me dixo que o chamase a vostede, e que trouxese máis probas, e máis papel sellado. ¿Tampouco vén o procurador?

{{Espazos|3}}—Non vin a ninguén, señor: pensei que non tiña que ver máis que a vostede.

{{Espazos|3}}—Pois vaia correndo ver a os dous; ¡e despois de xantar, volva por aquí!

{{Espazos|3}}—Xantar, xantaredes vosoutros, que tedes con que; pois a min xa me tedes esfolado –dixo polo baixo o labrego, saíndo da escribanía.

{{Espazos|3}}—¿Con que ''non preitear'' é? –dixo o escribano encarándore con Enrique–, despois que saleu o labrego.

{{Espazos|3}}—Toma ese libro, e lee eses párrafos que están marcados.

{{Espazos|3}}O curial colleu o libro, e puxas a ler o que sigue. “¡Mortal orgulloso e ignorante! levante ahora los ojos al cielo y respóndeme.

{{Espazos|3}}Aunque se suprimiesen algunos de esos luminares que penden de la bóveda estrellaa, tus noches, ¿serán por esos oscuras?...”

{{Espazos|3}}“Las estrellas, como otros tantos soles, iluminan otros mundos que su prodijioso alejamiento nos oculta, y que, como el nuestro, tienen sus producciones y sus habitantes. La imaginación sucumbe bajo el peso de la creación. Busca a la tierra y no la distingue ya: se pierde en este inmenso cúmulo de cuerpos celestes, como un grano de polvo en una alta montaña”.

{{Espazos|3}}“Atrios resplandecientes de la gloria celestial, moradas enternas de los espíritus bienaventurados, santo de los santos de la creación, trono augusto de aquel que es, ¡pudiera un pequeño gusano describiros!... (Carlos Bonet. Comtemplación de la naturaleza).

{{Espazos|3}}—¿Que sacas ti en craro do que liches?

{{Espazos|3}}—Pois cousa: penso que este señor ''Bonete'' está tolo.

{{Espazos|3}}—Non dirá que si, nin que non; pero, de todas sortes, é un tolo sabio, porque cando escriben eso, falireche a ti sin convierte.

{{Espazos|3}}—Díxoche, no linguaxe dos quinteiros, que as estrelas non se fixeron para alumearche nos carreiros da terra; que a túa imaxinación afógase baixo do peso da curia; que ti es un verme que ten que rebullirse na lama das leiras, e que agora mismo te vas do meu lado, pra que non te rebullas na lama dos preitos.
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |apelidos-editor={{Versaleta|Hermida}} |nome-editor=Modesto |título= Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve) |ano= 2003|editorial= CIRP |isbn= 84-453-3736-X |páxinas= 293-299 |url=http://www.cirp.es/pub/docs/narrec/NarradoresOcasionais.pdf}}

{{ORDENAR:lama dos Preitos}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Category:Luís Otero Pimentel]]
[[Category:Follas Novas (A Habana)]]
[[Category:1907]]</text>
      <sha1>mbr1940qej4xm8gpmu0pyvprn86ws3x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A lama dos Preitos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5494</id>
    <redirect title="A lama dos preitos" />
    <revision>
      <id>19804</id>
      <timestamp>2019-05-18T20:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[A lama dos Preitos]]&quot; a &quot;[[A lama dos preitos]]&quot;</comment>
      <origin>19804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="rm8jn5x7aam5cpp1kq3dkykxi9088ul" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A lama dos preitos]]</text>
      <sha1>rm8jn5x7aam5cpp1kq3dkykxi9088ul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/A lama dos preitos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5495</id>
    <revision>
      <id>19807</id>
      <parentid>19806</parentid>
      <timestamp>2019-05-18T21:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2084" sha1="2qqvvll2zu5co4v0vjkfcj6t750q5ef" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[A lama dos preitos]]''. — [[Autor:Luís Otero Pimentel|Luís Otero Pimentel]]'''. [[1907]].&lt;/center&gt;


{{Prose}}
{{Espazos|3}}“O laverco da Toxeira, fillo do pai de Xuana” –polo seu nome Enrique– facía na escola as pranas máis somellantes ás mostras de Iturzaeta; e pró demais tamén era moi espelido.

{{Espazos|3}}O mestre chamábase D. Silvestre Caugalleira, de mote “Escuadrón”, porque había sido sarxento de caballería, e sempre estaba falando do seu escuadrón. Non sabía moito de letras, pero tiña a gramáteca do mundo que correra, e as leuciós que recolleu ós vellos.

{{Espazos|3}}Cando veu que Enrique sabía tanto como el, –de letras se entende– chamouno ó pé da súa cadeira, e díxolle en gallego: –unhas veces falaba en gallego, e outras no linguaxe de Castela.

{{Espazos|3}}—“Dille a teus pais que ti xa estás perdendo o tempo na escola, –bastante perdiamos todos– pois eu non che podo enseñar máis do que sabes”.

{{Espazos|3}}Este feito do mestre, fala máis que moitos libros, pois ben se vía nel a sinxela palabra dos homes que din o que sinten.

{{Espazos|3}}“O laverco” quedou espantado, saleu dando brincos como un tolo, e os demais quedamos mortos de envidia.

{{Espazos|3}}Desde aquel día a nai de Enrique, chea de orgullo, decía que o seu fillo xa podía ser mestre; e fixo de modo que entrase na curia “do pai da Pombiña”.

{{Espazos|3}}Presentareilles a estes novos perxonaxes, pra que vostedes sepan con quen van prá feira.

{{Espazos|3}}Pero antes teño que compretar o retrato do mestre.

{{Espazos|3}}Como xa lles dixen, era un home de moito mundo, xa velliño; que tiña máis de guerreiro que de mestre.

{{Espazos|3}}Cando estaba de xéneo, pasaba o tempo contándonos as súas batallas, e non lle quedaba vagar pra tomar as leuciós. Pero cando falaba das guerras, falaba en castellano, e, pouco máis ou menos, decía así:

&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[A lama dos preitos|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2qqvvll2zu5co4v0vjkfcj6t750q5ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/6</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5496</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/A lama dos preitos" />
    <revision>
      <id>19809</id>
      <timestamp>2019-05-18T21:51:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Texto destacado/A lama dos preitos]]&quot;</comment>
      <origin>19809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="4calk22uub4rwbt0cphjcgmr8gl5u5p" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/A lama dos preitos]]</text>
      <sha1>4calk22uub4rwbt0cphjcgmr8gl5u5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Notícia de Torto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5498</id>
    <redirect title="Notícia de torto" />
    <revision>
      <id>19817</id>
      <timestamp>2019-07-04T21:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Notícia de Torto]]&quot; a &quot;[[Notícia de torto]]&quot;</comment>
      <origin>19817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="hkrocm1v7weq4wjrmlxo2or6lseopf0" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Notícia de torto]]</text>
      <sha1>hkrocm1v7weq4wjrmlxo2or6lseopf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1925</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5499</id>
    <redirect title="Categoría:1925" />
    <revision>
      <id>19819</id>
      <timestamp>2019-07-06T20:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1925]]&quot;</comment>
      <origin>19819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="greqxxu2o3zhp4ej514qbwytid789ie" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1925]]</text>
      <sha1>greqxxu2o3zhp4ej514qbwytid789ie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/Ana María</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5500</id>
    <revision>
      <id>19824</id>
      <parentid>19823</parentid>
      <timestamp>2019-07-06T20:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="rxr1y0f99v83asuhaq66cckzie81901" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[Ana María]]''. — [[Autor:Xoán Xesús González|Xoán Xesús González]]'''. [[ 1925]].&lt;/center&gt;


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
         —...Tiña verdadeiros desexos de coñocelo xa.
         Ouvín falar moito de vostede, en difrentes ocasiós, e intresábame tratalo  —iame dicindo con voz doce e morna, Ana María de Castro, aquela mañán fresca e branca, do mes de Maio, nos claustros da Escola Normal de Compostela, denantes d' entrar na crase de Historia Natural.
         —Pois xa me conece. Aquí me ten para servila, para ademirala e para ser un dos seus mais ferventes devotos  —houben de contestarlle, sin estar moi seguro de saber o que decía.
         —É vostede moi amabre.
         —Non o crea. Eu coido que soilo son respetuoso como é deber de toda persoa ben criada.
         —¡Raro! Hoxe poucos homes hai que seipan respetar as mulleres. Tan poucos que cicais non haxa un...
         —¿Coida vostede?...
         —¿Compretamente segura?
         —Quizais teña que facer unha escolma para aseguralo d' unha maneira categórica, pero tería que ser despois de ouservalo moito, moito.
         —Paréceme que é vostede un pouco dura pensando d' iste xeito.
         —Os homes todo o merecen...
         —Non sei se me permita creer que vostede ten sofrido moitos desenganos amorosos.
         —Non pense...
         —¿Non tivo vostede nunca noivo?
         —Si... Un que morreu pol-a gripe. Era moi bô o probiño...
         —Sentiría destonces moito a sua morte...
         —Un pouco... O día que o enterraban examinábame eu na Normal de Pontevedra..
         —¡Qué triste estaría aquel día vostede! Ter que presentarse diante d' un tribunal no que están de cote as persoas serias e ter o noivo morto. Choraría abondo.
         —Eso de cote o fago. Todas cantas veces me examino, choro como unha desleigada. Comprendo que fago unha verdadeira parvada pero non o podo remediar. Xa teño chegado a pensar si eu serei un caso de anormalidá.
         —É vostede moi impresionabre. A todal-as persoas bondadosas ll' acontece o mesmo. Son moi sensibres.
         —Non sei. Son moi nervosa. Todo me impresiona. Póñome á pensar e choro sin mais nada. Non son capaz de estar soila sen que non me corran as bágoas pol-as meixelas. Estoulle temendo á os exámenes dend' o primeiro día en que dá comezo o curso.
&lt;/poem&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Ana María|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rxr1y0f99v83asuhaq66cckzie81901</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/7</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5501</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/O Pintureiro" />
    <revision>
      <id>19987</id>
      <parentid>19930</parentid>
      <timestamp>2019-11-08T22:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Texto destacado/A lama dos preitos]] a [[Wikisource:Texto destacado/O Pintureiro]]</comment>
      <origin>19987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="d5j8tixi8dc2fnb1xuyox9olq8tac64" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/O Pintureiro]]</text>
      <sha1>d5j8tixi8dc2fnb1xuyox9olq8tac64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5504</id>
    <revision>
      <id>20316</id>
      <parentid>19840</parentid>
      <timestamp>2020-06-10T22:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[LEI 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia]]&quot; a &quot;[[Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>19840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249380" sha1="4pug8td4mp1roliy9gbwmn5snemxisu" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;
Diario Oficial de Galicia DOG Núm. 92 Luns, 16 de maio de 2016 Páx. 18576


'''LEI 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia.'''


&lt;center&gt;Exposición de motivos&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;

Este texto pretende ser a base normativa fundamental na que se plasme o compromiso irrenunciable da Comunidade Autónoma de Galicia co seu patrimonio cultural en canto que eixo fundamental que lle dá sentido e significación. Este compromiso debe ser manifestación do exercicio da vontade política colectiva, consciente do valor material e inmaterial do recibido nesas mil formas que ao longo do tempo configuraron a identidade cultural galega e que hoxe lle outorgan a súa máis fonda proxección de futuro.

Esta multiplicidade adquire sentido na unidade histórica dun pobo recoñecido constitucional e estatutariamente como nacionalidade con dereito a exercer a súa autonomía con pleno respecto aos principios de unidade e solidariedade que cimentan o ordenamento xurídico propio dun estado social e democrático de dereito como o español.

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;

O propio preámbulo da Constitución española proclama a vontade de protexer os pobos de España no exercicio da súas culturas, tradicións, linguas e institucións e de promover o progreso da cultura para asegurar unha digna calidade de vida.

No seu título oitavo, o artigo 148.1 recoñece o dereito das comunidades autónomas para asumiren competencias en materia de patrimonio monumental de interese da comunidade autónoma ou en materia de fomento da cultura, competencias que deben compatibilizarse co sinalado no seu artigo 149.1.28, que establece a competencia exclusiva do Estado en materia de defensa do patrimonio cultural, artístico e monumental español contra a exportación e a espoliación; e museos, bibliotecas e arquivos de titularidade estatal, sen prexuízo da súa xestión por parte das comunidades autónomas.

En coherencia co anterior, estatutariamente a Comunidade Autónoma de Galicia asume como tarefa principal, a través das súas institucións democráticas, a defensa da identidade de Galicia, e os poderes públicos galegos están obrigados a remover os obstáculos que dificulten a participación dos individuos e dos grupos na vida cultural galega.

Neste marco, o Estatuto de autonomía de Galicia asumiu, no seu artigo 27.18, a competencia exclusiva en materia de patrimonio histórico, artístico, arquitectónico e arqueolóxico de interese de Galicia, sen prexuízo do que dispón o artigo 149.1.28 da Constitución; arquivos, bibliotecas e museos de interese para a Comunidade Autónoma, e que non sexan de titularidade estatal; conservatorios de música e servizos de belas artes de interese para a Comunidade Autónoma.

Así mesmo, é necesario lembrar que o artigo 32 do Estatuto de autonomía de Galicia determina que lle corresponde á Comunidade Autónoma a defensa e promoción dos valores culturais do pobo galego. Estamos, pois, diante dun mandato inequívoco, singular e relevante que dota o texto legal dunha destacada significación no desenvolvemento dos principios estatutarios que lle dan sentido á autonomía de Galicia. En efecto, esta, lonxe de ser unha mera consecuencia da ordenación territorial do Estado, constitúese sobre a base duns poderes que emanan dun pobo que o é en virtude dos valores culturais que o configuran.

Ao abeiro deste marco constitucional e estatutario ditouse a Lei 16/1985, do 25 de xuño, de patrimonio histórico español, que supuxo un avance respecto da lexislación anterior na materia, a Lei do 13 de maio de 1933, e a adaptación da normativa á nova distribución competencial establecida pola Constitución española.

No nivel autonómico, froito desa competencia estatutaria asumida nos artigos 27.18 e 32 do Estatuto de autonomía de Galicia, ditouse a Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia, norma de gran relevancia ao supoñer a base legal e normativa na que se fundou a especificidade propia do patrimonio cultural galego.

Esta lei, que comportou un importante paso para o recoñecemento das peculiaridades propias do patrimonio cultural de Galicia, sentou as bases para a súa protección e difusión, e estableceu os procedementos e instrumentos específicos para garantir a súa conservación, así como un réxime sancionador para corrixir as infraccións que afectasen o patrimonio cultural galego.

Posteriormente, a Lei 3/1996, do 10 de maio, de protección dos Camiños de Santiago, supuxo o recoñecemento da importancia dos Camiños de Santiago, de relevancia histórica e universal, parte integrante do patrimonio cultural de Galicia e recoñecido como patrimonio da humanidade pola Unesco.

A Lei 3/1996, do 10 de maio, signifícase como un importante avance ao establecer un réxime xurídico específico que se adaptase ás necesidades de protección e ás peculiaridades dos Camiños de Santiago. Parece preciso unificar agora o dito réxime xurídico na norma reguladora do patrimonio cultural de Galicia, mantendo as peculiaridades derivadas da natureza dos Camiños de Santiago e aproveitando a unificación dos aspectos comúns a todos os bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia, como son o réxime de obrigas xerais de conservación e mais o réxime sancionador. Cúmprense así as exixencias de simplificación lexislativa co fin de facilitar que a cidadanía coñeza os distintos dereitos e obrigas existentes en relación co patrimonio cultural de Galicia.

Froito das ditas leis, avanzouse significativamente na protección do patrimonio cultural de Galicia. Porén, o transcurso dos anos desde a súa aprobación fai preciso aprobar esta nova regulación do patrimonio cultural galego, a cal, partindo dos beneficios e vantaxes do réxime anterior, que se consolidan nesta lei, supón un novo avance e un novo impulso na protección das súas particularidades e na definición dos distintos tipos de patrimonio, adaptando ademais a regulación ás exixencias de simplificación da actividade administrativa.

Unha vez consolidado o réxime de protección do patrimonio cultural de Galicia establecido na Lei 8/1995, do 30 de outubro, introdúcense nesta lei medidas tendentes á súa mellora, froito da experiencia acumulada ao longo dos anos transcorridos desde a súa aprobación, e que resultan necesarias para a súa adaptación aos cambios que se foron producindo nos últimos anos, tanto no nivel da regulación internacional de determinados patrimonios a través de cartas, convenios e instrumentos internacionais, coma no nivel da organización administrativa, na procura da simplificación do réxime.

Neste marco, que lle imprime finalidade e sentido ao texto legal, elabórase este en exercicio da competencia exclusiva recollida no artigo 27.18 do Estatuto de autonomía de Galicia en materia de patrimonio histórico, artístico, arquitectónico e arqueolóxico de interese de Galicia, e do disposto no seu artigo 32, que determina que lle corresponde á Comunidade Autónoma a defensa e promoción dos valores culturais do pobo galego.

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;

É xustamente a idea de valor a que determina a definición legal de ben cultural. O valor como contido de resonancia, non só emocional ou sentimental senón directamente vinculada ao devir histórico do pobo galego na súa caracterización pasada e na súa aposta de futuro, sobre a base material e inmaterial do que xa é e no horizonte do que quere ser no eido da civilización, entendida como concerto das culturas e tradicións.

O estudo, a protección, a conservación, o acrecentamento, a difusión e o fomento do patrimonio cultural son pedra angular do exercicio da dignidade colectiva e, xa que logo, plásmanse como o primeiro mandato legal, que non debe ser visto como limitación restritiva senón como participación de toda a sociedade no coidado do que ela mesma creou e ao que ela mesma lle pertence. O patrimonio cultural concíbese, pois, como alicerce de cohesión social e desenvolvemento sustentable.

Neste sentido, a ponderación e integración da protección do patrimonio nas demais políticas sectoriais e a aposta pola colaboración interadministrativa e a participación cidadá están presentes ao longo de todo o articulado a través dos principios xerais, dos dereitos e obrigas da cidadanía, da información pública, do acceso aos bens máis sobranceiros e do recoñecemento da libre iniciativa.

Dentro deste espírito, inspira a lei o principio de subsidiariedade, que consagra técnicas descentralizadoras mediante a habilitación dos concellos nas tarefas de control preventivo en diversos ámbitos e esferas, que atopan o seu fundamento na Lei 7/1985, do 2 de abril, reguladora das bases do réxime local. Isto permite achegar a Administración á cidadanía mediante o empoderamento dos entes máis próximos a esta. A tradicional centralización da xestión pública do patrimonio, co gallo da alta pericia técnica e a necesidade do ditame experto, non contribúe ao sentimento de proximidade e identificación da cidadanía co patrimonio cultural, que dalgunha maneira lle pertence como expresión da identidade colectiva na que se insire.

O protagonismo recoñecido aos concellos forma parte desa segunda onda descentralizadora á que as políticas públicas no eido do patrimonio cultural non deben ser alleas. Só unha visión paternalista, dirixista e intervencionista pode mirar con desconfianza o papel relevante dos concellos, que, lonxe de seren tutelados, deben exercer un grao de autonomía local recoñecida constitucionalmente tamén en materia de patrimonio cultural en defensa lexítima dos seus intereses. A Administración local galega ten demostrado un grao de madureza e de responsabilidade que o lexislador autonómico debe recoñecer mediante a configuración de procedementos administrativos de proximidade que a fagan interlocutora eficaz e eficiente ante as veciñas e os veciños das diversas localidades que caracterizan o noso país. Seguir protexendo e conservando o patrimonio cultural de costas aos concellos implica, ao cabo, facelo de costas á propia cidadanía.

Búscase tamén unha simplificación en tres niveis: lexislativo, administrativo e, moi particularmente, no que atinxe á clasificación dos bens do patrimonio cultural de Galicia.

Así, esta lei supón a derrogación doutros tres textos do mesmo rango, integra de xeito coherente a protección dos Camiños de Santiago no conxunto da protección do patrimonio cultural e devólvelles o protagonismo aos concellos tamén neste ámbito tan significativo para o país.

No nivel administrativo redúcense prazos e trámites e gáñase en participación e descentralización.

No que atinxe á clasificación dos bens, a experiencia dos últimos anos aconsella reducir as tres categorías a dúas, o que clarifica os réximes de protección e as súas consecuencias xurídicas e fai converxer a protección no realmente notable e sobranceiro, sen que isto supoña desprotección do anteriormente inventariado, que se incorpora ope legis ao novo Catálogo. En conclusión, trátase de simplificar a prol da eficacia e da eficiencia.

Galicia, compendio de universalidade, quere participar con plena dignidade e protagonismo no concerto das culturas, polo que neste texto se asumen mandatos, criterios e principios recollidos nas diversas cartas, convenios e instrumentos internacionais sobre as máis diversas materias como o patrimonio arquitectónico, arqueolóxico, subacuático ou inmaterial, entre outros, algúns dos cales pasaron xa a ser dereito interno mediante os procesos de ratificación dos respectivos tratados por parte do Estado español. Isto reflíctese no recoñecemento expreso de determinados patrimonios en función da súa natureza e no tratamento destes buscando a súa integración territorial, incluso con novas figuras como as áreas de amortecemento, ou en novas categorías como as paisaxes culturais.

O lexislador debe ser moi consciente de que en materia de patrimonio cultural se exercen funcións inspiradas en apreciacións técnicas e expertas que corren o risco de arrastrar unha correcta e acoutada discrecionalidade cara a unha indesexable percepción social de arbitrariedade e subxectivismo. É por iso polo que, no exercicio das potestades autorizatorias e no desempeño da facultade de informar, se fai especial fincapé nos principios de publicidade e seguridade xurídica e, xa que logo, na incorporación de elementos que faciliten o control da discrecionalidade da Administración nun ámbito onde a normativa ten por forza que remitirse ao xuízo técnico ou experto e onde é inevitable a formulación e o manexo de múltiples conceptos xurídicos indeterminados.

A protección do patrimonio debe entenderse como unha consecuencia principal da función social do dereito de propiedade, segundo o establecido no artigo 33 da Constitución española, pero non pode ser entendida como un límite que a baleire do seu contido esencial. Tampouco esta protección pode ser un atranco inmotivado á libre iniciativa económica, recoñecida como liberdade de empresa no marco da economía de mercado no artigo 38 da Constitución española. Ao contrario, debe entenderse tamén como un elemento de dinamización económica e social e creadora de riqueza, prosperidade e emprego no marco do principio reitor da política social e económica consistente na garantía por parte dos poderes públicos da conservación e a promoción do enriquecemento do patrimonio histórico, cultural e artístico dos pobos de España e dos bens que o integran, calquera que sexa o seu réxime xurídico e a súa titularidade.

No que atinxe ao principio de publicidade, consagrado no artigo 9 da Constitución española, o mandato de publicar regularmente un censo de bens con potenciais valores culturais outórgalles garantías previas aos operadores públicos e privados en relación cos múltiples e variados bens que poden ser referentes de informes medioambientais, futuros expedientes de catalogación ou de declaración de bens de interese cultural ou posibles criterios que a Administración cultural pode ter en conta á hora de emitir informe sobre os plans, programas e proxectos de natureza urbanística, territorial ou relativos á planificación económica sectorial ou xeral.

A motivación das resolucións sobre a base de definicións e criterios explicitados na letra da lei acadará graos de solidez que supoñerán unha mellor defensa das persoas interesadas, en cumprimento do principio constitucional da seguridade xurídica. A este principio fundamental contribúe tamén a concreción de contornos de protección subsidiarios no propio texto da lei, o que evitará a disipación e a disfunción propias do recurso a outros sectores do ordenamento, como o urbanístico, que responden a outras finalidades e a outras lóxicas.

A definición, para os efectos desta lei, de diferentes patrimonios específicos, así como de tipos e criterios de intervención ou niveis de protección, introduce parámetros legais que outorgarán elementos de valoración xenéricos, pero certos, que lles facilitarán aos xestores, promotores ou operadores públicos e privados referentes e parámetros propios deste sector sen que sexa necesario acudir sistematicamente a referencias contidas noutros sectores do ordenamento. Actúase así coa coherencia derivada da prevalencia da protección do patrimonio cultural, recoñecida de xeito constante pola xurisprudencia, fronte a outras normativas ou materias, das que, xa que logo, non se debe ser debedora en canto a técnicas, regulacións e conceptos.

Estamos, pois, ante unha lei que busca explicitar os valores e principios constitucionais no eido da regulación e a xestión do patrimonio cultural. É unha tarefa que se asume desde o respecto ás competencias do Estado, moi especialmente no que atinxe á regulación das condicións básicas que garanten a igualdade de todos os españois no exercicio dos seus dereitos e no cumprimento dos seus deberes constitucionais e a defensa do patrimonio cultural, artístico e monumental español contra a exportación e a espoliación, segundo a interpretación consagrada polo Tribunal Constitucional en relación co artigo 149.1.28 da Constitución española.

Seguridade xurídica e publicidade, participación e cooperación, descentralización e subsidiariedade, simplificación e axilidade administrativas vertebran un texto fundamental para o desenvolvemento dos principios estatutarios que definen Galicia como comunidade autónoma consciente do legado do seu pasado e comprometida con el como aposta de futuro.

&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;

Con base nestes principios, dentro do seu título preliminar recolle esta lei unha serie de disposicións xerais que definen o patrimonio cultural de Galicia desde unha perspectiva ligada ao seu uso e desfrute pola cidadanía e que o conciben como un instrumento de cohesión social e desenvolvemento sustentable que dá soporte, como elemento integrador, á identidade do pobo galego. Establece, ademais, o ámbito de competencias e o réxime de colaboración interadministrativa, fomentando a colaboración de todas as administracións implicadas na protección e promoción do patrimonio cultural de Galicia.

Así mesmo, na liña de simplificación administrativa, procédese a unha racionalización dos órganos colexiados asesores e consultivos en materia de patrimonio cultural, co fin de evitar duplicidades administrativas e de racionalizar a organización administrativa. Na lista de órganos colaboradores merece unha especial relevancia o Consello da Cultura Galega, cuxa condición estatutaria e experiencia como entidade asesora se veñen desenvolvendo desde a Lei 8/1983, do 8 de xullo, que lle atribúe as máis altas funcións en defensa dos valores culturais do pobo galego.

O título I establece a clasificación dos bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia, reducindo a dúas as categorías de bens e creando un novo instrumento que facilite a protección dos bens inmobles no territorio. Así, pártese da consideración de que os bens inmobles non se poden considerar como elementos illados senón que se entenden integrados nun contexto que é o seu territorio. Como principal novidade neste aspecto, a lei establece en que tipo de bens será necesaria sempre a delimitación dun contorno de protección, e crea un novo instrumento, a zona de amortecemento, que poderá delimitarse para cada ben en función das súas características.

Outra importante novidade da lei é a creación do Censo do Patrimonio Cultural como instrumento de publicidade e transparencia que lle outorga seguridade xurídica á cidadanía e que será obxecto de continua actualización.

O título II regula o réxime xenérico de protección e conservación do patrimonio cultural de Galicia, que se aborda desde distintas perspectivas, tanto desde o punto de vista dos deberes e obrigas das persoas titulares, posuidoras e arrendatarias e dos demais titulares de dereitos reais sobre bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia, coma desde o punto de vista do establecemento do réxime de intervencións autorizables en función da natureza e dos distintos niveis de protección dos bens.

No título III a lei introduce precisións respecto do réxime de protección específico para os bens declarados de interese cultural, os máis sobranceiros do patrimonio cultural de Galicia. No título IV establece o réxime específico de protección dos bens do Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia.

No seu título V a lei inclúe unha importante novidade: a regulación, nun título específico e separado, das peculiaridades propias do patrimonio inmaterial, tendo en conta a súa natureza e as medidas específicas de protección, incorporando á regulación autonómica os principios fundamentais da Convención para a salvagarda do patrimonio cultural inmaterial. Aínda que a lingua, como elemento identitario, ten a súa regulación especifica na Lei de normalización lingüística, aprovéitase nesta lei para situala como canle pola que vehiculizar o noso patrimonio inmaterial.

O título VI integra nesta lei a regulación específica do réxime de protección dos Camiños de Santiago. Cúmprese así co principio de simplificación lexislativa, ao agrupar ambas as dúas regulacións, inspiradas nos mesmos principios de valorización e protección dos valores culturais dos bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia, e, así mesmo, co principio de simplificación administrativa, ao unificar as partes do réxime xurídico que resultaban comúns ao resto do patrimonio cultural galego e conservar a identidade propia dos Camiños de Santiago, mantendo un título específico coas súas peculiaridades.

O título VII regula os distintos patrimonios específicos integrantes do patrimonio cultural de Galicia. O recoñecemento expreso de patrimonios específicos non ignora a profunda unidade do patrimonio cultural no seu conxunto, pero busca, sen pretensión de fragmentacións artificiais, distintas perspectivas de aproximación que lle outorguen claridade, garantías e racionalidade ao sistema. Faise mediante a categorización que encerra a semántica de calquera concepto na linguaxe xurídica, a través da detección dos valores relevantes para os efectos propios dun texto normativo útil que non pretende ser científico nin académico, aínda que beba desas fontes de coñecemento.

O título VIII establece o réxime dos museos e crea a Rede e o Sistema de Museos de Galicia. O título regula os museos e as coleccións visitables, así como o réxime xenérico para a súa creación e regulamentación, recollendo a garantía da Administración do acceso da cidadanía aos museos de titularidade pública.

O título IX regula o fomento do patrimonio cultural de Galicia, establecendo as medidas esenciais para a súa difusión e para favorecer a súa conservación, e incorporando e actualizando a regulación contida na Lei 12/1991, do 14 de novembro, de traballos de dotación artística nas obras públicas e Camiños de Santiago da Comunidade Autónoma de Galicia.

O título X regula a actividade inspectora e o réxime sancionador. A clarificación na determinación dos tipos de infracción e as garantías que asisten os presuntos infractores ou infractoras inciden no perfeccionamento do principio de tipicidade, mediante o enunciado claro dos supostos de feito subsumibles en condutas antixurídicas e unha neutralización eficaz de elementos inaceptables de indefensión para os cidadáns e cidadás que non sexan necesariamente persoas expertas en materia de patrimonio cultural. O réxime sancionador vén ser así o peche do sistema, sen o cal toda actividade da Administración cultural se convertería en mera ficción ou desiderátum e carecería dunha auténtica xuridicidade, sen que, non obstante, isto menoscabe a aposta prioritaria polas políticas de fomento e estímulo, propias dunha sociedade que aprecia o seu patrimonio e actúa colectivamente en consecuencia, sen necesidade de acudir a medidas coactivas, sempre indesexables.

A parte final da lei inclúe unha serie de previsións destinadas a ordenar e a definir os compromisos de desenvolvemento regulamentario e de posta á disposición da cidadanía dos distintos instrumentos de publicidade dos bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia, así como a establecer as normas de transitoriedade necesarias e a delimitar a entrada en vigor das distintas obrigas establecidas nesta lei.

Por todo o exposto, o Parlamento de Galicia aprobou e eu, de conformidade co artigo 13.2 do Estatuto de autonomía de Galicia e co artigo 24 da Lei 1/1983, do 22 de febreiro, de normas reguladoras da Xunta e da súa Presidencia, promulgo en nome do rei a Lei do patrimonio cultural de Galicia.

&lt;center&gt;TÍTULO PRELIMINAR&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;Disposicións xerais&lt;/center&gt;

Artigo 1. Obxecto e definición

1. Esta lei ten por obxecto a protección, conservación, acrecentamento, difusión e fomento do patrimonio cultural de Galicia, de forma que lle sirva á cidadanía como unha ferramenta de cohesión social, desenvolvemento sustentable e fundamento da identidade cultural do pobo galego, así como a súa investigación, valorización e transmisión ás xeracións futuras.

2. O patrimonio cultural de Galicia está constituído polos bens mobles, inmobles ou manifestacións inmateriais que, polo seu valor artístico, histórico, arquitectónico, arqueolóxico, paleontolóxico, etnolóxico, antropolóxico, industrial, científico e técnico, documental ou bibliográfico, deban ser considerados como de interese para a permanencia, recoñecemento e identidade da cultura galega a través do tempo.

Así mesmo, integran o patrimonio cultural de Galicia todos aqueles bens ou manifestacións inmateriais de interese para Galicia nos que concorra algún dos valores enumerados no parágrafo anterior e que se encontren en Galicia, con independencia do lugar no que fosen creados.

3. A Xunta de Galicia velará pola investigación, a difusión e, de ser o caso, o retorno a Galicia daqueles bens especialmente representativos do patrimonio cultural galego que se encontren fóra dela, e, cando non sexa posible, da súa reprodución, de ser o caso.

Artigo 2. Competencia e políticas sectoriais

1. Correspóndelle á Comunidade Autónoma a competencia exclusiva sobre o patrimonio cultural de Galicia.

2. As distintas administracións públicas cooperarán para que as competencias respectivas se exerzan conforme o establecido nesta lei.

3. Os poderes públicos integrarán a protección do patrimonio cultural nas políticas sectoriais de educación, investigación, ordenación do territorio, urbanismo, paisaxe, conservación da natureza e desenvolvemento rural e turístico, así como naquelas que supoñan a xestión do dominio público.

Artigo 3. Colaboración interadministrativa

1. No exercicio das competencias que lle corresponden en materia de patrimonio cultural, a Comunidade Autónoma actuará de acordo cos seguintes criterios:

a) Colaboración coa Administración do Estado, coas das restantes comunidades autónomas e coas entidades que integran a Administración local na salvagarda do patrimonio cultural, na súa difusión nacional e internacional, na recuperación dos bens que fosen ilicitamente exportados, no intercambio de información cultural, técnica e científica con organismos nacionais e estranxeiros, e na súa conservación, fomento e desfrute, estimulando para iso a participación activa de toda a sociedade.

b) Fomento das accións precisas para garantir o acceso ao patrimonio cultural, a súa protección, a súa difusión e a súa investigación e, de ser o caso, a súa recuperación.

2. As entidades que integran a Administración local, en relación cos bens do patrimonio cultural de Galicia que se localicen no seu ámbito territorial, teñen as obrigas de:

a) Protexer, difundir e fomentar o seu valor cultural.

b) Adoptar, en casos de emerxencia, as medidas cautelares necesarias para salvagardar os bens que viren a súa integridade ou valor ameazados.

c) Comunicarlle á Xunta de Galicia calquera ameaza, perturbación ou dano do valor cultural que tales bens sufran.

d) Exercer, así mesmo, as demais funcións que teñan expresamente atribuídas en virtude desta lei.

Artigo 4. Patrimonio cultural de Galicia no exterior

A Xunta de Galicia promoverá a salvagarda do patrimonio cultural de Galicia que se atope no exterior, especialmente en Latinoamérica, e alí onde exista unha presenza significativa de comunidades galegas, así como a cooperación con Portugal para a valorización do patrimonio cultural de interese común nas zonas transfronteirizas.

Artigo 5. Dereitos e deberes da cidadanía

1. A cidadanía ten dereito ao acceso, coñecemento e desfrute, así como á transmisión e á divulgación social do patrimonio cultural de Galicia, nos termos establecidos nesta lei.

2. Calquera persoa física ou xurídica, pública ou privada, está obrigada a cumprir os deberes establecidos nesta lei para a protección do patrimonio cultural de Galicia, así como a actuar coa dilixencia debida no seu uso.

3. Calquera persoa física ou xurídica, pública ou privada, no cumprimento do previsto nesta lei, está lexitimada para actuar ante a Administración pública da Comunidade Autónoma en defensa do patrimonio cultural de Galicia.

Artigo 6. Colaboración da Igrexa católica

1. A Igrexa católica, propietaria dunha boa parte do patrimonio cultural de Galicia, velará pola súa protección, conservación, acrecentamento, visualización pola cidadanía e difusión, colaborando para este fin coa Administración.

2. Unha comisión mixta entre a Xunta de Galicia e a Igrexa católica establecerá o marco de colaboración e coordinación entre ambas as dúas institucións para elaborar e desenvolver plans de intervención conxunta.

Regulamentariamente desenvolveranse a súa composición e mais as súas funcións.

Artigo 7. Órganos asesores e consultivos

1. O Consello da Cultura Galega, en virtude do establecido no artigo 32 do Estatuto de autonomía e do artigo 6.a da Lei 8/1983, do 8 de xullo, é o máximo órgano de asesoramento e consulta dos poderes públicos da Comunidade Autónoma. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural someterá ao seu ditame aqueles asuntos de especial relevancia, sen prexuízo das competencias do Consello Consultivo de Galicia e doutros órganos de consulta.

2. Son órganos asesores en materia de patrimonio cultural:

a) O Consello Superior de Valoración de Bens Culturais de Interese para Galicia.

b) A Comisión Mixta Xunta de Galicia-Igrexa Católica.

c) Os Consellos Territoriais de Patrimonio Cultural de Galicia.

d) O Consello Asesor dos Camiños de Santiago.

e) A Comisión Técnica de Arqueoloxía.

f) A Comisión Técnica de Etnografía.

g) Cantos outros se determinen regulamentariamente con carácter xeral ou con carácter específico.

A composición e o funcionamento dos órganos asesores estableceranse regulamentariamente.

3. Terán a consideración de órganos consultivos en materia de bens culturais:

a) A Real Academia Galega de Belas Artes da Nosa Señora do Rosario.

b) O Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento.

c) As universidades integrantes do Sistema Universitario de Galicia.

Todo isto, sen prexuízo das consultas que por razón da materia ou coñecemento experto se lles poidan realizar a especialistas na materia ou a outras institucións, entidades culturais ou organismos profesionais.

TÍTULO I
Clasificación, declaración e catalogación dos bens do patrimonio cultural
de Galicia

CAPÍTULO I
Tipos de bens

Artigo 8. Clasificación dos bens do patrimonio cultural de Galicia

1. Os bens do patrimonio cultural de Galicia, aos que fai referencia o artigo 1.2, poderán ser declarados de interese cultural ou catalogados.

2. Terán a consideración de bens de interese cultural aqueles bens e manifestacións inmateriais que, polo seu carácter máis sobranceiro no ámbito da Comunidade Autónoma, sexan declarados como tales por ministerio da lei ou mediante decreto do Consello da Xunta de Galicia, por proposta da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, de acordo co procedemento establecido nesta lei.

Os bens de interese cultural poden ser inmobles, mobles ou inmateriais.

3. Terán a consideración de bens catalogados aqueles bens e manifestacións inmateriais, non declarados de interese cultural, que polo seu notable valor cultural sexan incluídos no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia, a través de calquera dos procedementos de inclusión previstos nesta lei. En todo caso, intégranse no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia os bens expresamente sinalados nesta lei.

Os bens catalogados poden ser mobles, inmobles e inmateriais.

Artigo 9. Natureza dos bens

1. Teñen a consideración de bens inmobles, para os efectos previstos nesta lei, os enumerados no artigo 334 do Código civil. Ademais, gozarán da mesma protección aqueles que formasen parte consubstancial do inmoble noutro tempo, aínda que no caso de seren separados constitúan un todo perfecto de fácil aplicación a outras construcións ou usos distintos do orixinal.

2. Para os efectos previstos nesta lei, terán a consideración de bens mobles, ademais dos enumerados no artigo 335 do Código civil, aqueles susceptibles de ser transportados, non estritamente consubstanciais coa estrutura de inmobles, calquera que sexa o seu soporte material.

3. Considéranse bens do patrimonio cultural inmaterial para os efectos desta lei:

a) Os usos, representacións, expresións, coñecementos e técnicas, xunto cos instrumentos, obxectos, artefactos e espazos culturais que lles son inherentes, que as comunidades, os grupos e nalgúns casos os individuos recoñezan como parte integrante do seu patrimonio cultural, e en particular:

1º. A lingua, como vehículo do patrimonio cultural inmaterial, regulada pola súa normativa específica.

2º. As tradicións e expresións orais.

3º. A toponimia.

4º. As artes do espectáculo, en especial a danza e a música, representacións, xogos e deportes.

5º. Os usos sociais, rituais, cerimonias e actos festivos.

6º. Os coñecementos e usos relacionados coa natureza e o universo.

7º. As técnicas artesanais tradicionais, actividades produtivas e procesos.

b) O legado das figuras históricas senlleiras na configuración da identidade cultural de Galicia, independentemente dos dereitos de propiedade intelectual. Os efectos da declaración estenderanse ás súas creacións cando a autoría quede debidamente acreditada.

4. De forma excepcional, poderá declararse de interese cultural ou incorporarse ao Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia a obra de autores e autoras vivos, sempre e cando tres das institucións consultivas especializadas previstas nesta lei ou na normativa específica, segundo as características e a natureza do ben, emitan informe favorable. No expediente deberá constar a autorización expresa do seu propietario ou propietaria e tamén a do seu autor ou autora, salvo que fosen adquiridas pola Administración.

Artigo 10. Categorías de bens inmobles declarados de interese cultural ou catalogados

1. Os bens inmobles declarados de interese cultural ou catalogados integraranse nalgunha das seguintes categorías:

a) Monumento: a obra ou construción que constitúe unha unidade singular recoñecible de relevante interese artístico, histórico, arquitectónico, arqueolóxico, etnolóxico, industrial ou científico e técnico.

b) Xardín histórico: o espazo delimitado produto da ordenación planificada de elementos naturais e artificiais de relevante interese artístico, histórico, arquitectónico, antropolóxico ou científico e técnico.

c) Sitio histórico: o lugar vinculado a episodios relevantes do pasado, a tradicións populares ou a creacións culturais singulares de interese histórico, paleontolóxico, sempre que estea relacionado coa historia humana, etnolóxico, antropolóxico ou científico e técnico.

d) Xacemento ou zona arqueolóxica: o lugar no que existen evidencias de bens mobles ou inmobles susceptibles de seren estudados con metodoloxía arqueolóxica, de interese artístico, histórico, arquitectónico, arqueolóxico, paleontolóxico, sempre que estea relacionado coa historia humana, ou antropolóxico.

e) Vías culturais: a vía ou camiño de características orixinais recoñecibles que forma parte ou que o formou no pasado da estrutura tradicional do territorio, cun relevante interese histórico, arquitectónico, arqueolóxico, etnolóxico ou antropolóxico.

f) Lugar de valor etnolóxico: o ámbito no que permanecen testemuños relevantes e recoñecibles de actividades ou construcións vinculadas ás formas de vida e cultura tradicional do pobo galego que resulten de interese histórico, arquitectónico, arqueolóxico, etnolóxico ou antropolóxico.

g) Conxunto histórico: a agrupación de bens que conforman unha unidade de asentamento, continua ou dispersa, cunha estrutura física representativa da evolución dunha comunidade que resulta un testemuño cultural significativo por interese artístico, histórico, arquitectónico, arqueolóxico, etnolóxico, industrial ou científico e técnico, aínda que individualmente os elementos que a conforman non teñan unha especial relevancia.

h) Paisaxe cultural: o lugar identificable por un conxunto de cualidades culturais materiais e inmateriais singulares, obras combinadas da natureza e o ser humano, que é o resultado do proceso da interacción e interpretación que unha comunidade fai do medio natural que o sustenta e que constitúe o soporte material da súa identidade.

i) Territorio histórico: o ámbito no que a ocupación e as actividades das comunidades ao longo da súa evolución histórica caracterizan un ámbito xeográfico relevante polo seu interese histórico, arquitectónico, arqueolóxico, etnolóxico, antropolóxico, industrial ou científico e técnico.

2. A pertenza a unha destas categorías non será incompatible coa declaración individualizada adicional de ben de interese cultural ou a catalogación individualizada dalgún dos seus elementos ou coa súa adscrición a outras figuras de protección derivadas doutras lexislacións sectoriais.

3. A declaración de ben de interese cultural dun inmoble ou a súa catalogación afectará tanto o solo coma o subsolo.

Artigo 11. Especialidades dos bens mobles

Os bens mobles declarados de interese cultural e catalogados poderán selo de forma individual ou como colección, entendida esta como o conxunto de bens agrupados nun proceso intencional de provisión ou acumulación de forma miscelánea ou monográfica.

Artigo 12. Contorno de protección

1. Os monumentos, as zonas arqueolóxicas e as vías culturais declarados de interese cultural ou catalogados contarán cun contorno de protección. Así mesmo, cando sexa necesario segundo as súas características, poderá establecerse un contorno de protección para as demais categorías de bens.

2. O contorno de protección dos bens inmobles de interese cultural e catalogados poderá estar constituído polos espazos e construcións próximas cuxa alteración incida na percepción e comprensión dos valores culturais dos bens no seu contexto ou poida afectar a súa integridade, apreciación ou estudo. Na declaración de ben de interese cultural ou na catalogación do ben estableceranse as limitacións de uso e os condicionantes necesarios para a salvagarda do dito contorno de protección, sen que isto supoña a súa cualificación como ben declarado ou catalogado.

3. Regulamentariamente poderanse fixar os criterios para a delimitación dos contornos de protección mínimos.

Artigo 13. Zona de amortecemento

1. Poderá delimitarse unha área ao redor dos bens inmobles declarados de interese cultural ou catalogados e, de ser o caso, dos seus correspondentes contornos de protección, denominada zona de amortecemento, co obxecto de reforzar a súa protección e as súas condicións de implantación no territorio. A declaración de interese cultural ou a catalogación do ben determinará o réxime de limitacións ou condicionantes na dita zona de amortecemento, sen que isto supoña a súa cualificación como ben declarado ou catalogado.

2. Para delimitar a zona de amortecemento teranse en conta as condicións de visibilidade e perspectiva do ben, así como outros aspectos ou atributos que sexan funcionalmente significativos para a protección dos valores culturais dos bens en relación co territorio.

3. No caso de que se delimite unha zona de amortecemento deberá determinarse de forma explícita para cada ben, concretando as actividades, dotacións, instalacións ou infraestruturas que, pola súa potencial afección aos seus valores culturais, requiran a autorización previa para a súa execución da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

4. Regulamentariamente poderanse fixar os criterios para a delimitación das zonas de amortecemento.

Artigo 14. Censo do Patrimonio Cultural

1. Os bens e manifestacións inmateriais do patrimonio cultural de Galicia, en tanto non fosen declarados de interese cultural ou catalogados, incluiranse no Censo do Patrimonio Cultural para a súa documentación, estudo, investigación e difusión dos seus valores.

2. Os bens incorporaranse ao Censo do Patrimonio Cultural por resolución da dirección xeral competente en materia de patrimonio cultural. O Censo será obxecto de continua actualización e as súas incorporacións serán anunciadas no Diario Oficial de Galicia e difundidas por medio das tecnoloxías da información e a comunicación.

3. A inclusión dun ben no Censo do Patrimonio Cultural non determinará a necesidade de autorización administrativa previa para as intervencións sobre o dito ben. O Censo servirá como elemento de referencia para a emisión dos informes que sexan competencia da consellaría competente en materia de patrimonio cultural. Así mesmo, servirá como instrumento complementario para os responsables da xestión sustentable dos recursos culturais, a ordenación do territorio e o desenvolvemento económico.

CAPÍTULO II
Procedemento de declaración de bens de interese cultural

Artigo 15. Procedemento de declaración

Serán obxecto dunha especial protección os bens de interese cultural declarados por decreto do Consello da Xunta de Galicia, por proposta da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, despois da tramitación dun procedemento instruído con ese fin, incoado por resolución motivada da dirección xeral competente en materia de patrimonio cultural, ou os que teñan a dita consideración en aplicación desta lei.

Artigo 16. Incoación do procedemento de declaración

1. O procedemento de declaración de interese cultural incoarase de oficio por resolución motivada da dirección xeral competente en materia de patrimonio cultural, por propia iniciativa ou por petición de calquera persoa física ou xurídica.

A solicitude de iniciación por parte dunha persoa, física ou xurídica, pública ou privada, deberá estar razoada e documentada. Cando se considere que a solicitude carece de fundamento, declararase motivadamente a súa inadmisión e notificaráselle á persoa solicitante.

A solicitude de iniciación entenderase desestimada cando transcorresen seis meses desde a súa presentación sen que se emitise resolución expresa.

2. Os bens non poderán ser declarados de interese cultural ata que pasen trinta anos desde a súa construción ou creación, salvo en casos de excepcional interese público, suficientemente acreditado e despois da autorización expresa da persoa propietaria.

3. A resolución de incoación conterá as especificacións establecidas no artigo 22.

Artigo 17. Notificación, publicación e efectos da incoación do procedemento de declaración

1. A resolución de incoación publicarase no Diario Oficial de Galicia e no Boletín Oficial del Estado e notificaráselles ás persoas interesadas e, no suposto de bens inmobles, ao concello no territorio do cal se atope o ben.

A notificación ás persoas interesadas poderá substituírse pola publicación no Diario Oficial de Galicia no caso de que a destinataria sexa unha pluralidade indeterminada de persoas.

2. A publicación da citada resolución no Diario Oficial de Galicia supoñerá a apertura dun período de información pública por un prazo mínimo dun mes no caso de bens inmobles.

3. A incoación anotarase con carácter preventivo no Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia e notificaráselle tamén ao Rexistro Xeral de Bens de Interese Cultural dependente da Administración do Estado.

4. A incoación do procedemento determinará a aplicación provisional ao ben do mesmo réxime de protección previsto para os bens de interese cultural.

5. A incoación do procedemento de declaración de interese cultural dun ben inmoble determinará a suspensión da tramitación das correspondentes licenzas municipais de parcelación, edificación ou demolición nas zonas afectadas, así como dos efectos das xa outorgadas, a excepción das de mantemento e conservación. A continuidade da suspensión dependerá da resolución ou da caducidade do expediente incoado. A suspensión levantarase coa resolución do procedemento.

Respecto disto, os concellos deberanlle remitir á consellaría competente en materia de patrimonio cultural as solicitudes de licenzas de obras que non sexan exclusivamente de mantemento e conservación cuxa tramitación quedase suspendida e notificaranlles a suspensión aos promotores ou promotoras, aos construtores ou construtoras e aos técnicos directores ou técnicas directoras das obras.

As restantes obras que, por causa de interese xeral, teñan que realizarse con carácter inaprazable precisarán, en todo caso, a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, logo de que o Consello da Xunta de Galicia determine a súa prevalencia.

Artigo 18. Informes necesarios no expediente de declaración

1. O expediente de declaración de ben de interese cultural conterá os informes técnicos necesarios, elaborados desde as disciplinas científicas aplicables á natureza do ben, que xustifiquen a súa relevancia e valor cultural destacado, acompañados dunha documentación gráfica e unha descrición detallada sobre o seu estado de conservación. No caso de bens inmobles para os que resulte ou se considere necesario, incluirase na xustificación a proposta de delimitación do contorno de protección e da súa zona de amortecemento.

2. Para declarar un ben de interese cultural será necesario o informe favorable e motivado sobre o seu valor cultural sobranceiro de, polo menos, dúas das institucións consultivas especializadas ás que se refire o artigo 7, segundo as características e a natureza do ben, tendo en conta as consultas que por razón da materia ou coñecemento experto poidan realizarse a outras institucións, entidades culturais ou organismos profesionais.

Artigo 19. Delimitación provisional de contornos de protección e zonas de amortecemento

1. Tras incoarse un procedemento de declaración de interese cultural poderase establecer, con carácter provisional, un contorno de protección, coa superficie que en cada caso se estableza, no que as actuacións, nos termos do artigo 45, quedarán suxeitas á autorización por parte da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. Poderase establecer, así mesmo, unha zona de amortecemento, na que se someterán a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, nos termos do artigo 47, as actuacións que expresamente se recollan na resolución de incoación.

Artigo 20. Declaración e conclusión

1. Correspóndelle ao Consello da Xunta de Galicia, por proposta da persoa titular da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, acordar, mediante decreto, a declaración de interese cultural.

2. O procedemento de declaración de interese cultural deberá resolverse e notificarse no prazo máximo de vinte e catro meses, que comezará a contar a partir da data da resolución de incoación. Tras transcorrer ese prazo sen que se emitise resolución expresa, producirase a declaración de interese cultural.

3. No caso de se producir a denegación expresa da declaración non se poderá volver iniciar un novo procedemento de declaración do mesmo ben nos tres anos seguintes, salvo que o solicite a persoa propietaria do ben ou dúas das institucións consultivas recoñecidas por esta lei ou pola normativa específica segundo as características e natureza do ben.

Artigo 21. Notificación e efectos da declaración

1. A declaración de interese cultural de calquera natureza publicarase no Diario Oficial de Galicia e no Boletín Oficial del Estado e notificaráselles ás persoas interesadas e, no suposto de bens inmobles, aos concellos no territorio dos cales se atope o ben.

A notificación ás persoas interesadas poderá ser substituída pola publicación no Diario Oficial de Galicia no caso de que a destinataria sexa unha pluralidade indeterminada de persoas.

2. Despois da declaración de interese cultural de monumentos, xardíns históricos ou sitios históricos, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural instará de oficio a inscrición gratuíta da declaración no Rexistro da Propiedade.

No caso da declaración de interese cultural de bens que pertenzan a calquera das categorías recollidas no artigo 10 procederá a súa inscrición individualizada de forma separada.

3. Tras declararse de interese cultural un ben inmoble, a concesión de licenzas ou a execución das xa outorgadas antes da súa declaración precisará a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

Artigo 22. Contido da declaración

1. A declaración de interese cultural dun ben determinará os valores que xustifican a súa declaración e incluirá unha descrición detallada e precisa que permita a súa correcta identificación.

2. A declaración de interese cultural de bens inmobles incluirá as seguintes especificacións:

a) A categoría coa que son declarados, de entre as definidas no artigo 10.

b) A identificación e a descrición das partes integrantes e bens mobles que, pola súa vinculación co inmoble, se incorporen á declaración. Así mesmo, identificarase a posible existencia de bens inmateriais.

c) A delimitación motivada do ben declarado e, para os casos en que resulte necesario, o contorno de protección e a zona de amortecemento, que non terán a consideración de ben de interese cultural.

d) Os inmobles comprendidos na delimitación do ben declarado que, de ser o caso, se declaren singularmente, así como o seu propio contorno de protección e zona de amortecemento, de considerarse necesarios, que serán obxecto de inscrición independente no Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia.

e) As determinacións, cando proceda, respecto á demolición total ou parcial ou á retirada forzosa de elementos, partes ou construcións incluídas na delimitación do ben declarado ou no contorno de protección que resulten incompatibles coa súa posta en valor.

f) A descrición do seu estado de conservación e as eventuais directrices para posteriores intervencións se se considera conveniente.

3. No caso de conxuntos ou coleccións de bens mobles, a declaración enumerará e describirá individualmente cada un dos elementos, ou grupos de elementos, que os integran.

4. No caso de bens inmateriais, ademais da descrición dos seus aspectos intanxibles, identificarase o seu ámbito espacial e temporal cando sexa necesario para a súa protección.

5. No caso de que os usos dun ben poidan resultar incompatibles ou prexudiciais para a súa protección, a declaración establecerá a súa eliminación ou os condicionantes para o seu mantemento.

6. Regulamentariamente estableceranse a información e as características que debe reunir o contido da declaración de forma específica en relación coa súa natureza e categoría, así como as correspondentes solicitudes e resolucións de incoación recollidas no artigo 16.

Artigo 23. Rexistro de Bens de Interese Cultural

1. Os bens declarados de interese cultural inscribiranse no Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia, cuxa xestión corresponde á consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. O Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia reflectirá os actos que se realicen sobre os bens inscritos nel cando poidan afectar o contido da declaración e dará fe dos datos consignados nel.

3. Os datos do Rexistro de Bens de Interese Cultural serán públicos, salvo as informacións que deban protexerse por razón da seguridade dos bens ou das súas persoas titulares, a intimidade das persoas e os segredos comerciais e científicos protexidos pola lexislación, así como os datos afectados pola normativa vixente en materia de protección de datos persoais.

A consellaría competente en materia de patrimonio cultural dispoñerá que os datos públicos se divulguen mediante as tecnoloxías da información e a comunicación.

Regulamentariamente estableceranse os datos que deben figurar no Rexistro e as condicións de acceso á información contida nel.

4. As inscricións e anotacións no Rexistro de Bens de Interese Cultural comunicaránselle ao Rexistro Xeral de Bens de Interese Cultural da Administración do Estado.

Artigo 24. Procedemento para deixar sen efecto ou modificar unha declaración

1. A declaración de interese cultural dun ben unicamente poderá deixarse sen efecto, en todo ou en parte, seguindo os mesmos requisitos e trámites necesarios para a súa declaración. Os efectos produciranse unha vez que se dite a resolución final, que será obxecto de publicación e notificación nos mesmos termos previstos para a súa declaración.

2. O incumprimento das obrigas establecidas por esta lei que supoña a alteración das condicións que motivaron a declaración de interese cultural non supoñerá, por si mesma, a perda da súa clasificación.

3. Para a delimitación ou modificación do ben declarado de interese cultural, do seu contorno de protección ou da zona de amortecemento seguirase o mesmo procedemento previsto para a declaración do ben.

CAPÍTULO III
Procedemento de inclusión de bens no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia

Artigo 25. Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia

1. Os bens catalogados polo seu notable valor cultural serán incluídos no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia, cuxa xestión corresponde á consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. Os datos do Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia serán públicos. Non serán públicas as informacións que deban protexerse por razón da seguridade dos bens ou das súas persoas titulares, a intimidade das persoas e os segredos comerciais e científicos protexidos pola lexislación así como os datos afectados pola normativa vixente en materia de protección de datos persoais.

A consellaría competente en materia de patrimonio cultural dispoñerá que os datos públicos se divulguen mediante as tecnoloxías da información e a comunicación.

Regulamentariamente estableceranse os datos que deben figurar no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia e as condicións de acceso á información contida nel.

3. Os bens mobles poderán ser incluídos no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia individualmente ou en conxunto ou coleccións. Neste último caso deberá especificarse a enumeración e descrición individual de cada un dos elementos que o integran.

4. A inclusión dun ben no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia recollerá, no caso en que se teña fixado, o contorno de protección e a zona de amortecemento, sen que esta referencia supoña a extensión da cualificación de catalogado ao dito contorno ou zona de amortecemento.

Artigo 26. Incoación do procedemento de inclusión no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia

1. O procedemento de inclusión dun ben no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia incoarase de oficio por resolución motivada da dirección xeral competente en materia de patrimonio cultural, por propia iniciativa ou por petición de calquera persoa física ou xurídica.

A solicitude de iniciación por parte dunha persoa, física ou xurídica, pública ou privada, deberá estar razoada e documentada. Cando se considere que a solicitude carece de fundamento, declararase motivadamente a súa inadmisión e notificaráselle á persoa solicitante.

A solicitude de iniciación entenderase desestimada cando transcorresen seis meses desde a súa presentación sen que se emitise resolución expresa.

Artigo 27. Notificación, publicación e efectos da incoación do procedemento de catalogación

1. A resolución de incoación do procedemento publicarase no Diario Oficial de Galicia. Ademais, notificaráselles ás persoas interesadas e, no caso de bens inmobles, ao concello no territorio do cal se atope o ben.

A notificación ás persoas interesadas poderá ser substituída pola publicación no Diario Oficial de Galicia no caso de que a destinataria sexa unha pluralidade indeterminada de persoas.

2. A publicación da resolución de incoación do procedemento no Diario Oficial de Galicia supoñerá a apertura dun período de información pública por un prazo mínimo dun mes no caso de bens inmobles.

3. A resolución de incoación do procedemento de catalogación acordará a anotación preventiva do ben no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia e implicará a aplicación provisional do mesmo réxime de protección previsto para os bens catalogados.

Artigo 28. Resolución do procedemento de catalogación

1. Correspóndelle á persoa titular da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, por proposta da dirección xeral competente na dita materia, acordar a inclusión dun ben no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia.

2. O procedemento de catalogación deberá resolverse e notificarse no prazo máximo de dezaoito meses, que comezará a contar a partir da data da resolución de incoación. Tras transcorrer ese prazo sen que se emitise resolución expresa, producirase a caducidade do procedemento.

3. A resolución que poña fin ao procedemento publicarase no Diario Oficial de Galicia e notificaráselles ás persoas interesadas e, no caso de bens inmobles, ao concello no territorio do cal se atope o ben.

A notificación ás persoas interesadas poderá ser substituída pola publicación no Diario Oficial de Galicia no caso de que a destinataria sexa unha pluralidade indeterminada de persoas.

4. A inclusión de bens mobles no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia comunicaráselle ao Inventario Xeral de Bens Mobles da Administración do Estado.

Artigo 29. Contido da resolución de inclusión dun ben no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia

1. A resolución pola que se acorde a inclusión dun ben no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia recollerá, polo menos:

a) A descrición do ben que facilite a súa correcta identificación e, de ser o caso, a das súas partes integrantes, e no caso de bens inmobles a súa localización. Identificaranse aqueles elementos e aspectos propios do ben que caracterizan o seu notable valor cultural.

b) O nivel de protección do ben.

2. No caso de que os usos dun ben poidan resultar incompatibles ou prexudiciais para a súa protección, a resolución de inclusión no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia establecerá a súa eliminación ou as condicións para o seu mantemento.

3. No caso de bens inmobles para os que resulte ou se considere necesario incluirase a delimitación do seu contorno de protección e da súa zona de amortecemento e os condicionantes necesarios para a súa salvagarda.

Artigo 30. Catálogos urbanísticos de protección de bens integrantes do patrimonio cultural

1. Os bens inmobles que, polo seu interese cultural, se recollan individualmente singularizados nos instrumentos de planeamento urbanístico e ordenación do territorio, intégranse no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia, incluído, de ser o caso, o seu contorno de protección, salvo que teñan a consideración de bens de interese cultural.

2. Regulamentariamente determinaranse as condicións técnicas que deben reunir os catálogos en relación coa protección dos seus valores culturais.

Artigo 31. Procedemento de modificación ou de exclusión de bens do Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia

1. A catalogación dun ben unicamente poderá deixarse sen efecto seguindo os mesmos trámites necesarios para a súa inclusión, mediante resolución expresa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou a través do procedemento de modificación do instrumento urbanístico polo que foi incluído no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia. Os efectos produciranse unha vez que se dite a resolución final.

2. A exclusión dun ben do Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia, mediante resolución individualizada da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, requirirá informe favorable do órgano asesor que resulte competente segundo a natureza do ben.

3. O incumprimento das obrigas establecidas por esta lei que supoña a alteración das condicións que motivaron a inclusión dun ben no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia non supoñerá, por si mesma, a exclusión deste.

4. A suspensión ou a anulación do planeamento urbanístico non determinará por si mesma a exclusión do Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia daqueles bens incluídos nel conforme o artigo 30, agás cando a anulación derive dunha causa de nulidade relacionada coas determinacións do planeamento en materia de patrimonio cultural ou do propio catálogo urbanístico. Nestes casos, requirirase tamén a tramitación do correspondente procedemento de exclusión descrito neste artigo.

TÍTULO II
Réxime de protección e conservación do patrimonio cultural de Galicia

CAPÍTULO I
Normas xenéricas de protección

Artigo 32. Deber de conservación

As persoas propietarias, posuidoras ou arrendatarias e, en xeral, as titulares de dereitos reais sobre bens protexidos integrantes do patrimonio cultural de Galicia están obrigadas a conservalos, mantelos e custodialos debidamente e a evitar a súa perda, destrución ou deterioración.

Artigo 33. Medidas de protección

1. A Xunta de Galicia fomentará medidas e actuacións dirixidas a garantir a protección do patrimonio cultural de Galicia.

2. En especial, a Xunta de Galicia poderá acordar medidas de colaboración coa Administración do Estado, con outras comunidades autónomas, con organismos internacionais e coas entidades que integran a Administración local que fortalezan e melloren a vixilancia e seguridade dos bens que integran o patrimonio cultural de Galicia, especialmente cando se vexan ameazados por actos de espolio ou destrución.

Artigo 34. Plans, programas e proxectos con incidencia sobre o territorio

1. Todos os plans, programas e proxectos relativos a ámbitos como a paisaxe, o desenvolvemento rural ou as infraestruturas ou calquera outro que poida supoñer unha afección ao patrimonio cultural de Galicia pola súa incidencia sobre o territorio, deberán ser sometidos ao informe da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, que establecerá as medidas protectoras, correctoras e compensatorias que considere necesarias para a salvagarda do patrimonio cultural afectado, sen prexuízo das súas competencias para a posterior autorización das intervencións que puideren derivar dos documentos en trámite.

No caso de plans, programas ou proxectos sometidos a un procedemento de avaliación ambiental, o organismo competente para a súa tramitación solicitará o informe preceptivo da consellaría competente en materia de patrimonio cultural segundo o establecido na normativa reguladora dos ditos procedementos de avaliación ambiental.

As condicións e conclusións deste informe incluiranse nos resultados do informe ambiental que corresponda.

2. Os instrumentos de ordenación do territorio e de planeamento urbanístico serán sometidos ao informe preceptivo e vinculante da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

Os documentos que se elaboren deberán ter en conta as medidas necesarias para a salvagarda dos bens culturais existentes e a incorporación integrada ás súas previsións e, tras aprobarse inicialmente, serán remitidos para o seu informe, que será emitido no prazo de tres meses. Tras transcorrer o devandito prazo desde a data de entrada da solicitude de informe no órgano competente para a súa emisión, entenderase que este é favorable.

3. Non será preceptivo o informe da consellaría competente en materia de patrimonio cultural no caso dos instrumentos de planeamento urbanístico de desenvolvemento parcial de ámbitos limitados nos que a Administración local respectiva certifique a constancia da inexistencia de bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia, baseada en informes previos, cunha antigüidade inferior a cinco anos, da consellaría competente en materia de patrimonio cultural relativos a outros plans, programas e proxectos que afecten a totalidade do ámbito que se pretende ordenar e inclúan un estudo completo do patrimonio cultural.

A administración local respectiva comunicará a certificación emitida á consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

4. Os procedementos descritos neste artigo serán de aplicación tamén no caso de revisións ou modificacións dos plans, programas ou proxectos.

Artigo 35. Protección do patrimonio cultural no planeamento urbanístico

1. Os instrumentos de planeamento urbanístico incluirán necesariamente no seu catálogo todos os bens inmobles do patrimonio cultural, tanto os inscritos no Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia como no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia situados no ámbito territorial que desenvolvan, no momento da aprobación inicial da figura de planeamento, como aqueles que indique motivadamente a consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou a entidade local correspondente, estean ou non incorporados no censo.

2. A normativa e a proposta de ordenación prevista nos instrumentos de planeamento urbanístico garantirán a salvagarda dos valores culturais dos bens do patrimonio cultural, a súa integración coas previsións establecidas nas súas delimitacións, contornos de protección e zonas de amortecemento, de ser o caso, así como a súa función no cumprimento dos obxectivos de desenvolvemento sustentable, e o respecto á toponimia oficialmente aprobada.

3. O planeamento urbanístico establecerá un réxime específico que garanta a protección dos valores culturais dos bens inmobles incluídos no seu catálogo, cunha información detallada e unhas ordenanzas específicas que regulen as actividades e as intervencións compatibles cos devanditos valores culturais. Sen prexuízo do anterior, o planeamento xeral poderá, por razóns de oportunidade, establecer un ámbito para a remisión a un plan especial de protección ou instrumento similar, o que será preceptivo para o caso dos conxuntos históricos declarados de interese cultural.

4. Co fin de facilitar a elaboración dos instrumentos de planeamento urbanístico, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá elaborar recomendacións e directrices específicas que inclúan os criterios para o desenvolvemento dunha protección efectiva do patrimonio cultural de Galicia a través do planeamento urbanístico, no ámbito das competencias en materia de patrimonio cultural da Comunidade Autónoma.

5. A declaración de interese cultural ou a catalogación de calquera ben inmoble obrigará os concellos no territorio dos cales se localiza a incorporalo ao seu planeamento urbanístico xeral e a establecer as determinacións específicas para o seu réxime de protección e conservación.

CAPÍTULO II
Réxime común de protección de bens de interese cultural e catalogados

Artigo 36. Acceso aos bens de interese cultural e catalogados

1. As persoas físicas e xurídicas propietarias, posuidoras ou arrendatarias e demais titulares de dereitos reais sobre bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia están obrigadas a permitirlle o acceso aos ditos bens:

a) Ao persoal habilitado para a función inspectora nos termos previstos no capítulo I do título X.

b) Ao persoal investigador acreditado pola Administración competente despois de que formulen unha solicitude motivada de investigación. O cumprimento deste deber poderá ser dispensado ou condicionado no seu exercicio pola Administración cando existan causas que o xustifiquen de acordo coa protección do ben, as características deste ou os dereitos das súa persoas titulares.

c) Ao persoal técnico designado pola Administración para a realización dos informes necesarios na tramitación dos procedementos de declaración de interese cultural ou de inclusión no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia, que poderá solicitar o exame destes para comprobar o grao de cumprimento das obrigas derivadas desta lei.

En todo caso, deberá garantirse o respecto ao dereito á intimidade persoal e familiar.

2. No caso de bens mobles, o acceso a estes por parte das persoas acreditadas para a investigación poderase substituír, por petición das persoas propietarias, posuidoras, arrendatarias e titulares de dereitos reais sobre o ben, polo seu depósito na institución ou entidade que sinale a consellaría competente en materia de patrimonio cultural. O período de depósito, salvo acordo en contrario entre ambas as dúas partes, non poderá exceder os dous meses cada cinco anos.

Os gastos xerados por este depósito non poderán repercutir nas persoas propietarias, posuidoras, arrendatarias ou titulares de dereitos reais sobre os bens depositados.

3. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderalles requirir o cumprimento destas obrigas ás persoas propietarias, posuidoras, arrendatarias e titulares de dereitos reais sobre os bens.

Artigo 37. Deber de comunicación

1. As persoas propietarias, posuidoras ou arrendatarias e, en xeral, as titulares de dereitos reais sobre bens declarados de interese cultural ou catalogados están obrigadas a comunicarlle á consellaría competente en materia de patrimonio cultural calquera dano ou prexuízo que sufrisen e que afecte de forma significativa o seu valor cultural.

2. O deber de comunicación establecido neste artigo corresponderalles tamén aos concellos no territorio dos cales se encontren os bens no momento en que teñan constancia de tal estado.

Artigo 38. Contornos de protección subsidiarios

1. A declaración de interese cultural ou a orde de inclusión no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia dun ben establecerá, de ser o caso, o seu contorno de protección e a súa zona de amortecemento de forma expresa e específica, en relación coa implantación concreta do ben no territorio e as súas relacións ambientais.

Exceptúase do disposto no parágrafo anterior o caso dos bens que se incorporen ao Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia como consecuencia da súa inclusión nos catálogos dos planeamentos urbanísticos, que, excepcionalmente, poderán establecer o contorno de protección do ben por remisión ás franxas xenéricas que se establecen no punto seguinte con carácter subsidiario.

2. Para os monumentos, zonas arqueolóxicas e vías culturais declarados de interese cultural ou catalogados nos que non se establecese o seu contorno de protección de modo específico, os contornos de protección subsidiarios nos solos rústicos, nos de núcleo rural histórico-tradicional ou nos urbanizables estarán constituídos, de forma subsidiaria, por unha franxa cunha anchura, medida desde o elemento ou vestixio máis exterior do ben que se protexe, de:

a) 20 metros para os elementos singulares do patrimonio etnolóxico como hórreos, cruceiros e petos de ánimas, pombais, alvarizas, pesqueiras, muíños, foxos de lobo ou chozos.

b) 30 metros no caso de vías culturais.

c) 50 metros cando se trate de bens integrantes da arquitectura tradicional.

d) 100 metros cando se trate de bens integrantes do patrimonio arquitectónico, xa sexa relixioso, civil ou militar, e do patrimonio industrial.

e) 200 metros en bens integrantes do patrimonio arqueolóxico.

3. Os contornos de protección subsidiarios establecidos no punto anterior reduciranse nos solos urbanos ou de núcleo rural común ata:

a) A propia parcela ou o espazo público no que se encontre o ben ata unha distancia de 20 metros para bens integrantes do patrimonio etnolóxico e da arquitectura tradicional.

b) As parcelas e edificacións que constitúen os límites do trazado das vías culturais.

c) As parcelas, edificios e espazos públicos situados a unha distancia inferior a 50 metros no caso de bens inmobles declarados de interese cultural e a 20 metros no caso de bens catalogados.

d) Os soares e as parcelas contiguas á propia do ben cultural e os espazos libres públicos ou privados ata unha distancia de 50 metros cando se trate de bens integrantes do patrimonio arqueolóxico.

4. Os contornos de protección subsidiarios afectarán as edificacións e parcelas completas incluídas na delimitación das franxas recollidas neste artigo, así como as fachadas que delimitan os espazos públicos indicados.

5. Cando varios elementos singulares se articulen nun conxunto, o contorno de protección trazarase a partir dos elementos máis exteriores do conxunto e abranguerá a súa totalidade.

CAPÍTULO III
Réxime xurídico das intervencións nos bens de interese cultural e catalogados

Artigo 39. Autorizacións

1. As intervencións que se pretendan realizar en bens de interese cultural ou catalogados, así como, de ser o caso, no seu contorno de protección ou na súa zona de amortecemento, terán que ser autorizadas pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural, coas excepcións que se establecen nesta lei.

A utilización dos bens declarados de interese cultural ou catalogados quedará subordinada a que non se poñan en perigo os valores que aconsellan a súa protección, polo que os cambios de uso substanciais deberán ser autorizados pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. Estas autorizacións teñen carácter independente de calquera outra autorización, licenza ou trámite previo á execución das intervencións.

3. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá ordenar a suspensión de calquera intervención non autorizada nun ben de interese cultural ou catalogado para o cumprimento dos fins previstos nesta lei.

4. Entenderase denegada a autorización da intervención en bens de interese cultural ou catalogados ou, de ser o caso, nos seus contornos de protección ou zonas de amortecemento se a consellaría competente en materia de patrimonio cultural non resolve de forma expresa no prazo de tres meses.

Artigo 40. Modelos de intervencións

Para os efectos desta lei, as intervencións nos bens materiais protexidos polo seu valor cultural ou, de ser o caso, no seu contorno de protección ou na súa zona de amortecemento poden clasificarse nalgúns dos seguintes tipos:

a) Investigación: accións que teñan como obxectivo ampliar o coñecemento sobre o ben ou o seu estado de conservación e que afecten directamente o seu soporte material. Inclúe as accións e procedementos necesarios para elaborar un diagnóstico e caracterizar os materiais e os riscos que afectan o ben.

b) Valorización: medidas e accións sobre os bens culturais ou o seu ámbito próximo que teñan por obxecto permitir a súa apreciación, facilitar a súa interpretación e acrecentar a súa difusión, especialmente no ámbito educativo, e a súa función social.

c) Mantemento: actividades cotiás, continuas ou periódicas de escasa complexidade técnica sobre o soporte material dos bens ou o seu ámbito próximo para que manteñan as súas características, funcionalidade e lonxevidade, sen que se produza ningunha substitución ou introdución de novos elementos. Procedementos e actuacións de monitorización que teñan por obxecto realizar o seguimento e medición das lesións, dos axentes de deterioración ou dos posibles factores de risco, e os dirixidos a implantar e desenvolver accións de conservación preventiva.

d) Conservación: medidas e accións dirixidas a que os bens conserven as súas características e os seus elementos en adecuadas condicións, que non afecten a súa funcionalidade, as súas características formais ou o seu soporte estrutural, polo que non supoñerán a substitución ou a alteración dos seus principais elementos estruturais ou de deseño, pero si actuacións no seu ámbito co obxecto de evitar as causas principais da súa deterioración.

e) Consolidación: accións e medidas dirixidas ao afianzamento, o reforzo ou a substitución de elementos danados ou perdidos para asegurar a estabilidade do ben, preferentemente co uso de materiais e elementos da mesma tipoloxía que os existentes, ou con alteracións menores e parciais dos seus elementos estruturais, respectando as características xerais do ben.

f) Restauración: accións para restituír o ben ou as súas partes ao seu debido estado, sempre que se dispoña da documentación suficiente para coñecelo ou interpretalo, con respecto aos seus valores culturais. A restauración pode implicar a eliminación de elementos estraños ou engadidos sen valor cultural ou a recuperación de elementos característicos do ben, conservando a súa funcionalidade e estética.

g) Rehabilitación: accións e medidas que teñan por obxecto permitir a recuperación dun uso orixinal perdido ou novo compatible cos valores orixinais dun ben ou dunha parte del, que poden supoñer intervencións puntuais sobre os seus elementos característicos e, excepcionalmente e de maneira xustificada, a modificación ou a introdución de novos elementos imprescindibles para garantir unha adecuada adaptación aos requirimentos funcionais para a súa posta en uso. Inclúense as accións destinadas á adaptación dos bens por razón de accesibilidade.

h) Reestruturación: accións de renovación ou transformación en inmobles nos que non se poida garantir o seu mantemento ou o seu uso polas súas malas condicións de conservación ou por deficiencias estruturais e funcionais graves e que poden supoñer unha modificación da súa configuración espacial e a substitución de elementos da súa estrutura, acabado ou outros determinantes da súa tipoloxía, cun alcance puntual, parcial ou xeral.

i) Ampliación: accións destinadas a complementar en altura ou en planta bens inmobles existentes con criterios de integración compositiva e coherencia formal compatibles e respectuosos cos seus valores culturais preexistentes.

j) Reconstrución: acción destinada a completar un estado previo dos bens arruinados utilizando partes orixinais destes cuxa autenticidade poida acreditarse. Por razóns xustificadas de recomposición, interpretación e correcta lectura do valor cultural ou da imaxe do ben admitiranse reconstrucións parciais de carácter didáctico ou estrutural, que afecten elementos singulares perfectamente documentados.

Artigo 41. Niveis de protección

1. Nos bens integrantes do patrimonio arquitectónico ou industrial, o diferente alcance da protección, derivada da relevancia do seu valor cultural e do seu estado de conservación, pode clasificarse nos seguintes niveis:

a) Protección integral: conservación íntegra dos bens e de todos os seus elementos e compoñentes nun estado o máis próximo posible ao orixinal desde a perspectiva de todos os valores culturais que conforman o interese do ben, respectando a súa evolución, transformacións e contribucións ao longo do tempo.

b) Protección estrutural: conservación dos elementos máis significativos e relevantes dos bens, así como daqueles que resulten máis característicos tipoloxicamente ou que sexan obxecto dunha concreta apreciación cultural.

c) Protección ambiental: conservación dos aspectos máis visibles e evidentes dos bens que, malia non presentaren un interese individual destacable, conforman o ambiente dun lugar de forma homoxénea e harmoniosa.

2. Nos bens inmobles poderán definirse na súa delimitación diferentes niveis de protección nas súas partes integrantes, derivados do alcance do seu coñecemento ou de evidencias da presenza de restos ou estruturas.

3. Aos bens declarados de interese cultural corresponderalles sempre unha protección integral, sen prexuízo dos diferentes niveis de protección que correspondan a algún dos elementos singulares que compoñen en conxunto un ben de carácter territorial.

4. Os bens inmobles catalogados incluiranse nalgún dos niveis de protección descritos neste artigo, en función dos seus valores concretos, dato que figurará expresamente na orde de inclusión no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia ou no catálogo de planeamento urbanístico.

Artigo 42. Actuacións autorizables segundo os niveis de protección

1. Actuacións autorizables en bens con protección integral:

a) As de investigación, valorización, mantemento, conservación, consolidación e restauración.

b) As de rehabilitación poderán autorizarse sempre que o proxecto de intervención garanta a conservación dos valores culturais protexidos e que se trate de adaptacións necesarias para adecuar o uso orixinal aos condicionantes actuais de conservación, seguridade, accesibilidade, confortabilidade ou salubridade ou para adecuar o ben a un novo uso compatible cos seus valores culturais que garanta a súa conservación e o acceso público a el.

c) As ampliacións dun ben inmoble, exclusivamente en planta, no marco dunha actuación de rehabilitación, con carácter complementario a esta, sempre que resulten imprescindibles para desenvolver o uso proposto e se resolvan como volumes diferenciados.

d) As de reconstrución, de xeito excepcional, cando se utilicen partes, elementos e materiais orixinais dos que se poida probar a súa autenticidade e posición orixinal.

2. Actuacións autorizables en bens con protección estrutural:

a) As de investigación, valorización, mantemento, conservación, restauración, consolidación e rehabilitación.

b) As de reestruturación puntual ou parcial poderán autorizarse se a través do proxecto de intervención se xustifica a súa necesidade de forma específica e documentada e se se reducen a un alcance limitado sobre os elementos irrecuperables, que deberán ser substituídos por elementos análogos ou coherentes cos orixinais.

c) As ampliacións, en planta e en altura, dun ben inmoble no marco dunha actuación de rehabilitación, con carácter complementario a esta, sempre que resulten imprescindibles para desenvolver o uso proposto e que no seu deseño se conserven a súa concepción e o seu significado espacial.

d) As de reconstrución, de forma excepcional, cando se utilicen partes, elementos e materiais orixinais cuxa autenticidade e posición orixinal se poidan probar.

3. Actuacións autorizables en bens con protección ambiental:

a) As de investigación, mantemento, conservación, consolidación, restauración, rehabilitación e reestruturación parcial ou total.

b) As de ampliación, sempre que non supoñan unha deterioración ou destrución dos valores culturais que aconsellaron a súa protección.

4. En cada nivel de protección poderá ser autorizado excepcionalmente pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural outro tipo de intervencións distinto ao establecido de forma xeral, nos casos en que se analicen de forma pormenorizada as características e condicións de conservación do ben e o seu contorno de protección, os valores culturais protexidos e as melloras funcionais, sempre que o proxecto de intervención xustifique a súa conveniencia en prol dun maior beneficio para o conxunto do patrimonio cultural de Galicia.

Artigo 43. Proxecto de intervención e memoria final de execución

1. As actuacións que excedan as de mantemento sobre os bens declarados ou catalogados exixirán a elaboración do correspondente proxecto de intervención, que conterá os seus datos de identificación, o estudo do ben e da súa documentación histórico-artística, a análise previa física, química ou biolóxica, segundo o caso, fichas de diagnose do seu estado de conservación, a proposta e metodoloxía de actuación, a análise crítica do valor cultural e da avaliación da proposta, as técnicas, produtos e materiais que se van empregar, a documentación gráfica da actuación e o programa de mantemento e conservación preventiva.

Regulamentariamente determinaranse, segundo o alcance das obras, as características que debe reunir cada proxecto.

2. Tras finalizar a intervención, elaborarase unha memoria final que documente adecuadamente todo o proceso levado a cabo en cada unha das súas fases e para todas as disciplinas aplicadas. Conterá, polo menos, unha descrición pormenorizada da intervención realizada, con especificación dos tratamentos e produtos empregados, así como a documentación gráfica de todo o proceso e o estudo comparativo do estado inicial e final.

3. O proxecto de intervención e a memoria final serán redactados por un ou unha profesional, ou por un equipo interdisciplinar, que conten con formación e cualificación suficiente en materia de investigación, conservación, restauración ou rehabilitación dos bens integrantes do patrimonio cultural en función das intervencións que se proxecten. Un exemplar da memoria final, incluído o seu soporte dixital, será entregado á dirección xeral competente en materia de patrimonio cultural no prazo de seis meses desde a finalización da intervención.

En todo caso, con independencia da garantía do recoñecemento da autoría dos documentos aos que se refire este artigo, respectaranse o alcance, reservas e límites á propiedade intelectual que derivan do dereito ao acceso aberto á información e investigación financiada con fondos públicos.

4. A responsabilidade polos danos e perdas para o patrimonio cultural que puideren resultar da incorrecta ou deficiente execución das intervencións definidas nos proxectos recaerán sobre o persoal técnico identificado nas autorizacións e, de ser o caso, nas entidades ou empresas promotoras dos traballos e nas empresas construtoras encargadas da súa execución.

A responsabilidade subsidiaria da entrega da memoria final de execución recaerá unicamente sobre o persoal técnico identificado nas autorizacións e, de ser o caso, nas entidades ou empresas promotoras dos traballos.

5. Quedan exceptuadas do requisito de elaboración do proxecto de intervención as actuacións de emerxencia acreditadas mediante unha proposta de intervención debidamente xustificada, que se limitarán aos labores estritamente necesarios para evitar as causas urxentes da súa deterioración de forma provisional.

Unha vez finalizada a actuación de emerxencia, a persoa propietaria do ben deberá facer entrega dunha memoria asinada por un técnico ou unha técnica competente, na que se recolla todo o proceso do traballo seguido.

Artigo 44. Criterios de intervención nos bens

1. As actuacións que se leven a cabo sobre os bens declarados de interese cultural e catalogados seguirán os criterios seguintes:

a) Salvagarda dos seus valores culturais e conservación, mellora e, de ser o caso, utilización adecuada e sustentable.

b) Respecto polas súas características esenciais e polos aspectos construtivos, formais, volumétricos, espaciais e funcionais que os definen. Procurarase sempre a aplicación do criterio de mínima intervención nos bens artísticos.

c) Conservación das contribucións de todas as épocas existentes no ben. Excepcionalmente poderá ser autorizada a eliminación dalgunha contribución de épocas pasadas no caso de que supoña unha degradación comprobada do ben e de que a dita eliminación sexa necesaria para permitir a súa adecuada conservación e a súa mellor interpretación histórica e cultural. As partes eliminadas quedarán debidamente documentadas.

d) Preferencia pola utilización de técnicas e materiais tradicionais.

e) Compatibilidade dos materiais, produtos e técnicas empregados na intervención cos propios do ben e os seus valores culturais e pátinas históricas.

f) Discernimento da adición de materiais e técnicas empregados, evitando as adicións miméticas que falseen a súa autenticidade histórica.

g) Reversibilidade das accións de forma que poida recuperarse o estado previo á intervención. Este criterio será prioritario ao deseñar actuacións de conservación e restauración.

h) Compatibilidade do seu uso coa conservación dos valores que motivaron a súa protección.

i) Non se utilizarán ou aplicarán técnicas e materiais agresivos coas pátinas de valor cultural e cos materiais orixinais ou incompatibles coa debida conservación dos bens.

2. A reconstrución dun ben destruído por conflitos, catástrofes naturais ou causas intencionadas ou fortuítas poderá autorizarse excepcionalmente por razóns de interese social, cultural ou educativo.

CAPÍTULO IV
Normas técnicas das intervencións no contorno de protección
e na zona de amortecemento

Artigo 45. Réxime de intervencións no contorno de protección

1. As intervencións que se realicen no contorno de protección dos bens declarados de interese cultural e catalogados deberán contar coa autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural cando teñan por obxecto:

a) Novas construcións e instalacións de carácter definitivo ou provisional.

b) As intervencións de calquera tipo que se manifesten cara ao espazo exterior público ou privado das edificacións existentes.

c) As actuacións que afecten a estrutura parcelaria, os elementos configuradores característicos da estrutura territorial tradicional, os espazos libres e a topografía característica do ámbito, incluídos os proxectos de urbanización.

d) A implantación ou os cambios de uso que poidan ter incidencia sobre a apreciación dos bens no territorio, incluídas as cortas e as repoboacións forestais.

e) As remocións de terras de calquera tipo no contorno de protección dos bens integrantes do patrimonio arqueolóxico.

2. As restantes intervencións no contorno de protección non necesitarán autorización previa ao outorgamento de licenza, ben que deberán ser coherentes cos valores xerais do contorno.

Artigo 46. Criterios específicos de intervención no contorno de protección

1. O contorno de protección debe manterse cos seus valores ambientais, polo que as intervencións que se realicen deben resultar harmoniosas coas condicións características do ámbito. Deberán procurar a súa integración en materiais, sistemas construtivos, volume, tipoloxía e cromatismo, así como garantir a contemplación adecuada do ben.

2. En concreto, teranse en conta os seguintes criterios específicos, sen prexuízo da aplicación de criterios de viabilidade para a implantación e desenvolvemento de intervencións e actividades:

a) Procurarase evitar os movementos de terras que supoñan unha variación significativa da topografía orixinal do contorno.

b) Procurarase a súa compatibilidade cos elementos configuradores da estrutura territorial tradicional, como son a rede de camiños, os muros de peche, as sebes, as tapias, os noiros e outros semellantes.

c) Empregaranse materiais, solucións construtivas e características dimensionais e tipolóxicas en coherencia co ámbito en calquera tipo de intervencións.

d) Manteranse preferentemente a estrutura e a organización espacial do contorno, coa conservación xeral das aliñacións e rasantes.

e) Procurarase e valorarase a integración e compatibilidade dos usos e costumes tradicionais e característicos configuradores do ambiente cos de nova implantación.

f) Facilitarase a implantación de actividades complementarias compatibles cos valores culturais dos bens que garantan a continuidade do seu mantemento co establecemento de novos usos.

Artigo 47. Réxime específico das intervencións na zona de amortecemento

1. Na zona de amortecemento poderán realizarse en xeral todo tipo de obras e instalacións fixas ou provisionais e as actividades normais segundo a natureza do solo ou cambiar o seu uso ou destino de conformidade co planeamento vixente sen necesidade da autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, excepto que na declaración ou inclusión singularizada se determine o contrario.

2. Non obstante, polo seu alcance e o risco de deterioración ou destrución dos seus valores culturais derivados da súa implantación territorial, requirirase a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural nas seguintes intervencións:

a) Grandes explotacións agrícolas, gandeiras ou de acuicultura que deban ser sometidas a trámite ambiental.

b) Explotacións extractivas que supoñan unha actividade a ceo aberto do material, as súas instalacións ou entullos.

c) Instalacións da industria enerxética como refinarías, centrais térmicas, de combustibles fósiles, hidráulicas, eólicas, solares, nucleares ou de calquera outro tipo de produción, transporte ou depósito.

d) Instalacións da industria siderúrxica, mineira, química, téxtil ou papeleira.

e) Infraestruturas de transporte e comunicación como estradas, ferrocarril, portos, aeroportos, canles, centros loxísticos ou similares.

f) Grandes infraestruturas hidráulicas e de aproveitamento da auga.

g) Instalacións de xestión e tratamento de residuos.

h) Grandes transformacións da natureza do territorio para a implantación de novos usos.

i) Explotacións forestais, agás aquelas que conten cun instrumento de ordenación ou xestión aprobado con informe favorable da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

TÍTULO III
Réxime específico de protección e acceso dos bens de interese cultural

CAPÍTULO I
Disposicións xerais

Artigo 48. Visita pública

1. As persoas propietarias, posuidoras, arrendatarias e, en xeral, titulares de dereitos reais sobre os bens de interese cultural especificamente declarados permitirán a súa visita pública gratuíta un número mínimo de catro días ao mes durante, polo menos, catro horas ao día, que serán definidos previamente.

2. O cumprimento desta obriga poderá ser dispensado total ou parcialmente pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural cando exista unha causa xustificada. O deber de permitir o acceso non se estenderá aos espazos que constitúan domicilio particular ou nos que poida resultar afectado o dereito á intimidade persoal e familiar. En todo caso, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá establecer, despois de lles dar audiencia ás persoas propietarias, posuidoras, arrendatarias e, en xeral, titulares de dereitos reais afectados, un espazo mínimo susceptible de visita pública.

3. No caso de bens mobles poderase acordar como obriga substitutoria o depósito do ben nun lugar que reúna as adecuadas condicións de seguridade e exhibición durante un período máximo de cinco meses cada dous anos.

4. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderalles requirir ás persoas propietarias, posuidoras, arrendatarias e, en xeral, titulares de dereitos reais o cumprimento da obriga de acceso.

Artigo 49. Dereitos de tanteo e retracto

1. Calquera pretensión de transmisión onerosa da propiedade ou de calquera dereito real de desfrute dos bens de interese cultural deberalle ser notificada, de forma que faga fe, á consellaría competente en materia de patrimonio cultural con indicación do prezo e das condicións en que se propoña realizar aquela. En todo caso, na comunicación da transmisión deberá acreditarse tamén a identidade da persoa adquirente.

2. Os que realicen poxas que afecten calquera ben de interese cultural deberanllo notificar igualmente e coa suficiente antelación, nos termos establecidos no número 1.

3. A Xunta de Galicia dispoñerá dun prazo de tres meses para exercer o dereito de tanteo para si ou para outras institucións públicas ou entidades privadas sen ánimo de lucro, tendo preferencia a Xunta de Galicia en caso concorrencia de intereses. Obrigarase a pagar o prezo convido ou o de remate da poxa.

No caso dos bens de interese cultural de carácter territorial das categorías do artigo 10, o exercicio do dito dereito limitarase aos inmobles individualmente inscritos no Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia.

4. Se a pretensión de transmisión e as súas condicións non foren notificadas correctamente, poderase exercer, nos mesmos termos previstos no punto anterior, o dereito de retracto, no prazo dun ano a partir da data en que se teña coñecemento das condición e do prezo do alleamento.

Artigo 50. Escrituras públicas

1. Para a formalización de escrituras públicas de adquisición ou transmisión de dereitos reais sobre bens declarados de interese cultural acreditarase previamente o cumprimento do establecido nesta lei en relación cos dereitos de tanteo e retracto.

2. A acreditación do cumprimento dos ditos requisitos tamén é necesaria para a inscrición dos títulos correspondentes no Rexistro da Propiedade.

Artigo 51. Interese social para os efectos da expropiación forzosa

1. É causa de interese social para os efectos de expropiación o incumprimento do deber de conservación dos bens de interese cultural.

2. Poderán expropiarse por causa de interese social os inmobles situados no contorno de protección dos bens de interese cultural que atenten contra a súa harmonía ambiental, perturben a súa contemplación ou impliquen un risco para a súa conservación.

3. Así mesmo, serán causa xustificativa de interese social para os efectos da expropiación as melloras nos accesos aos bens de interese cultural, a dignificación do seu contorno e, en xeral, a mellora das condicións para a súa valorización e función social.

4. Tamén se considerará causa xustificativa de interese social para os efectos da expropiación a promoción por parte da Administración pública de actuacións destinadas á posta en valor do patrimonio arqueolóxico co obxecto de facilitar a súa visita pública e desfrute pola sociedade.

CAPÍTULO II
Bens inmobles

Artigo 52. Desprazamento

1. Os bens inmobles declarados de interese cultural son inseparables do seu contorno. Non poderá procederse ao seu desprazamento salvo que resulte imprescindible por causa de caso fortuíto, forza maior, utilidade pública ou interese social, despois do informe favorable da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, nos termos previstos na lexislación reguladora do patrimonio histórico español e nesta lei.

2. A súa execución definirase a través dun proxecto de intervención que requirirá da autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural. Neste proxecto deberán definirse as cautelas que cumprirá adoptar no que atinxe ao subsolo do ben.

3. Un ben desprazado poderá contar co seu correspondente contorno de protección, se así se establece expresamente. Para o establecemento do dito contorno de protección seguirase o procedemento previsto para a declaración do ben de interese cultural.

Artigo 53. Criterios específicos de intervención en bens inmobles declarados bens de interese cultural

1. Os bens inmobles declarados de interese cultural poderán ser sinalizados mediante paneis de deseño e tamaño apropiados á súa natureza nos que se describan as características máis relevantes do ben protexido e nos termos que se determinen regulamentariamente. A tipoloxía empregada e a localización dos sinais deberán ser especialmente coidadosas coa súa integración no contorno.

2. Nos monumentos, sitios históricos, zonas arqueolóxicas e xardíns históricos declarados de interese cultural:

a) Queda prohibida a instalación de publicidade comercial e do que impida ou deturpe a apreciación do ben dentro do seu contorno.

b) Non poderán instalarse cables e antenas que prexudiquen a apreciación dos bens, agás que non existan solucións técnicas que resulten máis compatibles coas súas características.

c) A colocación de rótulos, sinais ou símbolos vinculados exclusivamente a actividades de mecenado poderá ser autorizada pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural, sempre que se salvagarden a súa integridade, estética e valores culturais.

Artigo 54. Especificidades da declaración de ruína

1. Tras incoar un expediente de declaración de ruína, nos termos previstos na normativa urbanística, dalgún ben inmoble declarado de interese cultural, a consellaría competente en materia de patrimonio intervirá como interesada no dito expediente, e deberán serlle notificadas a apertura e as resolucións que se adopten no expediente.

2. En ningún caso se poderá demoler o inmoble sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, sen que a declaración de ruína vincule a consellaría para autorizar a demolición.

3. No suposto de que a situación de ruína supoña un perigo inminente de danos para as persoas, a entidade que incoase o expediente de ruína deberá adoptar as medidas oportunas para evitar os danos. Tomaranse as medidas necesarias que garantan o mantemento das características e dos elementos singulares do edificio, que non poderán incluír máis demolicións que as estritamente necesarias, e observaranse os termos previstos na resolución da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

4. O incumprimento das medidas sinaladas no número anterior, que provoque un agravamento na situación do ben, comportará a obriga para a persoa titular da propiedade de repoñer o ben ao seu debido estado.

CAPÍTULO III
Plans especiais de protección

Artigo 55. Necesidade de aprobación de plans especiais de protección

1. A declaración de interese cultural dun conxunto histórico, zona arqueolóxica, lugar de valor etnolóxico ou sitio histórico determinará a obriga para o concello no territorio do cal se encontre de redactar un plan especial de protección do ben, que se poderá estender ao seu contorno de protección e zona de amortecemento, de ser o caso.

A preexistencia doutro planeamento contraditorio coa protección ou a inexistencia previa de planeamento xeral non escusará a obrigatoriedade da dita normativa.

2. Nos supostos de zonas arqueolóxicas, lugares de valor etnolóxico e sitios históricos, os concellos poderán substituír a obriga prevista no número anterior pola previsión e desenvolvemento no seu planeamento xeral de determinacións de protección suficientes para os efectos desta lei.

3. Tamén poderán realizarse plans especiais de protección para a definición dos criterios de intervención nos ámbitos de protección ou zonas de amortecemento de bens inmobles do resto de categorías, excepto para as paisaxes culturais e os territorios históricos, que se regularán conforme o establecido no capítulo seguinte, así como para a definición das actuacións compatibles en función da súa natureza e características.

4. Regulamentariamente poderán establecerse as peculiaridades propias da súa elaboración, tramitación e aprobación.

Artigo 56. Contido do plan especial de protección

O plan especial de protección ao que se refire o artigo anterior terá, ademais do previsto na súa propia normativa, o contido seguinte:

a) A definición da estrutura territorial do ben en función da súa natureza, a análise da súa significación cultural e as características xerais do contorno e os criterios para mantela, coa documentación histórica e a información gráfica e planimétrica necesaria para unha completa descrición de todos os elementos que constitúen o ben. As modificacións de aliñacións e rasantes existentes, as alteracións da edificabilidade, os incrementos de volume e as parcelacións e agregacións de inmobles serán obxecto de estudo pormenorizado no plan, que deberá xustificar o seu mantemento, modificación ou supresión.

b) Un catálogo exhaustivo de todos os bens que o conforman, incluídos aqueles de carácter ambiental, sinalados con precisión nun plano topográfico, e con fichas individualizadas coa súa descrición e a referencia ás intervencións e medidas concretas previstas para a conservación dos seus valores culturais.

c) Normas específicas para a protección do patrimonio artístico, arquitectónico, etnolóxico e arqueolóxico, clasificado segundo os niveis de protección previstos nesta lei.

d) Condicións para a autorización das intervencións, de conformidade co disposto nesta lei.

e) Os criterios relativos á conservación de fachadas, cubertas e instalacións sobre estas, así como dos elementos máis significativos existentes no interior dos inmobles.

f) As posibles áreas de rehabilitación que permitan a recuperación dos usos tradicionais, en especial o residencial, e as actividades económicas adecuadas.

g) A orde prioritaria dos usos públicos nos edificios e espazos que sexan aptos para iso.

h) A zonificación das áreas de fertilidade arqueolóxica, solucións técnicas e medidas financeiras.

i) Excepcionalmente, as remodelacións urbanas propostas que impliquen unha mellora das súas relacións no ámbito territorial ou eviten usos degradantes para o ben ou melloren as súas condicións de apreciación.

Artigo 57. Réxime transitorio en tanto non se aprobe definitivamente a normativa urbanística de protección

1. En tanto non sexa aprobado definitivamente o plan especial de protección dos bens declarados de interese cultural a que se refire o artigo 55, a concesión de licenzas ou a execución das xa outorgadas antes da declaración precisará a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. Nos conxuntos históricos, en tanto non se aprobe o dito plan especial, non se admitirán modificacións nas aliñacións e rasantes existentes, incrementos ou alteracións do volume, parcelacións nin agregacións que supoñan modificación das fachadas e, en xeral, cambios que afecten a harmonía do conxunto.

Artigo 58. Competencias específicas de autorización en áreas ordenadas mediante plans especiais de protección de bens inmobles de interese cultural

1. Tras a aprobación definitiva do plan especial de protección dos bens declarados de interese cultural ao que se refire o artigo 55, os concellos serán competentes para autorizar as intervencións que o desenvolven, incluídas as dos contornos de protección dos bens declarados de interese cultural individualmente dentro do seu ámbito se o plan contén as previsións necesarias para a súa especial protección.

2. O concello comunicaralle á consellaría competente en materia de patrimonio cultural, cunha periodicidade trimestral, as autorizacións e licenzas ditadas conforme esta habilitación.

3. Exceptúanse do disposto no número 1 deste artigo as intervencións sobre os bens singulares declarados de interese cultural dentro do seu ámbito, sobre calquera ben catalogado do patrimonio artístico ou arqueolóxico, así como sobre os que sexan de titularidade da Igrexa católica e para as actuacións de salvagarda que promova a consellaría competente en materia de patrimonio cultural, que se someterán ao réxime xurídico ordinario recollido no artigo 39.

4. O incumprimento polo concello da habilitación conferida neste artigo, ou o outorgamento de licenzas contrarias ás determinacións do plan especial de protección, rexerase polo réxime sancionador previsto no título X.

CAPÍTULO IV
Instrumentos específicos de protección das paisaxes culturais
e dos territorios históricos

Artigo 59. Necesidade de aprobación de instrumentos específicos de protección

1. En relación coas paisaxes culturais e cos territorios históricos declarados de interese cultural, coa excepción do réxime específico dos Camiños de Santiago, que atenderá ao disposto no título sexto desta lei, deberá aprobarse un instrumento específico de ordenación territorial ou urbanística que conteña as determinacións precisas para asegurar a súa protección e salvagardar os seus valores culturais.

2. As intervencións que se pretendan realizar no seu ámbito seguirán o réxime de autorizacións previsto nesta lei.

Artigo 60. Contido dos instrumentos específicos de ordenación territorial ou urbanística das paisaxes culturais e dos territorios históricos

O instrumento específico de ordenación territorial ou urbanística previsto no artigo anterior, ademais do previsto na súa propia normativa, terá o contido seguinte:

a) A caracterización da estrutura territorial do ben en función da súa natureza, a análise da súa significación cultural e as características xerais do contorno, da súa conca visual, e os criterios para mantela, coa documentación histórica e a información gráfica e planimétrica necesaria para unha completa descrición de todos os elementos que constitúen o ben.

b) Un catálogo exhaustivo de todos os bens que o conforman, incluídos aqueles de carácter ambiental, sinalados con precisión nun plano topográfico, e con fichas individualizadas coa súa descrición e a referencia ás intervencións e medidas concretas previstas para a conservación dos seus valores culturais.

c) As directrices xerais para a protección do patrimonio arquitectónico, etnolóxico e arqueolóxico, clasificado segundo os niveis de protección previstos nesta lei.

Artigo 61. Réxime transitorio durante a tramitación do instrumento específico de ordenación territorial ou urbanística das paisaxes culturais e dos territorios históricos

En tanto non sexa aprobado definitivamente o instrumento específico de ordenación territorial ou urbanística das paisaxes culturais ou dos territorios históricos declarados de interese cultural a que se refire o artigo 59, a concesión de licenzas ou a execución das xa outorgadas antes da declaración precisará a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

Artigo 62. Competencias específicas de autorización en paisaxes culturais e territorios históricos ordenados mediante un instrumento específico de ordenación territorial ou urbanística

1. Tras a aprobación definitiva do instrumento específico de ordenación territorial ou urbanística das paisaxes culturais ou dos territorios históricos declarados de interese cultural ao que se refire o artigo 59, os concellos serán competentes para autorizar as intervencións que o desenvolven, incluídas as dos contornos de protección dos bens declarados de interese cultural individualmente dentro do seu ámbito se o plan contén as previsións necesarias para a súa especial protección.

2. O concello comunicaralle á consellaría competente en materia de patrimonio cultural, cunha periodicidade trimestral, as autorizacións e licenzas ditadas conforme esta habilitación.

3. Exceptúanse do disposto no número 1 deste artigo as intervencións sobre os bens singulares declarados de interese cultural dentro do seu ámbito, sobre calquera ben catalogado do patrimonio artístico ou arqueolóxico, sobre calquera ben incluído no ámbito territorial delimitado como Camiño de Santiago, así como sobre os que sexan de titularidade da Igrexa católica e para as actuacións de salvagarda que promova a consellaría competente en materia de patrimonio cultural, que se someterán ao réxime xurídico ordinario recollido no artigo 39.

4. O incumprimento reiterado polo concello da habilitación conferida neste artigo ou o outorgamento de licenzas contrarias ás determinacións do instrumento específico de ordenación territorial ou urbanística da paisaxe cultural ou do territorio histórico, habilita a consellaría competente en materia de patrimonio cultural para asumir o exercicio da competencia de autorización, despois da apertura dun expediente contraditorio con audiencia do concello, con independencia das sancións que puideren derivar dos ditos incumprimentos.

CAPÍTULO V
Bens mobles

Artigo 63. Comercio de bens mobles

1. En ningún caso se poderán allear os bens cuxo comercio queda prohibido en aplicación desta lei ou da lexislación estatal na materia.

2. As coleccións de bens mobles de calquera natureza integrantes do patrimonio cultural de Galicia que como tales teñan a condición de bens de interese cultural non poden ser disgregadas polas persoas titulares ou posuidoras sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

Artigo 64. Réxime de traslado de bens mobles

1. O traslado de bens mobles declarados de interese cultural deberá ser autorizado pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural e anotado no Rexistro de Bens de Interese Cultural. Indicaranse a súa orixe e destino, o carácter temporal ou definitivo do traslado e as condicións de conservación, seguridade, transporte e, se é o caso, aseguramento.

2. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá incorporar na resolución pola que se autorice o traslado as instrucións precisas para garantir a salvagarda do ben e adoptar as medidas necesarias para paralizar o seu desprazamento cando se aprecie a existencia de riscos para a súa conservación e protección.

3. Na declaración de interese cultural dun ben inmoble sinalaranse os bens mobles afectados pola declaración que se consideren inseparables do dito inmoble, os cales quedarán sometidos ao seu mesmo destino, polo que a súa separación, sempre con carácter excepcional, exixirá a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

4. A declaración de interese cultural dun ben inmoble non impedirá a inclusión no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia de bens mobles situados neste, que quedan sometidos ao réxime de traslado propio dos bens catalogados, salvo que se consideren inseparables do ben inmoble na propia declaración.

TÍTULO IV
Réxime específico de protección dos bens catalogados

Artigo 65. Réxime de autorización nos bens inmobles catalogados

1. Calquera intervención nun ben inmoble incluído no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia ou que afecte o seu contorno de protección ou a súa zona de amortecemento, nos termos previstos nos artigos 45 e 47, necesitará a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. No caso de que os concellos conten con instrumentos de planeamento urbanístico xeral ou de desenvolvemento adaptados ás previsións desta lei en materia de protección do patrimonio cultural, estarán habilitados para autorizar as intervencións que se refiran a bens catalogados integrantes do patrimonio arquitectónico ou etnolóxico e os seus contornos de protección e zonas de amortecemento.

O concello comunicaralle á consellaría competente en materia de patrimonio cultural, cunha periodicidade trimestral, as autorizacións e licenzas ditadas conforme esta habilitación.

3. A dita habilitación concretarase, en cada caso, nun convenio de colaboración específico entre o concello e a consellaría competente en materia de patrimonio cultural que recolla, como mínimo, os compromisos de asesoramento autonómico e os recursos técnicos de supervisión e seguimento de carácter municipal, para determinar o alcance da habilitación.

4. Exceptúanse do disposto na habilitación anterior as intervencións sobre calquera ben catalogado do patrimonio artístico ou arqueolóxico, sobre calquera ben incluído no ámbito territorial delimitado como Camiño de Santiago, así como os que sexan titularidade da Igrexa católica e para as actuacións de salvagarda que promova a consellaría competente en materia de patrimonio cultural, que se someterán ao réxime xurídico ordinario recollido no primeiro punto deste artigo.

5. O incumprimento reiterado polo concello da habilitación conferida ao abeiro deste artigo, a vulneración das cláusulas do convenio ou o outorgamento de licenzas contrarias ás determinacións de planeamento en materia de protección do patrimonio cultural ou ás condicións establecidas no artigo 42 en relación coas obras autorizables en función do nivel de protección, facultan a consellaría competente en materia de patrimonio cultural para asumir o exercicio da competencia de autorización, despois da apertura dun expediente contraditorio con audiencia do concello e da resolución do convenio, con independencia das sancións que puideren derivar dos ditos incumprimentos.

Artigo 66. Réxime de traslado de bens mobles catalogados

1. Quen promova o traslado de bens mobles catalogados deberá realizar unha comunicación previa á consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

A comunicación conterá a información relativa á orixe e ao destino dos bens mobles catalogados e ao motivo e tempo de desprazamento, así como ás condicións de conservación, seguridade, transporte e aseguramento.

2. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá ditar en calquera momento as instrucións precisas para garantir a salvagarda do ben no seu traslado e localización e adoptará as medidas necesarias para paralizar o seu desprazamento cando se aprecie a existencia de riscos para a súa conservación e protección.

TÍTULO V
O patrimonio cultural inmaterial

Artigo 67. Salvagarda do patrimonio cultural inmaterial

A salvagarda do patrimonio cultural inmaterial garantirase a través das medidas dirixidas a garantir a súa viabilidade, que comprenden a identificación, documentación, investigación, preservación, protección, promoción, valorización, transmisión e revitalización deste patrimonio nos seus distintos aspectos.

Artigo 68. Identificación, documentación e investigación do patrimonio cultural inmaterial

1. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural identificará e rexistrará, de acordo co previsto no título primeiro desta lei, as distintas manifestacións do patrimonio cultural inmaterial presentes no seu territorio, fomentando na elaboración desta relación a participación das comunidades, os grupos e as organizacións entre cuxos obxectivos figure o fomento e o desenvolvemento da cultura, así como das institucións representativas, académicas e científicas pertinentes.

2. A Xunta de Galicia velará, xunto con outras institucións da Comunidade Autónoma, pola preservación da toponimia tradicional, que se considera un valor identitario da Comunidade Autónoma así como un instrumento para a concreción da denominación xeográfica dos pobos e dos seus bens.

Artigo 69. Medidas específicas de salvagarda

1. As administracións públicas adoptarán unha política xeral encamiñada a salientar a función do patrimonio cultural inmaterial na sociedade como elemento de carácter identitario, así como a integrar a súa salvagarda nos seus programas de planificación, especialmente mediante os programas educativos e de sensibilización adecuados para o recoñecemento, o respecto, a difusión e a valorización do patrimonio cultural inmaterial na sociedade, nos que a infancia e a xuventude ocuparán un lugar relevante.

2. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural fomentará estudos científicos, técnicos e artísticos para o rexistro e difusión do patrimonio cultural inmaterial, así como o desenvolvemento de metodoloxías para a súa investigación, en especial do que se encontre en perigo.

3. Así mesmo, nas condicións que regulamentariamente se establezan, procurará adoptar as medidas de orde xurídica, educativa, técnica, administrativa e financeira adecuadas para:

a) Favorecer a creación e o fortalecemento de institucións de formación en xestión do patrimonio cultural inmaterial, así como a transmisión deste patrimonio nos foros e espazos destinados á súa manifestación e expresión.

b) Garantir o acceso ao patrimonio cultural inmaterial, respectando ao mesmo tempo os usos consuetudinarios polos que se rexe o acceso a determinados aspectos do dito patrimonio.

c) Facilitar o acceso á documentación e organizacións sobre o patrimonio cultural inmaterial.

d) Manter o público informado das ameazas que pesan sobre este patrimonio e das actuacións de salvagarda recomendadas.

4. A Xunta de Galicia fomentará medidas de salvagarda do patrimonio cultural inmaterial de Galicia que se manifeste fóra do seu territorio, en especial en Latinoamérica, e tamén onde exista unha presenza de comunidades galegas ou de expresións culturais comúns e compartidas, en particular na área da lusofonía.

5. Así mesmo, desenvolveranse medidas para recoñecer a contribución das artistas e dos artistas, das persoas que participan nos procesos creativos, das comunidades culturais e das organizacións que apoian o seu traballo, así como o papel fundamental que desempeñan.

6. Na protección da toponimia, a Xunta de Galicia e as demais administracións implicadas inspirarán as súas actuacións nas indicacións e recomendacións dos organismos internacionais.

Artigo 70. Protección do patrimonio cultural inmaterial

1. Os bens do patrimonio cultural inmaterial que resulten singulares e relevantes poderán ser declarados bens de interese cultural ou incluídos no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia, co obxecto de xerarquizar e priorizar as medidas de salvagarda que poidan ser necesarias.

2. No ámbito dos bens do patrimonio cultural inmaterial que sexan declarados bens de interese cultural ou catalogados poderán identificarse e recoñecerse:

a) Mestres e mestras: persoas que se signifiquen pola súa especial contribución para a salvagarda do patrimonio cultural inmaterial e a transmisión dos seus valores á súa comunidade e á sociedade en xeral.

b) Comunidades: grupos de persoas que manteñen vivas as expresións do patrimonio cultural inmaterial, estean ou non constituídas oficialmente como asociacións ou colectivos, e que son as lexítimas posuidoras dos bens e coñecementos tradicionais.

c) Organizacións: entidades culturais sen ánimo de lucro que teñen entre os seus obxectivos o mantemento, a transmisión e outras medidas de salvagarda do patrimonio cultural inmaterial.

3. Así mesmo, nos bens do patrimonio cultural inmaterial que o requiran, poderán identificarse manifestacións singulares que se encadren na categoría xeral de ben declarado de interese cultural ou catalogado.

4. A declaración de interese cultural ou a catalogación dun ben do patrimonio cultural inmaterial requirirá a petición expresa previa das comunidades e organizacións representativas do ben, que será incorporada ao expediente que se tramite.

5. A declaración de interese cultural ou a catalogación dun ben do patrimonio cultural inmaterial recoñecerá o seu carácter vivo e dinámico, os cambios aos que necesariamente debe adaptarse e o paso duns individuos a outros en diferentes contornos sociais, económicos, tecnolóxicos e culturais.

6. A declaración de interese cultural ou a catalogación dun ben do patrimonio cultural inmaterial recollerá, de ser o caso, o marco temporal e espacial no que o ben do patrimonio cultural inmaterial se manifesta, así como as condicións concretas nas que se produce.

7. A protección do patrimonio cultural inmaterial levará implícitos a promoción e o fomento do seu estudo e recompilación.

Artigo 71. Órgano de xestión do ben do patrimonio cultural inmaterial protexido

1. Para cada ben do patrimonio cultural inmaterial que sexa declarado de interese cultural poderá establecerse o recoñecemento ou a creación dun órgano de xestión específico que, por resultar representativo das comunidades e organizacións recoñecidas, estea lexitimado para propoñer e establecer as medidas de salvagarda que resulten máis adecuadas para a conservación e transmisión dos seus valores culturais.

2. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá colaborar co órgano de xestión proporcionando apoio e asesoramento técnico e, no caso de que se considere conveniente, incorporándose a este, para facilitar a definición ou a execución de determinadas medidas de salvagarda.

3. Os órganos de xestión terán entre as súas funcións:

a) A transmisión entre as comunidades e as organizacións das súas actividades e manifestacións.

b) A monitorización do estado de conservación do ben e dos seus valores culturais, así como a comunicación das situación de risco ou das ameazas a que poida verse sometido.

c) A realización de propostas de medidas de salvagarda adecuadas.

d) A proposta de recoñecemento de mestres e mestras, comunidades ou organizacións no ámbito do ben do patrimonio cultural inmaterial protexido.

4. A execución das medidas de salvagarda que desenvolvan as administracións públicas procurará o diálogo previo cos órganos de xestión, os individuos, as comunidades e as organizacións, respectando a súa probada e arraigada competencia na dita misión de salvagarda, así como as xerarquías internas coas que se rexen.

Artigo 72. Protección dos bens materiais vinculados ao patrimonio cultural inmaterial

1. Na identificación dos bens do patrimonio cultural inmaterial relacionaranse os bens mobles e inmobles que pola súa especial vinculación ao ben inmaterial resulten relevantes para a conservación do seu carácter e valores e que, en consecuencia, deben ser obxecto de protección.

2. A protección dos bens materiais vinculados co patrimonio inmaterial rexerase polo disposto no réxime xeral de protección dos bens mobles e inmobles desta lei e polo que especificamente corresponda en relación coa súa natureza, con especial consideración da posición e significado que ocupen en relación cos valores culturais do ben inmaterial.

3. Procederá tamén, se se considera necesario, a protección dos espazos e lugares importantes para a memoria colectiva como soportes indispensables nos que o patrimonio cultural inmaterial poida expresarse.

TÍTULO VI
Os Camiños de Santiago

Artigo 73. Concepto dos Camiños de Santiago

1. Os Camiños de Santiago están formados polo conxunto de rutas recoñecidas documentalmente das que pode testemuñarse o seu uso como rutas de peregrinación de longo percorrido e que estruturan, conforman e caracterizan o territorio que atravesan.

2. As rutas principais dos Camiños de Santiago son: o Camiño Francés; o Camiño do Norte, ruta da costa e ruta do interior, tamén coñecido como Camiño Primitivo ou de Ovedo; o Camiño Inglés; o Camiño de Fisterra e Muxía; o Camiño Portugués, interior e da costa; a Vía da Prata ou Camiño Mozárabe; e o Camiño de Inverno.

3. Poderán ser recoñecidas como Camiño de Santiago aquelas rutas das que se documente e xustifique convenientemente a súa historicidade como rutas de peregrinación a Santiago de Compostela e a súa influencia na formalización da estrutura do territorio polo que transcorren.

Artigo 74. Natureza dos Camiños de Santiago

1. O conxunto de rutas dos Camiños de Santiago está constituído por vías de dominio e uso público, os seus elementos funcionais e o territorio que o define.

2. Son elementos funcionais dos Camiños de Santiago os que forman parte da súa fisionomía como peches, muros, cómaros, valos, pasos, pontellas, pontes, fontes, lavadoiros ou espazos similares, así como os destinados á súa conservación e servizo e os que sexan necesarios para o seu uso.

3. Nos casos en que sexa necesaria a recuperación da súa traza en terreos de propiedade privada, o seu largo virá constituído por unha franxa de polo menos tres metros. En tanto non se recupere, constituirase unha servidume pública para o paso dos Camiños de Santiago sobre propiedade privada do mesmo largo de tres metros.

Artigo 75. Protección dos Camiños de Santiago

1. As rutas dos Camiños de Santiago que sexan incluídas na Lista do Patrimonio Mundial da Unesco terán a consideración de bens de interese cultural.

O resto das rutas dos Camiños de Santiago a que se refire o artigo 73.2 terán a consideración de bens catalogados, coa categoría de territorios históricos, sen prexuízo de que, por acordo unánime dos concellos polos que discorre, se solicite á consellaría competente en materia de patrimonio cultural a incoación da súa declaración como ben de interese cultural, ou da posible incoación de oficio pola propia consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. A aprobación definitiva da delimitación da traza e do territorio histórico de calquera ruta dos Camiños de Santiago obrigará os concellos en cuxo territorio se localiza a incorporala aos seus instrumentos de planeamento urbanístico e a establecer as determinacións específicas para o seu réxime de conservación.

3. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural adoptará medidas e elaborará documentos ou instrucións xerais nas que se describan procedementos e metodoloxías para as intervencións habituais de mantemento e conservación no ámbito delimitado dos territorios históricos dos Camiños de Santiago.

Artigo 76. Delimitación dos Camiños de Santiago

1. A delimitación das rutas dos Camiños de Santiago será aprobada mediante decreto do Consello da Xunta de Galicia, por proposta da persoa titular da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. O procedemento de delimitación incoarase de oficio mediante resolución da dirección xeral competente en materia de patrimonio cultural. A incoación notificaráselles aos concellos por cuxo termo municipal discorre o Camiño e publicarase no Diario Oficial de Galicia e no Boletín Oficial del Estado. A publicación no Diario Oficial de Galicia supoñerá a apertura dun período de información pública dun mes.

3. A incoación do procedemento supoñerá a aplicación provisional do réxime previsto nesta lei para as rutas xa delimitadas.

4. O procedemento, no que deberá intervir preceptivamente o Consello Asesor dos Camiños de Santiago, deberá resolverse nun prazo de vinte e catro meses. De rematar este prazo sen resolución expresa producirase a caducidade.

5. No decreto de delimitación definiranse os seguintes elementos:

a) Os trazados da ruta:

1º. Trazados principais: tramos históricos que permanecen en uso con características tradicionais.

2º. Trazados de vestixios históricos: tramos históricos documentados que se perderon física ou funcionalmente.

3º. Trazados funcionais: tramos alternativos de carácter cultural, ambiental ou de seguridade para as persoas usuarias.

b) O ámbito xeográfico da implantación do territorio histórico, que incluirá os núcleos rurais tradicionais así como os bens inmobles declarados de interese cultural ou catalogados e, se é o caso, os contornos de protección que atravese e que excluirá aquelas zonas urbanas de crecemento e transformación recente sen valores culturais.

c) A súa zona de amortecemento, cando se considere necesaria segundo o establecido no artigo 13.

d) A relación de bens inmobles de valor cultural asociados no ámbito do territorio histórico.

Artigo 77. Uso dos Camiños de Santiago

1. Procurarase o uso da traza dos Camiños como sendeiro peonil, destino que será compatible coa súa utilización como vía ecuestre ou como vía para vehículos sen motor.

2. As obras e actividades no ámbito delimitado dos Camiños de Santiago serán compatibles coa conservación e protección dos seus valores propios, e como criterio xeral deberán manter as características principais do territorio que conforman, o que supoñerá preferentemente o mantemento dos núcleos tradicionais e das actividades agropecuarias e forestais.

3. En ningún caso a utilización dos Camiños de Santiago nin a dos seus elementos funcionais poderá supoñer un perigo de destrución ou deterioración ou realizarse de forma incompatible cos seus valores culturais.

Artigo 78. Usos e actividades prohibidas nos Camiños de Santiago

1. Os tramos non urbanos da traza dos Camiños de Santiago non poderán ser utilizados para o tráfico rodado de vehículos de motor, calquera que sexa a súa natureza, agás nos casos en que resulte o único modo de acceso a parcelas e vivendas ou que se trate de vehículos necesarios para o seu mantemento e conservación e dos de extinción de incendios.

2. No ámbito de tres metros a ambos os dous lados da traza a partir da súa liña exterior prohíbense os seguintes usos e actividades:

a) A corta xeneralizada de arboredo frondoso autóctono. Poderá autorizarse a corta illada de frondosas autóctonas coa obriga, de ser o caso, de compensar a corta coa replantación inmediata de exemplares similares.

b) O establecemento de campamentos e, en xeral, calquera tipo de acampada colectiva ou individual.

c) Nos tramos non urbanos, calquera tipo de actividade construtiva, con excepción das que resulten necesarias para o acondicionamento, a conservación ou a protección dos Camiños de Santiago ou das que respondan ás características tradicionais do ámbito polo que discorren os Camiños. Excepcionalmente, mediante resolución expresa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, poderán autorizarse edificacións compatibles formal, ambiental e funcionalmente co valor cultural dos Camiños.

d) A plantación de especies forestais alóctonas.

3. No ámbito delimitado do territorio histórico dos Camiños de Santiago prohíbense os seguintes usos e actividades:

a) As explotacións mineiras e as canteiras, incluídas as extraccións de grava e area.

b) As instalacións para a xestión de residuos e vertedoiros, provisionais ou definitivos.

c) A publicidade ou os carteis en tramos non urbanos que excedan da finalidade meramente indicativa para a localización de servizos ou establecementos, o que terá que ser expresamente autorizado pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural. En tramos urbanos, a súa regulación correspóndelle ao respectivo concello.

Artigo 79. Ocupación dos Camiños de Santiago

1. Nos casos en que, por razón debidamente xustificada, sexa indispensable ocupar de forma provisional algún tramo dos Camiños de Santiago, deberá considerarse un trazado alternativo que reunirá as condicións ambientais e de seguridade adecuadas e que será debidamente sinalizado, logo da autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. A necesidade de ocupación dalgún tramo dos Camiños de forma permanente por causas de forza maior ou interese social obrigará, previamente, a incoar o correspondente procedemento administrativo de delimitación, no que deberá acreditarse a existencia da dita necesidade e a inviabilidade doutras alternativas. O trazado alternativo adquirirá natureza demanial como Camiño de Santiago.

Artigo 80. Expropiación forzosa de tramos ou terreos dos Camiños de Santiago

1. A aprobación da delimitación dos Camiños de Santiago levará implícita a declaración de interese social e a de necesidade de ocupación dos bens e adquisición de dereitos para os fins de expropiación forzosa, de ocupación temporal ou de imposición ou modificación de servidumes tanto dos tramos necesarios para a funcionalidade da traza coma dos bens localizados no seu ámbito delimitado necesarios para a conservación, protección ou servizo do Camiño.

2. Poderán, así mesmo, arbitrarse procedementos de reordenación da propiedade ou de expropiación forzosa co obxectivo de establecer paulatinamente accesos a parcelas e vivendas que eviten a utilización de tramos dos Camiños polo tráfico rodado.

3. O incumprimento das obrigas e prohibicións previstas nesta lei implicará a declaración de interese social para aplicarlle, se é o caso, a expropiación forzosa dos bens.

Artigo 81. Sinalización dos Camiños de Santiago

1. A Xunta de Galicia establecerá unha sinalización uniforme das rutas dos Camiños de Santiago en Galicia, e procurarase o mesmo no resto de rutas, en colaboración co resto de comunidades autónomas e co Consello Xacobeo e segundo as recomendacións do Consello de Europa.

2. A rotulación dentro do territorio de Galicia empregará a lingua galega. No caso de que se empreguen varios idiomas, o galego terá lugar preferente na orde de colocación e maior relevancia na dimensión tipográfica.

3. Fóra do territorio da Comunidade Autónoma promoveranse os acordos oportunos para que na rotulación se empregue o galego e para que os topónimos se expresen de forma correcta.

4. A sinalización dos Camiños de Santiago en Galicia terá un carácter oficial e responderá ás delimitacións das rutas aprobadas. Incorporará os topónimos, como parte dos seus valores culturais e manifestación do patrimonio cultural inmaterial de Galicia, e, de ser o caso, información adicional de recursos culturais e servizos para o peregrino. Non poderá usarse a simboloxía e sinalización propia dos Camiños de Santiago sen a autorización do departamento responsable na materia.

Artigo 82. Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago

1. A efectiva protección dos Camiños de Santiago requirirá a aprobación dun plan territorial integrado dos Camiños de Santiago que estableza as liñas xerais para o mantemento e a conservación dos seus valores culturais e para garantir unha ordenación do territorio harmoniosa e integrada con eles.

2. Para o seu desenvolvemento empregarase o tipo de documento de planificación urbanística ou de ordenación do territorio que resulte máis axustado para establecer os criterios, as condicións e o réxime necesario para a protección dos Camiños de Santiago.

3. O ámbito para o desenvolvemento do Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago estenderase á totalidade dos territorios históricos delimitados.

4. O obxectivo principal do Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago será a conservación xeral do carácter dos territorios históricos, mantendo as súas características tradicionais, polo que as modificacións da súa estrutura serán excepcionais e deberán ser xustificadas para mellorar as condicións de relación do ben co seu contorno, evitar usos incompatibles ou degradantes e optimizar as infraestruturas agrícolas e gandeiras. En relación cos tramos dos Camiños e os núcleos de poboación relacionados, procurarase manter e integrar o carácter, a tipoloxía, os volumes, o cromatismo, os materiais e as aliñacións existentes de carácter tradicional a ambos os dous lados da traza.

5. O Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago será redactado, conforme a lexislación vixente na materia de ordenación do territorio, pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural e aprobado polo Consello da Xunta mediante decreto. Será necesaria a súa valoración previa, polo menos, polo Consello Asesor dos Camiños de Santiago.

6. Despois de aprobarse o Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago, os concellos polos que discorre o territorio histórico deberán adaptar o seu planeamento xeral ás previsións e ás directrices contidas no Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago.

7. Tras adaptarse o planeamento municipal ás previsións do Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago, os concellos polos que discorren os Camiños de Santiago estarán habilitados para autorizar as intervencións que se realicen no seu ámbito, agás as que afecten as propias trazas dos camiños e os seus elementos funcionais, así como as que afecten os bens singulares declarados de interese cultural dentro do seu ámbito, os bens integrantes do patrimonio artístico ou arqueolóxico, os que sexan titularidade da Igrexa católica e as actuacións de salvagarda que promova a consellaría competente en materia de patrimonio cultural. Todas estas intervencións, que non poden autorizar os concellos, corresponderanlle á consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

8. Os concellos comunicaranlle á consellaría competente en materia de patrimonio cultural, cunha periodicidade trimestral, as autorizacións e as licenzas que se concedan conforme esta habilitación.

TÍTULO VII
Bens culturais específicos

CAPÍTULO I
Bens que integran o patrimonio artístico

Artigo 83. Concepto

1. Para os efectos desta lei, integran o patrimonio artístico de Galicia as manifestacións pictóricas, escultóricas, cinematográficas, fotográficas, musicais e das restantes artes plásticas, de especial relevancia, de interese para Galicia.

2. Sen prexuízo da súa posible declaración como bens de interese cultural de forma individualizada, incluiranse no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia as manifestacións escultóricas realizadas en madeira e as manifestacións pictóricas cuxa antigüidade sexa anterior a 1600.

3. Os escudos elaborados con anterioridade a 1901 teñen a consideración de bens de interese cultural.

4. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural elaborará instrucións que inclúan as características xenéricas dos bens mobles que reúnan valores culturais que os fagan pertencentes ao patrimonio artístico e mesmo a súa clasificación como bens de interese cultural ou catalogados.

Artigo 84. Intervencións en bens integrantes do patrimonio artístico

As intervencións que se realicen sobre bens integrantes do patrimonio artístico declarados de interese cultural ou catalogados, autorizadas pola consellaría competente, deberán ser dirixidas e, de ser o caso, executadas por persoas coa oportuna capacitación ou habilitación técnica ou profesional, segundo os proxectos de intervención que se axusten ao que determina o artigo 43 e demais determinacións derivadas desta lei.

Artigo 85. Réxime de protección do patrimonio artístico

1. As autorizacións da consellaría competente en materia de patrimonio cultural para realizar intervencións sobre bens integrantes do patrimonio artístico declarados de interese cultural ou catalogados deberán resolverse nun prazo máximo de tres meses. En caso de silencio administrativo, entenderanse desestimadas.

2. Queda prohibida a destrución dos bens integrantes do patrimonio artístico. Por razóns de forza maior, interese social ou carencia de interese cultural, logo da autorización do órgano competente, poderase proceder ao seu traslado ou mantemento a través da documentación previa deste.

Artigo 86. Patrimonio artístico da Xunta de Galicia

Integran o patrimonio artístico da Xunta de Galicia as manifestacións pictóricas, escultóricas, cinematográficas, fotográficas, musicais e das restantes artes plásticas, de especial relevancia, de titularidade da Administración da Comunidade Autónoma, calquera que sexa o título da súa adquisición.

CAPÍTULO II
Bens que integran o patrimonio arquitectónico

Artigo 87. Concepto

1. Para os efectos desta lei, integran o patrimonio arquitectónico os inmobles e os conxuntos destes, e as obras da arquitectura e da enxeñaría histórica ás que se lles recoñeza un papel relevante na construción do territorio e na súa caracterización cultural e sexan testemuño dunha época histórica ou dos cambios na forma de entendela.

2. O patrimonio arquitectónico caracterízase polas técnicas construtivas, os volumes, os espazos e os usos, as linguaxes formais e a expresividade das estruturas, e as cores e as texturas dos materiais.

3. O patrimonio arquitectónico aparece integrado de forma harmónica no territorio, formando parte das cidades, dos núcleos urbanos e rurais tradicionais e dos seus contornos naturais ou construídos, así como nos ámbitos territoriais que contribuíu a transformar e caracterizar.

Artigo 88. Contido do patrimonio arquitectónico

1. Para os efectos do establecido no artigo anterior, presúmese que concorre un significativo valor arquitectónico, para a súa inclusión neste capítulo, nos seguintes bens:

a) Os bens propios da arquitectura defensiva, entendendo por tal todas as estruturas construídas ao longo da historia para a defensa e o control dun territorio do que forman parte. No conxunto da arquitectura defensiva destacan singularmente os castelos, as torres defensivas, as murallas e os muros circundantes urbanos, as construcións defensivas con baluartes e os sistemas defensivos que configuran, os arsenais navais, os cuarteis, as baterías de costa, as polvoreiras e os restos de todos eles, con independencia do seu estado de conservación, de se se encontran soterrados ou descubertos ou de se se integran ou non noutro ben inmoble. Todas estas tipoloxías de inmobles construídos antes de 1849 teñen a consideración de bens de interese cultural.

b) Os edificios relacionados co culto relixioso católico e doutras confesións, aínda que perdesen o seu uso, como catedrais, mosteiros, conventos, colexiatas, igrexas, ermidas, capelas, seminarios ou casas reitorais, construídos con anterioridade a 1836.

c) Os edificios e construcións propios da arquitectura civil que servisen para uso público comunitario, como casas consistoriais, pazos provinciais, teatros, hoteis, hospitais, sanatorios, alfándegas, mercados, fundacións en Galicia de agrupacións de emigrantes ou centros de ensino, construídos con anterioridade a 1926.

d) Os edificios destinados ao uso privado ou os conxuntos dos ditos edificios, de carácter rural ou urbano, construídos con anterioridade a 1803, que constitúan testemuño relevante da arquitectura tradicional rural ou urbana ou que configuren o carácter arquitectónico, a fisionomía e o ambiente dos centros históricos das cidades, vilas e aldeas e dos núcleos tradicionais.

e) Os edificios relevantes da arquitectura ecléctica, modernista, racionalista, do movemento moderno ou característico da complexa sucesión de movementos e tendencias arquitectónicas que percorren o período das primeiras vangardas e o movemento moderno durante o século XX ata 1965, incluída a arquitectura de indianos. Para a consideración do seu valor cultural, os inmobles deben evidenciar, total ou parcialmente, os principios recoñecibles do seu estilo arquitectónico de forma relevante pola calidade do seu proxecto, espacial ou construtiva, a súa singularidade estética ou a súa representatividade tipolóxica, ademais de posuír unha dimensión social significativa.

f) Os inmobles e construcións propios das obras públicas e a enxeñaría histórica que aparecen integrados de forma harmónica no territorio formando parte das cidades, núcleos urbanos ou rurais tradicionais e das franxas territoriais que transformaron, axudaron a construír e caracterizan culturalmente. Forman parte da enxeñaría histórica as pontes, os túneles, as estacións e os edificios ferroviarios, as presas, as canles e os abastecementos, os faros e os peiraos, as infraestruturas e os edificios portuarios, e outras construcións que posúan unha significativa dimensión paisaxística, urbana, territorial, técnica e arquitectónica e que fosen construídos antes de 1901.

2. As presuncións establecidas no punto anterior poden ser obxecto de revisión en función da situación e características do ben. Do mesmo modo, poderá recoñecérselles un significativo valor arquitectónico aos bens construídos con posterioridade ás datas sinaladas no punto anterior sempre que así se determine despois dun estudo pormenorizado.

Artigo 89. Metodoloxía e criterios que se deben seguir nas actuacións sobre o patrimonio arquitectónico

1. Calquera intervención sobre un ben integrante do patrimonio arquitectónico declarado de interese cultural ou catalogado basearase nunha rigorosa análise crítica dos seus valores culturais, que incluirá unha avaliación do ben e dos seus elementos característicos e que se dirixirá a asegurar o mantemento das características e valores que configuran a súa significación, realizando para iso unha investigación apropiada e recompilando a documentación necesaria. A análise terá como obxectivo básico a salvagarda da autenticidade e integridade do ben e avaliará desde as distintas perspectivas de estudo a actuación que se propón.

2. A dita análise será realizada por un equipo interdisciplinar composto por persoal técnico e profesional competente en cada unha das materias obxecto de estudo, no caso dos bens máis relevantes.

3. En bens integrantes do patrimonio arquitectónico nos que se proxecten actuacións susceptibles de afectar o patrimonio arqueolóxico, realizarase un estudo previo para avaliar a compatibilidade das actuacións coa salvagarda dos restos arqueolóxicos que poidan aparecer. Nos casos en que a afección ao subsolo sexa pequena, a intervención arqueolóxica poderá executarse en paralelo á obra.

4. A conservación do patrimonio arquitectónico debe considerar os criterios de sustentabilidade medioambiental, procurando que as intervencións se realicen con métodos compatibles co seu valor cultural e deseñando un mantemento, uso e xestión futura sustentables. É recomendable a utilización de materiais, técnicas construtivas e solucións arquitectónicas tradicionais que, pola súa probada experiencia, efectividade e adaptación sensible ao medio, adoiten contribuír á sustentabilidade. Porén, o significado cultural dos bens integrantes do patrimonio arquitectónico non debe verse danado polas medidas de mellora da eficiencia enerxética.

5. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural establecerá, mediante instrucións, o contido, o formato e o soporte dos proxectos de conservación e dos informes interdisciplinares ou especializados necesarios, as disciplinas e o persoal profesional que debe participar na avaliación, deseño e execución das actuacións e os criterios que se seguirán no deseño e a prescrición das técnicas e procedementos de conservación que se aplicarán sobre o patrimonio arquitectónico.

Artigo 90. Plans de conservación do patrimonio arquitectónico

1. A declaración de interese cultural de bens integrantes do patrimonio arquitectónico poderá establecer a obriga de redactar un plan de conservación que teña por finalidade guiar as intervencións de mantemento, conservación, consolidación, restauración e rehabilitación, co obxecto de manter a integridade do ben patrimonial a través do entendemento e a interpretación crítica da súa significación cultural e de procurar a súa utilización de forma sustentable.

2. Segundo a importancia do ben e a súa complexidade establécense tres tipos de plans de conservación:

a) O plan director de conservación, que se lles aplicará aos bens monumentos de maior tamaño ou de maior complexidade e singularidade cultural e a aqueles nos que se prevexa a posibilidade de incorporar novos usos, polo que incluirá tamén as previsións de intervencións de reestruturación e ampliación, así como as de investigación ou valorización.

b) Os proxectos ou plans integrais de conservación, de aplicación nos bens monumentos de menor tamaño e complexidade cultural nos que permaneza o uso invariable ou se proxecten actuacións integrais.

c) Os plans de conservación preventiva ou plans de mantemento, de aplicación nos bens que non precisen de actuacións de conservación curativa, restauración ou rehabilitación inmediatas.

3. O contido dos plans de conservación aos que fai referencia o punto anterior, así como o seu alcance, formato e soporte, determinaranse regulamentariamente.

4. Cando se determine na declaración de interese cultural dun ben integrante do patrimonio arquitectónico a necesidade de contar cun plan director de conservación ou cun plan integral de conservación, mentres este non se desenvolva só será posible realizar actuacións de investigación, de mantemento ou parciais de conservación, de consolidación, de restauración ou de reestruturación puntual co obxecto de adecuación funcional para potenciar os usos existentes e mellorar as condicións de seguridade funcional, accesibilidade e salubridade que non precisen da rehabilitación integral do monumento.

5. Os plans de conservación aos que fai referencia este artigo precisarán da aprobación da consellaría competente en materia de patrimonio cultural. Non se autorizarán obras de ampliación ou rehabilitación de carácter integral se non consta a autorización nos supostos en que se determinase a necesidade da súa redacción.

CAPÍTULO III
Bens que integran o patrimonio etnolóxico

Artigo 91. Concepto

1. Para os efectos desta lei, integran o patrimonio etnolóxico de Galicia os lugares, bens mobles ou inmobles, as expresións, así como as crenzas, coñecementos, actividades e técnicas transmitidas por tradición, que se consideren relevantes ou expresión testemuñal significativa da identidade, a cultura e as formas de vida do pobo galego ao longo da historia.

2. A declaración ou catalogación dun ben etnolóxico de carácter inmaterial poderá incluír a protección dun ámbito territorial vinculado a el, así como a dos bens mobles ou inmobles que se lle asocien.

3. Para os efectos da súa posible declaración de interese cultural ou catalogación presúmese o valor etnolóxico dos seguintes bens sempre que conserven de forma suficiente a súa integridade formal e construtiva e os aspectos característicos que determinan a súa autenticidade:

a) Os hórreos, os cruceiros, as cruces de mortos, as de termo e os petos de ánimas.

b) As construcións tradicionais de cuberta vexetal como as pallozas e os chozos característicos das serras galegas.

c) Os batáns e os muíños de río, de mareas ou de vento tradicionais, incluída a infraestrutura hidráulica necesaria para o seu funcionamento.

d) As fontes e os lavadoiros comunais ou públicos de carácter tradicional.

e) As ferrarías, as telleiras, os talleres artesanais e os fornos de cal, cerámicos ou de pan de uso comunal, de carácter tradicional.

f) Os camiños reais, as pontellas tradicionais e as eiras de mallar de carácter comunal, sempre que conserven de forma suficiente a súa traza, aspecto, carácter, formalización e pavimento tradicionais.

g) As alvarizas, as neveiras, as pesqueiras ou gamoas e os foxos de lobo.

h) Os recintos de feira, os santuarios tradicionais, os quioscos de música e as carballeiras de uso público ou consuetudinario relacionado co tempo de lecer e a celebración festiva de carácter tradicional.

i) As fábricas de salgadura, as carpintarías de ribeira e as embarcacións tradicionais do litoral e dos ríos de Galicia.

4. As presuncións establecidas no punto anterior poden ser obxecto de revisión en función da situación e características do ben. Do mesmo modo, poderá recoñecérselles un significativo valor etnolóxico a bens non incluídos no punto anterior sempre que así se determine despois dun estudo pormenorizado.

Artigo 92. Hórreos, cruceiros e petos de ánimas

1. Son bens de interese cultural e quedan sometidos ao réxime xurídico previsto para ese tipo de bens nesta lei, sen necesidade da tramitación previa do procedemento previsto no seu título I, os hórreos, os cruceiros e os petos de ánimas dos que existan evidencias que poidan confirmar a súa construción con anterioridade a 1901.

Non se poderá autorizar a construción de peches perimétricos, totais ou parciais, a partir dos seus soportes, nin a construción de edificacións ou instalacións acaroadas a eles que afecten os seus valores culturais.

2. Os hórreos, cruceiros e petos de ánimas cuxa antigüidade non poida ser determinada ou que fosen construídos con posterioridade á data sinalada no número 1 poderán ser declarados de interese cultural ou catalogados cando se lles recoñeza un especial valor cultural, principalmente etnolóxico.

3. As actuacións de conservación ou restauración de hórreos declarados de interese cultural ou catalogados realizaranse preferentemente utilizando os materiais e técnicas construtivas tradicionais que correspondan a cada tipoloxía. Nestas intervencións o tratamento e a utilización de material non tradicional deberá ser autorizado pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

4. No caso de bens etnolóxicos desta natureza, e tendo en conta a súa tipoloxía e sistema construtivo, o movemento dentro do seu contorno de protección non se considerará un traslado para os efectos desta lei nin implicará unha necesaria modificación da súa delimitación, sempre que se garantan no proceso e no lugar definitivo a significación e a interpretación dos seus valores culturais e que se conte coa autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

CAPÍTULO IV
Bens que integran o patrimonio arqueolóxico

Sección 1ª. Normas xerais

Artigo 93. Concepto

Para os efectos desta lei, integran o patrimonio arqueolóxico de Galicia os bens do patrimonio cultural de Galicia de interese histórico, mobles e inmobles, susceptibles de ser estudados con método arqueolóxico, fosen extraídos ou non e tanto se se encontran na superficie coma no subsolo, nas augas interiores ou no mar territorial. Así mesmo, forman parte deste patrimonio os elementos xeolóxicos e paleontolóxicos relacionados coa historia humana, as súas orixes, os seus antecedentes e o seu desenvolvemento sobre o medio.

Artigo 94. Natureza e protección dos bens arqueolóxicos

1. Pertencen ao dominio público todos os obxectos, restos materiais e evidencias arqueolóxicas que posúan os valores que son propios do patrimonio cultural de Galicia e que fosen descubertos como consecuencia de escavacións ou de calquera outro traballo arqueolóxico sistemático, de remocións de terra ou obras de calquera índole ou de forma casual.

2. Son bens de interese cultural as covas, abrigos e lugares ao aire libre que conteñan manifestacións de arte rupestre.

3. Para os efectos desta lei, presúmese a existencia de valor arqueolóxico nos restos paleolíticos, neolíticos e megalíticos, como as mámoas, os menhires e os dolmens, calcolíticos e da idade de bronce, así como nos representativos da cultura castrexa e galaico-romana.

4. A presunción establecida no punto anterior pode ser obxecto de revisión en función da situación e das características do ben. Do mesmo modo, poderá recoñecérselles un significativo valor arqueolóxico a bens non incluídos no punto anterior sempre que así se determine despois dun estudo pormenorizado.

Artigo 95. Clases de actividades arqueolóxicas

Para os efectos desta lei, enténdese por actividade arqueolóxica:

a) A prospección, entendida como a exploración superficial e sistemática sen remoción de terras, tanto terrestre coma subacuática, dirixida ao estudo e investigación para a detección de restos históricos, así como dos compoñentes ambientais relacionados con estes. A prospección abrangue a observación e o recoñecemento sistemático de superficie e tamén a aplicación das técnicas que a arqueoloxía recoñece como válidas.

b) A sondaxe arqueolóxica, entendida como aquela remoción de terras complementaria da prospección encamiñada a comprobar a existencia de restos arqueolóxicos ou a recoñecer a súa estratigrafía. Considérase sondaxe arqueolóxica calquera toma de mostras en xacementos arqueolóxicos.

c) A escavación arqueolóxica, entendida como a remoción de terras, no subsolo ou no medio subacuático, que se realice co fin de descubrir e investigar toda clase de restos históricos ou paleontolóxicos relacionados con estes.

d) O estudo da arte rupestre, entendido como o conxunto de tarefas de campo orientadas á investigación, á documentación gráfica e a calquera manipulación que supoña contacto co soporte dos motivos representados.

e) O control arqueolóxico, entendido como a supervisión nun proceso de obras que afectan ou poden afectar un espazo de posible interese arqueolóxico, establecendo as medidas oportunas que permitan a conservación ou documentación, se é o caso, das evidencias ou elementos de interese arqueolóxico que aparezan no transcurso daquelas.

f) Os labores de protección, acondicionamento, conservación, consolidación e restauración arqueolóxica, entendidos como as intervencións en xacementos arqueolóxicos encamiñadas a favorecer a súa conservación e preservación e que, en consecuencia, permitan o seu desfrute e acceso público e faciliten a súa comprensión e uso social.

g) A manipulación con técnicas agresivas de materiais arqueolóxicos.

Artigo 96. Autorización para a realización de actividades arqueolóxicas

1. Será necesaria a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural para a realización das actividades arqueolóxicas a que se refire o artigo anterior.

A realización de obras de edificación ou calquera outra actuación que comporte a remoción de terras nunha zona arqueolóxica ou no seu contorno requirirá a previa autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. As autorizacións ás que se refire o parágrafo anterior requirirán a concorrencia dos requisitos seguintes:

a) A presentación dun proxecto que conteña un programa detallado e coherente, que acredite a conveniencia e interese científico da intervención e que avale a idoneidade técnica de quen asuma a dirección.

b) A autorización da persoa propietaria do terreo ou do ben, salvo que a consellaría competente en materia de patrimonio cultural considere a actividade arqueolóxica de especial relevancia para o patrimonio cultural de Galicia, circunstancia que deberá ser obxecto de declaración expresa. A actividade de prospección non necesitará autorización da persoa propietaria.

3. Na resolución pola que se conceda a autorización, que en todo caso se outorgará sen prexuízo doutras autorizacións ou licenzas que foren necesarias, indicaranse:

a) As condicións que deben seguir os traballos arqueolóxicos.

b) O museo, colección visitable ou institución ou centro de carácter museístico autorizado nos que deberán depositarse os materiais. Para a súa determinación terase en conta a relación dos ditos obxectos coa temática do centro ou da colección, a súa proximidade co lugar do achado e as circunstancias que fagan posible a súa correcta conservación e seguridade e o cumprimento máis adecuado da súa función cultural e científica.

c) O prazo para proceder ao depósito e á documentación escrita ou gráfica complementaria correspondente.

4. Entenderase denegada a autorización se a consellaría competente en materia de patrimonio cultural non resolve de xeito expreso no prazo de tres meses.

5. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural, mediante os procedementos de inspección e control idóneos, comprobará que os traballos se desenvolven nos termos e condicións establecidos na autorización e empregando un correcto método científico.

6. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá revogar a autorización concedida por incumprimento das condicións establecidas na autorización ou das demais obrigas establecidas na lei e nas súas normas de desenvolvemento.

A revogación non exonera a persoa ou entidade autorizada do deber de conservar o xacemento ou os vestixios atopados e da obriga de entregar os achados e a documentación de toda índole xerada pola actividade arqueolóxica.

7. Cando, como requisito previo para a realización de calquera tipo de obra que afecte un monumento, conxunto histórico, zona arqueolóxica ou xacemento declarado de interese cultural ou catalogado, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou a figura de planeamento vixente determinen a necesidade de realizar intervencións arqueolóxicas, a persoa ou entidade promotora deberá presentar un proxecto de actividade arqueolóxica conforme o contido do parágrafo 2.a) deste mesmo artigo.

Se a persoa ou entidade promotora é un particular, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá colaborar, mediante subvencións anuais en función das dispoñibilidades orzamentarias, no financiamento do custo da execución do proxecto da actividade arqueolóxica autorizada, sen que en ningún caso esta colaboración poida exceder a metade do seu importe. Se quen promove a obra é unha administración pública ou quen sexa titular dunha concesión dunha administración pública, o custo das intervencións arqueolóxicas será asumido integramente pola entidade promotora.

A consellaría competente en materia de patrimonio cultural non colaborará no financiamento do custo da actividade arqueolóxica cando esta derive da tramitación ou resolución dun procedemento sancionador.

8. As actuacións serán consideradas de urxencia cando exista risco de destrución inmediata do xacemento e se esgotasen todas as posibilidades para evitar a súa desaparición ou afectación.

A consellaría competente en materia de patrimonio cultural, mediante procedemento simplificado, poderá ordenar ou autorizar a realización das intervencións necesarias sempre que concorran as circunstancias previstas no parágrafo anterior.

Artigo 97. Responsabilidade na dirección das actividades arqueolóxicas e destino dos achados arqueolóxicos

1. A autorización para realizar actuacións arqueolóxicas obriga as persoas beneficiarias e a quen asuma a dirección da actuación a:

a) Executar os traballos de acordo co proxecto aprobado e a autorización concedida.

b) Asumir persoalmente a dirección da actuación arqueolóxica.

c) Entregar os obxectos e evidencias obtidos, debidamente inventariados, no museo, colección visitable ou institución ou centro de carácter museístico autorizados, designados na autorización da actividade arqueolóxica. Ata que os obxectos sexan entregados, seranlle de aplicación á persoa titular da autorización as normas de depósito legal. En ningún caso se aplicará o dereito a premio polo achado de restos materiais.

d) Entregar unha memoria de carácter técnico, científica ou interpretativa, con descrición do contexto, estratigrafía, estruturas e materiais e o seu estado de conservación. A dita memoria, de ser o caso, incluirá fichas de diagnose sobre o estado de conservación das estruturas e achados.

2. Regulamentariamente estableceranse os prazos para realizar as entregas e mais o contido, o formato, o soporte e o número de exemplares dos documentos que se deben presentar, así como o resto de condicións e procedementos que regulen o desenvolvemento das actividades arqueolóxicas.

3. No caso de que a actuación sexa consecuencia dun proceso construtivo, tras concluír a actuación arqueolóxica e dentro do prazo outorgado na autorización, a persoa ou entidade promotora ao seu cargo deberá presentar unha memoria técnica científica dos traballos desenvolvidos, subscrita por quen asuma a dirección, acompañada dun inventario detallado dos materiais e evidencias encontrados e a acta de entrega dos citados materiais ao museo, entidade, institución ou centro designado pola administración competente.

En todo caso, con independencia da garantía do recoñecemento da autoría dos documentos aos que se refire este artigo, respectaranse o alcance, as reservas e os límites á propiedade intelectual que derivan do dereito ao acceso aberto á información e investigación financiada con fondos públicos.

4. En ningún caso se entenderá concluída a actividade arqueolóxica autorizada ata a aceptación da devandita memoria técnica pola consellaría competente.

5. A responsabilidade polos danos e perdas que puideren resultar da execución da actividade arqueolóxica, así como a responsabilidade subsidiaria da entrega da memoria final e o depósito dos materiais atopados, recaerán sobre a persoa ou entidade titular da autorización para a realización da actuación arqueolóxica e, se é o caso, sobre as entidades ou empresas promotoras das que dependa.

Artigo 98. Conservación das estruturas arqueolóxicas

1. Ao outorgar as autorizacións que afecten o patrimonio arqueolóxico, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural velará pola conservación in situ, sempre que sexa posible, das estruturas arqueolóxicas.

2. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural velará por que as obras e actuacións necesarias para a apertura dun xacemento á visita pública non atenten contra o carácter arqueolóxico, contra o seu valor cultural e científico, contra a súa relación co contorno e co seu contexto territorial e contra a valoración cultural da paisaxe.

Sección 2ª. Achados

Artigo 99. Achados arqueolóxicos casuais

1. Considéranse achados os descubrimentos de obxectos e restos materiais que, ademais de posuíren os valores que son propios do patrimonio arqueolóxico de Galicia, se producisen por azar, como consecuencia de remocións de terras, demolicións ou obras de calquera tipo.

2. Quen descubra un ben que teña a consideración de achado arqueolóxico casual deberalle comunicar inmediatamente o seu descubrimento á consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

No caso de bens mobles, tras comunicarse o descubrimento e ata que os obxectos sexan entregados á consellaría competente en materia de patrimonio cultural, aplicaránselle a quen os descubriu as normas de depósito legal, salvo que os entregue nun museo público, institución que deberá poñelo, así mesmo, en coñecemento daquela, que decidirá a súa situación definitiva.

3. Quen os descubriu e a persoa propietaria do terreo terán dereito por partes iguais, en concepto de premio en metálico, á metade do valor que en taxación se lle atribúa ao obxecto atopado, coas excepcións previstas nesta lei. De seren dúas ou máis as persoas descubridoras ou propietarias manterase a mesma proporción. A taxación será realizada polo Consello Superior de Valoración de Bens Culturais.

4. As estruturas e restos encontrados ou localizados que teñan a consideración de bens inmobles conforme o determinado nesta lei, ou integrantes do patrimonio cultural subacuático, así como aqueles encontrados no ámbito de zonas arqueolóxicas, non xerarán dereito a premio.

Artigo 100. Suspensión da actividade por motivos arqueolóxicos

1. Cando no curso dunha obra, actividade ou remoción de terras, tanto se é en terreo público coma privado, se constate ou se presuma a existencia dun xacemento arqueolóxico, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá ordenar a intervención arqueolóxica de urxencia que resulte procedente e mesmo paralizar, de ser o caso, as obras ou remocións durante un prazo de dous meses, que poderá prorrogarse, de considerarse necesario, por outros dous meses. A paralización non comportará dereito a indemnización.

2. Se a suspensión da obra, actividade ou remoción excede o prazo de dous meses, a Xunta de Galicia quedará obrigada a compensar o dano efectivo que se causase con tal paralización. Os achados realizados durante o prazo de suspensión non darán dereito a premio e os obxectos depositaranse no museo, colección visitable ou centro ou institución de carácter museístico autorizados que designe a consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

Artigo 101. Detectores de metais e outras técnicas análogas

1. O uso de detectores de metais ou doutras ferramentas ou técnicas que permitan localizar restos arqueolóxicos, en ámbitos protexidos polo seu valor cultural ou coa finalidade de encontrar bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia ou que potencialmente poidan ter valor cultural, deberá ser autorizado pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural. Poderán eximirse desta autorización os usos que se establezan regulamentariamente.

2. A persoa interesada deberá presentar unha solicitude na que indicará o ámbito territorial e a data ou prazo para o uso de detectores de metais ou doutras ferramentas, así como os demais requisitos que se establezan regulamentariamente.

3. A autorización deberá ser concedida e notificada no prazo de tres meses. Tras transcorrer este prazo, a persoa interesada poderá entender desestimada a solicitude.

4. A autorización outorgarase con carácter persoal e intransferible e indicará o ámbito territorial e a data ou prazo para o seu exercicio.

5. En todo caso, cando con ocasión da execución do uso ou actividade autorizados se detecte a presenza de restos arqueolóxicos de calquera índole, a persoa autorizada suspenderá de inmediato o uso ou actividade autorizados, así como calquera outra actividade que supoña a instalación de elementos sobre o fondo, a súa remoción ou afectación, absterase de realizar remocións do terreo ou intervencións de calquera outra natureza e estará obrigada a darlle coñecemento, antes do prazo de vinte e catro horas, á consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou, no seu defecto, á dependencia máis próxima das forzas e corpos de seguridade do Estado.

6. Nos achados a que se refire o número anterior non haberá dereito a indemnización nin a premio.

Sección 3ª. Protección do patrimonio arqueolóxico subacuático

Artigo 102. Definición

1. Para os efectos desta lei, pertencen ao patrimonio arqueolóxico subacuático todos os rastros de existencia humana que sexan bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia, tal como os define o artigo 1, que se afundisen no seu mar territorial e augas interiores, parcial ou totalmente, susceptibles de ser estudados e coñecidos a través de métodos arqueolóxicos, fosen extraídos ou non do medio no que se encontran.

2. Incluiranse no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia os pecios, os buques, as aeronaves, outros medios de transporte ou calquera parte deles, os seus cargamentos, as estruturas e construcións, os obxectos e os restos da actividade ou presenza humana e os obxectos prehistóricos, de interese para Galicia, que se afundisen con anterioridade a 1901, así como os espazos e lugares, incluíndo as estruturas asolagadas, nos que se encontran xunto co seu contexto arqueolóxico e natural. Excepcionalmente poderán declararse de interese cultural ou incluírse no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia os pecios con antigüidade inferior sempre que revistan unha especial relevancia cultural e se protexan a través dun procedemento específico de declaración ou inclusión no Catálogo de forma individualizada.

3. A actuación sobre o patrimonio cultural subacuático basearase nos principios seguintes:

a) A conservación in situ do patrimonio cultural subacuático deberá considerarse a opción prioritaria antes de autorizar ou emprender actividades sobre ese patrimonio.

b) O patrimonio cultural subacuático recuperado depositarase, gardarase e xestionarase de tal forma que se asegure a súa preservación a longo prazo.

c) Calquera actuación velará por que se respecten debidamente os restos humanos situados nas augas marítimas.

d) Propiciarase o acceso responsable e non prexudicial do público ao patrimonio cultural subacuático in situ, con fins de observación ou documentación, para favorecer a sensibilización do público cara a ese patrimonio, así como o seu recoñecemento e protección.

4. A Xunta de Galicia, nas condicións que se determinen regulamentariamente, redactará unha Carta arqueolóxica subacuática de Galicia, na que consten os xacementos subacuáticos aos que se refire esta sección.

5. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural establecerá as medidas necesarias para protexer os xacementos arqueolóxicos subacuáticos que se encontran nas augas adscritas aos portos da súa titularidade ou cuxa xestión lle corresponda á Xunta de Galicia, así como para protexelos daquelas actividades que os poñan en perigo.

6. Non se poderán realizar operacións de dragaxe nas áreas incluídas na carta prevista no número 4 deste artigo sen a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

7. Queda prohibido o comercio de bens que pertenzan ao patrimonio cultural subacuático galego sexa cal sexa o lugar do que procedan e que fosen extraídos con posterioridade á entrada en vigor da Convención da Unesco sobre a protección do patrimonio cultural subacuático, así como os restantes que pertenzan ao dominio público. A prohibición alcanza os bens extraídos de buques de Estado sexa cal sexa a súa bandeira.

Os obxectos que se localicen e sexan extraídos con posterioridade a aquela data ou pertenzan a buques de Estado serán comisados, acordarase a estabilización a cargo da persoa posuidora e comunicaráselle este feito ao ministerio competente en materia de patrimonio cultural.

8. As actividades turísticas, deportivas, científicas ou culturais consistentes na visita aos pecios afundidos aos que se refire esta sección deberán contar coa autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

9. O persoal responsable das inmersións organizadas por empresas e asociacións de mergullo que pretendan realizar actividades de visita aos pecios aos que se refire esta sección deberá contar cunha habilitación específica, obtida segundo unha mínima formación adecuada, e axustar a súa actividade ao calendario, programa e condicións que estableza na súa autorización a consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

10. Regulamentariamente estableceranse as condicións e procedementos oportunos para obter as autorizacións, habilitacións e formación a que se refiren os parágrafos anteriores.

CAPÍTULO V
Bens que integran o patrimonio industrial

Artigo 103. Concepto

1. Para os efectos desta lei, integran o patrimonio industrial os bens mobles e inmobles e os territorios e paisaxes asociados que constitúen testemuños significativos da evolución das actividades técnicas, extractivas, tecnolóxicas, da enxeñaría, produtivas e de transformación cunha finalidade de explotación industrial, nos que se recoñeza a súa influencia cultural sobre o territorio e a sociedade e que manifesten de forma significativa e característica valor industrial e técnico.

2. O patrimonio industrial forma parte do patrimonio cultural de Galicia e os bens que o integran son expoñentes característicos da historia social, técnica e económica de Galicia.

Artigo 104. Contido do patrimonio industrial

1. Para os efectos do artigo anterior, presúmese que concorre un significativo valor industrial, para a súa inclusión neste capítulo, nos seguintes bens, sempre que sexan anteriores a 1936:

a) As instalacións, lugares e paisaxes que constitúan expresión e testemuño dos avances da técnica e dos sistemas de produción das actividades extractivas e de explotación dos recursos naturais.

b) As fábricas e instalacións destinadas á transformación de produtos agrícolas, forestais ou da pesca, como as conserveiras.

c) As instalacións e fábricas da industria navieira.

d) Os lugares, instalacións, fábricas, edificios e obras de enxeñaría que constitúan testemuño e expresión dos avances técnicos da construción de instalacións e infraestruturas destinadas ás redes de transporte e comunicación ferroviaria, terrestre, marítima e por cable, as redes de abastecemento de auga en ámbitos urbanos ou industriais e as destinadas á produción e transporte da enerxía.

e) As mostras singulares da arquitectura de ferro, incluídos os mercados, pontes e viadutos.

f) Os conxuntos de vivendas e equipamentos sociais asociados ás actividades produtivas.

2. Así mesmo, presumirase que presentan valor industrial, para a súa consideración como patrimonio industrial, os bens mobles como a maquinaria, ferramentas, instrumentos e calquera outra peza ou mobiliario utilizado ou vinculado ás actividades tecnolóxicas, de produción e transformación, fabrís ou da enxeñaría, relacionados coas obras e instalacións do punto anterior.

3. As presuncións establecidas nos puntos anteriores poden ser obxecto de revisión en función da situación e características do ben. Do mesmo modo, poderá recoñecérselles un significativo valor cultural industrial aos bens construídos con posterioridade á data sinalada no número 1, sempre que así se determine despois dun estudo pormenorizado.

Artigo 105. Criterios para a intervención no patrimonio industrial

1. A protección de bens do patrimonio industrial non será incompatible coas concesións de carácter administrativo que permitan a súa explotación nos termos xerais das actividades correspondentes, aínda que determinará a necesidade dunha conservación dos elementos nos que se identifican os valores culturais que aconsellan a dita protección.

2. As actividades industriais coherentes coas instalacións e infraestruturas históricas do patrimonio industrial, e que foron a orixe da súa construción así como a razón para o seu mantemento ata os nosos días, serán preferentemente conservadas de forma compatible coa protección de edificacións, espazos, instalacións e infraestruturas que manteñan valores culturais. Para iso, nos procedementos de declaración de bens de interese cultural ou catalogación de bens do patrimonio industrial identificaranse de forma clara os seus usos característicos así como as partes que deben conservarse e as condicións para a súa protección, así como a compatibilidade cos medios e procedementos industriais contemporáneos.

3. No caso de actividades industriais abandonadas e irrecuperables, promoverase a implantación de usos doutra natureza, tanto públicos coma privados, que resulten compatibles coa conservación dos bens do patrimonio industrial e a protección dos elementos que permitan a apreciación da súa significación e valores culturais en xeral, así como a súa valorización e rehabilitación.

4. Promoverase a conservación das instalacións e elementos da produción industrial máis singulares, unha vez abandonada a actividade, como testemuños desta, sen que necesariamente deban ocupar os espazos concretos para a función que cumprían no proceso industrial orixinal.

5. Así mesmo, procurarase a conservación e o mantemento dos bens documentais asociados ao patrimonio industrial de tal forma que se garanta a súa investigación, coñecemento e difusión en relación cos valores inmateriais ligados á súa apreciación e función social, que se rexerán polo establecido nesta lei para os patrimonios documental e bibliográfico.

CAPÍTULO VI
Bens que integran o patrimonio científico e técnico

Artigo 106. Concepto

1. Para os efectos desta lei, integran o patrimonio científico e técnico de Galicia os bens e coleccións, de valor relevante, que as ciencias empregaron para xerar e transmitir o saber, incluídos os instrumentos e aparellos científicos, as coleccións de animais e vexetais, minerais, figuras plásticas para o estudo anatómico humano ou animal, modelos planetarios, cristalográficos e outros, que se rexerán polo disposto nesta lei para os bens mobles.

2. Os arquivos, bibliotecas, documentos, gravados, planos, mapas e imaxes gráficas e publicacións de contido científico rexeranse polo establecido nesta lei para os patrimonios documental e bibliográfico.

Artigo 107. Valorización cultural dos bens científicos e técnicos

Promoverase a investigación, o coñecemento e a difusión dos valores científicos e técnicos do patrimonio cultural de especial relevancia na identidade da poboación de Galicia, así como daqueles aspectos relacionados con saberes, descubrimentos e procesos tecnolóxicos desenvolvidos ou empregados na Comunidade Autónoma, coa finalidade de reforzar a súa función social e a valorización de recursos culturais relacionados con eles, tanto no ámbito educativo coma no turístico.

Artigo 108. Determinación da falta de interese cultural de determinados elementos e coleccións do patrimonio científico

1. A destrución, por falta de interese social na conservación ou por carencia de interese cultural suficientemente xustificada, dos bens integrantes do patrimonio científico e técnico deberá contar coa autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural. Os documentos rexeranse polas súas normas específicas.

2. Presúmese a existencia de falta de interese social na conservación pola ausencia de antigüidade, pola carencia de singularidade e representatividade e de valor testemuñal, ou por tratarse de bens repetidos moi numerosos xa suficientemente representados. En todo caso, esta falta de interese deberase xustificar con carácter previo a calquera acción que poida poñer en perigo a integridade física destes bens.

3. As solicitudes de autorización deberán resolverse nun prazo máximo de tres meses. Tras transcorrer este prazo, a autorización entenderase concedida.

CAPÍTULO VII
Bens que integran o patrimonio documental e bibliográfico

Artigo 109. Patrimonio documental de Galicia

1. Para os efectos desta lei, o patrimonio documental galego está constituído polo conxunto de documentos de titularidade pública. Así mesmo, está constituído polos de titularidade privada, custodiados ou non en arquivos de Galicia e de fóra dela, que, pola súa orixe, antigüidade ou valor, sexan de interese para a Comunidade Autónoma de Galicia nos termos establecidos neste capítulo e na normativa sectorial aplicable.

2. Forman parte do patrimonio documental, sempre que reúnan os requisitos sinalados no número anterior, independentemente do soporte no que se encontren:

a) Os documentos de calquera época xerados, conservados ou reunidos, no exercicio da súa función, pola Administración xeral e as entidades integrantes do sector público autonómico de Galicia.

b) Os documentos anteriores a 1965, xerados, conservados ou reunidos, no exercicio das súas actividades, polas entidades e asociacións de carácter político, sindical ou relixioso e polas entidades, fundacións e asociacións culturais e educativas de carácter privado, que teñan interese para a historia de Galicia.

c) Os documentos anteriores a 1901, xerados, conservados ou reunidos por outras entidades particulares ou persoas físicas, que teñan interese para a historia de Galicia.

3. Así mesmo, poderán integrarse no patrimonio documental de Galicia aqueles documentos que, sen alcanzaren a antigüidade sinalada nos puntos anteriores, merezan a dita consideración en atención ao seu valor cultural para a Comunidade Autónoma.

4. Quedarán sometidos ao réxime de protección que esta lei establece para os bens declarados de interese cultural os inmobles dedicados a arquivos de titularidade autonómica. Os bens situados neles terán o réxime de protección establecido nas normas sectoriais que lles sexan de aplicación, sen prexuízo da súa posible declaración de interese cultural ou catalogación.

Artigo 110. Patrimonio bibliográfico de Galicia

1. Para os efectos desta lei, o patrimonio bibliográfico galego está constituído polos fondos e coleccións bibliográficas e hemerográficas de especial valor cultural.

2. Así mesmo, inclúense no patrimonio bibliográfico galego as obras literarias, históricas, científicas ou artísticas, xa sexan impresas, manuscritas, fotográficas, cinematográficas, fonográficas ou magnéticas, de carácter unitario ou seriado, que reúnan os requisitos do punto anterior, en calquera tipo de soporte e independentemente da técnica utilizada para a súa creación ou reprodución, nas que concorra algunha das seguintes circunstancias:

a) Que respecto destas obras conste a inexistencia de, cando menos, tres exemplares idénticos en bibliotecas ou servizos públicos.

b) Que sexan anteriores a 1901.

c) Que teñan características singulares que lles outorguen carácter único (ex libris, expurgacións, etc.)

3. Quedarán sometidos ao réxime de protección que esta lei establece para os bens declarados de interese cultural os inmobles dedicados a bibliotecas de titularidade autonómica. Os bens situados neles terán o réxime de protección establecido nas normas sectoriais que lles sexan de aplicación, sen prexuízo da súa posible declaración de interese cultural ou catalogación.

4. Este capítulo será de aplicación aos orixinais fonográficos, gráficos ou cinematográficos, así como aos exemplares hemerográficos, independentemente do soporte en que se encontren.

TÍTULO VIII
Museos

Artigo 111. Definición e funcións dos museos

1. Os museos son institucións de carácter permanente, abertas ao público e sen finalidade de lucro, orientadas á promoción e ao desenvolvemento cultural da comunidade en xeral, por medio da recollida, adquisición, inventario, catalogación, conservación, investigación, difusión e exhibición, de forma científica, estética e didáctica, de conxuntos e coleccións de bens patrimoniais de carácter cultural que constitúen testemuños das actividades do ser humano ou do seu ámbito natural, con fins de estudo, educación, desfrute e promoción científica e cultural. Quedarán sometidos ao réxime de protección que esta lei establece para os bens declarados de interese cultural os inmobles dedicados a museos de titularidade autonómica.

2. Son funcións dos museos:

a) A conservación, catalogación, restauración e exhibición ordenada das coleccións.

b) A investigación no ámbito das súas coleccións, da súa especialidade ou do seu respectivo ámbito cultural.

c) A organización periódica de exposicións científicas e divulgativas de carácter temporal.

d) A elaboración e publicación de catálogos e monografías dos seus fondos.

e) O desenvolvemento dunha actividade didáctica respecto aos seus contidos.

f) Outras funcións que nas súas normas estatutarias ou por disposición legal ou regulamentaria se lles encomenden.

g) Facilitar a consulta áxil e continuada a persoal investigador e á cidadanía en xeral dos seus fondos, agás que supoña un perigo para a súa integridade.

3. Mentres non se redacte normativa específica os museos rexeranse polas disposicións previstas neste título.

Artigo 112. Colección visitable

Aquela colección que non reúna todas as características e condicións que constitúen os requisitos necesarios para o seu recoñecemento como museo cualificarase como colección visitable sempre que as súas persoas titulares faciliten, mediante un horario accesible e regular, a visita pública e o acceso do persoal investigador. Os seus fondos gozarán das atencións básicas que garantan a súa custodia e conservación.

Artigo 113. Creación e regulamentación

1. A creación, autorización e cualificación dun museo ou dunha colección visitable realizarase por acordo do Consello da Xunta, no cal se delimitará o seu ámbito territorial e o seu contido temático.

2. Os organismos públicos e as persoas físicas ou xurídicas interesadas na creación de museos ou coleccións visitables promoverán ante a consellaría competente en materia de patrimonio cultural a iniciación do oportuno procedemento, no cal se incluirán a documentación e o inventario sobre os fondos e patrimonio con que conta o promotor ou promotora, así como o programa museolóxico e o proxecto museográfico, que conterá un estudo das instalacións, medios e persoal, na forma que regulamentariamente se determine.

3. Créase na consellaría competente en materia de patrimonio cultural un rexistro xeral administrativo no que se inscribirán os museos e coleccións autorizadas en virtude do disposto nesta lei e no que se farán constar a cualificación e a delimitación establecidas para cada centro.

4. Correspóndelle á consellaría competente en materia de patrimonio cultural, a través dos seus órganos específicos, a regulamentación, inspección e control de todos os museos e coleccións visitables de Galicia.

Artigo 114. Rede e Sistema Galego de Museos

1. Para os efectos desta lei, enténdese por rede de museos a trama diversa de titularidades, ámbitos territoriais ou contidos temáticos que afectan os diferentes museos e coleccións de Galicia, e que será establecida regulamentariamente pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. Constitúe o Sistema Galego de Museos a estrutura organizativa e funcional que regula a integración dos centros e redes museísticas de Galicia nun programa de vínculos institucionais que articulen de forma operativa a xestión cultural e científica dos museos da Comunidade Autónoma. Os seus órganos reitores e o seu funcionamento serán establecidos regulamentariamente pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

3. Forman parte do Sistema Galego de Museos todos os museos e coleccións visitables que se encontren no territorio da Comunidade Autónoma de Galicia.

Artigo 115. Instrumentos e medios dos museos

1. Todos os museos radicados na Comunidade Autónoma de Galicia contarán cun rexistro para o tratamento administrativo dos fondos, que se reflectirá nun libro de inscrición. Igualmente, contarán cun inventario e un catálogo para o tratamento científico-técnico e a identificación, control, estudo e difusión do patrimonio moble contido neles.

Os catálogos dos museos contarán cunha versión dixital, de acceso aberto, con fins sociais, educativos e de interpretación.

2. Todos os museos integrados no Sistema Galego contarán cos medios humanos e técnicos suficientes para poder desenvolver as súas funcións de acordo coa estruturación en áreas e dotacións que regulamentariamente se establezan.

Artigo 116. Acceso aos museos

1. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural promoverá e garantirá o acceso da cidadanía aos museos públicos, con especial atención á promoción das visitas escolares, sen prexuízo das restricións que, por causa da conservación dos bens custodiados neles, poidan establecerse.

2. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural establecerá as condicións que rexerán o acceso e a visita pública aos museos do Sistema Galego e, de acordo coas persoas titulares das diferentes redes, a outros museos e coleccións visitables, e regulará os horarios de apertura ao público dos de titularidade autonómica, para facilitar o coñecemento e desfrute dos bens culturais expostos neles ou para a súa investigación, conforme os obxectivos e funcións determinados nesta lei.

Artigo 117. Reproducións

1. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural establecerá as condicións para autorizar a reprodución, por calquera procedemento, dos obxectos custodiados nos museos de titularidade autonómica ou naqueles xestionados pola Comunidade Autónoma.

2. Calquera reprodución total ou parcial con fins de explotación comercial ou de publicidade de fondos pertencentes a coleccións de museos de titularidade estatal xestionados pola Comunidade Autónoma ou de titularidade autonómica deberá ser formalizada mediante convenio entre as administracións implicadas.

TÍTULO IX
Fomento

Artigo 118. Subvencións

1. A concesión de subvencións para a investigación, documentación, conservación, restauración e difusión de bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia realizarase dentro das previsións orzamentarias e conforme os criterios que establezan as bases reguladoras da subvención, de acordo co disposto na normativa reguladora de subvencións e axudas públicas.

2. Entre eses criterios deberán incluírse a maior necesidade de protección do ben, a súa maior difusión cultural e o aseguramento dos fondos públicos empregados.

3. No outorgamento das medidas de fomento a que se refire este título, fixaranse as garantías necesarias para evitar a especulación cos bens que se adquiran, conserven, restauren ou melloren con axudas públicas, así como para garantir a intervención de persoas coa formación e cualificación técnica necesaria para o exercicio das disciplinas científicas e profesionais implicadas.

4. No suposto de que antes de que transcorresen quince anos desde o outorgamento das subvencións previstas neste título a Xunta de Galicia adquirise os bens aos que se lles aplicasen as ditas subvencións, detraerase do prezo de adquisición, unha vez actualizado, unha cantidade equivalente a aquelas, que se considerará como un anticipo á conta.

5. A Xunta de Galicia poderá propiciar a participación de entidades privadas e de particulares no financiamento das actuacións de fomento a que se refire este título. De se tratar dun particular, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural poderá colaborar no financiamento do custo da execución do proxecto. Regulamentariamente estableceranse a porcentaxe e as fórmulas de colaboración convenientes.

Artigo 119. Traballos de dotación artística nas obras públicas

1. No orzamento dos proxectos técnicos das obras públicas realizadas dentro do territorio da Comunidade Autónoma de Galicia, incluídas aquelas que se executen na modalidade de concesión administrativa sobre bens cuxa xestión ou titularidade lle corresponda á Comunidade Autónoma, que fosen financiados total ou parcialmente con fondos propios da Comunidade Autónoma, incluirase a porcentaxe do financiamento autonómico que, en cada exercicio, estableza a lei de orzamentos para investimentos en conservación ou restauración de bens culturais.

2. Ao comezo de cada exercicio orzamentario, o órgano competente en materia de orzamentos realizará de oficio a retención do 80 por cento da porcentaxe anual nos créditos afectados á realización de traballos de dotación artística e procederá á conseguinte ampliación de crédito na consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

A ampliación de crédito indicada terá carácter de «á conta» sobre a relativa á liquidación definitiva da porcentaxe que, de acordo co número 1 deste artigo, corresponde aos traballos de dotación artística. A estas ampliacións non lles serán aplicables as limitacións establecidas no artigo 68 do texto refundido da Lei de réxime financeiro e orzamentario de Galicia, aprobado polo Decreto lexislativo 1/1999, do 7 de outubro, e na alínea sete do artigo 8 desta lei.

3. As obras que se executen cos fondos previstos neste artigo gozarán da cualificación de interese social, para os efectos da aplicación da lexislación de expropiación forzosa e do beneficio de urxente ocupación dos bens afectados.

Artigo 120. Beneficios fiscais

1. Os bens de interese cultural gozarán dos beneficios fiscais que, no ámbito das respectivas competencias, determinen as lexislacións do Estado e da Comunidade Autónoma de Galicia e, eventualmente, as ordenanzas locais.

2. Os devanditos beneficios estenderanse ás intervencións de mantemento, conservación, restauración ou valorización de bens inmobles cun nivel de protección integral no ámbito delimitado de inmobles de calquera categoría coa declaración de ben de interese cultural do patrimonio cultural de Galicia.

3. Os investimentos destinados a mellorar as condicións de apreciación dun ben de interese cultural, con actuacións sobre el ou sobre o seu contorno de protección, terán a consideración de investimentos en bens de interese cultural, para os efectos previstos no punto anterior.

Artigo 121. Patrocinio

1. Consideraranse patrocinio dos bens culturais todas as formas de participación realizadas por unha entidade privada no deseño ou establecemento das iniciativas da Xunta de Galicia e doutras administracións e entidades públicas relacionadas coa protección e mellora do patrimonio cultural.

2. Cando o patrocinio comporte a promoción do nome, marca ou imaxe do patrocinador, esta deberá ser compatible co carácter artístico ou histórico, o aspecto e o decoro do ben cultural. A publicidade nas obras vinculada ao seu patrocinio poderá alcanzar o tempo de execución da obra e un ano máis desde a súa finalización.

3. A Xunta de Galicia poderá outorgar o título de protector do patrimonio cultural de Galicia a todas aquelas persoas, empresas, entidades privadas e corporacións que se distingan especialmente en actividades de conservación e enriquecemento do patrimonio cultural galego. As persoas beneficiarias poderán facer uso deste título en todas as manifestacións propias da súa actividade.

Artigo 122. Difusión, formación e educación

1. A Xunta de Galicia promoverá o coñecemento do patrimonio cultural e das actividades e medidas para a súa salvagarda mediante as adecuadas campañas públicas de divulgación e sensibilización coa asistencia e participación dos profesionais do seu estudo, conservación e divulgación.

2. Promoverase no sistema educativo o coñecemento do patrimonio cultural de Galicia así como o aprecio á súa protección e valorización como ferramenta para a convivencia e a cohesión social.

3. A Xunta de Galicia promoverá a formación, o ensino especializado e a investigación nas materias relativas ao estudo, á conservación e ao enriquecemento do patrimonio cultural e establecerá os medios de colaboración adecuados para este fin coas universidades e os centros de formación e investigación especializados.

4. A Xunta de Galicia e as entidades habilitadas para a autorización de intervencións no patrimonio cultural garantirán a asistencia e participación de técnicos coa competencia e coñecementos necesarios, especialmente no ámbito da historia, a arte, a conservación e restauración de bens culturais, a arquitectura, a arqueoloxía ou en calquera outra disciplina científica aplicable á natureza do ben, así como a súa adecuada formación especializada.

TÍTULO X
Actividade inspectora e réxime sancionador

CAPÍTULO I
Actividade inspectora

Artigo 123. Inspección de patrimonio cultural

1. A consellaría competente en materia de patrimonio cultural exercerá, a través dos órganos de dirección e das unidades administrativas que se determinen regulamentariamente, a potestade de inspección nas materias que se regulan nesta lei e nas súas normas de desenvolvemento para a protección do patrimonio cultural de Galicia.

2. O exercicio da actividade de inspección prevista nesta lei e nas súas disposicións de desenvolvemento correspóndelle ao persoal funcionario que ocupe postos de traballo clasificados como tales na relación de postos de traballo da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

Artigo 124. Funcións da inspección

Son funcións da inspección do patrimonio cultural:

a) Vixiar e controlar o cumprimento da normativa vixente en materia de protección do patrimonio cultural.

b) Levantar as pertinentes actas por posibles infraccións en materia de protección do patrimonio cultural e desenvolver as actividades de investigación necesarias solicitando as probas que se consideren oportunas.

c) Emitir informes sobre o estado dos bens integrantes do patrimonio cultural e sobre as intervencións que sobre eles se realicen.

d) Asesorar e informar sobre o cumprimento das normas de protección do patrimonio cultural e, en particular, informar as persoas titulares ou responsables de bens integrantes do patrimonio cultural sobre as súas obrigas.

e) Propoñer aos órganos competentes a adopción de medidas cautelares ou calquera outra actuación que se considere necesaria para o mellor cumprimento dos fins de protección do patrimonio cultural.

f) Calquera outra que se lle atribúa legal ou regulamentariamente.

Artigo 125. Exercicio da actividade inspectora

1. No exercicio da actividade inspectora, o persoal terá a condición de axente da autoridade pública, coas facultades e protección que lle confire a normativa vixente.

2. O persoal inspector estará provisto da correspondente acreditación, coa que se identificará no desempeño das súas funcións, e poderá demandar o auxilio e colaboración das forzas e corpos de seguridade conforme a lexislación vixente.

Artigo 126. Actas de inspección

1. Os feitos constatados polo persoal inspector no exercicio da función de vixilancia e control recolleranse na acta de inspección e gozarán de valor probatorio, sen prexuízo das probas que en defensa dos respectivos dereitos ou intereses poidan sinalar ou achegar as propias persoas administradas.

2. As actas de inspección formalizaranse por duplicado ante a persoa titular ou responsable dos bens ou actividades, a persoa que a represente legalmente ou, na súa falta, calquera outra persoa que no momento da actuación inspectora teña conferida a responsabilidade ou posesión sobre un ben integrante do patrimonio cultural ou estea á fronte de calquera actividade que puider afectar este.

3. A acta será asinada polo persoal encargado da inspección e pola persoa comparecente, á que se lle debe entregar unha copia. De esta última se negar a asinar ou a recibir copia da acta, farase constar nesta e notificaráselle á persoa interesada posteriormente. A sinatura da acta pola persoa comparecente acreditará unicamente o coñecemento do seu contido e en ningún caso supoñerá a súa conformidade con este, excepto que así o recoñeza expresamente a persoa interesada.

Artigo 127. Obriga de colaboración coa inspección

1. As persoas propietarias ou posuidoras e os demais titulares de dereitos reais sobre os bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia ou daqueles onde se desenvolvan actuacións que lles poidan afectar facilitaranlle o acceso, polo tempo imprescindible e con fins de inspección, ao persoal inspector.

2. Cando para o exercicio desas funcións inspectoras for precisa a entrada nun domicilio e non exista o consentimento expreso da súa persoa titular, a persoa titular da unidade administrativa da que dependa o persoal inspector solicitará a oportuna autorización xudicial.

CAPÍTULO II
Réxime sancionador

Sección 1ª. Infraccións

Artigo 128. Concepto e clasificación de infraccións

1. Son infraccións administrativas en materia de protección do patrimonio cultural as accións e omisións que supoñan o incumprimento das obrigas establecidas nesta lei, de acordo co establecido nos artigos seguintes.

2. As infraccións en materia de protección do patrimonio cultural de Galicia clasifícanse en leves, graves e moi graves.

Artigo 129. Infraccións leves

Terán a consideración de infraccións leves:

a) O incumprimento do deber de conservación previsto no artigo 32 cando del non deriven danos graves e irreparables para os bens protexidos nesta lei.

b) O incumprimento do deber de acceso recollido no artigo 36, nos seus puntos 1.b) e c) e 2.

c) O incumprimento do deber de comunicación sinalado no artigo 37 sobre o dano ou prexuízo que sufrisen os bens e que afecte de forma significativa o seu valor cultural.

d) O incumprimento da entrega da memoria final das intervencións recollida nos artigos 43.3 e 97.3.

e) O incumprimento da obriga de facilitar a visita pública, recollida no artigo 48, ás zonas que se determinen de forma específica nos bens de interese cultural.

f) O incumprimento do deber de lle notificar á consellaría competente en materia de patrimonio cultural calquera pretensión de transmisión onerosa da propiedade ou de calquera dereito real de desfrute dos bens de interese cultural, recollido no artigo 49.

g) O incumprimento das condicións de sinalización de bens inmobles de interese cultural, referidas no artigo 53.1, que se determinen regulamentariamente.

h) O incumprimento das obrigas referidas á instalación de antenas, cableado, publicidade comercial e outras recollidas no artigo 53.2 respecto dos bens declarados de interese cultural.

i) O incumprimento por parte dos concellos da obriga de lle dar conta con periodicidade trimestral á consellaría competente en materia de patrimonio cultural das autorizacións e licenzas ditadas no marco das habilitacións referidas nos artigos 58, 62, 65 e 82.

j) A disgregación dunha colección declarada de interese cultural sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, segundo o recollido no artigo 63.2.

k) O traslado, sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, de bens mobles declarados de interese cultural ou dos bens mobles aos que se refire o artigo 64.3, ou incumprindo as condicións establecidas nela, cando non deriven danos graves ou irreparables para o ben protexido.

l) O traslado de bens mobles catalogados sen a comunicación previa á consellaría competente en materia de patrimonio cultural cando diso non deriven danos graves ou irreparables para o ben protexido.

m) A corta de arboredo ou outras transformacións da estrutura e usos tradicionais no ámbito delimitado do territorio histórico dos Camiños de Santiago sen a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou contravindo os termos da autorización concedida.

n) A circulación con vehículo de motor nos tramos non urbanos da traza dos Camiños de Santiago agás cando se trate da única vía de acceso á vivenda ou parcela, ou dos vehículos necesarios para o seu mantemento e conservación e dos de extinción de incendios.

o) O establecemento de campamentos ou de calquera tipo de acampada colectiva ou individual no ámbito de tres metros a ambos os dous lados da traza dos Camiños de Santiago, a partir da súa liña exterior.

p) A colocación de publicidade ou carteis en tramos non urbanos do ámbito delimitado do territorio histórico dos Camiños de Santiago sen a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou incumprindo os termos da autorización concedida.

q) A ocupación provisional dos Camiños de Santiago sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou incumprindo as súas condicións, cando diso non deriven danos graves ou irreparables para o ben protexido.

r) A manipulación ou deterioración dos elementos de sinalización existentes dos Camiños de Santiago e dos restantes bens culturais protexidos, ou o seu uso non autorizado.

s) A realización de tratamentos sobre bens mobles integrantes do patrimonio artístico catalogados sen obter a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou incumprindo as condiciones desta e do establecido no artigo 84 no referido aos proxectos de intervención e cualificación técnica para a súa execución, cando non deriven danos graves ou irreparables para o ben protexido.

t) O reinicio da actividade urbanística, obra ou edificación sen cumprir o previsto no artigo 97.3, sempre que non se cause un dano grave.

u) A omisión ou o incumprimento das condicións das intervencións arqueolóxicas ordenadas pola consellaría competente en materia de patrimonio cultual cando se constate ou presuma a existencia dun xacemento arqueolóxico, cando do dito incumprimento non deriven danos graves ou irreparables.

v) O uso non autorizado, ou realizado sen cumprir os requisitos da autorización concedida, de detectores de metais ou doutras ferramentas ou técnicas que permitan localizar restos arqueolóxicos, en zonas protexidas polo seu valor arqueolóxico ou nas que se presuma ou se constate a existencia dun xacemento ou de restos arqueolóxicos, cando do dito uso non deriven danos graves ou irreparables.

w) A organización de actividades turísticas, deportivas, científicas ou culturais consistentes na visita aos pecios afundidos aos que se refire o artigo 102 sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou incumprindo os termos desta, cando das ditas actividades non deriven danos para o patrimonio cultural subacuático.

x) O incumprimento de calquera outra obriga de carácter formal contida nesta lei cando da súa acción ou omisión non deriven danos graves ou irreparables.

Artigo 130. Infraccións graves

Terán a consideración de infraccións graves:

a) A destrución ou danos graves e irreparables para bens declarados de interese cultural ou catalogados, polo incumprimento do deber de conservación previsto no artigo 32.

b) O incumprimento do deber de facilitarlle o acceso ao persoal habilitado para a realización de labores de inspección recollido no artigo 36.1.a).

c) O incumprimento das paralizacións ordenadas no marco do que establece o artigo 39.3, cando diso non derive a destrución ou dano xeneralizado grave e irreparable sobre os bens.

d) A realización de calquera intervención nun ben declarado de interese cultural ou catalogado ou no seu contorno de protección ou na súa zona de amortecemento sen a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, cando esta sexa preceptiva, ou contravindo os termos da autorización concedida, e cando ocasione un dano a este ben.

e) O outorgamento de permisos, licenzas ou autorizacións municipais sen a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural para calquera intervención en bens de interese cultural ou catalogados ou nos seus contornos de protección ou na súa zona de amortecemento, cando esta sexa preceptiva.

f) O desprazamento de bens declarados de interese cultural que contraveña o disposto no artigo 52.

g) O outorgamento de permisos, licenzas ou autorizacións municipais outorgadas no marco da habilitación referida nos artigos 58 e 62 que contraveñan os termos do plan especial de protección ou dos instrumentos específicos de protección dos territorios históricos e paisaxes culturais aos que se refiren os artigos 55 e 59.

h) O traslado sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural de bens mobles declarados de interese cultural ou dos bens mobles aos que se refire o artigo 64.3, cando diso deriven danos graves ou irreparables para o ben protexido.

i) O outorgamento de permisos, licenzas ou autorizacións municipais respecto de intervencións en bens inmobles catalogados ou no seu contorno de protección ou na súa zona de amortecemento incumprindo os termos da habilitación concedida ao concello de acordo co previsto no artigo 65.

j) O traslado de bens mobles catalogados sen a comunicación previa á consellaría competente en materia de patrimonio cultural, cando diso deriven danos graves ou irreparables para o ben protexido.

k) A realización de calquera intervención no ámbito delimitado do territorio histórico dos Camiños de Santiago sen a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou contravindo os termos da autorización concedida.

l) A corta de arboredo frondoso autóctono no ámbito de tres metros a ambos os dous lados da traza dos Camiños de Santiago, a partir da súa liña exterior, sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

m) O incumprimento das prohibicións contidas no artigo 78.3.a) e b) sobre o establecemento de explotacións mineiras e canteiras, incluídas as extraccións de grava e area, ou instalacións para a xestión de residuos e vertedoiros.

n) O outorgamento de permisos, licenzas ou autorizacións municipais respecto de intervencións no ámbito delimitado do territorio histórico dos Camiños de Santiago incumprindo os termos da habilitación prevista no artigo 82.

o) A realización de tratamentos sobre bens mobles integrantes do patrimonio artístico sen obter a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou incumprindo as condicións desta e do establecido no artigo 84 no referido aos proxectos de intervención e cualificación técnica para a súa execución, cando deriven danos graves ou irreparables para o ben protexido.

p) A realización de movementos ou recuamentos de bens inmobles do patrimonio etnolóxico contravindo o disposto no artigo 92.4.

q) A realización de actividades arqueolóxicas sen a preceptiva autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou a realización destas contravindo os termos da autorización concedida, sempre que se cause un dano grave ou se poña en risco de destrución o patrimonio cultural.

r) A realización de obras de edificación ou calquera intervención que comporte remoción de terras nunha zona arqueolóxica sen a autorización previa da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

s) O incumprimento da obriga de comunicación inmediata á consellaría competente en materia de patrimonio cultural do descubrimento de restos arqueolóxicos e da entrega dos bens atopados, cando do dito incumprimento deriven danos para o patrimonio arqueolóxico.

t) O incumprimento da orde de suspensión dunha obra, actividade ou remoción de terras en curso acordada pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural cando se constate ou presuma a existencia dun xacemento arqueolóxico, cando do dito incumprimento deriven danos graves ou irreparables.

u) A omisión ou o incumprimento das condicións das intervencións arqueolóxicas ordenadas pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural cando se constate ou presuma a existencia dun xacemento arqueolóxico cando do dito incumprimento deriven danos graves ou irreparables.

v) O uso non autorizado, ou realizado sen cumprir os requisitos da autorización concedida, de detectores de metais ou doutras ferramentas ou técnicas que permitan localizar restos arqueolóxicos, en zonas protexidas polo seu valor arqueolóxico ou nas que se presuma ou se constate a existencia dun xacemento ou de restos arqueolóxicos, cando do dito uso deriven danos graves ou irreparables.

w) A organización de actividades turísticas, deportivas, científicas ou culturais consistentes na visita aos pecios afundidos aos que se refire o artigo 102 sen a autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou incumprindo os termos desta, cando das ditas actividades deriven danos para o patrimonio cultural subacuático.

x) O incumprimento da prohibición recollida no artigo 102.7 respecto do comercio de bens pertencentes ao patrimonio cultural subacuático.

y) A destrución de bens do patrimonio científico e técnico, declarados BIC ou catalogados, sen solicitar a preceptiva autorización da consellaría competente en materia de patrimonio cultural, como se recolle no artigo 108.

z) O incumprimento das suspensións ordenadas no marco do disposto nesta lei cando diso derive a destrución ou demolición dos bens aos que se refiran as suspensións.

Artigo 131. Infraccións moi graves

Terán a consideración de infraccións moi graves:

a) A destrución ou dano xeneralizado grave e irreparable dun ben declarado de interese cultural ou catalogado.

b) A demolición, total ou parcial, dun ben declarado de interese cultural sen a preceptiva autorización recollida no artigo 54.2, independentemente da tramitación da declaración de ruína a que estiver sometido.

c) O incumprimento das paralizacións ordenadas no marco do que establece o artigo 39.3, cando diso derive a destrución ou dano xeneralizado grave e irreparable sobre os bens.

d) A destrución de bens do patrimonio arqueolóxico cando medie o incumprimento da orde de suspensión de obras ou se produza con incumprimento das cautelas sinaladas pola Administración.

Artigo 132. Responsables

1. Poderán ser sancionadas por feitos constitutivos de infracción administrativa as persoas físicas e xurídicas que resulten responsables deles.

2. Considérase responsable das infraccións quen incorra, por acción ou omisión, nas condutas recollidas nos artigos 123 a 125.

En todo caso, son responsables:

a) Os autores ou autoras materiais das actuacións infractoras ou, de ser o caso, as entidades ou empresas das que dependan.

b) Os promotores en caso de intervencións ou obras que se realicen sen autorización ou incumprindo os termos desta.

c) Os técnicos directores de obras no que respecta ao incumprimento da orde de suspendelas ou ao incumprimento das condicións técnicas establecidas para a súa execución.

d) As corporacións locais que outorguen licenzas ou autorizacións contravindo esta lei ou que incorran en calquera outra infracción tipificada nela.

Sección 2ª. Sancións

Artigo 133. Clases

1. As infraccións administrativas recollidas neste título, nos casos en que o dano causado ao patrimonio cultural poida ser valorado economicamente ou poida determinarse o beneficio económico derivado da infracción cometida, sancionaranse cunha multa do tanto ao cuádruplo do valor do dano producido ou do beneficio obtido.

2. Nos demais casos, as infraccións serán sancionadas coas seguintes multas:

a) Infraccións leves: multa de 300 a 6.000 euros.

b) Infraccións graves: multa de 6.001 a 150.000 euros.

c) Infraccións moi graves: multa de 150.001 a 1 millón de euros.

3. Sen prexuízo do disposto nos puntos anteriores, a contía da sanción non poderá ser, en ningún caso, inferior ao dobre do beneficio obtido como resultado da actuación infractora.

4. As sancións que se lles impoñan a distintos suxeitos como consecuencia dunha mesma infracción terán carácter independente entre si.

5. Os importes das multas impostas en concepto de sancións destinaranse á investigación do patrimonio cultural de Galicia e á conservación, restauración e valorización dos bens dos que sexa titular ou que xestione a Comunidade Autónoma.

Artigo 134. Gradación das sancións

1. A gradación das sancións realizarase de acordo co principio de proporcionalidade segundo a gravidade da infracción cometida, a relevancia dos bens afectados, o grao de intencionalidade e as circunstancias persoais da persoa sancionada, o dano que se lle puidese ter causado ao patrimonio cultural de Galicia e as demais circunstancias atenuantes ou agravantes que concorran.

2. Cando duns mesmos feitos derive a comisión de dúas ou máis infraccións, impoñerase unicamente a sanción correspondente á infracción máis grave cometida.

3. Son circunstancias que agravan a responsabilidade das persoas ou entidades infractoras:

a) A continuidade ou persistencia na conduta infractora.

b) A reincidencia na comisión das infraccións en materia de patrimonio cultural. Enténdese que hai reincidencia cando a persoa responsable xa fose previamente sancionada por unha das infraccións tipificadas neste título nos cinco anos anteriores, sempre que a dita sanción sexa firme en vía administrativa.

c) O incumprimento de requirimentos ou medidas impostas pola consellaría competente en materia de patrimonio cultural ou pola administración competente para a suspensión de obras ou intervencións ilegais, cando non constitúa elemento do tipo infractor.

d) O maior coñecemento dos pormenores da actuación realizada, de acordo coa actividade profesional da persoa responsable ou o público recoñecemento do ben.

4. Son circunstancias que atenúan a responsabilidade das persoas ou entidades infractoras:

a) A paralización das obras ou actividade infractora, de modo voluntario, tras a pertinente advertencia do persoal inspector de patrimonio cultural.

b) A reposición da legalidade e reparación total ou parcial do dano causado con anterioridade á conclusión do procedemento sancionador.

c) As excepcionais características do estado de conservación do ben ou do infractor que dificulten ou impidan o seu adecuado recoñecemento.

Artigo 135. Reparación de danos

1. A resolución que impoña a sanción por infraccións tipificadas nesta lei das que deriven danos para o patrimonio cultural de Galicia comportará a obriga de restitución do ben ao seu debido estado, ou da emenda da alteración producida no seu contorno de protección, sempre que iso sexa posible. Esta obriga é imprescritible.

2. O incumprimento desta obriga de reparación de danos ou restitución das cousas ao seu debido estado facultará a consellaría competente en materia de patrimonio cultural para actuar de forma subsidiaria realizando as obras por si ou a través das persoas físicas ou xurídicas que se determinen e á custa do obrigado ou obrigada, utilizando, se é o caso, a vía de constrinximento para reintegrarse do seu custo.

O importe dos gastos poderá liquidarse de forma provisional e realizarse antes da execución, a reserva da liquidación definitiva.

Sección 3ª. Procedemento sancionador

Artigo 136. Procedemento sancionador

1. A iniciación do procedemento sancionador realizarase sempre de oficio por acordo da dirección xeral competente en materia de protección do patrimonio cultural, por iniciativa propia, por orde superior, por petición razoada doutros órganos ou por denuncia.

Con anterioridade ao acordo de iniciación poderanse realizar actuacións previas co fin de determinar se concorren as circunstancias que xustifican a iniciación dun procedemento sancionador.

Será competente para a instrución do procedemento o funcionario ou funcionaria que se designase no acordo de iniciación.

2. O prazo para resolver e notificar a resolución do procedemento sancionador será dun ano desde a data do acordo de iniciación. Tras transcorrer este prazo, tendo en conta as posibles interrupcións do seu cómputo por causas imputables ás persoas interesadas ou pola suspensión do procedemento, declararase a caducidade do procedemento.

3. A caducidade non producirá por si soa a prescrición das accións do particular ou da Administración, pero os procedementos caducados non interromperán o prazo de prescrición.

Nos casos en que sexa posible a iniciación dun novo procedemento por non se producir a prescrición, poderán incorporarse a este os actos e trámites cuxo contido se tería mantido igual de non se producir a caducidade.

4. O órgano competente para iniciar o procedemento sancionador poderá optar pola tramitación simplificada só cando considere que existen elementos de xuízo suficientes para cualificar a infracción como leve.

5. A tramitación do procedemento sancionador, no que en todo caso se lle dará audiencia á persoa interesada, no non previsto neste título, rexerase polo disposto na normativa básica en materia de procedemento administrativo común.

Artigo 137. Medidas provisionais

1. O órgano competente para iniciar o procedemento sancionador poderá acordar motivadamente, para evitar a continuación da infracción ou o agravamento do dano causado, como medida provisional, o comiso ou precintado dos materiais e útiles empregados na actividade infractora, así como o depósito cautelar dos bens integrantes do patrimonio cultural que se atopen en posesión de persoas que se dediquen a comerciar con eles cando non poidan acreditar a súa lícita posesión, así como a suspensión das actuacións constitutivas da presunta infracción.

Cando o comiso, precintado ou suspensión da actividade se acorde con carácter previo á iniciación do procedemento sancionador, deberá ser confirmado, modificado ou levantado no acordo de iniciación do procedemento, que deberá adoptarse nun prazo máximo de quince días.

2. Cando as actividades presuntamente constitutivas de infracción estean suxeitas a licenza municipal ou comunicación previa ao concello, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural daralle traslado delas ao concello afectado co fin de que, se procede, ordene a paralización das actuacións. Desta paralización daralle conta á consellaría nun prazo máximo de dez días.

Artigo 138. Denuncia

1. Calquera persoa, física ou xurídica, ou entidade poderá denunciar os feitos que poidan constituír unha infracción en materia de protección do patrimonio cultural.

2. As denuncias deberán expresar a identidade da persoa ou persoas que as presentan, o relato dos feitos que poderían constituír infracción e, cando sexa posible, a data da súa comisión e a identificación dos presuntos ou presuntas responsables.

3. A denuncia non lle outorga a condición de persoa interesada a quen a formula, sen prexuízo de que, no caso de que a denuncia vaia acompañada da solicitude de iniciación dun procedemento sancionador, se lle comunique a iniciación ou non deste.

Artigo 139. Condutas constitutivas de ilícito penal

1. En calquera momento do procedemento sancionador no que os órganos competentes xulguen que os feitos tamén poden ser constitutivos de ilícito penal, comunicaranllo ao Ministerio Fiscal, solicitarán testemuño sobre as actuacións practicadas respecto á comunicación e acordarán a suspensión do procedemento sancionador ata que recaia resolución xudicial firme, o que se lle notificará á persoa interesada.

Nestes supostos, así como cando se teña coñecemento de que se está a desenvolver un proceso penal sobre o mesmo feito, suxeito e fundamento, suspenderase o procedemento sancionador e solicitarase do órgano xudicial comunicación sobre as actuacións adoptadas.

2. A sanción penal excluirá a imposición de sanción administrativa cando se produza identidade de suxeito, feito e fundamento xurídico pero non exclúe a adopción de medidas de restablecemento da legalidade e reparación dos danos causados.

3. En todo caso, os feitos declarados probados por resolución penal firme vinculan os órganos administrativos respecto aos procedementos sancionadores que se tramiten.

Artigo 140. Órganos competentes para a imposición de sancións

1. A resolución que poña fin ao procedemento sancionador será motivada e resolverá todas as cuestións pertinentes suscitadas no expediente.

2. A competencia para a imposición das sancións previstas nesta lei correspóndelle:

a) Á persoa titular da dirección xeral competente en materia de patrimonio cultural: as sancións de ata 60.000 euros.

b) Á persoa titular da consellaría competente en materia de patrimonio cultural: as sancións comprendidas entre 60.001 e 150.000 euros.

c) Ao Consello da Xunta: as sancións de contía superior a 150.000 euros.

Artigo 141. Prescrición de infraccións e sancións

1. As infraccións administrativas tipificadas nesta lei prescribirán:

a) As leves, aos cinco anos.

b) As graves, aos cinco anos.

c) As moi graves, aos dez anos.

2. O prazo de prescrición das infraccións computarase desde o día en que se cometesen ou desde que se teña coñecemento efectivo delas. Nas infraccións que constitúan o incumprimento continuado dalgunha das obrigas impostas por esta lei, o prazo computarase desde o día en que cesase a conduta infractora.

3. As sancións administrativas previstas nesta lei prescribirán:

a) As leves, ao ano.

b) As graves, aos dous anos.

c) As moi graves, aos tres anos.

4. O prazo de prescrición das sancións computarase desde o día seguinte a aquel en que adquira firmeza en vía administrativa a resolución pola que se impón a sanción, coa excepción da obriga de restitución do ben ao seu debido estado, ou da emenda da alteración producida no seu contorno de protección, sempre que iso for posible, que será en todo caso imprescritible.

5. O cómputo do prazo de prescrición das infraccións interrómpese pola iniciación, con coñecemento da persoa interesada, do procedemento sancionador, e o das sancións, pola iniciación, con coñecemento da persoa interesada, do inicio das actuacións para o cumprimento da sanción por calquera das vías previstas na lexislación vixente.

Disposición adicional primeira. Bens declarados de interese cultural

Todos aqueles bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia que tivesen a condición de bens de interese cultural con anterioridade á entrada en vigor desta lei manterán a consideración de bens de interese cultural e quedarán sometidos ao mesmo réxime xurídico de protección aplicable a estes segundo esta lei.

Disposición adicional segunda. Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia

1. Desaparece o Inventario Xeral do Patrimonio Cultural de Galicia. Todos os bens que figuren no Inventario Xeral do Patrimonio Cultural de Galicia no momento da entrada en vigor desta lei, agás os que teñan a consideración de bens de interese cultural, incorporaranse ao Catálogo e pasarán a ter a consideración de bens catalogados, quedando sometidos ao mesmo réxime xurídico de protección aplicable a estes.

2. No prazo dun ano desde a entrada en vigor desta lei, a Xunta de Galicia elaborará un regulamento no que se fixe o formato do Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia.

3. Os concellos informarán no prazo de cinco anos, que comezará a contar desde a aprobación do decreto a que se refire o número anterior, da relación dos bens incluídos nos catálogos municipais e que deben integrar o Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia establecido nesta lei, indicando os elementos precisos para a súa identificación, o contorno de protección establecido e as fichas que consten no planeamento. Esta remisión de información farase en formato electrónico.

4. O Catálogo estará permanentemente aberto a novas incorporacións de bens.

Disposición adicional terceira. Catálogos do planeamento urbanístico

Os catálogos do planeamento xeral municipal ou do plan de desenvolvemento terán a consideración de normativos no referido ás actuacións e condicións de protección, e definirán os tipos de intervención posible e o nivel de protección de cada ben incluído neles, así como as determinacións específicas que se consideren necesarias.

Disposición adicional cuarta. Condicións para a habilitación aos concellos no trámite de autorizacións das intervencións por medio de convenios específicos

A habilitación aos concellos para a autorización das intervencións á que se refire o artigo 65, independentemente das consideracións específicas que se determinen no convenio de colaboración, deberá garantir polo menos:

a) Un planeamento urbanístico adaptado á Lei 9/2002, do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia, ou norma que a substitúa, que conte na súa tramitación co informe favorable expreso da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

b) A certificación municipal da dispoñibilidade dunha comisión técnica formada, polo menos, con persoal técnico competente para o exercicio da arquitectura, a arqueoloxía e a historia da arte.

c) Unha metodoloxía e sistematización da información compatibles co regulamento do Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia, que permitan o adecuado traslado da información e comunicación das autorizacións concedidas e o seu contido.

Disposición adicional quinta. Bens declarados de interese cultural ou catalogados en virtude da lei

No prazo de cinco anos desde a entrada en vigor desta lei, a consellaría competente en materia de patrimonio cultural identificará e concretará a través do correspondente expediente os bens declarados de interese cultural ou catalogados en virtude desta lei.

Disposición adicional sexta. Condicións para a visita pública aos bens declarados de interese cultural

1. No prazo de tres anos desde a entrada en vigor desta lei, as persoas propietarias, posuidoras, arrendatarias e, en xeral, titulares de dereitos reais sobre os bens de interese cultural especificamente declarados comunicaranlle á consellaría competente en materia de patrimonio cultural as condicións e o calendario para a realización da visita pública gratuíta establecida no artigo 48, coa indicación dos espazos que constitúan domicilio particular ou nos que poida resultar afectado o dereito á intimidade persoal e familiar, debidamente xustificados.

2. Caso de incumprimento desta obriga poderán impoñerse as mesmas sancións que as previstas para o incumprimento do réxime de visitas nos bens de interese cultural, sen prexuízo de que a consellaría competente en materia de patrimonio cultural estableza o espazo mínimo susceptible para iso.

Disposición adicional sétima. Publicidade dos bens de interese cultural e catalogados

No prazo de dous anos desde a entrada en vigor desta lei, a Xunta de Galicia divulgará, mediante o emprego das tecnoloxías da información e a comunicación, a relación dos bens declarados de interese cultural así como dos catalogados.

Disposición adicional oitava. Publicación do Censo do Patrimonio Cultural

No prazo de dous anos desde a entrada en vigor desta lei, a Xunta de Galicia publicará o Censo do Patrimonio Cultural previsto no artigo 14.

Disposición adicional novena. Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago

No prazo de dous anos desde a entrada en vigor desta lei aprobarase o Plan territorial integrado dos Camiños de Santiago previsto no artigo 82.

Disposición adicional décima. Convenios de colaboración con entidades relixiosas titulares de bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia

1. A Xunta de Galicia e as entidades que integran a Administración local galega poderán concertar coa Igrexa católica e demais entidades relixiosas titulares de bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia os mecanismos, as medidas e as accións de colaboración e cooperación co fin de incrementar a conservación e seguridade dos ditos bens.

2. No prazo dun ano desde a entrada en vigor desta lei aprobarase o regulamento que regule as relacións entre a Xunta de Galicia e a Igrexa católica.

Disposición adicional décimo primeira. Suspensión de obras ou de calquera actuación que supoña a demolición ou destrución total ou parcial de bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia non catalogados ou declarados de interese cultural

1. A dirección xeral competente en materia de patrimonio cultural poderá ordenar a suspensión da demolición ou destrución total ou parcial de bens integrantes do patrimonio cultural de Galicia non catalogados ou declarados de interese cultural, que lles será comunicada aos concellos no territorio dos cales se atopen aqueles.

2. A suspensión non poderá durar máis de dous meses, dentro dos cales a mencionada consellaría deberá proceder á incoación da declaración de ben de interese cultural ou da súa catalogación, agás que antes se emita resolución favorable á continuación das obras.

Disposición adicional décimo segunda. Ruta Xacobea do Mar de Arousa e Río Ulla

Igualmente, establécese o recoñecemento como Camiño de Santiago da denominada Ruta da Translatio, pola Ruta Xacobea do Mar de Arousa e Río Ulla, tendo en conta que xa ten iniciados a súa delimitación e o seu deslindamento por acordos do 19 de febreiro de 1988, publicados no Diario Oficial de Galicia número 44, do 5 de marzo de 1988, ao amparo da Lei 3/1996, de protección dos Camiños de Santiago.

En calquera caso, con independencia da súa delimitación, deberán terse en conta as súas peculiaridades e as prescricións da autoridade marítima competente en orde ao establecemento das canles de navegación.

Disposición transitoria primeira. Expedientes de declaración de interese cultural e de inclusión no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia iniciados

A tramitación e os efectos dos procedementos de declaración de bens de interese cultural ou de inclusión no Catálogo do Patrimonio Cultural de Galicia incoados con anterioridade á entrada en vigor desta lei quedarán sometidos ao disposto por esta.

Así mesmo, continuarán sendo de aplicación a todos os procedementos de declaración de interese cultural as normas regulamentarias vixentes á súa entrada en vigor que regulan o dito procedemento, en tanto non se opoñan ao disposto nesta lei.

Disposición transitoria segunda. Réxime transitorio dos órganos asesores en materia de patrimonio cultural

Ata que se aproben as normas regulamentarias que desenvolvan o réxime de funcionamento dos órganos asesores previstos no artigo 7 desta lei, continuarán en funcionamento a Comisión Superior de Valoración de Bens Culturais de Interese para Galicia, a Comisión Mixta Xunta de Galicia-Igrexa Católica, as Comisións Territoriais do Patrimonio Histórico Galego e o Comité Asesor dos Camiños de Santiago, conforme os seus regulamentos, en tanto non se opoñan ao disposto nesta lei.

Disposición transitoria terceira. Clasificación provisional dos bens de interese cultural declarados paraxes pintorescas

1. Os bens declarados baixo a figura de paraxe pintoresca recoñecida de forma provisional como ben de interese cultural na disposición transitoria oitava da Lei 16/1985, do 25 de xuño, do patrimonio histórico español, e que posteriormente non seguiron o desenvolvemento previsto no marco da lexislación en materia ambiental e de conservación da natureza, terán a consideración provisional de bens de interese cultural coa categoría de paisaxe cultural e a súa delimitación e réxime corresponderán cos dunha zona de amortecemento para os efectos do control das actividades que poidan supoñer unha modificación substancial do territorio.

2. No prazo de dous anos desde a aprobación desta lei incoarase o procedemento de revisión adecuado dos bens declarados de interese cultural como paraxes pintorescas para a súa categorización no marco desta lei e a efectiva protección dos seus valores culturais.

Disposición transitoria cuarta. Planeamento municipal

1. O planeamento urbanístico vixente na actualidade deberá adaptarse ao disposto na presente lei cando se proceda a unha revisión do planeamento.

Así mesmo, procederá a adaptación cando concorran circunstancias obxectivas no concello afectado que o aconsellen, tales como a declaración de interese cultural no termo municipal cando resulte contraditoria co planeamento, a aprobación dun instrumento de ordenación territorial de ámbito territorial superior con incidencia no patrimonio ou a aprobación dunha declaración de carácter supranacional, e así o determine a persoa titular da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

2. O planeamento aprobado inicialmente e que se estea a tramitar poderá, durante o prazo máximo de seis meses desde a entrada en vigor desta lei, continuar a súa tramitación ata a súa aprobación definitiva conforme o disposto na Lei 9/2002, do 30 de decembro.

A simple adaptación do contido do plan en tramitación ás disposicións establecidas nesta lei non implicará, por si soa, a necesidade de sometelo a nova información pública, salvo cando se pretendan introducir outras modificacións que alteren substancialmente a ordenación proxectada e non sexan consecuencia da adaptación.

3. Sen prexuízo do sinalado nos puntos anteriores, os planeamentos urbanísticos adaptados á Lei 9/2002, do 30 de decembro, considéranse adaptados a esta lei, pero as intervencións autorizadas en función do nivel de protección dos bens serán as do artigo 42.

Para os efectos da habilitación conferida aos concellos no artigo 65 desta lei, no suposto da existencia de discrepancias entre estes planeamentos urbanísticos e as previsións dos artigos 41 e 42 desta lei, no propio convenio de colaboración que se asine para facer efectiva e concretar a habilitación, establecerase a táboa de equivalencias respecto aos niveis de protección dos bens.

Disposición transitoria quinta. Plans especiais de protección aprobados

Os concellos que no momento da entrada en vigor desta lei conten cun plan especial de protección anterior á entrada en vigor da Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia, relativo a un conxunto histórico, e ao abeiro del exerzan as competencias de autorización previstas na lexislación anterior, seguirán exercéndoas durante un prazo de dous anos desde a entrada en vigor desta lei, durante o cal deberán proceder á súa adaptación a esta lei, para poder exercer as competencias previstas no artigo 58.

Disposición transitoria sexta. Protección das rutas dos Camiños de Santiago que non conten cunha delimitación definitiva

1. As rutas dos Camiños de Santiago que non conten cunha delimitación definitivamente aprobada do seu territorio histórico virán definidas polo trazado determinado nos expedientes previos incoados e polas parcelas e edificacións que constitúen os seus límites. O dito trazado estenderase á totalidade dos solos de núcleo rural tradicional delimitados que atravese e a trinta metros no caso de solos rústicos de calquera natureza, excluíndo deste os solos urbanos e as infraestruturas.

2. Os procesos de incoación a que se fai referencia no artigo anterior son os acordos de información pública sobre os procedementos de delimitación e deslinde do Camiño de Fisterra, publicado no Diario Oficial de Galicia número 242, do 16 de decembro de 1997, do Camiño Portugués, publicado no Diario Oficial de Galicia número 3, do 7 de xaneiro de 1998, e da Vía da Prata, publicado no Diario Oficial de Galicia número 15, do 23 de xaneiro de 1998.

3. No prazo de tres anos desde a aprobación desta lei incoarase o procedemento de delimitación das devanditas rutas no marco do establecido no artigo 76.

Disposición transitoria sétima. Posesión de bens do patrimonio arqueolóxico

1. No prazo de dous anos desde a entrada en vigor desta lei, as persoas físicas e as xurídicas de calquera natureza que posúan obxectos e restos materiais integrantes do patrimonio arqueolóxico de Galicia comunicarán a súa existencia á consellaría competente en materia de patrimonio cultural, xunto coa documentación do título que acredite a súa adquisición.

2. Presumirase o carácter demanial dos obxectos e restos materiais do patrimonio arqueolóxico dos que non se comunique ou acredite a titularidade no devandito prazo, salvo que dispoñan de calquera título válido en dereito anterior á data de entrada en vigor da Lei 16/1985, do 25 de xuño.

Disposición transitoria oitava. Procedementos sancionadores

Os procedementos sancionadores que se tramiten por infraccións cometidas con anterioridade á entrada en vigor desta lei, con independencia da súa data de iniciación, tramitaranse conforme a normativa aplicable no momento da comisión da infracción, sen prexuízo de que se lles poida aplicar esta lei en canto sexa máis favorable para o presunto infractor ou infractora.

Disposición transitoria novena. Habilitación para a función inspectora

Ata que se aprobe a relación de postos de traballo na que figuren os postos de traballo con funcións inspectoras, a persoa titular da dirección xeral competente en materia de protección do patrimonio cultural poderá habilitar para o exercicio da función inspectora o persoal funcionario que preste os seus servizos na devandita dirección xeral ou nas xefaturas territoriais da consellaría competente en materia de patrimonio cultural.

Disposición derrogatoria única. Derrogación normativa

1. Quedan derrogadas de forma expresa:

a) A [[Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia]].

b) A Lei 3/1996, do 10 de maio, de protección dos Camiños de Santiago.

c) A Lei 12/1991, do 14 de novembro, de traballos de dotación artística nas obras públicas e Camiños de Santiago da Comunidade Autónoma de Galicia.

2. Así mesmo, quedan derrogadas as disposicións de igual ou inferior rango, incluídas as determinacións do planeamento urbanístico, que se opoñan ao disposto nesta lei.

Disposición derradeira primeira. Modificación do punto 2 da letra g) do artigo 27 da Lei 7/2013, do 13 de xuño, de recoñecemento da galeguidade

Modifícase o punto 2 da letra g) do artigo 27 da Lei 7/2013, do 13 de xuño, de recoñecemento da galeguidade, que queda redactado como segue:

«2) Posta en valor do legado da emigración coa declaración de patrimonio cultural de Galicia a aqueles centros e entidades centenarias».

Disposición derradeira segunda. Actualización de sancións

A contía das sancións previstas nesta lei poderá actualizarse por decreto da Xunta de Galicia.

Disposición derradeira terceira. Habilitación para o desenvolvemento regulamentario

Autorízase o Consello da Xunta para ditar as normas necesarias para a execución e desenvolvemento desta lei.

Disposición derradeira cuarta. Entrada en vigor

Esta lei entrará en vigor aos tres meses da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.

Santiago de Compostela, catro de maio de dous mil dezaseis

Alberto Núñez Feijóo

Presidente  

&lt;/div&gt;
{{PD-disposicións}}

[[Categoría:GL-L]]
[[Categoría:2016]]
[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]</text>
      <sha1>4pug8td4mp1roliy9gbwmn5snemxisu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei de dereito civil de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5506</id>
    <revision>
      <id>19845</id>
      <parentid>19843</parentid>
      <timestamp>2019-09-07T11:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Eliminouse a redirección cara a [[Lei 4/1995, do 24 de maio, de dereito civil de Galicia]]</comment>
      <origin>19845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="q1pq0grng59qepo28w93le7jcw7z5x2" xml:space="preserve">{{Homónimos}}
A '''''Lei de dereito civil de Galicia''''' pode referirse a:
* A '''''[[Lei 4/1995, do 24 de maio, de dereito civil de Galicia]]''''', derrogada.
* A '''''[[Lei 2/2006, do 14 de xuño, de dereito civil de Galicia]]''''', en vigor.</text>
      <sha1>q1pq0grng59qepo28w93le7jcw7z5x2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei 4/1995, de dereito civil de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5507</id>
    <redirect title="Lei 4/1995, do 24 de maio, de dereito civil de Galicia" />
    <revision>
      <id>19844</id>
      <timestamp>2019-09-07T11:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Lei 4/1995, do 24 de maio, de dereito civil de Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>19844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="7e40ml3zia9l90f15wmde18ns68x70g" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei 4/1995, do 24 de maio, de dereito civil de Galicia]]</text>
      <sha1>7e40ml3zia9l90f15wmde18ns68x70g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Lar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5509</id>
    <revision>
      <id>20836</id>
      <parentid>19859</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Publicacións]]; engado a [[Categoría:Publicacións periódicas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="fbx4361nuvyu2zbnnfuiucgdvay0wjn" xml:space="preserve">{{Wikipedia|Lar (editorial)}}
[[Categoría:Publicacións periódicas]]</text>
      <sha1>fbx4361nuvyu2zbnnfuiucgdvay0wjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/Conto de guerra</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5510</id>
    <revision>
      <id>19973</id>
      <parentid>19869</parentid>
      <timestamp>2019-11-07T21:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2060" sha1="h4uzxnr7358q1a38uoslwjssl8dsrd1" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[Conto de guerra]]''. — [[Autor:Camilo Díaz Baliño|Camilo Díaz Baliño]]'''. [[1928]].&lt;/center&gt;

{{Prose}}

&lt;poem&gt;

     O redor da lareira do vello pazo de San Fiz i-a carón do lume, nas noites d’invernía, meu abóo Xohan Ramón contábanos contos de loitas, contos de guerras, lembranzas da francesada, que tío Lourenzo, que fora cadete dos Reales Exercitos nos seus tempos mozos, e logo mandara unha Alarma, contáralle a él, cando el era como nós, no mesmo sitio ô redor d’aquel lar que era pol-a tradizón da casa, o altar onde nos moldeaban o corazón ôs da miña caste.

     Hoxe no pazo se San Fiz xa non arde o lume na lareira nin queda d’el mais que os meus recordos. Non hai d’él pedra sobre pedra. O desleigamento dos uns e a ruindade dos outros, desfixeron o pazo e co pazo a ara.

     Un d’aqueles contos eran do tempo da francesada.

     Os exércitos ingreses retirábanse pra embarcar pol-a Cruña. Era unha retirada tráxica... de morte.

     As nosas Alarmas axudábanlles á se salvar.

     A do tío Lourenzo saíu pra protexer as derradeiras forzas onde viñan os doentes e os feridos.

     N’un istantiño, o exército gabacho chegou perto d’eles.

     Alí non quedaban xa pra loitar mais que uns cantos homes da nosa Alarma; entón, á presa, de calquer xeito rubiron ôs feridos á un castro que d’alí á pouco estaba. Entre aqueles héroes houbo un que non puido chegar. A morte tíñalle espetadas xa as suas poutas; era un alférez galés que morría de dôr e de saudade.

     O tío Lourenzo ficou â sua beira, non podía deixar esquencido a aquel home que era un irmán de loita, e de raza; que viñera axudarnos e morría por nós.

     O abóo Xohan Ramón cando nos decía que a Saudade era todo, na nosa raza, contábanos sempre este conto...

                                                           e decía...

&lt;/poem&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Conto de guerra|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h4uzxnr7358q1a38uoslwjssl8dsrd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/10</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5511</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/Conto de guerra" />
    <revision>
      <id>19866</id>
      <timestamp>2019-10-02T21:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Texto destacado/Conto de guerra]]&quot;</comment>
      <origin>19866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="ru4vf2vbnry5zr0827lq0025xo9kx7w" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/Conto de guerra]]</text>
      <sha1>ru4vf2vbnry5zr0827lq0025xo9kx7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carta de Antón Villar Ponte a Álvaro Cebreiro de 26 de decembro de 1928</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5515</id>
    <revision>
      <id>19909</id>
      <parentid>19908</parentid>
      <timestamp>2019-10-26T11:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Cartas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>19909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2371" sha1="bnz15t79enl3yzkr93h1rx933elbrb9" xml:space="preserve">Fragmentos dunha '''carta de [[Antón Villar Ponte]] a [[w:Álvaro Cebreiro|Álvaro Cebreiro]]'''.


{{Prose}}
Truncóuseme  a  vida.  Fiquéi  na  máis  fonda  das  melanconías.  Desposeime  co'a  door  para  sempre [...] Era feliz d'abondo. Tiña un tesouro dos que poucos homes logran seren donos. Unha muller forte, doce, de craro senso, de rexo carácter que adoraba en min, que o daría todo  por  min,  dina  compañeira  d'un  loitador  ou  d'un  sementador  d'ideás.  Non  me  cega  a  paixón, pero coido que si cada galego e cada español con temperamento de home de loita tivese  unha  muller  com'a  miña,  o  país  sería  outra  cousa.  Porque  son  cáseque  sempre  as  mulleres  na  intimidade  do  fogar  quenes  tallan  as  aas  dos  loitadores.  A  maoría  das  claudicacións veñen dos consellos teimados e doces das mulleres no seo da familia. Pro a miña, tí ben o sabes, nunca foi plomo de cordura burguesa, sempre foi áa para min. Veume ameazado de morte e lonxe de me apoucar (inda sintindo andarlle a procesión por dentro) dábame azos. Véume no carce, e esperimentaba fondo orgulo por elo. Véume á morte e non saiu da beira do meu leito até que non puido mais (...) E no cimeterio está. I-eu na vida, sô, con  dous  pequeniños.  Eu  que  non  sei  nada  do  trafego  do  fogar;  eu  inútil  para  todo  o  material!  Eu  que  descansaba  n'ela!  Decátate  da  miña  situación!  Somentes  dous  consolos:  un,  que  nin  a  Raíña  podería  morrer  millor  asistida  do  que  ela.  Outro,  que  da  Coruña  e  de  toda Galicia recibín probas d'amistade... [...] Agora serei com'o seu noivo eterno [...]. Moito perdín, moito. Pro teño o deber de vivir pra os cativiños.


{{Espazos|20}}Viveiro,  a  26  de  decembro  de  1928
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |nome=Mariano |apelidos=Tudela |título=Álvaro  Cebreiro.  Vida  y  afanes  de  un  creador |editorial=Ediciós do Castro |ano=1983 |páxinas=129-131 }}
=== Ligazóns externas ===
* {{Cita web |nome=Emilio |apelidos={{Versaleta|Ínsua}} |url=http://culturagalega.gal/album/docs/CCG_ig_album_micaela_chao_AVP.pdf |título=Micaela Chao Maciñeira. Irmá da Fala pioneira |páxina-web=Álbum de Mulleres |editorial=CCG |ano=2017 }}

[[Categoría:Antón Villar Ponte]]
[[Categoría:Micaela Chao Maciñeira]]
[[Categoría:1928]]</text>
      <sha1>bnz15t79enl3yzkr93h1rx933elbrb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lingua castelá</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5516</id>
    <redirect title="w:Lingua castelá" />
    <revision>
      <id>19904</id>
      <timestamp>2019-10-26T10:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[w:Lingua castelá]]&quot;</comment>
      <origin>19904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="oxdcdumaovw5jigukn7hn0fcj8a43k1" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[w:Lingua castelá]]</text>
      <sha1>oxdcdumaovw5jigukn7hn0fcj8a43k1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Micaela Chao Maciñeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5517</id>
    <revision>
      <id>20721</id>
      <parentid>20719</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T21:04:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>nova clave para a [[Categoría:Micaela Chao Maciñeira]]: &quot; &quot; mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="b5xbilgxl9cjjl99wqrcyfuhc0zbfo1" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
'''Micaela Chao Maciñeira''', nada en 1892 en Viveiro e finada o 27 de novembro de 1928, foi unha política galega. 

== Sobre ela ==

* [[Carta de Antón Villar Ponte a Álvaro Cebreiro de 26 de decembro de 1928]]

[[Categoría:Micaela Chao Maciñeira| ]]</text>
      <sha1>b5xbilgxl9cjjl99wqrcyfuhc0zbfo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Micaela Chao Maciñeira</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5518</id>
    <revision>
      <id>20720</id>
      <parentid>19907</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T21:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="i698ajom1iyqh5mnd6gf64rk2mx18q8" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Chao Maci}}</text>
      <sha1>i698ajom1iyqh5mnd6gf64rk2mx18q8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1916</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5519</id>
    <redirect title="Categoría:1916" />
    <revision>
      <id>19915</id>
      <timestamp>2019-10-26T21:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1916]]&quot;</comment>
      <origin>19915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="2s65qxnx85jwv3648avkifjxvn0c5kg" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1916]]</text>
      <sha1>2s65qxnx85jwv3648avkifjxvn0c5kg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5520</id>
    <revision>
      <id>19919</id>
      <parentid>19917</parentid>
      <timestamp>2019-10-26T21:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="974" sha1="dz3rg7szk9987pnzllqocbq92z970et" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{encabezar
|nome=[[Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional]]
|autor=[[Autor:Antón Villar Ponte|Antón Villar Ponte]]
|dataano=[[1916]]
}}


== Primeira edición ==

Tipografía Obrera. La Coruña. 36 páxinas. Integramente en castelán:


[[Ficheiro:Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional 1916.pdf|miniatura|center|]]


== Segunda edición ==
Imprenta de ''La Voz de Galicia''. 95 páxinas. Inclúe textos en castelán, galego e catalán.


[[Ficheiro:Nacionalismo gallego. Nuestra afirmación regional 1916 2a ed.pdf|miniatura|center]]


== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://academia.gal/documents/10157/706008/Nuestra+afirmaci%C3%B3n+regional.pdf 1ª Edición na páxina web da Real Academia Galega]
* [http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/20160318_nuestra-afirmacion-regional.pdf 2ª Edición na páxina web do Consello da Cultura Galega]
[[Categoría:Antón Villar Ponte]]
[[Categoría:1916]]</text>
      <sha1>dz3rg7szk9987pnzllqocbq92z970et</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/11</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5521</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/A nosa língua" />
    <revision>
      <id>19980</id>
      <parentid>19922</parentid>
      <timestamp>2019-11-08T21:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Texto destacado/Conto de guerra]] a [[Wikisource:Texto destacado/A nosa língua]]</comment>
      <origin>19980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="tbhfgphuxkvwliq1mbgi87fjo47wm3h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/A nosa língua]]</text>
      <sha1>tbhfgphuxkvwliq1mbgi87fjo47wm3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/12</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5522</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/Ir por lan..." />
    <revision>
      <id>19966</id>
      <parentid>19923</parentid>
      <timestamp>2019-11-07T21:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Texto destacado/Conto de guerra]] a [[Wikisource:Texto destacado/Ir por lan...]]</comment>
      <origin>19966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="dt9is9z2z11976x2b7poloo3xs62v66" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/Ir por lan...]]</text>
      <sha1>dt9is9z2z11976x2b7poloo3xs62v66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/8</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5523</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/Ana María" />
    <revision>
      <id>19924</id>
      <timestamp>2019-11-04T20:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Texto destacado/Ana María]]&quot;</comment>
      <origin>19924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="hp2sfzvuk2aftfyv1bnsu8lxv008qp4" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/Ana María]]</text>
      <sha1>hp2sfzvuk2aftfyv1bnsu8lxv008qp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/9</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5524</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/Maxina ou a filla espúrea" />
    <revision>
      <id>19985</id>
      <parentid>19925</parentid>
      <timestamp>2019-11-08T22:18:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Texto destacado/Ana María]] a [[Wikisource:Texto destacado/Maxina ou a filla espúrea]]</comment>
      <origin>19985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="m3ixwa6j1dvfkij5kcpnwgjlnszfbiu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/Maxina ou a filla espúrea]]</text>
      <sha1>m3ixwa6j1dvfkij5kcpnwgjlnszfbiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/1</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5525</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote" />
    <revision>
      <id>19998</id>
      <parentid>19975</parentid>
      <timestamp>2019-11-12T20:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Texto destacado/Ir por lan...]] a [[Wikisource:Texto destacado/Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote]]</comment>
      <origin>19998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="n44mgue8zzesbr18imdapv0ol8hz9gk" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote]]</text>
      <sha1>n44mgue8zzesbr18imdapv0ol8hz9gk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/2</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5526</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/Campaña da Caprecórneca" />
    <revision>
      <id>19927</id>
      <timestamp>2019-11-04T20:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Wikisource:Texto destacado/Campaña da Caprecórneca]]&quot;</comment>
      <origin>19927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="jjdyvplox2on0gozlk82pt4f4fyuvot" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/Campaña da Caprecórneca]]</text>
      <sha1>jjdyvplox2on0gozlk82pt4f4fyuvot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/3</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5527</id>
    <redirect title="Wikisource:Texto destacado/Os probes de Deus" />
    <revision>
      <id>19997</id>
      <parentid>19928</parentid>
      <timestamp>2019-11-12T20:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Wikisource:Texto destacado/Campaña da Caprecórneca]] a [[Wikisource:Texto destacado/Os probes de Deus]]</comment>
      <origin>19997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="h8dzig6mzmeh1u8174dmg67phbydgxe" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Wikisource:Texto destacado/Os probes de Deus]]</text>
      <sha1>h8dzig6mzmeh1u8174dmg67phbydgxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ir por lan...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5528</id>
    <revision>
      <id>19970</id>
      <parentid>19969</parentid>
      <timestamp>2019-11-07T21:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7130" sha1="ojk9cyyyjgqxv2oi2r5e2c3ztaqnpmm" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=Ir por lan...
|autor=[[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira|Bernardo Rodríguez]]
|dataano=[[1904]] {{Espazos|3}} &lt;small&gt;publicado no ''[[Almanaque Gallego]]'' para [[1905]].&lt;/small&gt;
}}


[[Ficheiro:Ir por lan... Almanaque Gallego para 1905.pdf|miniatura|]]


{{Prose}}
{{Xxx-grande|H}}OUBO n-a miña parroquia un cura de eses que toman á peito que os demáis non fagan o que eles fan, ou que non vexan as cousas como eles as ven. Pol-o demáis, era un santo varón, e tan pouco dado ó mundo que, según contan, ainda a terra non se atreven co seu corpo. Padricaba co a palabra, e daba enxempro c-os feitos. N-a sua casa había letreiros por todas partes pra que os seus freigueses mais parvos non se trabucasen n-o camiño do ceo. N-o soborlume da porta da escaleira estaba o pirmeiro, que dicía: ''Specta paulisper'' (espera un pouco). Alí, antes de pasar adiante, facían a siñal da crus cantas sacometeiras iban á ver ó siñor abade. N-o comedor fixera pintar dous: un frente á cabeceira da mesa onde él se sentaba pra comer, que encargaba pouco barullo cando se facía ben pol-o corpo: ''Dum manducas, siles'' (mentres comes, calas); o outro quedaba mesmo por detrás d-él cando se puña á mesa, como feito adrede solasmente pr-ós d-afora. Este era un aviso macuco: ''Fratres, sobrii estote et vigilate'' (hirmaos, comede pouco e dormide menos). Non lle importaba ó cura que os seus convidados larpeasen canto lles pidise o estámago e ainda mais, pero doíalle a concencia se por ser tan farto n-a sua casa algún gulusmeiro se condanaba. E esto fixoo cavilar tanto que, aconsellándose co a familia, detrimiñou non Ile dar mais de comer ós cregos anque os vise langrear de fame. E, meu dito meu feito, o día de San Antón despachounos á todos con soilo os cartos da misa. encargándolles que pr-ó domingo viñesen o mais cedo que poidesen, porque a misa sería as once.

{{Espazos|3}}Cando os cregos viron que os despachaba co a barriga baldeira, foron saíndo da sancristía trinando contra él. N-o adra esperaron uns ós outros, e fixeron o manipodio de non vir ningún o domingo, deixando así sin función á parroquia e á Virxen da Conceución por culpa do seu cura, que líes negaba hastra unha cunca de caldo pra poder chegar con folgo as suas casas.

{{Espazos|3}}Veo o domingo, pero os cregos... ¡Vaiche boa! ¡quen-os vira! Sorte que o da misa e outro compañeiro non estaban n-o contumelio, e non faltaron, xuntándose así tres. Pero ¿quén cantaba no sobrado? O cura, apelando ás do saco, mandou á buscar un de eses renegados que volven de Buenos Aires pra que o sacase d-aquel apuro. Foy lixeiro o ''americano'', e collendo o misal debaixo do brazo, alá se vay moy foncho á lucir a sua palleta.

{{Espazos|3}}Comezou a misa: e o cura, que n-as tiña todas consigo, escramou: ''¡Sit in nomine Domini benedictum!'' (vaya todo por Dios). Conforme adiantaba o santo sacreficio íbase tamén dexergando a alma do cura que saía de penas. Cardo chegou o ''Credo'' e o cantor botou moy ripinicado o seu ''factus est'', revíase tanto o cura que mesmo saltaba de alegría n-o banco onde estaba sentado. ¡Qué crego nin qué frade o había de facer millor que ese ''americano'' que n-América non pensara mais que en traballar, hencher as maos de talos c a faltiqueira de... ilusións, sin acordarse de ir á misa, nin de cumprir c-os mandamentos da Santa Ilesia! Así dicían os tres de sotana cando tornaban a parva.

{{Espazos|3}}D'ahí en diante o cura valeuse de cregos d'afora, sin ter que lles render bandeira ós que lle fixeran á figa.

{{Espazos|3}}Pr-ó preceuto veuse n-elas: tivo que ir hastra Santiago en busca de un amigo que le axudase. Doulle palabra de asistir e non faltou: pol-a miñán cedo chegou n-un cabaliño que lle alquilara á Roxa de Pítelos, con un espolista lareto pra coidal-o cabalo.

{{Espazos|3}}Puxéronse todos con ansia á fregar, barrer e sacudir a concencia dos pecadores hastra que os deixaron como corales. Despois d-este trafego fóronse á xantar.

{{Espazos|3}}Alá pol-as tres da tarde chamou o de Santiago ó alquilador pra que arrease o cabalo. Cando se presentou o espolista, dixo moito o crego: aquí vos presento á un hirmao do Arcebispo... Todos quedaron suspensos ó oir tal cousa. Algúns dos mais labercos non aturaban co a risa.

{{Espazos|3}}—¿Hirmao do Arcebispo un alquilador da Roxa? ¡Ar-négote!

{{Espazos|3}}—Así m-o asegurou él baixando Cacheiras, dixo o santiagués.

{{Espazos|3}}—Eso é tan certo e tan craro coma auga que me dou a sua ama ó xantar. Eu tampouco o sabía hastra que o mesmo Arcebispo m-o dixo.

{{Espazos|3}}—Boeno, toma un vaso e cóntanos eso do parentesco; porque á min non me fas tragar que, sendo alquilador, seas hirmao do Perlado.

{{Espazos|3}}—¡Qué quer, siñor: se vosté poidera ser canónego, non sería cura de aldea!

{{Espazos|3}}—Xa se ve que non.

{{Espazos|3}}—Pois á min pásamelle o mesmo.

{{Espazos|3}}—Vamos ó conto.

{{Espazos|3}}—Vaya estonces pol-a salú de vostés todos.

{{Espazos|3}}—Que che aporveite.

{{Espazos|3}}—Un día viña su eminencia da Ilesia de Nosa Siñora do Camiño, cando eu atravesaba a praza de Cervantes todo escalazado e cheo de fame e frío. Miroume con tanta bondá que me atrevín á botarme de rodillas ós seus pes dicindolle: ¡Unha limosna, siñor!... E él contestoume, parece que con moita pena: ¡Perdone, hermano!...

{{Espazos|3}}Todos se botaron á rir á mais non poder.

{{Espazos|3}}O meu cura, que era moy chusco, non se dando por vencido, chamouno pra mais preto de sí, e enseñándolle o letreiro que tiña detrás do seu tabolete, díxolle: o hirmao d-un Arcebispo debe de saber un cacho de latín.

{{Espazos|3}}—En Santiago, siñor, saben latín hastra os cabalos da fonte das Preterías; pero á min nunca me lle entrou n-a cabeza..

{{Espazos|3}}—E vergonzoso pra un santiagués hirmao do Arcebispo non saber siquera traducir estas palabras tan fáceles.

{{Espazos|3}}—Boeno, siñor, se vosté me da outro vaso pra tomar folgo, verey se podo facerlle ese gusto.

{{Espazos|3}}—¡Vaya, vaya, este eixo non canta se non lle dan touciño!! Pois toma.

{{Espazos|3}}—Que por moitos anos. ''(¡Intellectus apretatus discurrit!)'' ¿Querme o siñor dicir palabra por palabra das que están escritas á ver se eu llas podo traducir?

{{Espazos|3}}—Sí, hom, sí. Empecemos:

{{Espazos|3}}—''Fratres''.

{{Espazos|3}}—Os frades.

{{Espazos|3}}—''Sobrii estote''.

{{Espazos|3}}—Están de sobra.

{{Espazos|3}}—''Et vigilate''.

{{Espazos|3}}—E moito ollo con eles.


{{Espazos|50}}{{Versaleta|Bernardo}} RODRÍGUEZ

&lt;small&gt;Buenos Aires, 1904.&lt;/small&gt;

&lt;center&gt;ఱ {{Espazos|3}} ఱ {{Espazos|3}} ఱ&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Ligazóns externas ===
* [http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/CCG_em_pub1148_AlmanaqueGallego_1905.pdf ''Almanaque Gallego para 1905''] pp. 96-98.


{{DP-AUTOR-70}}
[[Categoría:Almanaque Gallego]]
[[Categoría:1904]]
[[Categoría:1905]]
[[Categoría:Bernardo Rodríguez Ribeira]]
[[Categoría:GL-I]]</text>
      <sha1>ojk9cyyyjgqxv2oi2r5e2c3ztaqnpmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Almanaque Gallego</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5529</id>
    <revision>
      <id>21125</id>
      <parentid>20829</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="75uu7z4f11vnl4ibwndsvlcrmqyepi4" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>75uu7z4f11vnl4ibwndsvlcrmqyepi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almanaque Gallego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5530</id>
    <redirect title="Categoría:Almanaque Gallego" />
    <revision>
      <id>19936</id>
      <timestamp>2019-11-07T18:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Almanaque Gallego]]&quot;</comment>
      <origin>19936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="2tus8prrzlkdshvikbu14gwnkkmy15q" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Almanaque Gallego]]</text>
      <sha1>2tus8prrzlkdshvikbu14gwnkkmy15q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5531</id>
    <revision>
      <id>19959</id>
      <parentid>19958</parentid>
      <timestamp>2019-11-07T21:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="762" sha1="42mdb506opfrtprx51n5xiebs50r52b" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia= Bernardo Rodríguez Ribeira
|Commons=Category:Bernardo Rodríguez Ribeira
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Bernardo Rodríguez Ribeira''' (A Estrada 1853 - Buenos Aires 1924), foi un escritor e xornalista galego.


== Obra ==
* ''La Penitencia''.
* &quot;[[Ir por lan...]]&quot; ([[1904]]), publicado en ''[[:w:Almanaque Gallego|Almanaque Gallego]]'' en [[1905]].


{{PD-old-70}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Bernardo Rodríguez Ribeira}}
[[Categoría:Autores-R]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Bernardo Rodríguez Ribeira| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>42mdb506opfrtprx51n5xiebs50r52b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bernardo Rodríguez Ribeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5532</id>
    <redirect title="Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira" />
    <revision>
      <id>19940</id>
      <timestamp>2019-11-07T18:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Bernardo Rodríguez Ribeira]]&quot; a &quot;[[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira]]&quot;</comment>
      <origin>19940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="js29sg67yabd0epzu41x6adhwg9832z" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira]]</text>
      <sha1>js29sg67yabd0epzu41x6adhwg9832z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Bernardo Rodríguez Ribeira</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5533</id>
    <revision>
      <id>19942</id>
      <timestamp>2019-11-07T18:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira}}  [[Categoría:Autores-R]]&quot;</comment>
      <origin>19942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="kpbun6zyav6imxxlxfeybdw357pceem" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira}}

[[Categoría:Autores-R]]</text>
      <sha1>kpbun6zyav6imxxlxfeybdw357pceem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ir por lan ...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5534</id>
    <redirect title="Ir por lan..." />
    <revision>
      <id>19945</id>
      <timestamp>2019-11-07T18:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ir por lan ...]]&quot; a &quot;[[Ir por lan...]]&quot;</comment>
      <origin>19945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="qeoxddo6kzdlej3t9o8nljo8tky9haj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ir por lan...]]</text>
      <sha1>qeoxddo6kzdlej3t9o8nljo8tky9haj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1905</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5535</id>
    <redirect title="Categoría:1905" />
    <revision>
      <id>19947</id>
      <timestamp>2019-11-07T18:42:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1905]]&quot;</comment>
      <origin>19947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="6hj5heftojrvbuk86nv1zroagr3jn56" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1905]]</text>
      <sha1>6hj5heftojrvbuk86nv1zroagr3jn56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1904</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5537</id>
    <redirect title="Categoría:1905" />
    <revision>
      <id>19960</id>
      <timestamp>2019-11-07T21:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1905]]&quot;</comment>
      <origin>19960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="6hj5heftojrvbuk86nv1zroagr3jn56" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1905]]</text>
      <sha1>6hj5heftojrvbuk86nv1zroagr3jn56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ir por lan…</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5538</id>
    <redirect title="Ir por lan..." />
    <revision>
      <id>19962</id>
      <timestamp>2019-11-07T21:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Ir por lan...]]&quot;</comment>
      <origin>19962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="qeoxddo6kzdlej3t9o8nljo8tky9haj" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Ir por lan...]]</text>
      <sha1>qeoxddo6kzdlej3t9o8nljo8tky9haj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Bernardo Rodríguez</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5539</id>
    <redirect title="Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira" />
    <revision>
      <id>19964</id>
      <timestamp>2019-11-07T21:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira]]&quot;</comment>
      <origin>19964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="js29sg67yabd0epzu41x6adhwg9832z" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira]]</text>
      <sha1>js29sg67yabd0epzu41x6adhwg9832z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bernardo Rodríguez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5540</id>
    <redirect title="Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira" />
    <revision>
      <id>19965</id>
      <timestamp>2019-11-07T21:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira]]&quot;</comment>
      <origin>19965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="js29sg67yabd0epzu41x6adhwg9832z" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira]]</text>
      <sha1>js29sg67yabd0epzu41x6adhwg9832z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/Ir por lan...</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5541</id>
    <revision>
      <id>19971</id>
      <parentid>19968</parentid>
      <timestamp>2019-11-07T21:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2753" sha1="nuxwqcps7zltq77uty00pmrw5r41nve" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[Ir por lan...]]''. — [[Autor:Bernardo Rodríguez Ribeira|Bernardo Rodríguez Ribeira]]'''. [[1904]].&lt;/center&gt;
{{Prose}}

{{Xxx-grande|H}}OUBO n-a miña parroquia un cura de eses que toman á peito que os demáis non fagan o que eles fan, ou que non vexan as cousas como eles as ven. Pol-o demáis, era un santo varón, e tan pouco dado ó mundo que, según contan, ainda a terra non se atreven co seu corpo. Padricaba co a palabra, e daba enxempro c-os feitos. N-a sua casa había letreiros por todas partes pra que os seus freigueses mais parvos non se trabucasen n-o camiño do ceo. N-o soborlume da porta da escaleira estaba o pirmeiro, que dicía: ''Specta paulisper'' (espera un pouco). Alí, antes de pasar adiante, facían a siñal da crus cantas sacometeiras iban á ver ó siñor abade. N-o comedor fixera pintar dous: un frente á cabeceira da mesa onde él se sentaba pra comer, que encargaba pouco barullo cando se facía ben pol-o corpo: ''Dum manducas, siles'' (mentres comes, calas); o outro quedaba mesmo por detrás d-él cando se puña á mesa, como feito adrede solasmente pr-ós d-afora. Este era un aviso macuco: ''Fratres, sobrii estote et vigilate'' (hirmaos, comede pouco e dormide menos). Non lle importaba ó cura que os seus convidados larpeasen canto lles pidise o estámago e ainda mais, pero doíalle a concencia se por ser tan farto n-a sua casa algún gulusmeiro se condanaba. E esto fixoo cavilar tanto que, aconsellándose co a familia, detrimiñou non Ile dar mais de comer ós cregos anque os vise langrear de fame. E, meu dito meu feito, o día de San Antón despachounos á todos con soilo os cartos da misa. encargándolles que pr-ó domingo viñesen o mais cedo que poidesen, porque a misa sería as once.

{{Espazos|3}}Cando os cregos viron que os despachaba co a barriga baldeira, foron saíndo da sancristía trinando contra él. N-o adra esperaron uns ós outros, e fixeron o manipodio de non vir ningún o domingo, deixando así sin función á parroquia e á Virxen da Conceución por culpa do seu cura, que líes negaba hastra unha cunca de caldo pra poder chegar con folgo as suas casas.

{{Espazos|3}}Veo o domingo, pero os cregos... ¡Vaiche boa! ¡quen-os vira! Sorte que o da misa e outro compañeiro non estaban n-o contumelio, e non faltaron, xuntándose así tres. Pero ¿quén cantaba no sobrado? O cura, apelando ás do saco, mandou á buscar un de eses renegados que volven de Buenos Aires pra que o sacase d-aquel apuro. Foy lixeiro o ''americano'', e collendo o misal debaixo do brazo, alá se vay moy foncho á lucir a sua palleta.

&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Ir por lan...|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nuxwqcps7zltq77uty00pmrw5r41nve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Reintegracionismo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5542</id>
    <redirect title="Categoría:Reintegracionismo" />
    <revision>
      <id>19977</id>
      <timestamp>2019-11-08T21:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Reintegracionismo]]&quot;</comment>
      <origin>19977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="nf2la0xdf38ft2rm2aufparnx045iv6" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Reintegracionismo]]</text>
      <sha1>nf2la0xdf38ft2rm2aufparnx045iv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/A nosa língua</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5544</id>
    <revision>
      <id>19982</id>
      <parentid>19979</parentid>
      <timestamp>2019-11-08T21:55:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>19982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2068" sha1="eglcsgutmck5f9m9r1ia88jcvff70oj" xml:space="preserve">
&lt;center&gt;'''''[[Ensaios e poesías/A nosa língua|A nosa língua]]''. — [[Autor:Xoán Vicente Viqueira|Xoán Vicente Viqueira]]'''. [[1918]].&lt;/center&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;I&lt;/center&gt;
     Galegos, amade a vosa língua, porque ela é un rico tesouro oculto! Amádea, faládea, cultivádea; desenterrade o tesouro que garda o gigante alarbio da tiranía.

&lt;center&gt;II&lt;/center&gt;
     Fonte de fraternidade universal, únenos cos pobos de raza afin, co'os que teñen os mesmos verbes e a mesma historia, co'os que se espallaron pol-os mares en linda coroa. Fonte de fraternidade, a nosa língua será base para unha grande Iberia. Fonte de fraternidade, fará que as ideias e sentimentos humáns fluyan e batan nos nosos espritos dende a remota e legendaria India â Africa exhuberante e areosa e as selvas e planicies de América. Noso esprito, como un deus antigo, terá duas caras e ollará dous mundos.

&lt;center&gt;III&lt;/center&gt;
     Alma nosa eres tí, língua que fuches creada na nosa historia, modo divino de expresión saído das entranas do pobo galego. Ou! ven a nós, lirismo arrecedente, agarimo das cántigas! Ou! ven a nós, lirismo exquisito dos cancioneiros! Vós donas, falade de aquel geito no que, como ningunhas, fúchedes loubadas! ¿Onde en Iberia puxeron os poetas n'os vosos beizos mais belos cantos de amores? ¿Onde se cantou mais íntimamente a Nai das nais, a Nai María? ¡Donas galegas, falade galego!

&lt;center&gt;IV&lt;/center&gt;
     ¡Amade a nosa língua, os entusiastas da nosa grandeza nacional! O rey cercou a Sevilla; as naos soben o río e ja chegan enfeitadas de froles. Briosas van as naves de Chariño, o almirante poeta das saudosas barcarolas; rompen as cadeias que pechan o Gaudalquivir as primeiras a vanguardia. E os galegos saúdan a Sevilla como sua e a fala do noroeste resoa a primeira nas veigas sempre fecundas dos laranjals e das prateadas oliveiras!

&lt;/poem&gt;


&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Ensaios e poesías/A nosa língua|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eglcsgutmck5f9m9r1ia88jcvff70oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1870</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5545</id>
    <redirect title="Categoría:1870" />
    <revision>
      <id>19995</id>
      <timestamp>2019-11-12T19:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1870]]&quot;</comment>
      <origin>19995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="s9iaijqwd3r4ryasu9sd5m5sfppi931" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1870]]</text>
      <sha1>s9iaijqwd3r4ryasu9sd5m5sfppi931</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/Maxina ou a filla espúrea</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5546</id>
    <revision>
      <id>19996</id>
      <timestamp>2019-11-12T19:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;center&gt;'''''[[Maxina ou a filla espúrea]]''. — [[Autor:Marcial Valladares Núñez|]]'''. [[1870]].&lt;/center&gt;   {{Prose}} {{Espazos|3}}Era unha tarde á mediados d'outono de mil...&quot;</comment>
      <origin>19996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3025" sha1="lesuaaqohw8r5adsyyuzaatt4du23i5" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[Maxina ou a filla espúrea]]''. — [[Autor:Marcial Valladares Núñez|Marcial Valladares Núñez]]'''. [[1870]].&lt;/center&gt;


{{Prose}}
{{Espazos|3}}Era unha tarde á mediados d'outono de mil oitocentos cincuenta; tarde apacible, que gusto e melancolía daba á un tempo: gusto, porque sentiño estaba todo, fijéras'a vendima e, anque pouco e d'uvas apestadas, fervía ja o mosto n'as bodegas, maduro millo segaban os labradores n'as suas veigas e, n'os soutos, gardando-l-os rapaces-l-as castañas, apañaban os degaros qu'aquí e acola caian d'os ourizos; melancolía, porque case ningunha gala, ningun encanto restaba ja d'a primavera e vrau; montes e campos sin froliñas; terras ond'o centeo e trigo verdearan, árdigas, ou de color rajado; froiteiras, sin froita n'os eijidos; bosques e carballeiras, inda verdeando, si, pro en silencio e amostrando tal cal rama niños de pajáros viajeiros qu'alí cantaron; viñas co-a folla medio amarela e entr'as vimieiras, ou n'a enramada, anunciando o papo-rubio a vinda d'o triste inverno. Era unha tarde, en fin, e tres señoras, Otilia, sua nai e Adria, donjela d'esta, saindo á cousa d'as duas e media de Santiago, marchaban por Sar abaijo dereito á Angrois, todas en bestas d'arquiler e acompañadas de Leto, arquilador virollo, de poucas falas e que, mangas de camisa, iba braceando diante. Otilia, a mais nova d'as señoras, rompia a marcha dempois de Leto. Nena de dezaseis anos, esbelta como unha abrótia, era de cara longuiña, blanco-sonrosada coma a margarida d'as herbeiras; ollos negros e lucentes com'acibeche; naris delgadiño, cal o pico d'a lavandeira, ou cauda-tremula, e a sua graciosa boca, semellante o gomo d'a viña qu'empeza á abrir e amostra o tenro racimiño, amostraba tamen filas iguales d'esmaltados dentes á través de bermellos beizos. Levaba n'a cabeza un sombreirete de fina palla color de trigo, con pluma verde, abrigando as frebas d'o seu cabelo castaño-oscuro; corpiño de seda negra con escotada manga, e un encarnado faldon d'alpaca con moito voo, tanto que, non podendo arrecada-l-o, caia po-l-as ancas d'a gofosa mula que montaba. Seguia logo n'un cabalo tordo a nai d'Otilia, fanchoeira señora d'uns corenta anos, séria e algo picosa de virigüelas, pró de fisonomía nada vulgar, e con trazas de bonachona. Levaba tamen n'a cabeza un sombreirete de palla color café con plumas azuladas; por traje un vestido de merino color de pasa, e sobr'él unha manteleta de raso negro con fleco de cordoncillo. Por último, n'outra fogosa mula iba a donjela Adria, moza arrogante de trinta abriles e ollos gácios, fresca coma un poejo, alegre cal mañan de vrau. Un paniño de seda, color limon adornaba a sua cabeza, cuberta de pelo negro com'unha amora, posto en rodetes d'anchos cadrelos, e consistia o seu traje n'unha bata de carreiros azules en fondo blanco.
&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Maxina ou a filla espúrea|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lesuaaqohw8r5adsyyuzaatt4du23i5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/79</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5547</id>
    <revision>
      <id>20000</id>
      <timestamp>2019-11-13T20:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>77.227.105.239</ip>
      </contributor>
      <comment>/* Non corrixido */ Nova páxina: &quot;14.  &lt;i&gt;&lt;poem&gt; Eu ben vin estar ó mouch Enriba d' aquel penedo: ¡Non che teño medo moucho Motwho non che teño medo! &lt;/poem&gt;&lt;/i&gt;  I.  &lt;poem&gt; Un-ha noite, noite negra, Com' os p...&quot;</comment>
      <origin>20000</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="s739vqy5vbb78u35onl1d2kmaobalfr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;77.227.105.239&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;14.

&lt;i&gt;&lt;poem&gt;
Eu ben vin estar ó mouch
Enriba d' aquel penedo:
¡Non che teño medo moucho
Motwho non che teño medo!
&lt;/poem&gt;&lt;/i&gt;

I.

&lt;poem&gt;
Un-ha noite, noite negra,
Com' os pesares qu' eu teño,
Noite filla das sombrisas
Alas que estenden os medos;
Hora en que cantan os galos,
Hora en que xemen os ventos,
En qu' as meigas bailan, bailan,
Xuntas có demo pirmeiro,
Arrincando verdes robres,
Portas e tellas fendendo,
Todas de branco vestidas
Tendidolos brancos peloo
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s739vqy5vbb78u35onl1d2kmaobalfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5548</id>
    <revision>
      <id>20952</id>
      <parentid>20937</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T09:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>20952</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="581" sha1="qpgyp5cxt5xwfy58uahvlxcr5tb2gkv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;center&gt;—4—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
 Bailaban os mozos
 Cás mozas modestas.

      Que cofias tan brancas!
 Que panos con freco!...
 Que dengues de grana!
 Que sintas! que adresos!

      Que ricos mandiles,
 Que verdes refaixos...
 Que feitos xustillos
 De cór colorado!

     Tan vivos colores
 A vista trubaban,
 De velos tan vareos
 O sol se folgaba.

      De velos bulindo
 Por montes e veigas,
 Coidou qu' eran rosas
 Garridas e frescas.

 
               III.

      Lugar mais hermoso
 Non houbo na terra
 Qu' aquel qu' eu miraba,
 Qu' aquel que me dera.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qpgyp5cxt5xwfy58uahvlxcr5tb2gkv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cantiga de vellas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5549</id>
    <revision>
      <id>20033</id>
      <parentid>20032</parentid>
      <timestamp>2019-11-15T23:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2541" sha1="01dgnjpg00e5zdrnd0071u1vy2ioupr" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome    = CANTIGA DE VELLAS
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 
|autor   = [[Autor:Ramón María del Valle-Inclán|Ramón del Valle-Inclán]]
}}


[[Ficheiro:Cantiga de vellas. En Céltiga, Revista Gallega de arte, crítica, literatura y actualidades n 36. Buenos Aires. 25 6 1926.jpg|miniatura|&quot;Cantiga de vellas&quot; en ''Céltiga''.&lt;ref&gt;{{Cita publicación periódica |url=http://consellodacultura.gal/mediateca/extras/CCG_em_pub1670_Celtiga_n036.pdf |título=Cantiga de vellas |revista=Céltiga. Revista Gallega de arte, crítica, literatura y actualidades |número=36 |localización=Buenos Aires |data=25/6/1926 }}&lt;/ref&gt;]]
{{prose}}
&lt;poem&gt;
 Revelaron os galos ao día
 A rend'o piorno nun craro luar
 Espallou n'as augas unha letanía
 E fíos d'as tellas pasou de vagar
 O gato d'a vella doña Estefaldía

:::Rancia señoría
:::Que se espiolla ao lar
:::E aparenta ao día
:::No balcón a fiar.

 Rancia señoría que tapa os buratos
 D'o estrado c'os foros comestos d'os ratos.
 Rancia señoría de maravedí
 Dentes de can vello, halda d'organdí.

 ¿Que foi da velliña Marica Pepiña
 Que andaba n'a casa dende bigardona?
 ¿Que foi d'a galiña moñuda que tiña?
 ¡Levaba os pitiños como unha infanzona!

 Como son tan vellas ama e mangoleta
 Toman augas d'herbas crebadas no lar,
 Levan polainiños feitos de calceta,
 Como son tan vellas hanse de cuidar.

 O leite d'a vaca mercan os veciños;
 Un rapaz moi novo que se doe d'o peito;
 Y'ama d'o crego para os seus touciños
 E a moza para un vello que lle escofa o leito
 Para vender o leite d'a vaca mareña.
 Ellas toman solo augas de malvela.

 Toma as augas doña Estefaldía,
 Toda entre refaixos sentada n'a cama.
 Sopla a mangoleta n'a lareira fría
 E inflando as fazulas levanta unha flama.
 A galiña canta baixo d'o balcón,
 Doña Estefaldía salta n'o alfombrín.
 Sai a mangoleta batindo o portón
 E o galo moceiro canta paladín.

 ¿Que foi d'a poedora galiña moñuda, 
 Das calzas lilailas e tan repoludas?
 ¿Que foi d'a velliña Marica Pepiña?
 ¿Que foi d'a fidalga tan magra e tan galga?
 Morreu a galiña aos dentes d'a marta.
 Morreu a fidalga d'augas quentes farta.

:::A mangoleteira
:::Ficou na lareira.

 O trasno as vexigas estoupou nas vellas,
 Fai a ronda o gato polo fío d'as tellas,
 E camiña o tempo facendo sua rúa,
 Por arcos de sol, por arcos de lúa. 


[[Ramón de Valle-Inclán]]
A Coruña, El Noroeste, 5/4/1910
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


== Notas ==
{{Listaref}}


{{Wikipedia}}
[[Categoría:Ramón María del Valle-Inclán]]</text>
      <sha1>01dgnjpg00e5zdrnd0071u1vy2ioupr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramón de Valle-Inclán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5550</id>
    <redirect title="Autor:Ramón María del Valle-Inclán" />
    <revision>
      <id>20011</id>
      <timestamp>2019-11-14T12:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]&quot;</comment>
      <origin>20011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]</text>
      <sha1>9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Índice:Diccionario gallego-castellano (1884).pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>5551</id>
    <revision>
      <id>20019</id>
      <parentid>20018</parentid>
      <timestamp>2019-11-14T21:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Desfixéronse as edicións de [[Special:Contributions/HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[User talk:HombreDHojalata|conversa]]); cambiado á última versión feita por [[User:Elisardojm|Elisardojm]]</comment>
      <origin>20013</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="9dggi1tatwayhglwakyl6ou8escow4z" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Autor=Marcial Valladares
|Título=Diccionario gallego-castellano
|Ano=1884
|Editor=
|Orixe=http://arrow.latrobe.edu.au:8080/vital/access/manager/Repository/latrobe:34486
|Imaxe=
|Páxinas=&lt;pagelist/&gt;
|Comentarios=
}}</text>
      <sha1>9dggi1tatwayhglwakyl6ou8escow4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Diccionario gallego-castellano (1884).pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5552</id>
    <revision>
      <id>20014</id>
      <timestamp>2019-11-14T12:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Elisardojm</username>
        <id>699</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sen texto */</comment>
      <origin>20014</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="a2fxts0zd8rscb0tig605z1p7uqxe2b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;0&quot; user=&quot;Elisardojm&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a2fxts0zd8rscb0tig605z1p7uqxe2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Proofreadpage index data config</title>
    <ns>8</ns>
    <id>5553</id>
    <revision>
      <id>20034</id>
      <parentid>20016</parentid>
      <timestamp>2019-11-17T19:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Banjo</username>
        <id>61</id>
      </contributor>
      <comment>Banjo cambiou o modelo de contido da páxina &quot;[[MediaWiki:Proofreadpage index data config]]&quot; de &quot;texto wiki&quot; a &quot;JSON&quot;</comment>
      <origin>20034</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="7725" sha1="3xzx5at0xcf93a0w6gws3db1xv2mnlk" xml:space="preserve">{
    &quot;Type&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Type&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;values&quot;: {
            &quot;book&quot;: &quot;Book&quot;,
            &quot;journal&quot;: &quot;Journal&quot;,
            &quot;collection&quot;: &quot;Collection&quot;,
            &quot;phdthesis&quot;: &quot;Thesis&quot;,
            &quot;dictionary&quot;: &quot;Dictionary&quot;
        },
        &quot;help&quot;: &quot;Type of the book&quot;,
        &quot;data&quot;: &quot;type&quot;
    },
    &quot;Title&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;page&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Title&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;data&quot;: &quot;title&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Language&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;langcode&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;en&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;data&quot;: &quot;language&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Volume&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Volume&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Author&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;page&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Author&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;data&quot;: &quot;author&quot;,
        &quot;delimiter&quot;: &quot;;&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Translator&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;page&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Translator&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;data&quot;: &quot;translator&quot;,
        &quot;delimiter&quot;: &quot;;&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Editor&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Editor&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;data&quot;: &quot;editor&quot;,
        &quot;delimiter&quot;: &quot;;&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Illustrator&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;page&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Illustrator&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;data&quot;: &quot;illustrator&quot;,
        &quot;delimiter&quot;: &quot;;&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;School&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;School&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;data&quot;: &quot;school&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Publisher&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Publisher&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;data&quot;: &quot;publisher&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;delimiter&quot;: [
            &quot;;&quot;,
            &quot;asn&quot;
        ]
    },
    &quot;Address&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Location&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;data&quot;: &quot;place&quot;,
        &quot;delimiter&quot;: &quot;;&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Year&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Year of publication&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;data&quot;: &quot;year&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Key&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Sort key&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;ISBN&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;isbn&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;International Standard Book Number&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;data&quot;: &quot;identifier&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;OCLC&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;oclc&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;OCLC&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;data&quot;: &quot;identifier&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;LCCN&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;lccn&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;LCCN&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;data&quot;: &quot;identifier&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;BNF_ARK&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;ark&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;ARK from BNF&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;data&quot;: &quot;identifier&quot;,
        &quot;naan&quot;: 12148,
        &quot;help&quot;: &quot;ARK is the part like ark:/12148/XXXXX in the websites of the Bibliothèque Nationale de France&quot;
    },
    &quot;ARC&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;arc&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;National Archives identifier&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;data&quot;: &quot;identifier&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Source&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Scans&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;values&quot;: {
            &quot;_empty_&quot;: &quot;other&quot;,
            &quot;djvu&quot;: &quot;djvu&quot;,
            &quot;pdf&quot;: &quot;pdf&quot;,
            &quot;jpg&quot;: &quot;jpg&quot;,
            &quot;png&quot;: &quot;png&quot;,
            &quot;gif&quot;: &quot;gif&quot;,
            &quot;tif&quot;: &quot;tif&quot;,
            &quot;ogg&quot;: &quot;ogg&quot;,
            &quot;ogv&quot;: &quot;ogv&quot;
        }
    },
    &quot;Image&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;1&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Cover image&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Progress&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;X&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Progress&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;values&quot;: {
            &quot;T&quot;: &quot;Done&quot;,
            &quot;V&quot;: &quot;To be validated&quot;,
            &quot;C&quot;: &quot;To be proofread&quot;,
            &quot;MS&quot;: &quot;Ready for Match \u0026 Split&quot;,
            &quot;OCR&quot;: &quot;Source file needs an OCR text layer&quot;,
            &quot;L&quot;: &quot;Source file is incorrect (missing pages, unordered pages, etc)&quot;,
            &quot;X&quot;: &quot;Pagelist needed (to verify file is complete and correct before commencing proofreading)&quot;
        },
        &quot;data&quot;: &quot;progress&quot;,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Pages&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
        &quot;size&quot;: 15,
        &quot;default&quot;: &quot;\u003Cpagelist /\u003E&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Pages&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Volumes&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
        &quot;size&quot;: 5,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Remarks&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
        &quot;size&quot;: 15,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Table of Contents&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Width&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Scan resolution in edit mode&quot;,
        &quot;header&quot;: false,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Css&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Css&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Header&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Header&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Footer&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;size&quot;: 1,
        &quot;default&quot;: &quot;\n&quot;,
        &quot;label&quot;: &quot;Footer&quot;,
        &quot;header&quot;: true,
        &quot;help&quot;: &quot;&quot;
    },
    &quot;Notes&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string/line&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wikipedia&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;commons&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;commonscat&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wikiquote&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wikidata&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wikinews&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wiktionary&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wikibooks&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wikiversity&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wikispecies&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;meta&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;portal&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    },
    &quot;wikilivres&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
        &quot;hidden&quot;: true,
        &quot;header&quot;: true
    }
}</text>
      <sha1>3xzx5at0xcf93a0w6gws3db1xv2mnlk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Marcial Valladares</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5554</id>
    <redirect title="Autor:Marcial Valladares Núñez" />
    <revision>
      <id>20017</id>
      <timestamp>2019-11-14T21:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Marcial Valladares Núñez]]&quot;</comment>
      <origin>20017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="bj3m942dq1yps8gvsfcl8m6jqc2fc7v" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Marcial Valladares Núñez]]</text>
      <sha1>bj3m942dq1yps8gvsfcl8m6jqc2fc7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramón María del Valle-Inclán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5555</id>
    <redirect title="Autor:Ramón María del Valle-Inclán" />
    <revision>
      <id>20021</id>
      <timestamp>2019-11-15T22:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]&quot;</comment>
      <origin>20021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]</text>
      <sha1>9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valle-Inclán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5556</id>
    <redirect title="Autor:Ramón María del Valle-Inclán" />
    <revision>
      <id>20022</id>
      <timestamp>2019-11-15T22:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]&quot;</comment>
      <origin>20022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]</text>
      <sha1>9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Ramón María del Valle-Inclán</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5557</id>
    <revision>
      <id>20036</id>
      <parentid>20025</parentid>
      <timestamp>2019-11-17T21:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="rxsarfewg91y0ydbz95qf2h7idq3rme" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Ramón María del Valle-Inclán
|Commons=Category:Ramón María del Valle-Inclán
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=Ramón María del Valle-Inclán
|Wikinoticias=none
}}
'''Ramón María del Valle-Inclán''' (Vilanova de Arousa 1866 - Santiago de Compostela 1936), foi un dramaturgo, poeta e novelista galego en lingua castelá. 

== Obras total ou parcialmente en galego ==

*
* [[Cantiga de vellas]]


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Valle-Inclan}}
[[Categoría:Autores-V]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Ramón María del Valle-Inclán| ]]</text>
      <sha1>rxsarfewg91y0ydbz95qf2h7idq3rme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramón María Valle-Inclán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5558</id>
    <redirect title="Autor:Ramón María del Valle-Inclán" />
    <revision>
      <id>20026</id>
      <timestamp>2019-11-15T22:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]&quot;</comment>
      <origin>20026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]</text>
      <sha1>9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramón Valle-Inclán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5559</id>
    <redirect title="Autor:Ramón María del Valle-Inclán" />
    <revision>
      <id>20027</id>
      <timestamp>2019-11-15T22:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]&quot;</comment>
      <origin>20027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ramón María del Valle-Inclán]]</text>
      <sha1>9p0nmt5l27xwsjmgrlfbai1oe7u3pxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ramón María del Valle-Inclán</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5560</id>
    <revision>
      <id>20029</id>
      <timestamp>2019-11-15T22:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-V]]&quot;</comment>
      <origin>20029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="sp8u1dw1yg3vdz95zw6xqyakh6nto0j" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-V]]</text>
      <sha1>sp8u1dw1yg3vdz95zw6xqyakh6nto0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Antonio Fernández Morales</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5562</id>
    <revision>
      <id>20046</id>
      <parentid>20043</parentid>
      <timestamp>2019-12-14T12:27:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="638" sha1="55liao584szrp5v3swzvvx3pu9misk9" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Antonio Fernández Morales
|Commons=Category:Antonio Fernández Morales
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=
|Wikinoticias=none
}}


'''Antonio Fernández Morales''' (Astorga 1817 - Cacabelos 1896), foi un militar e escritor berciano en lingua galega.


== Obra ==


* ''[[Ensayos poéticos en dialecto berciano]]'', [[1861]].


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Fernandez Morales, An}}
[[Categoría:Autores-F]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Antonio Fernández Morales| ]]</text>
      <sha1>55liao584szrp5v3swzvvx3pu9misk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio Fernández Morales</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5563</id>
    <redirect title="Autor:Antonio Fernández Morales" />
    <revision>
      <id>20042</id>
      <timestamp>2019-12-14T11:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Antonio Fernández Morales]]&quot; a &quot;[[Autor:Antonio Fernández Morales]]&quot;</comment>
      <origin>20042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="relvk0zloarzv9g4wy9kc2441sa5sbv" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Antonio Fernández Morales]]</text>
      <sha1>relvk0zloarzv9g4wy9kc2441sa5sbv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1861</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5564</id>
    <redirect title="Categoría:1861" />
    <revision>
      <id>20045</id>
      <timestamp>2019-12-14T12:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1861]]&quot;</comment>
      <origin>20045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="2yaggvkg0ztr16sr8yb5ek1t54a1c2k" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1861]]</text>
      <sha1>2yaggvkg0ztr16sr8yb5ek1t54a1c2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ensayos poéticos en dialecto berciano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5565</id>
    <revision>
      <id>20048</id>
      <parentid>20047</parentid>
      <timestamp>2019-12-14T12:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1310" sha1="qq8886u82zu8b6846j31os6359t67a6" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
[[Ficheiro:Ensayos poéticos en dialecto berciano, con una introducción sobre lenguas, dialectos, subdialectos y jergas en general, y el origen del berciano, lengua y dialectos castellanos y gallegos en particular, 1861.pdf|miniatura|''Ensayos poéticos en dialecto berciano'', en PDF.]]
{{Encabezar
|nome    = &lt;big&gt;ENSAYOS POÉTICOS&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;en dialecto berciano,&lt;br /&gt;por el comandante de infantería&lt;br /&gt;&lt;small&gt;e inspector provincial de estadística,&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Antonio Fernández Morales|D. ANTONIO FERNÁNDEZ Y MORALES]],&lt;br /&gt;&lt;small&gt;con una introducción sobre lenguas, dialectos, subdialectos y jergas&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;en general, y el origen del berciano, lengua y dialectos&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;castellanos y gallegos en particular,&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;POR&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;D. Mariano Cubí y Soler,&lt;br /&gt;autor de varias obras filológicas, fundados de dos&lt;br /&gt;colegios literarios, y propagador de la&lt;br /&gt;frenología en España&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;—— … ——&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;LEÓN — [[1861]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Establecimiento tipográfico de la Viuda é Hijos de Miñón&lt;/small&gt;
|autor   = 
|datadía = 
|datames = 
|dataano =  
}}


{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1861]]
[[Categoría:Antonio Fernández Morales]]
[[Categoría:GL-F]]</text>
      <sha1>qq8886u82zu8b6846j31os6359t67a6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Antonio Fernández Morales</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5566</id>
    <revision>
      <id>20050</id>
      <timestamp>2019-12-14T12:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal|Autor:Antonio Fernández Morales}}  [[Categoría:Autores-F]]&quot;</comment>
      <origin>20050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="tdmx2pqb8lggfqxumsoj2idoojti2dd" xml:space="preserve">{{Artigo principal|Autor:Antonio Fernández Morales}}

[[Categoría:Autores-F]]</text>
      <sha1>tdmx2pqb8lggfqxumsoj2idoojti2dd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5569</id>
    <revision>
      <id>20063</id>
      <parentid>20062</parentid>
      <timestamp>2020-01-01T10:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="3984objxv4hbokxkn8px51unn871kx6" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote]]'''''.&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;— '''[[Autor:Xosé Fernández Neira|José Fernández y Neira]]. [[1810]]'''.&lt;/center&gt;


{{Prose}}
''Chinto''. ¡Dame meu querido Mingote, dame ese abrazo para min tan deseado nestos cinco meses que fai que nonos bimos!

''Mingote''. ¿Como che podrei negar amado compadre ese abrazo, si pensei que entoda à miña vida para min abia consolo hasta que te non vise?

''Ch.'' ¿E cómo che foi por acá con esos diabros de esos Gabachos?

''Ming.'' Ome nonme fales deso, porque se me encrechan os pelos da cabeza solo en pensar nas cousas que fixseron. As de saber que carta feira da primeira semana de Frebeiro chegaronche á este lugar vinte è catro ¿qué eu inda dudo aora si eran omes? porque che trahian na cabeza por sombreiros ùn-as da quelas que son coma as bacias da feitar que teñen os barbeiros das Vilas de laton, è logo ninche sey si era cola de besta, ou rabo de boy ò que trahian colgando nelas, porque asi como chos bin escapeiche para ò monte, aunque despois bolbin.

''Ch.'' Pero....

''Ming.'' Agarda un pouco que che bou á decer ò que fixseron. Dempois que rexsistraron todo, colleronche as galiñas que puideron, repelaronchas, derreteronche nùn-a caldeira canta graxsa è pingo encontraron, è meteronchas ali, desorte que se pasaron è coceron seique mais cá manteiga, sin botarlles miaxsa de auga, è correndo banchese à bodega, abrironche as pipas, è sacaronche cheos de viño os caldeiros è olas, deixsando abertas as villas, de maneira que todo ò viño se foi pola bodega; desque sopetearon (que os sopetee Satanás) todo ò dia, foronse à graneira, è sacaron en cestas todo ò trigo è centeo que lles dou à gana, è ceibaronllo diante os cabalos: ¡ah! faltabacheme decir que para facer ò lume partironche as uchas è tabo-retes todos, de sorte que abia ùn-a fogueira que non deseaba eu sinon belos nela. Asi que anoiteceu bolbenche à poñer ò lume os caldeiros con viño, è cando eu pensaba que seria para bañar os cabalos, è mais à eles ¡bin morte que me deixsou! que me deron cò mel, è botaroncho todo rebolto cò viño, è dempois beberon da quelo hasta que ò dexsaron de sobro.

''Ch.'' E ti non....

&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Proezas de Galicia, explicadas baxo la conversación rústica de los dos compadres Chinto y Mingote|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3984objxv4hbokxkn8px51unn871kx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5571</id>
    <revision>
      <id>20126</id>
      <parentid>20111</parentid>
      <timestamp>2020-01-25T12:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3024" sha1="04kj5ka0vh80l93b7vbl4ltr1k9g4hz" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image        = 
|Wikipedia    = Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
|Commons      = Category:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
|Wikcionario  = none
|Wikilibros   = none
|Wikiquote    = Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
|Wikinoticias = none
}}
'''Alfonso Daniel Rodríguez Castelao''' (Rianxo 29/1/1886 - Buenos Aires 7/1/1950) foi un narrador, ensaísta, dramaturgo, debuxante e político galego, a figura máis importante da cultura galega do século XX.

== Obra ==


* ''Humorismo, dibuxo humorístico, caricatura'' (conferencia pronunciada na Coruña en 1920).&lt;sup&gt;[http://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/book/34]&lt;/sup&gt;
* ''Un ollo de vidro: memorias d'un esquelete'' (a 1ª ed. publicouse en Ferrol en 1922).
* &quot;Cincoenta homes por dez reás&quot; (a 1ª ed. publicouse na Coruña en 1925).
* ''Cousas'' (a 1ª ed. publicouse na Coruña en 1926).
* ''As cruces de pedra na Bretaña'' (a 1ª ed. publicouse en Pontevedra en 1930).
* ''Álbum Nós'' (a 1ª ed. publicouse en Madrid en 1931).
* &quot;As cruces de pedra na Galiza&quot; (discurso pronunciado na Coruña en 1934).&lt;ref&gt;Con resposta de [[Autor:Antón Villar Ponte|Antonio Villar Ponte]] [http://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/book/38].&lt;/ref&gt;
* ''Os dous de sempre'' (a 1ª ed. publicouse en Santiago de Compostela en 1934).
* ''Retrincos'' (a 1ª ed. publicouse en Santiago de Compostela en 1934).
* ''Galicia mártir'' (a 1ª ed. publicouse en Valencia en 1937).
* ''Atila en Galicia'' (a 1ª ed. publicouse en Valencia en 1937).
* ''Cousas da vida'' (a 1º ed. publicouse en Vigo a partir de 1961).
* ''[[Castelao. Escolma posible]]'' (a 1ª ed. publicouse en Vigo en 1964).
* ''Diario 1921'' (a 1ª ed. publicouse en Vigo en 1977).


{{Aviso|'''As obras feitas e publicadas por vez primeira en España, pasarán ao dominio público 80 anos despois do finamento do autor'''.&lt;sup&gt;[http://www.e-torredebabel.com/leyes/Ley-Propiedad-Intelectual/ley-propiedad-intelectual-1879.htm Art. 6.º]&lt;/sup&gt;&lt;br /&gt;Outras obras, feitas e/ou publicadas por vez primeira noutros países, '''pasaron ao dominio público aos 70 anos do falecemento'''.}}


* ''[[Milicianos]] (a 1ª ed. &lt;u&gt;publicouse en Nova York, Estados Unidos de América&lt;/u&gt;, en 1938).
* ''[[Debuxos de negros]]'' (12 láminas &lt;u&gt;feitas en Cuba e Nova York&lt;/u&gt; en 1938 e 1939).
* ''[[Cegos: os meus compañeiros]]'' (4 debuxos &lt;u&gt;feitos en Buenos Aires&lt;/u&gt; en 1940 e 1941).
* ''[[Os vellos non deben de namorarse]]'' (escrita en Nova York, estreada en Buenos Aires en 1941, a 1ª ed. publicouse en Vigo en 1953).
* ''[[Sempre en Galiza]]'' (a 1ª ed. &lt;u&gt;publicouse en Buenos Aires, Arxentina&lt;/u&gt;, en 1944).
* &quot;[[Alba de gloria]]&quot; (discurso &lt;u&gt;pronunciado e publicado en Buenos Aires&lt;/u&gt; en 1948).
* ''[[As cruces de pedra na Galiza]]'' (a 1ª ed. &lt;u&gt;publicouse en Buenos Aires&lt;/u&gt;, en 1950).

== Notas ==
{{listaref}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Castelao}}
[[Categoría:Castelao| ]]
[[Categoría:Autores-C]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>04kj5ka0vh80l93b7vbl4ltr1k9g4hz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfonso Daniel Rodríguez Castelao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5572</id>
    <redirect title="Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao" />
    <revision>
      <id>20070</id>
      <timestamp>2020-01-22T14:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]]&quot;</comment>
      <origin>20070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="5p3ywls0g5zxkzo5o0kvcws3wob4xkp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]]</text>
      <sha1>5p3ywls0g5zxkzo5o0kvcws3wob4xkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfonso R. Castelao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5573</id>
    <redirect title="Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao" />
    <revision>
      <id>20071</id>
      <timestamp>2020-01-22T14:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]]&quot;</comment>
      <origin>20071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="5p3ywls0g5zxkzo5o0kvcws3wob4xkp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]]</text>
      <sha1>5p3ywls0g5zxkzo5o0kvcws3wob4xkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5574</id>
    <redirect title="Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao" />
    <revision>
      <id>20074</id>
      <timestamp>2020-01-22T14:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]]&quot;</comment>
      <origin>20074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="5p3ywls0g5zxkzo5o0kvcws3wob4xkp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao]]</text>
      <sha1>5p3ywls0g5zxkzo5o0kvcws3wob4xkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alba de gloria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5575</id>
    <revision>
      <id>21040</id>
      <parentid>21039</parentid>
      <timestamp>2023-06-20T10:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sobreira</username>
        <id>55</id>
      </contributor>
      <origin>21040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12632" sha1="bcm98ywh8mdq327bdasttfjk154y5hi" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Alba de groria, nunha edición de 1951, do Centro Gallego de Buenos Aires.pdf|miniatura|page=6|&quot;Alba de groria&quot;, nunha edición de 1951, do Centro Gallego de Buenos Aires.]]
{{encabezar
|nome    = Alba de gloria
|datadía = 
|datames = xullo
|dataano = 1948
|autor   = [[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao|Alfonso R. Castelao]]
}}
[[Ficheiro:Biblioteca Básica da Cultura Galega, 41, Narracións e outras prosas, Alfonso R. Castelao.jpg|miniatura|''Narracións e outras prosas'' na Biblioteca Básica da Cultura Galega. Inclúe: ''Un ollo de vidro'', ''Retrincos'', ''Os dous de sempre'', ''Alba de gloria'' e outras prosas.]]
{{Prose}}
''Miñas donas e meus señores:

''&lt;font color=&quot;#EE0000&quot;&gt;&lt;span style=&quot;font-family: serif;&quot;&gt;{{Xxx-grande|S I &amp;nbsp; N O &amp;nbsp; A B R A N T E}}&lt;/span&gt;&lt;/font&gt; &amp;nbsp; d-este día poidéramos voar sobor da nosa terra e percorrela en todas direicións, asistiríamos á maravilla d-unha mañán única. Dende as planuras de Lugo, inzadas de bidueiros, até as rías de Pontevedra, oureladas de piñeraes; dende as serras nutricias do Miño o a gorxa montañosa do Sil, até a ponte de Ourense, onde se peitean as augas d-entrambos ríos; ou dende os cabos da costa brava da Cruña, onde o mar tece encaixes de Camariñas, até o curuto do monte de Santa Tegra, que vence coa súa sombra os montes de Portugal, por todas partes xurde unha alborada de groria. O día de festa comenza en Sant-Iago. A torre do reló tanxe o seu grave sino de bronce para anunciar un novo día, e de seguida comeza unha muiñeira de campás, repinicada nas torres do Obradoiro, que se comunica a todol-os campanarios da cibdade. Pero hoxe as campás de Compostela anuncian algo máis que unha festa litúrxica no interior da Catedral, con dinidades mitradas e ornamentos maravillosos, de brocados e ouros, con chirimías e botafumeiro, capaz de dar envexa á mesma Basílica de Roma. Hoxe as campás de Compostela anuncian unha festa étnica, filla, tal vez, d-un culto panteista, anterior ao cristianismo, que ten por altar a terra nai, alzada simbólicamente no Pico Sagro; por cobertura o fanal inmenso do universo; e por lámpara votiva, o sol ardente de xullo, o sol que madura o pan e o viño eucarísticos. Por eso a muiñeira de campás, iniciada en Compostela, vai rolando por toda Galiza, de val en val e de coto en coto, dende os campanarios pimpantes da veiramar até as homildes espadañas da montaña. E o badaleo rítmico das campás -de todal-as campás de Galiza en leda algarabía- semella o troupeleo dos cabalos astrales, que veñen pol-a vouta celeste, turrando co carro de Apolo, que trai luz e calor ao mundo en sombras. Hoxe é o Día de Galiza, e así comenza.''

{{Espazos|3}}''Así dá comenzo a solemnidade d-este día; a Festa maor de Galiza, a Festa de todol-os galegos. Pero ninguén pode sentila, coma nós, os emigrados, porque en tal día coma este revivien as lembranzas acuguladas, e coa moita destancia agrándase o prodixio da patria. Hoxe a nosa imaxinación anda por alá, en festa de saudades, escoitando as cántigas montañesas e mariñeiras que van para Compostela, vendo o noso país embandeirado de azul e branco, con músicas, gaitas, pandeiros, aturuxos e foguetes... E dispóis de evocar o repique matutino das campás -mal ou ben, ao xeito de Otero Pedrayo-, eu podía evocar igoalmente, todol-os lances xubilosos d-este día, hora a hora, minuto a minuto. Pero ¡cómo se tornan tristes as alegrías evocadas lonxe da patria! ¡Cómo doen as ledicias arrincadas do recordo da nosa mocedade! E cómo para min é certo o que dixo o mellor poeta da nosa estirpe:''

:::Sen tí perpétuamente estou pasando
:::Nas maores alegrías, maor tristeza

{{Espazos|3}}''Non; é moito mellor evocar algo irreal, algo puramente imaxinario, algo que co seu simbolismo nos deixe ver o pasado para proveito de futuro, como unha boa esperiencia. Podemos imaxinar, por exemplo, unha Santa Compaña de inmortaes galegos, en interminabel procesión. Alí veremos as nobres dinidades e os fortes caraiteres que dou Galiza no decorrer da súa Hestoria. Verémolos camiñar en silenzo, coa faciana en sombras e o mirar caído na terra dos seus pecados ou dos seus amores, agachando ideias tan vellas que hoxe nin tansiquera seríamos capaces de comprender, e sentimentos tan perennes que son os mesmos que agora bulen no noso corazón. Algúns verémolos revestidos con ricos panos e faiscantes armaduras; pero os máis d-eles van descalzos e nús, cos osos prateados pol-o fulgor astral.''

{{Espazos|3}}''Ao frente de todos vai Prisciliano, o heresiarca decapitado, levando a súa propia caveira n-unha arqueta de marfin e afincándose n-un longo caxato, que remata coa fouce dos druidas, a modo de báculo episcopal. Siguen a Prisciliano moitos adeptos, varóns e mulleres. Detrás veñen dous magnates, que cicáis sexan: Teodosio, o grande Emperador de Roma, e San Dámaso, o Sumo Pontífice da cristiandade, seguidos ambos por unha hoste de soldados i ecresiásticos. Ollamos dispóis unha ringleira de mortos escrarecidos, que portan os atributos da súa dinidade ou da súa profesión. Alí distinguimos á virxe Eteria, a escritora pelengrina, con túnica de branco liño e camiñando con arfado compás. Ao hestoriador Paulo Orosio, discípulo de San Agostiño, que marcha pensatibre, c-un rolo de pergameos na man. Ao bispo e cronista dos tempos suevos, a Idacio, que alumea o camiño c-unha lámpara de bronce. A San Pedro de Mezonzo, o autor da Salve Regina Mater -o cántico e oración máis fermosa da Eirexa-, c-unha fragante azucena nos beizos. Ao fundador San Rosendo, que sostén litúrxicamente a custodia do noso escudo tradicional. E moitos, e moitos máis, que é dificultoso recoñecer. Logo vemos ao primeiro Arzobispo de Compostela, o gran Xelmírez, revestido de pontificial, con aurifulxente cortexo de mitrados e coengos. Após do perlado ven Alfonso VII, o Emperador, con cetro na destra, espada na sinistra e coroa de ouro e pedraría nas sens. Siguen ao Emperador: o Conde de Traba, seu aio, e demáis bultos da soberba feudal de Galiza. Ollamos dispóis aos monxes letrados, en longa fileira, con velas acesas e libros abertos. Ven detrás o mestre Mateo, o Santo dos Croques, co Apocalipsis debaixo do brazo, encabezando unha grea de arquiteitos e imaxineiros, que portan as ferramentas das súas artes. De seguida aparece unha moitedume de xograres e trovadores, en mistura de tipos e atavíos. Algúns semellan ter sido monxes; outros calzan esporas de ouro, en sinal de que foron cabaleiros; pero os máis d-eles van esfarrapados, con vellas cítaras, laúdes e zanfoñas ao lombo. Alí recoñecemos a Bernaldo de Bonaval, a Airas Nunes, a Eanes do Cotón, a Pero da Ponte, a Pero Meogo, a Xohán de Guillalde, a Meendiño, a Xohán Airas, a Martín Codax, a Paio Gómez Charino, a Macías, a Padrón, e moitos máis, todos con lume no peito. Non tardan en aparecer as dúas belidas e infortunadas irmáns, Inés e Xohana de Castro, a que reinou en Portugal dispóis de morta e a que foi raiña de Castela n-unha soia noite morna de vran, como dúas rosas de prata as coroas do seu efímero reinado. Veñen de seguida os moitos varóns altaneiros de Galiza, os señores feudales, que non souperon vivir en paz nin consigo mesmos, todos eles montados en bestas negras, dende Andrade, o Bó, seguido por un porco montés -símbolo totémico da súa casa-, até o valente Pedro Madruga, que leva o puñal da traición espetado nas costas. Como grupo singular destácase o Mariscal Pardo de Cela, xunto cos seus compañeiros de martirio inxustamente decapitado, que sosteñen con entrambas mans as propias cabezas, aínda frescas, que deitan sangue e piden xusticia. Tamén Escudo Ediciós Galicia do Centro Galego de Buenos Airesollamos unha boa representación do feudalismo ecresiástico, e n-él distinguimos aos tres Arzobispos Fonseca, pai, fillo e neto, seguidos por unha mula cangada coas obras de Erasmo. E detrás de tanto señorío feudal ven a pé o seu mellor cronista, Vasco da Ponte. De seguida recoñecemos a impoñente tropa dos irmandiños, que arrastran cadéas, con bisarmas e fouces mangadas en paus, levando por abandeirado a Rui Xordo, que sostén en outo un facho de palla acesa e fumeante.''

{{Espazos|3}}''Eiquí comeza a decaer a categoría do fúnebre cortexo, como decae Galiza ao trocarse en povo vencido e subordinado. Pero sigue dando individualidades, como Sarmiento de Gamboa e os Nodales, que camiñan xuntos, portando astrolabios, atlas e cunchas estranas; o filósofo escéptico, Francisco Sánchez, con muceta de Doutor; os Virreis de Nápoles e das Indias, Conde de Lemos e Conde de Monterrei, que serviron lealmente a quen non merecía ser servido por ningún galego; os tres grandes Embaixadores filipescoz, Zuñiga, de Castro e Gondomar, que inútilmente derrocharon talento, sabiduría e artes diplomáticas; os escultores Moure e Ferreiro, xunto cos arquiteitos Andrade e Casas e Nóvoa, que ceibaron de cadeas a nosa orixinalidade oprimida; o P. Sarmiento e o P. Feixóo, que remediaron o retraso cultural de España coa súa poderosa erudición e o seu xenio enciclopédico. Ven axiña Nicomedes Pastor Díaz, coa súa lira de nacra, abrindo a renascencia literaria de Galiza e seguido pol-os poetas Añón, Rosalía, Curros, Pondal, Ferreiro, Lamas, Amado Carballo, Manoel Antonio e tantos outros, todos con estrelas sobor das súas frentes; os hestoriadores Vicetto, Murguía e López Ferreiro, os patriotas Faraldo e Brañas, a pensadora Concepción Arenal, a escritora Pardo Bazán, e por fin o gran Don Ramón, ainda non ben descarnado...''

{{Espazos|3}}''Acabo de citar uns cantos bultos da Santa Compaña de inmortaes galegos, uns cantos nada máis, porque nos dous mil anos da nosa hestoria, os bultos cóntanse por milleiros.''

{{Espazos|3}}''Dí Oliveira Martíns que ha Hestoria non hai máis que mortos e que a crítica hestórica non é un debate, senón unha setencia. Pero todos sabemos que os mortos da Hestoria reviven e mandan sobor dos vivos -moitas veces desgraciadamente-, como todos sabemos que a mellor sentencia é a que se da dispóis d-un debate. Por eso eu gosto de poñer a debate a nosa Hestoria, non a nosa Tradición, porque si ben é certo que se pode compor unha grande Hestoria de Galiza con soio recoller as crónicas dos seus grandes homes, tamén é certo que ningún d-eles, nin todos xuntos, foron capaces de erguer a intransferibel automomía moral de Galiza á categoría de feito indiscutibel e garantizado. Afortunadamente, Galiza conta, para a súa eternidade, con algo máis que unha Hestoria fanada, conta c-unha Tradición de valor imponderabel, que eso é o que importa para gañar o futuro.''

{{Espazos|3}}''Cando a Santa Compaña de inmortaes galegos, que acaba de pasar por diante da nosa imaxinación, se perde espesura d-unha foresta lonxana, con esa mesma imaxinación veremos xurdir do Humos da terra-nai, da terra, da nosa terra, saturada de cinzas humáns, unha infinida moitedume de luciñas e vagalumes, que son os seres innominados que ninguén recorda xa, e que todos xuntos forman o substractum insobornabel da patria galega. Esas ánimas sen nome son as que crearon o idioma que en que eu vos estou falando, a nosa cultura, as nosas artes, os nosos usos e costumes, i en fín, o feito diferencial de Galiza. Elas son as que, en longas centurias de traballo, humanizaron o noso territorio patrio, infundíndolle a todal-as cousas que na paisaxe se amostran o seu propio esprito, co que pode dialogar o noso corazón antigo e panteita. Elas son as que gardan e custodian, no seo da terra-nai, os legados múltiples da nosa tradición, os xerms incorruptibeis, da nosa futura hestoria, as fontes enxebres e purísimas do noso xenio racial. Esa moitedume de luciñas representa o pobo, que nunca nos traicionou, a enerxía coleitiva, que nunca perece, i en fín, a espranza celta, que nunca se cansa. Esa infínda moitedume de luciñas e vagalumes representa o que nós fomos, o que nós somos e o que nós seremos sempre, sempre, sempre.''

{{Espazos|3}}''Velahí o que eu quería dicir n-este Día de Galiza, en loubor da nosa Tradición, por riba da nosa Hestoria, a todo-los galegos que residen n-esta terra que para nós é a segunda patria. E nada máis, amigos e irmáns.''

{{Espazos|3}}''Que a fogueira do esprito siga quentando as vosas vidas e que a fogueira do lume nunca deixe de quentar os vosos fogares.''
&lt;/div&gt;

{{Wikipedia}}
[[Categoría:Castelao]]
[[Categoría:1948]]
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Santa Compaña]]</text>
      <sha1>bcm98ywh8mdq327bdasttfjk154y5hi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alba de Groria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5576</id>
    <redirect title="Alba de gloria" />
    <revision>
      <id>20101</id>
      <parentid>20077</parentid>
      <timestamp>2020-01-22T23:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Alba de groria]] a [[Alba de gloria]]</comment>
      <origin>20101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="oqbkc86erouspqxkh0lq6mdzery96lo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Alba de gloria]]</text>
      <sha1>oqbkc86erouspqxkh0lq6mdzery96lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alba de groria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5578</id>
    <redirect title="Alba de gloria" />
    <revision>
      <id>20085</id>
      <timestamp>2020-01-22T18:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Alba de groria]]&quot; a &quot;[[Alba de gloria]]&quot; sobre unha redirección</comment>
      <origin>20085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="oqbkc86erouspqxkh0lq6mdzery96lo" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Alba de gloria]]</text>
      <sha1>oqbkc86erouspqxkh0lq6mdzery96lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Índice con puntos</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5580</id>
    <revision>
      <id>20106</id>
      <timestamp>2020-01-24T22:05:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{#invoke:ICP|ICP}} &lt;noinclude&gt;{{uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>20106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="l7kzb8s4h18x9f40w4lbmzpsqqfq0ft" xml:space="preserve">{{#invoke:ICP|ICP}}
&lt;noinclude&gt;{{uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l7kzb8s4h18x9f40w4lbmzpsqqfq0ft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:ICP</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5581</id>
    <revision>
      <id>20107</id>
      <timestamp>2020-01-24T22:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;local p = {} local altparams= {['c-an']='capítulo-ancho', 				  ['c-al']='capítulo-alineación', 				  ['e-an']='entrada-ancho', 				  ['e-al']='entrada-alineación', 				  ['es...&quot;</comment>
      <origin>20107</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="6088" sha1="rbwt0uq2hydxfohn94zjomll5ju53dv" xml:space="preserve">local p = {}
local altparams= {['c-an']='capítulo-ancho',
				  ['c-al']='capítulo-alineación',
				  ['e-an']='entrada-ancho',
				  ['e-al']='entrada-alineación',
				  ['es-an']='espacio-ancho',
				  ['n-al']='número-alineación',
}
local maxrow = 0

function p.ICP( frame ) -- función principal para llamar desde {{ICP}}
    local argus = (frame.args[1] ~= nil) and frame.args or frame:getParent().args

    for k,v in pairs(altparams) do --parámetros con nobmres alternativos.
		if argus[k] and not argus[v] then
			argus[v] = argus[k]
		end
	end

	local html = mw.html.create() -- cuerpo principal de la plantilla
    local tab = html:tag(argus['tag'] or 'table')
    				:addClass('ws-summary')
    				:css({['border-collapse']='collapse', ['border-spacing']='0', ['empty-cells']='hide', ['width']='100%' })
    
	local celdasEnFila={}
	local cellcount = 0
	
	for k, v in pairs( argus ) do
        mw.log(k,v)
        if type(k) == 'number' then 
            if cellcount &lt; k then  --contar parámetros sin nombre
                cellcount = k
            end
            
        elseif type(k) == 'string' then
          	local rnglow
           	local rnghigh
			
           	rnglow, rnghigh = k:match( '^%s*nfila(%d+)a(%d+)%s*$' )
           	unirow = k:match( '^%s*nfila(%d+)%s*$' )
           	if rnglow and rnghigh then -- si los dos son válidos
           		mw.log('low',rnglow)
           		mw.log('high',rnghigh)
           		if tonumber(rnglow) &gt; tonumber(rnghigh) then	-- si el orden está mal, invertir
           			rnglow, rnghigh = rnghigh, rnglow
           		end
            		
           		for rrow = rnglow, rnghigh, 1 do
           			
           			celdasEnFila[rrow] =  celdasEnFila[rrow] or tonumber(v)
           		if tonumber(v) &gt; maxrow then maxrow = tonumber(v) end --lleva la cuenta de la fila con mayor número de celdas
           		
           		end
        	elseif unirow then
        		celdasEnFila[tonumber(unirow)] = tonumber(v)
        		if tonumber(v) &gt; maxrow then maxrow = tonumber(v) end --lleva la cuenta de la fila con mayor número de celdas
        	end
        	
        end
    end
    mw.log('cellcount',cellcount)
       -- construir filas
       
       --HTML masivos que no sé cómo simplificar. Por el momento acá escondidos
       local entradastd='&lt;div style=&quot;position:relative; width:100%;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;max-width:'..(argus['entrada-ancho'] or '80%')..'; text-align:'..(argus['entrada-alineación'] or 'left')..'; text-indent:-'..(argus['sangría'] or '1.0em')..'; margin-left:'..(argus['sangría'] or '1.0em')..';&quot;&gt;'..
             			'&lt;div style=&quot;display:inline; position:relative; text-align:left; padding:0.0em 0.5em 0.0em 0.0em; background:'..(argus['fondo'] or 'white')..'; z-index:2;&quot;&gt;'
       local entradastd2='&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'..'&lt;div style=&quot;position:absolute; left:0px; bottom:0px; width:'..(argus['sangría'] or '1.0em')..' height:0.75em; background:'..(argus['fondo'] or 'white')..'; z-index:1;&quot;&gt;&lt;/div&gt;'..
             			 '&lt;div style=&quot;position:absolute; right:0px; bottom:0px; width:100%; overflow:hidden; white-space:nowrap; text-align:right; z-index:0;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;float:right;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;float:left;letter-spacing:' .. (argus['espacio'] or '4px') ..
        				 ';&quot;&gt;' .. string.rep((argus['símbolo'] or '.'),(argus['reps'] or 384)) ..'&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;position:absolute;right:0&gt;'.. (argus['entrada-final'] or ' ').. '&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;'

       local arguactual=1
       local filaactual=1
       local filasglobal=tonumber(argus['n']) or 3
       local celdasactual = celdasEnFila[1] or filasglobal
       mw.log('maxrow',maxrow)
       while cellcount &gt;0 do
             celdasactual = celdasEnFila[filaactual] or filasglobal
             local row=tab:tag('tr')
             
             if celdasactual &gt; maxrow then maxrow = celdasactual end -- por defecto 3, 
             
             for a = 1, celdasactual, 1 do
             if argus[arguactual] then
             	---- formato para 3 celdas por fila
 	        	if celdasactual==3 then
             		if a==1 and argus[arguactual] =='' then
						row:tag('td'):css('padding','0')
					elseif a==1 then
             			row:tag('td'):css({['width']=argus['capítulo-ancho']or '2.5em', ['max-width']=argus['capítulo-ancho'] or '2.5em', ['padding']='0.0em 0.5em 0.0em 0.0em', ['text-align']=argus['capítulo-alineación'] or 'right'})
             				:wikitext(argus[arguactual])
             		elseif a==2 then
             			row:tag('td'):wikitext(entradastd..argus[arguactual]..entradastd2)
             		elseif a==3 then
						row:tag('td'):css({['text-align']=argus['número-alineación'] or 'right', ['vertical-align']='bottom',['padding']='0.0em 0.0em 0.0em 0.5em', ['width']=argus['espacio-ancho'] or '2.0em'})
						    :wikitext(argus[arguactual])             		
             		end
              	---- formato para 2 celdas por fila
         	    elseif celdasactual == 2 then
         			if a==1 then
         				if maxrow &gt; 2 then row:tag('td') end
         				
         				row:tag('td'):wikitext(entradastd..argus[arguactual]..entradastd2)
         			else
         				row:tag('td'):css({['text-align']=argus['número-alineación'] or 'right', ['vertical-align']='bottom',['padding']='0.0em 0.0em 0.0em 0.5em', ['width']=argus['espacio-ancho'] or '2.0em'})
						    :wikitext(argus[arguactual]) 
         			end
         		---- formato para 1 celda por fila
         		elseif celdasactual == 1 then
         			row:tag('td'):attr('colspan',maxrow):wikitext(argus[arguactual])
         		elseif argus[arguactual] ~='' then
         			row:tag('td'):wikitext(argus[arguactual])
         		end
         	end
             	arguactual = arguactual + 1
             	cellcount  = cellcount - 1
             end
             filaactual = filaactual + 1
       end
    --[['&lt;span style=&quot;float:left;letter-spacing:' .. (args['leaderspacing'] or '4px') .. ';&quot;&gt;' ..
          string.rep((args['leadersym'] or '.'),(args['leaderrepeat'] or 384)) ..
          '&lt;/span&gt;]]

    
    return tostring(html)
end


return p</text>
      <sha1>rbwt0uq2hydxfohn94zjomll5ju53dv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:ICP</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5582</id>
    <redirect title="Modelo:Índice con puntos" />
    <revision>
      <id>20108</id>
      <timestamp>2020-01-24T22:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Índice con puntos]]&quot;</comment>
      <origin>20108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="jg8re60bwrlnj38imelo2prdhaz09mg" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Índice con puntos]]</text>
      <sha1>jg8re60bwrlnj38imelo2prdhaz09mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Icp</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5583</id>
    <redirect title="Modelo:Índice con puntos" />
    <revision>
      <id>20109</id>
      <timestamp>2020-01-24T22:12:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Índice con puntos]]&quot;</comment>
      <origin>20109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="jg8re60bwrlnj38imelo2prdhaz09mg" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Índice con puntos]]</text>
      <sha1>jg8re60bwrlnj38imelo2prdhaz09mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelao. Escolma posible</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5584</id>
    <revision>
      <id>20125</id>
      <parentid>20118</parentid>
      <timestamp>2020-01-25T12:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4322" sha1="589m2iylyg72t4i0vdgktgtf0dfqfo2" xml:space="preserve">{{título en cursiva}}
{{encabezar
|nome    = E S C O L M A &amp;nbsp; P O S I B L E
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1964
|autor   = &lt;big&gt;[[Autor:Alfonso Daniel Rodríguez Castelao|Castelao]]&lt;/big&gt; &amp;nbsp; &amp;nbsp; Prólogo e selección de Marino Dónega
}}

&lt;big&gt;&lt;center&gt;R E X I S T R O&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


&lt;div style=&quot;-moz-column-count: 2; column-count: 2;&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
{{Versaleta|Alfonso Rodriguez Castelao}}, por Marino Dónega
{{Espazos|12}}Esquema biográfico
{{Espazos|12}}Catálogo da súa obra
{{Espazos|12}}Escolma posible
{{Espazos|12}}Punto de vista

{{Versaleta|A. &amp;nbsp; Castelao, critico de arte, conferenciante e viaxeiro}}
{{Espazos|6}}''Arte e Galeguismo''
{{Espazos|6}}''Humorismo, Dibuxo humorístico. Caricatura'' &lt;sup&gt;[http://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/book/34]&lt;/sup&gt;
{{Espazos|6}}''Do meu [[:w:Diario 1921|diario]]''
{{Espazos|12}}Dende o mes de xaneiro ó mes de San Xoán, en París
{{Espazos|12}}Dende o mes de San Xoán ó da Nosa Señora, en Bélxica
{{Espazos|12}}''Dende o mes da Nosa Señora ó mes de Tódolos Santos, en Alemaña''
''C u b i s m o''
{{Espazos|12}}George Braque
{{Espazos|12}}Pablo Picaso
{{Espazos|12}}Catro verbas a xeito de introducción
{{Espazos|12}}Cubismo e tradición
{{Espazos|12}}A verdade do cubismo
''O galeguismo no arte''
{{Espazos|12}}O arte avanzado ó aparecer os galeguistas
{{Espazos|12}}O universalismo
{{Espazos|12}}Defensa da natureza
{{Espazos|12}}O artista e a súa obra
{{Espazos|12}}A esperanza celta
{{Espazos|12}}A forza simpática do arte

{{Versaleta|B. &amp;nbsp; Castelao, investigador}}
{{Espazos|6}}''[[As cruces de pedra na Bretaña]]''
{{Espazos|12}}Cruceiros
{{Espazos|6}}''Sant'Iago na Bretaña''
{{Espazos|6}}''[[A cruces de pedra na Galiza]]''
{{Espazos|12}}Cruces precistiáns
{{Espazos|12}}Cristianización dos camiños
{{Espazos|12}}Os artífices dos cruceiros

{{Versaleta|C. &amp;nbsp; Castelao, xornalista}}
{{Espazos|6}}''Verbas de chumbo''

{{Versaleta|D. &amp;nbsp; Castelao, creador dun xénero literario}}
{{Espazos|6}}''[[Cousas|C o u s a s]]''
{{Espazos|12}}A carón da natureza
{{Espazos|12}}A Marquesiña
{{Espazos|12}}Novela
{{Espazos|12}}O Profundador
{{Espazos|12}}Peza en dous lances
{{Espazos|12}}Panchito
{{Espazos|12}}O burro i os homes
{{Espazos|12}}Un conto triste

{{Versaleta|D. &amp;nbsp; Castelao, contista e novelista}}
{{Espazos|6}}''[[Un ollo de vidro]]''
{{Espazos|6}}''[[Retrincos]]''
{{Espazos|12}}Limiar
{{Espazos|12}}O Segredo
{{Espazos|12}}O Inglés
{{Espazos|12}}Peito de Lobo
{{Espazos|12}}O Retrato
{{Espazos|12}}Sabela
{{Espazos|6}}''[[Os dous de sempre]]''
{{Espazos|12}}Lembranza da casa e dun pelo da tía Ádega
{{Espazos|12}}Un rapaz que sería quén de manxar a seu pai polas pernas
{{Espazos|12}}Pedriño, o manxador, válese do escrequenado Rañolas para encherse
{{Espazos|12}}Rañolas fuxe dos moinantes que o tiñan engaiolado
{{Espazos|12}}Cando vovemos a topar con Pedriño encontrámolo endeble, como un prixel
{{Espazos|12}}Rañolas é un home arriscado, dino de ter movimento nas pernas
{{Espazos|12}}Todo París é de Rañolas
{{Espazos|12}}Rañolas lémbrase de que ten unha patria
{{Espazos|12}}Rañolas prepárase para ser feliz na súa terra
{{Espazos|12}}A sogra que lle cadróu en sorte a Pedro
{{Espazos|12}}A vida de Pedro é un inferno frío
{{Espazos|12}}Dende a ría de Vigo ás Pampas arxentinas
{{Espazos|12}}Pedro tapóuco sirve para comerciante

{{Versaleta|E. &amp;nbsp; Castelao, ensaista}}
{{Espazos|6}}''[[Sempre en Galiza]]''
{{Espazos|12}}Idioma
{{Espazos|12}}Territorio
{{Espazos|12}}Cultura
{{Espazos|12}}Povoación
{{Espazos|12}}Fontes de riqueza galega
{{Espazos|12}}Emigración
{{Espazos|12}}Lirismo
{{Espazos|12}}A Saudade

{{Versaleta|F. &amp;nbsp; Castelao, dramaturgo}}
{{Espazos|6}}''[[Os vellos no deben de namorarse]]''
{{Espazos|12}}Prólogo
{{Espazos|12}}Pimpinela

{{Versaleta|G. &amp;nbsp; Castelao, orador}}
{{Espazos|6}}''[[Alba de Groria]]''
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
{{Wikipedia}}
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |apelidos={{Versaleta|Dónega}} |nome=Marino (prólogo e selección) |ligazónautor=w:Marino Dónega |título=Castelao. Escolma posible |colección=Trasalba |editorial=Galaxia |ano=1964 |isbn=84-7154-068-1 |oclc=8680578 |ref=harv}}
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:Castelao]]
[[Categoría:1964]]
[[Categoría:GL-E]]</text>
      <sha1>589m2iylyg72t4i0vdgktgtf0dfqfo2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Online Computer Library Center</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5585</id>
    <redirect title="w:Online Computer Library Center" />
    <revision>
      <id>20113</id>
      <timestamp>2020-01-25T11:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[w:Online Computer Library Center]]&quot;</comment>
      <origin>20113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="q6qxrxtzqxc5d5lwd111odrky9qm7ny" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[w:Online Computer Library Center]]</text>
      <sha1>q6qxrxtzqxc5d5lwd111odrky9qm7ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Escolma posible</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5586</id>
    <redirect title="Castelao. Escolma posible" />
    <revision>
      <id>20116</id>
      <timestamp>2020-01-25T11:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Escolma posible]]&quot; a &quot;[[Castelao. Escolma posible]]&quot;</comment>
      <origin>20116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Castelao. Escolma posible]]</text>
      <sha1>7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores OCLC</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5587</id>
    <revision>
      <id>20119</id>
      <timestamp>2020-01-25T12:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Online Computer Library Center|OCLC]].  {{TOC categoría}}...&quot;</comment>
      <origin>20119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="245" sha1="leovd9l94tssypp2u7gjctdzdsj482a" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Online Computer Library Center|OCLC]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|OCLC]]</text>
      <sha1>leovd9l94tssypp2u7gjctdzdsj482a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelao, escolma posible</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5588</id>
    <redirect title="Castelao. Escolma posible" />
    <revision>
      <id>20120</id>
      <timestamp>2020-01-25T12:40:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Castelao. Escolma posible]]&quot;</comment>
      <origin>20120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Castelao. Escolma posible]]</text>
      <sha1>7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelao: escolma posible</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5589</id>
    <redirect title="Castelao. Escolma posible" />
    <revision>
      <id>20121</id>
      <timestamp>2020-01-25T12:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Castelao. Escolma posible]]&quot;</comment>
      <origin>20121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Castelao. Escolma posible]]</text>
      <sha1>7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelao : escolma posible</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5590</id>
    <redirect title="Castelao. Escolma posible" />
    <revision>
      <id>20122</id>
      <timestamp>2020-01-25T12:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Castelao. Escolma posible]]&quot;</comment>
      <origin>20122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Castelao. Escolma posible]]</text>
      <sha1>7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelao: Escolma posible</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5591</id>
    <redirect title="Castelao. Escolma posible" />
    <revision>
      <id>20123</id>
      <timestamp>2020-01-25T12:40:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Castelao. Escolma posible]]&quot;</comment>
      <origin>20123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Castelao. Escolma posible]]</text>
      <sha1>7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Castelao : Escolma posible</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5592</id>
    <redirect title="Castelao. Escolma posible" />
    <revision>
      <id>20124</id>
      <timestamp>2020-01-25T12:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Castelao. Escolma posible]]&quot;</comment>
      <origin>20124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Castelao. Escolma posible]]</text>
      <sha1>7u6dlu7rvl82x3egze0r9ed0v17rp81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Decreto 73/1985</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5593</id>
    <revision>
      <id>21016</id>
      <parentid>21014</parentid>
      <timestamp>2023-03-27T01:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>One2</username>
        <id>2066</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>21016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2542" sha1="fvimtpk2zjmut2s16t4wx9vsw7vw66c" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Decreto 73/1985, do 18 de abril, polo que se establece a especificación técnica das cores da bandeira e do escudo de Galicia
|autor=
|dataano=8 de maio de 1985
}}

Consellería da Presidencia&lt;br/&gt;
'''''Decreto 73/1985, do 18 de abril, polo que se establece a especificación técnica das cores da bandeira e do escudo de Galicia'''''

A [[Lei de símbolos de Galicia]], do 29 de maio de 1984, regula nos seus artigos 2 e 3 a bandeira oficial e o escudo de Galicia coas súas respectivas cores.

Por outra banda, e a efectos de que estes símbolos de Galicia se poidan axeitar no prazo sinalado da disposición transitoria primeira da lei ó disposto no articulado da mesma, procede realiza-la especificación técnica das súas cores.

Xa que logo, a proposta do conselleiro da Presidencia e logo da deliberación do Consello da Xunta de Galicia na súa reunión do día dezaoito de abril de mil novecentos oitenta e cinco,

DISPOÑO

{|
| COR {{espazos|16}} || DENOMINACIÓN ||{{espazos|8}}  Ton ||{{espazos|8}}  Croma ||{{espazos|8}}  Claridade
|-
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;vertical-align:top;&quot; | I. Bandeira
|-
| Branca || Branca respecto ó patrón {{espazos|10}} || style=&quot;text-align:right;&quot; | 270 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 0 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 95
|-
| Azur || Azul bandeira Galicia || style=&quot;text-align:right;&quot; | 255 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 30 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 70
|-
| colspan=&quot;5&quot; style=&quot;vertical-align:top;&quot; | II. Escudo
|-
| Azur || Azul escudo Galicia || style=&quot;text-align:right;&quot; | 270 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 50 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 40
|-
| Gules || Vermello escudo Galicia || style=&quot;text-align:right;&quot; | 30 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 65 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 37
|-
| Sinople || Verde escudo Galicia || style=&quot;text-align:right;&quot; | 160 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 41 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 31
|-
| Prata || Prata escudo Galicia || style=&quot;text-align:right;&quot; | 255 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 3 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 72
|-
| Ouro || Ouro escudo Galicia || style=&quot;text-align:right;&quot; | 85 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 35 || style=&quot;text-align:right;&quot; | 60
|}

== Véxase tamén ==
=== Outros artigos ===
* [[Lei de símbolos de Galicia]]
* [[Estatuto de Autonomía de Galicia de 1981]]

=== Ligazóns externas ===
* [http://www.parlamentodegalicia.gal/simbolos/gl/images/parte_3.pdf Diario Oficial de Galicia n.º 87 do 8 de maio de 1985, 1.583]

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:Diario Oficial de Galicia]]
[[Categoría:1985]]</text>
      <sha1>fvimtpk2zjmut2s16t4wx9vsw7vw66c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1888</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5594</id>
    <redirect title="Categoría:1888" />
    <revision>
      <id>20149</id>
      <timestamp>2020-03-09T16:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1888]]&quot;</comment>
      <origin>20149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="ocx1eek3um9f1pldfadaei072bi38ff" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1888]]</text>
      <sha1>ocx1eek3um9f1pldfadaei072bi38ff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/Os probes de Deus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5595</id>
    <revision>
      <id>20168</id>
      <parentid>20167</parentid>
      <timestamp>2020-03-10T20:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2415" sha1="eym5d9547az500g2mmusca1e8ikseaf" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[Os probes de Deus]]''. — [[Autor:Luís Amado Carballo|Luís Amado Carballo]]'''. [[1925]].&lt;/center&gt;


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
      ...Aos poucos, a chuvia foi amainando. Ficaba unha mañán gris, chea de friaxe, e o vento mareiro da Carnota, facía tremar as arbores molladas, con súpetos calofríos fugaces.
      Na longa sala dos dormitorios, ateigada de bafos cheirentos e de tépedo âr confinado, había somente catro vellos doentes, que de leito en leito parolaban mainiñamente, con voces cheas de langor e d'esa resiñada melanconía que pon cadencias tenras, nas verbas indifrentes dos que agardan a morte sen espranza. 
      Carón da fenestra, envolveito n-un vello cobertor rachado, outro home de ben comprida edá, ollaba o paisaxe da ría apreixando o narís contra os vidros, que o seu alento embazaba. 
      N-aquela crua mañán de inverno, os mais asilados traballaban na horta, y-embaixo, na cociña, ouvíase o balbordo das risas e disputas das mulleres que arranxaban a louza e o xantar. 
      O Pedro Lueiro, de cada vez atopábase mais falto de forzas, e unha perguiza invencibel, íbao gañando día a día, domando de cada instante con mais imperio â sua vôntade, que pol-a conta, asemade de dìa a día, era mais floxa. 
      El, que aló na sua casiña de Valoa, levantábase ainda con estrelas para percorrer as leiras, legón ao lombo, sentíase agora apouvigado, vencido, desfeito por un mortal cansancio. A sua meirande ledicia era estar longas horas inmobel, coa vista vagariñante nas lexanías verdes e bretemosas d'aquel paisaxe que tanto gostaba de contemplar dend'as fenestras da casa de caridade. 
      E, n-estes instantes, tornábase refresivo na saudade dos tempos en que respiraba a brisa libre e fresca, e nos que o seu corpo, aterecido pol-a friaxe do amañecer cobraba vida e quentura no rudo traballo d'acotío. 
      E decote finaba por espertar do seu ensono, esgotado d'anguria, e tiña a arela de cramar á berros coma si se sintira afogado por unha man brutal que lle esmagase o corazón; mais ao cabo, a sua ansia trocábase n-un pranto silenzoso, qu'esbaraba sin salayos pol-as suas enrugas, requimándolle as palpebras, e tornando duro e violento o seu ollar, decote homilde e afable. 
&lt;/poem&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Os probes de Deus|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eym5d9547az500g2mmusca1e8ikseaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/Contos da miña terra</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5596</id>
    <revision>
      <id>20169</id>
      <timestamp>2020-03-10T21:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;center&gt;'''''[[Contos da miña terra]]''. — [[Autor:Rosalía de Castro|]]'''. [[1864]].&lt;/center&gt;   {{Prose}} Un día de inverno ó caer d'a tarde, dous amigos qu'eran amigos des...&quot;</comment>
      <origin>20169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2397" sha1="ddkslv3xnzdmp2jwjy26i32ocva0gcl" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[Contos da miña terra]]''. — [[Autor:Rosalía de Castro|Rosalía de Castro]]'''. [[1864]].&lt;/center&gt;


{{Prose}}
Un día de inverno ó caer d'a tarde, dous amigos qu'eran amigos desd'a escola, e que contaban d'anos o maldito número de ''tres veces dez'', camiñaban a bon paso un sobre unha mula branca, gorda e de redondas ancas, y-outro encima dos seus pés, que non parecían asañarse das pasadas lixeiras que lle facía dar seu dono.

O da pé corría tanto com o de acabalo que vendo o sudor que lle corría ó seu compañeiro po-la frente y-as puntas dos cabelos díxolle:

—¿E tí, Lourenzo, por qué non mercas un come-toxos que te leve e te traya por estes camiños de Dios? que esto de andar leguas a pé por montes e areales é bó pro'os câs.

—¡Come-toxos! Anda e que os monten aqueles pra quen se fixeron que n'é Lourenzo. Cabalo grande, ande ou non ande, e xa que grande n'o pode ter, sin él me quedo e sírvome dos meus pés que nin comen, nin beben, nin lle fan menester arreos.

—Verdade é que o teu modo de camiñar é mais barato que ningún ¡negro de min! que hora teño que pagar o portasgo solo porque vou en besta, e non coma ti, nestes pés que Dios me dou. Pro... así como así, gusto de andar as xornadas en pernas alleas pra c'as de un non cansen, e xo dixen: debías mercar un farroupeiro pra o teu descanso. Mais tí fas coma o outro, oxe o gano, oxe o como, que mañán Dios dirá. Nin tes arrello, nin cousa que o valla; gústanche os virvirichos y-as virviricheiras, o viño do Riveiro e fas ostras do Carril ¡Lourenzo!, debías casarte que ó fin o tempo vay andando, os anos corren, e un probe de un home faise vello e cróbese de pelos brancos antes de que poida ter manta na cama, e aforrar pra un-ha ocasión; e esto, Lourenzo, non se fay sin muller que teña man da casa e garde o diñeiro que un gana.

—Boy solto, ben se lambe.

—¡O vento! esas sonche faladurías. ¿O derradeiro, pra que os homes naceron si non é pra axuntarse cas mulleres, fillo da tua nay? (Lourenzo tuse). Seica te costipaches co resío da serán, malo de tí. (Lourenzo volve a tusir). Lévemo Dios si n'e certo, e tanto non tusiras si ora viñeras a carrancha perna enriva de un farroupeiro.

&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[Contos da miña terra|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ddkslv3xnzdmp2jwjy26i32ocva0gcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:Texto destacado/O Pintureiro</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5597</id>
    <revision>
      <id>20170</id>
      <timestamp>2020-03-10T21:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;center&gt;'''''[[O Pintureiro]]''. — [[Autor:Uxío Carré Aldao|Eugenio Carré Aldao]]'''. [[1911]].&lt;/center&gt;   {{Prose}} {{Espazos|3}} Erase que se era un fidalgo dos mais pobres...&quot;</comment>
      <origin>20170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2962" sha1="pc155brgg3lruk3xt7d9si7b805n889" xml:space="preserve">&lt;center&gt;'''''[[O Pintureiro]]''. — [[Autor:Uxío Carré Aldao|Eugenio Carré Aldao]]'''. [[1911]].&lt;/center&gt;


{{Prose}}
{{Espazos|3}} Erase que se era un fidalgo dos mais pobres, d'aqueles que dixo 
[[:es:Cervantes|Cervantes]] «de lanza en astillero, adarga antigua, rocin flaco y galgo 
corredor»
{{Espazos|3}} A facenda era pouca: as trampas moitas; mais, así e todo, tan pa- 
gado estaba dos seus pergaminos e executorias que inda non os trocara 
po-las minas do Potosí. Baixal-o lombo ao traballo non ó baixaba; se-
gun él, por non luxal-a sua nobreza; segun as malas lingoas (quen as 
pode acamallar) por tere moito de folgazanería.
{{Espazos|3}} Vivía no lugarete na casa petrucial, que solo tiña de bô o dibuxado 
escudo riba da porta. O vento e a cluvia colabanse pol-as desvencilla- 
das ventás, onda os vidros non se vían facía moitos anos, e pol-as pou- 
cas tellas que cubrían a ripa do tellado, que era unha bendición. Os 
caneiros, pontonaxe e as táboas do piso, tan tramadas da traza es- 
taban que, para andar pol-o sobrado, tíñanse de facer mais equilibrios 
que para bailar na corda floxa. As paredes sostíñanse en pé sabe Dios 
como, pois solo a providencia podía termar d'elas, nos días de treboa-
da, pol-ó landreadas que estaban.
{{Espazos|3}} A roupa do fidalgo corría parexas c'o bon estado da casa. Recor-
dar, recordaba as modas do tempo do rei Perico; mais, en de por eso' 
tan límpo do poo e palla andaba á forza do se acepillar, quo ao se pa- 
seare c'o sombreiro â teima e c'o seu pau de carballo na man, mália o 
lustroso do traxe, que de tan gastado deixaba vel-os fios da tea, pa- 
recía todo un cabaleiro.
{{Espazos|3}} Como diñeiro, non había de qué, tiña un modo de vivir apretadi- 
ño. O seu xantar era ben cativo; non pasaba fame, gracias á que o pan 
non iba caro, e comíao reseso para que lle rindera mais. O viño, Diol-o 
dera: prestaballe mais a augoa fresca, pois para matal-a sede tiña un 
pozo no curral que daba xenio.
{{Espazos|3}} ¿Criados? servíase él que non estaba para manter folgazás, e nin- 
guen fai as cousas mais xeitosas que o que as precisa.
{{Espazos|3}} Así e todo, como tiña moita crianza, andaba sempre na compaña 
dos veciños mais ricos e de mais nota da sua parroquia e das da bisbarra. 
As visitas facías âs xeiras, boxe aquí manan ali, sendo ben recibido 
onde queira que fora. Non tiña outro defecto mais que o da grandeza 
e, á docotío, non falaba se non das rendas que cobraba; que se eran
tantos ou cantos ferrados: dos empregos que tiña dados á parcería ou 
âs ganancias e outras cen e cen escochas que encaixaba á pote. Minti- 
reiro cal era, onde mais se corría, era ao falar das suas comidas, que, 
solo ao decil-ó que aparellaba para unha sola, podía darse por farto un 
batallón.
&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;'''[[O Pintureiro|continuar lendo...]]'''&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Textos destacados]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pc155brgg3lruk3xt7d9si7b805n889</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1802</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5598</id>
    <redirect title="Categoría:1802" />
    <revision>
      <id>20171</id>
      <timestamp>2020-03-10T21:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1802]]&quot;</comment>
      <origin>20171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="kufedmi5yvq0l87tr6xopz3si9qvlgc" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1802]]</text>
      <sha1>kufedmi5yvq0l87tr6xopz3si9qvlgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Cotovía</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5600</id>
    <revision>
      <id>20187</id>
      <parentid>20185</parentid>
      <timestamp>2020-04-02T11:32:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Obras por tema]]; engado a [[Categoría:Animais]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="tpd7fuoi7uof6tac5y3ebpbt720e7x8" xml:space="preserve">[[Categoría:Animais]]</text>
      <sha1>tpd7fuoi7uof6tac5y3ebpbt720e7x8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Animais</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5601</id>
    <revision>
      <id>20186</id>
      <timestamp>2020-04-02T11:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>20186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cotovía</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5602</id>
    <redirect title="Categoría:Cotovía" />
    <revision>
      <id>20190</id>
      <timestamp>2020-04-02T11:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Cotovía]]&quot;</comment>
      <origin>20190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="la2gqdukakwonkp888tzkg3xd2zonfu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Cotovía]]</text>
      <sha1>la2gqdukakwonkp888tzkg3xd2zonfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Diccionario gallego-castellano (1884).pdf/210</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5603</id>
    <revision>
      <id>20193</id>
      <timestamp>2020-04-13T00:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>177.230.45.228</ip>
      </contributor>
      <comment>Jh5LRRE</comment>
      <origin>20193</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2757" sha1="5i843yduvm2wgh3ul5av3vls76tfkfs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;177.230.45.228&quot; /&gt;Lerdo&lt;/noinclude&gt;192

EME

EMP

¡ EMENDIÑA. Diminutivo de
Hechizarsílacer
que uno crea en brujas, ó se emenda.
EMINA. ant. Especie de tribupersuada de que está poseído
tosMedída antigua, equivalende ellas.
E M B R U L L A R . Cubrir, envolver, te á poco mas de medio cuarfajar á un niño y tenerle así fa- tillo.
E M P A C H A M E N T O . Empachajado y mortificado treinta, ó
miento,
empacho, cortedads
mas dias.
Estorboslndigostion.
EMBUDETES, (Lithosp ••rmum
prostratum). Embuditos, Litos- E M P A D R A D A . Revoltillo de papermo; planta vivaz, pertene- ja. Dícese generalmente del que
ciente á la familia de las borra- 'se hace para las caballereas con
gíneas de Jussieu. Flor, com- paja aserrada y mezcla de hierpuesta de una corola purpúreo- ba verde.
E M P A N A R . Amortajarscom.
azulada, casi enteramente azul,
Encerraren
masa de pan.
con líneas purpúreas, tubulosa
EMPAÑICAR.
Envolver en mey borrosita; estambres, cinco,
nudos
[taños,
ó pamíelos, una
tres mas largos que los otros
cosa,
de
modo
que nafa se vea
dos, insertos todos en la corola;
pistilos, uno en el centro del de ella.
EMPAPUJAR, ant. Hacer comer
ovario; cáliz, persistente, de
cinco sépalos, mas corto que la demasiado.
corola; garganta de esta, vello- E M P A R A R . AmpararsFavoresa interiormente y del largo de cer, proteger.
E M P A R O . Amparo, favor, prolos estambres mayores; tallo,
tección,
abrigo, defensasNomleñosito, postrado; hojas, lanbre
de
mujer.
ceolado-lineares, pelosas y con
E M P A V O R E C E R , ant. Llenar de
margen casi revuelta. Es muy
común en los ribazos y montes pavor.
E M P E C H A R . ant. Impedir.
bajos del país:florecede marzo
EMPEITIZO. Fastidioso.
á julio y, por la especie desemeE M P E Ñ A R . V. lorear.
janza que tiene el tallo de esta
E
M P E N C H A . Inquina, aversión,
planta con el del Ciato, llámanmala
voluntad.
ía los labradores del Ulla CarE
M
P
E N C H A R S E . Coger inquina
paza, lo mismo que á la Cauna persona á otra.
rroucha.
EMPENJA. V. empencha.
EMBURQUILLARSE. Revolcarse,
E M P E N J A R S E . V. empeneharsc.
echarse en tierra.
E M P E Ñ A , ant. Pala del zapato.
EMBUSTEIRIÑO. Diminut. de
EMPEREQUITAR. Trenzar, ó
embusteiro.
hacer
las trenzas de los cabeEMBUSTEIRO. Embustero, que
llossTrenzar
la crin, ó cola,
dice embustes, ó mentiras, dislos
caballos.
de
frazadas con artificio.
E M P E R R E N C H A R S E . Era perrenE M E N D A , ant. Enmienda, cogarse, emberrincharse; tomar
rrección, reforma.
perrengue,
berrinche,
cosa.
gir,
rregirse,
menda.»
«Quén
E Mreformar.
E Nerra
D A RRereformarse.
S.E
s'.
Enmendar,
emenda
Enmendarse,
á Dioscorres' encoco- cualquiera
principio,
EMPEZÓ.
E M P E Z O Ñ Aú
Empiezo,
Ró
origen
. Emponzoñar,
decomienzo,
algo.por
dar
EMBRUJAR.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5i843yduvm2wgh3ul5av3vls76tfkfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foulas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5606</id>
    <revision>
      <id>20283</id>
      <parentid>20281</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Poesía]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="sosnxvfg425glw8pf5kwzyumxa1vwq5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome    = Foulas
|autor   = [[Manuel Antonio]]
|dataano = 
}}
[[Ficheiro:Foulas (poema limiar) Manoel Antonio.jpg|miniatura|''Foulas'', &quot;Poema limiar&quot;.]]

[[Categoría:Manuel Antonio]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>sosnxvfg425glw8pf5kwzyumxa1vwq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Castelo de Pambre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5607</id>
    <revision>
      <id>20225</id>
      <parentid>20219</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T16:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256174" sha1="28exobbld3o53vhxzoyrvpdtz1asmgy" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=O Castelo de Pambre
|datadía=
|datames=
|dataano=1895
|autor=[[Antonio López Ferreiro]]
}}
[[Ficheiro:O castelo de Pambre. Leenda do sigro XIV. segunda edición 1895.jpg|275px|dereita|]]


&lt;div class=prose&gt;
ADICATORIA

A os señores D. Jacobo Pedrosa e Ulloa, D. Ricardo Blanco Cicerón e D. Jesús Fernández Suárez. 

Se o presente opusculete ten dedicadoiro, indudabremente é voso, quiridos amigos. Vosas son, nafeuto, moitas das ideias, dos conceutos, das ouservacións que a vosa ilustración e a vosa boa voluntá me suxeriu sobre o particular; e nada máis natural que o alleo se devolva a seu dono. Inda outras razóns ten para ser voso o dito libriño, pero cáloas; solo vos pido que me dispensedes si esta adicatoria, por motivos que vos serán óuvios, non vai suscrita como era debido, por todo o meu nome enteiro e verdadeiro.

Voso afeutísimo e obrigado

K. 

I
 

SACRETO

           
Era unha desas seranciñas ausentes do mes de Maio do ano 1378, e cerca da hora en que o boo de Lourenzo, xa canso da carreira do día, parez como que se quer acochar. Pardas e pirguiseiras nubes, recortadas a trechos por relumbrantes reberetes de ouro, encobrían o ceo e facíanlle capa aos paporrubios, aos melros, aos esquirbentes, aos ferreiros, aas bubelas, aos xiríns, aos pinzóns e a outros moitos paxariños, que cada un ao seu xeito e, como si foran a quen máis pode, cantaban, asobiaban e gorxeaban que se llas pelaba no entramentres que por antre as xestas, os chaparros e os álberes de que noutro tempo estaba mecho e pobrado o estenso campo de Libureiro, preto de Millí[1], iban dando voltas ao redor daquelas brandas e tan cursidosas cunquiñas feitas de grabullos, caños, herbas, fiaños e toda cras de lixos onde piaban sagredamente as prendiñas dos seus amores.

No punto e momento en que damos comenzo ao noso conto, saltaba de dentro dunha cerrada, das moitas que había naqueles longos e estensos chaos a un e a outro lado do antigo camiño francés, un peisano que estaba parrafeando con outro que se achaba arrimado ao valo pola parte de afora. O de adentro fincou a fouce rouzadoira que levaba na man do outro lado do valo, dou un pulo e botouse fóra dicindo ao mesmo tempo:

-Éche tan certo como que nós estamos aquí agora falando.

-Pois eu, Alberte -contestou o outro- hastra que o vexa, noo creo.

-Alá ti, Domingos; pero en desconfiado ti non me ganas, e ao fin vin tantas señas e tantas probas, que tiven que caer do burro maldicindo, con perdón, da miña burremia que tanto me fixera temear pra non creer tanto ben.

E esto dicindo, iban andando pé ante pé cara a Millide.

O Alberte era un garrido mozo duns trinta anos. Levaba na cabeza un chapeu de aas ben anchas, e sobe os ombreiros trajía un zarame ou zamarra de segoviao, que así lle chamaban a un certo pano basto de Segovia. Calzóns e altos zapatóns cubríanlle os remos de abaixo. O Domingos era da misma idá ou pouco mais e iba vestido pola misma traza.

-Non te creas, Alberte -repricou o Domingos conforme iban andando- que é a pouca gana de que soceda o que ti dis o que me fai a min retrucare; éche que dos que van aló poucos che volven; e sinón mira o que lle pasou ao probe señor don Fernando e a outros máis que sabemos; e logo estes sonche moi lagartos e estanche con cen ollos pescudando todo o que pasa. Dios nos libre que eles uliran que estaba acó quen ti dis; eran capaces de reminar os acimentos do Bocelo. Eche boa a xente pra deixarche arrincar da man o mango da sartén. E si non, vaille alá con ese recado! Eu non quero saber máis que ver o modo que eles teñen de cachear e rexistrar aos romeus e pelegrins. O poñelos en coiro é o de menos: o caso é enteirarse si levan ou trajen algun aviso ou recado de afora. Por eso che digo que, senón que viñese polo aire, non che lle vexo outro medio. Si veu polo aire, estonces calo.

-Ti, Mingos, sempre fuche moi cismático e aparasible. Por onde veu, xa o saberás ao seu tempo, e estonces caerás do burro, digo, si ques caer.

-Cata que hastra o de agora cas miñas cismas non botei a perder a nadia, e en boa hora sea dito; pero ti a min non me entendes. O que me sobra a min é a gana de desapearme. ¿Quen é tan tolo que non queira ispir fóra esta pecumia que nos abura e confonde? Pero é tamaña a nosa mala fertuna, que nos habíamos de ver libres destes escariotes, e non o habíamos de creer. Desengáñate, Alberte, que tanto ben non che é pra nós. Sonche os nosos pecados, que isto e moito máis merecemos; e despois estes escoleres parez que teñen pauto co diaño, que todo lle sale a pedir de boca.

Na somana pasada fixérome ir a botar tres días na gávea do Castro de Ambreixo; e despois de botar alí as alegrías nin siquera me deron unha sedada de auga; e eso que xa facía un sol que esmechaba peormente no último día; que cando volvín pra a casa no primeir rego que topei non me vía asalgado de auga.

Na outra somana tívenlle que facer oito carretos ao señor de Eroso desde a devesa da Lucença hastra aa súa casa, que han de ser ben unhas tres légoas por uns camiños por onde non hai gaado que arranque. E despois de chegar alí cos bois esmiñancados, despáchante con cara de pau e sin un triste carolo para ir estrivellando cos dentes. Esta carta feira que pasou, fixo catro somanas, tiven que dar unha noite de vela no castelo da Gandra, que estaba facendo o señor do Mato. Como decote, nin unhas maas farangullas para entreter a fame. En recompensa, cando me morreu meu sogro, fará agora unhos sete meses, ao pagar a loitosa, puxérome o mellor boi que tiña en douscentos maravidis. O boi non era malo, e non é porque eu o diga; pro nin con moito valía ese diñeiro. Por máis que dixen e fixen non me valeu, e tiven que cichar branca por branca os douscentos maravidís. Pola ponte de Campaña xa non hai quen vaia; porque o señor de Remonde despelexa a toda alma viva que por alí pase cos trabucos do pasaxe, do pontaxe e do castelaxe. Agora, si ques, váiteme ao do Castro das Seixas, verás que moscas che salen.

-¿Acabache ca túa ladaíña? -perguntou Alberte.

-Inda non fixen máis que escomenzar -interrumpeu Domingos.

-¡Boite! pois se eu empezo ca miña -sigueu o outro- temos pra un boo anaco.

-Éche ben escusado; pois, do que é mal, ben púbricos e ben sabidos son os ladroizos e as malfeitonas destes arrabiados; que aínda nos parecen máis alritantes e máis noxosas ao ver do que pasaba en tempo do señor Vasco de Ulloa e de D. Fernando de Castro. ¡Presonas como D. Fernando nunca habían de morrer, ho! ¿Ves este zarame que traio aas costas? Pois doumo el fará uns dez anos na vila de Sarria. Iba eu cun recado do señor Vasco, e insiguida mandou que me desen de xantar e máis unha boa cunca de viño. E cando un moordomo me trouxo a resposta, tróuxome tamén da súa parte o zarame. Soilo o velo prantado no seu cabalo tordo, daba xenio. Aquel si que era señor; e non estes grusmias e esfameados que parez que a miseria lle roie os ósos e lles fai roer os dos demais. Cando iba por un camiño co seu arnés relumbrante coma os raios do sol e ao frente da súa escoltra composta de cabaleiros tan portados e tan boiantes a escape naqueles cabalos, que voaban e non andaban, todo o mundo quedaba parado e abraiado. Ser, era moi puro; pero máis raial e máis humano en tódalas súas cousas, non vin outro. O rumbo e a fartura que había naquela casa, os tantos paxes, e cabaleiros, e escudeiros, e moordomos, e criados e doncelas, que por tódolos rincóns formigaban, facían a casa máis para un Rei que para un señor.

-Oínchelle eu dicir a meu pai -saltou aquí Alberte- que unha vez iba D. Fernando cun soo escudeiro pra o seu castelo de Sarria: (inda era mozo que non tiña pelo de barba na cara); e nesto, ao chegar a Zanfoga, preto de Portomarín, veu atravesar correndo polo camiño unha rapaza que iba chorando coma unha Madanela. Perguntoille D. Fernando qué tiña:

-Señor, lévanme preso a meu pai -contestou- porque non quer pagar o xantar ao señor de Bagude; e o de hogano xa o pagou; e agora quer que llo pague outra vez e que lle dea vinte maravidís; e meu pai non os ten, e por eso lévao preso.

-E ti ¿de onde es?

-Eu son de Abelás, e mandoume ña nai a Nabalíos en cas dun curmán a ver si lle prestaba os vinte maravidis.

-E ¿cando levaron preso a teu pai?

-Agora mesmo, señor; el saía por unha porta e ieu pola outra; e sei que o queren levar preso para o castro de Bagude.

Non quixo saber máis D. Fernando.

-Vólvete, rapaza, pra a túa casa -díxolle logo-, que o xantar xa llo darei eu ao señor de Bagude.

E esto dito, mete esporas ao cabalo, e a todo escape e levando detrás ao escudeiro torceu para Abelás, sigueu para Bagude, e mismo estando xa para entrar no castro o señor de Bagude:

-¡Alto, que ese preso é meu! -berrou D. Fernando. 

-Se é teu bícalle no rabo. Habrase visto somellante marraxo. Váiase en paz aos seus feitos e non se meta onde non o chaman. Ou si estás borracho, aí tes esa fonte para remollar a cabeza.

-A quen hei de bicar eu, ha de ser a ti, vilán, que ca túa asquerosa lingoa pertendiche luxar a imaculada honra dos Castros.

E antes de acabar de dicir, xa brincara encima do outro ca espada desenvainada e botando lume polos ollos.

O de Bagude quedou tan atortoado, que non soupo facer máis que risparse para dentro do castelo. No entramentres don Fernando antepuxo ao preso, e volvéndose aos catro ou cinco peóns que alí estaban, soltoulles esta receta:

-Dicídelle a voso amo que o xantar deste home que mo vaia requerir a Sarria, ou si ten moita presa, que aquí hai campo e que mo veña a pidir, que llo darei no auto.

E poñendo a man sobre a cabeza do preso sigueu:

-Este home é de miña mamposta. Desdichado do que lle chisque no pelo da roupa.

E sin máis foino acompañar hastra aa casa.

Destas cousas estaba el facendo diario. Non llas calaba ao fillo do sol, e coidado con que el soupese que en algún sitio se fixera algunha maldá; alí se presentaba ao istante para emendala e correxela. Para esto non sei como facía, pero sempre tiña el azo e leser.

-¡Boite!, tíñache ben de quen o haredar. ¡Non che erra o que ao seu somella! -ouservou Domingos. O pai era o maior cabaleiro que daquela había en todo o Reino. Cuasimente el morreu o ano que eu nacín, que foi o corenta e tres; e contaba miña nai, e tamén llo oín a vellos, que cando o trouxeron a enterrar desde Alxaciras, onde morrera de peste, aa Catredal de Santiago, parecía aquelo a fin do mundo ¡tantos eran os choros, os saloucos, os laios, e tanto era o que todos, probes e non probes, o planteaban! E eso que el no seu testamento mandara que no seu enterro non se fixera doo nin planteamento. Pero ¿quen iba a arrecadar a tanta familia como alí se xuntou detrás del? Levaban o cadaleito os seus vasallos que se iban remudando aos poucos, e enterránono na mesma Catedral a espaldas do coro e ao pé do leedoiro da Apistola. Enterro coma el, nin o acordaban os nados, nin dempois houbo outro que nin con moito se lle asomellase.

-Anque sea o señor Vasco de Ulloa tamén che é un home compreto.

-¡Oh! ¡eso dimo ti a min! Presona que faga máis esmoilas no hai debaixo das estrelas. Para este hespital de Libureiro, e o mesmo para o de Millí, sempre estaba mandando mantas e cabeçaes, sinte os reparos que estaba facendo a cada paso. Despois regalos aas eirexas; a bon seguro que non hai eirexa en toda esta redonda que non teña algunha cousa, ou cález, ou ornamentos, regalados polo señor Vasco ou polos seus santospasados. Tamén o señor Gonzalo ¡vaia que mozo! ¡Paricía que Noso Señor quixera debuxar en el tódalas perfeucións! E no caraute era polo estilo de D. Fernando, rumboso, falangueiro, xusticeiro, non consintidor de ruíns e malfeitores e amigo e valedor da xente boa e honrada. E mais ao señor Vasco desque el lle faltou, nunca máis ben lle foi; parez que caieu sobre el unha sombra; anda medio pasmado e hastra parece que non se lle dá por recobrar as terras que lle teñen mal levadas. Despois os outros fillos hastra agora son rapaces, e máis están para recibir axuda que para dala.

-Eso xa o vremos -dixo Alberte.

-Dios te oia, que el todo o pode; pero eu vólvoche aa miña. Estanche estes moi agarrados con dentes e uñas, e logo cóntanche ca axuda do Sr. Condestabre, e para desbancalos non che vexo traza, nin xeito, a non ser que Noso Señor queira facer un milagre. Pouco conoces ti ao Señor de Sampaio; é pior que un alarbio; non é home, que é un dragón que a toda a terra ten atemorizada. Os fillos pra alá van; e todo o mundo arredra deles como si foran escorpións. ¿Quen chos vai a chimpar fóra dese castro das Seixas, onde eles están tan ben entobados? Despois estanche confradados co señor Fernán Pérez d'Andrade, e ben sabes que agora o que este diga ten que valer, queiras que non queiras.

-No me veñas ti cas túas sécolas -contestou a esto Alberte- que valerán para xente bafúa e encativada; agora, pra homes de peito e de arranque e cansos de tanto aguantar e sofrir, sonche como pingotas de aceite botadas no lar; inda che alpurizan máis o lume do que cho apagan. Benia aa túa calma e cachaza que ti polo visto inda ques volver polo vezo.

A todo esto xa había un pouco que estaban parados diante da corredoira que aparta do camiño raial para a eirexa de Libureiro, para aquela eirexa de Libureiro que aínda hoxe conserva no sobrelume da porta prencipal unha preciosa imaxe de bulto, da patrona, Santa María, a cal non hai moito que tiven a sorte de poder contemprar ao meu xeito en compañía dunhos boos e quiridos amigos. Sobre o xionllo esquerdo ten a Virxen Madre, que está senta nunha rica cadeira, ao seu Meniño, ao cual está Ela mirando con dooce e inefabre espresión. O Meniño viste túnica e a Nai túnica e manto e ademais unha touca rizada, e sobre ela unha coroa flordelisada. No campo do tímpano ou sobrelume dous anxees turiferarios, un de cada lado, levantan os seus encensarios en sinal de adoración.

O resto da portada corresponde a tan graciosa e atraente composición. O tímpano está sostido por dúas mochetas nas caes vense esculpidos dous ánxees, cada un cunha tarxeta medio enrollada. Ademais do indispensábele tornachuvias rodeia o tímpano unha archivolta que descansa sobre dúas culunas, unha de cada banda, asentadas nos codillos abertos nas xambas da porta.

A un lado da eirexa aínda se conservan as paredes do antigo hespital que mostran nun escudo as armas xentilicias dos Ulloas.

No tempo que estiveron parados os dous amigos nen pasou por alí outra alma que tal cual pelingrín que iba a pasar a noite ao hespital; así é que eles poideron espricarse aas súas anchas; e Domingos volvéndolle a Alberte pola palabra, díxolle moito:

-Noo... de que o lume che se alpurice e alapare ben, non che me doio; o caso é velo.

-Xa o verás, inda que cegues, si Dios quer -contestou Alberte algo amoscado.

-¡A modo! e por eso Dios te oia e o diaño sea xordo; pero eu téñoche meu medo de que antes que eu cegue ti has de parvear.

-Parvo seralo ti e toda a túa caste. Nunca pensei que foses tan duro de arrellar.

-Pero ven acá, santo, e escóitame, e non seas tan atufado. ¿Como o Señor Gonzalo, por moito que faga, vai a recobrar os seus estados, si llos repartiron como os xudíos repartiron a roupa de Noso Señor? Siquera, dixérasme ti que era soilo o Señor de Sampaio, Vasco Gómez das Seixas, o que estaba apoderado de tódolos estados de Ulloa; entonces a cousa aínda tiña algún xeito; pero ti ben sabes, ou ben debes saber, que o Condestábele tenlle o melloriño, toda a Ulloa e Monterroso, e esto por dádiva do Rei; e que así que o Condestábele D. Pedro Enríquez vexa que lle tocan ao de Sampaio, tamén el ha de saír na súa axuda polo que poida suceder. Esto non oferece duda ¿non si?

-Oínche eu que o Condestábele non che ladaba moito con Vasco Gómez das Seixas, alomenos o caraute del non llo dá.

-¡Boite! fíate e non corras que cando veñan as duras xa ladarán ben. Esto repítocho unha e cantas veces queiras. Non é dicir por eso que eu non degare pola vinda dos señores de Ulloa. Si en min dependera anque tivera que perder, non digo a man direita, sinón as dúas, xa mañán che habiamos de ver os pendós dos Ulloas nas torres de Curbián.

-Logo os habemos de ver, si Dios quer, e ieu son un probe e véxome ben asollallado, pero por min non ha de ser a falta. ¿E ti recibiches algún recado do señor do Vilar de Mella?

-Non polo de agora.

-Poida que o alcontres na casa.

E con esto despartíronse os dous amigos. Alberte colleu pra o lugar de Libureiro, onde tiña a casa e o outro encamiñouse pra a súa, que a tiña preto de Millide.


[1] E o famoso Campus leporarius do camiño de Santiago. Hoxe é un verdadeiro campo-rapado, e en vez de albres e chaparros está sembrado dunhas laxes direitas que lle dan a aparencia dun gran campo fortificado 

   
II

           
ESTRANA MESAXEIRA

           
Nin asomos de caroca había no que lle dixera Alberte ao seu amigo; pero por non adiantar os sucesos e xa que o boo de Alberte cos seus mesmos misterios espertou a nosa cursidá, contaremos como aquela mesma mañán, ben cedo, subía pola costa de Carelle con direición, polo que parecía, a Sobrado, unha fidalga moza sobre unha teixa facanea seguida dun escudeiro montado nun cabalo castaño. Cando deron vista ao convento, xa os pirmeiros raios do sol nacente refrexábanse nas torres da eirexa, bañándoas con aquel tinte dourado con que o radiante astro do día sol ao saír inundar a terra. Esto foi coma un aguillón que lles fixo apertar o paso; así é que aos poucos menutos xa os dous cabalgantes atravesaban polo arco que estaba á entrada do patio e daba comenzo aa vía sacra que viña a ser como unha calzada que conducía aa eirexa. A moza, ao chegar a carón do pórtico, púxose dun brinco no chao sin dar siquera tempo a que o escudeiro lle viñese a ter conta da cabalgadura. Un dos acemeleiros do convento recolleu as bestas e levounas pra as caballerizas da hospedería.

Entramentres a fidalga moza subeu os dous ou tres escalóns do pórtico, púxose a amañar e arrupíar un algo o rubio cabelo que levaba ao aire como avecía a unha doncela, estendeu o manto que trajía dobrado sobre o brazo, e cubreuse con el desde os pés aa cabeza; e así composta e arregrada fixo o sinal da cruz e meteuse na eirexa pola porta do medio, que era a única que estaba aberta.

Naquel entonces a eirexa de Sobrado tiña outra forma moi distinta da que ten, ou máis ben, da que lle quedou hoxe. O pórtico de que acabamos de falar, era unha soberbia costrución sobre a que se fundaba a fachada e que reguardaba as portas da eirexa[1]. Entrábase a el por catro arcos, tres de frente, e un polo costado da ezquerda, pois polo costado da dreita estaba cerrado cas paredes do Mosteiro. Cubríao unha bóveda de nervaduras con seus correspondentes rosetóns nos puntos en que as nervaduras se cruzaban, e estaba dividida en tres compartimentos, tantos como eran os arcos do frente. Escontra destes arcos abríanse as tres portas da eirexa, as xambas das cuales compúñanse de seis ou sete codillos de cada banda, nos cales codillos encaixaban outras tantas culunas cos seus respeutivos capiteles. Sobre a imposta corrida que coroaba as culunas e capiteles, volteaban, marchando de viaxe e de maior a menor, outros tantos toros ou baquetóns que formaban as arquivoltas que rodeiaban os dinteles ou sobrelumes semicirculares que cubrían as portas. A xuzgar polos restos que quedan, non debían de verse alí grandes obras de talla, nin estatuas, nin outras feguras de seres fantásticos e estranos; mais si molduras lisas e xangales que trazaban linias moi correutas e alegantes. É sabido que os frades do Cister, Orde á que pertenecía Sobrado, repunaban todo estudio na ornamentación e máis taes representacións fantásticas e caprichosas.

Vista a disposición do espacioso pórtico, está dito que a eirexa había de ter tamén tres naves cubertas de bóvedas de nervaduras. A nave do medio para alá do segundo ou terceir arco achábase cerrada por unha reixa de ferro, que separaba a que chamaban eirexa dos seglares da dos monxes.

Viña dempois o cruceiro ou transepto alomeado por unhos rechamantes rosetóns calados; e logo máis alá do cruceiro a capela maior. Nada desto queda agora en pee; porque no sigro XVII a par desta eirexa construyeuse a que susiste hoxe, e o solar da vella destinouse a dependencias do convento.

Debemos ademais supoñer que na eirexa vella sobre o cruceiro se irguía a cúpula e que ao redor da capela maor había o seu deambulatorio ou coroa, ou chirola como o ten a de Oseira; pois eirexa tan importante como a de Sobrado, que comezou a levantarse en época de tanto gusto e fartura, como foi a segunda mitá do sigro XII e baixo o impulso e direición dun home de tanto rasgo como foi o abade D. Xil, non había de quedar desprovista de tan vistosos aucesorios.

Ao punto en que a nosa doncela entrou na eirexa resoaban as bóvedas cos ecos da Prima que estaban cantando os monxes no coro alto. O misterioso e unísono balbordo que cas súas lentas vibracións inchía todolos ámpitos da eirexa, penetraba no de máis adentro da alma, e transportábaa a outras rexiós desconocidas en que a maxinación tira a adiviñar cousas indefinibres e marabillosas, a outras épocas das que buligan na mente os recordos de tantos personaxes e de tantas escenas. Todo o animaban, todo o movían, a todo lle facían perder a súa inercia aqueles sons graves e mesurados co seu ritmo solto pero tan espresivo e maxestuoso. As mesmas estatuas yacentes que pousaban acá e acolá polas naves da eirexa, paricía que pelexaban por incorporarse sobre os seus fríos e lapídeos leitos para tomar tamén parte no solene concerto; pois aqueles cánticos feguraban ser, non a espresión de contadas e singulares presonas, mas a de moitas e xa remotas xeeraciós. Sin querelo víñase de socato aa mamoria o nome do nobre conde D. Hermenexildo, que tamén el visteu o santo hábito de San Bieito e cantou e salmodiou neste convento; do cal ca súa vertuosa parenta Dª Paderna e co seu fillo o Obispo de Compostela D. Sisnando II, foi insine e xeneroso fundador. E o que chaman asociación de ideas tragía a continación o recordo dos dous ilustres condes irmaas, D. Fernando e D. Bermudo Pérez de Traba, que redificaron o mosteiro desde os cimentos, e poblárono cos monxes que pidiran ao seu amigo S. Bernaldo, e o D. Bermudo quixo que alí o collese a súa última hora vestido con aquela cogulla que a tantos santificou; e logo o do poderoso conde de Lemos, D. Pedro Fernández de Castro; e logo o de Lope Rodríguez de Ulloa, o de Sancho Sánchez de Ulloa; e logo o de tantos outros señores e cabaleiros e Abades como son os que teñen groriosamente engarzados os seus nomes na importante hestoria deste mosteiro.

¡Probe Sobrado! ¿Onde están hoxe as túas oficinas e obradoiros noutro tempo tan cheos de animación e de vida, abertos sempre e decote pra que neles poideran deprender e perfeccionarse os mozos de toda aquela redonda? ¿Onde o teu taller de carpintería? ¿onde o de ferrería? ¿onde o de cantería? ¿onde o de xastrería? ¿onde a oficina de escribir? ¿onde a túa butica? ¿onde as túas cortes de gando e as túas caballerizas? ¿onde a túa soberbia hospedería, na que non houbo camiñante que por alí pasara, que non esprimentase a cheúra, a caridá, o agrado dos frades encargados de administrala e servila? Todo desapareceu; e en balde para elo lle buscará un algún motivo ou achaque. ¿Sería acaso porque lle chamarán progreso aa destruición e arraso de tódalas importantes obras que a costa de tantos esforzos e de tanta costancia fuche levantando no andar dos sigros? ¿Ou será cultura o non deixar nin fiñascos dunha casa onde por tantos tempos estiveran recollidos e guarecidos todolos estudios e disciprinas e endustrias que fan culto e ilustrado a un poboo? ¡Ou quizaibes seia necesaria e forzosa esixencia das nosas pulcras modernidades o non deixar rastro nin reliquia de todo aquelo que noutro tempo foi foco perene de cultura, de moralidá e de social edificación! ¡Inda se podería aguanta-lo sarcasmo (e non faltará quen se encargue de volvelo) si tantos probes e infelices labradores e artesanos non tiveran que quedar irrimisibremente privados do pan pra alma e pra o corpo, que alí con tanta liberalidá e amor se lles regalaba!

Pero volvendo ao noso conto, e por mor de Sobrado perdónenme a digresión, así que a doncela percebeu os ocos dos sonoros cantos relixiosos, non poido acuitar a empresión que sintira, e un lixeiro estremecimento que lle fixo estordigar todo o corpo, descobreu a súa comoción. Oieu a misa da Prima con gran recollemento, e acabadas as súas devocións, saeu da eirexa ao tempo que o escudeiro xa lle tragía a facanea e lla arrimaba aa escaleira do pórtico. Posta ela no último paso, sacou o manto, encartouno, pousouno sobre o arzón e apoiándose cunha man sobre a besta, dou un pulo e quedou montada a cabalo, e sin máis botou a andar ca mesma fuga con que viñera.

¿Quen era esta arrogante rapaza que tan cedo e con aquel porte se presentara en Sobrado para cumprir as súas devocións? Era a filla, e filla única, do señor do Vilar de Mella, Vasco Fernández. Iba a facer dous anos que tivera aa morte á súa nai, e para que noso Señor lla sanase, oferecérase á visitar tódolos días a Santa María de Sobrado. Desde entonces, que chovese, que nevase, que fixese o tempo que quixese, non viña día ao mundo, que ela non fose facer a Sobrado a súa visita acustumada e oír misa podendo ser e asistir ao oficio divino. Daquela, por eso, había outro motivo máis que a obrigaba a non interrumpir o seu diario viaxe.

Unhas dúas légoas distaba a casa forte en que soía residir Beringuela, que este era o nome da fidalga rapaza, do célebre mosteiro; pero esta distancia atravesábaa ela na súa hacanea en pouco máis de media hora.

Aquel día en que por pirmeira vez a alcontramos na costa de Carelle, chegou como sempre sin novedá aa súa casa que estaba entre as parroquias de Mella e de Sendelle no mesmo sitio en que se xuntan dous rigueiros e xuntos van parar ao Iso. Así que o vixía da torre a avistou, dou o sinal para que todo estivese aviado para deixar caer a ponte levadiza asemade ela chegase. O pai, que xa a asperaba na porta, colleuna nos brazos, doulle un bico na frente, e sin máis marchou el mismo ca besta pra a caballeriza.

A nai non estaba moi conforme con estes paseos da filla. Mentras Beringuela non volvía, ela non acougaba e sempre estaba tembrando e receando algunha mala nova ou algunha mala ventura. Valíase ela de ter avisados, pero en moito secreto, aos viciños dos sitios por onde a filla debía pasar, para que tan pronto como soupesen que lle sucedera algunha cousa, viñesen de carreira a dicilo ao castelo. Mais, nin con esta precaución quedaba Eldonza, que así se chamaba, satisfeita e tranquila.

O pai ao rivés; ningunha cousa o poñía tan arrufado e tan teso como o pensar que tiña unha tan arrogante e tan disposta filla. Cando a vía marchar a cabalo tan lixeira e tan áxele como unha ave, mismo lle caía a baba. O coidado que el tiña era que lle aparellasen ben a besta, o cual soía facer el mismo cando tiña vagar; e cando el llo facía, dicíalle moito chiscándolle co dedo no queixo:

-Xa podes ir sin medo anque seia ao cabo do mundo.

Casque a mesma ansia amostraba el cando Beringuela chegaba de volta do seu viaxe. El mismo soía recollerlle a besta, desaparellarlla, e despois botarlle algún requebro, que si podía falagar aa filla, máis era o que a el lle facía poñerse foncho e ufano.

Pero nesta ocasión tamén el tiña outro motivo máis para gardar ca filla estas atencións. Ao recoller da besta o reposteiro, que era unha manta de pano azulado cunha franxa dourada e cas armas bordadas da casa, que eran unha aguia negra en campo de prata, cacheou nun bolso sacreto que a manta tiña, e sacou del un billete, que non tardou en ler tan pronto como se achou compretamente soilo. O billete decía así:

&quot;Todo hastra Parga marcha a pidir de boca. Pasado mañaa aa unha da noite, podendo ser, quero ver aos de Libureiro, Remonde, Pambre e Ambreixo. Diredes o sitio. De min G. Oz.&quot; 

O sinificado deste billete dirémolo; pero antes queremos escudrumar quen era o autor.


III

           
OS DOUS FRADES DE SAN XUSTO

           
Un mes ou pouco máis facía que aa portaría de Sobrado antre lusco e fusco chegaran dous frades brancos ou de San Bernaldo montados en dúas poderosas e ben arreadas mulas. Un deles era un home como duns sasenta anos, fraco, esgomiado e enfremizo ao que paricía; o outro era un mozatón coma un castillo, rubio e colorado coma unha rosa e coma duns vinte e oito anos de idá. Según decían os acemeleiros que os acompañaban, viñan do convento de San Xusto, de onde saíran por causa do máis vello que quiría ver si ca muda de aires acababa de poñerse boo e recobraba a salú.

Dixéronlle ao frade porteiro que avisase ao P. Abade que alí estaban dous frades de San Xusto, que quirían falar con el; e o porteiro sin máis encamíñounos pola gran escaleira que conducía aa cámara abacial. O P. Abade ao que soupo que estaban aa súa porta, mandounos entrar, ricibeunos con moito agasallo, e despois dun pouco de conversa, sinaloulles celdas como a forasteiros pra que fosen a descansar e a repoñerse das faticas do viaxe. En atención ao dieble e achacoso que se achaba o frade máis vello, dispensounos tamén alomenos polo pronto do coro e do refitorio e inda quixo que fosen xantar aa súa cámara. Polo demais eles sempre que podían, percuraban asistir a tódolos autos da Cumunidá.

Mais ao que lle dese por maliciarse e ao mesmo tempo fose algo entendido nas pláuticas e custumes da vida monacal, poida que lle parecese que aqueles dous frades, ou eran frades moi novatos, ou non lles vestía ben o hábito que tragían. Engadede a esto que o P. Abade tratábaos con máis atencións das que pudían pensarse acreedores uns simpres frades, retíñaos a miúdo na súa cámara, e estaba parolando con eles a veces con moita reserva. E desque eles chegaran a Sobrado amiudaban os propios e recados; e todos iban e viñan percurando moito disimulo e sacreto.

Pero por non andar ca lingoa ao redor, diremos dunha vez que o frade máis mozo era nada menos que o Sr. Gonzalo Ozores de Ulloa, o fillo vinculeiro do Sr. Vasco López de Ulloa, o cual tomara o nome e apellido do seu bisavoo Gonzalo Ozores de Orcellou. Como é sabido, os señores da casa de Ulloa tiveron sempre moita irmandá cos Condes de Lemos. No ano de 1359 na desfertunada batalla de Araviana, un tío do noso Gonzalo Ozores, D. Gonzalo Sánchez de Ulloa pereceu como valente desempeñando o cargo de Alferez maior de D. Fernando de Castro. Con este achouse tamén Gonzalo Ozores na malfadada xornada de Montiel do ano 1369 quedando alí prisioneiro en poder do Rei D. Enrique. Dempois, no ano de 1374, cando este Monarca lle tivo que pagar a Beltrán Claquin ou Duguesclin 240.000 dobras pola cidá de Soria e polas vilas de Almazán e Atienza que lle comprara, pra compretar a dita suma entregoulle varios prisioneiros e entre eles a Gonzalo Ozores, o cal cos demais tivo que largar para Francia a disposición do famoso avintureiro.

Entramentras a gran casa de Ulloa, e peor despois da derrota do conde D. Fernando de Castro no Porto de Bois, preto de Lugo, desfíxose e esfarelouse en anacos; e cada un arramplou co que pudo. Por eso, os que máis levaran, foran o infante D. Pedro Enriquez, fillo do irmán de D. Enrique II, D. Fadrique, e o señor de Sampaio Vasco Gómez das Seixas. O pirmeiro, por disposición do Rei, seu tío, quedouse con toda a Ulloa e Monterroso, e Vasco Gómez apoderouse de tódolos demais estados que caían ao Norte do río Ulla entre Sobrado e Palas de Rei.

O outro frade de S. Xusto era un deses tipos que a nosa sociedá vai perdendo de día a día. Fora amo, e amo a concencia, de Gonzalo Ozores; e con esto está dito todo. O amo naqueles tempos viña a ser un endivido, un membro que se enxertaba nunha familia, e de tal maneira se encorporaba con ela, que con ela formaba un solo corpo e unha soila alma. O amo viña a ser a presona a quen se encomendaba, moormentes entre os señores ou xente fidalga, a crianza dalgún picariño para que o tivese no seu poder e o coidase e o deprendese e o asistise en acasiós hastra que chegase a tomar estado. Desde o momento en que o amo acetaba o seu encargo e era reconecido como tal, quedaba en certo modo e alomenos civilmente, tirado da súa familia; pero en cambio ricibía todalas estimanzas e moitas das consideracións que estaba chamado a gozar o miniño que tiña na súa casa. Fernán Vázquez, que así se chamaba o amo de Gonzalo Ozores, de tal maneira se encariñara co seu pupilo, que, si pode decirse, quiríao con amor máis fino e máis disintresado que o dun pai. O día que Gonzalo Ozores deixou a súa casa foi pra el un día de verdadeiro loito; pero canto máis o pupilo se separaba no corpo, máis apertado o tiña el na alma; e en todos cantos pasos daba o seu Gonzalo, en todos os siguía el co pensamento. As satisfauciós, os pesares, as grorias, as desfertunas, os triunfos, e aínda os sacretos máis sacretos de Gonzalo, eran tamén del; e estou por dicir, que eran máis del que mismo si foran propios.

Cando acabou co seu encargo de amo, o Sr. Vasco de Ulloa púxolle na man unha boa bulsa chea de moedas de ouro e de prata, pra pagarlle o seu porqué e en premio do ben que desempeñara o seu oficio. Fernán Vázquez nunca se astreveu a tocarlle a aquelas moedas; sobre elas tiña el un pensamento, unha aspiración, a de poñelas na man do pupilo tal cal as recibira de seu pai. Algo o facía discurrir e cavilar o modo de facer esto sin que Gonzalo se ofendese e tomase a mal; e como con este medo dubidara de presentarllas, tíñaas gardadas e ben pechadas, asperando algunha favorábele ocasión. ¡E que ben lle viñeron como logo vamos a ver.

Cando Fernán Vazquez tivo noticia da prisión de Gonzalo Ozores na batalla de Montiel, presas tamén quedaron as potencias da súa alma, porque el non sabía separalas do sitio en que el supoñía que se achaba encarcelado o seu señor. Nin comía, nin dormía, nin acougaba, maxinando sempre algún modo, algunha vía de rescatar ao seu pupilo. Pero ¿que podía facer el que fose conducente e afical pra o ouxeto que se propuñía? El non tiña máis que un rucio e unha espada, ¡e boa era! e Gonzalo estaba alá lonxe, lonxe, coutivo en Francia, ¡sabe Dios onde e como!

Por moito tempo a súa agra e afincada mágoa non achou outra demudanza, ¡ben triste por certo! que cando veu que todos, ou cuase tódolos estados e terras da casa de Ulloa, despois que o infante D. Enrique saleu ca súa, e o conde D. Fernando foi derrotado no Porto de Bois descamalláronse e esbardalláronse, como un feixe apertado a quen lle tallan a corre, e cada un marchou por seu lado nas uñas dos contrarios e envexosos. ¡Que trago pra el o pensar que aquel picariño que el criara con tanto amor e tanto desvelo para ser un gran señor, tiña que verse reducido á andar por portas como un probe mandingante!

Quixo Dios que os vasallos de Ulloa comezaron logo a sentirse mal a gusto cos novos donos, que os trataban e asoballaban pior que a escravos. Quixeran eles entonces volver aos seus antigos señores; pero o Sr. Vasco López ¡mal pocado! xa iba acabado cos anos, e máis cos disgustos e cos traballos e o probe andaba acorado e corrido sin achar pousada onde poidese estar siguro e tranquilo; e o fillo Gonzalo Ozores tiña arranque e valentía pra calquer cousa; pero ¡quen sabía o que era del nin onde se alcontraba! Mais por eso os vasallos non acougaban; cada vez arrenegaban máis dos seus asoballadores e piormente do señor de Sampaio Vasco Gómez das Seixas, ao cal todos, é verdá, tiñan un medo que pavoavan; pero esto mentres non topasen quen os axudara a acurralo e cañalo coma a unha fera.

Fernán Vázquez que ouservaba, e aínda esprimentaba todo esto, dicideuse a poñer por obra un proyeuto, ao cual xa facía algún tempo que lle andaba dando voltas; e era ir a Francia e buscar a Gonzalo Ozores e tragelo anque fora nos dentes. Estivo cavilando por onde faría o viaxe, si por mar, ou por terra; e ao cabo resolvéuse polo pirmeiro que lle oferecía máis avantaxes.

Tiña el un conocido en Betanzos que era labrador e un señor labrador. Chamábanlle Pedro de Veriis e era tan riquismo e tiña a casa tan posta e tan arreada, que en certa ocasión necesitando o xudío Abraham aben Xucef, que era un dos arrendatarios dos trabucos raiales no reino de Galicia, unha fianza para buscar diñeiro emprestado para pagar o que lle dibía ao Rei, foi a petar con el como presona que era tan abonada. Pois ben, este Pedro de Veriis estaba facendo a cada paso remesas de viño aa Rochela para a Ingalaterra, Frandes e outros sitios. Fernán Vázquez, que sabía esto, presentóuselle, dicíndolle si habería inconveniente en que el fose nun dos galións en que mandaba o viño, pois tiña que ir aa Rochela e falar alí cun parente de cousas que a el lle intresaban moito e a toda a súa familia. Ofrecéuselle ao mesmo paso a servilo no que aló poidera ocurrírselle. Ningún reparo nin arredra puxo Veriis no que lle propuña Fernán Vázquez; e antes folgouse moito de poderlle facer este servicio.

No pirmeir barco, pois, que liscou de Betanzos alí se enxaretou Fernán Vázquez ca recomendación de Veriis; e desque se veu na Rochela, non quedou porta á que non petase, nin curro que non cachease pra ver de achar algunha noticia ou algún endicio de Gonzalo Ozores. Por sorte para el a Rochela estaba entonces en poder de Beltrán Claquín, o cual para conservar a cidá sometida ao seu señorío, tiña alí algúns soldados de gornición. Por eles pudo pescudar Fernán Vázquez o paradeiro de moitos dos prisioneiros españoles que o aproveitado campeón levara para Francia. Dunhas noutras veu a averiguar polo certo o sitio onde estaba coutivo Gonzalo Ozores. Non quixo saber máis; presentouse aló de camiño pidindo a libertá do seu señor e ofrecéndose a aprontar no auto a suma do rescate. Os franceses remelaron os ollos aa vista das douradas moedas (e eran as mesmas que Fernán Vázquez recibira do señor Vasco de Ulloa) e por apañalas a elas non puxeron moita dificultá en ceibar a Gonzalo.

Voltos aa Rochela, xa non pensaron en outra cousa que en encamiñarse pra España. Poideron aproveitar algúns dos barcos que viñan de retorno a Betanzos; pero dubidaban arribar a esta vila por medo a Fernán Pérez de Andrade que viña a ser coma o correxidor; e como dicía Fernán Vázquez, non sea Xudas que aa porta da casa veñamos a caier na trapa. Prefiriron polo tanto ir desembarcar a Noia, onde Gonzalo Ozores era menos conecido; e así metéronse nunha nao que iba consinada aa famosa casa dos Carneiros, que eran unhos ricos comerciantes daquela antiga vila, que se gaba nada menos que de ser fundada por Noé. Nonos meteremos a espricar o que sintiría Fernán Vázquez cando dempois de dobrar a illa da Creba, dou vista de lonxe ao porto do seu descanso, ao trémiño dos seus afáns. Todo o esqueceu estonces, traballos, privacións, aldraxos, faticas; todo o deu por ben empregado.

De Noia pasaron a Santiago, onde Gonzalo Ozores tiña algúns parentes e amigos de quen ben pudía fiarse; pero a pirmeira ansia de Fernán Vázquez, asomantes chegaron aa cidá do Apóstolo, foi dar aviso ao Padre Abade de Sobrado que era a única presona que estaba no allo. Foi el mismo polo seu pee; porque as consas que tiña que tratar e falar co Abade mal se pudían fiar aa pruma e menos a terceiro.

O Padre ricibeuno con moito amor e contento; pois el estaba pouco menos intresado que Fernán na vinda de Gonzalo Ozores, sinte o moito que o mosteiro debía aa familia dos Ulloas, que foran sempre os seus dicididos proteutores: desque lle tiraran os seus estados e andaban descarriados polo mundo, os frades non pudían vivir; a todas horas vían roubadas e saqueadas as súas granxas e nin no mismo convento estaban tranquilos, nin seguros, pois hastra alí iban a meterse con eles.

En resumidas contas: o que os dous concertaron foi que Gonzalo, tan pronto como poidese, viñese en moito secreto ao convento para desde alí ir aviando as cousas, talantear a xente e ir dispoñendo todo para dar o golpe que todos deseiaban. Quedaron tamén en que os dous, Fernán Vázquez e Gonzalo Ozores, habían de salir desde Santiago aos montes da Tieira, onde os habían d'asperar dous acemileiros de toda confianza e ben impostos no que habían de facer cas mulas e cos hábitos que habían de vistir, para desde alí siguir así disfrazados hastra Sobrado. Todo o fixeron ao pee da letra, e todo lles saleu aa medida do seu pensamento.

Taes eran os dous frades de San Xusto que desde facía un mes pousaban en Sobrado. Por suposto, que alí non se estaban cos brazos cruzados asperando que chovesen panículos do ceo. O P. Abade espúxolles o estado do país; como todos estaban bremando por acabar cos seus asoballadores; que había xente dicidida e disposta a todo, porque taes como estaban as cousas non se podía vivir. Contoulles da loia que correra de que Fernán Vázquez morrera no Bocelo escuartizado polos lobos; o cual non lles deixaba de vir ben para os seus traballos. Apuntoulles tamén caes eran as presonas máis seguras e cernes con quen pudían contar pra os seus intentos; e así lles foi facendo outras oportunas adevertencias, que lle serviron de moito na axecución dos seus proyeutos.

Respeuto do pai acordaron polo pronto non dicirlle nada hastra ver como se iban presentando as cousas; e esto, porque, dieble e altereado como estaba, era moi fácele ou que ca impresión de ver de socato e improviso ao fillo lle dese un pasamento do que quizais non volvese, ou que co gozo e a alegría non poidese conterse e sin querelo dese lugar a que se descubrise todo o cotarro.

Gonzalo Ozores quiría visitar por si mesmo os seus estados, falar cos seus antigos vasallos e asegurarse ben da súa disposición de ánimo. Mais esto non o podía facer senón a furto con moitas e grandes precaucións en sitios estraviados e moi a deshora. Xa celebrara algunhas xuntas sacretas nos suterráneos do castelo das Grovas, en algunha das encañadas da serra do Bocelo e en outros sitios somellantes.

Agora poderemos comprender o contenido e sinificado da carta dirixida polo conduto de Beringuela ao Señor do Vilar de Mella, que era un dos máis dicididos partidarios de Gonzalo Ozores.


[1] O pirmeiro que descubreu as súas ruinas foi o meu ilustre e querido amigo o Sr. D. Xesús Fernández Suárez, o cual, ca súa acostumada intelixencia e fogosidá, non poido acougar hastra que non puxo ao descoberto aqueles tan entresantes vestixios.

   
IV

  
NON ERAN PANTASMAS

           
Ao pee da serra de Corno de Boi, preto do lugar de Sacel, nace de homilde orixen o río Pambre, o cual rodeiando o Castro das Seixas, centro das fechurías de Vasco Gómez, corre de Nordés a Sudoeste regando pola dreita as parroquias de Moredo, Felpós, Carballal, Cuiña Viña ou Ambreixo, Mato, Remonde e San Breixo e pola ezquerda as de Morlan, Ulloa, Maceda, Laia, Quindimil, Meixide, Camiño, Curbián e Pambre, hastra que despois dunha carreira dunhas catro légoas pouco máis abaixo do ponte da Mácora vese atallado polo Ulla que lle varre as súas augas.

Non é sin falta de misterio polo que facemos esta máis que lixeira mención do río Pambre; nas súas beiras desarrolláronse a maor parte dos feitos que vamos discribir, e logo dous días despois que alcontramos aa filla do señor do Vilar de Mella na costa de Carell, ben a deshora pola ponte da Mácara e pola de

Pambre víanse atravesar bultos, que pantasmas non o sirían, pero parecer paricíano. Por onde máis atravesaban era pola ponte de Pambre que conducía á eirexa deste nome, a cual erguíase solitaria preto do río na cima dun cotarelo antre uns desconformes pedrouzos que a tiñan como medio escondida. Era do sigro XII, e polo consiguiente do estilo románico-bizantino do último período; e con esto xa está dito como siría a súa traza, unha nave reutangular, e logo o arco trunfal e despois a áuside cadrada ou casi cadrada e cuberta de bóveda[1].

Ao pee da eirexa non había estonces máis que un pardiñeiro, que fora casa, en que os señores de Ulloa recolllan e gardaban as rendas e tiñan un caseiro. Despois da desfeita da casa dos Ulloas, os caseiros limparon a madeira e a tella, tocaron o pindín para outra parte e deixaron as paredes ispidas de todo.

Como, polo que dixemos, por onde máis bultos pasaban era pola ponte de Pambre, chegarémonos alí a ver si podemos pescudar algo do que era aquela nouturna porcesión. Pantasmas, abofellas que non eran, porque non hai que creer en tales envencións; imposibre que non fosen homes, e mais debían de selo.

A noite aínda non estaba moi escura; pero alí naquel fondo aparecía tan pecha que ¡noo! algo facía dubidar. Para máis, é fácele que na ponte sintísemos así un lixeiro asobío como de xente que está cuchucheando. Pero sigamos, que alomenos algúns xa son nosos conocidos; eran Alberto e Domingos que estaban con outro peisano na burata dunha gran cachopa que había aa beira do río mismo a carón do sitio onde despedía a ponte.

-¡Que alegrón non che recibín eu -decía Domingos- cando che me deron o recado! ¡Mismo estou bremando por velo! Trouxéronme o recado aa xunta da noite de onte; estaba eu acomodando a facenda, e veu un escudeiro do señor do Vilar e chamoume pra o curral, e desque se enterou ben de que estábamos soilos díxome ao oído:

-Si ques ver ao señor Gonzalo Ozores de Ulloa, mañaa a unha da noite aspérao na eirexa de Pambre. Mándache aviso o señor do Vilar, porque quen es, e que para todo se pode contar contigo; pero coidado con falar desto con naide máis que cos homes que vexas alí, e para eso con moita coutela.

-Pois agora debe estar pra chegar -ouservou Alberte-. Cuasemente cando pasamos por frente de Remonde oín eu cantar os capóns, e xa hai un boo anaco.

-Pois a min -saleu o outro peisano que era un caseiro ou servizal do señor do Vilar na parroquia de Sancibrao preto de Millide -veume a avisar a mesma filla do meu amo, que chegou aa hora de xantar, e eso que facía un sol que esmechaba, aa porta da miña casa ca súa collaza Lionor[2]. Viñan a cabalo e mais por eso sudaban a rego.

-Dannos inxempro a nós -saltou a esto Domingos- pois que unha señorita tan fidalga como é a filla do señor do Vilar, ande nesas carreiras, évos cousa de ademirar e estrañar.

-¡Boite! A señoriña Beringuela éche moi fina -dixo a esto o peisano de Sancibrao-; ten rasgo e garbo pra todo; non quero ver outra señora tan atenta e disposta coma ela.

-E mais facíavos unha boa parexa para o Sr. Gonzalo Ozores-ouservou Alberte.

-Deño non digas -repuxo o de Sancibrao- pois igoalar habían de igoalar ben.

-Eu do Sr. Gonzalo Ozores -dixo Domingos- pouco me alembro. Cando el saleu da terra era, coma quen di, un rapaz; pero xa estonces ¡vaiche boa! campaba el coma un dos máis xentiles e garridos mozos da nosa Galicia. Por eso eu noo creo; pero ese conto non é pra nós.

Nesto sinteuse un troupeleo como de bestas que baixaba pola costa, que formando un recodo, viña dar aa ponte.

-Aí os tendes -marmulou Alberte- e ti, Mingos, escarrancha ben os ollos, que o vas a ver en carne e oso.

-Ende ben, oh -contestou o outro.

A compaña das bestas veu baixando a costa ao paso, atravesou a ponte algo máis ao xeito; e dempois dou aa espora pra subir aa eirexa. Eran dous cabaleiros sobre dous valentes machos e con eles dous pions.

Alberte e os seus compañeiros tamén saíron do seu tobo e puxéronse en camiño tras dos cabaleiros. Ao chegar xunto da eirexa, un dos pions racolleu as bestas e levounas ao pardiñeiro que estaba a carón. Ao redor da eirexa, e antre os penedos, non se vían máis que sombras que estaban quedas e silandeiras como aéreas e ensensibras espantonias. Por eso, así que sintiron chegar os de a cabalo, comenzaron de rebulir e de querer chistar calandiño unhas cas outras.

Un dos cabaleiros sacou unha chave e desfechou a porta da eirexa; arrimouse a un lado e deixou que pasase pra dentro o outro cabaleiro. Nesto o cabaleiro que abrira a porta, dirixeuse como pudo aas sombras, e en tono irto e seco, díxolles:

-¡ Adentro!

Nafeuto, todos entraron menos unhos seis ou sete, que quedaron fóra rondando a eirexa.

En realidá, o que facían aqueles homes (e todos eran leigos), viña a ser un desacato; entrar asi sin máis nin máis tan a desbora era unha profanación. Mais estonces non era cousa tan nunca vista que a eirexa fose sitio en que se fixesen xuntas comunales, se vintilasen asuntos civiis, se notificasen cartas e sentencias e se celebrasen outros autos púbricos de caráuter segrar. Inda por moito tempo o adro das eirexas era o lugar propio e sinalado aos concellos e xuntas populares. E certo que os Concilios e os Perlados cramaban contra o abuso de celebrárense nas eirexas taes autos; mais a veces, co gallo de que era por necesidá e polo ben común, non se reparaba nas ditas prohibicións.

Cando estiveron todos dentro, o outro dos pions, que acompañaban aos cabaleiros, destapou un farol que levaba, abreuno, e ca luz del, acendeu dúas velas que topou sobre a mesa do altar. Todos estaban de xiollos rezando cada un para si.

Despois dun anaco de oración, levantouse o cabaleiro que entrara diante na eirexa; o pion do farol recolleulle unha ancha e larga hopelanda en que iba envolto, e estonces apareceu un guerreiro, vestido de pees a cabeza de relumbrantes armas, menos o casco que llo tiña na mao o outro cabaleiro. Todo era de bruñido aceiro; a rechamante cota co seu faldón, que lle cinguía o toro do corpo, e estaba formada de aceiradas lámeas cas súas correspondentes xogas; o gorxal, as ombreiras, os brazales, os codales, os avambrazos que lle envolvían os membros que en taes nomes se indican; as escamosas lúas que lle gardaban as maus; os gardarréns que lle amparaban os cadrís; os quixotes que lle rodeiaban as coxas; as rodilleiras e as grebas que lle defendían as canelas; e tamén, os zapatos cos seus escarpes que lle cubrían os pees.

Aquela súpeta e non esperada aparición deixounos a todos varados; mais logo foron saíndo do seu asombro; cando o cabaleiro lles dirixeu a palabra nos siguentes términos:

-Fieles e leales vasallos da casa de Ulloa: a hestoria das miñas desventuras évos ben conocida, como eu tampouco inoro a das vosas. De tódolos vínculos que  antes mantiñan  unidos na casa de Ulloa aos señores cos vasallos e aos vasallos cos señores, soilo queda un, un que é a común desgracia. Eu vexo os meus castelos derrocados, as miñas torres carteadas e abandonadas, os meus paaços roubados e queimados, a tódolos meus perseguidos, descarriados e reducidos a mandingar de maus alleas o que era seu; e vexo tamén as vosas casas abertas a toda cras de violencias e malfeitorías, as vosas terras e facendas como si as tivérades de emprestado; as vosas presonas suxetas a mil maneiras de agráveos e veixámenes. Mais anque non nos queda máis que un vínculo, unha lazada, esta por si sola ha de ser tan forte, e tan valente, como foron tódolos noos e liazas que sempre nos tiveron unidos e irmanados.

De toda a antiga grandeza e poderío da miña casa soilo me fica unha cousa, os recordos; e esta cousa é o alento que me dá ánimos; a escora que me ten en pee; a dooce e raiosa visión que me fai menos agro e agobiador o peso desta vida. E nafeuto en recordo que con meu tartaravoo Fernán López de Ulloa estiveron os vosos antepasados na batalla das Navas de Tolosa; con outro meu avoo concurriron no tempo do santo Rei Fernando aa conquista de Córdoba e de moita parte da Andalucía; e despois con outros meus parentes acháronse na do Salado e en Alxeciras; e quizaibes, quizaibes algúns dos que estades aquí presentes anduvestes ao meu lado nas miñas campañas.

Eu non podo, é certo, resinarme cas miñas desgracias e desventuras; eu quero pelexar con elas hastra morrer; pero por grande que seia en min  este deseio, por altiva e imperiosa que me seia esta asixencia do meu esprito e da miña alma, quero por eso sometela ao voso parecer, quero saber de vos si eu debo ou non repoñerme contra a miña mala ventura.

Algúns &quot;sí, sí,&quot; soltos que se lle escaparon a varios dos circunstantes interrumpiron aquí ao cabaleiro. Con esto a espresión do seu sembrante tomou nova forza e máis fogo; os seus fiteiros ollos, que se vían aa luz das velas do altar, pois el estaba de lado a carón da mesa, paricía que lanzaban raios; e a súa nobre aución e os seus enérxicos e briosos además, si revelaban a axitación que fervía naquel peito, tamén sinificaban a firmeza e a mananimidá do seu esprito.

-Quero saber -continuou el- si a vós vos intresa o facer saltar as cadeas que vos atanazan e opremen, e romper as sogueiras que vos afogan, e si non convendría que xuntásemos tódolos nosos esforzos para varrer esa manada de lobos, que nos devoran e despelexan e non consentir máis que fagan rastrollo de nós e de todo canto temos. Nosos anamigos están fortes e poderosos, é verdá, e son moitos, anque non tanto como se pensa; pero de nosa parte está a xustiça; e o favor deste Señor en presencia do cual estamos -e cenaba ao crucifixo que estaba no altar- non nos ha desamparar. ¿Queredes, pois, dicidirvos a dar o golpe? Esto é o que eu deseio que me digades con toda a franqueza e leialtá de vosa alma aquí diante deste Señor que quixo morrer por libertarnos a todos.

Un &quot;¡sí!&quot; xordo resoou como un rouco bruído en tódolos rincós da eirexa; que tal foi a prontitú, a fe, a convinción e a concordanza con que tódolos da asambrea, e serían arriba de 80 homes, contendo mal o folgo no peito, responderon a aquela proposta.

-De quen sodes vós non se pudía asperar outra cousa -sigueu o cabaleiro-. Pois agora, o que cómpre é que cada un percure provistarse de armas, quer de espada, quer de lanza, quer de chuzo, quer de arco, e estar dispostos para cando ricibades o aviso que vos ha de dar o meu amigo, que aquí tendes presente, o señor do Vilar de Mella, con quen tamén, como si fora comigo mesmo, vos habedes de entender cando vos acurra algunha dúbida ou dificultá, mentras eu, por razoos que facelemente podedes adiviñar, non podo saír a campo descuberto.

Pero todo esto é nada si nos falta unha cousa; e esta cousa é o facer estes preparativos ca maior reserva e sixilo, e gardar todos sobre o feito o máis compreto e ousoluto sacreto. E para esto xuremos todos diante deste Señor que nos está vendo e ouvindo, e que algún día nolo ha de demandar, que nada habemos de dicir de canto aquí se falou, nin de canto estamos dispostos a facer e axecutar.

O pirmeiro que xurou foi o señor do Vilar, e tras del foron xurando todos; e acabado o xuramento o mesmo señor do Vilar tomou a palabra dicindo:

-Soilo nos falta unha cousa pra rematar o auto, e é que todos lle renovemos ao ilustre cabaleiro, que aquí temos diante, o dibido acatamento e o reconozcamos por noso señor e valedor.

E aínda ben non acabon de dicir esto, achegouse ao outro cabaleiro que estaba sentado nunha cadeira, fíxolle a reverencia e bicoulle as maus. Todos, un por un, foron facendo o propio; e é de adivirtir que os máis deles ao bicarlle as mans a aquel cabaleiro por quen tanto suspiraron, non poideron conterse de rociarllas cas súas bágoas.

Non dixemos quen era o ilustre cabaleiro que ricibira este hamenaxa. Era ben escusado ¿quen podía ser sinón Gonzalo Ozores? O cual por medio de Beringuela recebeu a contestación de Vasco Fernández a aquela carta que vimos nos derradeiros párrafos do capítolo II.

Pasaba das dúas da noite cando se desfixo a xunta, e cada cual colleu pra onde lle prougo. Gonzalo Ozores e Vasco Fernández foron xuntos hastra Millide, alí separáronse e Gonzalo encamiñouse para Sobrado, e Vasco para a súa casa do Vilar de Mella.


[1] Hoxe esta eirexa está cerrada ao culto e convertida en graneiro e almacén de trastos vellos.

[2] Era irmán de leite de Beringuela; e os señores do Vilar trouxérona de piquiniña pra a casa pra aducala ca filla.

   
V

           
O VILAR DE MELLA
         

A Sobrado algo xa o conocemos; agora paréceme posto en razón que tamén enxerguemos algunhas palabras acerca do Vilar de Mella. Xa dixemos que esta fortaleza de Vasco Fernandez estaba asituada onde se xuntan dous rigueiros que van ao Iso antre as parroquias de Mella e Sendelle. Compúñase dunha torre cadrada de tres pisos cas súas correspondentes almeas e con dous corpos de casa a ela pegados, un polo lado do Norte e outro polo do Solano. Este estaba dividido en tres grandes salóns a continuación un do outro e o último entestaba ca torre. O outro corpo de casa soilo tiña un salón, que tamén comunicaba como os outros co segundo piso da torre. Todo ao redor había unha forte muralla tamén almeada, e arrimadas á ela estaban as caballerizas, o graneiro, a leñeira, a palleira e outras dependencias da casa. Dous cubos redondos defendían a porta da muralla que estaba escontra a torre, e ademais axudaban a ter man do aparello e arteficio da ponte levadiza. Os dous regos, de que falamos, pasaban ao pee da muralla e ao mesmo tempo que sirvían de foso, facían máis vistoso e animado o paisaxe.

O moblaxe da casa consistía en grandes catres cerrados con cortinas, xa de seda, xa de lan, esparcidos por tódalas habitacións; en huchas non pequenas entalladas por tres dos costados; en tal cual almario, en mesas de pees moi repinicados cos seus correspondentes bancos e taboletes, e en caixóns, baiules, canapés e outras cousas polo estilo. Nun recanto do último salón do lado do Solano había a modo dun biombo, que cerraba un altar sobre do cual estaba aberto un percioso trítico á maneira de retablo. Na folla do medio tiña un crucifixo de marfil ca Sma. Virxe e San Xuán aos lados; e nas dúas outras, dúas follas, que, por suposto, eran máis estreitas, nunha estaba o Apóstolo San Pedro, e na outra o Apóstolo Santiago. A caronciño había unha gran hucha, na que se gardaban as vestiduras para celebrar; pois Eldonza quiría ter sempre na casa capelán para que lle dixese a misa. O segundo piso da torre estaba adicado á sala de armas; había alí espadas, lanzas, puñales, escudos, arcos, ballestas, e tamén algúns arneses ou armaduras.

Tal era, pouco máis ou menos, a morada do señor de Vilar de Mella; mais esta non era a súa casa prencipal. Esta tíñaa na parroquia de Gondollín; pero despois da desfeita dos partidarios do Rei D. Pedro para verse libre da tirria e senreira dos enriquistas que o quirían acurrar, trasladou a súa risidencia para acá do río Iso, que, como é sabido, estremaba por aquela parte a terra e xurdición do Arcebispo de Santiago. Por eso alí inda non o deixaban vivir en paz; pois a cada paso lle armaban zancadelas, e de contino o estaban axexando pra ver de facerlle o mal que poidesen.

Agora que conocemos a fortaleza do Vilar de Mella, digamos tamén algo máis dos seus habitadores. O Sr. Vasco Fernández era, por suposto, fidalgo; pero a súa fidalguía xa viña de moito atrás. Fora sempre partidario do Rei D. Pedro, e militou decote na hoste dos Ulloas, e, polo tanto, na de D. Fernando de Castro. Non poido acharse, e desto doíase el sempre, na batalla de Montiel, onde caíran os seus amigos; porque daquela alcontrábase el en Toledo.

Polo P. Abade de Sobrado soupo a vinda de Gonzalo Ozores, e foi un dos pirmeiros que foi a velo, que se enterou doos seus prans e que se puxo en todo de acordo con el; pero por non dar lugar a que os anamigos escupulasen algo, entendíase con el por medio de Beringuela do modo que dixemos. A desgracia parez que inda o fixera mais afeizoado, si cabe, aa casa dos Ulloas. El era o encargado de arranxar a comarca que estaba entre o Iso e o Pambre, de recrutar e formar cadros da xente que había en cada parroquia disposta para saír ao Campo, e de facer reconto das armas e apetrechos con que cada un contaba. El fora o que preparara a xunta da eirexa de Pambre, dándolle aviso a tempo a Gonzalo Ozores.

Anque de natural moi humano e condescendente, tanto que paricía, como sol dicirse, un boi de machado, era moi costante nos seus porpósitos e moi amigo do amigo.

A súa dona Eldonza Yans era unha señora dina compañeira del. A vertú que mais nela sobresalía, era a da caridá. Aínda ben non sabía que en tal ou cual lugar había algunha enfermedá ou algunha coita, alá iba ela a remediar como podía aquela necesidá, mandando maeciñas ou calquer outra cousa que fixera falla, ou si cadraba asistindo ela mesma en presona. Sinte esto, ningún probe chegaba aa súa porta, que tivese que marchar cas maas baldeiras.

Unha vez no couto de Dormeá, que non estaba lonxe do seu castelo, houbera unha gran liorta, e de resultas quedara un home morto. Entrou o Pertegueiro así que o soupo, porque aquel era un dos casos reservados en que non podía conocer o xuez do couto; e como non se descubríra o reo, mandou o Pertegueiro repartir a multa ou caloña antre tódolos moradores da xurdición. Había algúns probes que, ¡mal pocado!, boo é que poidesen vivir, pra canto mais pagar a súa cota; e Eldonza fixo e fixo co marido, que consigueu que lle abonase a tódolos probes a parte que lle correspondera na multa.

Tiña unha irmán monxa no convento de Dormeá; e tanto ela como o marido valíanlle moito ao mosteiro porque o defendían e amparaban das enxurias e desvergonzas de moitos desalmados. Outro irmán que tiña, era cabaleiro do hábeto de San Xuán da Encomenda de Portomarín; e aa sazón achábase alá no Oriente na illa de Rodas. Este irmán non lle saía da mamoria; porque, do que é mal, contadas eran as veces que ricibía del noticia.

Por eso, ela era moi muller da súa casa, de moito goberno, e sempre riñida ca priguisa e ca nugalla.

A filla Beringuela era a alegría e a animación da casa. Para todos había de ter un conto ou un chascarrillo; para todos era labianta e falangueira; pero a súa labia era tan natural e tan sin noxentas e empalagantes solermeirías, que con ela a todos tiña comprados. Por outra parte, paricía que lle fervía a sangre no corpo; andaba sempre pola casa correndo e brincando, e mesmo en toda ela lle agurgullaba a alegría e contento. A nai a veces inda lle fungaba e lle dicía que paricía un galistro, cando había de ter xuicio, cando había de deixar de ser unha cabirta; pero como era para ela tan agarimosa, tan dócele e tan ben guieira, as súas rifaduras, acababan cuase sempre en escenas do máis puro e tenro amor filial.

-Non me miredes así de esguello -dicíalle a veces Beringuela bicándoa e abrazándoa- que ben sei que alá dentro mirádesme doutro modo.

Do pai xa non digamos; estaba chocho ca filla. Era moi amigo de asados; o cual non ten nada de particular, pois naquel tempo este modo de preparar a comida era o que sobre todos se usaba; mais os asados del tiñallos que facer a filla, porque soilo nos dela non alcontraba pero que poñer. Así é que Beringuela tiña na cociña o seu espeto e as súas greenllas ou parrillas, que se diferenciaban das demais no mango que o tiñan de alquime.

Pero Beringuela era disposta para todo; ela cociñaba, cando era perciso, ela cosía, ela bordaba, ela arranxaba e amañaba a casa ca axuda da súa collaza Lionor, aa cual quiría como a unha verdadeira irmán; e ela, en fin, tiña garbo e espediente para desempeñar labor ou encargo que se lle encomendase.

Pola causa de Ulloa botaría ela os fígados, si poidera; e a pena que ela tiña era que o seu recato e as adevertencias da nai non lle pirmitían tomar parte máis autiva. Así é que cando lle mandaban algunha cousa que non desdixese do que ela dibía aa súa condición e aa súa modestia, facíao voando. E desto non deixaban de presentárselle algunhas acasións; porque a veces sucedía, como no víspora da xunta de Pambre que na casa non quedara nin criado, nin sirvente, nin casta del; que todos andaban de bolina con recados, avisos o outras axencias polo estilo; e estonces dábase o caso de que ela poidera ofrecerse para desempeñar calquer encargo que a ela lle acaese.

Estaba perdidamente namorado dela un fillo de Vasco Gómez das Seixas. Era un lindo rapaz; e quizaibes, ou sin quizaibes, lle correspondese, si non tivese unha chata, que para ela era chata de vez, pois era fillo do prencipal dos usurpadores dos estados de Ulloa. O mozo desvivíase por ela; as esperas e aguardas que fixo, as voltas e carreiras que dou, pra facérselle o alcontradizo e falala non son para ditas. As veces aa media noite, ao pee dos muros da fortaleza aparecía con unha viola, que palillaba el aas mil marabillas, e púñase a enventar e cantar trobas, en que cos máis dooces e engatusantes requebros, procuraba espresar e esbafar o que sintía dentro do peito. Ela ou non ouvía, ou si ouvía facía o mesmo caso que se ouvira chover. Si pola ventura tropezaba con el algunha vez, saudábao ou contestáballe ao saúdo sin máis cirimonia que a un estrano calquera, e siguía o seu camiño. E así ela irta, irta, sin xamáis dobrarse; e el cada vez máis entemeado en arrandeala e abrandala.

E volvendo a Lionor, que por certo era dina das atenciós que recibía naquela casa, con tanta máis razón lle daba ela entonces mostras de boo amor e cariño, canto que logo iba a ter que separarse dela; pois a Lionor estaba pra casarse cun garrido mozo de Mezonzo, de onde ela era tamén natural. Beringuela antes de separárense, quixo amostrarlle hastra onde chegaba o seu fino afeuto ofrecéndose a ser madriña do casamento.

VI

           
¡ALBERTE! ¡ALBERTE!

           
O señor de Sampaio, Vasco Gómez das Seixas, tiña na parroquia de Ermora, que cuase estaba partindo frutos ca de Libureiro dous casares testos de labranza; pero como el era tan xurafás e tan ríspito, nin por canto achaba quen llos quixese arrendar, ou poñerse neles de serviçal como estonces dicían. Fíxoos algúns anos traballar aa forza aos viciños de a carón; pero, xa se ve, como a terra tamén quere ser traballada con amor e agarimo, o preduto que sacaba deles podíao encerrar na cáscara dunha noz. Veuse polo tanto obrigado a mellorar as condiciós do contrato, tal como o tempo que dibía durar aumentándoo hastra vinte anos en vez dos dez que de ordinario tiñan estes contratos, o poñer el todo o gando en vez da metá, e ofrecer así outras avantaxes que non eran para desprecear. Os Casares en sí xa eran boos; tiñan monte, devesa, herbeiras, labradío, horta e unha regular casa cas súas correspondentes cortes e alpendres.

Alberte tiña conocemento desto, e calquera dos dous casares inchíalle o ollo; mais por eso dubidaba de arrendalo por medo ao Sr. Vasco Gómez. Estivo así algún tempo entre dúas, sin saber que facer; pois el en por si non tiña máis que unhas cantas guicholas en Libureiro, espalladas pola parroquia adiante, e para traballalas e para manter a tres ou catro pícaros que tiña, que todos xuntos cabían debaixo dunha cesta, víase o boo do home nelas. Ao fin, acurrado como estaba, dicideuse a ir estar co señor de Sampaio xustamente dous días despois da xunta de Pambre.

Era Vasco Gómez un home baixote, pero de moitos anchos, moreno, de barbas e cabelo crecho, ca crica revirada para arriba ensinando algo as ventas, os ollos negros e sombrizos, e os beizos grosos e botados afora. Tiña unhas forzas desconformes, e podíanlle apricar aquel verso do apitafio de Vasco Fernández de Temes:

Pequeno de corpo e grande de esforzo 

anque do outro verso,

Boo de rogar e mao de forzar 

soilo lle aditaba a segunda parte.

Por eso en borra e fachenda nadie lle empataba, e onde el estivese xa non había nin nobre, nin señor, nin cabaleiro que chistase. Tiña varios fillos, e o terceir deles, que lle chamaban Nuño, era o que estaba namorado de Beringuela.

Ao tempo que Alberte foi a buscalo, achábase no Castro das Seixas, apurando aos canteiros para que lle acabasen logo a nova fortaleza, que alí estaba construíndo. A cal fortaleza tiña de forma un cadrado cun torreón tamén cadrado nas esquinas; soilo que o torreón da esquina que miraba ao Surleste, era máis grande que os outros, por canto alí estaba aberta a porta que daba entrada ao castelo. A fortaleza viña, pois, a encerrar un patio cadrado, sendo así que as casas de morada estaban pegadas ao lenzo Norte da muralla.

Non era este o terratorio do seu lexítimo señorío; que este tíñao dúas légoas máis arriba escontra Friol, onde aínda hoxe se conservan as ruínas das torres de Sampaio; mais despois que se apoderou da parte dos estados de Illoa que estaba ao Norte do Ulla, convíñalle ter nela de súa man algunhas fortalezas que fosen base e aseguranza da súa dominación naquela comarca. Este era o ouxeto que se propuña na costrución daquela fortaleza.

Alberte, carrán, carrán, foise chegando co pucho na man onde estaba o señor de Sampaio, o cual desde o alto dun torreón, que xa estaba acabado, espeucionaba as obras incruindo tamén aos que estaban abrindo o foxo que había de rodeiar o castelo. Así que estivo preto, estaricou un brazo, estaricou o outro, abréuselle a boca como si sintira un ataque de frato, rañou a testa; e despois destes preparativos moi homildoso e pousón:

-Señor -saleu- ouvín dicir que a súa mercé andaba buscando un serviçal pra o casal do Monte, na parroquia de Ermora.

Vasco Gómez torceu a vista pra o sitio onde viña a voz, botoulle a Alberte unha ollada de arriba a abaixo, e sin máis mandoulle que fose a estar co seu moordomo.

Alberte non esperou máis; foi a buscar ao moordomo, o cual despois de pedirlle algún conocemento da súa persona, mandoulle que fose a avisar o notario de Millide para outorgar a escritura, cos verbos ou condicións do contrato. Alberte foi voando, contento coma unhas páscoas; porque xa lle paricía que non pudía apetecer máis. Cuasimente o notario tiña a casa escontra a aquela marabillosa portada travesa da eirexa de San Pedro, que non pode contemprarse sin verdadeira sorpresa. Parece obra de mediados do sigro XIII, e inda hoxe ostenta as súas cinco variadas archivoltas incruindo o tornachuvias, descansando sobre un tableiro ou imposta tamén moldurado e sostido aa súa vez por seis colunas, tres de cada lado, os capiteles das cuales están primorosamente tallados con follas de palma e retortas volutas e follas de acanto os da dreita.

O noso Alberte non se parou moito a mirar aqueles debuxos; mais indo dreito ao seu feito avisou ao notario, o cal poucas arredras lle puxo pra ir insiguida a outorgar o contrato, que polos somellantes que temos visto dibía dicir así:

&quot;Era de M e CCCC e XVI (ano l378), XXII días de Maio. Nós Alberte Dominguez e miña muller Dominga Álvarez facemos preito e praço coutado en cen maravedís a vós o señor Vasco Gómez das Seixas que des deste San Martiño primeiro que ven hastra vinte anos seremos vosos fiees serviçaes e vasallos sen outro señorío no casar do Monte so sino de S. Bartolomé de Ermora. Pra o cual casar vos dades a min e aa dita miña moller Dominga Álvarez en pobranza dous bois e catro vacas e vinte rexelos e seis porcos. Demais nos dades a min Alberte Dominguez un cerame de segoviao e unha saia ou capote de picote e a dita miña moller tres varas de valancina; e per benfeituría dúas outavas de pan, unha de millo e outra de cebeira. E neste tempo debemos a dar a vós o dito señor Vasco Gómez a metá de canto labrarmos e criarmos; e por foros vinte soldos, tres galiñas, un cabirto e trinta ovos. Fiido o dito término, canto enteiramente labrarmos, criarmos, aumentarmos, profeitarmos e houbermos, todo ben e fielmente de por meo partamos, así os cabos como a crianza. Testemoias que a esto foron presentes, etc...&quot;

Boa gana tivo Alberte de asperar ao San Martiño para meterse no casal; correndo foi para el con toda a súa xente maxinando que alí había de estar a todo o seu leser.

VII

           
OUTRA VEZ EN SOBRADO


Pero volvamos a Sobrado. E xa que se trata, como si dixéramos, dun augusto calabre sentenciado a ser comido polos lobos, que no noso caso son o tempo, e a indifrencia e aínda a pouca voluntá dos homes, ca axuda dun prano e das noticias que me proporcionou meu boo amigo Sr. D. Manuel Losada, permítaseme fotografialo antes que esto suceda. E non se asañe o leutor porque eu fale de fotografiar, cando para todo podría ter maña menos para eso; pero por mor da miña boa intención aspero que se me perdonará tan arrouzado e temerario empeño.

A pranta do famoso Mosteiro ven a ser aprouximadamente a de dous reitángulos ou cadrilongos, un máis pequeno que o outro, xuntos e pegados cada un por un dos lados máis longos. Algunhas engádigas cadrangulares que sobresalen en algúns sitios desfiguran algo esta pranta; pero por eso o seu perfil xeeral é ese.

No reitángulo máis pequeno estaba, porque hoxe cuase xa non se pode dicir está, a eirexa que ten de longo 61 metros huecos por 19 de ancho. Estaba dividida en tres naves separadas por dez rebustos machóns de pranta cadrangular, cinco de cada banda. Antre as naves e a capela maior entrepúñase o cruceiro que chegaba a oito metros de ancho por 28 de longo. Trece metros de fondo contaba a capela maior, e de ancho oito metros e vinte centímetros, o mesmo que a nave prencipal. Comenzouse a edificar esta eirexa, pois a vella desfíxose e quedou embebido o seu solar no convento, a prencipios do sigro XVII; e a fachada acabouse no ano 1666, como se vía por un letreiro aberto no máis alto dela. Os traballos iban a despacio, e por fin a prencipios do sigro XVIII, sendo abade o P. M. Fr. Edmundo Carralcazar (1707-1710) púxoselle o ramo a obra. Por eso polos anos de 1768, o P. Abade, Narciso de la Mata, botou abaixo a parede do fondo da capela maior, e levantou outra nova, ca intención ao que parece, de apoiar mellor nela o novo retablo que proyeutaba facer.

Todo cuidado e todo empeño lle pareceu pouco ao insine Abade para que a obra saíse dina de tan ilustre e rico Mosteiro. Aínda tiven a dicha de poder adimirar algúns dos baixos releves en madeira que a decoraban e que hoxe garda na súa casa de Santiago un dos meus mellores amigos. O P. Carbajo, na súa intresante Historia de Sobrado, que tamén me proporcionou outro non menos boo amigo, dice que o Rmo. de la Mata, antes de poñerse aa obra, consultou aa Real Academia de Bellas Artes de Madrí; e que levara para Sobrado aos melloriños escultores e tallistas de Santiago. E nafeuto, nos releves que acabamos de citar e que representan pasaxes da vida de Nosa Señora, parece que se vislumbran marcas e sinales das maos daquel Ferreiro, daquel escultor, que nesto de adautar as formas crásicas co espiritualismo cristiano, non sei si tendería moitos competidores.

Dividíase a soberbia obra, da cal hoxe non quedan máis que os macizos fundamentos de cantería, cas súas correspondentes escaleiras para servicio do altar, en tres corpos contando co gran frontispicio que a corvaba.

As colunas do pirmeir corpo eran de tanto valume, que dentro delas había escaleiras pra subir ao segundo corpo. Nos pedestales sobre que pousaban era onde estaban os baixo-releves de que falamos antes. No fondo dos entrecolunios estaban esculpidas tamén en releve escenas da conquista do Novo Mundo. Pero o que máis sorprendía neste primeir corpo do retablo era o gran temprete xiratorio que estaba montado sobre o chao no fondo dun burato cadrado que inda hoxe se ve antre os dous macizos fundamentos que mencionamos ao principio. ¡Que subrime espeitáculo non ofrecería a maxestá con que xiraba aquel colosal temprete para recebir antre as súas colunas a Noso Señor Sacramentado! ¡Era o mundo posto de tarima aos pés do Altísimo para espoñelo aa xeeral adoración!

O día que se estrenou este arteficio, e foi o 20 de Agosto de 1771, contouse entre os máis memorabres de Sobrado. &quot;Todo este lucido concurso -di na súa Historia o P. Carbajo, que debeu ser testigo presencial- asistió a la colocación de su Divina Majestad en el famoso retablo de la séptima parte de Arquitectura, intitulado España índica, por ser invención de un español y contener en toda su compostura la conquista de las Indias. Inventolo el ingeniero Real D. Luís de Lorenzana, y fué aprobado por las Academias de París y Madrid, las que le admitieron por académico de honor y premio; y el Señor Rey, D. Carlos III, especial protector y fomentador de todas las Bellas Artes, premió por esta insigne invención al D. Luís, con un gobierno en el Nuevo Mundo. Fué la referida Colocación el día de nuestro Padre San Bernardo, del año 1771, la que se celebró con misa pontifical, sermón, procesión y estuvo su Divina Majestad expuesto todo el día, en el que, y noche antecedente, hubo muchos fuegos y otras diversiones, concurriendo para esta celebridad, además de los señores arriba expresados (o Capitán Xeral de Galicia ca súa parienta e familia, varios Oidores da Real Aodencia, o Prior da Colegiata da Cruña e os Corneles dos Rexementos de Milán e Asturias) muchas gentes de todas partes, tanto de la ciudad de Santiago, como de la Coruña, Betanzos, Mellid e inmediaciones de este Monasterio, siendo este día uno de los más célebres y de mayor concurso y lucimiento, que tal vez no había habido en Sobrado. También honraron este Monasterio los Ilmos. Sr. Arzobispo, Cabildo y antigua y leal ciudad de Santiago, con sus correspondientes comitivas, y los señores Obispos de Mondoñedo y Lugo con su comitiva, como también los Ilmos. Señores Obispos de Tuy y Obispo Auxiliar de Santiago y otros varios personajes, en cuyo obsequio se gastó mucha parte de la renta de este Monasterio&quot;.

¡De taes escenas foron treato aqueles muros hoxe cubertos de verdín e enferruxados, non sabemos si polo abandono e desamparo en que están, ou polo aburremento e noxo que lles dá a insensatez e a desconsideración dos homes! ¡Dichoso o poobo que tan ao seu xeito pudía gozar de taes espeitáculos!

Pero sigamos ca nosa discrición. Sobre o entablamento do pirmeir corpo desplegábanse en ala doce estatuas de máis que tamaño natural. ¿Que facía aquela escolta ou guardia de honor? Eran os doce Apóstolos que presenciaban como Nosa Señora era subida ao ceo. E nafeuto no centro do segundo corpo do retablo abríase un gran camarín, o fondo do cal era unha gran ventana de vidros de colores. Sobre este fondo trasparente destacábase a imaxe da Soberana Reina en aititú de subir ao Empíreo. ¡Que efeuto non debía facer aquela grandiosa Imaxe no centro do retablo, radiante de groria e de luz!

No entablamento do segundo corpo había outras estatuas que representaban Santos da Orden do Cister; e no punto en que o retablo estestaba ca bóveda, había nesta pintada ao fresco unha faixa como dun metro de anchor, en que a xuzgar polos rastos que inda hoxe se ven, estaba representado o Paraíso.

No cruceiro aos lados da capela maior había dous altares adicados, o da dereita a San Benito, e o da ezquerda a San Bernaldo. Había ademais abertos no mesmo muro dous arcos; dos cuales, o da ezquerda daba paso aa escaleira que subía aa sancristía, e o da dreita aa suntuosa capela de Nosa Señora do Rosario. Foi feita esta capela polos anos 1690 como apunta Carbajo ao tratar do P. Abade Romero Carrascosa. Grande e espaciosa, de aquí a pouco como unha eirexa parroquial, todo o paramento das súas paredes teno de almohadillado fegurando pedras preciosas, como no capítolo XXI do Apocalisis se nos dice, que é o paramento dos muros da celestial Xerusalén[1].

No estremo do cruceiro que está contra o vendaval estaba o altar da Purísima Conceición, e en frente no lado oposto estaba a antiga capela da Madalena, que despois se chamou de San Xoán, e que tamén é conecida con outros nomes como capela dos Ordoñez e de Campomanes[2]. É de estilo oxival do último período, e polo consiguente moito anterior á autual eirexa. Antigamente estaba soila e aislada, a carón do arco por onde se pasaba ao adro do Mosteiro; mais despois como este se ensanchou, foi a topar ca capela e deixouna engarrada antre as súas paredes.

Unha gran reixa que se fixo sendo Abade o P. Rodríguez (1733-1738), e que ao parecer atravesaba o tempro por onde agora está o terceir machón de cada nave, mismo debaixo da dianteira do coro alto, dividía a eirexa en dúas partes, unha intrior, que era o propiamente conventual, e outra estrior que era a que chamaban dos segrares. No centro da intrior estaba o coro baixo, e nos lados, ao largo das dúas naves pequenas, había seis altares, tres de cada banda. Outros dous altares había na eirexa dos segrares arrimados aa reixa de que falamos; e ademais antre a reixa e a porta da entrada había outro altar adicado a San Ciprián, cuya imaxe bizantina consérvase hoxe na próisima eirexa parroquial de San Pedro.

Dos doce maníficos sarcófagos ou carneiros que antes se vían pousados sobre o pavimento pola eirexa adiante soilo quedan tres ou catro. Algúns deles están sirvindo de cubos en muiños daquelas cercanías.

O estilo que reina en toda a eirexa é o que sol verse nas demais do mesmo tempo que tanto abundan no noso país e nas demais partes, friote, secano, e así como o de unha cousa que se fai sin ouxeto determinado. Por eso soilo nos detemos no que é cousa especial desta eirexa.

A fachada, hoxe esmoquenada e amenazando ruina, correspondía aa manificencia e suntuosidá do tempro. Estaba dividida de alto abaixo en catro corpos contando co frontón. No de embaixo abríase a gran porta da eirexa antre colunas estriadas do orden corintio, as estrías das cuales nos dous quintos de altura estaban cubertas con follaxes e racimos. No segundo corpo, nun gran camarín estaba a estatua da Santísima Virxe rodeiada de anxeles. Aos lados había catro colunas salamónicas ou aculebrinadas como tamén lle chamaban. No terceir corpo abríase un gran ventanal que daba luz aa eirexa; e encima del estaba esculpido o escudo das armas de España. O frontón servía de base a un colosal Crucifixo, e nas acroteras ou poios dos lados había dúas estatuas.

Arrimadas a este centro arquiteutónico estaban as dúas torres, o paramento das cuales, todo desde arriba hastra o chan era de almohadillado, pero dun almohadillado, que eu chamaría gemmado, porque presenta tallados os sillares en diversas feguras xeométricas, cas súas correspondentes caras ou facetas coma as das pedras preciosas. Quizaibes se quixo representar con esto aquel texto do oficio da Adicación das Eirexas: As torres de Xerusalén serán edificadas con pedras preciosas[3]. Por eso, na composición desta fachada nótase pouca unidá; as torres en por si pudían formar corpo aparte. A torre da direita quedou esfanicada pola caída dun raio.

Pegado aa eirexa polo lado do vendabal levantábase o Mosteiro; o cal ocupaba todo o reitángulo grande que antes dixemos. Este retángulo viña a ter de longo unhos 130 metros, o dobro con pouca difrencia do outro reitángulo pequeno; e polo mesmo tanto por diante da eirexa como por detrás tiña que estenderse o necesario para compretar a difrencia que vai de 63 metros a 130. O anchor deste reitángulo era unhas tres ou catro veces máis que o do pequeno; polo consiguente viña a midir unhos 80 metros[4].

Podemos considerar dividida esta área reitangular en tres compartimentos; tantos como eran os claustros que a ocupaban; a saber, o claustro da Hospedería, o claustro reglar ou das Procesións e o claustro grande.

O claustro da Hospedería, que era o pirmeiro que se encontraba, fora comenzado no ano de 1623 sendo Abade o P. Maestro frai Pablo Lirio pouco despois de empezarse a derribar a eirexa vella, e acabouse polos anos 1760, si ben no ano 1827 dous dos seus lenzos foron adificados de novo. Bonitísimo era o seu estilo; e pola súa disposición e maneira recordaba o palacio romano da Cancellería, obra do célebre Bramante. E nafeuto, notábase nel aquela pureza e harmonía de lineas e aquela repousada tranquilidá de formas que soupo emprimir nas súas obras o famoso arquiteuto do Vaticano; pero que pronto alterou Miguel Anxel cos ímpitus e arranques do seu xenio inquieto e turbulento. Era bastante paricido ao claustro de San Clemente de Santiago[5].

Pola parte do Norte no lado de afora estaba a fachada que formaba ángulo reuto ca da eirexa. Esta parte contiña as oficinas da Butica e do Xuzgado; e sinte esto tiña dous pisos que coroaba un frontón ou fontespicio, sobre o cal se erguían tres estatuas: a de Nosa Señora na punta e as de dúas Santas aos lados.

O seu estilo era moi semellante ás do intrior do claustro. Na parte do Oeste estaba a Biblioteca que gardaba un dos Tumbos ou Cartularios máis notabres de España; sinte outras obras manoscritas e decumentos moi únicos e importantes para a Hestoria do noso país. Debaixo estaba a manífica caballeriza. Neste mesmo lado e nun corpo saínte que parece se engadeu despois, achábase a Cámara abacial. No lado

do Sur estaba a Hospedería; e polo lado do Este, por medio dunha gran escaleira, que se chamaba de Ave Maris Stella, polo hino que soía cantar a veces a Cumunidá ao subila, pasábase aa parte alta do segundo claustro que era o reglar ou das procesións. E por certo, que desde a pirmeira cruxía alta deste último claustro pódese gozar dunha das máis fantástecas perspeutivas que maxinarse poidan, cal é a que ofrece un fondo de cielo e paisaxe visto a través dos huecos abertos en sete ou oito medio derruídos muros, postos a continuación uns dos outros.

Este claustro das procesións era cadrilongo e máis pequeno que os outros dous. Os lados máis longos que eran os do Este e Oeste medían 28 metros 55 centímetros; os outros lados tiñan sosmentes 17 metros e 60 centímetros. O que máis chamaba a atención neste claustro que foi acabado sendo Abade por segunda vez o P. Vellogín (1741 - 1744), eran os trinta e seis medallóns que decoraban os membros de parede de antre as ventanas do segundo corpo, distribuídos a doce en cada un dos lados mais longos e a seis nos outros dous lados. Os seis do Norte presentan bustos nimbados de San Pedro, San Pablo, Santiago, San Andrés e outros dous Apóstolos; os do lado oposto os bustos dun Papa (¿S. Gregorio Magno?), dun Cardeal (¿S. Pedro Damián?) e de catro guerreiros. Nos vintecatro medallóns dos lados Este e Oeste contíñanse bustos de Arcebispos, Obispos, Abades, Cabaleiros, Cortesanos e outros personaxes. O rasgo e brío con que estaban trazadas e moldeadas moitas daquelas cabezas, traían aa mamoria a maneira chea e rebusta de Miguel Anxel.

No medio do claustro levantábase unha fonte monumental. Un estenso pilón recollía a auga que brotaba dunha gran concha: a cal aa súa vez recebía a que lle viña doutra concha máis pequena que había máis arriba.

No lado Sur de este claustro estaba a cociña. Esta en realidá por si sola é un verdadeiro monumento; porque a bon seguro serán mui poucas as que se conserven en España do seu tempo e da súa importancia. Parece un claustro pequeno; o patio do cual estaba todo acupado pola campana da chaminea. Cadrada é a súa traza; e de lado mide de longo 10 metros e 70 centímetros. No centro érguense catro rebustas colunas, que describindo un cadrado, rodeiaban o fogón e sostíñan o cañón da chaminea. As catro cruxías que había ao redor estaban cubertas por bóvedas divididas en tres compartimentos cada unha, e sostidas por arcos oxivales e nervaduras que se cruzaban en aspa; apoiándose unhas e outros, dun lado en repisas empotradas nas paredes, e doutro nos capiteles das catro colunas do centro. Estas catro colunas sostiñan ademais outros tantos arcos, sobre os caes descansaba a campana e o altismo cañón cilíndrico, ou máis ben cónico, da chaminea. Mais como estes catro arcos discribían un cadrado, para poder mellor enchufar neles o corpo cilíndrico da chaminea, nos ángulos que formaban as enxutas dos ditos arcos, puxéronse unhas trompas que sostiñan un membro ou aro de parede de forma outogonal; e este era o que recebía a base do cañón por onde saía o fume. Esta obra tan notabre debeu de ser construída no sigro XV ou cando máis á prencipios do XVI.

Nunha das cruxías había unha escaleira de pedra, pola cal se subía pirmeiro ao ante-refitorio, e dalí pasábase ao refitorio. Era esta unha peza manífica; o techo da cual viña a ser un precioso artesonado decorado de piñas e outros adornos colgantes. Do outro lado do refitorio estaba a bodega.

Pero volvamos ao claustro das procesións para saír del polo lado do Este e non enterrumpir a orden que levamos na nosa discrición. Saíndo, pois, polo dito lado, o pirmeiro que se encontra son os pilares ou machóns, mais ben os seus escombros, do pórtico da eirexa vella, de que falamos no capítulo II. Deimpois, a través de máis escombros e ruínas, pásase ao claustro grande, que ben mericía este ditado, porque o patio intrior ten de lado unhos 50 metros, e as cruxías ou corredores chegan hastra 60.

Neste lado, Oeste do claustro grande, que, por suposto, corresponde ao lado Este do claustro das procisións, enriba había dormitorios e unha capela na cual, en certas ocasións se reunía a comunidá. No lado Sur cadraba a bodega e maila rasura, que era unha fremosa peza de pranta circular cuberta por unha esbelta cúpola. No medio, á altura dun metro do chao, levantábase un pirámide foco de oito lados sostido por colunas. Debaixo había unha pequena lareira en que se quentaba a auga percisa para o caso. Da rasura pasábase a unha espaciosa solana, da cal se gozaba unha deliciosa vista. Neste mesmo lado Sur estaba tamén a leñeira e o taller dos canteiros.

No lado Norte estaba o noviciado e maila sancristía, obra de hacia o ano 1570, que debeu ser feita pra eirexa vella; pero despois utilizárona para a nova. Como xa indicamos, non está a nivel do piso da eirexa sinón moito máis alta. No piso baixo estaba o taller da carpintería.

O lado Este nos baixos contiña a graneira; nos pisos altos estaban as celdas dos monxes. Estriormente este lado presentaba unha grandiosa fachada dunhos tres pisos de alto e poida que de máis de cen metros de longo, terminada aos costados por dúas torres de pranta cadrada.

O claustro este, arquiteutonicamente considerado, non ofrece cousa de particular máis que as súas grandes dimensións. Foi comezado a fins do sigro XVI e acabouse a mediados do XVIII.

Nada diremos das obras estriores que rodeiaban ao Mosteiro, como a casa da aodencia, a do médico, a cárcel, a cellería ou moordomía, os fornos, os muíños, o laboratorio da butica, as cortes do gando, o tanque que ten cerca de dous quilómetros de circunferencia, etc..., porque esto levaríanos demasiado lexos.

Hastra aquí todos foron recordos, e nada máis que recordos; porque a realidá, a triste realidá, non é sinón unha imensa morea de escombros. ¡E como se presta aa meditación esta elocuente imaxe das futuras ruínas da nosa sociedá! Porque si esto se fixo no madeiro verde ¿que non se fará no seco? ¡Ben que chegamos aos tempos en que verdadeiramente esto matou a aquelo! ¿E quen matará a esto? Este problema poida que nos axude a resolvelo a dinamita.

Pero veñamos agora ao ouxeto que desta vez nos trouxo a Sobrado, que era saber a que altura se achaban os traballos de Gonzalo Ozores. Cabalmente unhos quince ou vinte días despois do en que comenzamos o noso conto, a altas horas da noite alcontrábanse parolando sobre o particular Gonzalo e mais seu amo Fernán Vázquez, o cal había días que estaba bastante debilitrado sin poder saír da celda nin aínda do leito.

Estaban recontando a xente que había alistada, e sumaban hastra cerca de mil homes de a pee, e de corenta a cincuenta de a cabalo.

-A xente é boa e dicidida -dixo Fernán Vázquez-, pero non sei si bastará pra o caso. Si na Ulloa e Monterroso se traballa algo, paréceme que sin moito ruído dentro de tres ou catro días podemos reunir ao pee de trecentos homes.

-Eso xa se me ten acordado moitas veces; pero alí por agora non quiría petar para nada; porque si o chega a ulir o Condestábele, pódese asañar e poñerse de lado de Vasco Gómez, e estonces alá vai canto Marta fiou; xa é escusado pensar en dar unha soila pasada. Por agora pouca ansia se lle dá por Vasco Gómez e déixao que se bata; e ieu non podo deseiar máis. Pero si empezamos a esgarabellar alí, pódese descompoñer todo o cotarro; e así non hai mas romédeo que estarse quedos por ese lado. En cambio téñoche que dar unha boa noticia; e ié que hoxe na tardiña ricibín contestación de Alvaro Paez, e dime que tan pronto lle avise poñerame no sitio que eu lle sinale vinte de a cabalo e douscentos peóns.

-Con ese reforzo xa penso de min que se pode facer algo, e boo é non perder tempo, e non deixar pasar a acasión.

-Pero antes quiría eu esprimenta-la xente e ila impoñendo e afacendo ao manexo das armas e aas artimañas e astrataxemas da guerra. Soupen que no alto da Mámoa de Losoiro mandara Vasco Gómez levantar unha fortaleza pra máis asegurarse e pra botarse de alí como o miñato sobre onde máis lle conveña. Si lle deixamos saír con tal intento, xa podemos coller cos frois ao lombo e tocar ca música pra outra parte. Desde aquel sitio non soilo pode vixiar tódalas nosas maniobras, sinón tamén atallar tódolos nosos movementos. Estou disposto a desfacer a toda costa aquel niño, antes que medren os corvos e nos arrinquen os ollos. Paréceme que con douscentos ou trecentos homes tendrei de sobra para a ampresa; e vou a avisar a Vasco Fernández, a Pedro Fernández de Sonar, a Ares Vázquez de Vaamonde e a outros amigos, para que canto máis pronto poidan, dispoñan e perparen a xente. Desque eu, ca axuda de Dios, consiga ter desfeito e varrido aquel tobo, estonces mandareille aviso a Álvaro Paez e mais aos meus amigos de Camba e de Deza; que me parece que no me faltarán, nin no día, nin no sitio, que eu lles marque.

E esto dito, Gonzalo retirouse aa súa celda que estaba ao lado da de Fernán Vázquez, e sentouse a escribir unha mensiva ao señor do Vilar de Mella avísándolle que ao outro día o asperase de noite na casa, pois tiña que falar con el cousas de moito intrés.


[1]   Hoxe é a única parte do tempro que está habilitada pra o culto; e esto gracias ao celo e devoción do Sr. D. José Rodríguez e outras almas boas. 

[2]  Nesta capela douse sepultura ao calabre de Dª Catalina de Santiso que no ano 1543 fora infamemente asesinada polo seu propio marido Vasco das Seixas, neto ou bizneto deste Vasco Gómez das Seixas con quen andamos aas voltas. 

[3]  Turres Jerusalem gemmis ædificabuntur. -Nunba das torres estaba o relós que foi trasladado a Betanzos. Estaban tamén armadas de para-raios, que como notou o meu amigo, o señor Fernández Suárez, quizaibes sería dos primeiros, sinón o pirmeiro de Galicia.

[4] Estas medidas das dimensiós totales do adificio non están tomadas con rigurosa esaititú; tan sólo son aproximativas.

[5] En tempo da pirmeira revolución vendéronse por ¡seis pesos! dous lenzos deste claustro. ¡E logo que nos digan que o progreso é o liberalismo que lle chaman rumboso, levantado, xeneroso e outros alcumes somellantes!

   
VIII

           
O PRIMEIR CHISPAZO

           
Aos catro días despois do en que esta conversa pasara, xa o señor do Vilar, Pedro Fernández de Sonar e Ares Vázquez de Vaamonde[1] , tiñan disposta e arranxada a xente que lles encargara Gonzalo Ozores. Chegarían hastra cento ochenta homes, os cuaes, na noite do dito cuarto día, fóronse xuntando sin marrar un, pero con moito sacreto, nunha zanca cuberta de chaparros, que estaba ao pee do monte da Mámoa de Losoiro pola banda do Sudoeste, na parroquia de Meire.

Asomade estivéronse todos xuntos, repartíronse en tres fatos; un dos cuaes, aas órdes de Ares Vázquez, foise a situar ao pee da montaña polo lado do Norte, na parroquia de Ermora. Outro fato quedou na zanca con Gonzalo Ozores; e o terceiro marchou rodeiando o monte para buscar unha espesa touza que había polo lado do Este escontra Cuiña.

A subida do monte era bastante agra e pina por Sitios; e a fortaleza estaba xa boa de acabar. Había nela de cincuenta a sesenta homes, deles corenta eran canteiros, carpinteiros e pions, e os outros homes de armas; pois Vasco Gómez criíase tan seguro, que con aquela pouca xente armada, xuzgou que tiña o bastante para gardar aquel sitio; e inda si os puxo alí foi máis porque vixiasen e apurasen aos obreiros, que porque entendese que fixeran falta para gornecer aquel punto.

Agora o pran de Gonzalo Ozores era, así que as teebras da noite pirmitisen apelumbrar os ouxetos, saír os tres fatos a un tempo, cada un do seu tobo, e ir subindo pouco a pouco hasta chegar ao cruto do monte. Así se fixo, nafeuto, sin tropezo algún; e ao escomezar o sol a estender as súas raiolas polo horizonte, alcontráronse uns cos outros, de modo que no punto e momento en que os canteiros e demais xornaleiros se puñan aa súa faena, xa estaba formado todo ao redor do castelo un cordón que cada vez de máis cerca o iba cerrando e envolvendo.

Si os canteiros e demais non se decataron da presencia dos cercadores, decatouse o escudeiro García Rodríguez, que era o que estaba ao frente da gornición da fortaleza, o cal escudeiro, prantándose como de adoito no alto dos muros para ensaminar o estado das obras e ver como se dispuñan os obreiros para o traballo, avistou de camiño o tropel de xente que se iba chegando en son non moi pacífico. Volveuse pra outro lado e notou o mesmo; correu a outra banda, o mesmo; e entonces, véndose perdido, ordenou aos pedreiros que se retirasen imediatamente pra a casa con toda a farramenta. A fortaleza era polo estilo da do Castro das Seixas, un patio cadrado, cerrado por catro muros de regular altura e anchura, con catro cubos cadrados nos esquinas. Arrimada a un dos muros estaba a casa que había de servir de vivenda, a cual xa estaba cuase rematada de todo.

Correron, pois, todos aos trompallóns pra encerrarse na casa e alí facerse fortes e defenderse hastra o último extremo; pero non todos iban ca misma disposición; pois os canteiros e demais pions para o ben pagos e mantidos que estaban, o que quirían era que canto antes viñese alguén que os fixese liscar do sitio.

Entramentres o cerco dos asaltadores foise estreitando, estreitando; e Gonzalo Ozores, non podéndose xa conter nas lineas que hastra entonces conserváronse en perfecta formación sin que ninguén descamallase, saltou coma un corzo pra dentro da fortaleza por onde os muros estaban aínda menos levantados. Aquel home non era home, era unha furia que quiría tragar a todo canto se lle puñía por diante. Parecía que degaxaba por desquitarse da quietú e repouso a que por nove anos estivera condenado; e que naquela pirmeira acasión que se lle presentaba despois de tanto tempo, quiría fartarse e recobrar dun golpe todo o que tiña atrasado.

O mesmo fogo e empencha se apoderou dos seus homes, que como alarbios agalgaban polos muros arriba como dicindo: esta, que é a nosa, non a habemos de deixar escapar.

Aos poucos menutos xa se achaban dentro do patio os cen homes que Gonzalo Ozores separara pra o asalto, pois os outros ochenta quedaron fóra coidando de que ningún escapase; e co mismo ímpitu abalanzáronse contra a casa, a pesar dos saetazos que disparaban os de adentro.

Marchaba aa cabeza Gonzalo Ozores, o cual apreixando a súa macheta de armas, aos poucos golpes fixo saltar a porta en anacos. Ao mesmo tempo outros, facendo cos corpos a modo de estadas, pelexaban por aganchar hastra as fiestras para enxaretarse dentro. Mais non foi perciso abrir este portelo; porque os que estaban con Gonzalo Ozores, así que viron botada a porta abaixo, guindáronse dentro como lobos; e anque García Rodriguez cos seus, con valentía dina de mellor causa, fixo canto pudo por detelos, ao fin caieu cun muslo atravesado dunha lanzada. 

Desde aquel punto xa naide pensou en facer a menor resistencia, e todos se rendiron ao querer dos asaltantes. Os cuales dos despoxos da fácele vitoria fixeron dous apartados: un dos prisioneiros, e outro das armas, farramenta e demais trebellos que alcontraron. 

E o caso foi que, como si todos estiveran de antemán falados, mentres uns gardaban na casa os prisioneiros, os outros armados de paus de ferro, picos e picarañas, brincaron cos muros e empezaron á demoler neles con tal coraxe e furia, que aas dúas horas xa non quedaba pedra sobre pedra das murallas e torreóns do patio. Pegaron despois ca casa para facer nela o propio; e era de ver o algareo e vocerío que armaban ao rolar das pedras polo monte abaixo. Ca fuga que levaban logo lle deron avío aa súa obra; e para rematala de veras achandaron ben achandadas as gáveas dos acimentos; que non quirían que quedase rasto nin mamoria daquel aborrecido adificio. 

Acabada a faena aquela ordenou Gonçalo Ozores que todos se encamiñasen pra a zanca onde se xuntaron de noite. Iban tamén tódolos prisioneiros sin faltar un, incruso o mesmo García Rodríguez ao cal tiveron que levar nunha angarilla. 

Unha boa sorpresa os agardaba na zanca e era a presencia de tres cargas de viño e outras tantas de pan, e mais hastra ducia e media de carneiros, que todo o señor Gonçalo Ozores e os seus amigos dispuxeran pra o xantar. O peor eran os carneiros que inda falaban; pero había alí xente abonada pra aquel fregado; e así, mentres uns dispuñan no chao con grandes croios unhas a modo de lareiras; e outros buscaban ramallos, cachopas, guizos e toda sorte de combustibres, e outros tiraban fogo das pedras de chispas, ou lidando un con outro dos paus secos; outros brincaron cos infelices años, e despois de sangralos e estofalos, talláronos en pezas; e infiándoas en chuzos, a falta doutros espetos, arrimáronas ao mor do lume  que logo as foi facendo roxir e garexar e torrarse con gran contentamento e satisfaución de tódolos circustantes. En vez de morillos ou cabaletes de ferro en que apoiaren e manexaren os chuzos, chantaron aos lados das improvisadas lareiras unhas laxes de pedra; mais a xente non estaba pra moitas esperas, nin para poñer moitos reparos; e asegún os torrezmos iban volvendo algunha cara, así os iban repartindo dándolle a cada un a súa parte. Escusado é dicir que todos desempeñaban aas mil marabillas o seu papel; e ao ver a gana e os ánimos con que todo o mundo gandía e trincaba, pensaríase que aínda se achaban a contas cos muros do alto de Losoiro. 

Acabado o xantar, no cal tamén tiveron a súa parte os prisioneiros, Gonçalo Ozores deixou soltos a tódolos canteiros, carpinteiros e demais homes de oficio, anque non sin pidirlles antes xuramento de que non habían de volver a poñer man na fortaleza de Losoiro, nin noutra somellante. Aos homes de armas púxoos a bon recado, e encomendou a súa garda a Ares Vázquez de Vaamonde. 

Despois que quedou soilo ca súa xente, fíxolles a siguente plática: &quot;Valentes e leales amigos, solen pintar a imaxe da fertuna cunha roda ao lado para dar a entender que, así como conforme vai andando a roda, o que dunha vez vai por arriba, doutra vez queda debaixo, así tamén as cousas do mundo solen siguir o mesmo camiño. A min paréceme que polo favor de Dios, noso Señor, foi chegada a hora en que a nós tamén nos toque ir por enriba; e o bon suceso deste día é indudabremente o sinal de que a rolda para nós comenzou ao fin a subir e sacarnos do noso abatemento, e que si hastra agora fomos sempre desasurados, mal será que ao de adiante non nos veña a nosa. O que cómpre agora é que saibamos aproveitarnos desta boa racha hastra poñer debaixo dos pés aos nosos enemigos e darlles o seu merecido. E ao que eu sinto non se requere máis para esto que permanecermos dispostos e decididos como estivemos hoxe. E certo que o de hoxe non foi nada a continación das empresas que debemos acometer e dos lances que nos agardan; pero de todos nós, o que máis e o que menos, ben claro amostrou neste día que ten peito para non querer cear nin un paso atrás. Agora confiando no favor de Dios retirarémonos en paz cada un para a súa casa sin lembrarnos máis do conto; que eu aspero non tardar moito en volver a chamarvos para axustarlle dunha vez as contas aos nosos enemigos.&quot; 

-¡Eso! ¡eso! -berraron todos- e antes hoxe que mañán. Chámenos a súa señoría cando queira, que resoltos estamos a ir ao cabo do mundo. ¡Viva o señor Gonçalo de Ulloa! ¡Vivan os Ulloas! 

E con taes valentes e entusiastas acramacións, siguidas dos seus correspondentes atruxos, disfíxose e desparteuse a xunta. E con esto tamén se veu canto fai a veces a presencia e a voz dunha presona de autoridá e de ánimos. Aqueles homes, hastra estonces encollidos e acorados e faltos de resolución para todo, vémolos agora tan afoutos, tan dispostos, tan arriscados para calquer empresa por arrouzada que fose. 


[1] Deste Ares Vázquez fálase na Crónica do rei D. Pedro ao ano 1361, cap. w. o seu sepulcro é o único que se conserva hoxe na eirexa de Sobrado. 

   
IX

  
COMO A VECES VALE MÁIS MAÑA QUE FORZA 


Polo pronto pareceu que naide se decatara do que acababa de pasar na Mámoa de Losoiro. Todo sigueu tranquilo e pacífico e sin a menor alteración naquela comarca por dous ou tres días; e o único acontecemento dino de atención que pasou durante eles, foi o troupeleo dun fato de bestas, que cuasimente aas vintecatro horas despois que Gonçalo Ozores despideu aa súa xente (e serían as sete da tarde) pasaban xuntas ao trote por a carón da eirexa de San Pedró de Présaras. Iban nove bestas: catro montadas por mulleres, unha por un escudeiro, outra por un mozo da aldea, e as outras tres iban cargadas de cestas, baiules e fardos, e guiadas por tres acemileiros. E ¿canto aventurades en que iba alí Beringuela? Alomenos unha das mulleres polo seu porte, polo seu garbo, polo boo humor que levaba, paricíaa. Éraa, nafeuto; e as outras mulleres que a acompañaban eran Lionor e outras dúas doncelas. O mozo da aldea era un irmán de Lionor, e o escudeiro o acostumado gardador da honra da nobre filla de Vasco Fernández. Iban siguindo o camiño que levaba a Mezonzo; e con esto xa me parece que os meus corteses leitores se decatarán de que se trataba do casamento de Lionor. 

Parou a comitiva diante dunha casa do lugar de Xaxilde na dita fiiguesía, que era onde moraba a familia da novia, e a cual, anque de labrador, era bastante capaz e achábase bastante forrada e arreada para a súa crase. Aa porta do curral estaban xa asperando os pais e as dúas irmaas de Lionor; os cuales non sabían como espresar o seu agradecemento e satisfaución pola honra que Beringuela lles facía en querer vir pousar na súa casa, mormentes cando viron que a nobre dona lle botaba os brazos e apertaba contra o seu peito a aquela que fora a ama que a criara. 

O casamento non se había de facer hastra de alí a dous días, pero Beringuela quixo adiantar a vinda polo caso seguente. A familia de Lionor achábase de loito pola morte do fillo máis vello. Onde iba que fixera o ano que morrera; pero as irmás, cando os viciños viñan a querer sacarlles o loito, defendíanse como gatas feras, e nin esgalletados consentían que lles sacasen os panos do lombo. Agora poida que non porfiasen, nin temeasen tanto; pero os viciños escaramentados xa non quirían meterse en máis debuxos e deixábanas que andivesen vestidas como quixesen. Beringuela que sabía esto, por eso anticipou a súa vinda; pois quiría ver si con arte e con maña podía consiguir o que non lograran ca forza os veciños; e ao mesmo tempo sacalas daquel apuro e daquel atolladeiro; que non era cousa de que se presentasen de loito a celebra-lo casamento. 

Non é pra dicir os cumprimentos e ousequios que Lionor e as súas irmáns lle facían a Beringuela; mais ela non coidaba de outra cousa que de pasar en todo coma unha igoal delas; e xustamente, prevaleuse desto para enteirarse de tódolos currunchos e escondrixos da casa. Quixo tamén que as irmaas de Lionor lle amostrasen tódalas súas magencias, e que as puxesen para ver como lle estaban; e como era tan acurrente e tan chungueira, a cada unha, ao paso que lle amañaba e compoñía a roupa, dicíalle a súa chuscada, ou facíalle algunha adevertencia, ou botáballe algún piropo. 

Nesta aparición estiveron aínda un boo anaco; e cando chegou a hora de deitarse, Beringuela retirouse cas súas dúas doncelas a unha cámara que dispuxeran pra ela. Mais aa media noite, cando maxinou que as rapazas habían de estar ben rendidas co sono, ergueuse, sacou do seu baiul uns panos, que xa adrede trouxera consigo, e acompañada dunha das doncelas foise moi quediño e aas apalpadas hastra o leito en que sabía que dormían as irmáns de Lionor, e polo tino furtoulles os panos de loito e no seu sitio deixoulles os que ela levara. Feito esto volveuse pra a súa cámara, escondeu os panos furtados debaixo do seu traveseiro e no seu baiul e meteuse na cama. 

Cando pola mañán se levantaron as rapazas, non foi pequena a liorna que armaron. Busca de aquí, busca de alí; pergunta a uns, pergunta a outros, e os seus panos non paricían. Beringuela, que desde o seu leito estaba sintindo todo, perguntoulles con moita xorna que era o que lles pasaba. Elas nun prencipio escapábanse de contestar ao caso, pero como Beringuela non calaba: 

-¡Que nos ha de pasar, señoriña! -contestou ao cabo Ermesenda, que era a máis vella- ¡que nos ha de pasar? ¡que non nos parece a roupa! ¡Santo Outelo! ¡Parece cousa do anamigo! 

-Pero vós ¿onde a deixastes? 

-Onde sempre, señora, xunta a cabeceira. 

-Pero vos habíades de ter máis roupa que a posta. 

-E verdá; mais si esto nos ha de pasar diario, logo quedaremos ispidas. 

-Pois entonces debeu ser algún trasno que se quixo rir de vós. Siquera deixáravos outra roupa; ¡como non lla queirades perdonar! 

-¡Ai eso! truco. ¡Mismamente! 

 -¿E nunca vos pasou eso hastra esta noite? ¿E que é o que vos falta? 

-Os panos da cabeza e os do pescozo e mailos lenllos. 

-Poida que volos volva; porque un trasno con panos de loito non ha de facer boa fegura. O caso é que non volos confunda. 

-Volver, xa quixo, polo visto; anque non era eso o que se lle pidía. 

-Entonces aínda non era dos de máis mala concencia. 

-¡Bah! ¡bah! o trasno foi a señora Oroana -contestou Ermesenda dirixíndose a unha das doncelas, que ca cara medio escondida antre as sábaas, non podendo xa conterse, estábase escacarelando ca risa. 

-Pois trasno, non trasno, agora non tedes máis remédeo que conformarvos ca roupa que vos deixaron -concruyeu Beringuela. 

Así quedou arranxada a costión do loito; e por tal vía, sin pensalo, saíron as irmaas de Lionor do pantano en que cas súas temeaduras se alcontraban metidas. 

Celebrando esta tramoyada pasaron boa parte do día; pero ao mesmo tempo fóronse dispoñendo para a outra que as asperaba aquela noite; pois si na outra houbo que esconderlle a roupa aas irmáns de Lionor, nesta había que facer a mesma aparación ca da novia. Pois era o caso que era moi mal mirado, e estonces mais que agora, que unha rapaza mostrase o menor asomo de gana de casarse; e anque estivese rabiando por facelo, o ben parecer requiría que puxese todas cantas arredras poidese. 

Lionor, como xa tiña máis roce do mundo, poida que non se lle dese tanto polas faladurías da xente; pero como aas irmaas non había que falarlles desto, porque non lles parecese mal, percuraba acaer en todo con elas. Así é que non tivo mais romédeo que representar que ela iba como si a levaran arrasto ao casamento; e facer todas aquelas pantomimadas e mixiricos que eran de caixón naquel caso; canto máis que as irmaas impuxérana ben en como había de desempeñar o seu papel. E xa se sabe con que realidá as nosas peisanas queren representar estas cousas. 

Por fertuna, Beringuela, que pra estas cousas pintábase sola, era a dirautora da escena; e unhas veces mostrándose conforme con Ermesenda e Beatriz, que era a outra irmán de Lionor, outras veces dándolles para atrás, iba manexando o lerio de modo e de maneira, que Lionor sin ter que esparraquitarse moito, nin facer tantas estramonías, quedase ben vista e sin que naide touvese porque tildala. Ela foi a que, despois da súa acustumada visita a Sobrado, se encargou de aparexarlle a roupa de novia; ela a que quixo vestila e amañala pola súa man anque axudada polas irmáns e por algunhas amigas das máis chegadas que tamén acudiran aa faena. Cada prenda de roupa que se lle botaba encima, custaba unha boa rifadura e refrega; ela a espurruñar cos pees e cas maas, as amigas a aloumiñala, a consolala e convencela. De cando en cando Beringuela dicíalle: 

-Descanto acá te volviche tan xota e tan áspara, ti que sempre foche tan amante e tan agarimosa! 

E chegándoselle ao ouvido. 

-Ascadasí hache de ser a mesma conta- engadíalle. 

O mal foi cando lle puxeron os bincos e maila gargantilla; hubo que coutala ben coutada pra que non derramase e estropease as alaxes. A Beringuela caro lle custaba o conterse para non reventar ca risa; pero, por eso, vamos, desempeñou ben o seu cometido e aa hora competente douna composta e aviada. 

E boo foi que Lionor non casase na casa; porque estonces non era mala a rebodaina que tiña que haber. Estonces había de haber aquelo de aa volta da eirexa adiantarse a novia cas súas amigas, meterse dentro da casa, querer atrancar a porta, opoñerse as amigas; porfiar e loitar ela con elas hastra conseguir o seu ouxeto; aquelo de chegar despois o novio cos seus acompañantes, petar aa porta, non contestarlle; volver a petar máis forte; siguir caladas as de adentro; empezar eles a puxar pola porta; puxar elas do seu lado; dar en bailar a porta nos gonzos cos esforzos duns e máis outros; hastra que ao fin a nai, vendo que aquelo non podía acabar ben e que pra protesta xa bastaba, se dicidise a abrir dunha vez e a adimitir na casa a seu xenro. 

Mais como Lionor, según dixemos, iba para a casa do novio, non houbo necesidá de tanta foliada. 

X 


O CASAMENTO DA COLLAZA LIONOR 


A boda habíase de celebrar ao outro día aas dez da mañán na eirexa de Santa María de Mezonzo. E xa que se trata dunha eirexa tan veneranda para todo corazón gallego, permítame o humano leutor que o desafíe a que nos deteñamos algo nela. Indudabremente foi un daqueles mosteiros que según San Valerio no seu tratado De genere monachorum, houbo nestas partes oucidentales da Aspaña[1]. Pero anque a intención de San Valerio non fose incruir no númaro das eirexas a que cas súas palabras se refería, a de Santa María de Mezonzo, non por eso é menos certo que esta eirexa xa susistía antes do sigro sétimo en que viveu o Santo e famoso anacoreta do Bierzo. Así o aquerditan varios e moi importantes vestigios; e antre eles un capitel de mármole que hoxe está sirvindo de pía de auga bendita e que anque esmoquenado aínda ofrece membranzas moi craras do estilo clásico; pois está composto de dous ordees de follas de acanto; o cual, por decilo así, é a fórmula esencial do antigo capitel corintio. Mide de alto 45 cents., e de ancho por enriba outros 45 cents. e por abaixo soilo trinta. Engádanse a este outros capiteles tamén de mármole e con pequena difrencia da mesma época que esmozaron e esnafraron para acomodalos nas portadas que hoxe se ven, e sinte estes outros dous que garda como ouro en pano un amigo meu de Santiago. Todos estes son testimonios craros e avidentes da antiguidá e importancia do noso mosteiro. 

O cual debeu atravesar sin maiores quebras a gran crisis da invasión dos mouros; porque en tempo de Alfonso o Casto xa o alcontramos bastante boiante baixo o réxime do abade Reterico ou Reterigo e de seu sucesor Fulcaredo. No sigro X criouse e formouse alí aquel insine Prelado compostelano que foi San Pedro de Mezonzo. O cual probabremente nesta eirexa de Santa María iría diseñando os conceutos que despois xuntou naquela fermosa plegaria que con máis que sobrado fundamento se lle atribuie, daquela plegaria que tantas bágoas ten enxugado, ou, si non as enxugou, fixo que de bágoas de door e de amargura se convirtisen en bágoas de resinación e de consolo. 

Estes datos, que soilo apuntamos voando, demostran palpabremente a importancia hestórica da eirexa de Mezonzo; pero cuase, cuase estou por dicir que a súa importancia artística non é nada menos. Nafeuto, ela ven a ser un dos máis notabres enxemprares que acó deixou o estilo románico-bizantino, que tan ben callou no noso país no seu último período. Pois son tan carauterísticas, costantes e persistentes as formas que aquí adoutou, tanto no corte e aire dos capiteles e canzorros ou canecillos, como nas trazás dos arcos e bóvedas, como na distribuición dos contrafortes e dos máis membros arquiteutónicos, como nos motivos da ornamentación, que eu non dubidaría en chamarlle estilo galaico a este que tan ben se dou e tanto dominou na nosa rexión, mormentes desde mediados do siglo XI hastra mediados do sigroXIII. E logo esta eirexa de Mezonzo consérvase enxebre, é dicir, sin reformas, engádigas nin aditamentos, e polo mesmo, ofrece un dos enxemprares máis líquidos e craros do dito estilo[2]. 

A xuzgar polos datos arquiteutónicos, a autual eirexa de Mezonzo debeu comezar a facerse a mediados do sigro XII, e rematarse a fins do mismo sigro, ou quizaibes mellor a prencipios do seguente. O largor dela é de 24 metros huecos desde a porta hastra o pé do altar maior, distribuidos nesta forma: 18 o corpo da eirexa e o resto o coro ou presbiterio; o anchor 13 metros e 80 centímetros. Está dividida en tres naves, separadas por catro machóns, dous de cada lado; e as tres naves rematan en outras tantas áusides. 

A nave do medio ten de ancho cinco metros entre os machóns, e as dos lados, medidas da mesma maneira, soilo 3'40 metros. A pranta dos machóns é un cadrado, que en cada cara ten embebida hastra a metá unha culuna ca súa correspondonte base e capitel. Tódolos arcos, tanto formeiros, como torales, que descansan sobre os capiteles destas culunas, son algo apuntados; pero en vez de bóvedas, soilo sosteñen artesonados. Unicamente na nave do lado da Apístola, vense sobre os capiteles os arranques para as bóvedas con que, polo visto, quixo cubrirse aquela parte, e probablemente toda a eirexa. 

A pranta das áusides laterales é semicircular, a da do medio é un cadrado, e despois tamén un semicírculo. E é de notar que os arcos das áusides son todos de medio punto, e o techo bóveda de cascarón, nas áusides pequenas, e na central tamén bóveda con dous entrepanos, no primeiro bóveda de cañón, e no segundo bóveda de concha ou cascarón. 

O coro ou presbiterio non empeza como é de adoito debaixo do arco trunfal, sinón máis afora, desde unha gradicela que atravesa toda a eirexa aa distancia de dous ou tres metros da entrada das áusides. Nesta gradicela, chaman a atención dúas culunas que están sirvindo de postes para sostela aos dous lados da entrada que dá paso ao presbiterio. Ambas e dúas teñen capiteles con follas de acanto, e a da direita ten na escocia da base, ou sea, no escave que separa os dous toros, unhas molduras e no filete dentes de serra. 

Tódolos capiteles do interior da eirexa ofrecen o corte airoso dos capiteles gallegos: tambor cilíndrico por abaixo e por enriba salientes volutas que proyeutan un cadrado. Na súa maior parte están formados de follas de acanto, plantas acuáticas, palmas e outros motivos polo estilo. Hai un fantástico composto de catro mostros encarados e enlizados como unha maraña. 

Sobre o arco trunfal ábrese un fermoso rosetón calado, dividido en dúas zonas. Na zona do centro ábrese soilo un octifolio; na outra zona que a rodeia hai catro cadrifolios tamén calados que describen unha cruz e nos ángulos desta catro seisifolios. Rodeia o rosetón un marco formado por dez e seis trifolios, pero estes non están calados. 

O esterior da eirexa ofrece si se quere aspeuto máis monumental polos estribos ou contrafortes que a rodeian, polas tres portadas que lle dan entrada e polas tres áusides que a terminan; pero vaiamos por partes. A portada prencipal está formada por tres archivoltas que rodeian un dintel ou tímpano liso algo apuntado e descansan nunha imposta formada solo dun filete e dun caveto e sostida aa súa vez por tres culunas de cada lado. As ditas tres archivoltas son bastante xinxelas; non se compoñen máis que de dous baquetóns lisos separados por unha media caña. Os capiteles das culunas si que teñen máis traballo e debuxos; pero algús, especialmente o máis esterior da direita, son moito máis antiguos que esta portada e pra encaixalos no sitio que ocupan recortáronos e esmozáronos. Esta portada é sin duda a máis moderna. Dicímolo polo lisas que son as archivoltas e porque, como xa indicamos, describen un arco algo apuntado. 

Polo demais a fachada non ofrece cousa de particular. Está coroada polo consabido cumio ou penal, e corrida de alto a baixo por catro contrafortes, dous aos lados da porta que están na misma linia que os machóns de dentro, e os outros dous nas esquinas. O que é estes chegan a contrafortes; sobresalen sobre o paramento da parede da fachada cerca de metro e medio, que con o outro metro e medio boo, que ten de espesor a dita parede, dá un macizo dunhos tres metros. Para darlles mais firmeza, fixeron nestes contrafortes cinco retallos ou relexes. Nas paredes dos lados tamén hai contrafortes en correspondencia cos machóns de adentro que sosteñen os arcos torales, pero non son tan salientes nin macizos; menos os dous que están, como si dixéramos, nas illargas da eirexa, é dicir, no sitio en que fan fincapé os tres arcos da entrada das tres áusides, os caes teñen a misma saída que os das esquinas. Polo cual vese que o arquiteuto andivo estudiando caes eran os sitios onde máis se concentraba o peso, e alí botou macizo de firme. 

A portada do lado do Sur, que era a que cumunicaba co convento, é a máis artística. Componse de dúas archivoltas e un tornachuvias, do cual carecen as outras dúas portadas. O lintel está formado de tres lóbulos, e a primeira archivolta que o rodeia componse dun baquetón festonado de oito arquiños. A sigunda archivolta está formada por dous baquetóns máis estreitos separados por unha media caña. O tornachuvias componse dunha serie semicircular de cabezas humanas. A imposta está adornada de frores cruciformes, rombos e outros debuxos. Debaixo da imposta están as catro culunas, dúas de cada lado, que sosteñen as dúas archivoltas. Os capiteles son de follas de acanto; as bases teñen pomas ou bolas na escocia e grapas nas enxutas. 

A portada do Norte ten como as outras o lintel ou tímpano liso, sostido por dúas mochetas. Componse tamén de dúas arhivoltas, imposta moi somellante aa da outra e dúas culunas de cada lado. A máis exterior da esquerda é de mármole. Os capiteles tamén deberon ser da eirexa vella e axeitáronos aa súa maneira pra colocalos no sitio. 

Pero onde a eirexa presenta a máis fremosa prespeutiva é cando se contempra desde sitio onde poidan dominarse as tres áusides pola parte de afora. O pirmeiro que chama a atención é a fila dos dez e seis arcos pensibles que sosteñen a cornixa da áuside central. Estes arcos pensiles vense por primeira vez empregados na célebre eirexa de San Vital de Rávena e están sostendo a cúpula pola parte da dentro, e despois foron moi usados no estilo que chaman lombardo. Aquí na nosa Galicia usáronse pouco, anque por eso non nos falten monumentos en que ao xeito os pidamos estudiar e aínda ademirar. Tal é a eirexa de S. Pedro de Ramirás ou do Mosteiro[3]; algunhas eirexas de Rivadabia e Allariz e outras que cita o Sr. D. Arturo Vázquez Nuñez no seu moi apreciabre opúsculo intitulado La Arquitectura Cristiana en la provincia de Orense. 

Mais aquí en Mezonzo, a meu pequeno entender, os arquiños pensiles da áuside central, que é a única que os ten, deberon ser postos despois, quezaibes cando no sigro XIII se rematou a obra, e entrepoñéronos antre a cornixa e os canzorros que a sostiñan. Móvenos a pensar así o movida que está a cornixa; o apacharrado que aparece o tellado ao ver do das outras dúas áusides pequenas, pois tivérono que levantar para meter os ditos arcos; e por último o mismo corte e traballo das pedras. 

Debaixo da cornixa aparece un rengle de cinco ventáas, tres na áuside central e as outras dúas nas áusides pequenas. Cada unha destas ventáas ten o seu corpo arquiteutónico, é dicir, ten as súas culunas, unha de cada lado encaixada nun codillo, a súa imposta de billetes, a súa archivolta e o seu tornachuvias. As ventáas son como tódalas daquela época, largas e estreitas; pero todas de medio punto. Os capiteles son todos de follas de acanto, máis ou menos talladas, con pomas ou volutas moi salientes nas puntas, a eceución do da culuna da esquerda na ventáa central, que está formado por dúas pombas que están encaradas unha ca outra. Este asunto é moi fercuente nos capiteles de estonces; parece unha representación material daquel testo: Justitia et pax osculatae sunt. 

Dúas culunas corren pola áuside central abaixo, desde a cornixa hastra o zócolo, e divídena en tres compartimentos. En cambio, a imposta dos capiteles das ventáas córrese tamén por todo arredor da áuside e divídea en sentido horizontal en dous compartimentos. 

Os canzorros da cornixa son todos eles moi somellantes; non teñen máis mulduras que dous chafráns, e polo mismo xa anuncian o sigro XIII. 

O mal é que, como o terreno está alí moi en costa, vaise esbarrendo sobre as áusides; de modo que agora xa está chegando cuase preto das fiestras; e anque o autual señor cura, D. Vicente Antonio Duro, con recomendabre celo percura ter ben libre e aislada a eirexa, non é esta obra aa que poidan suficientemente ocurrir os esforzos dun particular. 

Estrañarán quizais os nosos leitores que na descrición da nosa eirexa non falemos do campanario. Non foi por olvido, senón porque está separado como unhos 50 metros contra o Este. Tamén non ten nada de particular; redúcese a unha espadana de dous huecos para as campanas posta sobre un macizo de cantería. 

Tal era a eirexa en que había de facerse o casamento. Aa hora sinalada saleu do lugar de Xaxilde toda a comitiva do casamento: iban diante as amigas e viciñas de Lionor; logo os cubilleiros (en latín, cubicularii), envoltos en anchas capas de segoviao, e iso que o día e a hora non obrigaba a ir tan arroupado, pero requeríao a atiqueta; e por último marchaban os novios, os padriños e os pais e os parentes máis chegados. O padriño, que era un fidalguete da mesma parroquia, levaba nunha cousela de prata as dúas sortellas, unha con záfil, e a outra con unha esmeralda, e trece moedas de ouro do Rei D. Pedro para as arras. Todo elo trouxérao Beringuela para o caso. 

Chegados a eirexa, presentouse na porta o P. Prior, que era o que había de asistir aa celebración do matrimonio, revestido cunha manífica capa de brocado, a cual tiña bordadas na ancha zanefa e mais no capillo hestorias ou pasaxes da vida de Nosa Señora. 

Non nos deteremos a discribir a grave e comovedora cirimonia da celebración do matrimonio. E demasiado augusta para que a fagamos baixarse a ocupar sitio antre estas borronaduras. Cando máis soilo diremos que Lionor pudo estar máis esquivia antes de decir o si; por eso, antes de dalo, inda tardaría como dous credos. Entramentras, asperaremos aa porta a que sallan para a casa os novios con toda a recámara que os acompañaba. E aa verdá, todo o mundo saía da eirexa tan legre e contento como si houbera consiguido a millor cousa. Os mozos e cubilleiros abrouxaban o espaceo cos seus berros e atruxos, e as mozas iban tan ledas e tan pracenteiras e tan foliadeiras, que paricía que lles rebuldaba a alegría dentro e que lle metera cobiza aquela festa. 

Según o ritual de costume, a comida tiña que ser na casa da novia; pois como ela casaba fóra, antes de salir tíñalles que facer na súa casa este ousequio e agasallo aos concurrentes. 

No camiño, os novios e mailos padriños iban repartindo a todos cantos alcontraban as regueifas ou bolas de pan trigo, que sacaban de dúas cestas que tres mozos levaban nas mans; e non é polo que eu o diga, pero a verdá é que ninguén a repochou, antes todos paricía que degaxaban polo pan da boda. 

Agora, si eu me puxera a decrarar e referir o bulicio e algareo e animación que houbo naquela casa, iría moito mais alá do que é o meu intento. Soilo apuntarei que a mesma foi tan chea e tan brandida, coma a do maior ricachón da parroquia; e que si por aventura algún cursidoso chegara a enxaretarse no sitio, ao reparar en todos, ou cuasi todos os comensales, podiría dicir sin escúpulo ningún para os seus adentros: 

-¡Van boos! 

Ao acabarse a comida, Beringuela que xa estaba ardendo por volver pra a casa, levantouse e dispideuse de todos cas máis corteses palabras, pero especialmente da dona da casa e máis de Lionor, ca cal estivo un boo pedazo abrazada como si lle quedaran entalados os brazos. E anque moito lle porfiaron para que quedase para a regueifa que había de ser de noite na casa do novio -que para ela estaban citados moitos mozos e mozas que tiñan sona de saber moi ben carpentexar versos e copras-, non houbo súpricas nin rogos que valesen. 

Púxose pois en camiño acompañada das súas doncelas e da demais servidumbre; e a eso das sete da tarde empezaron a dexergar no hurizonte o sitio para onde cadraba o Vilar de Mella. A Beringuela pareceulle que por aquela banda levantábase así coma unha gran polvareda ou fumareda. Foron andando, e non tardaron en convencerse de que aquelo non era polvo, sinón fume e máis fume; pero entonces inda non era tempo de facer tolas ou murradas, nin queimar os montes. Apuraron o paso, e ao mesmo tempo iban outeando para ver de darse conta do que era aquelo. Ao fin, anda, anda, chegaron a un punto desde onde podían precibir craramente que era o que porducía aquela tan gran fumareda. Era o paazo do Vilar de Mella que estaba ardendo polos catro costados, ou máis ben mantendo cos seus escombros o incendio que o destroíra. Hurrurizaba o ver a imensa e fumeante touca con que o xenio do exterminio envolvera as paredes do paazo, e os golfarós de fume que salían polas fiestras alomeados a veces cas chamas ou con nubes de charetas que, cruxindo e estalando, voaban polo aire. 

¡Tal foi o espeutáculo que se ofreceu aa vista da atónita Beringuela desde a outra parte do río que corría ao pee da súa casa! 


[1] In ista ultimæcextremitatis occiduæ partis confinia...  a paucis electis et perfectis viris in desertis locis, rara ope Domini, constructa sunt monasteria. 

[2]  Hastra por non ter destes apéndices, que sempre resultan incómodos e mal cabidos, non ten sancristía; pois para esto está habilitado o hueco que hai diante da áuside do Avanxelio. 

[3] A mención desta manífica eirexa faime recordar ao seu dino párroco D. Manuel Méndez, meu amigo, a quen en mal hora ven a cortarlle os bríos unha tenaz doença. 

   
XI


EN BUSCA DO QUE NON PARECE

           
Dous días tardou Vasco Gómez das Seixas en ter noticia do que pasara na Mámoa de Losoiro. Cando o soupo, púxose a bufar, a bracear, e a patear, que paricía un basalisco. O que máis o facía a el repelar era o saber que fora Gonçalo Ozores (que para el aínda estaba en Francia) quen mandara e dirixira o arraso do castelo de Losoiro. Renxíanlle os dentes, como si foran os de unha serra que estiveran limando, por non coller diante a seu primo o de Ulloa, pois eran parentes; e toda a morte del era saber como viñera aa terra e onde o acharía. As esculcas que puxo pra averigualo non son pra ditas. Non quedou por perguntarllo a todo o mundo, nin por mandar propios e criados a todas partes para que escudrumasen e tomasen ventos do paradeiro de Gonçalo Ozores.

Non se esqueceu tampouco de Alberte, que como estaba preto da Mámoa de Losoiro, feguróuselle que podería saber algo. Na noite, xa digo, do segundo día despois do feito de Losoiro, mandouno chamar, e así que o touvo diante sin máis voltas e preámbulos:

-¿Ti conoces a Gonçalo Ozores de Ulloa? -díxolle.

-Señor, teño oído falar moito del.

-¡Non che pergunto eso, animal! pergúntoche si o conoces ou o viches.

-Vino moitas veces, antes que o levasen preso para Francia.

-¡Preso para Francia habías de ir ti e toda a túa caste, páparo, pedazo de besta! -e calamos outras resmas que lle sigueu botando.

-¿Quén foi o que desfixo o castelo de Losoiro? che pergunto. ¿Non estivo alí Gonçalo Ozores?

-Señor, eu medio trasoín que estivera alí o Sr. Gonçalo Ozores; mais non o sei polo certo.

-¡Polo certo estuvo, panarra, pedazo de xunta a cola! -e dicindo esto pegou tal puñatazo na mesa que tiña diante, que por pouco non a fixo saltar en astelas.

-Pero o que quero eu saber agora -continou- é onde se apousenta; e esto é o que ti me tes que traguer sabido mañán aas sete da mañán, ¿entendiche? E veremos como te sacudes, sinón ¡hancho de pagar ben as costas!

Alberte, que ben sabía can axecutivas eran as ameazas daquel Herodes, maxinou que esbochando el o que tiña no seu peito, podería quizaibes arredar o raio que tiña encima; e así, en tono moi homildoso e con moito misterio, empezou a falarlle:

-Señor, eu aa súa señoría non lle debo calar nada; eu dubidaba dicirlle algo do que sei por medo a que me soupesen os outros e que me embreasen; pero xa que a súa señoría é gustante en que llo diga ¿que non farei para que a súa señoría non se asañe?

-Pois conta todo o que saibas; e despacha logo; e si non, atente aos resultados.

-Pois señor, pra min onde se apousenta o Sr. Gonçalo Ozores élle no paazo do señor Vasco Fernández no Vilar de Mella. Eu dígoo porque Vasco Fernández acompañáboo moito; e cando ao Sr. Gonçalo Ozores cumpríalle algunha cousa, os criados de Vasco Fernández e aínda a misma filla, eran os que andaban para diante. E inda pra que a súa siñoría quede máis satisfeito, direille que nunha xunta que habrá catro somanas que houbo na eirexa de Pambre onde se reuniron ao pee de setenta ou ochenta homes, xuntos viñeron o Sr. Gonçalo Ozores e mais o señor do Vilar, e xuntos marcharon.

-Esas cousas xa ti mas debías ter ditas. Váleche que mas dixeches a tempo; si non, mal o pasarías.

Retirouse Alberte non pouco ledo e aínda algo afouto, porque lle pareceu que debido aa súa asturcia librárase da somanta que o asperaba; por eso, polo si, polo non, quixo poñer terra por medio, e escapou correndo pra a casa.

Tocantes ao señor de Sampaio, non quixo saber máis. Imediatamente chamou a tódolos seus escudeiros e criados e doulles a orde de que pra o outro día sin falla ningunha aas sete da mañán tivesen reunidos no Libureiro de douscentos a trecentos homes ben dispostos e armados pra a impresa, que xa lles diría.

A impresa era ir ao paazo do Vilar de Mella e buscar alí a Gonçalo Ozores, anque fose perciso reminar os acimentos da casa. Soupo Nuño do que se trataba, e metéuselle na cabeza o ir el mandando a xente; pois maxinou que se lle poñía diante unha acasión pintada para apoderarse de Beringuela. Varias veces pasáralle pola mamoria o roubala, pero nunca se astrevera a facelo; e moito foi polo mismo respeuto que lle enfundía a que era dona de tódolos seus afeutos e pensamentos. Mais agora que se lle presentaba xeito para entrar na súa casa, e non de calquer maneira, senon como dono, como o que vai tomar satisfaición dun agravio, paricíalle que iba con certa aición a impoñerse a aquela, no ánimo da cal hastra entonces nunca topara modo de entroducirse.

Condecendeu o pai; e non hai para que dicir con que puntualidá se presentou para conducir a hoste cara ao Vilar de Mella. Aquel tivo el polo día máis dichoso da súa vida; tal foi o antusiasmo, taes as aspiracións, taes as lisonxeiras ideias de que se lle encheu a cabeza. Todas estas cousas eran outros tantos aguillóns, ou máis ben alas que o levaban voando a botar abaixo aquela porta que para el estivera sempre tan fechada e detrás da cal soñaba el tanto ben; e cando aas dez da mañán, ou pouco antes, descubreu as almeas da torre do Vilar, doulle un salto o corazón como si estivera pra atrapar ca man o secreto e o resorte da súa dicha e felicidá.

No paazo non había máis que oito ou nove homes armados, númaro que a nada chegaba para defender a casa contra aquela montitú. Como xa apuntamos noutro sitio, o paazo inda era regularmente forte e bastaba para rechazar calquer golpe deses que eran tan frecuentes naquela época; pero o seu perímetro aínda era estenso e necesitaba polo menos unhos trinta homes para gardar convenientemente a casa por tódolos lados. Por fallo de Xudas faltaban catro escudeiros que saíran con moi percisos recados e axencias; e así todo un corpo da casa tivo que quedar cuasi sin defensa porque a xente non chegaba para tanto. Naturalmente onde se concentrou o nervo da defensa foi na torre; quedando fóra soilo algúns, pero ca intención de recollerse nela tan pronto como viran as contas mal paradas.

Os asaltadores foron rodeiando o paazo por todas partes, vadearon o río, montaron nas murallas e baixaron ao patio sin máis oposición e estorbo que algúns saetazos; que anque como ben afitados que iban causaron algunhas baixas, nin siquera ca fuga que levaban se decataron delas os anamigos. Pouco lles costou o penetraren no corpo da casa que entestaba ca torre polo lado do Norte; e desde este momento xa os que na torre se refugiaran, se consideraron perdidos.

Porpúxolles Nuño a rendición; e anque eles ben entendían que non lles quedaba outro romédeo, como non era de cabaleiros o entregarse así aa pirmeira intimación, contestaron que mentres non lles fallasen tódolos medios que tiñan de defensa, non había que falar deso.

Mentres uns estaban nestas negociacións, outros andaban cacheando e rexistando toda a casa por ver de topar a Gonçalo Ozores. Non quedou curro nin escondrixo que eles non mirasen e remirasen, nin mueble que non arredasen e abrisen, nin cesto que non desfixesen, nin sitio que non ensaminasen e reconocesen desde o faiado hastra os baixos da casa sin escruir os cortellos e caballarizas; pero o dar con Gonçalo Ozores, nin con o menor rastro del, ¡os muíños!

Esto fíxolles convencerse de que debía de estar cos da torre; e polo mesmo, a ela volveron os ollos e contra ela dirixiron tódolos seus esforzos. Mormentes Nuño ardía e non fumeaba co afán de verse dentro, non tanto para atrapar a Gonçalo Ozores, como aínda para coller a Beringuela, aa cual el tamén supoñía dentro.

Mais os da torre inda siguían nos seus trece; e estonces os de Vasco Gómez, para darlles a entender que a cousa iba de veras, comenzaron de xuntar palla, ramas e madeiros todo ao redor da torre, e así que tiveron feita unha boa morea, puxéronlle lume. Ao mesmo tempo dentro da casa montaron unhas trabes para bater con elas as estreitas e ferradas portas da torre. Nesto, os de adentro, así que viron polas troneiras os remuíños de fume que iban subindo, procatáronse de que era tolería o prolongar máis tempo a resistencia, e entregáronse a discreución. Saíron todos da torre un tras doutro e o Sr. Vasco Fernández aa cabeza; e conforme iban saíndo, así iban facendo entrega das armas que levaban. A señora Eldonza tamén saleu máis morta que viva; pero ningún dos da hoste de Nuño, que así o encargara el ben encargado, se astreveu a faltarlle na máis menos ao respeuto e consideración que a tal dona eran debidos.

Desaloxada a torre, entrou Nuño cuns cuantos, e o que el alí buscou, e cacheou, e rexistou e palpou, soilo é comparabre aa sorpresa que sinteu cando chegou a convencerse de que non había medio de achar a Beringuela; pois por Gonçalo Ozores xa non se lle daba tanto. Algo enfurruñado e caviloso saeu; mais por eso, como tiña no sen poder aos pais, botou de conta que mal sería que non parecese a filla. O pior foi que algúns malas almas antes de marchárense, pra que o fogo se estendese e envolvese toda a casa, botaron dentro todas cantas brazas e tizóns poideron; os caes ao pouco tempo de tal modo foron ateando, que o paazo paricía un inferno vomitando chamas por todos lados.

Namentras Nuño foi arranxando a súa xente, aos señores do Vilar foinos el mesmo escoltando cas maiores mostras de cortesía e de agrado; aos outros prisioneiros foinos repartindo por antre as súas filas, e ao empezar a rolda do sol a enfundirse no confin do hurizonte, púxose en marcha con todo o convoi.

Abráiase e escandalízase a nosa sociedá ca relación destes e outros somellantes feitos que tan a miúdo tiñan lugar naquela época; e arrenegan dela e non queda cousa que non lle chamen pra que todo o mundo se hurrurice e torza a cara pra non ver tanta lástima. Certamente a época non era boa, pero aínda ha de ter moitas compañeiras; porque así, boas, boas, neste mundo que se estrenou co asasino de Abel, e que foi feito, non pra sitio de calma e folganza, sinón pra lugar de contradición e batalla, penso de min que deberon de ser moi contadas. E moito dubido que a presente, e aínda as que lle sigan, deba de ser metida no númaro daquelas boas, boas, se é que as houbo; porque a nosa época, esta señorita tan impirixelada, tan chea de fratos e de entoxos, que tanto se gaba cos seus adiantos e inventos (que despois de todo á humanidá pouco favor lle fan, pois tantos sigros tardou en topar con eles), esta nosa época, repito, ten tales eivas e tales lácaras encima de sí, que, abofellas, ao ve-lo empaque e noxo con que mira pra as outras e como as aldraxa e apoupa, mismo da gana de riir. Porque ¿que outra consa ha de facer un, ao ver como o pote lle di ao caldeiro: Arrédate alá, non me luxes?

As lácaras doutras épocas polo regular estaban aa vista, eran materiales e tanxibles, aparicían xa na corteza; as da nosa época son íntimas, están no organismo, na costitución, no mismo miolo da sociedá. E para falar dalgunhas ¿non é verdadeiramente estrambólico esta cras de neurosis que padece a nosa sociedá, e polo consiguente todos nós, que nos embota o sentido moral ao paso que nos aguza a sensibilidá física, que non nos premite saber nada de canto poida ulir a escenas de sangre e de violencia, e en cambio, cando se trata dos maores desbaratos morales fai que os poidamos contemprar ca maor serenidá e frescura? ¡Non podemos ver unha pinta de sangre, anque sea dun touro, sin que no auto nos dea un paratrás, e o derroche e a perdición das almas soilo nos fai encolle-los ombreiros! Esecramos da mamora de Narón, porque puxo lume a algúns barrios de Roma pra gozarse co espeitáculo do incendio; e para estes Naronzotes que se recreian en acender e atizar o fogo das máis infames pasións, para que moralmente perezan, non barrios dunha cidá, sinón poobos e xeneracións enteiras, para estes é o erguerlles estatuas e o trebutarlles tódalas laudes e encomios! ¡Ai sociedá escelsa, sociedá afertunada que vas a estalar ca túa sabencia e ca túa cultura ¿a quen mellor que a ti se poden apricar aquelas palabras que noso Señor dixo dos fariseos, cando lles chamou sepulcros branqueados por fóra, pero que por dentro controminaban? Porque detrás da suavidá e da esquisitez dos teus modales, detrás da cortesía e afabilidá das túas palabras, detrás da túa meliflua e candorosa sonrisa ¿que é o que soi esconderse, se nón a máis refinada perversión e malicia, e a veces unhas entrañas peor que de tigre?

Pero agora decátome polo que é. Non che volvo culpa. Rímonos da pedra filosofal que noutros tempos revolveulle o seso a tantos homes. Ti tamén andas tras dunha pedra filosofal, dunha síntesis, dunha receta en vertú da cal, o si e malo non, a verdá e o error, o ben e mailo mal, a luz e as teebras se confundan e identifiquen, ou alomenos se xunten e irmanen. E poida que cacheando ben no sistema homeopático, que é o que agora adoutaches para curar as túas eivas, a alcontres. ¿Quen sabe? En camiño xa parece que estás.

Mais basta de filosofías, ou de matemáticas, como diría o outro. 

XII 


COMO NON TÓDALAS CONTAS 

NOS SALEN CONFORME SE BOTAN 


Pouco tardou Beringuela en saír do seu atoamento. A ansia dos pais fíxoa brincar da besta e correr ao paazo. Por sorte o ponte levadizo quedara botado, e o lume aínda non chegara a el. Recorreu todo o patio ao redor da casa por suposto sin alcontrar a naide hastra que se convenceu de que era imposibre que alí debaixo daqueles escombros, antre aquelas bafaradas de fogo, quedase ánima viva. Saleu páleda, muda, convulsa, pero resolta e altiva como quen quer facer frente e sobrepoñerse aa súa desgracia. Os que a acompañaban, cheos de terror e de espanto, estaban cos ollos cravados nela como perguntando: 

-¿Que facemos?-, pero sin chistar nin unha soila palabra. 

Maquinalmente montou a cabalo e deixou que a besta siguese a direición que lle parecese; pero aos poucos pasos, ao pasar arrentes dun chaparral, saeu un home que estaba alí escondido, e chorando a rego púxoselle diante dicíndolle: 

-Onde vai, miña señoriña, que a van a escortizar eses lugrumantes. 

Era un viciño dun dos lugares que estaban máis preto do sitio. Chamáralle a atención pirmeiro o algareo e tremolina que se sintía ao redor do paazo, e logo o fume que salía por encima dos muros; e co afán de averiguar o que pasaba, fórase chegando pouco e pouco e a furtadelas hastra aparapetarse detrás dunha socha que estaba antre os chaparros. Desde alí poidera viscar como se fora retirando a hoste do señor de Sampaio. Iban diante uns cantos cabalos cunha trompeta; detrás os señores do Vilar de Mella, montados en dúas bestas e escoltados por Nuño e outros dous cabaleiros; e ensiguida, os criados e os demais defensores do paazo, sin armas e antre unha gran runfla de homes que iban berrando e esbarafundando que paricían alarbios. 

Todo esto lle refireu o labrador a Beringuela; e díxolle máis, que aínda non habría media hora que acababan de pasar, e cenoulle tamén a direución que levaban. 

Beringuela non quixo saber máis; dirixíndose aas doncelas e aos acemileiros díxolles con imperio: 

-Vosoutros, ide a Calvos -e referíase á unha casa que os pais tiñan naquela parroquia-, e alí asperádeme. 

E esto dito botou a correr a todo escape cara ao sitio por onde lle dixera o labrador que marcharan os soldados que levaban presos a seus pais. 

Si a intinción de Beringuela era pillar aos da hoste do señor de Sampaio, non percisou alargar moito a carreira; porque como os máis deles iban a pee, pudo ela collelos en pouco tempo. A todo esto xa era noite cerrada; mais Beringuela sin reparar nelo, siguida do seu escudeiro que non quixo nin un istante separarse de cabo dela, perguntoulles aos pirmeiros que topou, quén era e onde iba o que mandaba a hoste. 

Algo era de recelar daquela xente; por eso, ninguén se desvergonzou nin se desmandou con ela; antes polo contrario guiárona correndo hastra onde iba Nuño. Noite como era, Beringuela conoceu ou adiviñou a Nuño, e Nuño adiviñou a Beringuela; e o pirmeiro que rompeu o silencio foi ela, que, con certo aire así como de reconvención, díxolle moi serena: 

-Veño a correxer unha falta que tivéstedes; prendéstedes aos pais e deixástedes áa filla. 

-Eu ca filla non tiven que ver neste caso, e eso vos ben o sabedes; cos pais teño que cumprir os meos deberes de cabaleiro. 

-Non sei si as leis de cabaleiro chegarán hastra ese punto, de poñer como deber o arrebatar a unha probe doncela as alas do seu corazón. 

-Nesto de arrebatar, Beringuela, será ben que calemos. Tempo fai que vós me tendes a min arrebatado o corazón, e pelo de agora eu no me laiei; ou si me laiei, quen podía poñer romédeo aos meus males, hastra aquí soilo amostrou que se folgaba con eles, e eso que tamén eu opino que as leis da correspondencia non han de mandar tal sinrazón. 

-No me remorde a concencia de haber ido aa vosa casa, nin de haber dado unha soila pasada para arrebatarvos nada deste mundo; en cambio o que a min me arrebatástedes diante o tendes; e dicídime, si pra elo tedes valor, si é cousa que eu poida deixar ir sin que detrás no me vaia tamén a alma e a vida, ou si eu poderei consintir que a miña sorte seia difrente da dos que me fixeron o que son. 

Grande impresión causaron no ánimo de Nuño estas razóns de Beringuela; e por el xa no auto puxera aos tres en libertá, pero tívolle medo ao Narón do pai; e así por algúns momentos quedou coma un páparo sin saber que partido tomar. A mesma Beringuela tivo que sacalo do seu aturrullamento, pois, botando para diante e xuntándose cos pais que a todo estiveron como petos. 

-Xa que así o manda a nosa sorte -dixo- sigamos hastra onde nos leven os nosos carceleiros. 

-¡Ai, Beringuela! -contestou a esto Nuño-, si esta fora outra acasión, eu vos diría quen é aquí o verdadeiro carceleiro. 

Beringuela fíxose a desentendida; e así todos muchos e silandeiros foron camiñando hastra que aa media noite chegaron ao Castro das Seixas. Ben quixera Nuño proporcionarlles aos seus prisoneiros un boo trato e un boo apousento; mais a néspora do pai ordenou que os puxesen aos tres separados, cada un no seu calabozo; e que en canto aa mantenza que os separasen cunhas codias de pan e un xerro de auga, alomenos mentres non descubrisen onde se achaba Gonçalo Ozores ou onde se podiría atrapar. 

Así que o probe de Nuño veu o remate en que viñera a parar a súa aventura, repelábase todo; e si na súa man estouvera, anque fora aas costas sacaría el do calabozo aos señores do Vilar e levaríaos para a súa casa. Tan pesaroso estaba do que fixera, que anque lle deran a maor toubeadura non a sintiría máis. 

-¡Para esto che fun a Vilar!  dicía el na súa lengua pequena- ¡para esto che me desvelei e corrín e me fatiguei! E a súa pena esbafaba indo ao pee dun bufarro que daba no calabozo de Beringuela; e alí, unhas veces polo disimulado, e outras veces craramente, todo se lle iba en facer mil portestas e mil xuramentos de que todo aquelo era contra a súa intinción, e que el estaba disposto a amostralo cos feitos que se lle pidisen, anque lle costase a cabeza. As mismas sécolas lle iba repitindo a Vasco Fernández e a Eldonza polos bufarros dos seus calabozos. 

A todo esto, Beringuela siguía calada como un morcón; soilo ao último, pra verse libre daquelas para ela rallantes e importunas xeremiñadas, díxolle que estaba ben convencida de que el non tiña ningunha culpa naquelo, que ela non deseiaba nin lle pidía outra cousa que a deixase en paz. 

Esto a el aínda o fixo máis cerne e enturrado nos seus pensamentos; así é que maxinou un proyeuto atrevido, que lle podía resultar ben caro, e era poñer soltos e escapar cos seus tres prisoneiros. Empezou a darlle volta de aquí, volta de alí ao seu proyeuto; que a cousa non era para menos. O pai xa desde un prencipio desconfiara del, primeiro polo boo trato que lle quiría dar aos prisoneiros, e logo porque chegou a ulir algo ou moito dos seus amoríos. Por esto lle tiña dado orde ao carceleiro que a nadia deste mundo lle abrise ou lle dese as chaves dos calabozos onde estaban Beringuela e seus pais. 

Era o carceleiro un home guedelludo coma un oso; e, xa era sabido, o encargarlle unha cousa ao Guedelludo era encargarlla a un mastín fóra a alma. Tal era o primeir atranco que Nuño encontraba pra a realización dos seus pensamentos; mais el ca empencha e cabuxo que tomou ao decatarse do mal que lle saíra a súa fazaña, comezou de maquinar os sete maquinares hastra ver de consiguir a súa. A dicir verdá, o chasco que levara fora reverendo. El, que contaba con vencer a repunanza de Beringuela a forza de amostrárselle rumboso e xeneroso, e aínda ganar o seu cariño colmándoa de ousequios e agasallos, ter que verse reducido a desempeñar tan cativo papel, era pra sacar das súas casillas ao home máis frío e sin sangre, para canto máis a el, que, inda sin o namoramento, era presona nobre e altiva e de fumes. 

Nun prencipio maxinara el escapar soilo con Beringuela; e así llo decrarou algunha vez queixándose do seu silencio e duremia, e que de fose máis forte a súa tema e capricho que as mismas paredes do calabozo en que estaba encerrada. Pero dempois pensouno mellor; pareceulle que con esto aínda ela se pondría máis tesa e esquivia; e polo mismo dicideu risparse con pais e con filla. Mais estaba no medio o Guedelludo. Ben se lle alcanzaba a el que tratar de ilo emparaxolando e engaratusando era tempo perdido; e que polo consiguente era perciso buscar outra traza. Esto era o que el andaba remoendo no seu intrior; e como sempre iba a tropezar co carceleiro, botou de conta que non lle quedaba máis salida que a de sacalo de diante. ¡A tanto chegara o seu acegamento, que o cometer aquel asasinio non o facía arredar nin abandonar os seus arroutados e descamiñados porpósitos! 

Mentres estuvo botando estes cárculos, andaba o home ca cabeza baixa, os ollos cravados na terra, o queixo fincado no peito, braceando e falando soilo ou trazando raias no chan ca punta dunha vara. ¡Tan embebido e ansimismado o trajían os seus pensamentos e cavilacións! Xa chegara por fin a ata-los cabos de como había de asegurar ou cañar ao Guedelludo; xa discurrira de onde había de trajer os cabalos para escapar el e os tres prisoneiros; a hora e o modo de facelo e o sitio onde irían a pousar dempois da fuxida. Por suposto, esto era como quen fai o aro e non ten o cesto; pois aos señores do Vilar aínda non lles descubrira nada; pero contaba con que, de feito, eles habían de consentir en todo o que el lles porpuxese. Soilo esperaba pra dar o golpe un momento a porpósito, que el non dubidaba que se lle había de presentar logo. 

A todo esto os señores do Vilar xa levaban oito días de prisón e encerro. En todo este tempo nadia se entendeu con eles máis que o Guedelludo; o cual ao levarlles a comida, ou máis un talizo de pan e un xarro de auga, co seu falar roufeño e que paricía que lle salía polas ventas do nariz, requiríaos decote si sabían onde paraba Gonçalo Ozores; e como eles lle daban a calada por resposta, volvíalles como un túzaro a espalda, trajía con furia a porta consigo e fechábaa e aferrollábaa da maneira mais brutanaz que poidese. 

Vasco e Beringuela aínda iban resistindo aquel duro tratamento; pero Eldonza, a probe, que era bastante dieble e achacosa, con aqueles poucos días xa paricía que iba no escano. Moito era tamén ca pena e co disgusto de verse alí enzarrada, e a direita sin saber por que; ela que, por outra parte, sempre fora anemiga de barullos e liornas. ¡Poidera siquera comunicarse co home ou ca filla! Pero non; porque para máis antre os seus respeutivos calabozos había outros entrepolados. 

O calabozo era máis ben un nicho que outra cousa; o leito tres táboas sobre uns cabaletes e unhas poucas pallas. Boo era que xa viña o vrao, e que as paredes, anque desnudas, como estaban feitas de pouco, inda non tiñan o aspeuto da lobreguez e tristura que lles dá o tempo, a humidá e o polvo. Así e todo é seguro que Eldonza, si tivera que estar alí moitos días, non tardaría en espichar. 


XIII 


A TOMA DE CURBIÁN 

       
Mal podía alcontrar Nuño no Vilar de Mella a Gonçalo Ozores; pois este siguía no seu escondrixo de Sobrado traballando a máis non poder nos seus feitos. O mesmo día, que digo o mesmo día, tan axiña como acabou de desmantelar o castillo de Losoiro, despachou a todo escape varios propios da súa confianza; un para o señor Alvaro Páez de Soutomaior, dicíndolle que, canto máis antes poidese, lle mandase a xente que lle prometera aa ponte de Albidrón, sobre o río Ulla, e outros aos seus amigos de Camba e de Deza, avisándolles que agardasen aos homes do señor Alvaro Páez para incorporarse con eles, e que entramentres gardasen ben, anque percurando non chamar a atención, a ponte de Albidrón e a outra imediata de Ponte Corvo, e encargándolles ademais que mandasen de contado recado así como estivesen pra atravesar o río.

O que el proyeutaba con todos aqueles perparativos era un golpe sobre o castelo de Curbián. ¡Curbián! ¡Que sinfín de recordos a cada cal máis fondos e máis atraentes non enzarraba para el aquel paazo! ¡Alí vía el cifrada toda a groria, toda a nobreza da súa familia! ¡Alí achaba el concentrado e encarnado todo o que pra un Ulloa podía ser caro e de estima neste mundo! ¡Curbián! Este soilo nombre traíalle aa mamona os alegres tempos da súa mocidá en que el nunca se cansaba de oír da boca dos criados e escudeiros da súa casa as fazañas do seu pai Vasco López, as do seu avoo Lopo Sánchez, as do seu bisavoo Sancho Sánchez, a quen tanto estimaron os Reis D. Sancho IV e D. Fernando IV, as do seu tartaravoo Sancho López, as do seu carto avoo Lopo Rodríguez e as de outros moitos seus antepasados. Todos estes recordos, todos estes pensamentos eran outros tantos aguillóns que lle aguilloaban a alma ca ansia de arrincar canto máis antes das maos do usurpador Vasco Gómez aquel paazo, que era coma o santuario da súa familia.

Xustamente o día que Nuño das Seixas puxo lume ao paazo do Vilar, aa noite chegáronlle novas de que, ao máis tardar dentro de dous días estarían na ponte de Albidrón a xente de Alvaro Páez de Soutomaior e mailos amigos de Camba e de Deza; pero ao mesmo tempo tuvo noticia certa de canto pasara no Vilar de Mella. O seu primeir pensamento foi deixar por estonces a Curbián e marchar con toda a hoste para o Castro das Seixas. ¿Había de consintir el que os seus amigos, e amigos tan quiridos como Vasco Fernandez e a súa xente, sufrisen aquela oltraxe de verse prisoneiros e encalabozados en poder do seu anamigo, e pra máis sin outro motivo que o de sérenlle fieles e leales? ¿Habíaos de deixar así sin a corrrespondente vinga? Doíase da afrenta que se lle fixera a un tan bon cabaleiro como era o señor do Vilar; doíase de ver desnorada a unha dona tan virtudosa e de tanto respeuto como Eldonza, e tamén se doía de que unha moza tan fidalga e tan garrida como Beringuela quedase exposta aos axes e aas palabrotas da soldadesca. E esta pena por Beringuela tiña para el un lado particular que facía que lle chegase ao máis adentro da alma. Aos pais xa os conocía de vello, desde antes de ir el con D. Fernando de Castro aa guerra contra D. Enrique II; pero estonces apenas se fíxara en Beringuela, que era unha nena que tindría dez ou once anos. Mais despois que volveu do seu desterro, víraa algunha que outra vez no pazo do Vilar; e tanto lle chocara, tal impresión lle fixera polos seus modos, pola súa discreución, en fin, por tódalas súas cualidades, que el alá no seu intrior non dubidou formar xuicio de que entre todas cantas mulleres lle cadrara de ver, aquela era a que lle inchía a medida do seu deseio. Así xa llo manifestara unha vez aos pais, e delo amostráranse eles máis que ufanos e contentos.

Todos estes motivos por pouco o puxeron no disparadeiro de correr e voar ca xente que poidese a libertar aos seus amigos das uñas do señor de Sampaio; pero tivo medo de que, si iba así de camiño en seu siguimento, os seus carceleiros os maltratasen pior e hastra puxesen a súa vida como prezo da defensa do castelo. Resolveu, polo tanto, deixar pra outra ocasión o libertar aos seus amigos, e entramentres finxeu que non se lle daba nada por eles, e que entonces toda a súa mira estaba en atacar o castelo de Curbián.

O que a el lle valía moito era que como toda a xente estaba arrenegando do señor de Sampaio e dos seus paniaguados e axudadores, todo o mundo calaba o que a el lle conviña; e polo contrario pra pubricar e aldear todo o que a outro lle podía causar perxuicio, todos estaban dispostos.

Dicidido, pois a ir a recobrar a fortaleza de Curbián, mandou aviso a tódolos seus amigos e partidarios da terra de Sobrado e de Millide, para que no punto e hora que lles dicía, estivesen todos reunidos sin falta. Ao mesmo tempo pasou recado aos da ponte de Albidrón para que tamén salisen ao sitio que lles marcaba.

E nafeuto, ao alborear a aurora do terceir día, despois da queima do paazo do Vilar, nun monte que estaba preto da eirexa de Pambre e para alá do río, achábanse reunidos cerca de mil homes, que todos eran de Ulla pra arriba. Aa mesma hora, noutro monte da parroquia de San Xusto da Rapostería, estaban xuntos os homes que mandara Alvaro Paez co recado de que logo chegaría el con máis. Serían por todos trecentos homes de a pee e vinte de a cabalo. Con eles estaban tamén os de Camba e os de Deza, que habían de ser unhos douscentos ou algo máis. Postos de acordo unhos cos outros, botaron a andar todos a un tempo cara a Curbián.

O castelo de Curbián era forte e recio, e estaba ben apetrechado. Erguíase ufano e provocativo como o fornido campeón que ao seu arredor non ve quen lla poida empatar, no cruto dun empinado coto que estaba na marxe esquerda do Pambre. O sitio era mimoso e ameno; cuberto de asombrosos castiñeiros; alfombrado cunhas vizosas herbeiras, que cos seus verdes, pomposos e arremuiñados mechóns refrescaban e embalsamaban o aire.

Dentro habría unhos corenta homes, que non eran gran númaro, pero o suficiente para prolongar por algús días a resistencia.

Esto de ningunha maneira lle conviña a Gonzalo Ozores a quen ben se lle alcanzaba que todo o bon suceso da súa ampresa dependía do pronto e rápido dos seus movimentos. E moito menos lle conviña daquela, que estaba bremando por ir a valerlles aos señores do Vilar.

Boo foi que un criado que estivera moitos anos sirvindo no castelo cando nel estaban os señores de Ulloa, sabía dun camiño suterráneo que baixaba mismo da torre da homenaxe hastra o río; o cual camiño tivérano que deixar porque facía un gran recodo, e en vez del fixeran outro ou outros dous que marchaban máis direitos. O criado conocíao perfectamente, porque sendo rapaz e antes que estiveran feitos os outros dous, recorrérao moitas veces, e sabía tamén onde e como o cegaran cando quedou sin uso e abandonado. Propúxolle, pois, ao amo que con tres ou catro homes ben valentes que el escollese, ofrecíase a franquear o camiño e a chegar sin ser visto nin oído hastra a misma torre do homenaxe.

Consinteu Gonzalo Ozores; e Macías, que así se chamaba o criado, con outros catro homes de peito dos máis atrevidos que pudo alcontrar, na noite que percedeu ao día do asalto, foise moi caladiño ao sitio onde estaba a boca do suterráneo, atravesou o río dos apetrechos necesarios e colouse por alí arriba seguido dos seus compañeiros, e indo polo tino e a as apalpadas chegou ao fin sin maor tropezo hastra o sitio onde atuñaran o camiño mismo debaixo da torre do homenaxe. Con unhas palanquetas foron esgarabellando no sitio; pero moi ao xeito para que, si acaso non se desprendese o testo que tapaba o furado e fosen descubertos.

O pran era finxir un asalto por todas partes ao castelo para chamar á todolos defensores a sobre dos muros; e nesto saír do burato, atrancar ben a porta da torre, cañar a algún que pola ventura quedase dentro; e despois subir a as troneiras e desde alí a boca de xerro e polas espaldas, saetada que te criou contra os do castelo.

Como o pensaran, así lles saleu. Gonzalo Ozores dispuxo a súa xente como para asaltar o castelo por tódolos lados; e ao sinal dado, todos facendo grandes estremos e berrando e ouveando canto podían, lanzáronse como resoltos a brincar nas murallas. Acudiron todos, ou casi todos, os de adentro ao adarve para rechazar o asalto, e nesto os que estaban no suterranio decatándose polas voces e polo ruído destes movementos e maniobras, foron arredando a pedra que servía de tapa, e saliron do tobo. Macías, que conocía todolos rincós do castelo como os dedos das maus, subeu cos compañeiros do sótano da torre ao primeir piso; atrancou ben a porta e despois pasou ao segundo piso. Alí encontraron dous escudeiros que quedaran gardando a torre; e arremetendo con eles con toda furia, logo os deixaron secos. Xa nada lles estorbou que desde as troneiras emprendesen a saetada limpia contra os do adarve; e con tan bon ollo e con tan boa man, que cada disparo era un home á terra.

Pola súa parte os da afora, ouservando aquela estragueira, cada vez con máis ánimo e con máis brío foron apertando o cerco, e xa dispoñían a escalar os muros; polo que os defensores do castelo véndose antre dous fogos dos cales non sabían cal era o pior, pidiron pairamento ca intinción de entregarse. Mais por eso Macías e os seus compañeiros siguironlles atizando de firme dando ao mesmo tempo moitos berros e allaridos como quen era moita xente, para obrigalos a rendirse a discreución o canto máis antes.

Así o fixeron, ao cabo, os do castelo, anque non fora máis que por verse libres daqueles escoleres que os aburaban a saetadas, e que sin saber eles como, se lles enxaretaran dentro da torre. Así foi que xa lles tardaba o abriren de par en par as portas da fortaleza.

Despois de dez anos de negra e penosa ausencia, que non dou de si máis que traballos, disgustos e amargos sufrimentos, entraba Gonzalo Ozores por primeira vez naquel castelo, no cal, como xa dixemos, vía el simbolizada toda a groria e todo esprendor da súa familia. Ter el no seu poder despois do que pasara o castelo de Curbián, ¡o castelo que era a casa petrucia de toda a súa xente! ¡Estábao vendo, e non o quería creer! Tal foi a empresión e a alegría, que lle causou o verse naquelas habitacións en que noutros tempos pasara horas tan felices e de tanto contento.

Dempois de recebir a capitulación dos defensores do castelo, e non se lles fixo mal ningún, anque, por suposto, todos tiveron que facer a entrega das súas armas e quedar prisioneiros, o seu primer coidado foi trajer a seu pai a Curbián e poñelo alí como no trono que labraran os seus antepasados a costa de tanta fatica. O probe do vello estaba ca boca aberta mirando para todo aquelo sin darse conta do que lle pasaba. Para el o fillo era unha visión que sin saber como nin de que maneira, mais sin ser cousa boa, se lle aparicía pra dar triste remate aas súas desventuras. Pero ao ir xuntando as súas ideias e os seus recordos, ao ver como aquel Gonçalo o trajía no peneiriño, ao adivirtir que aqueles muros, aqueles techos, aquelas cámaras eran as mesmas, que el habitara noutro tempo, foi caendo e volvendo do seu parasismo; e ao decatarse de que todo aquelo era real e quixo enfundirse no peito do fillo; que tal foi o afincamento e a afusión con que abrazou a aquel Gonçalo que el creera para sempre morto ou perdido.

Entramentras a súa hoste foi crecendo coma a escuma, pois a todas horas estaban vindo e chegando homes dos seus antigos estados e tamén doutros sitios dispostos a coller por el as armas e axudalo a recobrar as súas terras. Pois moitos que hastra estonces estiveran medio dubidosos e encollidos, como viron que o señor Gonçalo Ozores iba saíndo ca súa, tamén eles foron caendo na conta de que pouco adiantaban con estárense así antre dúas; e por eso entroulles a fuga de decrarárense abertamente por el e acabar dunha vez cos seus tiranos e oprimidores.

Gonçalo Ozores acomodou no castelo a todos cantos pudo; aos outros fíxoos acampar naqueles alrededores hastra que el dispuxese o que se había de facer. Nesto e mais en aprovisionar o castelo e en reparar algúns pequenos estropicios e desperfeutos, anque todos andaban aa carreira, envolvéronse ben tres días.

No intre foi el amaiestrando aa súa hoste, que xa pasaba de dous mil homes; e con alardes e con axarcicios que lle facía facer mañán e tarde, íbaa poñendo máis cursaria e práutica no manexo das armas e nos demais avíos e mecánicas da guerra.

O pran del era, tan pronto como tivese ben apetrechado o castelo, deixar alí unha retén como de satenta ou ochenta homes, e marchar cos demais contra as torres de Sampaio, que eran a casa prencipal dos de Seixas, e estaba de alí a unhas boas dúas légoas na marxe direita do río Nana. Con esto quiría el chamar pra alí toda atención de Vasco Gómez e obrigalo a alexarse do Castro das Seixas; e mentras, destacando da súa hoste algunha xente escollida, caer de sócalo sobre o castro, e libertar a Beringuela e a seus pais.

Como vamos a ver, os acontecementos que logo viñeron fixérono apurar a execución dos seus prans.

XIV

           
A BATALLA DE AMBREIXO

           
Non tardou tanto Vasco Gómez en ter noticia da pérdida de Curbián, como tardara en saber a desfeita da Mámoa de Losoiro. E foi porque o casteleiro que estaba por el en Curbián habendo sabido por unhos pecureiros que saían ben cediño co gando pra o monte o mismo día da refrega, que por alí víanse moitos homes e ben armados, que paricía que iban marchando contra o castelo, tratou de pescudar que caste de xente era aquela; asomantes se asegurou de que toda aquela montitú non viña a facer cousa boa, antes de quedar compretamente cercado, pudo despachar a toda presa un propio ao seu señor, participándolle que si quiría que Curbián siguise manténdose na súa obedencia, era perciso que canto máis antes viñese a socorrelo e ca máis xente que poidese.

Ao recibir Vasco Gómez a tal noticia púxose na luna, e dou en bruar e en bufar que nin un touro bravo. Xa toda a xente do Castro das Seixas podía ver como andaba no aire, pra dar cumprimento, e moi exauto comprimento, a tódalas súas órdees. A nube de mandados e avisos que aquel día saleu daquela casa non é pra dita. Recados a Betanzos, recados a Lugo, recados a Villalba, recados a toda a terra de Narla, Trasparga, e a tódolos outros sitios onde el tiña amigos e aliados, dicíndolles que lle acudisen canto máis axiña poidesen, que viñera Gonzalo Ozores de Ulloa pra levantar outra vez a aborrecida bandeira do Rei D. Pedro, e que xa tomara algunhas fortalezas.

Non se fixeron os xordos os amigos do señor de Sampaio aa súa chamada, e ca aquela de ir a combatir aos antigos partidarios do Rei D. Pedro, deron en ferver e moverse e correr co intento de esbardallar aquela tropa que xa antes tanto lles dera que facer. En poucos días xuntáronse, pois, ao redor do Castro das Seixas máis de tres mil homes, cos cales se encamiñou logo o señor de Sampaio cara a Curbián. Como a todas horas viñan novos reforzos, foi camiñando pouco a pouco hastra chegar ao Castro de Ambreixo onde fixo alto pra tomar noticias de Curbián (que distaría como unha legua) e da xente que alí había.

Pois ao punto que Gonzalo Ozores estaba preparando a súa expedición contra as torres de Sampaio, foi cando tuvo aviso de que Vasco Gómez estaba apostado no Castro de Ambreixo cunha gran fatutina de xente. A Gonzalo rebulíalle o sangre no corpo co deseio que xa tiña de salirlle ao encontro ao seu anamigo; no oustante, quíxolles consultar aos aliados o partido que habían de tomar; é dicir, si habían de asperar alí a pee firme, ou si habían de salir a buscar á xente de Vasco Gómez. Esto último foi o que máis acontentou a todos sin que apenas descamallase un; e no auto todo se dispuxo para poñerse imediatamente en camiño.

Atravesaron o Pambre pola ponte de Campaña, que cuase estaba aa vista de Curbián; deixaron alí algunha xente para asegurar aquel paso, e logo fixeron un gran arrodeio marchando do lado da ezquerda pra coller aos contrarios pola espalda.

Asomade deron vista ao anamigo, que aparicía moi ben aparapetado no dito Castro de Ambreixo, Gonçalo Ozores aparentou que dubidaba dar o ataque ca intención de escudrumar en que ánimo estaba a súa xente.

-¿E estonces pra que nos chamastes? -escramaron todos.

-E que eles son moitos mais que nós, e teñen moi boas posicións.

-Mellores, asegún. Boas témolas nós na sede que nos degaxa de vernos con eses larpeiros.

Vendo pois, que a xente estaba tan ben disposta, escolleu unha campaña de hastra cen homes dos máis atrevidos e valentes pra que atacasen con ímpitu aos do Castro pola espalda, mentres o demais da hoste polas outras bandas a grandes berros os insultaba e aldraxaba con mil motes e vituperios coma os de marraus, lapóns, mulos, e outros peores e máis desnorantes, provocándoos a que salisen aa batalla. Os do Castro, por suposto, non iban a ser menos, e contestaban chamándolles páparos, barrosos, pichaleiros e outros vocables máis picantes e desvergonzados.

-Subide, subide -dicíanlles- que vos tocaremos pra que bailés.

-Eso nin que dicir ten -respondían os outros;-pero o noso baile ha de ser cando estea feito o estrado cas vosas costas; e medio mal que xa estades ben apatoados contra o chao.

Pero ao mesmo tempo que dicían esto e outras cousas polo estilo, íbanse chegando ao Castro cada vez máis afoutos e dicididos. Os balesteiros que mandara Alvaro Páez, tundían pola súa parte o Castro a forza de tiros, que puñían en non pouca confusión aos contrarios.

Mais nesto foi tanto o ímpitu con que acometeron os da compaña que dixemos, que cuase chegaron hastra o medio do Castro; o cual visto por Vasco Gómez, dou neles con tanta furia, que despois de matar e mal firir a bastantes, xa estaba para cañalos a todos, cando por outro lado do Castro apareceu Gonçalo Ozores ao frente de douscentos ou trecentos homes, mentres que ao mesmo tempo toda a súa xente dando cada vez máis grandes allaridos iba arrubindo polo Castro arriba hastra chegar aa propia croa. Con esto trabouse a batalla de mala maneira en tódolos lados do cruto; pero onde se fixo máis recia e enliada, foi cuase no medio do Castro, pois alí foran a parar as dúas opostas mareas dos combatentes, arrastradas por Vasco Gómez e Gonçalo Ozores, que así que se viron, botáronse un pra o outro coma dous leóns dispostos a esgalletarse. Non é esto dicir que noutros sitios no se pelexase tamén con toda furia e gana; e lances houbo en que uns e máis outros amostraron ben a súa valentía.

E antre estes lances non deixaremos esquecido un ben singular, pero que nestes casos de guerras civís non deixa de acontecer a miúdo. Refirímonos ao encontro dos nosos conocidos Alberte e Domingos, dos caes cada un militaba no seu bando. Alberte fora medio aa forza, pero posto no sitio batíase coma os demais, e cun gran chuzo que tiña na man espabilábase e sacudíase que paricía un alarbio. Estaba mismo nunha orela do Castro, que por aquel lado era ben chupe, cun boo fato de homes; e el pola súa parte, pincha de aquí, pincha de alí, facía canto podía para tornar aos de Gonçalo Ozores que xa empezaban a aganchar polo cómaro ou trincheira que por aquela parte cerraba o Castro. Entre eles estaba o Domingos; o cual, gran tirador de cantos e croios, ceibou con canta forza pudo unha pedra recortada e afiada coma un coitelo, que foi a dar na testa de Alberte e guindou con el de patas arriba[1].

Mais volvamos aos dous campións; porque por eso, como xa dixemos, pra alí foi pra onde abandara a forza da batalla. A xuzgar polo coraxe e sede que se amostraban, polo aparello das armas que levaban, polos estropicios e cachizas que xa no seu redor fixeran, o encontro tiña que ser terribre e mortal. O velos agachados baixo os escudos, e cas espadas tinxidas en sangre e brandidas nas súas maos como raios ou estrumentos de esterminio, era pra infundir medo e terror no peito mais atrivido. O pirmeiro que descargou o golpe foi Vasco Gómez; e descargouno con tal furia, que anque Gonçalo Ozores se esbarreu co corpo un algo pra un lado, a espada pasoulle arrentes polo casco, e caieu sobre o escudo e sobre as ombreiras facendo saltar un boo anaco da armadura. Aa súa vez Gonçalo Ozores con canta alma poido endergoulle un señor espadazo no medio e medio do cruto do elmo; e a espada, que era das boas, longa, pesada e dun tempre de primeira, fixo ao caer tal abolladura no casco, que cuasi o dobrou pra dentro; e esto ca forza do golpe de tal maneira atordoou a Vasco das Seixas, que veu ao chao sin sentido.

Pareceu que con esto inda a batalla se encendera máis e se fixera máis fera; ¡que tan cegos e enfurecidos se puxeran os combatentes! Corrían uns, arrabiados, a libertar a Vasco Gómez; alancoaban outros renxendo os dentes pra axudar a Gonçalo Ozores; paricía que os estaban apurrando de dentro pra comérense ou facérense getas uns aos outros. Mais por eso aos de Gonçalo o feito aquel taes ánimos lles infundeu, que ca senreira que xa de atrás trajían, brincaron cos anamigos como lobos ou cabalos desenfrenados.

Ao pouco tempo en toda a coroa do Castro non quedou sano un dos de Vasco Gómez; que desde que viron a conta mal parada, fóronse esbarrendo cada un conforme pudo, anque sin desbandarse do todo; pois unha boa partida deles foise encamiñando cara ao Castro das Seixas.

E tocantes a Vasco Gómez quedou un boo anaco sin sentido apatoado contra o chao; mais coma a fuga daquela tremenda sarracina fórase correndo pra outro lado, tiveron vagar dous dos seus escudeiros pra ilo sacando fóra do Castro hastra que chegaron ao pee dun frondoso castiñeiro e aa beira dun rego de augas tan bulideiras e tan espellantes que non impidían que poidesen contarse as areas do fondo. Alí sentárono recostandoo contra o albre, e sacáronlle o elmo, que antes non tiveran modo pra facelo; e ao fin estonces comezou de buligar, pois hastra daquela non dera sinales de vida. E fora que pirmeiro o estremecemento do golpe, e despois a abolladura do casco que lle tiña entalada a cabeza contra a baveira e o gorxal, de tal modo o atordoaron e atafegaron, que cuase quedara esmorecido.

Por fin alí, co descanso, e libertado daquela prensa que lle estorcía o celebre e mailas queixadas, foi collendo algún folgo; e, anque con traballo e medio furtadamente, poidérono ir levando a pasar a noite aa casa dun servizal seu na parroquia de Cuiña que partía diezmos ca de Ambreixo. E ao outro día xa estaba tan campante; pois duro como era como un cartao, pouca mella lle facían aquelas embreaduras; e eso que inda se lle conocían as sosegas, ou mais ben cardenales que no pescozo lle fixeran as orelas do casco e do gorxal.

Namentras Gonzalo Ozores, vístose dono do campo, mandou dar alto aa súa xente pra que non se espallasen ou caesen nalgunha emboscada siguindo aos fuxitivos. E caro lle costou o arrecadala e arrellala; porque como vían que aquela era a súa, quixeron aproveitarse e fartarse. Concentráronse por fin no Castro, que ascadasí non lles faltaba que facer no sitio. Tiñan que enterrar os mortos, que non eran poucos dunha parte e doutra; recoller e percurar os firidos; gardar os prisioneiros que levaron para Curbián, e descansar e máis tomar acordo do que lles cumpría facer.

Algúns porpuñan marchar sin perder máis tempo, contra o Castro das Seixas; pero Gonçalo Ozores, polas razós que sabemos, non quiría entender desto; e manifestou resoltamente que o seu pran era buscar e atacar ao anamigo nas súas propias e últimas trincheiras; que este era o millor modo de arrincar e desterrar dunha vez aquela mala nebiña que tiña insado todo o país.

Todos acaeron; mais o que marraba do día e inda todo o siguente cas precaucións debidas pasárono no Castro dando comprimento a as cousas e labores que dixemos, pero non sin percurar estender, e con toda a intención, a voz de que a o outro día habían de marchar a Friol contra as torres de Sampaio.

Gonçalo Ozores non se descuidou en poñer esculcas sobre o paredeiro de Vasco Gómez. Inda o buscaron antre os mortos ou firidos, pois ben se procataban de que, para quen el era, soilo antre os mortos ou firidos o poderían achar despois do que pasara; pero por máis que cachearon nada poideron husmar; porque cegos como estaba ca furia do combate, non repararan no que lle pasara a Vasco Gómez desque o viran espostexado no chao. A quen alcontraron foi a Nuño, que o probe piriceu alí pelexando como valente; e con esto non tivo tempo de poñer en axecución os seus proyeutos.

E ascomasí aquela demoranza non lle veu mal a Gonçalo Ozores; porque con esto dou tempo a que se lle encorporasen moitos que inda estaban dubidosos e a ver vir as cousas. Así chegou a contar nas súas fileiras ao outro día da batalla unhos boos tres mil homes. Os cales, todos alentados cas avantaxes hastra estonces outidas, reloucaban e estaban bremando por vir aas maos cos contrarios; de maneira que, cando ao alborear do día siguente formados en espesas e mechas culunas se puxeron en marcha, todos aa unha iban berrando: ¡A Sampaio! ¡a Sampaio!, ca mesma animación e algareo, como si foran pra unha festa. Por eso, aos alrededores de Sampaio non chegaron hastra a xunta da noite.


[1] Na Crónica do Conde de Buelna, D. Pedro Niño, imprentada en Madri ano 1782, páx. 44, dícese que D. Pedro era moi boo braceiro. Lanzaba canto votado e rodeado muy reciamente e piedra puñal ¡Poida que fosen hachas prehistóricas! 

   
XV 


COMO NUNCA É TARDE 

CANDO A DICHA É BOA 


Levantábanse as torres de Sampaio, das que inda hoxe quedan importantes ruínas, no bico dun alto cotarro, a unhas tres légoas ao Norte de Ambreixo, e aa beira dun rigueiro que pouco distante de alí mestura as súas augas cas do Nana. Era esta fortaleza a casa petrucia dos señores de Sampaio; e pelo mesmo o atacar a Vasco Gómez naquelas torres era como atacalo no corazón. 

Estando aínda ascondido en Cuíña, ao outro día da batalla chegoulle noticia de que os de Gonzalo Ozores quirían marchar contra Sampaio. O sabelo, e comezar de xurar e esbarafundar e botar por aquela boca o que non se pode ouvir, foi todo un; tanto máis que el nunca coidara que a ousadía do seu anamigo había de chegar a tal punto. Xa nadia pudo tornalo de ir a brincos aas Torres acompañado dalgúns escudeiros e pions que quedaran con el. Pasou, por eso, polo Castro de Seixas, onde alcontrou reunida a maior parte dos que escaparan da derrota de Ambreixo. Alí deu as súas disposicións; escolleu aos máis valentes e atrividos, e antre eles ao Guedelludo, pra reforzar a gornición de Sampaio; e aos outros mandoulles que o esperasen ao pee do monte Oroso, mentres el non volvía das Torres, e no intre deixou por capitáns ao seu fillo Vasco e a outros da súa confianza. Todo o poido facer sin estorbo maior; porque, como xa dixemos, os de Gonçalo Ozores non chegaron a Sampaio hastra a tarde baixa do segundo día, despois da de Ambreixo. Así que chegaron, uns puxéronse a abrir gavias, outros a buscar leña, outros estacas e ramallos. Ca leña fixeron grandes lumaredas así que zarrou a noite, e cos ramallos fortes estacadas e palancates sobre das gavias. Visto esto xa naide podía dudar que os seus porpósitos eran poñer estreito e rigoroso sitio ao castelo, cando xa tan de camiño emprendían obras tan aditadas pra o caso. 

Ao outro día foron estendendo o cerco por todo arrededor das torres; e ademais unha boa partida deles repartidos en patrullas polos casares dos labradores ou serviciales do señor de Sampaio, iban requisando gando, bestas, porcos, carneiros, froitos e toda cras de comestibres. Ao mesmo tempo os balesteiros desde os sitios convenentes comenzaron de batir a fortaleza e os seus defensores para telos sempre en contina alarma; pois aa vez enfinxían marchas e movimentos e avances como pra asaltar o castelo. 

Vasco Gómez, que se retirara ao monte Oroso, estaba desde alí en ouservación das maniobras do anamigo; pero como tiña a súa hoste bastante disminuída, pois con traballo chegaban a mil homes, non se astrevía a atacar de frente e sin máis perparativos as fortes posicións dos sitiadores. Asperaba, polo mismo, poder poñerse en comunicación cos da fortaleza pra dar o ataque en combinación con eles. 

Nesto Gonçalo Ozores creieu que era chegado o momento oportuno pra levar a cabo os seus proyeutos sobre o libertamento de Beringuela e de seus pais. 

Xa antes de deixar a Sobrado puxérase de acordo con Fernán Vázquez acerca do modo de poñer libres aos seus amigos. Encargáralle moito que percurara enteirarse ben de como era o Castro das Seixas por dentro e dos sitios onde estaban encalabozados Beringuela e seus pais, mentras el iba ao feito de Curbián. Déralle tamén unha carta pra que, podendo ser, lla entregase a Beringuela na súa propia man. 

Fernán Vázquez, coma sempre, non pensou máis que en dar cumprimento aos deseios do seu señor; e anque a cousa tiña de todo, como apuraba, puxo en pláutica o pirmeir espediente que se lle veu ao caletre. Colleu unhos farrapos, visteunos como pudo, e así disfrazado presentouse un día ao caer o sol aa porta do castelo das Seixas pidindo pousada por aquela noite, pois era de lonxe e era home vello e eivado e non sabía de sitio mais preto onde pousar. Pouco caso lle fixeron ao prencipio; mais el porfiou, e, en fin, como nunca falta algunha alma caridosa, botáronlle un cubo cunha corda, pois a ponte levadiza xa estaba retirada; e mitido nel fórono izando hastra entrar por un postigo que daba sobre o foxo. Foi a dar a un patio onde estaban tomando o fresco algúns peóns (que aquel día fixera un sol que esmechaba); e eles por matar o tempo, como sol dicirse, puxéronse en moita conversa con el. O Fernán Vázquez foilles contando as cousas que vira e os moitos casos que lle pasaran andando mandingando polo mundo; e tamén lles dixo que tiña visto e dormido en moitos castelos, pero que poucos topara tan fortes e tan ben arreados coma aquel. E ao mesmo tempo que adimiraba e alababa o ben custruidas que estaban as paredes, os torreóns, as troneiras e demais partes do castelo, con moita esturcia e desemulo íbase e enteirando da distribución e disposición do adificio e do máis que lle conviña saber. 

Dunhas noutras foi a parar aos calabozos e suterráneos do castelo, dicindo que tamén os había de ter boos como cuase tódolos demais castelos. Todo esto íbao el mesturando con contos e pasos que vira ou oíra para meterlles os cas na bouza e máis ocultar o seu ouxeto; así é que lles foi pescando onde estaban os calabozos, e cuase todos saían alí ao patio, e aínda que soilo tres deles estaban acupados, que facía unhos días que viñeran para eles os señores do Vilar de Mella. 

-Parezme que conozo a ese xente -ouservou Fernán Vázquez- pois nesa casa xa me teñen dado algunha vez, non moitas, limosna, e aínda me alembro da rapaza que era bastante lercha e raída e que cando me vía fartábase de facer bulra de min; pero, xa se sabe, neste mundo non hai que facelas, que aa hora menos pensada, páganse. ¡Boo siría que lleu fose agora a volverlle as tornas! 

-Alí a tendes naquel calabozo -saltou un dos da tortulia. 

-Toda a culpa aínda non a ten ela, sinón os país, que tal aducación lle deron. A eses boa castaña lles estalou cando foi a desfeita de D. Fernando de Castro; antes boas roncas botaban, que lles paricía que non había outros coma eles, e que aquelo nunca se lles había de acabar. 

-Mirade en que veu a parar toda a súa borra. 

-¡O vento! Noso Señor a cada un dálle o seu merecido. 

-Eso xa é. 

Nesto chegou a hora da cea. A el apartárono cunha cunca de caldo e un codelo de centeo; e o que lla trouxo, ao poñerlla na man, díxolle moi pracenteiro: 

-Madia levas, hoxe matáche-lo porco. 

-No me abafés; pero si neste mundo non houbera almas caritativas non sei que había de ser de nós os probes. 

Pideu despois unha manda de pallas para pasar a noite debaixo dun pendello que había no patio, pois alí alomenos non lle vindrían a facer festas os lobos. Déronllas, nafeuto; e el co feixe debaixo do brazo foise moi ledo a estrar o seu leito nun curro do alpendre. E anque as pallas non estaban tan bastas e mechas que en sitios non poidese a través delas dexergarse o chan, el por eso agarrouse a elas con moi boa voontá e resolución. Mais cando lle pareceu que todos habían de estar ben prendidos no sono, ergueuse, colleu unha xostra, aa que xa lle tiña botado o ollo, recortouna e afeitouna un pouco cun canivete que levaba, envolveuna polo medio ca carta que lle dira Gonçalo Ozores para Beringuela, atou todo cun trapello, e moi a xeiteniño e despois de estar un pouco escoitando a ver si se sentía algún ruído, chegouse pee ante pee ao calabozo onde lle dixeran que estaba a moza, e polo bufarro guindou pra dentro o pequeno envoltorio que acababa de enliar; e logo volveuse moi quedo pra o seu cochofrito. 

A carta mandada en tan estrana balixa dicía así: 

&quot;Beringuela: A afrenta que tan sin causa e tan sin razón sufrides é tal cousa que, posta ao cabo da longa serie dos meus amargos infortunios co agudo e intenso da súa door, a tódolos fixo esquencer e borrar da miña memoria. Ese aldraxe é tan meu, como voso; ou, por mellor dicir, é máis meu que voso. A min, pois, cara amiga, toca o tomar a correspondente vinga; e así o farei ca axuda de Dios e polo nome de Ulloa e polo amor que vos teño, anque para arrincarvos das maos do meu anamigo me fose perciso asinalar con rigueiros do meu sangre o camiño da vosa libertá. 

&quot;Eu non sei si merecerei a groria de poder chamarme voso marido; polo menos a eso hai xa tempo que aspiro; pero entramentres fólgome en contemprar na miña maxinación aa miña arrogante e xentil Beringuela tranquila e sigura, coma a aguia no seu niño, na torre que habemos de edificar no máis enriscado das marxes do Pambre. E cando eu a vexa así libre e satisfeita dispoñer como raíña do meu corazón e da miña voontá, estonces o meu deseio e o meu contento serán máis que cumpridos e colmados. E para que me creades e estedes certa, quero aquí poñer o meu nome  Gonçalo Ozores.&quot; 

Ao outro día ben cediño deixou Fernán Vázquez o seu leito e con moi boas palabras e moi corteses razós despideuse dos do castelo, e foise axiña á Curbián a debuxar nun pergamino a pranta e o modo da fortaleza das Seixas. 

Desde Curbián mandoulle aviso de obrado a Gonçalo Ozores, que xa estaba co cerco das torres de Sampaio; e insiguida por encargo do seu señor foi reunindo ciceles, furadores, ganchos, uñas de ferro con cordas e outros apetrechos dos máis únicos para gatear e apoliñar polas paredes. 

Cando, pois, calculou o de Ulloa que toda a xente de Vasco Gómez había de estar ao redor das Torres de Sampaio co afán de facer levantar o cerco que tanto a todos lles entrara, dicideuse a dar o golpe que viña meditando, e mandoulle recado a Fernán Vázquez que para tal noite, e era a décema despois que se puxeron sobre Sampaio, a eso das dez lle saíse ao sitio que lle marcaba, onde a eirexa de Moredo, cos apetrechos que lle dixera e mais con tres ou catro cabalos. 

Aa hora e sitio convenidos apareceu Gonçalo Ozores con quince ou dezaseis homes escollidos da súa man. Non levaban máis armadura que a cota de malla, para iren máis soltos e lixeiros; sosmentes a cabeza levábana resguardada ca capucha do camal e mais cun chapeu puntiagudo de ferro de aas anchas e abaixadas a modo dun pequeno paraiaguas. Todos cinguían daga ou coitelo, e ademais uns levaban espadas e outros unhas moi afiadas visarmas. Recolleron os apetrechos que trouxera Fernán Vázquez, e acompañados deste e por sitios destraviados, encamiñáronse moi calandiño ao Castro das Seixas. En canto aos cabalos dera orde Gonçalo Ozores aos que os trajían, que fosen con eles a unha gran zanca que había antre as serras de Carión e de Corno de Boy, e que alí asperasen e estivesen dispostos para cando se lles mandase aviso. 

Aa verdá, a aperación que iban a emprender era non pouco arresgada e peligrosa. Polo certo, polo certo, non sabían cantos homes habería dentro do Castro, nin que cras de xente era, nin que maneira de vixilancia; porque, anque Fernán Vázquez, polo que poidera escudrumar, achara que habería alí coma vinte homes, e que o cintinela estaba no torreón de sobre a porta, desde aquela xa tiveran tempo para poñer máis ou menos xente e para aregrar as cousas doutro modo. Pero ¿quen lle iba con estes contos a Gonçalo Ozores, que tiña todo o seu corazón e todo o seu tesouro alí dentro, e que ardía e non fumeaba ca ansia de chegar alí canto máis antes? ¡Boo che estaba el pra deterse entonces en moitas refreusiós! 

Ao primeir cantar dos galos siría cando chegaron a dar vista aos muros do castelo. A noite non era escura, e estaba tan mainiña e tan ausente que paricía que o máis pequeno roído trasmitíase e chegaba enteiro a onde queira que alcanzase a vista. Así é que por un pedazo estiveron contendo o folgo pra non seren descubertos, e ao mesmo paso para ver si no castelo rexurdía algo; mais como o silencio e o sosego era tan profundo, dicidíronse a irse chegando pasiño a pasiño e como quen vai asentando ao xeito a pranta do pee no tarreo pra deixar alí todo o molde dela. 

Mais antes desto xa Gonçalo Ozores impuxera ben a todos no que habían de facer. Como xa dixemos, o castelo que se erguía sobre un coto de moi áspara e agra subida, era de pranta cadrada con catro cubos cadrados nas esquinas, e estaba rodeiado dun foxo bastante ancho. No ángulo Noroeste o foxo estreitábase, porque alí empalmaba cunha fendedura aberta naturalmente no monte que se extendía ensanchándose hastra a faldra. Por suposto, aquí o foxo, ou máis ben a fendedura, estaba estremada por un lado, polo cubo ou torreón do Noroeste, e polo outro por un serrón de penedos que alí formaba cugulo e despois viña baixando polo monte abaixo somellando o lombo dun imenso cocodrilo. 

Gonçalo Ozores quiría escalar con outros dous dos seus o castelo por esta parte, porque por alí achábanse as habitacións do alcaide ou casteleiro; aa demais xente reparteuna así en grupos de a tres, pra que cada un polo seu lado asaltase a fortaleza menos polo sitio onde estaba o torreón de sobre a porta. 

Asinalado a cada un o seu feito, todos se lanzaron ao fondo do foxo, quen botándose a rolos, quen desenganchándose cas maos. Gonçalo Ozores cos seus dous compañeiros subeu ao cruto que formaban os penedos e que estaba a unhos cinco ou seis metros do torreón de enfrente. Desde alí, co antusiasmo de ser el o pirmeiro que penetrase na fortaleza, ceibou un ferro ou escarpia de dúas puntas atada nunha corda chea de noos, de maneira que prendese no muro antre as almenas; e así lanzada a escarpia, lanzouse tamén el ao aire agarrado aa corda e facendo fincapé nos noos foi aganchando e subindo. 

Xa estaba mismo pra chegar ao alto do adarve; pero de repente sóltase a escarpia, que non prendera o bastante, e para máis mataran alí o corte do muro cun pequeno chafrán ou ochava; e a Gonçalo Ozores non lle quedaba máis romédeo que medir a fondura de aquel horribre precipicio. A altura era de cerca de vinte metros, o bastante para chegar esfachicado ao fondo. Por sorte ao caer engarróuselle a faldra da cota de mallas nun xuntoiro salente da parede, e con esto tivo modo de collerse a el con dentes e uñas e quedar así dependurado sobre o abismo. 

Os que o acampañaban, ao apelumbralo daquel xeito desde o penedo onde se achaban, que cuase estaba ao mesmo univel, cos pelos direitos botaron as maos aa cabeza como para desdicharse do que lles pasaba; e logo as sombras da noite, non pirmitindo afirir ben os ouxetos, enfundían máis terror e espanto. A un deles parez que lle viñeran impulsos de botarse a treu para pillar no aire ao seu señor e tiralo daquel percipicio; pero o outro, máis cordo, lanzou a escarpia que tiña na man contra o adarve dándolle todo o voo que pudo, probouna a ver si prendera ben, e facendo o sinal da cruz guindouse no espacio agarrado fortemente aa corda. Comezou logo de tecer cas pernas e cos brazos como si estivera nadando no aire; e por fin, agaduñando, agaduñando, chegou aa cima do muro sin máis novedá. Desde alí botou a corda por arrentes do xuntoiro en que estaba colgado Gonçalo Ozores; o cal pillouna nun sopro ca mesma ansia con que un afogado se agarra a unha táboa de salvación; e desta amposta con máis fertuna que da outra, pudo enfiarse sin maior tropezo hastra enriba do adarve; onde o pirmeiro que fixo foi dar gracias á Dios e máis ao seu ánxel da Guardia que así o libraran das gadoupas da morte. 

Despois de descansar un pouco pra tomar folgo e desentumir os brazos que os tiña coma entalados e dormentes, dispúxose a baixar co compañeiro pola estreita escaleira que daba desde a prataforma aa pirmeira cámara do torreón. Pouco, aa verdá, lle quedaba que facer; pois os outros seus homes xa cuase todos se colaran dentro da fortaleza, e, como quen di, xa tiñan a un lado aos defensores. E foi que Gonçalo Ozores non gorismara mal e os seus cálculos saíranlle ao pee da letra. No castelo non quedaran máis que nove ou dez homes e cuase todos froxos e cativos. Aos dous que estaban no torreón de sobre a porta, colléronos de socato os seus, trincáronos e atafegáronlle ben a boca para deixallos sin aición. Ao mesmo tempo outros con ciceles e palanquetas forzaron as portas das habitacións en que pousaba o casteleiro e a súa xente; e cando xa a todos os tiñan boos de rendir, sinteuse Gonçalo Ozores pelexando por botar abaixo a porta que había no fondo da escaleira que baixaba da prataforma. Non foi perciso, porque lla abreu un dos seus; e con eso xa quedaron por donos da fortaleza. 

¿Que era o que lles faltaba por facer? Eso non había que dicirllo a Gonçalo Ozores. Quixo pidir polas chaves dos calabozos de Vasco Fernández e da súa xente; pero ¿que falla lle facían?, e despois que non estaba para perder o tempo nestas dilixencias. Baixou, pois, siguido dos seus; e achandadas as portas dos calabozos, doulle un, dous e máis abrazos ao seu amigo Vasco, que se vía libre e non o cría; a Eldonza, que a probe estaba tirada sobre dunhas táboas sin saber o que lle pasaba doulle mil soúdes e tratou de convencela de que ao fin xa se acabara o seu coutiverio; e a Beringuela, con Beringuela derriteuse o home en cumprimentos, en parabéns e nos máis corteses ousequios. 

-Dichoso eu -díxolle- que poido dicir que nacín hoxe dúas veces; unha, porque cuase por milagre me librei dunha morte segura; e outra, porque recobrei a vida da miña alma, o lume dos meus ollos, a prenda e impulso do meu corazón. 

E dicíndolle esto facía mostra de quererlle bicar a man. O cal ela de ningunha maneira quixo consentir, antes ben: 

-¡Ai, Señor! -contestoulle- si algunha man se debe bicar, é a vosa, que tanto ben nos fixo, a vosa a quen tanto debemos, que marcou o trémiño da miña orfandá volvéndome as caras presonas que me deron o ser; a esa man xenerosa, que nos libertou da horridez e estreitura destas paredes pondereina eu sobre o meu peito pra que mellor perciba os latidos da miña gratitú; bicareina eu cen veces, non cos labios, sinón con todo o resollo da miña alma. 

Sinón co mesmo fogo e ca misma vehemença, con non menor sinceridade e amor se espresaron Vasco e Eldonza. A todos correspondeu Gonçalo Ozores cas maiores mostras de respeito e consideración. 

Nesto foron chegando aas portas estriores do castelo, que logo desatrancaron e desferrollaron; e botada a ponte levadiza, puxéronse todos fóra. Beringuela, así que se veu a ceo descuberto, dou un suspiro como si de sobre o peito lle arredaran unha gran lousa de chumbo. Iba pra un mes que se achaba alí enzarrada e represa, metida naquela prensa que lle atorturaba a alma e inda o demais adentro dela, o amor e cariño dos seus probes pais. 

Ao pouco tempo presentáronse cos cabalos os piós que quedaran agardando na zanca do Carión, pois Gonçalo Ozores mandárelles recado asomade se veu dono do castelo. 

Eldonza estaba tan postrada e esvaecida que non se tiña en pee; o cual visto polo de Ulloa, dixo que consideraba coma unha honra, que non estaba disposto a ceder a ninguén, o levala diante de si na caballería. 

Montaron, pois, todos e puxéronse en camiño pra Curbián siguidos soilo de catro escudeiros; porque aos demais mandárelles Gonçalo Ozores que se quedaran gardando o Castro das Seixas. 

XVI

           
NO CASTELO DE CURBIÁN

           
Gonçalo Ozores, en Curbián, onde chegou ao raiar o sol, non fixo máis que deixar apousentados aos seus amigos e dar volta ensiguida pra o campamento de Sampaio. Outido o seu prencipal ouxeto co cerco desta fortaleza, non creieu do caso ensistir máis; pero por eso non se amostrou disposto a deixar escapar a acasión que se lle presentaba de aproveitarse ben das avantaxes hastra estonces consiguidas. Con tal intento mandoulle os seus legados a Vasco Gómez pra que lle dixesen no seu nome, que o seu ánimo nunca fora ofendelo nin perxudicalo no mais mínimo, pois non podía esquecerse de que eran parentes; que hastra entonces non fixera máis que tratar de defenderse e recobrar o que era seu; que en proba do direitas e leales que eran as súas intincións, que estaba decidido a levantar o cerco das torres de Sampaio e aínda deixar o castro das Seixas, do que acababa de apoderarse, con soila a condición de que firmase un papel en que renunciase e se apartase de toda aución e dereito, si algún tivese, a todos e a calquera dos bees, estados e terras perteescentes aa casa de Ulloa, e que dese fiadores que fosen cabaleiros e homes de honra, abonados e de boa fama, de que así o había de cumprir; e que en último caso que reparase si non era tempo de que se puxera trémiño a tantas mortes, a tantos arrasos, a tantas queimas, a tantas vingas, a tantas malfeitorías, en fin, como hastra alí se levaban feitas.

Vasco Gómez, que inda continaba asituado no monte Oroso, oieu os legados algo máis maino do que acustumaba. O mal que lle saíran as súas contas puxérao un pouco máis brando, e xa non era aquel túzaro e arrabiado de denantes. Machiscou un pouco, e poñendo os beizos a modo de bugina:

-A voso señor -dixo medio roñando- válelle o que lle vale; e en canto aos fiadores dareinos porque me dá a gana, non porque delo teña eu necesidá, nin obrigación. O papel estou prestes a firmalo cando voso señor queira; pero dicídelle que escusa botar tantas roncas, que si eu entrei nos seus bens, foi porque el os abandonou andando escarriado polo mundo en pena das súas... turulecadas.

Así que o de Ulloa recebeu a contestación que lle trajían os seus legados, non tivo labor de máis presa que avisar a dous notarios que viñesen a outorgar a escritura da renuncia, demisión e apartamento que lle facía Vasco Gómez, e firmar a auta da fiadoría que prestaban os cabaleiros presentados por el; os cales se obrigaron con xuramento e baixo pena de encurriren en caso de traución e aleivosía a estaren e responderen polo cumprimento desta aviinça inda contra o mesmo señor de Sampaio. E todo de camiño e sin perder tempo nos dous pirmeiros días que siguiron, percurou que se outorgase a ascritura, e que os fiadores prestaran o xuramento nas maos dun dos cabaleiros da súa compaña, quedando para o terceir día o prauticar as dilixencias, consiguentes como a entrega dos bens, a toma de posesión, o outorgarse el por entrego de todo, etc... Pero por eso, a cirimonia dos fiadores cando fixeron o xuramento alí en presença dos dous axércitos de corresponder en todo e por todo por Vasco das Seixas, foi cousa moi solenia e que a todos comoveu e lles fixo moita empresión.

Gonçalo Ozores, despachados todos estes requesitos, tornouse para Curbián ledo e satisfeito como calquera pode supoñer. Vía cumpridos todos os seus deseios, colmadas todas as súas aspiracións, máis do que podía esperarse, galardoados todos os seus esforzos e afáns, e non se fartaba de dar gracias a Dios que lle fixera tanto ben e esto cando a el no humano non lle quedaba máis que, esquecido e olvidado de todos, deixar os seus ósos quizais mal sepultos en terra extrana e anamiga. Na súa maxinación representábase a pasada grandeza da súa ilustre casa; e animado con estes recordos e cos sucesos outidos propuxo no seu corazón traballar e punar ca axuda de Dios para facela avivecer e aínda para aumentala e esaltala máis, si posibre fora. É ben certo que inda lle faltaba recobrar a parte dos seus estados que lle tiña o Infante e Condestable D. Pedro Enríquez; pero non perdía a esperanza de ao fin recobralos tamén, anque tivera que valerse doutros medios[1].

En Curbián fixo celebrar con moitas festas e arregocixos o recobramento dos seus estados. Bailes, seraos, xustas, cañas, e outras moi vistosas e entretídas adivirticións por espacio de catro días socedéronse cuase sin interrución naquela casa, que pouco antes paricía sentenciada a sirvir soilo de apousento pra os mouchos e curuxas.

Gonçalo Ozores, como outros señores do seu tempo, era tamén un escelente tanxedor de viola; e con el tampouco as Musas se amostraran estrañonas nín hurañas; así é que daquela compuxo moi regulares cancións e trovas e mansobres e leixaprés, e pastorelas, e outras moitas modas de métricas composicións, das que estonces se estilaban.

E con tal motivo, como era de adoito en taes casos, renuieuse alí un boo fato de ministriles, e xugrares e arromedadores e segreles e trovadores, que ora cantando, ora ripinicando os seus estrumentos, ora discurseando e parrafeando, viñan a dar locemento e novedá aos seraos e a oumentar o bolicio e a foliada e algareo que naqueles días reinou en Curbián.

Por suposto que Beringuela foi o principal branco das atencións e ousequios de Gonçalo Ozores; e ela pola súa parte contribuyeu non pouco á animación e á alegría das festas. E aínda o de Ulloa e máis ela, pois tamén era un algo entendida nesto de coprear e versear, trabaron unha moi apraudida e gustosa tenzón, que era á modo dun diálogo en verso; no cual os dous entrelocutores percuraban a competença facer mostra de inxenio, de chispa e de agudez.

E ao calor destas festas e ao fume dos ousequios e cortesías, o fogo que no peito dun e mais doutro estaba de atrás aceso, foi ateando hastra o punto que eles non suspiraban por outra cousa, que porque chegase o momento dichoso en que a bendición do Ceo trabase con baraza que para nunca máis tívese soltadoiro, os seus corazós, que xa o amor tiña tan unidos.

Todo lles sonría, todo se lles puña de cara de rosa; e ao tratarse do casamento, os pais, encluso o de Gonçalo Ozores que se fora espertando e volvendo ao seu, revíanse ao contemprar a futura felicidá dos dous anamorados. Gonçalo Ozores, por eso, quixo aprazalo para despois que recorrese as súas terras e visitase a tódolos seus vasalles.

Acabada-las festas, os de Vilar de Mella dicidiron retirarse a unha casa que tiñan na parroquia de Rodieiros, onde pensaban estar de parada. O de Ulloa foinos acompañando; e despois de deixalos apousentados na casa, dispideuse hastra o vinturoso día en que viñese buscar aa súa amada pra nunca máis separarse dela.


[1] E nafeuto, no ano 1393, por unha escritura fechada en Sarria a pirmeiro de Octubre, o Infante D. Pedro cedeulle tódalas terras que lle tiña tomadas desde o ano 1371, a saber, a Ulloa e Monterroso. Despois o Rei D. Enrique confirmou esta cesión no ano 1404. 

   
XVII

           
VISITA IMPENSADA

           
¡O que son as cousas do mundo! Cuase ao mesmo tempo que Gonçalo Ozores se dispidía e deixaba apousentados aos seus amigos na casa de Rodieiros, nas imediaciós de Millí unha banda de trompetas facía abrouxar o aire cos sons irtos e retumbantes dos seus estrumentos. Detrás da banda dos trompetas polo camiño francés ou dos Piligríns cara a Millí e como indo de Santiago, siguían largas fileiras de cabaleiros, e despois deles un cabaleiro moito máis ben portado e fachendoso que os outros, o cual levaba aa súa beira unha doncela ricamente vistida e montada nunha facanea empenachada e de tal maneira cuberta con faldóns e aparellos de torciopelo verde franxeado de ouro, que apenas se lle vía outra cousa máis que os ferrados cascos. Viñan ensiguida máis cabaleiros; e logo un sinúmaro de acémilas cargadas de fardos, baiules e outros trastos e trebexos; e na derradeira inda máis cabaleiros, sinte as doncelas e pions que iban entrepolados por antre as fileiras.

Vestía a doncela, que alomenos despois do cabaleiro que iba ao lado dela, debía de ser a prencipal presona da comitiva, un brial ou como si dixéramos unha bata, de xamete (en latín examitus), que viña a ser un texido moi tupido de seda. Debaixo levaba unha túnica de cendal verde mazán, que tamén era un texido de seda, pero máis sinxelo que o xamete, cas mangas moi cinxidas; e encima un manto tamén de xamete morado prendido sobre o peito cun broche de ouro. De alhaxes e preseas levaba o que non se diga. Lucía ao pescozo un collar de pelras de tres cabos, do medio do cal colgaba un xoiel a modo de relicario que tiña engastonado un gran rubí ou carbunclo que paricía que dispidía chamas. Das orellas pendíanlle unhos perciosos bincos, que no medio tiñan unha esmeralda crara e espellante coma a auga e ao redor unha roda de alxofres. As maos levabas cubertas de sortellas de mil formas e maneiras, cal con záfiros, cal con balaxes, cal con topacios, cal con xacintos, así polo estilo. O pelo, que era castaño, tíñao moi corsidosamente pieitado e trenzado con fíos de ouro. Cubríalle a cabeza un sombreiro de aas moi anchas, pero riviritadas para arriba pola parte de atrás. Tendría coma uns vinte e dous anos; era pálida e amorenada, pero o seu sembrante respiraba anxelical candor.

Das galdrapas da besta xa dixemos que eran de torciopelo verde con galós, frecos e boiras de ouro. Todo o demais aparello, coma a cabezada, o bocado, as bridas, etc.. correspondía co luxo e rango da xeneta.

Do cabaleiro, que era un home duns cincuenta anos, sosmentes direi que a súa armadura era unha obra acabada na súa cras. Tiña pezas labradas con tanta perfeición e alegancia, que si non foran frabicadas en Nuremberg ou en Pavía, fixéranas a amitación das mellores de eses dous sitios. A espada tiña as gardas de prata e o pomo ou mazán con que remataba o puño, estaba formado por unha vistosa e relucente bola de pedra ágata. A boca, as abrazadeiras e mailo regatón da vaina tamén eran de prata acicelada.

Ao pasar por xunto de Santa María de Millí, e xa acababa de poñerse o sol, dou a causalidá de que a eirexa estaba aberta; e como a doncela fixese mostra de que quiría entrar a rezarlle unha salve á Nosa Señora, baixouse o cabaleiro, colleuna nos brazos, e encamiñáronse ambos a comprir aquela devoción.

A eirexa, sacando os retablos, consérvase hoxe pouco máis ou menos coma debía de estar daquela. Parece de fins do sigro XII; e ten dúas portadas, a prencipal e mais unha lateral do lado do mediodía. Compóñense ambas e dúas de tres archivoltas co seu correspondente tornachuvias, sostidas por seis culunas, tres de cada banda; e unha das culunas da portada prencipal ofrece de particular que ten unha faixa que a rodeia a modo de espiral.

A áuside é tamén do mesmo estilo; pero o que máis debe chamar a atención naquela eirexa é a reixa de ferro, que está á entrada da áuside, e mailo frontal do altar maior. Compúñase a reixa, coma as demais do seu tempo, que será o sigro XIV de varios panales, cada un dos cuales está formado por unha vara direita de ferro, da que a un lado e a outro salen varios brazos somellantes a eses.

O altar é coma un cubo macizo de mampostería, sobre o cal está asentada a lousa enteiriza que serve de mesa. No frente deste cubo, e como sostendo a orela dianteira da mesa, hai unha fila de arcos que se apoian sobre culunas pareadas. Os fondos dos arcos estiveron noutro tempo pintados, como se ve por certas semellas que inda hoxe se conservan.

Mais ¿quens eran aquel cabaleiro e aquela dona que iban con tanto acompañamento? A xuzgar polas tres faixas de escaques de ouro e gules, separadas por unhos filetes negros, bordados nos escudos de armas dos caparazóns e galdrapas das bestas, debían de ser dos de Soutomaior. Así era nafeuto. Xa dixemos que o señor Alvaro Páez de Soutomaior prometéralle a Gonçalo Ozores, que logo lle mandaría máis xente para axudalo a recobralos seus estados e máis a escaramentar aos seus anamigos. E tan ben o fixo o de Soutomaior, que quixo vir el en presona ca súa filla doña María. Estes, pois, eran os señores que vimos entrar na eirexa de Santa María de Millí.

Mais como a noite xa estaba encima, e a vila de Millí estaba estonces murada, que lle fixera a cerca o Arcibispo D. Beringuel polos anos 1320, e non parícía posto en razón demandar apousento dentro da vila a tanta xente armada que era de señorío alleo, por eso os acemileiros a unha cena do señor Alvaro Páez comezaron a desarrear as bestas e de descargar os fardos e estendelos polo chan; mentres outros os iban desenliando e desenvolvendo os panos e lenços que contiñan; e outros espetaban na terra de trecho en trecho estacas e esteos, e atornillaban neles travesas e tiradores, que outros cubrían cos panos e lenzos para formaren tendas de campaña; e así outros iban facendo os demais meesteres.

Ao pouco tempo aquel formigueiro convirteuse nunha media vila, na cual nada faltaba, nin dormitorios, nin comedores, nin cociñas, cos seus leitos, mesas, tallos e demais axuar; e hastra había a súa correspondente capela.

Nesto o alcaide, que estaba polo Arcibispo no castelo de Millí, que xa puxera esculcas de quen era aquela xente e de que era o que viña buscando, presentouse no acampamento de Alvaro Páez, convidándoo para pasar a noite na fortaleza cas presonas que fosen do seu agrado. Tamén saleu a comprimentalo o P. Menistro do convento de Sancti Spíritus, que poucos anos antes se fundara dentro da vila e que andando o tempo había de ser a residencia habitual do Xeneral dos Terceiros de San Francisco en Galicia. O propio fixeron algúns dos prencipales viciños de Millí. 

Despois dalgunhas porfías Alvaro Páez acetou a invitación do alcaide, e foi a pasar aquela noite ca filla no castelo de Millí. Alí tivo ocasión de enteirarse polo certo do paradeiro de Gonçalo Ozores; pois anque o supoñía en Curbián, non o sabía de fixo; e viñera así ao cho. El pensara pirmeiro ir direitamente a Curbián; pero dempois decatouse de que, co tren que levaba, mal podería facer por alí o viaxe; e logo el tamén iba con máis gusto por camiños transitantes pra que todo o mundo vise e adimirase o convoi e o aparato que o acompañaba. De Lalín, pois, sigueu pola vereda de Goiás hastra Cadrón; atravesou o Arnego pola Ponte de Vilariño, subeu despois pola Agolada, pasou o Ulla na ponte do Arcidiago; e logo no Borreiro, preto de Boente, colleu o camiño francés.

Ao outro día ben cedo dispideuse do casteleiro e púxose en marcha pra Curbián sin mandarlle ningún aviso nin recado a Gonçalo Ozores, pois quiría collelo de socato. O de Ulloa, por eso, sorprendido e todo recebeuno con todo o agasallo e atenciós propias dun gran señor.

Despois das saúdes, noraboas e parabéns de adoito, despois de habérense abrazado unha e máis veces, Alvaro Páez e Gonçalo Ozores entraron a parolar largo das súas coitas. E tiñan pra un pouco, mormentes o segundo, que dende a última vez que se viran, pasáraas gordas. E aínda o de Soutomaior, pola súa parte, con moi sentidas e non cortas razós doieuse das desgracias do seu amigo, tanto como se folgaba agora dos seus bons sucesos.

Dunhas noutras foi chegando a hora do xantar, ao cal ningún dos alí presentes lle iba xa poñendo mala cara. Non estamos agora de chola para ir discribindo punto por punto a vaxilla da mesa, nin os manteles, nin as viandas, nin as cirimonias, nin as demais cousas tocantes ao convite. A mesa foi moi chea e brandida; e nada faltou alí de canto poidese cobizar o máis asixente e descontentadizo en materia de guisos e piperetes.

Cando a xente, como é de adoito en taes casos, se foi animando, e as língoas comezaron de irense soltando e espricando, Alvaro Páez ripiteu as súas portestas de confradamento e amistá, chegando a dicir que miraba as cousas de Gonçalo Ozores como as súas propias; que xa antes de agora xurara que había de deixar de chamarse Alvaro Páez, e non consintir que o seu amigo continuase despoxado das súas terras e facendas; que sempre o tivera en grandisma estima, pero moito máis cando o vira tan acurrado e persiguido; que todo canto el era, e todo canto tiña, todo o poñía aa súa disposición; e que para amostrarlle can verdadeira e enxebre era a súa amistá, que lle quixera trajer para máis honralo a millor alhaxe que tiña na casa. E esto dicíao cenando pra súa filla doña María.

E despois doutros comprimentos, con marcado acento de firme convinción iñideu que a cousa que máis podería deseiar neste mundo era depositada tal alhaxe nas súas maas, é dicir, nas de Gonçalo Ozores; que as dúas casas dos Ulloas e dos Sotomaiores sempre andaran moi unidas e enlazadas; pero que este último lazo era mismo poñer o sello aa máis estreita e íntima unión entre as dúas familias.

¿Quen che vía a Gonçalo Ozores asemade empezou a sintir o chaparrón que se lle viña incima? Púxose rubio coma a graa, e logo páledo, marelo, verde, e quedou estatoado sin dar fala. Alvaro Páez, que non reparara na turbación do seu amigo, ou si reparou, non a botara a mala parte, sigueu pra diante ca súa perorata, poñendo cada vez máis en visibre aperto a Gonçalo Ozores que se retorcía na súa cadeira como si estivera sentado sobre un niño de cobras.

Quizaibes pensou el que aquel atoramento do de Ulloa era efeuto do impensado da porposición que lle iba facendo, ca cal, pra o seu xuício, non podía menos Gonçalo Ozores de reverse e antusiasmarse. Polo cual maxinou que o millor era que o mesmo intresado fose remoendo a cousa e tomándolle o paladar hastra que se lle volvese a boca auga, e se convencese el así mesmo de que era certo e positivo o ben que se lle propoñía.

Naquel día non volveu, pois, a ensistir máis; pero ao outro sigueu ca súa tema non perdendo a menor acasión que se lle persentase de espoñer os seus deseios e pensamentos; e por máis arredas que lle poñía Gonçalo Ozores percurando tornar sempre a conversación para outro lado, el ao pouco tempo volta a mallar alí. E aínda chegou a sinificarlle, ao pirmeiro por arrodeios e dempois polo craro que o prencipal ouxeto da súa vinda fora o concertar o casamento del ca súa filla; pois non alcontrara outro a quen con máis gusto e tranquilidá poidera confiar aquel tesouro, aquel ánxel, que era súa filla María. E máis lle dixo: que si se dicidira a dar aquel paso, foi porque estaba ben persuadido de que a súa porposición non había de ser desbotada. E tanto o apertou, que, ao fin, Gonçalo Ozores receando que chegase a resentirse e ofenderse, con acento que rebordaba amor e gratitú tivo que romper, que sempre o xuzgara por moi boismo e xeneroso, pero que nunca creera que a tanto chegara a súa bondá; que o favor que lle facía era tal, que o abrumaba e non lle deixaba alento sinón pra dicir que sempre e sempre había de ser seu; pero como queira que se trataba dun asunto de tanta importança e trascendencia inxente de que nin el mismo sabía hastra que punto era dino e merecedor da honra que se lle quiría facer, que o desafiaba para darlle de alí a tres días unha solene e competente resposta, cal compría aa sinceridá e nobreza dos seus sentimentos, ao dilicado do negocio que se trataba e máis aínda ao decoro e ben parecer de todos.

Ningunha dificultá puxo Alvaro Páez en acetar as trégoas que se lle pidían; para canto máis que el non dubidaba de que a resposta había de ser terminante e ao seu gusto. Quedaron, pois, aferidos para de alí a tres días.

XVIII

           
A EMBAIXADA DE FERNÁN VÁZQUEZ

           
O día antes de acabarse o prazo convenido antre Alvaro Páez e Gonçalo Ozores, aa porta da casa en que moraban os señores do Vilar de Mella, na parroquia de Rodieiros a eso das tres da tarde apeábase un cabaleiro montado nun faco, o cal, si habemos de dicir a verdá, non podía chamarse un Pegaso o un Babieca, pero tampouco non era un barrufeiro. O xenete era Fernán Vázquez que, dando por suposto que os donos habían de estar na casa, deixoulle a besta a un criado que se achaba alí preto, e sin máis cirimonias meteuse polo zaguán adiante peguntando a voces si había licencia e onde estaba a xente da casa. Como era algo parente de Eldonza, por eso entraba con aquela franqueza e desenvoltura.

Non tardaron os donos en decatarse do que pasaba, saíronlle ao encontro, e despois dos saúdes e parabéns do caso, fixérono subir a un dos sobrados.

- Parece que andamos fuxidos uns dos outros -dicía Eldonza entrando na cámara-; xa non me acorda a última vez que nos vimos.

- Deso a Fernán Vázquez non hai que volverlle toda a culpa  -saleu Vasco Fernández-; nos sómo-los que estamos faltando, que inda tan siquera lle dimos as gracias aa direita polo que por nós fixo.

- O que eu fixen non é cousa que non se poida dicir, é verdá; pero non vexo por que haxa que darme as gracias.

-¿E pensades que non sabemos o que fixestes por nós no Castro das Seixas?

-¡Boite! o que vos vai acordar agora.

-Inda nunca nos esqueceu pra que deisemos de telo un soilo momento presente.

-Pois morra o conto. Eu si non fixen nada, non hai que agradecerme; si fixen algo, ¡moito fixen demais! Pero agora, podendo ser, quiríalle unha palabriña a Beringuela.

Andaba ela gravexando pola casa adiante; e tan pronto lle veu o recado, presentouse na visita. Retiráronse os pais, e quedou ela soila con Fernán Vázquez. O cal, despois dun momento de silencio, en que amostrou ter non menos trabado o esprito que a léngoa, rompeu ao fin a falar na maneira siguente:

-Traio para vós unha encomenda, e tráiovola como quen ven arrasto. Xa son vello, e vos ben vedes como vou mirrando a todo paso pra as engurras, qu'a delor e os anos non se compran; téñome visto en moitos lances e apertos de todas sortes, pois non é porque eu o diga, pero a poucos conozo que tivesen unha vida tan arrastrada e tan traballada como a que eu tiven, e eso que pola misericordia divina nunca me faltou un pedazo de pan. Mais por eso, que mo creades, que non mo creades, nunca me vin tan acorado, nin con tantas tentacións de retroceder e de largarme pra a casa, ou para un monte, coma na acasión presente. Nunca me cansei de andar ao retrouteiro, ben o sabe Dios; pero desta vez paréceme que as pernas se me quedan baradas e tolleitas, que o folgo me falta, e que as palabras se me callan e engalatan na gorxa.

Si eu non vos conocera tan ben como xa de vello vos conozo, non porque eu collera esta encarga por moito que lle pesase ao Sr. Gonzalo Ozores; pero a bondá do voso caraute, o acaída que sodes na razon...

-Pero ¿que encarga é esa que tanto vos fai tecer e cavilar? -perguntou Beringuela.

-O Sr. Gonzalo Ozores non é home que se atote por cousa ningunha deste mundo; pero mil vidas que tivera, mil daría antes que vir onda a vós con ela. Mais vamos ao caso. Non sei si saberedes que fai dous ou tres días chegou a Curbián o Sr. Alvaro Páez de Soutomaior. Trouxo consigo aa súa filla Dª. María; e por canto non se lle meteu na cabeza o facela casar co señor Gonzalo Ozores.

Como non iñorades, moito é o que lle debe o Sr. Gonzalo Ozores ao Sr. Alvaro Páez; anque o de Soutomaior fora o seu pai, non podía facer máis por el do que fixo. Polo consiguente, ¿que arredas, que escusas lle iba a poñer o Sr. Gonzalo a estes deseios, a esta proposición que despois de todo non tiña nada de descamiñada, nin por qué houbese que repochar? ¡E aínda si fora esto solo! Mais, tódolos vasallos de Curbián así que viron a Dª. María, todos deron en decir aa unha, ¡que boa compañeira pra o Sr. Gonzalo Ozores! ¡Mismo parece que a mandou Noso Señor para encher e alegrar esta casa! ¡Que matrimonio máis parexo non farán! E estes ditos, e estas acramacións repítenas a cada hora máis polo craro, des que decataron das intenciós do Sr. Alvaro Páez.

Eu, do riquismo que é, e poderoso, o señor de Soutomaior, da súa fachenda e dos seus fumes, non vos quero dicir nada, porque é púbrico e notorio en toda a Galicia; como tamén o é que as casas de Soutomaior e de Ulloa por ahí se xogan, e que, sinón son dunha mesma igoaldá, pouco será o que esquipe unha da outra. E xa comprenderedes o que lles ha de contentar aos vasallos da casa de Ulloa o que o seu señor se acomode cunha dona da súa igoaldá, e que na súa man non decaia o nome e a sona da súa nobre casa[1].

Nengunha destas razós e mais doutras que eu poidera dicir e remexer se lle esquece ao Sr. Gonçalo Ozores; pero máis elas foran, que el por nada deste mundo se estrevería a faltar no máis minemo aos compromisos que con vós ten. Por eso mandoume onda vos pra que vos enteirase e puxese ao corrente de todo. Si eu fose a pintarvos agora a pena e a turbaçon...

-Escusades molestarvos máis -enterrumpeu a esto Beringuela- porque xa estou de volta de todo canto queredes contarme. Dicídille a voso señor que faga conta de que eu para el non esisto, e de que estamos como si nunca nos viramos nin faláramos. E non digo esto por despeito nin por rancura, pois sempre percurei conformarme ca miña sorte. E pra certificarvos desto e para que así o poidades dicir a voso señor, vouvos a dar a maior proba que de min se poidera asixir.

E esto dito, foise ao seu cuarto, abreu unha arquetiña de chapas de marfil que tiña sobre da mesa, sacou dela aquela mesma carta que lle guindara o propio Fernán Vázquez polo bufarro do calabozo, e volveu con ela na man dicíndolle a entrar pola porta ao amo de Gonçalo Ozores:

-Supoño que conoceredes este papel. Aquí tendes o nome do voso señor.

E sin máis, arrimouse a unha fiestra que estaba aberta, e comezou de poñer a mensiva de Gonçalo Ozores en miúdos anaquiños, que o vento iba levando e esparexendo polo espacio.

-Razón tiña eu -dixo Fernán Vázquez algo varado asemade a veu naquela aperación-  en non querer vir diante de vós con esta encomenda, para presenciar este cuadro, en que me rachades a alma como rachades ese papel. Moito do que vos erades xa eu o tiña pra min; pero nunca sospeitei que a tanto chegase o tempre da vosa alma.

Mais Beringuela, así que acabou de facer fiñascos a carta, sentouse a unha mesa que estaba na mesma cámara, púxose á esquirbir a carta que vamos a ver, non sin dicirlle antes a Fernán Vázquez:

-Por si non basta o que vístedes e oístedes, para que voso Señor quede máis conforme, quero poñer aquí unhas catro letras.

           
&quot;Señor: a acesa pasión que eu, des que vos vin e des que soupen a vosa hestoria, sintín aló no máis fondo do meu peito, sempre foi miña intinción gardala sacreta antre os pregues máis escondidos das miñas entrañas, sin que a alma deste mundo lle quedara resquicio para que poidera apelumbrala. En vos pendeu, señor, que ela se manifestara, e se manifestara máis do convenente. Si, pois, é voso gusto, ou máis, si a vós cómpre que ela volva ao escondidixo, de onde nunca debera de haber saído, comigo a enterrarei; que nunca quixen que os latidos do meu corazón fosen contra o xeito dos do voso. Como ben sabedes, señor, non é esta cousa que sofra partillas, nin compartos; que vivir enteira, ou morrer enteira. Eu perferín esto último; pois pra min sempre siría un agudo cravo o haber sido impeditivo pra que vós poidésedes poñer o voso corazón onde máis vos prouguese. Delo poderá certificarvos voso criado Fernán Vázquez.&quot;

BERINGUELA

           
Concruída e dobrada a carta, púxolla na man a Fernán Vázquez; o cal achábase tan confuso que lla colleu tatarañando.

-Cando vin pra aquí -dixo- non había pernas que me trouxesen; e agora que teño que marchar, non hai pernas que me leven. En todas las encargas que se me fixeron, que foron moitas, sempre foi pra min unha gran satisfaución, e era natural, o salir co meu intento. Desta vez socédeme todo o contrario; e a boa ventura que tiven ca miña encomenda é sogueira que me esgaza a alma. E ié, porque sinto agudos remordementos; sinto remordementos, pois eu cas miñas palabras fun o coitelo con que consumástedes o voso sacrificio.

Mentras o amo de Gonçalo Ozores se estaba espresando desta maneira, Beringuela, como maquinalmente, arrimouse aa fiestra, colleu unha rosa que tiña presa no cabelo e foina piniscando folla por folla, hastra que non lle quedou máis que o carozo, e logo gardouno no mesmo sitio de onde sacara a carta.

E volvendo aa cámara, contestándolle ao caso a Fernán Vázquez, díxolle:

-Non é sacrificio; é poñerme no camiño, de onde eu certamente nunca debera de haber saído.

-Ese non é o meu feito; tanto non é meu feito, que nunca me parecéstedes tan grande e tan dina como agora. A vena que teño eu do voso sangre nona cambiaría pola mellor de calquera. Podrán outras levarvos maiorsía en verbo de riquezas, ou de nome, ou de xerequía; en outras prendas e calidades poucas vola empatarán. E non o digo por engaratusarvos, que podo dicir que nunca tiven esta chata, sinón porque o sinto con toda verdá.

Nin miga de infinximento había en todo o que dixera Fernán Vázquez. Dispideuse, pois, cas mellores razós que pudo e lle acertaron a vir aa boca, e como si o tiraran por unha corda, foi a dar parte ao seu señor do resultado da súa embaixada. E nafeuto, cunha corda iba amarrado o boo do home, cunha corda feita de tres cabos, o respeito, o cariño e a prontitú con que sempre acustumara a obedecer ao seu señor.

Con esto ao prazo convenido pudo Gonçalo Ozores dar a resposta que se lle pidira; e de alí a un mes celebrar o seu casamento ca filla de Alvaro Páez. Ao seu finamento enterráronse ambos e dous en Sobrado, Dª. María ao pee do facistol do coro baixo, si mal no me alembro. Deixaron un fillo, Lope Sánchez de Ulloa.

Órasme Beringuela tivo a probe que buscar outro acomodo; e parece que houbo indicios de que non perdera no cambio. Non foi, non, a aguia do Pambre; máis ben, si, pomba piisma nun escuro, pero agarimoso pombal.


[1] Naquela época escupulábase e reparábase moito nesto de que a condición dun novio e mais doutro fora, en canto poidese ser, a mesma. Moito desto é discurrido; pero en proba do esauto das miñas apreciacións citarei o feito de Gómez Pérez das Mariñas, o cal aló á mediados do sigro xv porque a súa filla Dª. Costanza contraxo matrimonio co cabaleiro Fernán Pérez Parragués, tanto se asañou e tal carraxe tomou, porque lle paricía que o novo non era da igoaldá da súa filla, que dempois mentres viveu sempre andouvo de loito e trajía decote cuberta a cabeza cun capucho. Así nolo dice Vasco da Ponte. 

   
ENGADEMENTO AA LEENDA 


Unhos nove ou dez anos despois dos acontecementos con que comenzámo-lo noso conto, nunha mañán bretemosa de Outono a cousa das dez, arrentes da cerca do convento de S. Cristobo de Dormeá iban trotando tres xenetes en tres cabalgaduras, que ben podían dicirse señoras cabalgaduras. 

Erguíase o mosteiro, convertido hoxe en eirexa parroquial, no medio dunha mimosa veiga regada polo Iso, a cual, rodeiada como estaba de altas e rapadas montañas, paricía un estenso xardín posto alí aa mantenta. Fora fundado no ano 1152 pola condesa Dª. Lupa, filla do conde de Traba, D. Pedro Froilaz, e muller do conde de Monterroso, D. Munio Pelaez; é dicir, a eirexa xa a había, pois sona nun decumento do mosteiro de Cinis do ano 1063, co nome de Dormiana; o que fixo Dª. Lupa foi agrandar o adificio e poñer alí unha cumunidá de monxas de S. Benito, que estivesen adicadas ao servicio e aas alabanzas divinas e máis a pidir a Dios por ela e por toda a súa xente. Firmaron a esquirtura de fundación os cinco fillos de Dª. Lupa e máis os seus dous irmáns D. Fernando e D. Bermudo, restoiradores do convento de Sobrado e tamén o Arcibispo de Compostela. Cinco anos despois desto o Rei D. Fernando II confirmou a fundación e encotou os diestros do convento pra que ningun xuez, nin outro ninguén non entrase neles sin ser chamado polo moordomo do couto. No tempo 

dos Reis Católicos xuntaron este mosteiro co de S. Paio de Santiago. 

Mais volvendo aos nosos xenetes, o que iba diante era todo un cabaleiro. Montaba un cabalo vermello ou alazán, que palillaba as patas, que paricía que non as pousaba no chan. De pés a cabeza iba cuberto de aceiro, tan puído e relucente, que se podía ver a cara nel. A continencia desto eran os arreos da besta; silla aa xineta cos estribios ben altos; freno, cabezada e petral adornados de bullóns e colgarexos de prata; galdrapas de terciopelo verde con galóns e boiras de ouro e bordados os quince escaques dos Ulloas, divididos cada un por tres faixas azules. Detrás, nun faquiño baio iba un pícaro garrido coma un caravel, que anque escapullido tendría, a todo ter, de oito a nove anos. Vestía un xubón e unhas calzas de terciopelo verde abotoados con corales; calzaba uns borciguis altos e puntiagudos de piel dourada, e na cabeza levaba unha gorra de terciopelo da mesma coor verde adornada cun galón de ouro e cunha pruma encarnada coma a graa. A súa besta iba tamén ricamente aparellada con gran caramiñol de seda na testa; pero levaba silla rasa ou aa brida. O terceir xinete viña nun cabalo negro como a acibeche; e anque iba tamén vestido de ferro, por eso a súa armadura non era tan relumbrante e compreta coma a do pirmeiro. A súa besta iba arreada con silla de cadeiras e polo consiguente con estribios largos. 

Así que chegaron aa portaría do convento, apeáronse os tres; e mentres o cabaleiro que iba detrás quedou fóra reparando polas bestas, ou outro cabaleiro, levando da man ao rapaciño, meteuse dentro do portal, que era espacioso e cuase cadrado hastra chegar aa roda ou torno que estaba nun recanto do portal. Dou unhos golpes ca man dicindo ao mesmo tempo: 

-¡Alabado sea Dios! 

-Por sempre sea bendito -lle contestou logo a porteira desde dentro. E como el lle perguntase si se podería ver aa fraira Dª. Beringuela, respondeulle ela que iba a avisala insiguida. 

Ao pouco tempo apareceu de novo a porteira na gradicela que estaba a carón do torno, dicindo que Dª. Beringuela iba a baixar. Por eso inda tardou; e o cabaleiro, pra entreter o tempo, trabou conversación ca porteira, perguntándolle, antre outras cousas, si Dª. Beringuela se afixera ben no convento. 

-¡E non había de afacerse? -contestou a fraira-. É a alhaxe da casa. Ela borda, ela cose, ela varre, ela cociña, ela frega hastra os pisos si é perciso, e, en fin, fai todas las labores desde a máis fina e esquisita hastra a máis baixa e ordinaria. E sinte esto, ela canta e salmea coma un anxel, ela toca o clavicordio e asiste ao coro con tanta puntualidá, con tanta homildá e recollemento que adifica e move aa devoción. E logo pra todas ten palabras de amor e de agarimo; para todas é tan querendosa, que ningunha de nós pode estar triste nin afrixida con ela. Cando ve algunha así, tómaa da súa man, e mentras non se convenza de que se esparexeu e disipou aquela nube de tribulación, non para, nin descansa. 

Tal é a bondá da súa alma e do seu corazón, que parece que toda ela despide un vao de unción e ternura que a todos atrae e anamora. 

Soilo para sí non sabe sinón ter palabras duras e aldraxosas. Cuase sempre, cando ten vagar, non se acupa noutras cousa que en alabar e ponderar a misericordia que Noso Señor usou ao adimitila e darlle pousada esta santa casa a ela, que era o refugallo do mundo e de quen o mundo fixera rastollo. E esto díceo con tal fervor e con tal esprito e con tal compunción, que a nós todas déixanos varadas e confundidas. 

Toda esta conversación pasara na gradicela que servía de estrema aa clousura. O cabaleiro, sin soltar da man ao picariño, todo estivo oíndo con moita atención, pero ao mesmo tempo sin dar mostra de que lle causare estrañeza ningunha das cousas que se lle refirían da fraira Beringuela. 

Mais por fin, despois dun anaco, apareceu tamén na gradicela a fraira por quen perguntara o cabaleiro. Nin ca cinguida touca, nin co velo, nin ca ancha cogula, nin co escapulario, se despintaban as fauciós, o porte, os ademas de Beringuela; antes ben, aquel vestir grave e maxestuoso dáballe máis realce e aparencia. Ao chegar, dirixeu unha ollada ao cabaleiro e outra ao pícaro; pero o ver a este e botárselle encima e querer comelo a bicos a través da grade, foi todo un. Poucas veces se viría unha esplosión tan espontánea e tan intensa de cariño, como a que alí tuvo lugar. Mais de pronto, como si fora movida polo istantáneo impulso dun resorte, cesou na súa aperación é púxose direita, ao mesmo tempo que unha nube de rubor e amargo sentimento lle cubría e toldaba o rostro. 

O cabaleiro, que a todo esto estivera mudo e como estático, saludouna cortesmente; pero dempois non ousou pernunciar palabra, ¡tal foi a turbación e o anoto que o atuira! 

A fraira, como pra sacalo do seu aturrullamento, perguntoulle como iba a obra de Pambre. Mais, cal si esta pergunta fora un puñal invisibre que se cravara no máis sotil e delicado do corazón, de tal maneira descompuxo ao boo de Gonçalo Ozores, e xa non deixaremos de chamalo polo seu propio nome, que páledo e lívedo como un calabre pra non caer tivo que collerse a un dos paus da gradicela. E a fraira fixéralle aquela pergunta sin máis intinción que a de darlle pee a el pra saír do seu atoamento; pero foi espertar o recordo de certas ideias e de certos sucesos que quixera el ter ben esquencidos, e que naquelas circunstancias eran pra el outros tantos aguaciles e pergóns que o acusaban e axecutaban polo que máis podía ofender e lastimar a un cabaleiro, abichornándoo e sonroxándoo como aleve e fementido. 

Beringuela procatouse pronto da turbación e congoxa porque estaba pasando o cabaleiro; e aínda quixo ir correndo a buscar algunha maeciña ou cousa das que se usan nos pasamentos. 

-Non é nada, non é nada -ripitía él enxugando co pano o sudor frío que lle bañaba a frente. 

-Quizaibes o vir sudando e despois quedar parado foi o que me perduxo esta especia de vaído. 

A fraira con moito disimulo e coma quen non ve de que sofocarse, mudou de conversación e foi dando dunhas cousas noutras hastra que lle perguntou si consiguira que lle volvesen os estados da Ulloa. 

-Por agora inda estamos na mesma -contestou el medio encotomiñado, anque xa algo reposto do aperto que levara-; pero teño palabra certa do Condestabre de que mos ha de volver, e aspero que ma ha de comprir moormentes agora que casou ca filla de D. Alvaro de Castro. 

-O Condestabre sei que é home pra facelo polo que del teño oído dicir -ouservou ela-; pero por eso élle de agradecer a aución, pois poucos farían outro tanto. 

Así estiveron un pouco parolando de cousas indifrentes, hastra que como viña chegando a hora do rifitorio, Gonçalo Ozores tratou de despidirse, pra o cual quixo coller no colo ao picariño para presentarllo aa fraira. E foino a coller a tal punto, que el acababa de facer unha aperación ca que estivera moi enfaenado. E fora que coma a el lle chamara tanto a atención o hábito da monxa, moormente as mangas, púxose moi afouto a atar a punta dunha delas contra os paus da gradicela cunha baraza de seda encarnada que sacara do bolso. Cando Gonçalo Ozores se decatou, non soupo si rifarlle, si rirse; pero reparando que Beringuela estaba tan embobada contemprándoo, tamén el acabou por sonrirse, e tomándoo, ao fin, no brazo: 

-Quixenvos trajer este mozo -dixo- pra que véxades que guapo e que garrido está. Pra todos é un encanto; todo o mundo ten na boca a Gonçaliño; pois como el é tan estrebillante, que parece que ten o formigo, non hai ninguén con quen non vaia a bater, nin ninguén que non teña que ver con el. 

Mentres o cabaleiro así se expresaba, Beringuela baixando a cabeza como si lla atundira o peso dalgún grave e triste recordo, colleu maquinalmente a manciña do neno e bicoulla unha e máis veces ao mesmo tempo que unha grosa bagulla se lle desprendía das perfebras. E logo con certo acento cheo de solenidá e melanconía iñideu: 

-Eu paréceme, que en canto en min  estuvo, fixen o que era de miña obligación. Resta que vos cumprades ca vosa.. -E ao dicir esto miraba fixo, fixo pra o pícaro. 

Gonçalvo Ozores, apertándoo máis contra o peito: 

-Este, este -dixo- sempre ha de ser un Ulloa. 

E con esto, despois das saudes d'adoito separouse d'alí algo varado e inda parece coma encollido e avergonzado; e encamiñouse pra onde deixaran as bestas, e montadas que as houberon, botaron a andar polo mesmo camiño que trouxeran. 

¿Como e descantá estaba Beringuela naquel convento? poida que pergunte algún leitor si é que lle dou a peta de chegar hastra aquí. Pois foi que os desengaños que levara co conto do casamento de Gonçalo Ozores, non deixaron de causar nela o seu efecto; e a probe da muller, por máis que fixo non poido disimular que aquel axe, aínda por ela hastra certo punto consintido, chegáralle adentro da alma. Pra ela, para quen neste mundo non había outro home coma Gonçalo Ozores; pra ela, que en Gonçalo Ozores tiña embutida a mitá da súa alma, ter (cuasimente no punto en que ela estaba máis chea e afouta con este pensamento) que cachear os máis fondos rincóns do seu peito e arrincar ela pola súa man o máis miúdo recordo daquel home que hastra estonces fora a imaxe e prenda da súa soñada filicidá, fou un trago, un solimán que lle empezoñou as entrañas e lle puxo o sangre como fel. De alegre, lizgaira, souril, algareira e conversibre que era, dou en poñerse mucha, ensemismada e engoumada, como si quedara orfa daquela vida e animación que denantes lle estaba sempre buligando dentro. 

Moitas veces víralle ao pensamento o deixar o mundo e retirarse a algún mosteiro; pero logo empezaba a cavilar con que cara iba a pidir que a adimitisen antre as monxas a ela, que, a ben ser, non era máis que un aldraxo, dina soilo do desprecio de todos, a quen o mundo acababa de dispidir cun couce. 

Nesta pelexa e congoxa estivo ela xemendo un ano largo; mais un xueves santo foi como de costume a Sobrado a recoller a bola bendita que naquel memorabre día repartían no convento a todos cantos fosen por ela; e tanto a conmoveu o espeutáculo que ofricía aquela infinidá de xente de todas crases e condicións, que ca maior reverencia e agradecemento recollían aquel pan e marchaban tan ledos con el pra a casa, que tódolos seus temores e receos se esparexeron e desvaneceron coma o fume. &quot;Para todos sin distinción houbo pan -iba ela ripitindo para os seus adentros ao retirarse pra a casa-; tamén pra todos sin distinción ha de haber amor e misiricordia&quot;. E logo, erguendo os ollos ao ceo, cada vez máis comovida, continuaba: &quot;¡Ai! Señor, por piedade non desbotedes do voso paternal seo este pequeno átimo, no cual vós con tenrura e agarimo propios soilo dun Dios gravástedes a vosa sobrana imaxe. Non busquedes agora nel a vosa divina semella, que eu ¡torpe de min e ingrata! luxei, afeei e cuase borrei; mirade aos meus remordementos que son aa vez o pasto e o roedor diario da miña alma. ¿Por que o meu corazon ha de ser tan frío e o meu sangre tan froxo que non salte en bágoas para amostrar o meu arrepentimento?&quot; 

E desde aquel día xa non pensou noutra cousa que en ir aviando todo o perciso para consiguir o seu ouxeto. Unha gran dificultá se lle atravesaba diante; e era o outer o consentimento dos pais, que non quirían oír que Beringuela os abandonase e se separase deles. Aa nai aínda non lle costou moito traballo o convencela; pois como ela era tan boa alma e tan boa cristiana, non tutubeou en ofrecer a Noso Señor o sacrificio de canto máis amaba e quiría neste mundo. Corda, a dicir verdá, no corazón non houbo unha que non lle quedase sintida; pero cando a apertaba a pena e a africión, percuraba restoirarse co bálsamo que lle proporcionaba o recordo da angustia porque pasaría Nosa Señora ao entregar por noso ben ao seu Santísimo Fillo. 

Ao pai achouno máis duro. Moito tivo que moler e matinar antes de chegar a consiguir que poidese ouvir sin asañarse que Beringuela quiría facerse fraira. Mais ela, como era tan liida, sacáballe mil testos e mil enxempros para abrandalo e facelo vir aas boas. Antre outros citáballe o feito daquel antigo xuez do poboo de Israel, chamado Jephté, o cal por medo de non ofender a Noso Señor non dubidou sacrificar aa súa filla única Seila. Así, unha xeira despois doutra, foino ao fin traendo ao rego. E escusado é dicir, que tan pronto ela veu reducidos e convencidos aos pais, cada día que pasaba, tardáballe un sigro mentres non dou todo aviado pra ir para o convento. 

E aquí ten o leutor cortés, como e por que topamos a Beringuela de fraira en Dormeá. 

Mais ¿cal era aquela obra de Pambre, a pergunta da cal tanto tilín lle fixo a Gonçalo Ozores, que o deixara varado e cuase esmorecido? Esta obra era a do castelo de Pambre, do que el tanto lle falara noutros tempos en que o mundo para eles se presentaba tan cheo de ilusiós e das máis engaratusantes e comprometedoras aparencias; a obra daquel castelo no cal algún día Gonçalo Ozores se figurara ver a Beringuela como aguia no seu niño. 

E nafeuto, Gonçalo Ozores puxérase aa obra xa facía tempo, e levábaa boa de arrematar, pois compríalle moito o estender por aquela parte a rede das súas fortalezas pra asegurar desde alí as cumunicacións cas terras que tiña da outra banda do Ulla, e mais para ter arrecadados aos de Millí. 

E tratándose, como se trata, dunha obra en que tanto se esmerou Gonçalo Ozores, e que tanto se relaciona co noso conto, no me levarán a mal os meus leitores que eu queira dicirlles algo de tan famoso adificio. 

Levántase nun polmontorio que se avanza de Sudeste a Noroeste sobre o río Pambre. A ladeira que mira ao Nordés está cuberta de arbolado e de erbeiras, e parece un terreno tan boo, como si poidera dar o azafrán; pero a do outro lado presenta un paisaxe do máis hórrido e agreste que poida maxinarse. Si gustades del formarvos algunha ideia, fegurádevos un descomunal ourizo cuberto, en vez de pugas, de agudos e disformes peñascos. No fondo vese o río correndo mal a gusto por antre un leito de penas e croios e salpicando escuma por todas partes. 

A cabalo, pois, deste polmontorio érguese o castelo coma un fero e soberbio xigante, ceñudo, de nervudos membros, e que na súa arrogancia pertende que a súa fegura se destaque antre as nubes. Costa traballo borrar da alma a empresión que se sinte ao contemprar desde abaixo, desde a ponte de Pambre, aquela masa, non informe, sinón convenentemente arranxada, que resalta sobre o azul do firmamento, imponente, ameazadora e como facendo un mudo, pero solene requiremento. 

Esto que digo esprimentámolo ben esprimentado uns cantos amigos nunha acasión que se nos presentou, ou máis ben buscamos, de ademirar desde a susodita ponte aquel formidabre conxunto de rimas de pedras tan ben entre si trabadas e tan irtas e direitas como velas. Mais, por eso, non tomamos a mala parte o emprazamento; antes ben, subindo pola agra ladeira Nordés do polmontorio, ansiosos e ufanos como quen quer corresponder ao desafío dun cortés amigo, siguindo as voltas que vai dando o camiño ao consolante do tarreo, fúmonos chegando ao castelo para ver máis por miúdo a súa dispusición e as súas formas. 

Xa no cruto do monte, despois dunha subidichiña pouca, atravesamos unha ponte pequena, e logo unha porta flanqueada de recias troneiras aberta no primeir recinto fortificado; e sin máis vímonos dentro dun irregular e estenso patio acupado noutro tempo con almacéns, casetas, cortes e outras dependenças, hoxe cun mal horno e tal cual pendello medio desasurado[1]. 

A un lado do patio érguese o castelo propiamente dito, o cal áchase dividido en dous recintos, un central, e outro estrior que o rodeia. O central ven a ser unha gran torre de pranta cadrada de 10 metros e 80 cents. por lado medidos pola parte de afora. O altor ha de chegar hastra vinte metros, sin contar as almeas. Compoñíase de catro altos, pero dos sobrados que os separaban, non quedaron máis que os canzorros en que pousaban as trabes. A porta de entrada estaba ao univel do primeir piso, ou seia a catro metros e setenta cents. do chao; de modo que para pasar adentro, había que subir ao sobrado do recinto estrior que rodeiaba a torre; o cal sobrado, como é de supoñer, nesta parte debía ser unha trapa para cortar o paso cando fose perciso. 

Dábanlle luz tal cual estreita fiestra, distribuídas non con moita simetría, unha en cada piso; por eso, unha delas ten dous huecos, coma as aximezadas, separados por unha culuna; e cerrábase con dúas follas de madeira corredías antre dúas pestanas salentes que inda hoxe se ven de afora, unha enriba e outra abaixo da ventaa. 

As puntiagudas almeas son voladizas, e fúndanse nunha moi salente fileira de rebustos canzorros que rodeia toda a coroa da torre. 

As paredes teñen tres metros de ancho; pero conforme van subindo, van morrendo, de sorte que no máis alto soilo tenderán dous metros ou dous e medio de espesor. E de creer que no gordor das paredes estea feita algunha escaleira sacreta para cumunicárense unhas cas outras as cámaras da torre. 

O que é de adimirar é o ben costruídas que están tanto estas paredes, como as do recinto estrior de que logo falaremos. Os sillares parez que están cortados aa navalla da barba, ¡tan ben labrados, tan desempenados e tan ben asentados están! Así é que a edra e outras prantas parásitas trepan polos muros arriba, pero sin que achen moito modo de enfiar nas xuntas as súas raíces. Onde se ve tamén o crusarios que eran aqueles canteiros é nun lenzo de parede do recinto estrior, que inda conserva o marco dun postigo hoxe tapeado, e que cuase todo el está acimentado nun desconforme penedo. Os cortes dos sillares están tan ben aditados cos dentes arregañados do croio, que pena e parede parecen unha soila peza enteiriza, riscada en sitios para máis ben parecer. 

Pasando agora ao recinto estrior, diremos que a súa pranta é un cadrilongo, dentro do cal, pero terciada pra un lado, se levanta a torre. Tiña dous pisos: o piso baixo e mailo sobrado, que, por suposto, no lado de adentro fundábase nos muros da torre. Nun dos lados deste recinto estrior había unha espaciosa cámara cunha gran chaminea, as cambotas da cal apoiábanse en dúas repisas en forma de cabezas de mouro. 

Das almeas que antigamente o coroaban, hoxe apenas quedou unha; anque si os salentes canzorros sobre que se erguían. 

O que máis chama a atención neste recinto son os catro torreós das esquinas, a pranta dos cales non é redonda como sol ser a da maior parte dos daquela época sinón cadrada. Compóñense de tres pisos separados uns dos outros por bóvedas de cantería, e rematan con almeas polo estilo das da torre grande. O espesor das súas paredes é de dous metros e nove centímetros, e o espacio que encerra cada un ten dous metros e ochenta e catro centímetros de longo, por dous e corenta e cinco de ancho. Escusado é dicir que o blasón dos quince escaques propio dos Ulloas campea por tódolos lados do castelo. 

Pero por eso a edra vai consiguindo o seu feito; e axudada da soledá e dos anos vai envolvendo pouco a pouco a torre naquel verdoso manto, que é como a mortaxa dos monumentos sentenciados a perdurabre olvido. 

Nun dos pisos da torre grande, e xa me esquecía, arrimada aa parede hai unha gran roída de pedra, posta non de prano sinón de canto, e sostida antre dous canzorros. Poida que estivese alí pra servir de lareira cando fose perciso, ou quizaibes de trapa para tapar con ela a entrada da escaleira sacreta. 

Tal é en resumen, o famoso castelo de Pambre; o castelo máis antigo dos que se conservan na nosa Galicia; o castelo en que non poideron fincar o dente, nin os ermandinos do ano 1431, nin os do ano 1467, que, como é sabido, arrasaron tódolos do noso país. 

Non sabemos si Gonealo Ozores, cando estaba costruindo esta fortaleza, tendería moi presente na mamoria a Beringuela; pero o que é certo é que si o nobre cabaleiro se porpuxo levantar alí un castelo que fose símbolo e solene portesta e aa vez escudo da súa lealtá, como en máis dunha acasión llo ripitira aa filla do señor do Vilar, si esto foi, volvo a dicir, o que se porpuxo, consigueuno aas cheas; que mentras os demais castelos do seu tempo ficaron todos no chan, este permaneceu erguido e direito coma para amostrar a firmeza e fidelidá do seu ilustre fundador[2]. 

Agora pra poñer o ramo aa obra, enxirirei nesta derradeira páxina unha carta do boo de Gonçalo Ozores, contida nun decumento que ten no seu poder un dos amigos a quen adiquei esta probe ringuiolada. 

&quot;Sabean todos quantos esta carta viren como nós don frei Afonso Eans, abade do mosteiro de Santa María de Sobrado por nós e pelo convento do dito mosteiro, sendo eno dito mosteiro e en mina cámara arrandamos e aforamos a vós a vós (sic) escudeiro que sodes de Gonçalvo Osores por poder de un alvala do dito Gonçalvo Osores de Ulloa escripto en papel e robrado de seu nome, según por el parescía; do qual o tenor atal é: 

&quot;Don Abade de Sobrado, eu Gonçalvo Osores vos envío fazer a saber, que dos tres casares que habedes de aforar a Gomes Conde, que lle ponades de Renda en cada casal dúas faneigas de pan en cada un ano e non mais; e douvos poder que llos posades aforar sen pena algua por esta mesma renda. E non fagades ende al. E por (que) creades, escripvín aquí meu nome feita XX e dous días de setembre (ano 1391)&quot;. 

Gonçalvo Osores 


[1] Xa indicamos noutro sitio que no patio quedara incruida a antiga eirexa parroquial de Pambre. 

[2] Esto pudémolo dicir cando ibamos esborranchando estas cuartillas; hoxe, do que é mal, xa non podemos dicir outro tanto. 

O castelo de Pambre foi vendido; foi vendido para poderen aproveitar algunhas pesetas que poideran dar os seus sillares voando polo aire ca dinamita. Quizaibes sea fada da nosa epoca o borrar tódolos recordos groriosos que nos quedan doutros tempos.
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Antonio López Ferreiro]]
[[Categoría:1895]]</text>
      <sha1>28exobbld3o53vhxzoyrvpdtz1asmgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Castelo de Pambre. Leenda do sigro XIV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5608</id>
    <redirect title="O Castelo de Pambre" />
    <revision>
      <id>20221</id>
      <parentid>20213</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T16:37:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[O castelo de Pambre]] a [[O Castelo de Pambre]]</comment>
      <origin>20221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="dnksbs96rpusb7y5xqlu2joaij30fbd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O Castelo de Pambre]]</text>
      <sha1>dnksbs96rpusb7y5xqlu2joaij30fbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O niño de pombas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5609</id>
    <revision>
      <id>20217</id>
      <parentid>20215</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T16:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139605" sha1="8khdck0fx1fsuu4mbt2431x2l5jgzak" xml:space="preserve">{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=O niño de pombas
|datadía=
|datames=
|dataano=1905
|autor=[[Antonio López Ferreiro]]
}}


&lt;div class=&quot;prose&quot; style=&quot;width: 800px&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
                                  O niño de pombas 

                                         I


        Qué carreira levaría un cabaleiro que á as once da mañán do 20 de Xunio do ano 1134 
atravesaba á todo escape a ponte Taboada -a vella, por sabido- cara á Prado, na parroquia de
Bendoiro ? (1). Tal era a fuga que levaba, que anque mismo non houbera o arcaván que xunta os dous penedos
que fan de cepas, unha de cada lado do río, o cabalo salvarío sin falta; pois parecer, pariceu que ao
levantar as patas de sobre o penedo da banda d'acó, xa tiña pousadas as mans no penedo da banda d'aló.
        Agora direi de cómo iba portado. Levaba un á modo de saco feito de pequenas argolas de ferro
enfiadas unhas nas outras e cosidas contra un fondo todo de coiro. O saco subía hastra cubrirlle a cabeza,
rodearlle o pescozo e taparlle o queixo e máis algo das meixelas. Sobre da cabeza e cara así envolvidas, 
levaba coma unha monteira de ferro que por diante tiña unha barreta tamén de ferro, que lIe chamaban 
nasal, porque defendía o nariz. Debaixo do saco ou cota víaselle un faldriquitín de ante, e de ante eran 
tamén os calzoos que lIe cinguían toda a á perna hastra envolverlle o pe. Unha curta pero recia espada 
pendíalle do talí, que levaba atravesado sobre o hombreiro direito, e as esporas eran á antiga, e en vez de 
rudicio tiñan un longo aguillón como os espunllos dos galos. O escudo, de feitura de triángulo, levábao 
encolgado no arzón da besta. 
        O cabaleiro, como iba tan de presa (e xa o había de ter visto moitas veces), non reparou n-un 
letreiro que estaba escrito n-unha pena, acarón d'a ponte. Nós, que temos máis vagar, 
leerémolo e copiarémolo, que ben-o merece, pois é un dos moimentos máis notabres de Galicia, pra canto 
máis que o moy sabido alemán Hübner, na coleución de iscriciós cristianas da nosa España, pubricouno 
bastante mal copiado. Dicía, e dí así:

                              LABORAVERVNT LA PONTE 
                                  ERA DCCCCL:
                  ET FUIT PERFECTA PRIDIE KALENDAS APRILIS (2)


        Mais volvendo agora ao cabaleiro, sigueu a sua carreira sin querer tomar folgo hastra que se 
perdeu n-un estenso souto de altas e copudas nogueiras. O cabalo, que era dos que os mouros pol-o veloz 
do seu correr chamaban alfaraces, era teixo coma o acibeche; levaba teso, teso e estiricado o pescozo co 
peteiro; os beizos babeando escuma; as ventas infradas; a cola irta e tendida; e tal era o modo de manexar 
as canelas, que o mirar coma n-un átimo aparecían xuntos os cascos no chao e logo lanzados no aire, 
daba mareo e trubaba a vista.
        Así foy hastra que despois d'atravesar un monte raso, bateu n-unha corredoira en forma de 
embudo, ancha na entrada, estreita no cabo, no cal a cerraba un valo de terra e callaus, e máis un 
palançate ou empalizada baixa formada de estacas espetadas no chao c'uns canizos antre medias feitos 
de grosas corres de carballo.
        Esto xa era na parroquia de Don Sión, ou Don Silón, ou Donsión, como dín agora. No cabo da 
corredoira, á a man ezquerda, un pouco retirada e trascanteada, abríase unha ancha porta formada de 
dous grandes lanchóns de cantería, que facían de pes direitos. Detrás da porta, pra un lado, n-unha garita 
feita de pedras e cuberta de ramallos hachábase un mouro, negro coma un chamizo. Era pequenote, 
nembrudo, medio trenco, revelludo como paricía pol-as engurras da cara, e máis pol-as cañas que lIe 
saían antre as non vastas pero crechas e rabechadas guedelIas de lan, que lIe rodeyaban o carís. 
Relumbraba n'aquel fondo loitoso, coma unha vela acesa, o branco do olIo, qu'él estaba sempre e de cote 
revolvendo á todos lados.
        O cabaleiro non reparou moito no mouro; atravesou a porta, sigueu o seu camiño por antre dous 
muros, un, o da ezquerda, baixeiro á modo de barbacana d'un castelo, o outro máis alto e máis ben feito. A 
os cincoenta ou sesenta pasos topou con outra porta que daba de frente, e que ao chegar él abreu outro 
mouro máis mozo que o pirmeiro; meteuse dentro, apeouse, e mentres o negro atrancaba a porta e recollía 
a besta, á brincos subeu a rampla de pedra que había á a man direita e levaba á un largo patio, rodeyado 
de casetas e alpendres, no fondo do cal víase un edificio á modo de paz o dun solo sobrado. No patio 
había tal cual mozo ou obreiro; mais o cabaleiro con ninguén se parou, nin falou, sinon que se meteu de 
camiño no pazo que tiña a porta aberta; embocouse pol-a escaleira, e en duas ou tres alancoadas 
prantouse na pirmeira cámara que topou, n-un recanto da cal, ao pe d'unha fiestra, hachábase sentada 
n-un canapé unha dona de gran porte, rodeyada de duas ou tres doncelas. A dona, anque moza, pois 
tendría, á todo ter, de 26 á 27 anos, gastaba touca coma a que soían trajer as señoras mayores e xa 
apartadas do mundo. O axustado brial e mail-o demáis vestido que levaba, sin que aparecese n-él cousa 
que denotase fachenda e fantesía, era cal cumpría á unha dona que mamou co leite as finas e esquisitas 
maneiras da máis alta sociedá. E na sua faciana debuxábase certa espresión de tristura e malenconía que 
inda lle daba máis aire de maxestá.
        O cabaleiro non lle dou outro saúdo que guindarse n-un tabolete, dicindo ao mesmo tempo con 
aire pesaroso e abatido: -Xa cheguei tarde!
        -¿Qué foy o que pasou logo? -perguntou ela saltando do canapé e poñéndose albiña inda moito 
máis do que estaba-. Dicídemo todo e no-me caledes nada!
        -Ao chegar Sancho á Tuy xa a cousa estaba amasada; botáronll'a man e encerráron-o entre catro 
paredes, e así o touveron hastra que vendo as contas mal paradas escaparon todos co Conde D. Gómez 
pra Purtugal, levándoo á él n-unha xaula de ferro. O pior do caso foy que tamén algúns dos que iban con 
Sancho, bastantes, deron as mans cos seus verdugos, que foy o que á mín máis me indinou e aborreceu.
        -E dicir que ese infame consumou ao fin a sua maldá! -escramou ela ca voz tembrosa-. Pero nada 
me sorprende; todo esto mo pernosticou a difuntiña de miña nay cando estaba pra morrer. Ainda me
parece que as suas palabras, as últimas que oín de nay á quen tanto quixen, m'están resoando dentro, e 
que estou vendo o último alampo que ao mesmo tempo dispidiron os seus ollos antes de cerrarse pra 
nunca máis volver á abrirse! E qué é o que maquinará agora ese mal fillo, ese mal hirmán, ese tigre 
-continuou ela cos ollos erguidos cara ao ceo, cos brazos caídos, cas maos cruzadas co rivés pra riba- pra 
acabamento e ruina da sua xente e perdición da sua alma?
        E ao dicir esto a dona deixouse caer no canapé, e comenzou á saloucar de tal modo, que paricía 
que lle quiría saltar o corazón pol-a boca.
        O cabaleiro, que veu esto, correu ao pe d'ela dicíndolle con moito amor: -Mariña! Mariña! qué che 
dou? Mais ela, co acoramento que tiña, non podía pernunciar palabra; soilo tiña a man sobr'o peito coma 
si tivera medo de que lle estoupase.
        Estonces él avisou que trouxesen unha pouca auga fresca, e mandou á as doncelas que lle 
afroxasen a roupa, e entramentras qu'estaban n-esta operación, arrimouse él á unha ventaa que dicía ao 
campo e que tiña unha gran vista. Coma pra estraerse estendeu as suas miradas todo ao redor, sin por 
eso pousalas moito nin nas mechas carballeiras, nin nos labradíos, nin nas herbeiras, nin nos caseríos que 
desde alí se avistaban; pero n-unha pequena calva de monte que se vía a o lonxe antre dous soutos de 
castiñeiros, debeu de pronto aviscar algo que lle chamou moito a atención, porque pra alí enfiou os ollos 
medio musgados, estiricou o pescazo e ainda botou o corpo fora da fiestra, como si quixera atrapar e deter 
cos ollos o que así de socato se lIe presentara. E n'afeuto, pol-a calva aquela víanse marchar á todo 
escape unhos bultos coma de dous homes á cabalo; e o nosa cabaleiro, que dibía ter unha gran vista, poI-
os xestos que fixo e pol-a ansia con que olIaba pra o sitio, dou á entender que algo pispiara n'aqueles 
bultos que á él nada o contentaba. Por un pouco foy siguindo ca vista a direición que supoñía que levaban, 
por ver si os volvía á apelumbrar; pero decatado de que perdía o tempo, porque todo pra aquela parte eran 
espesas e altas carballeiras, dou a volta pra dentro e encamiñouse pra onde estaba Mariña, que xa estaba 
máis atranquilada e serena.
        -Ay Ramil! Ramil! -escramou ela ao que o veu preto de sí- en qué boa hora sacou Noso Señor 
d'este mundo á miña nay, pra que non vise nin soupese de tan ruins e atrocismos feitos.
        -Poida que vosa nay -contestou él- tivese máis conformidá e estivese máis serena que vos.
        -Non digo eu menos, pero non hay peñasco (e ben sabe Dios que miña nay non-o era) que á a 
forza de mallar non se abrande ou non se esfarele. Os tragos que ela pasou foron-a ao fin chegando e 
apertáronlle o corazón hastra cortárenlle de todo o folgo. Pero inda estou por dicir que mail-a matou a 
ideya dos males que adiviñaba, que non os que ela misma veu e presenciou.
        -Ben, pois agora o que importa é que vos vayades atranquilando pra ver de cómo podemos 
valerlle ao probe de Sancho. O malo é cómo vamos á saber agora do seu paradeiro. É de creer que o 
levarían pra Braga ou pra o Porto, si non-o meteron n'algún dos castelos que están preto da estrema. A 
mín xa se me acurreu que habemos de ter que mandar á Daniel, que ten boas pernas e é moy estuto, e 
pro caso non hay outro, que onde él non meta o fuciño, xa escusa outro ir á peteirar.
        -Pois entonces, canto máis axiña -contestou a dona dando un gran layo-, e si pode ser hoxe é 
escusado esperar á mañán. Habedes de ter que darlle algunha guía pra que él poida manexarse e saber 
ónde ha de ir á petar. Onte tamén tiven noticia d'Alvira. Trouxéron-a de castelo en castelo, e ao fin 
metéron-a ahí no de Gondufe. Pol-o d'agora non-a tratan tan mal, dí eIa, pero sabe Dios o que inda lle 
espera.
        -Vos, Mariña, que sempre fostes tan aleuta e tan boa -engadeu o cabaleiro, que se lle conocía 
que estaba alí ardendo desque vira atravesar as duas sombras pol-a calva do monte- non debedes
esquecer que Dios aperta, pero non afoga, e que conforme dá a chaga, así dá o romédeo. Agora teño que 
ir á dar unha volta pol-a casa, pero ey de volver logo, si Dios quer. E si mentras houbera algunha novedá,
xa me mandarés aviso decontado.
        E acabando de dicir esto xa sobre a soleira da porta, baixou á escape e no patio falou co 
moordomo da casa pra que avisase á toda a xente que se retirasen todos dentro dos muros, e que puxese 
gardas e vixías mentres él non viña. E logo montou á cabalo e desapareceu coma unha saeta.


                                         II

        O noso cabaleiro sigueu ca sua carreira por un boo anaco, mais logo puxo o cabalo ao paso coma 
quen quere botal-as suas contas ou desenredar algunha maraña que ten no caletre.
        E agora, xa que ternos algún xeito, diremos algo do caraute da sua presona. Podía ser un mozo 
d'unhos trinta anos ou ainda non, branco e rubio coma unha rosa, d'olIos azules, que non sabían estar 
quedos sinon rebulindo d'aquí pr'alí, coma si quixera que nada se lIe escapase das suas miradas. Os 
movementos do seu corpo eran tan súpetos e lixeiros coma os do corzo, e logo encollíase e encartábase e 
agachábase coma si fora unha denosiña.
        Ao que acabou de botar os seus cálculos, puxo outra vez o cabalo ao trote, e n-esto saindo 
d'unha carbalIeira, atravesou unha pontelIa formada de duas lousas estendidas sobre un rigueiro, e 
enxaretouse por un estreito camiño, bastante costaneiro e cerrado á ambol-os lados de duas sebes feitas 
de salgueiros e abeleiras. O camiño iba rodeyando un alto coto, todo cuberto d'arriba abaixo de vizosas 
herbeiras, que aparentaban coma un imenso e froleado tapete, cortado á trechos pol-as abirtas feitas pra 
guiar a auga. A cima do coto era chan como a palma da man, e todo ao redor pol-a estrema corría un 
cercado de buxos á modo de balcón, asobardado de trecho en trecho por moy vistosas roseiras. Máis pra 
atrás, antre unhos frondosos castiñeiros, apelumbrábase unha casa ao parecer bastante grande e boa: era 
á de Ramil; mais él, co ollo posto no sitio por onde lIe parecera que vira pasar os dous bultos, e que 
estaría d'alí inda como un cuarto de légoa, sigueu pra diante. Non topou con ninguén que lIe poidese dar 
algunha razón, pois o sitio era bastante solibato e tan á atrasmán, que nin por deleve pasaría ningunha 
presona, mormentres á aquela hora. Soilo alá lonxe n-unha devesa que xa estaba escontra Lalín, pispiou 
algúns homes que estaban esmozando carballos. Chegouse Ramil á a devesa, e despois dos saúdos e 
comprementos d'adoito, perguntoulle á un home que estaba encima d'un carballo, acarón do valo, 
adoando os cortes da rama que tiña guindada no chao, si vira pasar por alí preto á dous cabaleiros, que ao 
parecer viñan da Laxe ou de Bendoiro. Respondeu o peisano que faría cousa d'unha hora, que vira pasar 
por un sitio que cenaba ca man, á dous cabaleiros que iban á boo andar, e que non vira á máis ninguén. E 
ainda máis engadeu, que un dos cabaleiros parecéralle o señor de Donrramiro, pero por eso que non-o 
aseguraba. Ramil non quixo saber máis, díxolle adiós, picou o cabalo e dou volta á escape pra casa.
        Non lle debeu facer boo peito a nova aquela, pois dou en xuntar as cexas e poñerse máis caviloso 
e de máis malo xesto do que levaba. Paricía que sobre él caíra unha nube que lle puxera negros todól-os 
seus pensamentos.
        Ao chegar á a porta da casa, viña tamén correndo e saltando un raparigo, que antre as duas 
mans trajía un melriño novo, amostrándollo coma quen dí: Mirade o qué atopei.
        -D'ónde ves, Vasquiño? -preguntoulle él.
        -Veño da devesa da Retorta -contestou o rapaz levantando cada vez máis o paxariño pra que o 
vise millor.
        -E cómo fuches á dar aló tan lonxe?
        -Porque me dixeron que había alí moitos niños, e que andaban moitos rapaces á eles. E boo 
medo que papey!
        -E logo, qué che pasou?
        -Que ao chegar mesmo á a Cruz do Matelo atravesaron coma lóstregos dous señores á cabalo, e 
tal medo lIe collín, porque coidei que m'iban á cañar coma á un can, que m'apatoei contra un valo pra que
no me visen, e estiven pra fuxir pra casa; pero despois, ¡vaiche boa!, como desapareceron n-unha 
selación, siguín pra diante. Cando cheguei á a devesa xa había moitos pícaros. E con outro que sabía d'un 
niño, fun apoliñando por un carballo arriba, e puden pillar este melro.
        -E non conociches quén eran aqueles dous señores?
        -Non señor; soilo podo dicir que un cabalo era negro, negro, coma o acibeche.
        -Coma o cabalo teixo que ten o señor de Donrramiro?
        -O mesmo.
        Vasquiño era un rapaz d'uns once ou doce anos, fillo d'uns labradores que o gran Conde de Traba 
levara pra pobrar a terra de Toledo cando estaba n'aquela fronteira co seu pupilo o Rey don Afonso.
N-unha entrada que fixeron os mouros levaron coutivos á os país, e o probe de Vasquiño, que d'aquí a 
pouco inda non saira do burullo, quedou na casa como esquecido. O pai de Ramil, que por casualidad 
hachábase por aqueles sitios, doído do desemparo en que quedaba aquela criatura, recolleuno e trouxo 
pra a sua casa. Despois Ramil tíñao coma de paxe porque Ile chistaba moito pol-a sua agudez e pol-as 
suas saídas. Pero volvendo ao caso, cando ll'oeu dicir que un dos cabalos era teixo coma o do señor de 
Donrramiro, dou á a cabeza e marmulando entre dentes: -Sí, o mesmo, non hay dúbeda- meteuse de prisa 
na casa. Recorreu e ensaminou todol-os currunchos como quen se recea d'algunha sorpresa, e logo 
encargou á os seus homes e criados que gardasen ben a casa, que él non sabía cándo volvería. E sin 
máis marchou á escape pra xunto de Mariña. 


                                         III

        As esculcas que fixo Ramil, déronlle por resultado que, n-afeuto, un d'aqueles dous bultos que 
tanto lle fixeran cavilar, era Gondesindo, o señor de Donrramiro e hirmán e verdugo de Sancho. O pirmeiro 
que se lle acurreu foy que xa que Gondesindo estaba por alí era para facer outra das suas, e que d'esta 
vez tocáballe a Mariña o ser o branco dos seus ruins e infames maquinamentos. Por eso se apurou él pra 
volver logo ao castelo de Mariña.
        Mais Ramil estaba moy cavocado. É certo que Gondesindo aborrecía con toda a sua alma á sua 
hirmán, pero non porque él ousase á ollos vistos chiscarlle nin siquera no pelo da roupa. Si fora posibre 
que él tivese antre as suas mans o corazón de Mariña sin que ela o vise, machacaríao, estrucharíao, 
pondríao en talladas; pero de facerlle á ela cara á cara o máis menor desmán, non era él capaz. Tiña medo 
que a mirada da hirmán o aterrase coma o rayo achanda as máis rebustas torres. D'ónde nacía este 
medo, este terror de Gondesindo? Quizaibes dos seus propios remordementos; quizaibes do imperio que 
él alcontraba, sin saber por qué, nas fauciós e nos además de Mariña; quizaibes de ver representadas na 
fegura d'ela as sombras de seus pais, abrayadas e alritadas contra os seus malos feitos; quizaibes de 
todo xunto; pero o certo é que él trataba de fuxir d'ela coma o anamigo da cruz. Mais esto non era 
impiditivo pra que cando a collese á tergo, lle fixese canto máis mal poidese.
        Ramil, que non caíra n-esto, o que tratou foy de asegurar e apetrechar ben o castro ou pazo onde 
vivía Mariña. Recorreu todal-as murallas, portas e ventaas pra ver si estaban ben fortes e seguras; 
rexistrou a despensa, a bodega e a fonte, e o pozo da auga; ensaminou e recontou as armas; mandou 
surtir a casa ca maor abundanza que se pudo; convocou e reyuneu á todol-os criados, sirventes e 
achegados e sinaloulles á cada ún o seu posto e a arma que había de levar, e tomou todal-as demáis 
providencias e medidas necesarias, non soilo pra defender o pazo contra unha sorpresa, sinon tamén pra 
sostel-o inda que fose contra un cerco posto en toda regra. Él pol-a sua parte estaba disposto á servir de 
barreira co seu corpo, morto onde non chegase vivo.
        Todos estes traxíns e faenas non lle quitaron que ao outro día que chegou, mandase á Daniel á 
ver si podía pescudar algo do paradeiro do probe Sancho. Doulle unha boa guía, pra que él tivera por ónde 
dirixirse no seu viaxe, e soupese á ónde había de ir á parar, e á quén lle había de facer as perguntas moy 
disimuladas en que o impuxo pra que naide se decatase.
        Agora, por si á algún leutor cursidoso lle entrasen ganas de saber quén era este Ramil, que 
tant'intrés amostraba pol-as cousas de Mariña, vou á dicir en poucas palabras algo da sua parentela, pero 
antes comezarei pol-a de Mariña, pois en parte era a mesma, como que decendían d-unha mesma 
tronquidá.
        Mariña era filla de D. Sueiro Ares, un potentado cabaleiro de Deza, e de D.ª Aragonta Sánchez, 
señora non menos nobre e ilustre, tanto en verbo de riquezas e facenda, como de sona e nombradía. 
Tiveran sete fillos, anque tres, os pirmeiros, morreran xa grandiños. Mariña era a máis vella dos que 
quedaran, e os outros eran Gondesindo, Sancho e Alvira, que era a máis nova.
        Do pai de D. Sueiro todo o mundo dicía en Deza que era decendente do Rey D. Ramiro, non do 
D. Ramiro da batalla de Clavijo, sinon d'outro D. Ramiro que reinara antes en Deza, e que como tal Rey 
firmou n-unha escritura do ano 788, que antes estaba no Archivo de San Martiño de Santiago, e que agora 
gárdase na Bibrioteca da Universidá, e máis quizaibes, quizaibes n'outra do Tumbo de Celanova do ano 
782. E él por tal se tiña, pois así o rezaban os pergaminos e os documentos da casa, e máis que era 
pusuidor de terras e granxas, que levaban (e inda hoxe o levan) o nome do Rey D. Ramiro (a parroquia de 
Donrramiro, preto de Lalín) e máis do Rey D. Silón (a parroquia de Donseón, en Deza).
        Catro anos fixera que morrera D. Sueiro cando emprencipiou o noso conto, e que morrera D.ª
Aragonta estaba pra facer o ano. Mentres viviron foron o espello en que se miraban todol-os señores de 
Deza e d'outras terras. A a familia percuraron educala no santo temor de Dios e imbuila en todas aquelas 
máisimas, práuticas e preceutos dos que depende a nosa boa conduta n-esta vida e a eterna felicidá na 
outra. E quen dí os fillos, dí os criados, os colonos e todas cantas presonas eran seus súditos, que á todos 
trataban con amor e agarimo propios de pais. Daba groria o vel-os con qué recollemento e devoción 
estaban na eirexa, e qué reverentes á a misa, á as vísporas, á as vixilias e á as demáis funciós relixiosas. 
Os fillos, pol-a sua parte, eran pau de obra, pois todos cantos consellos e avisos recibían de seus pais, 
caían no seu tenro corazón como en branda cera, que tomaba todas cantas formas lIe poñían. Soilo 
Gondesindo fora sempre un entreberte e un estroloxo que non deixaba cousa con cousa, e co-seus hirmás 
fora sempre un cotifón e un pitirrante.
        Todo foy pasando ben mentras viveu o pay, pero asomade D. Sueiro cerrou o 0110, aquelo foy 
unha desfeita. A Gondesindo prantóuselle nos miolos, que pois él era o maor dos varóns, á él lIe perteecía 
o rexir e gobernar a casa. Tan arroutada era esta pretensión, que ainda nin siquera chegara á a maor idá, 
e D. Sueiro xa ti vera bon coidado de nomear curadora dos fillos á doña Aragonta e máis á algúns amigos 
da sua confianza.
        Pero á Gondesindo non había que falarlle d'esto. Pra él, él era competente e máis que 
competente pra gobernal-a casa e mail-o estado, e máis estados que se lIe puxeran diante, e non quería 
oir de curadores nin de curadorías, e tiña xurado e perxurado que había de sair ca sua. E non marrou. 
C-uns compinches do seu pau, que na mocedá nunca faltan pra calquer tramoyada, desapareceu do pazo de 
Donseón, que era onde residía ca nay e cos hirmás, e de socato e á as escondidas meteuse no de 
Donrramiro. E logo que se veu ben apetrechado n-él, escomezou á botar por ela e á mandar avisos á os 
rendeiros e foreiros das terras que foran de seu pay, pra que lIe levasen á él todal-as rendas e direituras 
que soían pechar. O propio fixo cos curas e capelans das eirexas de que D. Sueiro tivera o padroazgo. E 
probe do que non lIe obedecese ou fixese caso, que alá iba él coma un alarbio c-unha boa camada 
d'outros tan boos coma él, e botábase encima de todo canto encontraba, facendo ao mesmo tempo mil 
estropicios. E eso que xa él tivera ansia de poñer nos coutos da casa xueces e moordomos, que, por 
sabido, eran dos galafates que andaban na sua campaña. Con esto todo o mundo lIe tembraba, e ninguén 
s'astrevía á faltar á os seus chamamentos e á deixar d'acudirlle cas rendas e demáis dereitos da
casa.
        A nay e mail-os hirmás víanse, como non podían menos, acurrados, pero calaban e sufrían por 
non dar un estampido. E boo foy que como a casa estaba tan ben forrada, inda poideron ir aguantando así 
bastante tempo, pero ao fin, como onde se saca e non se pon, logo se chega ao fondón, tamén 
emprincipiaron á sentir faltas pra o que o seu estado requiría. E anque D.ª Aragonta a probe facía canto 
podía pra disimular a carraxe que lle bulía dentro, os fillos, mormentes Sancho e Alvira, estaban doentes e 
depenábanse cas talabartadas do hirmán. Mandábanlle recados e máis recados, e él a calada por 
resposta, e ainda á un propio que Ile pareceu que se desvergonzara algo con él, cortouIle as orellas
pra que soupese ter crianza, díxoIle, e máis pra que levase a contestación á seus amos. Unha vez foron a 
nay e máis Mariña á ver si o podían reducir, pero él, así que as ventou, escondeuse ou escapou pra non
vel-as diante. Volveu outras duas veces Mariña soila, e o mesmo. O único que poideron conseguir, foy que 
Iles deixase libres uns cantos lugares, pero dos máis probes e pequenos, que máis paricía bulra que
outra cousa.
        Doña Aragonta tivera tentaciós de dar parte d'él ao Rey D. Afonso n'algunha das veces que 
viñera a Santiago, pero opoñíaseIle tanto o ter que acusar á un fillo diante d'un Rey tan xusticieiro, que 
tantas veces o pensou, tantas veces o deixou. Ao fin, os pesares e desgustos que lIe ocasionou aquel mal 
fiIlo, á quen ela criara con tanto amor e cariño, foron-a chegando e amolecendo, e á os tres anos de morto 
D. Sueiro tamén ela espichou e dou a sua alma á Dios.
        Mariña sigueu co-seus hirmás Sancho e Alvira, e eles mirában-a e tratában-a coma unha segunda 
nay, pero con Gondesindo cada vez as cousas foron á pior. Sancho xa non poido aguantar máis, e iban á 
quen máis podía. Cada ún ca sua tropa de xente armada andaba recorrendo as terras e cotos da casa, e 
cando se alcontraban había sarracina larga.
        N-esto socedeu o levantamento do conde de Toroña, D. Gómez Núñez, e Gondesindo fixo corpo 
con él, e xuntouse ca sua xente en Tuy. En canto á Sancho, foy un dos pirmeiros que obedecendo á as 
ordes do señor Rey D. Afonso VII, presentáronse contra os rebeldes. Mais como Gondesindo ca-suas 
trapazadas era capaz de engatusar á un santo, encamelou á os que levara Sancho hastra que se lIe 
viraron os máis d'eles, e con esto púdoIle botal-a xarpa; e cando D. Gómez se veu obrigado a liscar pra 
Portugal, escapou con él do modo que dixemos. A Alvira xa Gondesindo a atrapara antes, unha vez que 
fora ela á ver unha casa que tiñan na parroquia de Bendoiro. E con esto quedara Mariña soila, sin máis 
emparo que o de Dios e máis a axuda que Ile daba Ramil.
        E agora que sabemos quén era Mariña, veñamos a Ramiro ou Ramil. Ramil era fiIlo de D.ª 
Adosinda, hirmán de D. Sueiro, e tía carnal pol-o conseguente de Mariña e de seus hirmás. O mesmo día 
que casou D. Sueiro, casou ela cun riquismo cabaleiro de Deza que lle chamaban D. Ares ou Arias 
Sandinz. Non tiveron máis fillo que á Ramil, e eso cando xa cuase perderan a esperanza de ter familia. E 
ainda correu a loya de que no nacemento d'él socedera non sey qué milagre ou cousa así. A os vinte anos 
quedou orfo de pay e nay, e véndose así soilo, buscou o agarimo dos seus curmáns, que o querían como 
da casa, mormentes Mariña, que pol-o que él a atendía e respetaba, éralle a modo de nay.
        Contaría él á este tempo á o máis uns vintesete anos, e facería dous ou tres meses que viñera de 
Toledo, onde estivera tres anos sirvindo ao Rey D. Afonso VII contra os Almoravís, que sempre estaban co 
ollo posto na imperial cidá. Él, de corpo era moy aposto e moy prantado, e anque farfantón, moy 
proporcionado en todol-os seus membros e moy xentil nos seus además, pero esto non era nada ao ver 
das altas prendas que lle fermoseaban a alma.
        Cando volveu de Toledo e veu a desconcordia que había antre seus curmáns, sinteuno tanto 
coma si os alcontrara á punto de morreren, pero como sabía a mala caste que era Gondesindo, decatouse 
axiña de parte de quén estaba a razón. Desque veu soila á Mariña non se separou d'ela un istante, e 
cando por pirmeira vez o vimos na Ponte Taboada, viña de Tuy, á onde fora porque deran en dicir que 
mataran á Sancho, e a hirmán non acougaba mentres non soupese de certo o que pasara. Dempois, 
receando como dixemos algunha barrabasada das de Gondesindo, sigueu á pe quedo en Donseón, pero á 
a madrugada do terceiro día viñéronlle a trajer recado de que aquela noite a sua casa ardera pol-os catro 
costados.


                                         IV

        Quén-o pensara! N'aquela mesma noite entr'a xente do pazo de Donseón houbera un gran 
proverio e moita fuliada por mor d'os lumes de San Xoán. N-un patio intirior, e non n-o campo qu'estaba 
arrentes da cerca, pra non estorbaren á os guardias e vixías que estaban á a espeutativa, fixeran unhas 
grandes lumaredas e emprencipiaron á brincar por encima, porque dicían que aquel fumazo era boo para 
curar e preservar da sarna. Soilo que á veces algún que non tasmeara ben o anchor da lumeira, caía antes 
de chegar ao outro lado e chamuscábase todo, mentres os demáis comezaban de ouvear e correr a 
chacota con él. O peor foy cando aquel mouro vello que vimos á a entrada do castelo, que tamén lle dera 
por curar a sarna, cayeu espatarrado coma un sapo cuase no medio da fogueira, levantando unha gran 
fumareda de cinza, muxicas e charamuscas. Estonces sí que a foy. Qué de allaridos! qué de aturuxos! qué 
de apopeos contra o probe do mouro!
        -Inda lle paricía que era pouco teixo -berraba ún- e quixo poñerse máis.
        -Non, que o fixo pra volverse vermello -saltaba outro.
        -Chamádelle burro dicía un terceiro.
        -Agora sí que vas á quedar teso e curar a trencura! -Non que non! -engadía algún.
        -E por qué non lle chamarán tamén acalca toupeiras á ese cachourizo!
        -Ben empregado; á él que era tan nifroso, cadroulle mismo coma si tomara un pucho de cireixas.
        -Non que quixo cural-a sarna ou algún bafo, e con eso quedou escorreito e limpo coma un buxo; 
non que non; non é verdá porteiro?
        -Ben se conoce que n-esto de dar brincos non está moy crusario.
        Por eso, como nunca faltan almas boas, algúns, máis caridosos, axudárono á sair de antr'as 
brasas e á atafagar o fogo que lle prendera na roupa, a cal, á dicir verdá, como era tan sinxela cuasque o 
deixara en coiro.
        E máis Xurdo, ou Xorxe, como lle chamaban ao mouro, teixo, trenco e todo, era boo coma unha 
baraza de lan. Pasaba de vinte anos que o trouxera D. Sueiro de terra de Toledo, onde estivera co gran 
Conde de Traba e outros cabaleiros galegos que alá foran pra defender a fronteira contra os Almoravís.
N-unha derrota que lle meteron os nosos á os Mouros, fixeran unha gran presa de homes, cabalos, diñeiros,
panas, vasos, e moitas máis alhaxes e cousas. Despois, cando foron á repartir, tocáronlle a D. Sueiro o 
negro Xorxe, que gardaba unha das tendas do axército dos Almoravís, e máis Daniel, que estonces era un
rapaz que trajían pra arrear as bestas. Tróuxoos consigo D. Sueiro pra Galicia como coutivos e escravos, 
pero foinos tan ben insinando e adoutrinando, que ao pouco tempo bautizáronse ambos e dous, e 
cumprían tan no seu punto as obrigacións que lIes impuña a nova Ley que abrazaran, que xa paricían 
cristianos vellos. Anque coutivos e escravos, alternaban cos demáis criados libres da casa, con tal 
igualanza e hirmandá que todos paricían úns. Cando todos se xuntaban na cuciña ao redor do lar, si non 
era un cuciñeiro vello que había na casa, era Xurdo o que cuase sempre tiña a palabra, contando no seu 
chapurrado linguaxe cousas da mourería, das custumes da sua terra, e de feitos e pasos que él vira ou 
oira, anque á veces era fácele que él engadese algo da sua cabeza.
        Ao seu novo amo chegouno á querer tanto, que inda non chistaba D. Sueiro, inda non facía a 
menor cena, alá iba Xurdo voando, pois paricía que lIe lía no peito, pra darllos satisfeitos e cumpridos, 
todol-os seus gustos e deseyos. Cando morreu D. Sueiro, pouco faltou pra que non-o tivesen que enterrar 
con él, tan collido e agarrado estaba ca caixa. E pasados algúns días, en que andivera coma aloucado, 
botouse á os pes de D.ª Aragonta, sin falarlle máis que con xemas e saloucos, como dicíndolle: -Si vos no-
me queredes como escravo, dispoñede da miña vida como for da vosa voontá.
        Á a hora da morte mandou D. Sueiro no seu testamento que desen libertá á todos os seus 
escravos, pero Xurdo, sacado no nome, non quería renuncear a escravidú. O día da Patrona de Donseón, 
alá iba Xurdo á a eirexa ca-suas candeas pra tel-as acesas toda función. E logo á todo canto probe 
alcontraba, dáballe esmola pol-a alma do seu difunto amo.
        Este era Xurdo, e cando él se vía na sua garita gardando a entrada do castelo e que se arredaba 
a xente por vel-o á él tan teso, quedaba máis foncho que o mellor Emperador no seu trono.
        E mentres en Donseón estiveron n-esta troula, que durou boa parte da noite, na casa de Ramil 
tamén andiveron á voltas cos lumes, pero éstes non tiñan que ver cos de San Xoán.
        Ramil percurou enteirarse de si socedera algunha desgracia, pero como lle dixeran que soilo 
morreran algúns ranchos, bestas e gando, xa quedou o home atranquilado; nin siquera tratou de averigoar 
quén fora o verdadeiro autor do incendio, porque esto xa o supoñía. Pol-o que despois se veu, o lume 
botárono pol-os bufarros das cortes e máis da leñeira. O que él fixo foy achavellar e reforzar ben as portas 
e as entradas do pazo de Donseón, e aumentar as vixías, porque naide lIe sacaba da cabeza que iba á 
presentarse alí Gondesindo a facer unha das suas.
        Por algúns días non se sinteu nin oyeu n-aquela redonda o menor chío de roído ou alboroto. 
N-esto veu Daniel de volta do seu viaxe, que como tiña tan boas pernas n-un día púxose sin matarse moito 
en Tuy. Alcontrou toda a cidá remexida por causa da guerra cos purtuxeses. Non se falaba d'outra cousa, 
de si iba á vir ou senon iba á vir o Rey D. Afonso de Purtugal, e do que facerían ou non facerían os
nosos. Así é que pouco caro lle custou á Daniel o enteirarse do que fixeran os purtuxeses cando estiveran 
en Tuy, e máis do que fixera o Conde de Toroña, D. Gómez Núñez, que alí era coñecido coma a ruda, e de 
quén levara consigo pra Purtugal. PoI-o que oira falar nos recovaxes de xente que por deleve lIe cadrou 
alcontrar, soupo que con D. Gómez iba n-unha gayola de ferro un cabaleiro que o metera n-ela un seu 
hirmán, que non sabían qué enfado tivera con él, e que ao parecer á este cabaleiro e máis á outros que 
iban con él leváranos pra un castelo que estaba preto da Ponte de Lima.
        Daniel encamiñouse alá insiguida, e como no caraute, nos además e ainda no vestir pouco tiña de 
galego, pois él era da Berbería, non chamou nada a atención á os purtuxeses, que o tomaron por un dos 
cristianos que vivían antre os mouros no Mediodía d'España, quizaibes tratante en bestas. O caso foy que 
él enxeniouse tan ben, que co gallo das bestas foise metendo no castelo en que estaba Sancho e poido 
enteirarse, así com'a descazón, de cómo se hachaba, de cómo o trataban e do que pensaban facer d'él e 
máis dos demáis que estaban con él.
        E todo esto e máis que vira e oira, foy contando Daniel de pe á pa á Mariña e Ramil.
        -Tratar, pol-o d'agora, trátano ben -dixo ao últemo- e oín dicir que o tiñan alí con outros cabaleiros 
en arrees pra canxalos por os cabaleiros purtuxeses que ten presos o señor Emperador.
        Con esto Mariña quedou un pouco máis consolada e asosegada; pero á os poucos días veu a 
nova de que entraran na Limia os purtuxeses co Rey D. Afonso á a cabeza. Pra máis non estaba estonces
alí o gran cabaleiro galego D. Fernando Yáñez de Limia, que non sey ónde iba, si en Toledo, ou na 
Navarra, onde tamén había guerra, ou n'outro sitio. Ao mesmo tempo chegou aviso pra que todol-os 
cabaleiros fosen imediatamente á xuntarse cas tropas do Conde de Galicia, D. Fernando Pérez, e máis do 
Conde de Lugo, D. Rodrigo Vélaz, que iban correndo á sairlle ao encontro ao Rey de Purtugal.
Ramil, por sabido, tan pronto tivo aviso, saeu á escape cuns cantos escudeiros, poucos, porque 
poI-o que pudera soceder, quixo deixar bastantes no pazo de Donseón. Alcontráronse os dous axércitos n-
un sitio que chamaban Cernesa; pero como os nosos xuntáranse á a presa, iban medio revoltos e 
escamallados; e así os purtuxeses poidéronos envolver e derrotar de mala maneira; tanto que o mesmo 
Conde don Rodrigo estivo á pique de caer prisioneiro si non é por dous de seus escudeiros, que así que o 
viron en tal apreto, botáronse con tal furia sobre os que o colleran, que llo arrincaron das mans.
        O pior do caso pra o noso conto, foy que tamén Ramil cayeu prisioneiro con outros moitos 
cabaleiros. Veuse rodeyado cos seus d'unha tropa de purtuxeses que sin door do corpo o acometían con 
tal carraxe e gana, que él, que non era froxo, ao cabo non tivo máis romédeo que rendirse e darse preso.
        Non-os pararemos aquí agora en contar cómo rematou esta entrada do Rey de Purtugal na Limia; 
baste saber que D. Fernando Yáñez fíxoo sair máis que de paso, e pra máis sinalado cun boo lanzazo que 
lle meteu un dos seus pións.
        Volvendo á Ramil, levárono preso ao Campamento do Rey don Afonso; e por canto, un dos 
pirmeiros con quen topou, foy Gondesindo, o cal comezou de apopealo e chamarlle mil vituperios.
        -Vay agora -decíalle- á rondarlle a casa de Donseón. ¡Pensas ti que non sey eu os trapicheos que 
tees ca loba de Mariña! Que veña ela agora á libertarte das miñas mans.
        Ramil estaba que ardía e non fumeaba, e ideyas lle viñan de botarse á él á dentadas e facelo 
anacos; pero refleusionou que nada facía con aquelo. Mais por eso, cravando n-él os ollos coma pra 
atravesarlle a alma, díxolle renxendo os dentes:
        -Xa sabía eu que eras un ruín villán; pero nunca coidei que a tua vildá chegase a tanto!
        Boo foy que algúns cabaleiros purtuxeses á quen mesmo daba noxo o ver aisí tratado á un nobre 
guerreiro, que non por falta d'él, senon pol-as voltas da virada fertuna, quedara así rendido, percuraron 
despartilos, e levaron á Ramil ao depósito onde estaban os arrees, mentres non chegaba o día do canxeo.


                                         V

        Como, do que é mal, as maas noticias soen chegar máis axiña que as boas, a nova da derrota 
dos Condes D. Fernando e D. Rodrigo e máis a da prisón de Ramil, non tardou en chegar á Deza, e n-un 
átimo estendeuse por toda a comarca.
        Cómo quedaría a probe de Mariña cando lle veu a noticia da prisón de Ramil, xa o poden 
fegurarse os nosos leitores. Pra ela, orfa de pay e nay, sagrestada dos hirmás, herdeira por parte da nay 
d'un caudal imenso de sufrimentos, como foran os que lIe acasionara aquel mostro de Gondesindo, e 
diante en prespeutiva as traidorías e ruins maquinamentos d'aquel Caín, verse agora privada da única 
presona que lIe quedaba n-este mundo que lIe poidese dar algún consolo e algunha axuda, foy un golpe 
que a descompuxo de mala maneira. E que certo é o que dín: Dichoso mal si ven soilo!; á os poucos días 
deron en correr a voz de que tamén sacaran á Alvira do castelo de Gondufe e arramplaran con ela pra 
Purtugal; e a nova ésta acabou d'afundila na máis negra door. Entrou tal sequío e malenconía con ela, 
que nin comía, nin descansaba, nin vía máis gusto que en estar soila cara á cara ca-suas penas. Todo 
n-ela era mudo, frío, sombrizo, loitoso coma n-un mortuorio; e soilo as bágoas que á diario lle manaban 
xordamente dos ollos, bágoas que lIe queimaban e roían as meixelas, daban a entender que n-aquela 
estadea seca e mirrada inda había algún zume de vida. Mais como fora tan ben educada no santo temor 
de Dios, non tardou en procatarse de que o entregarse así d'aquel xeito ao door e a angustia, non está 
ben n-un cristiano, que sempre debe creer con toda firmeza, que ten un Padre que conoce todal-as suas 
faltas e miserias, e que sempre está prestes á socorrelo.
        Este santo pensamento obrigouna á sacudir e rompel-a lousa que a tiña en vida como encerrada 
n-aquel sepulcro, que á ela lIe paricía que era a morada que máis lIe aditaba. Tratou, pois, de aconsellarse 
e esbafar as suas penas con algunha alma boa e caridosa, que a consolase e lle dese algunha guía 
n-aquela tempestá e gran tribulación que estaba padecendo. Tiña oído falar moito d'un santo home, que 
vivía retirado n-unha ermida á a veira do Miño e contra a parte de Ourense. Maxinou de ir á velo, e pedirlle 
algún consolo, algunha luz que lle disipase as teebras en que se hachaba envolvido o seu corazón. Todos 
dín, pensaba ela, que é un home moy santo e moy discreto, e mal será que pra mín non teña algunha 
pinga de bálsamo celestial que alovée as miñas congoxas e restoire o meu peito.
        Era aquel ermitaño tudesco de nación, natural da cidá de Colonia, e de mozo viñera á visitar o 
Santo Apóstolo; e como era tan cobizoso de deprender cousas santas e proveitosas pra a sua alma, 
quedouse aquí tres anos ao lado d'un crego, gran maestro en esta cras de saudabres doutrinas. Ao cabo 
dos tres anos, degaxando sempre cada vez máis por coñecer e servir á Noso Señor, foise á os Lugares 
Santos de Xerusalén, e alí estivo outros tres anos. Volveu despois á a Europa; pero en vez de 
encamiñarse pra a sua terra, veuse pra a nosa Galicia, que tan contento quedara d'ela, ca intención de 
quedar aquí todo o que lle marrase de vida. En pirmeiro parou n-un bosque, facendo alí vida solitaria e 
contemprativa; pero despois, como se lee na sua estoria, que pubricou o Padre Manrique nos seus Anales 
Cistercienses, arrimouse á unha Cumunidá de Ermitaños, que eisistía n-unha eirexa adicada a San Cosme 
e San Damián. Todo o mundo falaba de Cuardo, que éste era o seu nome, e das suas vertudes, e das 
suas penitencias, e dos seus milagres; e a sua fama corría e estendérase por cuase toda a Galicia.
        Todo esto que Mariña oira falar de aquel santo home, foy o que a induceu á ir á facerlle unha 
visita e pedirlle algún romédeo pra as suas coitas. Colleu, pois, c'unha das suas doncelas, montou n-unha 
gran faca que tiña, e siguida d'un escudeiro púxose en camiño pra onde lle dixeran que estaba o santo 
ermitaño.
        Era un monte alto pobrado de soutos de carballos e castiñeiros. Por antre os soutos 
apelumbrábanse así como garitas formadas de grandes croyos; e na cima, n-unha baganta que facían os 
priegues da faldra do monte medio escondida antre os albres, erguíase unha pequena eirexa, que era 
coma a dona e madre de toda aquela redonda. Ao pe do monte, Mariña apeouse da faca; enteirouse de 
cál era a celda do ermitaño Famiano, que tamén lle puxeran este nome; e soila por antre as silvas e matas, 
mal gardada dos cachóns d'un sol que esmechaba, foy camiñando e vencendo ben agras subidas. As 
ansias que tiña de ver e falar ao home santo, dábanlle alas pra ir avanzando por aquel terreno tan 
montesío; que d'outra maneira, soilo que a levasen n-un cadaleito.
        Ao tempo que Mariña chegou á a celda do santo ermitaño, hachábase él sentado sobre un 
penedo que estaba acarón e formaba á modo d'un canapé, e arrentes do cal caía do monte un rego de 
auga limpa coma un cristal, que despois de chapuzarse coma quen enreda n-unha poza que estaba ao pe, 
siguía ruxindo e á brincos pol-o monte abaixo medio encaixonado n-un suco que él mesmo co seu corrente 
abrira. O venerabre Famiano estaba á a sombra d'un frondoso castiñeiro, e tiña aberto sobre das rodillas 
un gran libro que contiña a antiga coleución entitulada Vitae Patrum, os Comentarios de Esmaraudo á a 
Regra de San Benito, e máis outros tratados místicos e ascéticos. Estaba tan embebido na leitura, que 
máis ben que presona viva, paricía a imaxe d'un home feito de pedra. Non se decatou da presencia de 
Mariña hastra que d'aquí á pouco o bafo e a sombra d'ela lle dou encima; pero por eso non fixo á menor 
mostra de estrañeza ou de sorpresa. Solo fixo un movemento como pra poñerse direito; pero en esto xa a 
nobre moza se lle botara diante de xionllos pra bicarlle a man ou máis ben os pes, chorando coma unha 
Madanela.
        -Qué ten des, filla -perguntoulle con moito amor-, pra que así vos doyades tanto?
        E vendo que os saloucos non-a deixaban pernunciar palabra, fíxoa sentar ao seu lado no canapé 
do penedo, e tanto a aloumiñou e tanto a acalentóu, que a boa da muller foise serenando e collendo folgo 
pra esbochar e botar fora o que lle atromentaba o peito. Comezóu de contar toda a sua vida, cómo se 
hachaba orfa de par e nay, cómo acababa de perder os seus hirmás e non ao fío da gadaña da negra 
morte, senon de outra maneira máis loitosa, máis atravesada, máis atraizoada; cómo a deixaran soila no 
mundo pra que durase máis o seu martirio, pra estorceren pinga á pinga todo o seu sangre, pra que non 
alentase senon pra padecer e sufrir.
        -Moy mala debo ser eu -concruía chorando coma unha perdida-, moy mala debo ser eu cando 
Noso Señor me castiga d'esta maneira. Non me bastaba ser aborrecida do mundo, e que as pedras se 
levantasen contra de mín, senon que hastra as estrelas do ceo me negasen a sua luz e aumentasen as 
teebras que envolven a miña alma! ¡Ay que...
        -Cala, filla, cala -enterrumpeuna o ermitaño-, non botes á perder o campo, tan cheo e repreto de 
sazoados froitos, tan esmaltado de fermosas froles como podías ofrecer á Noso Señor. O áspero tarreo 
que á custa de tantas faticas e afáns cultivaches, ese tarreo antes tan bravo e montesío, e agora tan 
cargado de mechos e pesados monIlos que é un alabar á Dios, anque o mundo outra cousa pense, 
quérelo tí n-un momento despois de queimar os froitos, convertilo en desolado e espantabre ermo! Noso 
Señor eche moy boo manciñeiro. Qué enfermedá podrá padecer a humana fraqueza pra que Él non teña 
afical meeciña? Dios non te oy, ou fay que non te oy, porque ti co atordoamento da door, non sabes o que 
dís.
        Mira, vouche á contar un conto, que anque non pasou ha de pasar, si Dios quer, e máis non ha de 
tardar. Non sey si repararías ao vir pra acá n-unhos montes que hay á a man ezquerda pouco antes de 
chegar á Cea. Si non reparaches, o mesmo dá. Pois n-eses montes, dos que todo o mundo foxe por medo 
á os osos, á os lobos, e á outras ferocismas alimañas, que alí nubean á semeIlanza dos nosos pecados,
n-eses mismos montes hase de levantar unha casa que ha de ser á modo d'un paraíso, en que han de 
hachar paz, sosego e descanso, moitas almas aborrecidas do tráfego e máis das tramoyadas d'este 
mundo. Eu xa me feguro -continuaba o santo ermitaño coma trasportado e mirando pra o Ceo- xa me 
feguro ver feita e dereita unha gran eirexa ca-suas tres naves todas abovedadas, co seu presbiterio 
rodeyado de capelas e máis da sua coroa ou xirola; co seu coro alto e baixo tan ben trabaIlado; ca sua 
sancristía de pranta cadrada, cuberta c'unha bóveda sostida por clunas tan brandamente retorcidas que 
han de parecer coma grandes cirios pinzados que non resisten ao peso e queren dobrarse; ca-suas 
paredes cubertas d'arriba abaixo de moy vistosas pinturas de pasaxes da Historia Sagrada, da vida de 
Nosa Señora e máis da d'ese gran home de Dios, natural de Borgoña, que chaman Bernaldo, e que coma 
un Apóstolo está enchendo o mundo co resonido da sua palabra. Xa me feguro contemprar levantada a 
fachada do mosteiro recamada de finas labores e esculturas, os seus tres espaciosos claustros, as suas 
celdas, o seu refitorio, a sua bibrioteca, a sua hospedería, e as demáis dependencias que aquecen en 
casa tan prencipal como ha de ser esa. Xa me feguro estar presenciando as solenismas testas que se han 
de celebrar n-esta eirexa; ver ao Reverendo Abade ca mítora na cabeza, e co báculo na man presidindo a 
Cumunidá, repartida en duas longas ringleiras semeIlando á Obispo d'unha gran Catedral, e á todo esto a
eirexa atuñada de familia, de señores, de cabaleiros, de moy nobres donas, asistindo todos atentos, 
humildes e devotos á as funcións e á os divinos Misterios.
        Agora dime ti si non parece cousa de milagre o ver convertido un sitio onde antes non saían máis 
que ouveos e aIlaridos que deixaban atirido de medo e espanto ao máis atrivido, un sitio onde antes non 
había vivenda máis que pra a desolación e estreminio, en mansión de paz, de mansedumbre e de caridá, 
en que todo o mundo sin distinción ha de recibir boo acollemento, boo trato, boo agarimo, coma na sua 
propia casa, e leiciós, e enseño e consellos de celestial vertú pra a sua alma. Pois eso que ha de soceder 
n-esa brava serra, pode soceder cando menol-o penses no teu corazón. Hastra o d'agora non foy senon 
tobo dos móstroos máis feros e espantabres; cova de pezoñosas serpes e dragóns; forxa dos dardos máis 
agudos e penetrantes; pero n-un átimo pode Noso Señor facer que todo ese batideiro, toda esa angustia, 
toda esa congoxa desapareza do teu peito, pra que quede maino e asosegado coma unha balsa de aceite. 
E pra eso, filla, escusas esbafar en layos e queixas, que non sey hastra que punto poderán ser aceutabres 
á os ollos de Dios. Mira, filla: moitos son os sacretos e misterios e cousas encomprensibres de que 
estamos rodeyados n-este mundo corpóreo que vemos e prememos cas mans: misterios na terra, 
misterios na auga, misterios no aire, misterios en nós mismos; mais con ser tantos e tan grandes, non son 
nada ao respeutivo dos do mundo moral, que soilo o ollo de Dios pode pescudar, porque soilo na sua man 
está o tempero de todal-as cousas. Por eso é indiscreición e necedá querer o home penetrar n-eses 
misterios; á nós bástanos saber que acordándonos d'Él e encomendándonos de corazón á Él, ningunha 
cousa pode callar en mal da nosa alma.
        A todo esto Mariña estaba calada, ca vista cravada no chao; pero con tal xesto de resinación e 
conformidá, que os dous longos rosarios de bágoas que Ile manaban dos ollos, paricían bordarlle do 
bálsamo que alá n-o intrior ll'enchía e restouraba o peito. E cando Ile pareceu que o santo ermitaño 
acabara co seu razoamento, sin poder conterse botouse aos seus pes pra bicarllos, dicíndolle ao mesmo 
tempo: -Ay, Padre, como ves hey de pagar o ben que me fixéstedes asosegando as miñas penas, que 
coma cans doentes me atanazaban a alma e dando meeciña e alovéo á as chagas que me roen e 
consomen o peito!
        -Non, filla -contestou él arredándose moy amorosamente-, eu non fixen máis que axudarche á tirar 
fora esa malenconía que che revolve os miolos, e que che fay variar e ver as cousas ao rivés.
        -Eu non debía largarme de xunta os vosos pes -continuóu ela cas mans direitas-; pero xa me 
sufreu bastante a vosa gran caridá; soilo vos pido por amor de Dios, que morreu por nosoutros, que no-me 
desbotedes si pol-aventura veño algunha que outra vez á esbafar con vos as ansias que me aburan o 
peito.
        -Mira, filla: eu estou sempre prestes á escoitarte e facerche todo o ben que eu poider; pero 
paréceme que sin necesidá non debes de mortificar tanto o corpo e pasar tanta fatica. Preto da tua casa 
tes unha presona moy sabida, moy discreta, moy relixiosa, o Abade de Carboeiro (que poida que ti ben-o 
conozas), con quen mellor que comigo -xa o creo- podes comunicar as tuas penas e aconsellarte nas tuas 
coitas. El é ben sabido e suficiente pra darche luz e consello nas tuas dúbedas e cavilaciós.
        -O Abade de Carboeiro é coma meu pay.
        E con esto Mariña, que xa paricía outra muller, bicoulle por última vez a man e foise pra onde 
estaban as bestas, e montando na sua faca púxose en camiño e chegou á a casa cun boo anaco de noite. 
E eso que a faca era lixeira coma o pensamento, e custáralle ou dicían que valía doucentos soldos, ou 
sean duacentas pesetas, que era bastante valer de faca pr'aquel tempo; pero a xornada fora máis que 
regular.

                                         VI

        Ao chegar á a casa encontrouse Mariña c'unha novedá. Presentáronlle un lotiño e dentro, 
acomodadas n-un niño de herba seca unha parexa de pombas brancas coma as folerpas da neve, cas 
pernas enliadas c'unhas cintas vermellas, coma unha rosa ben vermella. Dentro tamén había un billete co 
sobre escrito pra ela. Apersurouse á collelo e á abrilo, pra canto máis que a letra parecíalle conocida, pero 
n-esto xa estaba na sua cámara. Abreuno tembrando pol-o medo do que lle podía vir alí, e leyeu o que 
sigue:
A a señora Marina, de seu curmán Ramil.


        «Mariña: envíavos moito saudar vaso curmán Ramil. A miña saúde pol-o d'agora, á Dios gráceas, 
é moy boa. Esto en canto ao corpo; en canto á a alma (e Dios me conserve na sua grácea) vol-o podedes 
maxinar. O verme entre catro paredes no-me abate, ni-me acora; antes ver o corpo cautivo como está a 
alma non sey que maneira de satisfaución me infunde; porque ao que está condenado sempre á querervos 
sin nunca máis podervos amar, non lle afrixe que a pena que ten alá no máis adentro do seu peito, garexe 
por todol-os poros do seu corpo.
        Coidádeme ben ese par de pombas; así á lo menos podréi eu fegurarme cómo vivirán xuntos os 
que o mesmo lazo que os ata, os mantén pra sempre soparados.
        Recoméndovos o dador; e pídovos que fiedes d'él en todo o que vos queira dicir da miña parte.
        Noso Señor vos conserve na sua santa grácea, e á mín me dea, por eso, a de poder vervos logo.
-Voso curmán, Ramil».
        Perguntou Mariña quén trouxera aquelo, e dixéronlle que fora un mozo que chegara alí á a xuntiña 
da noite, que dicía que viña de Purtugal, e que trajía un encargo pra a señora Mariña. Mandou ela que llo 
fosen catar enseguida, e entramentres púxose á ler de segundas o billete, parándose como si o fora 
soletreando. E anque facía todo canto podía pra disimular o que lle formigaba alá dentro, non poido impidir 
ao mesmo tempo que daba á a cabeza, que unha bágoa se lle desprendese dos ollos. E n-esto xa tiña 
diante ao propio de Purtugal. Escomezou de aburalo á perguntas, e él que era bastante electo e agudo, 
conforme ela lle iba deixando algún folgo, foille dando descarte á todo. En resumidas contas, díxolle que 
tamén él caera preso na batalla e que fora á parar con outros moitos ao mesmo castelo onde estaba o 
señor Ramiro; que era criado do señor Payo Curvo e que xa conocía ao señor Ramiro de vello; que él 
desde que se veu preso formara intinción de risparse, pero disimulábao o mellor que podía; que á os 
peóns non-os vixiaban tanto, pero que ao señor Ramiro e á os demáis cabaleiros non lle largaban pe; que 
á os presos, por eso, deixábanos falar uns cos outros, pol-o cal tivera él modo de falar co señor Ramiro, e 
d'unhas n'outras descubrirlle o seu pensamento; que estonces o señor Ramiro dixéralle que lle tiña que 
facer unha encarga e máis darlle un billete pra cando chegase o caso; que lle pidira por todol-os Santos 
que non lle esquecese, nin podendo deixase de facela; que a encarga era mercar unha parexa de pombas 
todas brancas e trajerllas á sua mercé co billete que me había de dar; que pra mercar as pombas que lle 
dera unha sortella de ouro, que fora o úneco que non lle rapiaron os purtuxeses, mandándolle que a 
vendera e que o que sobrase que o gardara pra él.
        E ao decir esto, meteu a man no seo e d'un bolso que tiña alá dentro, sacou un pano n-o cal tiña 
envolvida a sortella. Sigueu despois o seu conto, porque as perguntas de Mariña non lle deixaban respiro.
        Contou cómo fora engaratuzando á un purtuxés, facéndose moy seu amigo; cómo se rispara, 
arrastrándose como unha cobra; cómo atravesara montes e serras á a media noite por antre os lobos e 
feras alimañas; cómo tantas veces pensara deixar os osos antre aqueles penedos; cómo se encomendara 
a Nosa Señora da Pena d'Auga, ao Santo Apóstolo, á San Payo, á San Lourenzo, pra que o deixasen 
chegar con vida á Galicia; cómo por fin chegara sao e salvo, gráceas á Dios, hastra alí; cómo o señor 
Ramiro quedaba moy boo, e non sentira en todo este tempo a menor volta, por máis que estaba 
degaxando por sair d'aquela prisón; cómo estaban todos asperando que viñese o señor Rey D. Afonso á 
poñerlle guerra á os purtuxeses e darlles unha boa quenta.
        E así foy contando todo de pe á pa, asegún o iban encamiñando as perguntas de Mariña. Ao cabo 
presentoulle a sortella dicíndolle: -Faga o favor de gardala pra volverlla ao señor Ramiro cando veña, que 
na-suas mans ha d'estar máis segura que nas miñas.
        Mariña colleu a sortella e púxose á darlle voltas e á ensaminala con moita atención. Era de ouro, 
como xa dixemos, e no frente tiña engastonada unha pedra d'esas que chaman camafeus e tiña 
sobrepostas duas capas, a d'abaixo de coor de cereixa, e a outra de coor así como de leite, c'unha fegura 
de muller de medio corpo c'unha gran piocha na cabeza.
        -Inda che vale -dixo Mariña sin sacar os ollos d'ela-, hache de valer trinta ou corenta soldos ou 
máis; pero o mellor é que a amostres á un oulive pra que a tase, que eu che darey o seu importe.
        -¡A paso! señora Mariña. -¡Noo seer...! saeu á esto todo atufado Fernando, que así lle chamaban 
ao mozo.- Eu non vin acó pra que sua mercé me pague o viaxe; eu vin aquí porque así llo pormetín ao 
señor Ramiro, e soilo que a morte se puxese por diante, deixaría eu de cumprir a miña palabra. Bastaba 
qu'él mo pidise, pra canto máis estando como está!
        -¿E paréceche á ti que o señor Ramiro non querería recompensarche como é debido tan boa 
aución?
        -Eu no-me meto n-eso, métome no que pormetín; e se é boa aución, non quero botal-a á perder 
por unha manchea de furricallo.
        Mariña quedou parada mirando pra él, e logo como algo ruburizada:
        -Perdona, Fernando -dixo- coidey que falaba c'un patoyo, e vexo qu'estou tratando c'unha alma de 
tan nobres sentimentos coma a do máis xentil cabaleiro. Tes razón que as recompensas do Ceo son máis 
certas e máis cobizosas que as da terra. Pero por eso penso de mín que non falarey mal, nin ti te 
asañarás, si che pido que siquera tomedes unha cunca de caldo e esta noite durmades á cuberto na miña 
casa.
        -Señora, eso é outra cousa. A soberbia en ninguén está máis mal que n-os probes; e xa que a 
vosa mercé me quer favorecer, eu non ey de ser tan cotorro que vaya á repochar o ben que se me fay.
Co cal Fernando foise á a cuciña pra onde os criados, e Mariña foy buscar unha xaula pra ter as 
pombas alí d'emprestado, entramentras non se lle facía unha boa, ao seu gusto. 


                                         VII

        Había aquela noite moita foliada na cuciña, e todos estaban ao redor do lar esperando á ver 
cándo estaban cocidas as castañas de que estaba acugulada unha gran cazola ao pe do lume. O lar d'aquí 
á pouco era coma unha eira: cadrado, lousado e erguido sobr'o chan coma unha carta. D'os lados tiña 
unhos longos tallos con alto respaldo disposto de tal xeito, que cando cumpría, baixábano por sobre da
cabeza dos que estaban sentados, e servíalle de mesa. No medio do lar estaba encolgado do burro ou
augarelo un caldeiro desconforme cheo de auga fervendo aos cachóns.
        Parecía unha estrañeza que houbese tanta troula n-aquela casa onde desde tanto tempo non 
había máis que loito e negra trestura. Mais había duas razóns pr'aquela trisca: unha, as castañas cocidas,
e outra, certas novas que trouxera un moordomo que chegara en posta de terra de Castela preto de
Ourense.
        As castañas conservábanas verdes n-unhas grandes covas que facían na bodega e metíanas 
n-elas, capa de castañas, capa de area. Pol-o vrao soíanas cocer unha vez á a somana; e o día que as
cocían sempre se celebraba aquél difrente coma si fora unha gran festa.
        As novas que trouxo o moordomo, na cuciña non-as contou pol-o craro; mais por eso dixo o 
bastante pra que todos se decatasen de que agora iba a cousa de veras, e de que logo lle iban á tomar as
contas, e ben tomadas, á os purtuxeses. A estalaría e algareo que con esto alí se armou, non é pra dito. O
que máis e o que menos xa lle paricía que tiña alí diante á os purtuxeses, e que estaba facendo n'eles
unha cañeira coma en centeo verde.
        Pero volvendo á as castañas, había alí un cuciñeiro, home d'uns cincoenta anos, muy falangueiro
e adivertido, que pra todos tiña o seu conto, e co cal todos se metían pra facel-o falar; ben que pra esto
pouco él necesitaba. Por eso, era un home honrado á carta cabal, boo coma o pan e leal coma mesma
lealdá. Xa fora cuciñeiro da casa seu pay, xa o fora seu aboo, fórao seu bisaboo, fórao seu tartaraboo, e
ainda n-os decumentos da casa viña que o Rey D. Bremundo II dera o pirmeiro cuciñeiro d'onde viña
aquela tronquidá, así como dera outros escravos, uns pra facel-o pan, outros pra preparar os baños, outros
pra coidar o gando, e así pol-o estilo.
        Pra facelo rabiar, uns furtábanlle algunha castaña; outros tizábanlle o lume pra apurar a cazola;
outros remexíanlle as brasas pra que se alpurizasen as muxicas e as charamuscas, e outros facíanlle
outras trasnadas.
        Mais él c'unha xostra na man, á todol-os tornaba e arrecadaba, dicíndolles ao mesmo tempo: 
-¡Afetá que han de volver! Estades moy irtos; xa vos pondrey dondos.
        -¡Sei-que pensas que non han de chegar pra ti, lambón! -decíalle ún.
        -Nunca te viches n'outra, famento.
        -¡Ten tanta fachenda coma si fora o Rey da cuciña!
        -Non lle fagades caso, que á él soilo lle gustan as cousas chichiritas.
        -Cantádelle a copra do porco cuciñeiro.
        E n-esto, dous ou tres mozos dos máis legres do recovaxe, comenzaron de cantar:
Indo pra Cataluña,
Camiño de Gundián,
Encontrey un burro pinto
Montado n-un capitán

Na alforxa leva o viño,
Na cabaza leva o pan.
Entramos n-unha taberna
Con gana de merendar.

O tabarneiro vay na cama,
A tabarneira á mallar
Un becerro vende o viño,
O porco fay o xantar.

As cuncas estaban no chan,
E as xestas no cunqueiro;
O gato sopraba o lume
Porque era o máis lixeiro.


        E ao decir esto os tres cantores botaron a gadoupa hastra dar na cazola; pero a xostra de 
Troitosindo, que así lle chamaban ao cuciñeiro, nin siquera lles dou xusgo pra escapar á tempo ca man.
        -Cantade agora: ¿quén é o máis lixeiro? -dicía n-este mentres moy teso Troitosindo, tizando o
lume e sin sacar os ollos da cazola. -Ben sey eu con que bois aro.
        Cas risas e berros que co canto alí se levantaron, paricía que se iba a vir abaixo a cuciña; e logo
comezaron a ripitir á a unha:
O porco fay o xantar,

O porco fay o xantar.


        -A pirmeira vez que oín esas copras -sigueu Troitosindo coma si non pasara nada- foy na 
sagrazón da eirexa nova de San Martiño de Pazos. Deixáronme ir meus donos á axudar á facer a comida
que se puxo despois da cirimonia. Moita foy a cristiandá e familia que alí se reyuneu. Despois da sagrazón,
que fixo o señor Obispo de Lugo, púxose unha mesa brandida pra todol-os coengos, abades, frades e
cregos e outros convidados que viñeron, e máis pra todol-os fiigreses da parroquia. Inda no-me tocara
outra pol-o estilo. Acórdome ben que foy o 18 de Setembre do ano 1118. Comeron todos n-un souto
debaixo d'uns toldes que se armaron por antr'os castiñeiros. ¿E queredes que vos diga cánto se gastou na
comida e na festa?
        -Dí.
        -Casi todo pasou pol-a miña man. Pois ensumíronse duas cargas de trigo; tres de centeo; seis de
cebada pra as bestas; seis moyos antre viña e sidra; de manteiga, mel, pimenta e cebolas, quince soldos;
unha vaca testa, catro porcos, seis carneiros; antre bacuriños, sanganos e galiñas, quince pezas. É dicir,
esto foy o que adiantou un cabaleiro que lle chamaban Sanio Martiz e máis sua muller Visclavara RamÍrez (3),
sint'o que puxo a parroquia.
        -E ti qué bibiches ¿viño ou sidra?
        -Bibín o que me cumpreu.
        -¡Vaya que ti, que pra comere eres tan xeniqueiro, que fas rastollo da nosa comida, pouco 
apandarías!
        -Bruade, bruade, que ao fin e ao cabo, porco non porco, todos habedes de vir á afociñar á as
miñas mans.
        -¡Válgata a perdamá! ¿En qué fundará á sua fantesía este sarnento, que nunca tivo lacha pra 
cuciñeiro?
        -¡Oh, si como é fungón fora cuciñeiro!
        -Coida que ainda está en Castrovite.
        -¿E qué foy eso de Castrovite? -perguntaron algúns d'a tortulia.
        -Onde vay que pasou eso -dixo Troitosindo.
        -Pois foy -sigueu o outro- que cando se reuniron alí os señores Arias Pérez, Pedro Gudestéiz, Xan
Díaz, Paya Gudestéiz e outros moitos máis, que ainda fixeron vir tamén ao moito honrado señor Obispo de
Santiago, D. Diego Gelmírez, despois que estiveron alí unha chea de tempo barallando e platicando,
quedaron ao fin moy amigos, e xuraron e perxuraron que nunca en xamáis habían de faltar á as palabras
que se deran e á as promesas que alí fixeran. Porque entonces todo o reino de Galicia estaba revolto; uns
tiraban pra acó, outros pra aló; uns querían por Rey a este señor Emperador que hay agora, que entonces
era ¡miña xoya! un picariño que ainda andaba en mantelas; outros por darlle na cabeza ao Conde de
Traba, bufaban e esbarafundaban e oubeaban que en Galicia non había de haber outro Rey que a Reina
D.ª Urraca.
        -¿E ti por quén estabas? -saleu ún.
        -No-me pidiron consello, nin tiñan pra qué. E logo ¿quén me mandaba a mín revolver os miolos
pra meterme n-eses fregados? Esas infonduras non son pra o noso caletre.
        -Vaya que pol-o señor Arias Pérez ben podías estar.
        -Podías leval-o pra a tua granxa. O que é pra argallar, pra engaratusar e pra meterllas ao máis
pintado, non vin outro coma él. Era él moy capaz de sacar viño, onde outro non hachaba auga.
        Pero volvendo ao conto de Troitosindo -sigueu o que tiña a palabra- despois que os señores todos
quedaron ben aconvalachados pra as suas cousas, puxéronse á xantar. Pero ainda ben non se levantaran
os mantees da mesa, non sey nin por qué nin por qué non, armouse tal sarracina na cuciña, que uns
salían con espetos, outros con tanazas, outros con coitelos, outros co pirmeiro que toparon, e mallando á
quen máis pode uns n-os outros, que paricían, Dios me perdone, os deños do inferno.
        -Inda me tocou algunha xostrada.
        -Sempre che foy así -saleu un do recovaxe- facérenas os porcos e pagal-as os bacuriños.
        -Eu estonces era un rapaz, pois ha de haber moy cerca de trinta anos que pasou esto, e conforme
eles ca fuga da pelexa iban arredándose do sitio, funme eu chegando hastra que dentro da cuciña pispiei á
Troitosindo que estaba á contas c'unha gran cazola. Mitime dentro botando a conta de que á río revolto
ganancia de pescadores; demáis que eu anque con Troitosindo non tiña moito trato, por eso ben-o
conocía, pois cuasemente éramos da mesma igualdá. ¡Inda me parece que o estou vendo! Eu funme
achegando moy á xeitiniño; pero él así que me veu, abrangueu un gran cullerón que tiña ao lado e
berrando -¡fora! ¡fora!- e renxendo coma un can, botóuseme encima, que si non tivera as pernas tan
lixeiras, onde non probara o cullerón cheo, probárao baldeiro.
        Troitosindo, teso coma un virote, estivo oindo todo o seu porceso coma quen oe chover, e soilo
dixo: -Nunca che mereceron outra cousa os cursidosos.
        -Por eso perdónoche todo; soilo que ti, en emenda, ben me pudiche dar un puño máis de 
castañas.
        -Tarde piache.
        -Pío pra outro día, que eu por mor teu heinas de comer moito ben.
        Ao fin chegou a hora da cea, e todos coma galafates botáronse á a unha encima do barreñón en
que o cuciñeiro emborcaba a cazola das castañas. E así que lIe viron o fondo, o maor d'eles dou coma
d'adoito gráceas á Noso Señor. E alí, onde hastra entonces non houbera máis que leria e algazara, á os
poucos momentos non se sentía nin un triste chío.


                                         VIII

        Mentras nos baixos do pazo de Mariña todo mundo estaba tendido á a larga e ninguén sabía o 
que tiña de seu, soilo ela na sua cámara con algunha das suas doncelas estaba desperta e vixiaba. A carta
de Ramil deixáraa como atontada. Liíaa e reliíaa, e canto máis a lía, menos a entendía, digo, máis era o
que ela vía detrás d'aqueles renglóns. ¡Cántas veces pasaron como lóstregos pol-a sua maxinación
aqueles mesmos pensamentos que agora vía estampados na carta, pero que no auto lle desaparecían cal
muxicas que se esmorecen ao desprenderse das uces do lar! Mais agora era outra cousa; sin darse ela
conta, aquela carta espertou no seu peito tal nesporeiro, que o corazón lateáballe coma si lle quixera sair
pol-a boca. N-aquela noite non pegou ollo; e así pasou a outra noite e mail-a outra. O pior do caso era que
aqueles mesmos pensamentos que antes se lle presentaban e fuxían sin deixar rastro tras sí, agora
amostrábanselle coma horrerosas pantasmas que lle repochaban e botaban na cara a sua ruindá e mala
correspondencia. Facíanlle renembrar o que Ramil fixera por ela, máis do que ningún fillo pode facer por
sua nai; poñíanllo diante coma un espello e modelo de cabaleiros e homes de ben; e á todo esto quedaba
abatida, porque maxinaba que non lle correspondera como debía, e que ela era unha ingrata e unha
desleigada. Peormente esto da ingratitú era coma un tizón ardendo que lle atravesaba a alma. E ainda,
anque non fose máis que por esto, ela degaxaba agora por corresponderlle. Pero, ¿de qué xeito e maneira
lle iba á corresponder ela? Por máis que matinaba, non conseguía outra cousa que elevárselle a cabeza,
barrérselle o sentido, atafegárselle o alento, apretárselle o corazón, e quedar como aparvada. Quixo Dios
que se acordou que o santo ermitaño Famiano lle dixera que cando se vise en algunha tribulación se fose
xunto do Abade de Carboeiro, que era home ben suficiente pra guiala, darlle boos consellos e sacala das
suas dúbedas e máis das suas congoxas.
        Non quixo máis Mariña; e na mesma tarde do día que tivo tal acordanza, encamiñouse á 
Carboeiro. Ao chegar á a portaría axudárona á apear da besta, pois estaba tan dieble que paricía que iba
no escano. N-esto avisaron ao Padre Abade, que tan pronto soupo que estaba alí a señora Mariña,
presentouse enseguida na portaría. Era un señor moy agasalloso, pero ainda que non-o fose, pol-a sua
natural bondá, á Mariña e á toda a sua familia sempre a respetara e estimara él moito e máis toda a
comunidade. Estaba ben enteirado de todo canto Ile había pasado á a nobre doncela; de todo canto había
tragado e sufrido ela, que era tan boa, tan sensibre, que non podía ver unha lástima sin que sentise no seu
corazón d'aquí á pouco a misma mágoa que a que o próximo padecía, e pol-o mesmo percurou de 
agarimala e darlle valor e conforto, porque ben persumía que era o que ela viña buscando. Como a veu tan
anotada, pra que ela estivese máis tranquila e tivese máis libertá pra desfogar as suas penas, levouna á un
lugar apartado. Costoulle moito ainda así e todo facela serenar. Ao fin, así que colleu algún folgo, entre
xemas e saloucos, comezou a sua relación axudándoa o Padre Abade, pois cando á ela se lle cortaba a
voz, seguía él espresando o que supoñía que ela quería dicir. Así Mariña foise animando e collendo folgo;
e cando chegou ao punto que lle pareceu á propósito, amostroulle a carta que poucos días antes recibira
de Ramil. O Padre Abade púxose á lela con moita atención, e desque acabou, díxolle:
        -¿E qué mal che dice Ramil n-esta carta?
        -Mal ningún; pero o caso e éste: Eu non repuno o casarme con él; tanto non-o repuno que me 
parece que non hay home no mundo que coma él pudera facerme feliz, ca felicidá que acá na terra se pode
ter. Pero esto non-o podo facer pol-o parentesco que temos; e pol-o mesmo teño medo que él entenda que
é pol-a pouca gana que eu teño de corresponderlle; e ben sabe Dios que si me pidira a sangre das venas
¿cómo non lla había de dar á quen tanto ben me fixo?
        -Pois tranquilízate, filla -saleulle o Padre Abade, mirando pra ela tan fixamente que paricía que
cos ollos lle quería dicir algunha cousa- que corre da miña conta o facer que él sea correspondido e que ti
poidas corresponderlle, e tanto como ti poidas desear.
        Mariña como adimirada arregalou os ollos, porque pra ela o que acababa de oir era un misterio;
pero como o dicía Fray Froilán, que este era o nome do Padre Abade, por forza n-esto había algunha
cousa que ela non entendese. ¡Quén sabe -pensaba ela pra sí- si Fray Froilán Ile pidirá licencia ao Papa!
Pero esas licencias nin ainda llas dan á os Reises!
        O Padre Abade ben notou a sua confusión; e por entonces non creyeu conveniente mallar máis 
no asunto.
        -Outro día falaremos con máis calma -díxolle-; pero ti entramentes, estate tranquila e confiada,
que xa verás que tes motivos pra estalo.
        Con esto Mariña bicoulle a man e despideuse hastra de alí á catro ou cinco días que quedou de
volver, pois así llo dixera o Padre Abade. 
        Fray Froilán era como d'uns sesenta anos, home moy prudente e de moy bon goberno. Traballou 
moito no convento; e atraídos pol-as suas vertudes, pol-o seu caraute tan agarimoso, chegou á xuntar
unha gran cumunidade. Ainda hoxe se conserva (a lo menos nós vímolo) un letreiro esculpido no
sobrelume d'unha porta intrior que díz así:

                        ERA: I : C : LXXXVI: ET QVOTVM KLS : AVGVSTAS
                            IN : NOMINE : D : NOSTRI IHSV : XRI
                      ABBAS : FROILA : FECIT : ISTAM : EDEM IVNCTA: SVORVM
                                     FRATRVM KATERVA (4)


        Non é de maravillar, pois, que Mariña saíse contenta de xunto d'él. É verdá que algunhas 
dúbedas e receos ainda se lIe viñan á a cabeza; pero logo refleusionaba que Fray Froilán non-a había de
engañar.
        Antes de montar na besta, entrou na eirexa do convento, que entonces ainda non era a que hoxe,
por desgracia, está feita d'aquí á pouco un montón de ruinas. ¡Un montón de ruinas, unha das mellores
xoias da nosa arquiteutura! Mais anque é ben certo que de desgracias e de ruinas xa estamos cheios
hastra as galadas, por eso o pasar por alí sin siquera facer unha pequena renembranza do que foy aquela
eirexa, sería moita estrañeza. E logo renembrar que alí estouvo na consagración da pirmeira eirexa o
grorioso Patriarca galego San Rosendo ¿non é unha tentación? Daremos, pois, á a maneira d'unha noticia
necrológica, como dice o insine arqueólogo francés Lefèvre-Pontalis ao facer a discrición das ruinas da
eirexa de San Ebremundo de Creil, da nosa de Carboeiro. Tiña de longo contando co gordo das paredes
corenta e sete varas, e de ancho dez e sete. A pranta d'ela componse de tres naves, un cruceiro, o áuside
prencipal que se pode andar todo ao redor, e outros cinco áusides máis pequenos, dous á os estremos
dos brazos do cruceiro na parte do Levante, e os outros tres bastante máis grandes saíndo á a chirola que
rodea ao áuside prencipal.
        As tres naves, das que a do medio ten de ancho o dobre das outras, estaban estremadas por seis
machóns de pranta cadrada, tres de cada banda; pero os machóns nos seus catro lados tiñan embutida
hastra pouco menos da mitá unha culuna que sube hastra o arranque dos arcos. A nave do medio estaba
cuberta de artesonado que sostiñan tres arcavaos unha miaxiña apuntados, apoliñados sobre os seis
machóns dos lados. Era tamén máis alta que as outras e de altor tiña satenta cartas, medidas desde a
clave dos arcos hastra o chao. As naves dos lados estaban cubertas de esas bóvedas de nervaduras ou
aristóns saíntes (enxarxamentos lle chamaban os nosos antigos maestros d'obras), amparadas tamén por
tres arcos torales que van da parede ao machón d'enfrente.
        O cruceiro ou nave travesa tiña trinta varas de longo e oito de ancho. O altor d'él era o mesmo
que o da nave maor; era, pol-o tanto, un señor cruceiro. Estaba tamén cuberto de artesonado que sostiñan
catro arcos tamén lixeiramente apuntados, pousados os dous dos estremos en culunas embutidas na
parede e os dous do medio nos últemos machóns das naves e máis nos dous machóns que estaban á a
entrada do áuside prencipal. A os estremos do cruceiro estaban, como xa dixemos, duas capeliñas cuase
redondas.
        Viñan logo o áuside prencipal e as duas entradas da chirola que o rodeyaba. O áuside, ao cal se
subía por dous pasos de escaleira, hachábase cerrado pol-os dous machóns da entrada, e catro culunas
redondas, contra as cales é de creer que estivesen empolronadas reixas de pau ou de ferro.
        Na chirola, como dixemos, desembocaban tres capelas ausidales. A do medio, que viña á ser 
coma a cabeceira da eirexa, era un pouco maor que as outras e estaba adicada á San Benito. A da dereita
estaba adicada á Nosa Señora de Belén, e a outra servía de sancristía. A chirola estaba cuberta con
bóveda de nervadura, e todal-as capelas con bóveda de cascarón ou media cúpula.
        Vamos agora á a parte da ornamentación. Os capiteles son paricidos á os da Catedral de 
Santiago e con esto xa está dito todo. Soilo que en Carboeiro, tamén os plintos ou zócolos das culunas
teñen a sua ornamentación, consistente en rosas xeométricas de variados debuxos,unículos, axedrezados, etc... 
Tamén hay moito vario e bonitura nas grapas das enxutas ou esquinas dos plintos das culunas. 
        Na pranta estaban incruídas tres torres, unha sobre o estribo que está á a esquerda da porta
prencipal, e duas á a entrada da chirola antes das capelas dos lados. As tres se servían por escaleiras de
caracol metidas na parede; e nas dos lados da chirola, estas mismas escaleiras que daban subida á as
torres, baixaban á a espaciosa crita que ocupaba casi o mesmo tarreo que o áuside prencipal, a chirola e
as tres capelas ausidales. A bóveda da crita estaba montada sobre as paredes e cinco recios machóns
redondos. Tiña tamén tres capelas ausidales, que debían corresponder á as d'arriba. Luz non tiña máis
que a que lle viña por unha estreita ventana aberta na cabeceira. Hoxe esta crita está pobrada de nubes
de morcegos. Son os habitantes que n-este sigro das luces mellor lle aditan. A escaleira da torre da
fachada, daba tamén n-unha estreita tribuna que viña a ser coma unha ancha repisa da parede.
        Todo ao redor da eirexa, arrimado á as paredes, corría un banco de pedra, que servía de zócolo e
tiña matada a arista da beira c'un baquetón.
        A eirexa estaba alumeada por nove grandes rosas caladas, tres na fachada e as outras seis nos
dous estremos do cruceiro, e máis por vinte e oito, máis que ventaas, regandixas coma as que se estilaban
n-aquel tempo.
        Ademáis da prencipal, aberta por suposto na fachada do Poniente, entrábase na eirexa por outras
tres portas laterales, abertas duas, unha cuase frente á a outra, nos pirmeiros entrepanos de paredes
despois da fachada, e a terceira no estremo Norte do cruceiro. Esta debía de ser a que comunicaba
direutamente co convento.
        Todas estas portas, pol-a parte d'afora, tiñan as suas culunas e archivoltas e o seu tímpano ou
dintel semicircular ca-suas estatuas de santos. A porta principal, por suposto, era a máis adornada.
Subíase á ela por cinco pasos de escaleira. De cada lado tiña catro recantos e en cada recanto unha
culuna; e sobre os capiteles e impostas das oito culunas, pousaban catro archivoltas moy vistosas, cos
seus follaxes moy saíntes e dobrados e retorcidos con moita variedá e gracia. Na terceira archivolta,
empezando por abaixo, estaban esculpidos os vinte e catro Ancianos do Apocalipse. No tímpano víase de
alto relieve a imaxen de Noso Señor, sentado no seu trono e en autitú de bendicir. Ao redor víanse tamén
as feguras dos catro Avenxelistas.
        Ainda había outras duas cousas, que por elas mericía esta eirexa que todol-os galegos a mirasen
coma a miniña dos seus ollos. Refírome n-esto á as pinturas que cubrían as paredes da capela que servía
de sancristía, pero que n-un prencipio debeu estar tamén adicada á algún Santo. A pirmeira vez que
estiven n-esta eirexa (e xa hay anos) ainda tiven a fertuna de poder contemprar e ademirar as ditas
pinturas, que anque xa moy deslucidas ou cuase borradas, premitían por eso formarse algunha ideya do
asunto que alí estaba representado. Volvín despois por alí segunda e terceira vez, con algúns amigos, e as
pinturas ¡vaiche boa! xa desapareceran de todo. En vez de pinturas había musgo e edras, que tiñan casi
tapizada a parede. Na pirmeira vez fixen algúns lixeiros apuntes, que non sey si será presunción, pero que
creo que merecen que os repita aquí. As pinturas estaban direutamente sobre a pedra sin ningún estuco
nin outro preparativo ningún. A a direita, conforme se entraba, víase representada coma unha eirexa, co
seu techo cuberto de estrelas e o seu suelo formado de cadrados encarnados e amarillos fegurando coma
un tableiro de axedréz. N-esta sagrada morada aparicía un Obispo do altor d'unha presona, co seu báculo,
mítora, alba branca e casula encarnada e borceguís tamén brancos e punteagudos. O recinto na parte alta
estaba tamén adornado de unhos a maneira de pabellóns colorados. As coores que máis dominaban eran
a amarilla e a encarnada; maormente ésta que persentaba varios tonos e matices. 
        As pinturas paricían de prencipios do sigro XIII, e de pouco despois de estar acabada a eirexa; e o
Obispo alí representado poida que fose o Papa San Sisto, de quen foy diácono San Lourenzo, o patrón da
eirexa. As pinturas dos outros lados xa marcharan.
        Antes de pasar á a outra cousa que facía singularisma esta eirexa, convén fixar o tempo da sua
costrución. Esto énos fácil, porque n-unha das paredes do corpo da eirexa líase craramente esta iscrición:

                E : I : CC : VIIII : KI : ILS : HOC : TEMPLVM : FUNDAVIT : ABBAS:
                       FERNANDVS; CVM : SVORVM : CATERVA: MONACHORVM


ou sea: «No ano 1171 fundou este tempro o Abade Fernando ca sua caterva de monxes». Agora o Abade
Fernando finouse no ano 1192, como rezaba a sua iscrición sepulcral aberta n-unha gran lousa que decía
así en versos leoninos: «En este túmulo yaz o venerabre Abad Fernando. Beato e de moy boas 
costumbres o afirman e pubrican os Reises, os Manates, os Próceres e máis os Poderosos do reino. Foy
moy ilustre, espréndido e sempre moy amigo da xente de ben. Goce da paz Fernando na mansión do Ceo.
Ano 1192». (5)
        Temos logo que a eirexa debeu de adificarse entre os anos 1171 e 1192, e toda d'un tirón, pois
así o dicen a uniformidá e armonía que reinan entre todol-os seus membros. Mais esto da uniformidá e
armonía debe entenderse da parte de ornamentación, non percisamente da estrutura. E esto era
xustamente o que facía singular esta eirexa. N-ela podíamos ao xeito estudiar os pasos que foy dando o
estilo románico hastra convirtirse en oxival. (6)
        Hastra a altura dos capiteles o estilo que domina alí é o románico enxebre. Despois o arquiteuto,
que debía ser home compreto na sua arte, botou as suas contas, e ora por aforrar os gastos dos acimbres,
que n-unha bóveda sempre teñen que ser moy costosos, ora por dar mostra da sua habilidá, decideu
cubril-as naves pequenas e mail-o deambulatorio con bóvedas oxivales. E aquí é ben saber en qué se
diferenciaban as bóvedas románicas das oxivales. As pirmeiras estaban feitas sobre recios acimbres, á
chapacuña e tan atesadas, que formaban unha sola peza. Esta maneira de custruir viña xa dos Romanos,
e é o que chaman sistema de concreción. Como as paredes dos lados estean firmes, non hay medo que
nin por pesos, nin por golpes, as bóvedas veñan abaixo. (7)
        Mais as bóvedas oxivales, a lo menos desque o estilo chegou ao seu compreto desarrollo, son 
coma os teitos de madeira: as nervaduras son os puntóns, e os entrepanos que quedan antre as
nervaduras son as táboas. Do modo que se pousan as táboas sobre os puntóns, do mesmo se pousan as
lousas, que canto máis delgadotas sean, mellor, sobre as nervaduras. Soilo que nos teitos de madeira, 
as táboas poden coller tres, catro ou máis puntóns, e nas bóvedas ou cubricións oxivales, cada lousa 
non pode coller máis que duas nervaduras; ou máis ben, cada tres nervaduras sosteñen duas lousas.
Pero esto enténdese no arranque das bóvedas. As bóvedas románicas cargan por igual nas paredes, mais as 
oxivales cargan nos puntos onde arrancan as nervaduras; e por eso cómprelles toda aquela maquinaria 
de estribos, arbotantes, etc., que, digan o que digan, quitar quítalles á os adificios moito do 
aspeuto monumental.
        Mais volvendo ao arquiteuto, o malo era aditar as nervaduras á os pilares, que como xa dixemos 
eran do estilo románico. Estes, como socedía no último período do estilo románico, eran cadrados con 
unha culuna embutida en cada lado. Dos pilares saían os arcos dobres que rodeyaban os outros arcos que
pousaban sobre as culunas. No estilo oxival, en vez de arcos dobres hay nervaduras, e éstas acaen mal
sobre as aristas dos pilares; pol-o que o arquiteuto matou e arredondeou as aristas desde os capiteles pra
arriba, pra que mellor poidesen recebir as nervaduras. En algúns sitios en que as nervaduras arrancaban
de antre dous arcos, enchufounas antre eles como mellor pudo, en vez de pousalas sobre repisas máis
arriba ou máis abaixo dos capiteles, como fixeron despois.
        A casa conventual, anque grande, sacando algunhas iscriciós, unha d'elas por certo moy notabre
que estaba en versos latinos, non ofrecía alí gran intrés. O que máis chamaba a atención cando eu a vin a
pirmeira vez, era a chaminea, que verdadeiramente era un monumento de arquiteutura civil. Xa hay tempo
que debeu caer esmendrellada.
        E agora perdónenme os leitores este pequeno homenaxe que me arrancou a ademiración de tan 
notabre monumento, que poida que fose o prencipal causante d'esta miña arrousada.


                                         IX

        Moy cavilosa sayeu Mariña de Carboeiro, e non acababa de creer que tanta felicidá fose pra ela.
O que lle dixera o moordomo fora que o moy valentismo cabaleiro D. Xuan Fernández de Lima (e non o
Emperador como pensaban na cuciña) fora o que derrotara ao Rey de Purtugal, e sobre deixalo coxo e
eibado, como xa dixemos, prendéralle moitos dos seus prencipales cabaleiros. Dixéralle máis o moordomo,
que estaba acordado o canxeo dos purtuxeses presos pol-os galegos que eles tiñan na sua terra, e pol-o
tanto que quedarían soltos o señor Sancho e mail-o señor Ramil.
        N-outra ocasión, con esta nova Mariña había de dar por ben empregadas as bágoas que botara; 
pero a carta de Ramil, de tal modo a impresionou, que lle fixo esquecer todo canto lle dixera o moordomo;
e soilo despois que foy á Carboeiro e despois que oyeu ao Padre Abade, xuntou na sua maxinación unha
cousa ca outra, e decatouse da próusima libertá de Sancho e Ramil, pol-a que tanto sospirara.
        Mais esto mesmo lle aguzóu o deseo de saber á qué aterse respeuto de Ramil; así que degaxaba 
pra que chegase o día pra o cual a citara o Padre Froilán. E n'afeuto, ao carto día que lle dixera o Padre
Abade (e non se atreveu antes porque o Padre Froilán non pensase que era unha agonías) encamiñouse a
Cárboeiro. No camiño apertábaselle o corazón coma un novelo. De un lado tiráballe o medo do que lle
diría o Padre Abade; de outro atafegábao a mesma esperanza de conseguir o que tanto deseyaba.
        Ao chegar entrou na eirexa pra pidirlle á Noso Señor luz e axuda pra desenredar aquela maraña,
da que ela non vía modo de encontrarlle cabo. N-esto o Padre Abade soubo que ela estaba alí, e sayeu á
esperala á a porta do mosteiro. Recibeuna ainda máis agarimosamente do que tiña de adoito, e despois
dos saúdos e parabéns de regra, apartouse con ela n-un cuarto da hospedería. Entrando logo en materia,
porque ben persumía que esto era o que deseyaba Mariña, comezóu de falarIle así:
        -Fará cousa de vinte e tantos anos, hachándome na eirexa á a caída da tarde, e era unha tarde
de Mayo, acercouse á mín unha garrida moza en traxe de pelegrina, e dixo mal como pudo na sua lingua,
pois era estranxeira, si me pracería ter a caridá de oirlle unha palabriña. A mín, si hey de dicir a verdá,
comoveume o ver a compunción e humildá con que falaba aquela moza que paricía tan disposta e
arrogante. Viña vistida coma unha probe, pero na-suas maneiras e además ben amostraba ser de moy
nobre e ilustre familia. Por algunhas palabras e máis poI-o acento, conocín que debía de ser italiana, que
eu tamén na miña mocedá como estiven en Italia, alá no tempo en que o Arcibispo que hay hoxe fora
nomeado Adeministrador da diócesis de Santiago, sabía algo d'aquel linguaxe. Así, ca lástema que me
dou, respondinlle que sería pra mín unha gran satisfaución o poder compracela e contentala en algo.
        Animouse ela co meu acollemento, e perguntoume moy baixiño si oira algo de unha criaturiña que
faría sete ou oito días deixaran no adro da eirexa de San Miguel de Lamela, encolgada n-unha uliveira.
Contesteille eu que oira, e máis que ben conocía á quen-a recollera. N-esto ela dou en gran sospiro, coma
si lle quitaran de encima un peso que a afundise, e logo perguntoume si podería dicirlle cómo iba vestido o
miniño e si levaba algún señal ou cousa así. Díxenlle eu que o vestido non-o vira, que o que vira fora á
modo d'unha caixiña de ouro con reliquias de San Honorato de Vercellis. Levantou estonces ela os ollos ao
Ceo ao mesmo tempo que lle corrían pol-as meixelas duas bágoas gordas coma esas cousas de ese voso
collar.
        -E Padre -sigueu logo- ¿será imprudencia o perguntarvos si esa criatura estará ben coidada e
asistida?
        -Por ese lado -contesteille eu- podedes estar ben tranquila. E xa que ese miniño tanto vos intresa,
direivos que o recolleu unha das señoras máis prencipales de esta terra. E ¡o qué son as cousas! Por
fertuna ou máis ben porque Dios todo o dispón fortiter et suaviter, esa señora degaxaba por ter un fillo.
Levaba xa oito anos de casada sin conseguir que o gran tesouro de cariño e de tenrura que rebosaba no
seu peito hachase en quén-o emprease e derramase. Por eso ela tíñase por unha das mulleres máis
disgraciadas do mundo. Non digo nada cando vía unha labradora co seu fillo nos brazos; cravaba os ollos
n-ela con tal afincamento, que paricía dicirlle: -Déixame ese miniño, e vay ti pra o meu pazo.- Aconteceu
que lle deu ela licencia á un paxe á quen estimaba moito (e toda esta relación trágovola aquí pra que
vexades en qué mans cayeu esa criatura) pra que fose á ver ao pay que está moy enfermo n-unha
parroquia non moy lonxe d'aquí. 
        Era a noite xa ben pechada, cando o paxe sayeu da casa de seus pais; e como pra vir ao pazo de
seus donos tiña que pasar por xunto da eirexa da Lamela, ao ir mismo acarón do adro, sinteu un laído,
dempois outro, e outro. Apeouse da besta, e foyse chegando ao xeitiniño ao sitio onde lle paricía que viñan
os layos. Foy á dar á a uliveira e dando voltas ao redor del-a, apelumbrou coma un bulto encolgado n-unha
ponla. Mal como poido aganchou pol-a uliveira arriba, e foy á dar á a ponla onde estaba o bulto. Desde alí
foyno descolgando amodiño hastra que chegou ao chao. Estonces baixou, colleu o bulto onde seguían os
layos, e veu que era un miniño metido nun burullo rodeyado de vergas coma n-unha cesta. O paxe, que
era ben avispado, logo cayeu na conta de cánto lle agradaría á a sua señora aquel miniño, que lle viña sin
saber cómo. Montou con él á cabalo; pero como d'alí á a casa ainda había un boo pedazo de camiño,
cando chegou xa cuase era hora de cantar os capóns. Entrou e foyse dreito á a cámara onde a señora
Adosinda estaba soila c'unha aya vella, pois o marido ausentárase por causa das revolturas que hubo no
reino, e moormente aquí na Galicia logo que morreu o Rey que ganou á Toledo. Os demáis xa cuasi todos
estaban durmindo. O entrar na cámara o paxe e poñerlle diante o neno, todo foy un. A señora Adosinda, ao
pirmeiro, quedou coma unha pápara sin saber o qué lle pasaba. Despois que o paxe a enterou de todo,
puxo as mans direitas, e escramou:
        -Este é un regalo que o Ceo me manda ¡e qué regalo! Logo colleu o miniño, que ser era coma 
unha estrela, e enchendo de bicos arrimouno a o seu peito, coma si o quixera meter dentro. Desde aquel
punto formouse ela a ilusión de que aquel neno era seu; e non había cousa que máis a sañase que lle
sacaran conversación por donde ela creese ou pensase que lle iban contra aquel flato que se lle metera na
cabeza, nin que máis contento lle dese, que todos pensaban da misma maneira que ela.
        -Antonte, na capela do seu pazo, bauticei eu pol-a miña man ao neno, sub conditione, por 
suposto, e púxenlle por nome Ramiro.
        -E fixéstedes ben, saltou a pelegrina.
        -Pero non hubo festa, nin convidados, nin ruído ningún, porque así o quixo espresamente ela. Uns
días antes estivera ela sempre encerrada na sua cámara, soilo cas doncelas de quen máis ela fiaba. E ahí
tendes -dixen eu acabando a miña estoria- o que é d'ese miniño por quen me perguntábades con tanto
intrés.
        -¡Ay, Padre! -contestoume ela arrincando un sospiro que lle saía do fondo da alma- Dios vos 
premie no Ceo o ben que me fixéstedes. Mais xa que é tanta a vosa bondá, e xa que falo con un tan boo
menistro de Dios, inda vos quería pedir outro favor.
        -Dí, filla, contestei eu.
        -Eu chámome Ermemberga, e son d'unha das prencipales familias da Lombardía. Pol-a falta que 
tiven ofrecín vir en penitencia todol-os anos á visitar o Apóstolo Santiago, ou en presona, ou mandar
presona suficiente pra elo. Oyeume o Santo Apóstolo -e ao dicir esto tiña os ollos cravados na terra coma
pra pedirlle que a escondese do mundo- e quixo que esto me socedese lonxe da miña patria, onde naide
dos meus parentes e coñecidos poidese husmar o que me pasara, e quedase sen desdoro a honra da
miña familia. E ainda quixo máis o Santo Apóstolo, que esto fase preto d'aquí pra que eu poidese máis
fácelmente atopar con este relixioso varón. Confeso ¡pecadora de mín! que eu puden obrar de outro modo
do que obrei con esa probe criatura; pero o afán de non ser descuberta e o medo de quedar desnorada e
perdida, fíxome siguir o consello d'un criado vello que me acompañaba, que me dicía que mal sería que ao
outro día cando viñesen a dicil-a Misa non topasen o neno e non-o recollesen.
        Agora o favor que vos quero pidir, Reverendo Padre, xa que é tanta a vosa bondá, tanta como son
grandes os meus pecados, é que cando eu pase por aquí, que hey de vir sempre por este camiño, porque
pol-o outro de Portomarín sempre hay máis recovaxe de xente, ou a presona que eu mandare, que non vos
seya molesto o dicirme cómo sigue o miniño e si o tratan e coidan ben. É un pedazo do meu corazón que
me queda aquí tan lonxe e en terra estraña, e quixera á lo menos participar con él os seus sofrementos ou
as suas alegrías -acabou ela enxugándose ao mesmo tempo os ollos. -Por ese lado non teñas dúbeda -
díxenlle eu-. Ese pedazo do voso corazón recolleuno outro, no cual quedou tan ben soldado, que mellor
non estaría no voso.
        N-esto ela despideuse, non cansándose de darme as gráceas; e como a noite estaba encima, 
convideina á pasala na hospedería; pero ela díxome que a quiría pasar cos que a acompañaban, que
estaban fora esperándoa, no espital de Chapa.
        Despois d'esto, que xa dixen pasou fará vint'e tantos anos, non veu ano que, cando non ela, 
algunha presona por seu mandado non pasase por aquí pra perguntar pol-o miniño da uliveira. Eu sempre
lle mandei, cando ela non viña, un billete da miña letra, pra que quedase máis satisfeita.
        Esta é a estoria do nacemento de Ramil. A ti poida que che coste traballo creela.
        -¡Ay, Padre Abade! ¿e non ten feita mellor ideya de mín?
        -Non é que eu vos teña por nifrosa; pero acontece á veces que o mesmo deseo con que 
agoiramos por unha cousa, fainos desconfiados e receosos. Hoxe non, que xa é tarde, pero mañán iremos
á talar co mesmo paxe que recolleu á Ramil, e que agora está de frade no mosteiro de Ansemil. Penso de
mín, que á a sazón soilo él e eu sabemos o caso; e pol-o d'agora á ninguén o dixemos. Mentras viveu a
señora Adosinda pol-o consiguente; e despois que ela morreu, porque non sabíamos si lle gustaría ao
señor Ramil que se soupese, e logo porque non había motivo pra non deixar correr a cousa. Mais agora
varearon as circustancias, e paréceme que seguir calando sería un pecado.
        Con esto despidíronse e quedaron en que habían de ir ao outro día pol-a tarde á ver o frade de
Ansemil.


                                         X

       Vastas veces acontece na nosa Galicia, e o mesmo n'outros países, que indo ún viaxando, ao pe
d'un monte, ou no cruto d'unha montaña, ou na revolta d'un camiño, ou no recanto d'unha baganta, ou á a
veira d'un río entalado entre penedos ou ascondido n-unha touza, tópase ún con un pequeno adificio cas
paredes pardas e roñosas, cos remates fanados e cubertos de musgo, tellado con tellas ben gordas e
esfanicadas, ou senon con paredes solas que están perpindiculares pra caere, como lín eu n-unha
decraración antiga d'un maestro de obras, ou cando non, cun montón de ruinas en que soilo se ven croyos
mesturados con anacos de tella, por antr'os que van puxando as silvas, os toxos, as carrouchas e outras
prantas pol-o estilo, e asoman a cabeza as cobras e legartos. ¡Qué manta de olvido e de silencio foy
botando o tempo, axudado dos homes, sobre aqueles sitios nos que antes buligaba a animación e a vida!
       ¡Así é a labilidá (e perdóneseme a palabra, que non sei outra mellor) das cousas humanas! O 
antigo mosteiro de San Pedro de Ansemil, arredado coma unha légoa de Carboeiro, ainda non chegou á
ese estado, pero paréz que está en camiño. Non-o deixemos, pois, esquecido no nosa conto pol-o que
poida soceder. Leváronme a él, non fay moito tempo, uns moy boos amigos que tamén padecen suidades
dos tempos e causas pasadas; e xúntol-o visitamos; e xuntos fumos recorrendo cousa por cousa,
adevirtíndonos mútuamente o que era digno de remembranzas e de atención, e comunicándonos os nosos
respeutivos xuicios e apreciaciós.
       A eirexa de San Pedro de Ansemil foy mosteiro moy antiguísimo, que databa cando menos do 
sigro IX ou X. Foy d'aqueles mosteiros que se chamaban duplices, porque tiñan duas comunidades, unha 
de frades e outra de frairas. No sigro XII desapareceu, á o que parece, a cumunidá das frairas; pero desde 
o sigro XIII ou XIV volveu e quedou soila, hastra que á comenzos do sigro XVI se uneu o mosteiro ao de 
San Payo de Santiago. En fin, cousa de todo organismo en que entra o formento humano: ora medran, ora 
menguan, ora se poñen d'un xeito, ora d'outro.
       Pero vamos á a eirexa de Ansemil. Está cerca da Bandeira, á un lado do famoso Campo Marcio, 
ou Campo de Marte, onde pol-o visto houbo un campamento romano. A sua trasparencia non é d'esas 
que rechaman; é, pouco máis ou menos, coma a de calquer eirexa d'aldea. Medida por dentro, ten de 
longo vinte metros escasos, quince o corpo, e catro, ochenta centímetros o presbiterio. De ancho ten 
pouco máis de oito metros: tres, satenta e cinco centímetros, a nave do medio, e catro, ochenta e catro, as 
dos lados; pero describámola pirmeiro por fora e despois por dentro. E por non anoxar ao sufrido leitor, 
soilo nos pararemos nas cousas máis graúdas. A portada prencipal, que parece do sigro XII, ten catro 
culunas, duas de cada lado, metidas nos dous recantos dos pes direitos. Os capiteles dás que están máis 
botadas á fora, son moy somellantes; teñen follas de palma reviritadas na punta formando voluta. No 
capitel d'unha das outras, vense dous cadrúpedos mirando ún pra o outro; e no capitel da outra, antre duas 
feguras desnudas, aparece un home sin cabeza vestido de túnica, calzado de borceguís e sostendo un 
libro diante do peito. As impostas dos capiteles están tamén moy adornadas: unhas de billetes, e outras de 
froles de catro pétalos metidas en círculos.
       Nos recantos dos plintos hay unhas bolas, e nas das bases unhas molduras á modo de cordóns. 
       As archivoltas son sinxelas; non teñen máis que dous toros separados por unha media caña.
O tornachuvias é de billetes. Nos canzorros ou canecillos do tellado hay moito vario; e todos eles 
son moy airosos e moy ben traballados.
       O tímpano ou dintel da porta é liso e parece posto moito despois no sitio do que antes había. O 
marco da porta é ochavado, e nas ochavas ten froles e bolas; e antre as ochavas, de alto á abaixo, corre
unha estría. Esta particularidá do marco da porta, adornado con molduras, vese en outras eirexas de por 
alí, como a de San Tirso de Mánduas.
       A porta travesa do lado do Norte, debaixo de un arco de cinco lóbulos, ten un tímpano, no cual 
está esculpida unha cruz griega cos brazos ensanchados á maneira de cuña cara ao remate.
As paredes laterás do corpo da eirexa están sin contrafortes, pol-o que debe persumirse que a 
eirexa foy feita pra estar cuberta á tellabán e sin arcos torales. As ventanas, por suposto, son coma 
estreitas saeteiras.
       Vayamos agora adentro. A eirexa, como xa dixemos, está dividida en tres naves separadas por 
catro pilastras cadradas, duas de cada lado. As naves comunican entre sí por medio de seis arcos 
pousados nas catro pilastras e máis na parede dianteira e derradeira.
       A as naves corresponden outras tantas áusides, todas de pranta cadrada e cubertas con bóveda 
de cañón. O arco que dá entrada á a áuside do medio, tira algo á os que chaman de ferradura, como 
tamén se ve en Mánduas, en San Miguel de Castro, en Bermés e en outras eirexas vellas de aquela 
comarca. Esto das pilastras e máis ainda as tres áusides, parezme que é o que queda da eirexa vella, é 
dicir, da anterior ao sigro XII. Tamén á a mesma época debe perteecer un capitel cadrado que estaba 
sirvindo de pía de auga bendita. Nos catro lados tiña esculpidos varios animales, aves, cadrúpedos, etc…, 
en fin, paricía unha estoria natural.
       No ramo arqueolóxico, así que chamase a atención, non vimos máis ouxetos que un Crucifixo cos 
brazos da cruz rematados en muleta e adornados de óvalos, un San Luis Obispo do sigro XIV ou XV e 
máis unha Santa Ana do sigro XVI. 
       O víspera de estar en Ansemil, faláramos os meus amigos e eu do sitio onde estaría o 
enterramento dos Dezas, que eran os señores máis nombrados d'aquela terra. Pois estando na eirexa de 
Ansemil, por un arco aberto no muro do vendaval, pasamos á unha capeliña que está alí de lado. No muro 
de enfrente, n-un arco punteagudo, vimos unha arca de pedra cuberta c'unha lousa á as duas augas. Pois 
ben; n-unha das duas caras de esta tampa, encontrámonos co siguente letreiro:

                          ERA l. CCCLXX NOVE. HIC JACET DIEGO GOMEZ DE DEZA.


(Ano 1341. Aquí yaz Diego Gómez de Deza) (8). Tanto na tampa coma na caixa do sepulcro, estaba esculpido 
un escudo de armas consistente n-un castelo coroado de tres torreóns. Eran as armas dos Dezas. Nas 
lousas que había por alí ao redor, estaban tamén esculpidas as mesmas armas. Non había dúbeda, pois, 
que alí estaban os enterramentos de tan sonados cabaleiros, a lo menos desde o sigro XIV.
       A capela, que non cabe dúbeda debeu fundar o Diego Gómez de Deza, é un dixe, unha monada. 
Non ten máis que seis metros e medio de longo, e pouco máis de catro de ancho; pero alí non falta nada. 
Ten a sua nave, o seu presbiterio, a sua ventana oxival de dous vanos, o seu rosetón calado, a sua porta 
independiente. O arco trunfal pousa sobre duas pilastras; as nervaduras ou enxarxamentos, como dicían 
os nosos maestros de obras de outros tempos, arrancan de sobre catro culunas, os capiteles das cuaes 
son bastante raros. Compóñense de duas partes: a d'arriba, cúbica, e a d'abaixo, cilíndrica. En todos eles 
vense esculpidos moitos adornos como foIlas de col, froles, estrelas, feguras de mostroos, aves, etc...
       O dintel da porta de entrada ten labrado de baixo relieve o simbólico cordeiro armado d'unha cruz 
florenciada antre as imaxes do sol e máis da lua. Sobre este dintel e pousada sobre unha repisa en forma 
d'un florón de oito pétalos, aparece sentada unha perciosa estatua de Nosa Señora co seu Miniño Dios nos 
brazos. A Virxe viste túneca, manto e touca que lle cingue na cabeza unha coroa flordelisada. A túneca do 
lado ezquerdo ten-a aberta pra poder dar o peito ao seu Santísimo Fillo. O dosel que cubre a imaxe, 
asoméllase á un castelo co-seus torreós e troneiras e ventaas oxivales trilobuladas. Está fundado
este castelo sobre un arco trilobulado.
       Máis arriba hay un rosetón con calados que feguran unha cruz e no medio un trifolio.
       Como é cousa que xa vay sendo rara na nosa Galicia, falaremos das ferraxes da porta. As 
palmelas asoméllanse á unha palma cas follas abertas formando arco e os tallos rematando en cabeza de 
serpe ca boca entreaberta.
       Remata o penal d'esta pequena fachada un cordeiro, sobre do cual se erguía un crucifixo vestido 
de túneca ou colobio. Por esta circustancia diríamos que era moy antigo, pero os brazos non están 
horizontales senon caídos e formando ángulo algo agudo ca línia do corpo.
       Confiando que os meus leutores me perdonarán que houbésemos pagado este trebuto a Ansemil, 
sigamos co noso conto.
       Por suposto, Mariña non se descoidou en ir o outro día á Ansemil á falar con Fray Munio, que así 
se chamaba o Frade. Non era porque ela desconfiase do Padre Abade de Carboeiro; pero hay cousas, que 
nos agrada que nol-as repitan pra acabar de convencernos de que aquelo que deseamos non é invención 
nin fantesía. A pesar de estar máis lonxe, ainda ela chegou á Ansemil antes que o Padre Froilán, e tivo que 
asperar un anaquiño.
       O Padre Munio acolleunos na pequena hospedería do mosteiro con moito agasallo, pero non 
deixou de extrañalo aquela visita. Ao fin o Padre Abade díxolle sin moitas cirimonias á o qué viñan: -Vimos 
á que nos digas -espetoulle- o que sáibas do nacemento do señor Ramil Ares. Fray Munio quedou mirando 
pra él coma dubidando de que estivese nos seus cinco cabales.
       -Ben che sei o que digo -saltou de pronto o Padre Froilán-. Hastra agora gardamos sagredo por 
debidas consideraciós á presonas á quen con razón respetábamos. Agora, este silencio que xa naide nos 
impón, pode ser moy perxudicial e causar moy graves extorsiós á presonas que non teñen motivos pra 
sufrilas.
       Con este razoamento e co tono con que o dixo o Padre Abade, quedou atranquilado Fray Munio. 
Comezou logo a sua relación, que como en nada esquipaba da do Padre Froilán, escusamos repitila aquí. 
Cando acabou, saeu o Padre Abade dicíndolle:
       -Supoñede vos agora, que o señor Ramil queira casarse, poño por caso, ca señora Mariña: ¡e 
estaría ben que porque a nós nos dese a peta de estar calados, non callase a sua xuntanza de que tanto 
ben podería vir pra eles e máis pra toda esta terra!
       -¡Dios nos libre de tal! -contestou Fray Munio. ¿Qué millor cousa podería eu deseyar n-este 
mundo pra o señor Ramil que o casamento ca señora Mariña?
       Con esto acabouse a entrevista; e cada ún marchou pra a sua casa. A Mariña quedoulle unha 
espiña, que Ile contou ao Padre Froilán antes de separárense. Díxolle que non sabía cómo entenderse con 
Ramil cando viñese e se declarase.
       -Xa Dios remediará -contestoulle o Padre Abade sonrindo.


                                         XI


       Moy leda iba Mariña pol-o camiño. E moitos motivos se lle viñan á a maxinación pra estalo; pero
antre todos mandaba ún, e era que ao fin hachara o medio de que Ramil non lle poidera chamar ingrata.
Así é que nada sinteu o camiño; e logo tamén iba a boo paso. Ao atravesar o portal do seu pazo e mesmo
ao apearse, sinteuse un troupeleo de cabalos que viñan da parte de Lalín. Algúns dos criados que se foran
achegando pra ver qué era aquelo, volveron axiña berrando: -¡O señor Sancho! ¡O señor Ramil!
       A as voces sayeu Mariña correndo ao tempo que eles xa saltaran dos cabalos e viñan cos brazos
abertos cara á ela. Mariña abalanzouse á seu hirmán Sancho, á quen tantas veces dira por morta, e
abrazouse ún n'outro e de tal maneira que, quen os vira, diría que aquel non era abrazo senon a
soldadura de duas almas.
       Entramentras Ramil estivo asperando que lle chegase a sua vez. E chegoulle; mais, estando 
Mariña abrazándoo con aquela tan gran dosis de cariño que ela sabía encerrar no seu peito, sinteu de
pronto un estremecemento que a fixo rebotar pra atrás. Ramil deixou caer os seus brazos; e como conocía
á Mariña, coidou que a él non eran debidos tantos cumprimentos. Ainda pensou si él faria algunha
descortesía. Pero logo como se non pasara nada, encamiñáronse todos pra a casa, tan ledos e 
falangueiros como no maor día de festa.
       Era cuase a xunta da noite cando atravesaban os umbrales da casa. Mariña vía n-ela á seu 
hirmán e á seu primo (que xa non-o era), e non-o criía. Non acougaba, e toda se desfacía en agasallos e
en ousequios con eles. ¡Qué máis quixera ela que ver contentas e satisfeitas as caras d'aqueles que viñan
de pasar tantas faticas, traballos e amarguras! Véndoa Ramil tan ufana, perguntoulle si recibira un billete
seu e máis unhas pombas.
       -Ay, víndeas a ver qué bonitas están -contestou ela encamiñándose ao mesmo tempo á unha 
solaina da casa que miraba ao Sudoeste.
       Fixéralles ela alí un xaulón, e ela era a que se encargaba de poñerlles de comer e de beber.
Como xa a conocían na voz, así que a sintiron, botaron a cabeza por antre os paus e comenzaron de
facerlle monadas e garatuzas.
       -E a carta ¿tamén-a recibiche? -volveu á perguntar Ramil.
       -E ainda no-me contástedes á a direita -respondeu ela- cómo vos puxeron en libertá.
       -Eu tiña e teño, como tamén Sancho, bastantes amigos entre os purtuxeses, e por conduto d'eles
supen que él estaba preso n-un castelo preto de Braga. Mal como puden mandeille un aviso pra poñernos
en comunicación. Despois, cando souben a escamocha que fixera D. Xuan Fernández de Lima nos 
purtuxeses, como eu estaba cerca da fronteira tiven modo de mandarlle aviso pra que pidise o meu canxeo
e máis o de Sancho. Así se fixo; e co salvo conduto que nos deron os purtuxeses entramos en Galicia,
fumos a felicitar e darlle as gracias a D. Xuan Fernández de Lima e estivemos algúns días en Ourense.
Pasar, pasámolas gordas; pero agora, gracias á Dios, xa estamos sanos e salvos na casa. ¿E do billete,
qué me dis?
       -¿E ónde encontrache o mozo que o trouxo? Coidado que non vin rapáz máis compreto. Por máis 
que fixen ¿podería eu meterlle na man un triste soldo? Como cando chegou xa a noite estaba cerca, non
fixo máis que cear, dormir, e ao outro día desaparecer coma un lóstrego.
       Vendo Ramil como Mariña escapaba de responderlle ao caso no conto do billete, non quixo volver
pol-a resposta; pero ao mesmo tempo non pudo disimular a pena que esto lle causaba e quedou triste e
caviloso, como aquel que no seu intrior está loitando pra conformarse ca desgracia que se lle ven encima.
       Mariña, que ben vía esto, estaba degaxando por descubrirlle o seu peito, pero baráballe a lingua, pirmeiro
o non saber cómo Ramil tomaría a estoria do seu nacemento, e logo o mesmo rubor e vergonza
que lle daba o ter que declararse. E certo que ela percuraba amostrarse tan rideira e tan pracenteira coma 
sempre, particularmente con él, pois con él, desde nenos, de cote se levara mellor ainda que cos hirmans.
Mais Ramil buscaba outra cousa, e ainda lle paricía que aqueles dooces xestos e maneiras non lle saían
á Mariña tan de dentro como de denantes.


                                         XII


     Cando por toda aquela redonda correu a voz de que chegaran libres e salvos á Donseón os 
señores Sancho e Ramil, levantouse tal rebumbio, mormente entre os caseiros do pazo, e tal cobiza de 
velos, que parecía unha romería a xente que iba á todas horas á darlles o parabén. E ningún quería ir cas 
mans baldeiras; quen levaba un pucheiro de mel; quen unha cachucha ou peteiro de porco; quen un par de 
polos ou unha galiña; quen duas dúcias d'ovos; quen unha cunca de butiro; quen un saco de fabas; quen 
un gancho de troitas ou anguías, e así pol-o estilo. A Mariña doíalle a alma o ter que coller e gardar 
aquelas cousas; pero máis lle doía o despachar á aquela probe xente de modo que fosen ca mágoa de
que o que trouxeran non tiña dadoiro. Ben conocía o corazón con que o facían, que moitos eran capaces 
de sacalo da boca pra contentar á os seus donos, e máis que ela ben sabía volverllo dobrado.
     Viñeran tamén á cumprimentar á os recén chegados os cabaleiros e escudeiros da terra; de modo 
que o pazo de Donseón paricía un xibaleu. E xibaleu podía chamarse, porque a vinda d'aqueles señores 
puxo legres e contentos á todol-os d'aquela terra.
     Por eso o que colmou a satisfaución dos moradores do pazo, foy a vinda de Alvira na tarde do 
segundo día despois da chegada de Sancho e de Ramil. Os que a tiñan presa en Gondufe (pois non salira 
certo que a sacasen d'alí) vendo que de Gondesindo non había razón nin mandado, e sint'eso que tod'os 
da terra empezaran á torcer o bico, á miralos de malos ollos e á dar mostras de querer cañalos. A cousa xa 
viña algo d'atrás; pol-o cual eles botaron as suas contas, e todos de común acordo resolveron pedirlle 
perdón de rodillas á a señora Alvira e deixala sair do castelo. Fórona acompañando un boo anaco; pero 
por eso non se astreveron á persentarse en Donseón.
     O vozarío que n-aquela casa s'armou cando viran entrar poI-as portas á a señora Alvira, non é 
pra dito. Algúns mismo choraban c'alegría; pra canto máis que ela chegou, coma quen dice, de socato, sin 
que naide a asperase. A as voces acudiron os hirmáns que acababan de estar falando d'ela e do que 
farían pra sacala de Gondufe. Tamén acudeu Ramil, que inda estaba alí porque a sua casa estaba 
queimada e porque non había pernas que o sacasen de Donseón. lnda que as houbera, os seus antigos 
parentes nin por canto consentirían que se separase d'eles en aquela acasión, mormentes Mariña, que 
conforme iban pasando as horas, máis ela se consumía por non saber cómo facer pra non ter máis tempo 
en suspenso ao seu antigo primo.
     Ao outro día pol-a mañán cedo, veu á velos o Padro Abade de Carboeiro. Recibírono como é de 
supoñer co afeuto e respeto qu'él miricía. Mariña, coma os demáis, bicoull'a man e apertoulla ben 
apertada coma dándolle á entender que lle quería chamar a atención sobre unha cousa que á ela lle 
intresaba. Sentáronse todos ao redor d'él coma pra honralo máis co-seus ousequios e reverencias. A 
voltas de outras cousas, os traballos que pasaran en Purtugal Sancho e Ramil e Alvira en Gondufe, e logo 
a sua libertá, foy, por suposto, a prencipal materia da conversación.
     Mariña non sacaba os ollos do Padre Froilán, e de vez en cando, despois de cenar con moito 
desemulo pra Ramil, volvía á miralo ca mesma espresión con que cravaría a vista no que podería salvalo o 
que estivese a punto de morrer afogado. O Padre Abade ben-a entendeu; e despois que estiveron falando 
outro pouco do de denantes, saeu él de pronto e baixando a voz dixo: -E xa que aquí estamos como en 
familia, falemos d'outra cousa. Vin a carta -sigueu dirixíndose á Ramil- que lle escribístedes á Mariña, 
porque ela como é tan boa (e non é porque estea diante), e como me contempra coma un padre, 
amostrouma. Dicídeslle n-ela que estades condenado á querela, sin nunca máis poder amala. Non é así; 
vos fostes nado n-esta terra; pero fostes concebido en terra extranxeira. Vosa nai, que é unha gran señora
de Lombardía, é fácele que non tarde en pasar por aquí, ou outro por ela, camiño de Santiago. Moitas eran 
as razóns que a obrigaban á gardar sobre esto profundo sacreto, pero eu penso de mín que algunha d'elas 
había de ser o non ter que arrincarvos do boo tronco en que estábades inxerido. Non vou á pararme agora 
en referir os promenores de cómo esto pasou ou non pasou. Pero o caso é que realmente vos n-esta casa 
sodes un estraño; por máis que os moradores d'ela nunca xamáis vos desen o meor resquicio pra que 
d'elo pudésedes procatarvos.
     N-esto ergueuse con ímpitu Ramil, e á voz alta escramou: -¡De modo que eu nacín pra ser de 
Mariña! ¡Oh, cán sábia é a Divina Providencia que sin saber cómo e así a descazón me botou n-esta casa!
     -E Mariña naceu pra ser vosa -contestou con moita calma o Padre Froilán.
A todo esto Alvira e Sancho quedaron abrayados: porque Mariña ca rebodaina que houbera na 
casa aqueles días, non tivera nin tempo, nin xeito pra dicirlles nada; Ramil non sacaba os ollos de Mariña, 
e ésta, pálida com'a cera, tiña a vista cravada no chan.
     Pra sacalos do seu anotamento, o Padre Abade sigueu:
     -Pois xa que nacéstedes o ún pra o outro, convén que non estean por moito tempo soparados os 
que Dios quixo xuntar. Pol-o tanto, conséllovos que o que se pode facer hoxe, non-o gardedes pra mañán;
é dicir, que o fagades canto máis antes; pois informes ún d' outro ben os escusades pidir. Eu encárgome 
de todo o da eirexa; vosoutros preparade e arreglade o da casa. Soilo pido unha cousa: que hey de ser eu 
o que vos case, e creo que, a lo menos n-esta terra, non hay pregona que teña máis direito que eu pra 
pidilo. Eu, pol-a miña man bauticei a Ramil e enxendreino en noso Señor Xesucristo; a Mariña, de 
pequeniña, cántas veces a tiven sentada n-as miñas rodillas; e aquel afeuto que eu vos tiña cando érades 
miniños, foy tamén en mín medrando, de sorte que unha das grandes satisfauciós da miña vida, sería 
cinguir con lazada que non se soltara xamáis aquelas duas almas que no corpo poderían medrar, pero que 
conservan o mesmo candor, a mesma tenrura de cando eran picariños.
     E agora -continuou o Padre Froilán erguéndose- déixovos á a paz de Dios, porque non sey si 
alguén me estará asperando no mosteiro; pero tende conta do que vos dixen.


                                         XIII


       O soave e doce cheirume de que deixou tan recendosa aquela casa a visita do Padre Abade de 
Carboeiro, púxoa de maneira que paricía que os moradores d'ela non rispiraban senon contento e 
satisfaución. Mariña contoulle a seus hirmáns a estoria de Ramil estando él diante; e Alvira e Sancho
déronse por moy satisfeitos con que Ramil deixara de ser primo pra poder abrazalo coma hirmán.	
       Desde entonces xa non se pensou n-outra cousa máis que en preparar todo pra o casamento. 
Aquel mesmo día sayeu Ramil a recorrer os seus estados e terras, digo, os que lle quedaran dos señores
que o adoutaran, e avisar á os seus vasallos e caseiros de que estaba pra celebrar o seu casamento. O
propio fixo Sancho nos estados de Donseón pra que todos estivesen sabidores do próusimo casamento da
sua hirmán.
       Na casa quedaron Mariña e Alvira cos moordomos e cos criados arregrando e dispoñendo todo 
pra a boda. Ao outro día empezaron xa a viir cuchas, carneiros, porcos, galiñas, capóns, sanganos, odres
de viño, etc., coma si fose pra un mercado. N-aquel tempo había certos autos na vida, coma os bautismos,
os casamentos e as Misas novas, que se consideraban de tanta trascendencia, que traspasaban o círculo
da familia e cundían por toda a comarca á maneira de andacio; pois tal era o afervoamento que se
levantaba en todos de contribuir pol-a sua parte á a maor grandiosidá da festa. ¿Quén habería, por
mingoado que fose, que non se contase por moy favorecido en ousequiar conforme poidese ca sua dádiva
á os afertunados festeiros? Non ten, pois, nada de particular que aqueles días, n-aquela casa noubease a
xente cos regalos á entrar e salir coma as abellas n-un cortizo. ¡Cánto se acordaba estonces Mariña do
que lle había dito o santo ermitaño de San Cosme, o benaventurado Famiano!
       A quen había que ver n-aquela acasión era ao nosa conocido vello, o cuciñeiro Troitosindo. Direito
enriba do lar, ao lado do caldeiro, co espeto na man e rodeyado de pinches e sirventes, paricía un Rey no
seu trono. Conforme iban chegando as cousas, íbaas él repartindo: capóns pr'acó, carneiros pr'aló,
cabirtos pr'acolá, e así o demáis.
       -¡Coidado, Troitosindo, non te cavoques! -dicíalle algún pra facer bulra d'él.
       -¡Quén te verá d'esta amposta, larpeiro!
       Pero él, coma si cantara un carro, siguía adiante co seu reparto, e dando ordes á uns pra que
fosen ao monte por toxo, á outros pra que picasen leña, e así. A as veces, cando non-o entendían ben,
baixábase do lar feito un baselisco, e xostrada aquí, trompazo alá, e labazada acolá, á todol-os tiña 
arrellados e deprendidos; que con él n-estas acasiós naide s'adivertía.
       -Qué arroallo leva -dicíanlle-, parece que leva toda a cuciña anteposta.
       -¡Dios nos libre! ¡morte cun fouce!
       -Co conque de que é o pirmeir cuciñeiro, quere arrear e aquelar á tod'o mundo.
       -Que na cuciña, que na eira, que no curral, este trasno sempre ha de facer das suas.
       Pero non pasaba d'alá; que él, teso coma un virote, siguía adiante co seu imperio. En fin, era un
vindeover.
       O aviso do Padre Abade de Carboeiro de que por él xa estaba todo arregrado, non se fixo asperar
moitos días; e con esto todo o mundo se puxo de bolina n-aquela casa, e naide descansaba, nin de día nin
de noite.
       O casamento había de facerse en Carboeiro; e o día señalado, á boa hora, saíron os novios con
todo o seu acompañamento cara ao mosteiro. Barro lles costou o abrir camiño por antre a imensa montetú
que rodeyaba o pazo. Rompían a marcha os escudeiros e peóns da casa de Donseón; seguían logo, moy
ataviados, oito mociños e oito mociñas que Ramil lle dera á Mariña pra que lle sirvisen de paxes e
doncelas; viñan despois os cabaleiros amigos e paniaguados da familia; e por últemo Mariña co-seus
hirmáns, montados en bestas moy engalanadas e gornecidas. Cerraban por últemo o acompañamento, os
moordomos e outros empreados da casa, montados tamén coma os demáis en bestas ben arreadas e
lucidas.
       Ao chegaren ao ponte que está preto de Carboeiro, encontraron á Ramil que xa estaba asperando
co seu acompañamento. Os berros e acramacións que botaron n-aquel ponte, paricía que chegaban ao
ceo; ¡tal era o antusiasmo d'aquela xente e a forza con que estaricaban e infraban os gaznates! O
estronido d'aquelas voces resoaba nos montes d'arredor, e o eco iba pubricando por toda a comarca a
gran solenidá da testa.
       Encontráronse ca porta da eirexa cerrada; porque o Padre Abade ao ver pol-a mañán cedo que xa
a xente se mataba dentro pra coller boo sitio, tomou o acordo -e non foy malo- de botalos á todos afora
e atrancar a porta. A mesma operación, que non costou pouco, de cerrar a porta, houbo que facer despois
que entraron os novios co seu acompañamento.
       Non-os deteremos en descrebir a augusta cirimonia que tivo lugar dentro, nin o comovidos 
qu'estaban os presentes ca mesma sorpresa que lles causaba o ver d'aquela maneira pra sempre xuntos
os que hastra estonces estiveran soilo unidos poI-o vencello do sangre.
       O boo foy cando acabada a cirimonia apareceron os novios pol-a porta da eirexa: o levante que
tal alí s'armou non é pra dito. Nin quedou por batemento de mans, nin por vivas, nin por acramacións, nin
por atruxos, nin por nada que amostrase alegría e contento. Moitos ao pasar Mariña e máis Ramil,
poñíanse de rodillas cas mans direitas, pois tal era o embeleso e soledá que lles daba; outros empezaban
á contar cantos deles, do qué dixeran, do qué fixeran en tal e cual acasión; de modo que si alguén poidera
recoller todos estes ditos, tendría feita e direita a estoria de Mariña e de Ramil.
       D' esta conformidá foron indo cara ao pazo de Donseón, onde ao pouco de chegaren comezou o 
convite, que como era d'adoito antre xente de tal rumbo, había de durar pol-o menos oito días.
       Ao terceiro día, á media tarde, e cando xa estaban correndo pol-a mesa adiante as navetas cos
confites e outras lambetadas pol-o estilo, na sala onde estaban os prencipales convidados persentouse de
socato unha piligrina (n-aquela casa pra os piligríns sempre estaba a porta aberta), botou unha olIada ao
redor, e logo encamiñouse ensiguida direita á Mariña. Pol-o seu porte e pol-os seus modos, ben se vía que
non era unha piligrina calquera. Así que chegou xunto de Mariña bicouna e abrazouna con moito agarimo,
dicíndolle ao mesmo tempo: 
       -Perdóname que te bique e que te abrace, pois xa eres miña filla. E logo como si lle tardara,
 virouse cara á Ramil caéndolle as bágoas á rego, e bicouno e abrazouno con toda a sua alma,
 dicíndolle ao mesmo tempo:
       -¡Ay, fillo das miñas entrañas, cánto puxeches da tua parte pra que o sonroxo do meu pecado 
fose menos!
       Abrayada quedou a mayoría dos que estaban na mesa ao ver as astromonias d'aquela muller. 
Algúns pensaban que se trataba d'unha tola e ainda se puxeron en pe pra estar máis dispostos, pol-o que 
poidera soceder; pero logo empezou de correr pol-o baixo a voz: -É a nay de Ramil, é a nay de Ramil; e 
con esto quedaron todos asosegados; pero, por eso, ca ansia e envexa de saber en qué paraba aquelo.
       En canto á Ramil, ao pronto quedou coma estantío, sin saber o que lle pasaba; pero logo, ante as 
íntemas demostracións d'aquela desconocida, sinteu no seu intrior unha alteración coma nunca na su
vida esprimentara, un estordigamento que se lle estendeu por todo o corpo desd'a cabeza hastra a punta 
dos pes. Era o sangre que chamaba pol-o sangre; e non é pra describir a forte emoción e a intensa tenrura 
con que dou o pirmeir bico e o pirmeir abrazo á a sua verdadeira nay. A cal, cando poido coller algo de 
folgo, dirixíndose á todol-os circustantes, díxolles:
       -Perdónenme suas mercedes -prorrumpeu saloucando- estes meus arroutamentos. Vint'esete 
anos hay que veño en costante e brava loita antre o meu corazón e consideracións que non é do caso 
espresar aquí n-este momento; e agora que, gracias á esta boa moza (e ao decir esto pousaba a sua man 
sobr'o hombreiro de Mariña, inda non tanto pra apoyarse n-ela coma pra darlle xa unha proba de íntema 
familiaridá) cóubome hachar algún tremiño ao afán que me devoraba o peito e que vexo legre e dichoso a 
este pedazo do meu corazón, do cal tanto tempo estiven en sacreto; non vos estrañedes que eu aloulee e 
diga e faga cousas sin arde e sin tino.
       N-esto Mariña foise arredando pra que se sentase antr'ela e Ramil; mais Ermemberga, que lle 
conoceu a intinción: -Estas mesas -díxolle- non che son pra unha piligrina.
       -¿E non queredes botarnos a vosa bendición? -repricoulle Mariña.
       -Si o sentarme aquí sinifica que vos boto a miña bendición, sí, sí.
       Por eso ela non quixo tomar nada, sinon que estivo remoendo na boca algunhas finezas que lle 
fixeron os fillos; e mentras, perguntoulles si habería inconveniente en que entrase alí un seu escudeiro 
qu'estaba na porta asperando. Ramil cenou á un dos criados qu'estaban sirvindo á a mesa pra que fose á 
avisar ao escudeiro; e logo éste entrou, traendo nas mans un caixonciño que puxo diante de sua dona. 
Abreuno ela, ou máis ben dito, arredoull'a tampa porque o caixón xa viña aberto, e sacou de dentro duas 
arquiñas de marfil qu'estaban envolvidas en panos de seda. Unha arquiña púxoa diante de Mariña, e a 
outra diante de Ramil, dicíndolles ao mesmo tempo: -Estes pequenos trastes non teñen dadoiro, é verdá; 
pero eu aspero que sempre que os abrades, habedes de hachar n-eles o cariño de vosa nay.
       -Xa me tarda -dixo Mariña, abrindo a sua-; e comenzou de sacar sortellas, bincos, collares, unha 
media lua á modo de diadema, todo de ouro, e máis tamén madeixiñas de fios de ouro pra entrenzar co 
cabelo. O que máis chamou a atención foy un cinturón de tela de ouro que de trecho en trecho tiña 
apricados unhos medallós tamén de ouro con esmaltes de aprique. Os broches, que eran redondos, tiñan 
unha rolda de pelras, despois outra más pequena de rubís, e no medio engastonada unha gran esmeralda.
       Ramil fixo o que Mariña, e sacou da sua arqueta unha cruz, unhos relicarios, unhas esporas de 
ouro, o puño d'unha espada rematado c'unha esmeralda redonda, e c'unhas boliñas de zafil nos estremos 
dos brazos da cruz; e sint'estos, outros dixes, conchas e monadas.
       As mesmas arquetas eran en sí cousa de moito valor e estimación. A de Mariña, tiña no frente 
labrados de relieve tres cuadros separados por culunas. N-un estaba fegurada a Anunciación de Nosa 
Señora, n'outro Noso Señor no portal de Belén e no outro a Adoración dos Santos Reises. A de Ramil tiña 
no medio as bodas de Caná e á os lados os desposorios de San Xaquín e Santa Ana e Nosa Señora e 
San José.
       Os convidados estaban todos ca boca aberta contemprando aqueles ouxetos, e todos moy 
adimirados de que a piligrina viñese arrombada c'aquelas cousas. Pero o caso pasou así. Ao ir 
Ermemberga pra Santiago en comprimento da sua ofreza, coma d'adoito foyse á Carboeiro pra falar co 
Padre Abade. El contoulle todo; cómo seu fillo Ramil estaba pra casarse d'alí á dous días; díxolle quén era 
a novia, como ninguén podía deseal-a mellor. Con esto a boa da muller púxose tan leda e tan contenta, 
que paricía que a alegría lle rezumaba por todo o corpo. De Mariña e máis dos hirmáns xa lle falara o 
Padre Froilán n'outras acasións.
       -¡Ay Reverendo Padre! cánto ben me fay noso Señor, á quen tanto ofendín. E con eso despideuse 
e sigueu pra Santiago.
       No camiño ocurréuselle que lle tiña que facer algún regalo á os novios; pero, ¿cómo iba ela á 
comprir con esta cortesía, si sacando que viña acompañada d'un escudeiro e d'unha doncela, en todo o 
demáis era como unha mandingante? Fixera pormesa de non parar en outro sitio que nos espitales que 
había á a beira do camiño e alí durmir onde durmían os probes e necesitados, e non comer máis que o 
que lle desen por caridá. Así é que na bulsa dos cartos non trajía máis que moedas miudas pra dar á os 
probes ou eivados que alcontrase pol-o camiño. N-esto nembrouse que en Santiago conocía á dous 
coengos, que andiveran pol-a Lombardía recollendo esmolas e donadíos pra a Eirexa do Apóstolo, Patrón 
das Españas. Con eles falara algunhas veces, cando andaban viaxando pol-a sua terra, e ainda lles dera 
unha boa esmola (e máis poida que fosen Pedro Astrariz e Payo Yáñez, de quen dice a Estorea 
Compostelana, no Lib. II, cap. LXIV, que poI-os anos de mil cento e vinte e tantos, con tal ouxeto recorrían 
a comarca de Pavía).
       Non lle fixo falla poñer moitas esculcas pra alcontrar á os coengos na catredal. Díxolles en moito 
sagredo quén era ela, e o que lle pasaba: que quería facer algúns regalos pero que non trajía cartos 
bastantes, e pol-o tanto que lles pidía que tivesen á ben de emprestarlle o diñeiro que pra o caso lle 
cumprise. Eles, que non tardaron en reconocela e nembrarse do ben que os tratara en Pavía, 
ofrecéronselle de moy boa voluntá pra todo o que lle fixese falla. Con esto ela clareouse con eles e díxolles 
que o que quería era mercar algunhas alaxes da máis valía que houbese en Santiago pra regalar á unhos 
novios, á quen ela estimaba tanto com'as meniñas dos seus ollos.
       Os coengos foron avisando a os oulives de máis nombradía (¡e coidado si os había boos estonces 
en Santiago!) pra que trouxesen á a casa d'un deles todo o melloriño que tivesen na tenda. Ela iba 
escollendo o que lle paricía, hastra que veu máis que atuídas as duas arquetas de marfil, que tamén 
mercara á un dos oulives. N-esta aperación empregou tres días, ao cabo dos cales despois de despedirse 
dos coengos, deixándolles conocemento e obrigación do que d'eles recibira, púxose en camiño pol-a vía 
acostumada hastra que chegou a Donseón co seu alquipaxe á a hora que vimos.
       Por moy estantíos que quedaron os convidados ao contemprar aquelas cousas, ninguén por eso 
se astreveu a perguntarlle á a piligrina cómo e dónde lle viñeran aquelas alaxes.
       N-esto xa estaba pra poñerse o sol. Ermemberga ergueuse e fixo ademán de querer despedirse. 
Os fillos, ambos e dous quedaron mirando pra ela cos ollos tan arregalados, como era grande o seu 
atoramento.
       -¿E habedes de deixarnos n'esta acasión? -perguntoulle Mariña.
       -¿E queredes negarme a pirmeira cousa que vos pido? -sigueu Ramil.
       -¿E pensades, meus fillos, que é sin que se me esgacen as entrañas o teer que deixarvos en esta 
acasión? Pero non pode ser de outra maneira. Eu fixen pormesa de vir direitamente a Compostela sin 
pararme máis que nos espitales do camiño, nin tomar máis que pan e auga ou o que tivesen a caridá de 
darme. En Santiago tres días enteiros embaín en comprar esas chilindradas, e agora xa me parece que é 
razón de que siga o meu camiño. E ao decir esto aloumiñaba cas máis tenras caricias á os seus fillos 
coma si quixera atranquilalos con elas, xa que non podía facer o que lIe pidían.
       -¿E cándo fixéstedes esa pormesa -saltou Mariña, á a cal as mesmas caricias da sogra paricía 
que lle daban aas pra facerse máis ousada e asixente- poderíasevos ocurrir que no viaxe habíades de 
encontrar prendas do voso corazón que necesitasen do voso amorío e do voso alento? E ademáis que 
espital tamén é esta casa; porque, mal que eu o diga, poucos días veñen ao mundo, que non durman aquí 
algúns piligríns.
       -Non é este o espital que eu busco, sinon o de Lalín, onde, si Dios quer, hey de ir dormir esta 
noite. O gran Señor á quen tanto ofendín, fíxome o ben de vervos aquí xuntiños; e eu ¿qué máis podo 
desear agora?
       Estonces Mariña, botándolle os brazos ao pescozo e cos ollos que mesmo demandaban piedá: 
-Podíamos mandar atrancar as portas -díxolle- pra facervos violencia, pero estamos seguros de que máis 
que todal-as trancas han de poder con vos as súpricas e os suspiros de vosos fillos e en particular os da 
vosa filla nova. En todo caso iremos á dormir con vos no espital de Lalín.
Mais Ermemberga, que con estas súpricas e además dos fillos sintía que lIe atenazaban alá 
dentro o peito, rindeuse e dixo: -O pasar vos a noite comigo no espital non pode ser; quedarey, pero ha de 
ser co-estas duas condiciós: que hey de saír ao arrayar o día e que ninguén, ninguén da casa, me ha de 
acompañar. 
       Despois, abrazando e bicando á Mariña: -Querendo Dios, á quen tanto ofendín e que tanto ben 
fixo -sigueu- xa buscaréi eu acasión de amostrarvos cánto vos teño no corazón e cán prendada quedei 
d'esta miña filla nova.
       E con esto acabouse o meu conto, digo, acabouse non, porque inda quiría engader algunhas 
paráboas acerca de cómo remataron os que foron os prencipales causantes das trifulcas e trasnadas que 
vimos. O Conde de Toroña, D. Gómez Núñez, vendo que non-o deixaban acougar en ningunha parte, 
acabou por meterse frade no convento de Cruni, en Francia. Gondesindo marchou co Conde de Galicia, D. 
Fernando Pérez de Traba, na cruzada que perdicou San Bernaldo, e nunca máis se d'él soupo


       (1) Bendoiro é o mismo que cazadoiro. Ven do latín Venatorium, sitio de caza.
       (2) Labraron a ponte no ano 912, e foy acabada o 31 de Marzo.
       (3) Todo esto é estórico, pois así o reza un decumento que vin do mosteiro de San 
Martiño de Santiago. E máis dice o decumento: que o cura de Pazos Pedro Astrariz e os 
fiigreses con licencia do Obispo de Lugo, cedéronlle á Sanio Martiz a heredá de Rasedo 
en pago do que adiantara.
       (4) No nome do Noso Señor Jesucristo, na era de MCLXXXVI (ano de 1148) ó 1.º d'Agosto fixo esta
casa o Abade Froila en unión ca caterva ou comunidá dos seus frades.
       (5) A os lados da lousa sepulcral do Abade Fernando, que está pretiño da capela maor, había 
outras duas. Unha era d'un cabaleiro, a memoria do cal non debemos deixar esquecida. Dicía así, desfeitas
as aberviaturas: ERA : M: CCCLXXVI : ET QVOTUM : TERTIO : KLS : -DECENBRIS : HIC :IACET : FERN-DVS-RODERICI  
: DE : -INSOLA : MILES. Ou sea: A 29 de Novembre de 1338. Aquí yaz Fernán Rodríguez de Insoa cabaleiro.
       A pedra do outro lado dicía: PEDRO DE CASTRO, 1607.
       Ao lado esquerdo do cruceiro, no muro do vendaval, baixo d'un arco oxival do sigro XIV ou XV,
había o sepulcro d'un Abade ca sua estatua yacente.
       A pirmeira noticia que tiven de estas ruinas, recibina do meu bon amigo Licenciado D. Francisco 
Tallón, que morreu de Párroco non fay moitos anos en San Xuan de Toríz, partido xudicial de Lalín. 
Dios teña a sua alma no Santo Paraíso.
       (6) Esto podémol-o máis fácilmente facer, gracias á as escelentes fotografías que non hay moito
sacóu o meu caro amigo o presbítero D. José Limia Rodríguez. Esto máis que teñen que gradecer a Patria 
e mail-o Arte.
       (7) As bóvedas propiamente bizantinas diferenciábanse d'estas románicas, en que, como estaban
formadas pol-o regular de ladrillos, cando non infundían no medio da masa olas ou á modo de alcatruces
focos de barro, para aforrar os acimbres, poñían as hiladas dos ladrillos paralelas á os arcos que 
amparaban á as bóvedas. No sistema románico, non: os materiales das bóvedas en vez de ir paralelos à 
os arcos, van paralelos á as paredes, ou en sentido perpendicular respeuto dos arcos.
       (8) Este Diego Gómez de Deza era hirmán de aquel Alonso Suárez de Deza, que mataron na 
Rocha de Santiago en tempo do Arcibispo D. Biringuel.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Antonio López Ferreiro]]
[[Categoría:1905]]</text>
      <sha1>8khdck0fx1fsuu4mbt2431x2l5jgzak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O castelo de Pambre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5610</id>
    <redirect title="O Castelo de Pambre" />
    <revision>
      <id>20220</id>
      <timestamp>2020-05-04T16:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[O castelo de Pambre]]&quot; a &quot;[[O Castelo de Pambre]]&quot;</comment>
      <origin>20220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="dnksbs96rpusb7y5xqlu2joaij30fbd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O Castelo de Pambre]]</text>
      <sha1>dnksbs96rpusb7y5xqlu2joaij30fbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prólogo de un libro de poemas que ninguén escribeu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5611</id>
    <revision>
      <id>21232</id>
      <parentid>20290</parentid>
      <timestamp>2024-02-01T17:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <origin>21232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4657" sha1="f1oqnokfejfso0xizvh9ed2ggcbe70t" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=&quot;Prólogo de un libro de poemas que ninguén escribeu&quot;
|autor=[[Manuel Antonio]]
|dataano=25/7/[[1924]]
}}
[[Ficheiro:Galicia, diario de Vigo. número 569. 25 de xullo de 1924. p. 8.jpg|miniatura|''Galicia, diario de Vigo''. número 569. 25 de xullo de 1924. p. 8.]]


&lt;div class=&quot;prose&quot; style=&quot;width: 800px&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
            Quero n-o prólogo desprestixiar o autor d'iste libro. Inda que as miñas
vervas limiares lle concedan creto diante de alguén --ise alguén que sempre
atopa razóns pra se arredar do senso común-- pol-o menos diante de outros, que
serán os mais, desmerecerá d'abondo co-a miña presentación.            
            
            O autor d'iste libro, a difrenza dos poetas da sua terra, tan homildosos
devotos da Santa, do Bardo e do Rebelde, non por asomellar-se a ninguén, e
moito menos o consabido trío. Fixo da sua independenza un sagro fanatismo, e
vel-eiquí o tendes só, ergueito e orguloso.            
            
            Ten, ademais, o seu arte resoanzas futuristas, creacionistas, dadaístas
e non sei que mais, todas elas anárquicamente escolmadas e autocraticamente
peneiradas. El dí, a pesar d'isto, que o seu arte é mais racial que moitos dos
que campan a rentes do noso chan, pol-o temor de ver n-a estética do pobo o
esprito e non a letra (onde non marrará algún moderno impio que lle chame
retardado por ir d'acordo c'o vello aforismo bíblico).            
            
            Botou-se ó traballo de facer un molde propio pro seu lirismo, sin
reparar n-o celeiro de moldes feitos que nos deixaron os inesquecentes
Precursores. Ista renonza ó valioso herdo das frases consabidas non deixa de o
por as vegadas en camiños d'apreto: ben veredes n-as follas d'iste volume os
seus poemas latexantes, indecisos, incorreutos. Mais él ainda ten o arroallo de
gabar-se d'isto cando di: Poeta d'intencións própias, pero non de realizacións
alleas.            
            
            Parodiando a Xulio Camba, xa lle chamou alguén arredista d'aición
literaria: nunca foi a Madrí nin escribeu en castelán. Nin quer
&quot;triunfar&quot; (n-a conxugación madrileña do verbo) nin claudicar n-un
idioma mais fácil e mercadeiro, pero alleo. Encol d'isto, pensa que someter o
arte ás necesidades da vida, en troques de someter a vida ás necesidades do
arte, é a forma mais engullosa de filisteísmo.            
            
            O ritmo dos seus versos non se pode levar c'os pés n-o piso nin c'os
cotelos encol da táboa; e él quixera facel-os decote de tal xeito que non
puderan ser declamados nin adeprendidos de memoria. Isto somentes, xa o leva
dereito a perder a ademiranza das amabres mociñas románticas e dos amenos
dilettantes de segunda man.            
            
            Teñen en troques istes poemas unha antiburguesa incomodidade. Inútiles
como pasatempo, requiren certa colaboración auditiva, inda que non pertenzan
escrusivamente a &quot;aristocratie nevropathique&quot; do profesor Babinski.            
            
            Esquenceu a gramática lóxica e a lóxica gramatical; os temas
consagrados, as formas invioladas. A sua única páxia romántica e o suicidio
do seu sentimentalismo.            
            
            Entende a honradeza literaria escribindo somentes para sí. E tería
pol-a mais outa razón do seu aristocratismo que ninguén fose quen a recoller
por enteiro a sua espontánea espresión.            
            
            Recomendo-vos antre os seus poemas o &quot;Madrigal a Lúa preñada&quot;,
onde o poeta oferta o seu amor seisual a Lúa, probe nena burguesa a quen
volveron histérica todol-os castos poetas do mundo; a &quot;Balada imprevista
dos pinos solteiros&quot;, &quot;O sorriso dos (o)llos axionllados&quot;, e o
&quot;Poema pra ler pasado mañán&quot;.            
            
            Comencei decindo que desexaba desprestixiar o autor d'iste libro; non sei
si o conseguín, mais contando c'o gusto das nosos xentes, coido que sí.            

            Trato de desprestixial-o por que coido que as persoas pra quens ten
prestixo o prestixo non deben ler iste libro. Ainda así e todo, os tres centos
por cen dos que o lean non-o deberan ler. Isto derradeiro di-o o autor; el saberá
por qué. Mais, o paso que levamos, poida que teña razón en coidar que o seu
libro está mais alá de tres xeneracións. 


            Santiago do 1924.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;     


* [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1143728&amp;posicion=8&amp;presentacion=pagina&amp;registrardownload=0 Publicado no nº 569 do xornal ''Galicia: diario de Vigo'' o 25 de xullo de 1924]

[[Categoría:Manuel Antonio]]
[[Categoría:1924]]</text>
      <sha1>f1oqnokfejfso0xizvh9ed2ggcbe70t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1900</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5612</id>
    <redirect title="Categoría:1900" />
    <revision>
      <id>20229</id>
      <timestamp>2020-05-04T17:08:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1900]]&quot;</comment>
      <origin>20229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="bwv7qz9u1hfm76k0fskhdi92ukfkwzm" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1900]]</text>
      <sha1>bwv7qz9u1hfm76k0fskhdi92ukfkwzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Poemas soltos de Luís Amado Carballo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5613</id>
    <revision>
      <id>20289</id>
      <parentid>20288</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:46:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Luís Amado Carballo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10424" sha1="fw01evialp2um5zdzbeus1ndarxncuj" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=Poemas soltos
|autor=[[Luís Amado Carballo]]
|dataano=
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
CARÓN DO ATLÁNTICO

Hai lóstregos de espranza
na lonxitú do mar
e comenza a alborada
nun céltico cantar.

A belida galiza
durmida nas suas mágoas
pon un ronsel de prata
na inquedanza das augas.

Na sua misa lírica
leva o Santo Graal
e comulga con sol
no tempro do aserán.

Os seus ollos chorosos
contempran o camiño
que trazan as estrelas
en branco remuíño.

I a nosa santa TERRA
magoada de penares
escoita a canzón brava
que balbordan os mares

Soñando no futuro,
esquecendo o presente.
Leva no seu ollar
a lumeira do abrente.

Os roxos aturuxos
encenderon no lonxe,
lumeiradas de sangue
nos cabezos dos montes.

Camiña de vagar
unha estrela viaxeira
e na conca dería
bebe o sangue da TERRA.

O mar salaya néboa
que ven chamar ás portas
epara a nosa patria
de amor pide unha esmola.

Caíno as suas verbas
nas nosas mans abuadas
co exilio merancórico
das rosas esfolladas.

nevóu na nosa alma
seu ollar bizantino
i a sua roiba voz
tornaranos meniños.

E pola corredoira,
ían antre as silveiras
as escumas de lua
como tépedas breixas.

Hai lóstregos de espranza
na lonxitú do mar
e comenza a alborada
nun céltico cantar.

OS SETE POEMAS DO VRAN

CALMA CHICHA

As rúas amarelas,
con perguiza de bois,
levan até o mar
quentes feixes de sol.

NAVIGACIÓN

O vento mareiro sopra
nas velas do galeón,
pol-o xeito do gaiteiro
inchando o bofe do fol.

SEMENTEIRA

O Sol tira pol-o arado
con masedume de boi,
o ceo nos sulcos quentes
estrucha as nubens turxentes
como si fosen limons.

BEIRA

O mar, borracho de sol,
anda a tombos pol-a praya.
A montana lavandeira
bota arelas nas audas.

A SERAN

Abanéanse no bosque
bateladas neboentas.
A dur fouce do río
pol-a orela sega âs tebras.

A ponte cabela âs augas
aterecidas e vellas.
Presas nos fíos do vento
van abaixando as estrelas.

NOITE

A cibdade pesca â ardora,
e diante da sua rede
de luces de ouro tomado,
fuxe a lua como un peixe.

OFRENDA

Baixo o cincel do labrego
o dolmen en col do clan
abriu os brazos ao ceo
pra ser cruceiro aldeán.

FESTA

Os tronos da foguetada
escachan as nubens mestas
estrelas roxas e azules
caen feridas â terra.

POEMA PARA HELENA VERDIA

No ronsel tremeroso da tua voz tan branca
alonxanse molladas en donda luz de lua
navegando no río saudoso da lembranza
as verbas qu' eu forxara para lembranza tua.

HORA SENSUAL

Baixo os porches eslombados
con molar vacilazón
palpando as pedras do chan
entran as foulas do sol.

MOSTEIRO

As tuas campás cantoras
Fuxiron da capoeira
a aniñar n-outro clochel
¿Voltarán coa primadeira?

Os paxaros cantan misa
e as maus oxivais arrolan
os niños dependurados
como lampadas das bóvedas.

Fuches denantes de Deus
agora és da natureza
pois teu silenzo fuxiu
e a vida prendeu na pedra.

PANXOLIÑA DE NADAL

Fariña levián da lúa
aboiando polo ar.
Neve de estreliñas mozas
que se chapuzan no mar.

Que viva, que viva,
que reine, que reine,
o Verbo encarnado
que é o rei de reises.

Bailan as verdes cantigas,
con estreliñas nas mans,
unha nova muiñeira,
vestidiñas de luar.

Que viva, que viva,
que reine, que reine,
o noso meniño,
que é o rei dos reises.

A gaita deita pingotas
como chuvia estrelecida,
envoltas nos seus salaios
voan ao ceo as cantigas.

Que viva, que viva,
que reine, que reine,
o Deus feito carne
que é o rei dos reises.

Encol das nubens vagantes,
van as copras polo val,
adormecidas no berce
da donda paz aldeán.

Que viva, que viva,
que reine, que reine,
o señor dos ceos
que é o rei dos reises.

O tambor riza o silenzo,
as cunchas, rañan as tebras,
o bombo maza no coiro
da noitiña rebuldeira.

Que viva, que viva,
que reine, que reine,
o fillo da vida,
que é o rei dos reises.

Esta noite é Noite-Boa,
de alalás e de ruada.
Brinca a lúa polo ceo
tecendo unha ribeirana.

Que viva, que viva,
que reine, que reine,
o fermoso neno,
que é o rei dos reises.

O MAGOSTO

No serán agoniante
- bandadas de ceibes pombas -
van alalás polo ceo
en procesión rumorosa.

O río ferido
sangra encol da ría
un roxo sospiro.

Na fogueira dos magostos
queimárase un aturuxo
que se caira das nubens
abafado polo fumo.

Outono frieiro,
ollos amarelos
que choran no vento.

Saloucan lentas campanas
baixo o ceo neboento
cantando a dor da paisaxe,
o planto do sol funéreo.

Lembranzas dos mortos
sementan na terra
coroas de ouro.

Os ourizos arregañan
os dentes cor caoba,
nas púas dos seus cabelos
reverdece unha luz nova.

A noite marmórea
tende as súas azas
de tebras bafosas.

PORTO

Azas azules do mar,
que se plegan nun desexo
de hourizontes desatados
que cinguen o fulvo ceo.

Cos beizos cheos de escumas,
de foulas e de gaivotas,
a marea espelleante
balborda verbas iñotas.

Rempuxón de ir polo espazo,
de marchar nos neboeiros,
de esquecer na auga do día
o corazón perguiceiro.

De infundir a nosa vida,
como unha aperta, no mar;
de sentir na alma a bonanza
das arelas de chorar.

No bauprés dun galeón
pendurei a alama mollada,
i o verde vento do mar
afogóuna na alborada.

O VIÁTICO

Baixo o ceo nazareno
alanceado de estrelas,
esbara húmido balbordo
de bisbiseos das vellas.

Enxuga o pano da choiva
as bagullas cristaíñas
que no outo ceo latexan
polo vento aterecidas.

Polas rúas mariñeiras
ferven escumas de rezos,
a campiña é un bourel
que cose a red do silenzo.

A EIREXA MARIÑEIRA

O sol axionllado aos pes de Cristo morto
reza unha lenta salve encol das lousas frías,
e as lampariñas tecen douradas letanías
de penumbras e luz, de fe e de recordo.

Unha vella labrega debulla o seu rosario;
seu rosario de días, de mágoas e de arelas.
I o lume da alma súa antre o lume das velas
é luar aldeán vestidiño de branco.

CANTIGA MARIÑEIRA

Verde e grana, o acordeón
esmigalla unha canzón
No porto choran campanas
cun repenicar de bágoas
pingan. Mareira emoción.
Verde e grana, o acordeón.

No bauprés do galeón
novas roitas penduradas
Na virxindá das augas
afógase o corazón.
No bauprés do galeón.

Envolto na pechazón
da mansa néboa mareira
salouca o acordeón
lembranzas da nosa terra
na sentina do galeón
Envolto na pechazón.

Quedouse o vento amaiado
a prumo caen as velas
Mirando as brancas estrelas
pensa o mozo namorado
na noiva da súa aldea.
Quedouse o vento amaiado.

A HORTA DOS FRADES

Enriba do monte
o serán rezaba
Escuros cipreses
ao ceo levantaban
súas mans oxivales
en verde pregaria.

Un paxaro fulvo
seu canto desfiaba
encol das roseiras
da hortiña monástica:
e o sangue do día
no angelus pingaba.

No lombo do Sol
e esclavina parda,
leva en penitencia
as horas que marchan
en foulas de luz
a morrer na praia.

No día esmorecido
a horta franciscana,
do ban pendurado
o cordón levaba,
dos brancos camiños
que as sandalias lle atan.

LEMBRANZA DO VELLO CREGO

cando o día esmorece
antre as mans das montanas,
o bo crego nevado
monxe as ocas campanas.

E como santas hostias
reparte a súa vos
aos labregos que pasan
- ¡Boas tardes nos dea Dios! -

Con devoción de pobres
bican a súa alma
as perguntas de fume
nos tellados das casas.

Fai anos que chegou
o santo crego á aldea
- ¡Era un mozo xentil
e agora xa tolea!

Tamén nun aserán
falando cos seus santos
esqueceuse da terra
e non voltou abaixo.

As súas verbas piadosas
fixeno moito ben
¡Deus o teña na groria
pra endexamais... Amén!

INTENCIÓNS

Setembro
Antre unhas nubes de palla
está o sol a madurar
Gabea o vento por elas,
pra ver si o pode roubar.

San Martiño
No castiñeiro da noite
os ourizos das estrelas,
arregañan pendurados,
das mouras ponlas das tebras.

Legón
Un forte brazo de guerreiro celta
E unha lingua de boi, que lambe a terra.

Égloga
Mama o campo hoxe
leite de campanas:
para el monxe o crego
quentes badaladas.

POEMA PRA QUEIMAR NA FESTA

L' homme est un animal magique
Qui se change en parols et en fumée de tabac
(Luc Durtain, Poèmes Armoricains)

(A Augusto maría Casas)

Os clocheles
encol do manantial planchado
do ceo verquen os dedos.

Coa xema do sol
bate o mar
seu derradeiro cocktail.

As noites de café con leite
endózanse
con coadradiños de luar.

Hoxe é a festa da frol
nas nubens.
O foguete morre cantando.

Bebámo-lo cognac musical
que fan
as charangas roibas.

CHAMADE ao luar labrego
pra que estea o val mais belido,
pendurai lumes de estrelas
nas revoltas dos camiños,
pois din que voltará ao mundo
Noso Señor Xesuscristo.

Houbo sinales no ceo,
mais o mundo endurecido
senon decatou ô ollalas
de ter todo apercibido,
o lume da sua estrela
ficou no ceo esquencido,
e voltará soyo ao mundo
Noso Señor Xesuscristo.

El veu para os que o chamaron,
El veu para os aflixidos,
pra os que non teñen consolo
nin outro dôce agarimo
que lembrar o que falou
Noso Señor Xesuscristo.

Están os ceos de festa,
o vento canta a modiño
nas cordas dos piñeirales
e o mar debala a estantío
pra oucir o que agora fale
Noso Señor Xesuscristo.

Petade forte na alma
e deixar que fale o esprito
acochado na sua cova
cousas que non sinte o ouvido,
e alcendei lumes de festa,
pois ven perto do camiño,
chegando está a nosa porta
Noso Señor Xesuscristo.

SONATA ALDEÁN

Allegro

Os tronos da foguetada
escachan as nubens mestas;
bagullas roxas e azules
verte a noite encol da terra.

Andantino

Laiándose polos ceos
o verde vento do campo
pousa bagullas nas ponlas
azules, do sol calado.

Scherzo

O muíño moe o día
antre as mimosas doentes
cun cantar de retesía
prendido nos duros dentes.

Adagio

Cal vai o serán morrendo
a mergullarse no mar,
o meu corazón doído
na morte busca unha paz.

CANTO DA SEGA

Un carrizo namorado
afogouse n-un luceiro
Ay... la... la... lalo!
Chora o monte y- a campia,
de leito vestius- o vento.

Tes a lúa engadellagda
no mato dos teus cabelos
Ay... la... la... lalo!
Por iso sinto o maliaxe
De cada ves que te vexo

Alá por Costa-Laxinde
no lombo d-un gran penedo.
Ay... la... la... la... lalo!
hai un sol enfeitizado
saloucando como un neno.

Nena dos ollos de mar
de noite polo silenzo.
Ay... la... la... lalo!
entrei no teu corazón
xa ves que che non quero.

Calma esa moura anguria,
non chores miña pequena.
Ay... la... la... lalo!
para que xogue contigo
irei roubar unha estrela.

Como un paxariño orio
nas maus morreusem- o día.
Ay... la... la... la... lalo!
arechegeino ao meu peito
mais abrium- unha ferida.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Luís Amado Carballo]]</text>
      <sha1>fw01evialp2um5zdzbeus1ndarxncuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A compaña. Conto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5614</id>
    <revision>
      <id>20270</id>
      <parentid>20256</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Contos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17568" sha1="7pa336vga8jc4v4ufk6hqvp1vd2nty4" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = A compaña. Conto
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1968
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
Na pedra do lar, esmorecía o lume debaixo do ventrudo pote, que colgaba da ferruxenta garamalleira; o mico, deitado antre a borralla i entornando os seus olliños verdes, soñaba, soñaba cos ratos; o vello petrucio, contaminado sin dúbida polo gato que durmía i o candil que esgumiaba, iba pouquiño e pouco incrinando a testa e adormecéndose tamén; as vellas, ca roca no regazo, deixaban descansar o fuso; os homes platicaban en vos baixa, e no fondo da cociña, antre luz e tenebras, bulían mozas e mozos, xogando ás cósquegas, e falando máis coas mans que coa língoa.
De súpeto, crubindo a vos do enfurruñado vento que bruaba coma un condenado, sintiuse aló fóra, na escura encrucillada, o malencónico e sostenido ouveo dun can.
O gato abreu os ollos i estricouse; ergueu a testa o vello petrucio, suspenderon os homes o seu cuchicheante parrafeo, estermeceronse as mozas; fixeron as vellas a sinal da crus, e, dos médeo mortos rachóns da lareira, surxiu unha lamarada rápeda como un lostrego.
- ¡Ese can, venta morte! -excramou Mengucho, o ferreiro do lugar.
- Hache de ser a do probe Goriño -repricou o sancristán- que na somana derradeira atopou a Compaña preto do monte Castelo; e todo o que ten a mala sorte de vela, din que morre ós nove días. ¡Mañán compre o novenario!
- ¡Boh, leria! ¡Esas son meiguerías! ¡A morte non vén astra que Diola manda! -dixo Xan de Páscoa, o labrego máis entendido da parróquea.
- ¿Meiguerías? ¡Cala, cala, xudío! -excramou a tía catuxa-. A Compaña irmana as almas dos defuntiños que andan perdidas polos montes pra purgar os seus pecados;  ¡i o que non cre nela, non cre en Dios!
- Pois eu -berrou un mozo que estaba sentado enriba da artesa- digo como o señor Xan, que non hai tal Compaña, nin o raxo que a fundou. Eu andiven de noite ben veces polo monte adiante, e nunca a atopei.
- ¡Arrenégote pecado! ¡Que herexías din estes homes! -cramaron tódalas vellas presinándose.
- A Compaña será mentira -dixo entón o vello ceruxano das Pereiras- pero, gráceas a ela construíuse, pasa de coarenta anos, a igresia de Santa María de Traba, que é a millor que hai na comarca de Bergantiños.
- Bote ese conto, señor Inocente -berrou unha linda rapariga, ó mesmo tempo que lle daba un pu etazo no peito on estrevido mozo que lle quixo buscar as cósquegas máis alá do debido.
- Habedes de saber que iste non é conto, nin díxome, díxome, pois eu mesmo o presenciei; i eínda viven en Traba algúns homes do meu tempo que o recordan.
Botou o ferreiro uns cantos rachóns no lume, que escomenzaron a estoupar ó alcenderse, puxéronse homes e mulleres ó redor do ceruxano, i astra o mico se sentou nas patas de atrás e mirou ó señor Inocente cos seus ollos verdes como perparándose a escoitalo.
- Acórdome coma si fora hoxe -continuou o ceruxano-. ¡Tiña eu trinta anos, i agora vou pra os satenta e un!
- ¡Xa choveu dendes daquela! -interrumpeu o ferreiro.
- ¡Choveu... e nevou! ¡Entón a miña barba era negra como as amoras maduras das silveiras, i agora está branca como a neve do Pico de Meda neste mes de xaneiro! Acababa eu de casarme no lugar de Traba onde escomencei a exercer a miña profesión de ceruxano, e unha noite chamáronme pra darlle unha sangría a D. Ciprián Cornexa, que era o home máis usureiro e de piores entranas que había en vinte légoas á redonda.
- ¡Pra amocalo! -dixo o sancristán.
- Xa se amocou abondo, como habedes de ver. Chamábanlle ó tal usureiro Porco Teso por mal nome, e tan ben lle cadraba aquel alcume, que nin feito de encarga, pois era un home pequeno, gordo, cas pernas curtas i o fuciño en punta.
O señor Cornexa emprestaba cartos ó mil por cen sobre hipoteca segura; i o probe do labrego que ó cumprir o praso non lle podía pagar o capital e mailos rédetos, botábaselle enriba das fincas hipotecadas, como se bota un corvo ás preas. De esa maneira foise facendo pouqui e e pouco o dono de toda a parróquea. ¡Dígovos que aquel home era unha araña, i os infelices paisanos caían como as moscas no seu telar!
Cando estaba ben o tempo, sacaba D. Cirpián as onzas ó sol na súa horta, pra que non se lle tomasen. ¡I eran tantas, que non lle chegou a súa vida para airealas todas!
- ¡Ai carafio! ¿Non rebaixa nada? -interrumpeulle o sancristán.
- ¡Nin un ichavo! ¡É tan certo como hai Dios! -repricou o ceruxano-. Mais non pensedes que con ter tantos cartos se daba boa vida o condanado usureiro. Non comía máis que broa barolenta, vistía como un probe de pedir e solasmentes se lavaba a cara dúas veces ó ano pra aforrar a iauga do seu pozo.
Si Noso Señor Jesucristo, alabado sea, volvese ó mundo no tempo de D. Ciprián, logo lle sacaba este a praza a Xudas Iscariote; pois o tan Cornexa era capás de vender ó Devino Maiestro, ós doce apóstoles i astra o taller de carpintería de san José. Aquel dia o de home traficaba todo; el non lle vendeu a súa alma ó demo porque non lle quixo dar por ela nin un ichavo partido ó médeo.
Os fígados tíñaos máis grandes que a fachada do Obradoiro da Catredal de Santiago. Nunha ocaseón unha probe viúda, con seis fillos pequeniños, que lle hipotecara a casa, foille a pedir, ó concruír o prazo, que lle esperase siquera unha somana máis por Dios e por María Santísima; pois os pequerrechiños estaban todos enfermos das vexigas, e non tiña nin onde metelos. ¡I eso que os seis cabían nunha cesta!
O señor Cornexa, por úneca rimposta, doulle un rempuxón tan grande que a botou polas escaleiras abaixo e creboulle unha perna que, cuasemente, lle compuxen eu.
- ¡Ai que condenasio do inferno! -excramaron a coro tódalas mulleres; interrumpindo ó ceruxano.
-  ¿Pro diso non se dou parte á xusticia? -perguntou Xan de Páscoa.
- Tapouse todo, -continuou o señor Inocente-. Xa sabes que antre nós, as leises solasmentes llas aprican ós probes. E agora, escoitádeme ben, que eiquí entra o millor do conto.
Un día, no segundo domingo do mes de Nadal, foi Porco Teso á feira das Travesas, pra crobar uns piques e facer das súas; pois señor, o caso é que, croba eiquí, axusta alá, hipoteca vai, escritura vén, xa eran as nove da noite ben corridas, cando o noso usureiro terminou os seus non moi limpos negocios, perparándose a botar no cabalo de san Francisco, que é, unhas veces a pé i outras andando, as dúas légoas de monte que hai da feira das Travesas ó lugar de Traba.
- Mire, D. Ciprián -díxolle o escribano de Mosquetín- quédese a durmir na taberna do Ginerto, e non se bote polo monte adiante; pois a noite está escura como a boca de lobo.
- Non é iso só, -añadiu Andrés o tamborilleiro de Sabiña- senón que ademais, no alto das Orbelleiras din que anda a Compaña; e se a alcontra no camiño, teña a seguranza de que morre ós nove días.  Eu, nin por tódalas onzas recortadas que hai no mundo, pasaba destas horas por alí.
- ¡A Compaña! -rosmou  D. Ciprián-. ¡Bo coidado me dá a min a Compaña! Si os defuntos queren cartos a rédetos que veñan a pedirmos ó camiño, e con tal que presenten boas garantías n'han de quedar sin eles.
I esto dicindo, saíu a paso de can, cara ó seu lugar, tomando a vereda da faldra do monte.
Ó chegar ó alto da costa das Orbelleiras, divídese o camiño en dous, un que torce á man esquerda cara á igrexa de San Cremente, i outro que segue direito á Ponte Arantón. Cando Porco Teso se atopou no cruce das veredas, viu, cuasemente no mismo sitio onde din que se aparece a Compaña, unha chea de luces que se movían aló embaixo, e que pouquiño e pouco viñan acercándose a el.
Parouse un anaco, médeo asustado, pero logo continuou o seu camiño con direución ás luces, dicindo escontra si:
- ¡Bah, han de ser camiñantes que veñen alomeándose con faroles! ¡Como está a noite tan escura...!
As luces acercábanse cada ves máis formando dúas longas ringuileiras.
Don Ciprián, xa non as tiña todas consigo, pensando se aquelo sería a Compaña que lle anunceaba a súa morte para dentro dos nove días; pro logo se repuxo do medo, escramando:
- ¡Tolería! ¡Os mortos ben mortos están; e non é causa de que se entreteñan en andar de noite polos camiños adiante, asustanto ós vivos!
As luces xa chegaban cuáseque ó alto da costa, i escomenzaban a verse os vultos dos que as levaban.
De súpeto, aqueles demos negros, almas en pena, ou o que fosen, paráronse todos no médeo do camiño, e resoando antre os pinares, sintiuse o triste canto dos defuntos.
-  Requiem aeternam dona eis, Domine! -cramaron uns.
-  Et lux perpetua luceat eis! -responderon outros.
Don Ciprián, fóra de si, cos pelos de punta e tembrando como unha rama de loureiro verde, escondeuse detrás dun valado, sin folgos pra fuxir; namentras a porcesión siguía, paseniño, paseniño, acercándose a el.
Eisí que estivo preto, xa non lle coupo a máis pequena dúbida ó usureiro de que aquelo era a Compaña.
Diante viña un defunto coa crus alzada, dimpois siguían dúas ringleiras deles con fachóns alcendridos, logo a tomba que levaban antre catro, e detrás, cerrando a marcha, outros sete máis, vestidos de cregos, refunfuñando un Pater nostre.
O que máis lle estranou, foi reconocer no que levaba a crus e nos que iban coa caixa, os mesmos rostros de cinco parroqueanos seus, a quenes arroinara, deixándoos por portas, porque non lle pagaran drento do prazo fixo, os cartos que lles emprestou. Solasmentes que aquelas caras eran moito máis marelas, máis tristes, máis murchas e desencaixadas que as das súas víctimas.
A porcesión pasou sin velo, acarón do valado detrás do que se escondera, e segueu silenzosamente astra a encrucillada, tomando dimpois o camiño do cimenterio da vella igrexa de san Cremente.
O señor Cornexa, que, de tan páledo que co medo se puxera parecía outro defundo da Compaña, xa non pudo agoantar máis, e perdeu o conocemento, caíndo ó pé do valado.
Ó rompe-lo día, volveu en si, estregouse os ollos, e parescéndolle un sono todo aquelo; pro cando, dimpois de saltar fóra do valado, viu o rastro da Compaña nas pingas de cera que iban facendo un longo regueiro polo camiño adiante, xa non coupo dúbida ó dia o de Porco Teso, de que as almas dos defuntos viñeran aquela noite a anuncearlle o seu viaxe cara ó outro mundo, para drento dos nove días.
- ¡Ai, malpocado de min -escramou esconsolado- que xa estou ardendo no inferno!
I escomenzou a andar cara á súa aldea, dándose golpes de peito, e pidíndolle a Dios perdón polos seus pecados, que eran tantos como as areas da praia de Camelle.
Cando chegou á casa, atopou on deudor que estaba vixiándolle a saída ó pé da porta, dende as dúas da mañán, pra salvar unha finca das uñas do usureiro. Porque habés de saber que cando cumprían os prazos de pagarlle as deudas, D. Ciprián fuxía do lugar pra que non o atopasen; e cando os probes labregos volvían ó día seguente, non lles ademitía os cartos por haber pasado o tempo da entrega, quedándose eisí cos bens hipotecados.
- Bos días lle dea Dios, meu amo -díxolle o labrego quitando a monteira.
- Felices chos dea a ti -contestoulle Porco Teso con moito agarimo-. Crúbete, meu fillo. ¿Que tragues por eiquí tan cedo, ho?
-Eh, señor, véñolle a pagar aqueles trinta pesos que me emprestou, enriba da miña leira.
- ¿Non tes máis fincas que isa?
- Non, señor; solasmentes a casiña terrea onde vivo.
- ¿E tes moita familia?
- Téñolle un ben de Dios: sete fillos, a parenta e maila sogra.
- ¡Arre carafio! Boeno, pois mira, vouche a devorver a escritura que fixemos con pauto de retro; i os trinta pesos regálochos, que boa falta che fan.
- ¿Que dixo señor? -perguntou o paisano ca boca tan aberta que lle cabía un angazo drento.
- ¡Que chos regalo ho, que chos regalo! ¿Ou seique estás xordo?
- ¡Ai señor, déixeme de lerias, e non se bulre dos probes!
- Entra, meu fillo, entra, e xa verás si che falo de veras ou non.
Subiron os dous ó sobrado, i ó chegar á sala, sacou D. Ciprián a escritura da hucha, i entregoulla ó seu deudor.
O probe do labrego, revirou os ollos e rascouse a testa, sin estreverse a coller o documento.
- ¡Toma, ho! -repiteu D. Ciprián.
- Ai señor, colla os cartos e non se bulre.
- Fáloche moi en serio, pois non che está agora o alcacén pra gaitas. Toma, vaite, e reza a Dios por min.
E meténdolle a escritura na man, doulle un abrazo e chimpouno na porta.
O labrego, ó se ver fóra, mirou e remirou a escritura máis de vinte veces, e contou os cartos outras tantas, pensando se aquel milagre sería cousa de trampa ou meiguería.
Nesto, pasaron por alí uns cantos veciños que iban a unha sacha, e contoulles o caso.
Botáronse todos a rir, i un deles díxolle:
- ¡Ti hoxe xa non estás en aúnas! ¿Cantos netos caíron, ho?
- ¡Eisí adoeza si me entrou unha pinga no corpo! Eiquí tendes a escritura e mailos cartos. Mirádeme todo iso, e dicídeme si é verdá; pois eu, que Xuncras me leve si o entendo.
Ó ver os demais polos seus própeos ollos que aquelo n'era mentira, escramaron ademirados:
- ¡Porco Teso toleou!
O que vos digo, é que vai a morrer. ¡Ise milagre é sinal de morte! -dixo unha vella.
Naquela mesma tarde correuse polo lugar adiante, que o usureiro mandáralle avisos a tódolos seus parroqueanos dicindo que lles perdoaba as deudas, e que pasasen pola súa casa a recoller os documentos.
Dempois, sóupose que mandara tamén chamar á probe viúda a quen lle partiu a perna pra pedirlle perdón e regalarlle unha casa que tiña nas Edreiras, con sete ferrados de sembradura ó redor.
A xente estaba pámpana de ver tales cousas. ¡Aquelo era cousa de milagre! ¡O home máis pícaro e de piores fígados que había en vinte légoas á redonda, convertírase, da noite prá mañán, nun santo varón, dino de que o puxesen nos altares!
Todo o mundo se facía língoas de D. Ciprián, i astra houbo un deudor agradecido que propuxo que o fixesen patrón da parróquea, e se cambease o nome de santa María de Traba polo de... ¡San Ciprián Cornexa!
Aquel mesmo día, dimpois de devorver tódalas escrituras de venta con pauto de retro, e de pedir perdón a todos, recomendando a cada un especialmente que rogase a Dios por el, don Ciprián meteuse na cama, da que non volveu a erguerse máis.
Na mesma noite en que morreu, i ós nove días xustos de escomenzarlle a enfermedade, foi cando me chamaron a min, pra que lle dese unha sangría.
Cheguei ó pé da cama onde estaba o noso home, saquei o meu bisturí, e pincheille o brazo direito, pro non saíu nin unha pinga de sangre.
- ¡Non perda o tempo! -díxome o señor Cornexa-. ¡Isto vaise!
- ¡Non pense neso! -espondinlle eu-. ¡Eínda lle quedan moitos anos de vida por diante!
- ¡Dígolle que non paso desta noite! ¡Hoxe cumpre o novenario!
E siguidamente, o usureiro, con voz compunxida, contoume toda a hestoria da Compaña. Nesto, chegaron o crego i o escribano; e Porco Teso confesouse e fixo testamento.
A súa últema voluntade foi, que se partise toda a súa fertuna en dúas partes eguales; unha metá prós probes e mais pra misas pola súa alma; i a outra metá pra construír unha nova igrexa parroqueal en Traba.
E dígovos, que si na tal igrexa se houbesen empregado tódolos cartos que el deixou prá súa construcción, sería hoxe máis grande que unha catredal.
Dimpois de confesado e testamentado, xa entrou Porco Teso na agunía, i escomenzou a varrérselle o sentido.
Acórdome ben, que estaba o escribano á beira da cama, i o señor Cornexa, erguéndose asustado e mirando pra el, coa vista destraviada, berrou con vos ronca:
- ¡Sacádeme este demo que está eiquí á miña dereita!
- Cálmese don Criprián -díxolle o crego- que iste non é o demo, que é o escribano.
- ¡O mesmo ten! -marmurou o usureiro incrinando a testa e cerrando os ollos.
¡Aquelas foron as súas últemas palabras! I eiquí tendes vos como gráceas á Compaña construeuse de novo, fai corenta anos, a igrexa de Santa María de Traba, que é a millor de cantas hai en toda a comarca de Bergantiños.
- Logo vosté está conforme comigo en que eisiste a Compaña -díxolle o sancristán ó ceruxano, cando este concruiu a súa relación.
- Eu -repricou o señor Inocente- sigo, polo contrario, pensando o mesmo que o ferreiro, que todas esas son meiguerías e nada máis.
- ¿E logo como se lle apareceu a Compaña ó usureiro?
- Neste mundo -repricoulle o ceruxano-, tódalas cousas que parescen estrordinarias teñen unha espricación sencilla, sin necesidá de acodir ás meiguas nin ós defuntos. O día seguente de enterrar ó usureiro, soupen eu, por un veiciño de Vilardomato, que na mesma noite en que viu a Compaña D. Ciprián, fíxose o traslado do cadavre do Vinculeiro de Sanamedio, dende o lugar de Brandomil astra o cimeterio de San Cremente.
- ¿E por que non o trasladaron polo día?
- Porque a familia quixo cumprir a últema voluntade do defunto, que o deixou eisí disposto. I aquel enterro foi o que atopou o usureiro no alto da costa das Orbelleiras, coidando que era a Compaña.
- ¿I entón por que morreu ós nove días? -volveu a perguntare o sancristán.
- Matouno o medo, que é a enfermedá dos covardes; coa axuda do remordemento, que é o verdugo dos que non teñen a concencea limpa -contestou o ceruxano.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:1968]]
[[Categoría:Contos]]</text>
      <sha1>7pa336vga8jc4v4ufk6hqvp1vd2nty4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A feira de Verdillo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5615</id>
    <revision>
      <id>20248</id>
      <parentid>20233</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T21:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4130" sha1="kd4ac7qpka8vnotdu9n4u911wj48616" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = A Feira de Verdillo
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1896
}} 
 

{{Prose}}
&lt;poem&gt;
    Certo día, cavilando
    con mil tristes pensamentos,
    sentín na ialma un vacío,
    ou, dito máis ó dereito
  5 no corpo; i escontra min
    con esmorecido acento,
    escramei: &quot;¡Eu nacesito
    un porco pró meu goberno!&quot;
    E como as cousas en min
 10 son cuestión de dito e feito,
    cara a feira de Verdillo,
    que está a un paso do meu eido,
    funme pola mañanciña
    como quen vai de paseo;
 15 i ó cabo dunha hora escasa
    vin erguerse alá de lexos
    a feira, que parescía
    máis que feira, un campamento
    coas súas casas de lona,
 20 seus infinitos cubertos
    de pedra, i o seu xentío,
    que, en contino movemento,
    visto aló dendes da altura
    somellábase un exército.
 
 25 Cheguei á hora en que a feira
    está no seu apoxeo.
    ¡Que confusión! ¡Que barullo!
    ¡Que ir e vir... e que mareo!
    ¡Alí, moitas ringuileiras
 30 de tendas e de comercios!
    ¡A outro lado, vacas, bois
    e terneiras e becerros!
    ¡Máis alá, formando ringla,
    cabalos bos e xamelgos,
 35 eguas, potros e pollinos
    castaños, brancos e negros!
    ¡Chalás que revenden maulas
    con tanta maña i acerto...
    que astra vendéndoas de balde,
 40 ganan o cento por cento!
    Rodas, con mil picalladas
    a carto ou a can pequeno
    a volta... ¡Que dá mil voltas
    sempre do dono en porveito!
 45 ¡Maníficos panoramas,
    por cuio burato estreito
    vense cantas maravillas
    esisten no mundo enteiro,
    a saber: París e Londres,
 50 Xibraltar e Cacabelos,
    a guerra franco-prusiana,
    Sansón, Xudas... i Espartero!
    I en fin, tristes e pacífecos
    do campo aquel nun estremo,
 55 meus soñados ideales,
    meus degorantes deseos;
    ou, falando en prata e craro,
    con máis prosa e menos verso,
    os que, perdonando as caras
 60 das persoas de rispeto,
    levan o nome de porcos...
    ¡Outro millor merecendo!
 
    Acerqueime a mercar un,
    mais chegou o amigo Pedro,
 65 e levándome a remolque,
    do dios Baco a un santo tempro,
    alí, queiras que non queiras,
    doume un almorzo soberbo,
    a saber: Unha tortela
    e dous vasos do Ribeiro.
 
    Volvín a saír de novo,
    mais o diaño, nunca quedo,
    deparoume un padre cura
    que me dixo: -D. Ruperto,
 75 vamos a botar un trago.
    - Non podo, non teño tempo.
    - ¡Abonda xa de desculpas!
    ¡Non ten vosté máis rimedio!-
    Compracino, e con pacencia
 80 dixen para os meus adrentos:
    &quot;¡Pois señor, por ves segunda
    queda o meu porco en proieuto!&quot;
 
    Por fin, libreime do cura
    e funme para a compra... pero
 85 tralo cura veu un xastre,
    tralo xastre veu un médeco,
    tralo médeco un perito,
    tralo perito un maestro,
    un boticario, un albéitar,
 90 un escribano i un... ¡Demo!
    (¡Que astra non sei se viría
    tamén o sepultureiro!)
    Decíndome: &quot;Pra comprar
    ten vostede tempo e tempo&quot;.
 95 E todos, por compracerme,
    (maldigo os seus cumprimentos)
    a trago vai, trago vén,
    pasouse a tarde nun credo
    falándome de mil cousas
100 que a min me importaban... ¡Menos
    do que podría importarlle
    a Bismark, meu casamento!
 
    Seu manto estendeu a noite,
    e cal bando de morcegos,
105 pouco a pouco os meus amigos
    foron marchando en silencio.
    Botei as contas, e vin
    que lle dera ó meu diñeiro
    un gran ataque... ¡E total
110 sin parecer e sin proveito!
    Sentín ardor na cabeza,
    sono, nogalla, esvaimentos,
    arreneguei da amistade,
    mandei a todos ó inferno,
115 e, desfeita a feira, ó cabo,
    dempois de tantos mareos
    funme... ¡Sin comprar o porco!
    ¡Dándome a tódolos demos!
 
    Agora solo me falta
120 tras tamaños contratempos,
    para compretar a feira,
    quedarme tamén... ¡Sin premeo!
    porque entón direi: ¡Corrido,
    apaleado e contento!

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:1896]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>kd4ac7qpka8vnotdu9n4u911wj48616</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A festa da patrona de Tabeirón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5616</id>
    <revision>
      <id>20269</id>
      <parentid>20255</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10725" sha1="9opshcfpkhgwrk6hjdulmchsv4kx5xq" xml:space="preserve">{{título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome    = A festa da patrona de Tabeirón
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1904
}}


[[Ficheiro:A festa da patrona de Tabeiron por Enrique Labarta Pose, 1904.pdf|miniatura|220px|''A festa da patrona de Tabeiron'', 1904]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
1
    ¡Inda parés que foi onte!
    ¡Inda percebo a fragancia
    das rosas da miña infancia;
    oigo o marmullo da fonte
  5 que está preto do meu lar,
    i o calore astra min chega
    da casiña que fumega
    acochada antre o pinar!
    ¡Xa todo, todo pasou!
 10 ¡Legrías, doutras idades,
    ilusións das mocedades
    que a triste vellez marchou!
    ¡Non tornarés mentras viva!
    Frores que nas augas can
 15 e que río a baixo van,
    nunca volven río arriba!
    ¡Lugares onde nacín,
    niños de idas esperanzas,
    o tempo, cantas mudanzas
 20 puxo en vosoutros i en min!
    Berce, que ó son arrolache
    de alalás adormecentes,
    os meus sonos inocentes
    ¿onde o teu fin atopache?
 25 ¡Cicais, xa na senentude,
    as táboas que te formaron
    mans despiedadas serraron
    prá tapa dun ataúde!
    ¡Semellanza antre os dous hai,
 30 pois co curazón desfeito,
    tamén coma ti, o meu peito
    tapando outro morto vai!

2

    Das mamorias que removo
    da infancia, viva en min resta
 35 máis que todas, a da festa
    da Patrona do meu pobo.
    ¡Ai, n'é estraño que me lembre
    na miña vida azorosa,
    con amor santo da Nosa
 40 Señoriña de Setembre!
    Sin apartarse de min,
    súa imaxe comigo vai,
    ¡que no colo dunha nai
    a querela deprendín!
 45 ¡O conxuro agarimoso
    da musa dun desterrado,
    resurde o idilio enterrado
    doutro tempo venturoso!
    Na víspera da función
 50 iba cando era rapás,
    a ripicar as campás
    da eigrexia de Tabeirón.
    Do seu adro ó redondel
    lindas bandeiras poñían,
 55 e seis ducias alcendrían
    de faroles de papel.
    Xuntábase logo a xente
    e a rubir escomenzaban
    os foguetes, que cruzaban
 60 os aires, supetamente;
    i as súas luces marelas,
    tras dun estalido louco,
    caían pouquiño a pouco
    como una chuvia de estrelas;
 65 ou, en rápedos cambeantes
    feguraban culebrinas,
    enredosas serpentinas
    e coroas de brilantes.
    Dimpois, posto nun rodicio,
 70 escomenzaba a dar xogo
    un monifate de fogo
    beilando con arteficio;
    i a función daba romate
    cun grobo de rabo ardente,
 75 que rubía lentamente
    ó estoupar o monifate;
    ¡namentras que ó lonxe, harmónicos,
    polos escuros turreiros,
    resoaban os pandeiros
 80 i os alalás melancónicos!
 
3

    Cheo de afán i emoción,
    case con noite, me erguía
    tódolos anos, o día
    da festa de Tabeirón.
 85 Logo, aló na carballeira,
    sintíase unha alborada
    doce, alegre, froleada,
    beiladora e churrusqueira.
    Era o gaiteiro Xan Trigo
 90 que a nosa cas ledo viña,
    onde por costume tiña
    tomar a parva, de antigo.
    N'había en todo o concello
    ni en des légoas arredor,
 95 outro gaiteiro millor
    que aquel gaiteiriño vello.
    ¡Diolo teña en santa pas!
    Inda o vexo, cal daquela,
    póndome a man na meixela
100 e dicindo &quot;¡Ola rapás!&quot;
    Dimpois, falando por sete,
    rubía, sin a rimposta,
    ó estrado onde a mesa posta
    tiña, con viño e molete.
105 &quot;Moi bos días nos dea Dios&quot;
    berraba o vello; e axiña
    contestaba na cocia,
    miña nai: &quot;Santos e bos&quot;.
    Co bombo e tamborileiro
110 postos cada un do seu lado,
    sentábase no sobrado
    a beber viño, o gaiteiro;
    e trago a trago, contaba
    cando ca gaita, na guerra
115 de África, ós mozos da Terra
    a morriña lles tornaba;
    i antre risas e queixidos
    ¡iba resurdindo hestorias,
    de tódolas mortas grorias
120 e de tódolos tempos idos!
    Ó fin, farto de beber,
    limpaba os beizos co pano,
    dicindo: &quot;De hoxe nun ano
    con salú, si Diolo quer&quot;.
125 E logo, botaba a andar
    diante do tambor i o bombo,
    sonrente, ca gaita ó lombo,
    regocixando o lugar.
    Dimpois, os nosos festeiros
130 pouco a pouco iban chegando:
    Outeda e Don Venerando
    eran decote os pirmeiros.
    Atrás viña o meu padriño,
    o ceruxano de Bora,
135 o Ferreiro e maila nora,
    a comadre do Muíño
    i o crego D. Xepe Guerra,
    que era o que tiña o sermón.
    ¡Xa todos, sin esceución,
140 están debaixo da terra!
    En rebuldeira manada,
    ás once prousimamente,
    saía da cas a xente
    pra oír a misa cantada,
145 que, con bullangueiro son,
    ripinicando a compás,
    anunciaban as campás
    da eigrexa de Tabeirón.
    ¡Con que fervorosa idea
150 no tempro de Dios entraba,
    i á Virxe me encomendaba
    naquela misa de aldea!
    ¡Nosa Señora querida!
    ¡Inda parés que a estou vendo:
155 O altare resprandecendo,
    a cera toda alcendrida,
    o chan cuberto de frores,
    o incenso no aire flotando,
    o sol as naves pintando
160 por antre os vidros de cores;
    os cregos cantando a misa,
    a multitú de xinollos;
    i a virxe, con doces ollos
    e agarimosa sonrisa,
165 vertendo nos curazós
    bálsamos de pas e calma,
    e infundindo en cada ialma
    a fe i a esperansa en Dios!
    Logo ó púlpeto rubía
170 Don Xepe Guerra; un velliño
    que da Virxe con cariño
    toda a hestoria nos dicía;
    ¡e cando da nai contaba
    a congoxa e pesadumbre
175 do Calvario na aspra cumbre,
    tembrándolle a vos, choraba!
    ¡A súa vos i o seu pranto
    surden na miña mamoria!
    ¡Que Diolo teña na groria;
180 aquel creguiño, era un Santo!
    Xa dita a misa maor,
    fóra a procesión saía,
    i o adro todo recorría
    dando unha volta arredor.
185 Iban diante, San Cristovo
    co pino verde na man,
    e San Roque, co seu can
    todo pintado de novo;
    logo, o mártir San Lourenzo;
190 o noso Apóstol bendito,
    o grorioso San Benito
    i o fundador San Vicenzo;
    e cerrando a porcesión,
    antre incenso e resprandores,
195 toda cuberta de frores,
    a imaxe da Conceución,
    siguindo o gaiteiro atrás
    i os cregos cos seus roquetes,
    antre o estoupo dos foguetes
200 e o ripique das campás.
    Xa a porcesión recollida,
    viñan prá cas os festeiros
    cos estómagos baldeiros,
    i escomenzaba a comida.
205 O pirmeiro prato, decote
    era o caldo de repolo
    que se tomaba cun bolo
    cocido drento do pote.
    Dimpois, viñan os cachelos,
210 o crabito, a carne asada,
    os polos en empanada,
    o raxo, o lacón con grelos,
    a morcilla de piñós,
    os moñoelos en aceite,
215 as chulas con viño ou leite
    i as ricas papas de arrós:
    Todo moi ben remollado
    con bo viño do Ribeiro,
    sin faltar ó derradeiro
220 nosa copa do Tostado.
    Cun vulto en cada mofrete,
    de prato a prato, a modiño
    erguíase o meu padriño
    para estalar un foguete;
225 i ó dar romate o xantar,
    botaba unha drinamita.
    ¡Santa Bárbora bendita
    que maneira de estoupar!
    Logo de xantar sin présa,
230 a conto vén, conto vai,
    os festeiros i o meu pai,
    botaban a sobremesa;
    e cando baixaba o sol,
    todos xuntos en manada,
235 íbamos á foliada,
    pisando o céspede mol
    do turreiro de Buxarde,
    onde os mozos tabeiranos
    beilaban tódolos anos
240 a muiñeira pola tarde.
    ¡Nunca o coadro esquencerei
    cargado de lus e cores,
    que da vida nos albores
    tantas veces contemprei!
245 As rapazas cos mantelos,
    os ricos dengues bordados,
    longos pendentes dourados
    i á curra os panos marelos;
    os mozos, curto o calzón,
250 negras polainas de lan
    i as casta etas na man,
    beilando da gaita ó son;
    de lado a parda monteira,
    riba dun banco, o gaiteiro
255 co bombo e tamborileiro,
    ripinicando a muiñeira;
    i ó fondo, verdes pinales,
    veigas, grupos de casiñas,
    terras cubertas de viñas,
260 sembizosos carballales,
    frescos prados, craras fontes,
    mil paxariños cantando,
    ¡i o sol que esmaia, bicando
    as crestas dos altos montes!
265 Ó cerrar a noite, atrás
    uns doutros, todos marchaban,
    e nos aires resoaban
    os atruxos e alalás.
    ¡Xa todo, todo pasou!
270 ¡Adiós, vida, lus, frescura,
    daquel coadro de ventura,
    que a man do tempo borrou!

4

    Da miña terra partín
    na ida felís da inocencia,
275 e dimpois de longa ausencia,
    xa feito un vello, volvín.
    Deso o meu cabelo debe
    ser elocoente testigo:
    ¡Marchou, roxo como o trigo;
280 volveu, branco como a neve!
    Ó contemprar o meu pobo,
    sintinme desconsolado;
    ¡xa todo estaba cambeado!
    ¡Aquel, era un mundo novo!
285 ¡Envoltos antre o misterio
    i en polvo xa convertidos,
    tódolos seres queridos
    pobraban o cimeterio,
    que cicais nos seus rincós
    290 tamén enterradas tiña,
    as costumes da terriña
    e as antigas tradiciós!
    Á cas, o día cheguei
    da patrona pola tarde,
295 i ó turreiro de Buxarde
    meus pasos encamiñei.
    ¡Que distinto todo o vin!
    ¡Aquel pobo, n'era o meu!
    ¡Nin naide me coñeceu,
300 ni eu a naide coñecín!
    ¡Xa non estaba o gaiteiro!
    Unha murga estropeada,
    con vos irta e destemprada,
    case afundía o turreiro;
305 i os mozos de Tabeirón,
    vistidos coma se estila
    antros ga apás da vila,
    esquencendo a tradición;
    da múseca ó descompás
310 beilaban o agarradiño,
    facendo moi amodiño,
    redícolos además.
    ¡Cando aquel baile mirei
    i aquela múseca oín,
315 frío no corpo sintín,
    e, non sei por que... chorei!
    ¡Chorei, e cicais sería
    ó ver con profunda pena,
    que a miña patria pequena,
320 esfumábase e morría!
    Triste de alí me alexei,
    e cheo de suidades,
    pensando noutras idades,
    no camiño me sentei.
325 Da aldraxosa murga, viña
    astra min o acento rouco,
    e as tenebras pouco a pouco
    iban cobrindo a campiña.
    De súpeto, aló, distante,
330 surdindo na escuridá
    sintiuse un forte alalá
    sano, rebusto, vibrante.
    Descobrínme con fervor,
    e radiante e xubiloso,
335 saudei o canto grandioso
    do incónito trovador;
    que a vos daquel peito rexo,
    fina, cal clarín da guerra,
    era a vos da patria terra
340 que dicía &quot;¡Inda palpexo!&quot;
    Erguinme sin máis tardar,
    un forte atruxo botei,
    &quot;¡Viva Galicia!&quot; berrei,
    e logo, botando a andar,
345 traspasado o curazón
    cas novedás que alí vin,
    pra sempre me dispedín
    da festa do Tabeirón.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:1904]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>9opshcfpkhgwrk6hjdulmchsv4kx5xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Na romaría da Barca. Como se sacan os demos do corpo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5617</id>
    <revision>
      <id>20257</id>
      <parentid>20236</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T21:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26565" sha1="4i4qyv2jhcm2en9fjy2dnpl2soexy1g" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = Na romaría da Barca. Como se sacan os demos do corpo
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1968
}}
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
(A mi querido sobrino Joaquín A. Labarta)


I
 
O meu sobriño Xan de Outeda, que é un mozo varudo, amigo das festas, fresco coma unha remolacha, e máis alegre que unha rebeirana, metéuselle na testa o ano pasado, que me había de levar á romaría de Nosa Señora da Barca, que é a máis sonada de cantas hai na miña terra.
- Veña, tío Farruco, -díxome-, xa verá como nos habemos de adivertir
- ¡Si fora mozo como ti! ¡Pro agora eu non che estou pra eses trotes!
- ¡Leria! ¡Leria! Vosté veña, que non lle ha de pesar. Anque non sexa máis que por ver a pedra que abala, válelle a pena de ir aló.
- Xa me falaron desa pedra, que me dá moito que cavilar. Din que ó poñerse a xente enriba dela, escomenza a beilar como si lle tocaran a gaita. ¿El será certo? ¡A min paréceme moito!
- ¡Élle un milagre de Dios!
- ¡Alabado El sea! ¡Por eso, que cousas hai no mundo!
- ¡A Barca tenlle moito que ver! Alí vanlle tamén as mulleres que teñen os demos no corpo, e sácanllos con cebolas, na misa maor.
- ¿Con cebolas? ¡Arre carafio!
- ¿E logo vosté non sabe que ó demo non lle gostan as cebolas nin os allos?
- ¡Desaúnome coa noticia, chico! ¡Ben dicen alí, que vai o vello morrendo e vai deprendendo!
- Eu xa lle teño botados moitos fora dos corpos das raparigas, e coñézoos como si os parira.
- ¡Non che sabía eu esa habilidá! ¡Pro, mira sobriño, que co demo n'hai chanzas!
- Si vén á romaría, xa me verá sacar algún.
- Si tés esa virtú, non debes despreceala. Boeno, xa estou animado. Pasado mañán, si Dios quer, vamos aló. Quero ver todas esas novidades.
Meu dito meu feito, o víspora da romaxe, saímos do lugar, á unha da tarde, o meu sobriño e mais eu, pian, pian, camiño da Nosa Señora da  Barca.
- ¿Cantas légoas lle botan de eiquí aló? -pergunteille eu.
- Catro boas, porque é todo monte. Ó cerradiño da noite estamos alá.
O camiño era pior que o da groria, que din que e todo costa arriba i está cheo de petoutos. ¡Que montes, nunca Dios pra mal me dera! Ibamos por cada vereda que inda no nos cabía ben o pé, i ó mirar cara abaixo, varríase a vista. O sol queimaba que parescía que tiña a rábea do Carballiño; i eu, sudando máis que un porco, con perdón, ás dúas horas de andadura, xa botaba a língoa fora com'un can detrás dunha lebre, i a camisa pegábaseme ó corpo.
-  ¡Carafio -berrei-; esto mata a un cabalo!
- ¡Mata a dous! -contestoume meu sobriño, tamén coa língoa fóra-. Pro xa estamos chegando a Ponte do Porto, i alí descansamos un pouco, e mollamos a palleta.  ¡Eiquí, élle a metá do camiño!
- ¿Eínda? ¡Ai, ricoiro! ¡Esas condanadas catro légoas, sonche de repitición!
- ¡Mire pra aló embaixo! ¡Xa se ve o mar!
- ¡Alabado sea Dios! -berrei eu ó ver tanta auga xunta encanada antre aqueles montes tan grandes que se perdían de vista, e tan altos que parecía que tropezaban nas nubes. ¡Que largo é o mundo, sobriño! ¿El verase dendes de eiquí Buenos Aires? ¡Como din que está ó outro lado do mar!
- Pra eso había que traguer un anteollo moi longo, que non ten sitio máis que pra un ollo só.
- ¡Entón, solasmentes se prodrá ver astra a metá do camiño!
Nestas e noutras conversas, baixamos á Ponte do Porto, e dimpois de botar un par de netos na taberna de Perna furada, siguimos, todo costa arriba, astra o alto de Cereixo.
Dimpois, metímonos outra ves no monte; i ó chegar a unha encrucillada, dixo o meu sobriño:
- ¡Así adoeza, si me acordo por onde se torce agora!
- ¡Ti seica me amocas! ¡A ver si nos perdemos eiquí, i andamos toda a noite mallando polo monte adiante!
- ¿E que quer que lle faga?
- ¡I esta que debe ser terra de lobos!
- ¡Eses déixeos da miña conta!
- ¿Ti seica pensas que botar os lobos fóra e tan fácele coma sacar os demos do corpo? Déixate de lerias, e bota con mil pares dacabalo, polo camiño do médeo, a ver a onde vamos a parar.
Siguimos, á ventura de Dios, pouco máis de unha hora, de cote monte abaixo, cando de súpeto, atopamos con un río que nos cerrou o paso.
- ¡Fixémola boa, sobriño! -berrei eu-. ¡Hai que volver pra atrás!
- É millor seguir á beira do río, a ver se atopamos algúns pasales que nos boten do outro lado.
A todo isto, a noite víñase enriba, máis negra que a boca dun forno sin leña; i eu dábame a tódolos demos do inferno, maldicindo a hora en que se me ocurriu o ir á romaría; pois xa levábamos máis de médea hora atravesando brañales, e mollando os pés como sopas, sin trazas de alcontrar camiño nin xeito de saír daqueles pantanos.
- ¡Alto! -dixo o meu sobriño-. ¡Paresce que se oie ruído de xente!
Parámonos os dous a escoitar, sintimos voces, i erguendo as testas, vimos unha restra de xentío, que iban pasando de un en fondo, polo alto do monte cortado cuáseque a pico enriba de nosoutros.
Botamos a correr cara a eles polas costas arriba, agarrándonos con dentes e uñas ás carqueixas i ós pedruscos, i esfolando as mans e as canelas, astra que topamos cunha vereda estreitiña; por onde pasaran os que iban diante.
Siguimos por ela, a paso de lebre, pra atrapar ós outros, cando sintimos a vos dunha muller, que berraba como unha condanada.
- ¿A quen matan aí? -preguntei eu.
- ¡Alégrese! -contestoume o meu sobriño-.  Xa estamos outra ves no camiño da festa. Eses berros, polas trazas, débenlle de ser dalgunha moza que ten os demos no corpo, e lévana á Barca a ver si hai quen llos saque.
Nesto, atopamos o camiño real, e ó pé del, un vello i unha vella, que estaban pelexando con unha rapariga, que se retorcía as maus, botando espuma pola boca e poñendo os ollos en branco.
Adiantouse o meu sobriño, abrazouse á moza con toda a súa alma, abriulle a boca, e, meténdolle drento o seu fuciño, escomenzou a berrar polo burato da gorxa.
- ¡Eu te desconxuro animal peludo!
A rapaza caíu esmorecida no regazo de Xan, que se sentou coela á beira do camiño, e díxonos:
- ¡Deixala eisí un pouquichiño, pra que o demo se durma,  e non a sobe en tres horas!
- ¡Dios cho pague mociño! -berraron os dous vellos.
- ¡Ai, Jasús me valla, -añadiu a vella-, como destragan eses condanados de demos o corpo da nosa filliña!
- ¡Boeno! dixen eu. ¡N'hai que ter pena! Eiquí está o meu sobriño, que é como a man dun santo, pra axudarlle a botar fóra a calquera, anque sea tres ducias de diaños.
- ¿E vostedes a onde van, anque sea moito preguntar? -dixome o vello.
- Pois vámoslle á romaría da  Barca, pro perdímonos no camiño.
- ¿E veñen de moi lonxe?
- Do lugar de Bamiro.
- ¡Ai María Santisimiña, -escramou a vella-, que volta tan grande viñeron a dar! Arrodearon máis dunha légoa boa.
- O que non sabe, élle como o que non ve.
- E mais ten razón. Pois, miren, agora xa poden vir connosco que tamén vamos aló, a ver si Nosa Señoriña, alabada sea, quer facer o milagre de sacarlle o meigallo á nosa filla.
A todo isto, a moza volveu en si, e siguimos todos xuntos o camiño, con un farol que alcendreu a vella, porque xa escomenzaba a estar moi escuro.
- Eu vou diante coela, -dixo o meu sobriño, agarrando a rapaza pola cintura-.  ¡Namentras ande comigo, xúrolle á Dios que non ha de resollar nengún demo!
- Si, si, -añadín eu-; deixádeo solo coela. ¡En boas mans está o pandeiro! ¿E fai moito tempo que a teñen eisí?
- Escomenzoulle no mes de San Xoán, e levámola o médeco, que nos dixo que o que tiña era histérico, porque non lle co eceu o meigallo, -repricou o vello.
- ¡Os médecos son todos uns burros! ¿Porque non a levaron ó veterinario? -pergunteille eu.
- Levámola a un xastre, que non traballa polo oficio, porque se dedica á melecina, e fai tódalas curas con padre nuestros e ave marías. ¡Non lle hai nengún home tan sabido coma el en vinte légoas ó redor! Aquel non fixo máis que mirala e xa nos dixo que tiña o meigallo, e que había que sacarlle os demos do corpo.
- ¿E por que n'a levaron ó crego pra que lle fixese os exorcismos?
- O crego, que é tan burro como o médeco, contestounos que aquela era unha enfermedá, e que n'había tales meigallos. Tivemos que volver ca rapaza a xunta o xastre pra que lle sacase os demos, pro cando se dispoñía a botarllos fóra, o máis gordo de eles, escomenzou a espernearlle drento do corpo, berrando que el non saía astra que o levasen á romaría da Barca; i entón foi cando eu i a miña parenta acordamos ir aló.
- ¡Dios queira que lle saian todos! ¡Lástima de rapariga, caráfeo! ¡É bonita como un caravel!
- ¡Non lle é porque sexa miña filla, -escramou a vella-, pro moza como ela non se pasea en todo o partido de Corcubión!  Leveilla unha ves á Cruña i andábanlle os señores da vila atrás de nós, o mesmo que cans!
- ¡Créollo ben! ¡Eses condanados de demos xa saben onde se meten! Dios nos libre dunha mala tentación, pro eu sonlle un vello, i eisí e todo, é verdá, si señor, vosté xa me entende.
Ibamos nesta conversa, cando veu unha lamarada que alomeou primeiro todo o monte, logo a vila de Muxía, que xa estaba tan preto como a carreiriña dun can, e dimpois o mar.
- ¿Que raxo de lus é esta tan grande, que tantas voltas dá? -perguntei eu.
Élle o faro de Camariñas, que nas noites escuras de cote lle está andando ó redor, pra que o vexan os barcos que van pola mar.
- ¡Carafio! ¡Que cousas enventan os señores! ¡Como non teñen que facer!
- ¡Ben din alí, -contestou a vella-, que o lecer fai culleres!
- ¡Tío Farruco!, -berrou meu sobriño dende aló adiante, sin soltar á moza-. ¡Xa estamos chegando!
- ¡Alabado sea Dios! ¡Érache tempo!
Nesto, escomenzamos a baixar a costa que vai á praia de Muxía, onde está o santuario da Barca, i enantes dun coarto de hora, entrábamos todos na vila, onde estaban as campás tocando as vísporas da festa.
 
 
II

¡Na miña vida vin tanta xente xunta como a que andaba por Muxía adiante!  ¡Que rebumbio, nunca Dios pra mal me dera! ¡O ruído das conversas, parescía o gorgoleo dun cento de potes de caldo, todos a ferver!
Meu sobriño, a moza dos meigallos, os pais da rapaza e mais eu, que xa nos levábamos tan ben como si fóramos todos da familia, tivemos que agarrarnos uns noutros, o mesmo que os eslabóns dunha garamalleira, pra non perdernos antre aquela marea de xentío.
- ¡Alto! -dixen eu-. O primeiro de todo é buscar pousada.
- A máis barata da vila é a calle. Podemos durmir alí -contestou o vello Petrucio.
- ¡Carafio! -repriquei eu-. Non val a pena de pasar unha mala noite por unhas cantas cadelas máis ou menos. Cando se vai de festa n'hai que arreparar. Un día é un día. ¡Eu hoxe estou dimposto a gastarme... anque sean tres reás!
- ¡Por min que non quede! -contestou o pai da moza-. ¡A franco ninguén me pon o pé diante!
Meu sobriño, que sabía dunha casa moi boa onde xa el pousara outros anos, levounos a ela, por ser de toda a súa confianza.
Cando chegamos, díxonos a pousadeira:
- Eu nos lles teño máis que este sobrado, onde caben, ben arranxadas, unhas coarenta persoas; pro como este ano cargou tanto a xente, i están cheas tódalas pousadas, tiven que ademitir astra cincoenta.
- ¡Boeno! ¡Onde caben cincoenta, tamén caben cincoenta e cinco! -dixo o meu sobriño.
- ¡N'hai que falar máis! -repricou a pousadeira-. Iste mozo é parroquiano meu, e pra el e maila compañía, ha de haber sitio, anque tivera que poñelos a todos colgados con cravos nas paredes.
- ¡Todo se andará! -dixen eu- porque nesta sala donde vosté di que collen cincoenta a dormir, eu non vexo máis que unha cama.
- A cama esa xa está tomada pró Alcalde de Zas i outros seis amigos que veñen coel. Os demais teñen que deitarse no chan.
- ¿E caberemos todos ben?
- A min non me gosta tomar xente de máis, porque son muller de concencia; pro eiquí eínda collía un cento de persoas, arranxándose ben.
- ¡Ricoiro! ¿E como?
- Poñendo unha ringleira de cincoenta peisanos por baixo i outra por riba.
- ¡E mais ten razón! -berrei eu-. ¡Dios lle conserve a concencia, señora, porque da maneira que vosté di, facendo palleiro, eínda se queda curta! E vamos a ver: ¿canto custa a durmida?
- Pois hanme de dar un can pequeno cada un.
- ¡Arrenégote pecado! -berrou a nai da moza-. ¡Ai que caro pide! ¿Vosté seica tolea?
- Pra eso tamén teñen lus toda a noite e mais colchón novo de pinavete.
- Boeno, -repriquei eu-, n'hemos de riñir por un can máis ou menos; ¡un día é un día! ¡O prencipal é durmir con comodidá! ¿A que hora hai que recollerse?
- Poden vir cando queiran, que a porta está aberta toda a noite.
- ¡Astra logo! Vamos ás vísporas.
- Vaian, vaian, que hai moito que ver.
Ó saír pola porta pra fóra, rosmou a vella outra vez:
- ¡Jasús que ladroízo! ¡Un real por cinco persoas! ¡Témolo que chorar toda a vida! ¡Eisí adoeza o can grande que leva de máis, e lle pegue a rábea!
- ¡Cala, muller! -repricou o Petrucio-. ¡Non botes xuramentos!
- ¡Hai que ter pacencia! -dixen eu-. O que sai da súa casa, tenlle que andar coa bolsa ó aire. ¡Ave de paso, cañaso! ¡Aporvéitanse da ocaseón!
Cando chegamos á praza onde se cilebraban as vísporas da festa, xa non cabía unha alma, e costounos traballo atopar un currunchiño nunha esquina.
Sentámonos a carón das pedras, e puxémonos a cear unhas cantas fuchicadas que os cinco traguíamos, e que nos repartimos como irmáns.
Estabamos acabando a cea cando escomenzou a arder o primeiro macaco de pólvora. ¡Que vísporas, meus amiguiños! ¡Aquelo daba xenio! ¡Foguetes de tres estalos, de asubío, de luces e de cantas crases hai; rodicios, grobos, bailas, gaitas, pandeiros, cantareas, atruxos, i o demo e maila nai! ¡E de ves en cando o Faro de Camariñas gomitaba un relampo de luz, que alomeaba toda a praza coma si fora día!
Cando estaban estoupando as últemas doce bombas de drinamita que daban remate ó lerio, escomenzou a moza a berrar como unha condanada, dicindo que os demos colorados que tiña dentro do seu corpo, pedíanlle irse prá cama; i o meu probe sobriño, pra obrigala a calar, tivo que apertala escontra o seo, e facerlle unha crus na barriga acarón do coiro.
- ¡Vaia todo por Dios! -dixo o pai-. ¡Estes condanados xa rebulen outra ves!
- O millor é irnos pra a pousada, -contesteille eu-. Xa que os demos queren durmir, hai que cumprirlles ise gosto; porque ó fin, as vísporas acabaron, a xente toda escomenza a marchar, i eiquí non facemos nada.
Conformes todos co meu parecer erguímonos os cinco, e fúmonos prá casa, a onde chegamos pouco máis da médea noite.
Ó chegar á porta do sobrado, veu un bafo de sudor de pés, que arripiaba ós cristianos.
- ¡Ricoiro! -dixen eu-. ¡Esto tumba a un home, patas arriba!
- ¡Iso non val nada! -respondeu o meu sobriño-. ¡Eisí que un se mete drento, afaise de contado, e xa non se sente cheiro nengún!
- Boeno logo. Anda pra diante, que o teu tío Farruco ten estómago pra todo.
De seguida quixen entrar na sala pro non puden. Vellos e mozos, homes e mulleres, grandes e pequenos, deitados e revoltos os uns cos outros, cubrían todo chan de punta a punta. ¡Aquello, Dios me perdoe, parecía un montón de esterco!
- ¡Vállache Xuncras, -rosmei eu prós meus adentros-, o que somos os probes dos peisanos! ¡Tratámonos como bestas fora a alma! ¡Eínda está con máis comodidá o gando na corte!
Aló, no fondo do sobrado, xunta a cama onde durmía o Arcalde de Zas cos outros seis galafates, quedaba un crariño moi pequeno, onde, solasmentes por milagre, caberíamos os cinco festeiros, ben encadrados, como as catro sotas da baraxa, no xogo de taparlles as pernas.
- ¡Ei carafio! -berrei-. ¿Por onde pasamos prá nosa cama, sin trepar a ninguén?
Oíume a pousadeira, e dixo:
- Entren sin cumprimentos, por riba dos outros, que eiquí sonlle todos de confianza.
E, meu dito meu feito, pasamos os cinco pró curruncho aquel, pisando espaldras, pernas, brazos e peitos, como quen vai por unha carretera.
Deitámonos como pudemos, eu, feito un novelo antre os dous velliños; i o meu sobriño, arrimado á moza, pra ter conta de que os diaños non lle armasen guerra.
Escomenzaba a sonear, cando sentín que a rapaza se rebulía i esperneaba.
- ¡Jasús me valla! -díxolle a nai-. ¿Seique andan outra ves os demos ás voltas contigo, miña xoia?
- ¡Non quero lus! ¡Non quero lus! -berrou a moza- . ¡Deixádeme ás escuras, pola nai que vos pariu, que senón estos condanados fúranme o peito!
- ¿Quen berra aí? -perguntou o Arcalde de Zas dendes da sua cama.
- ¡Perdoe, señor! -contestou a vella-. ¡Élle esta filla do meu curazón que anda cos demos no corpo!
- ¡Quitádeme a lus! ¡Quitádeme a lus!, -repiteu a rapaza.
- Apagade o candil -dixo o Arcalde- a ver si nos deixan durmir os trasnos desa moza. E sinón traguédema acó, que lle boto a cada demo duascentas pesetas no reparto de consumos do meu auntamento e xúrolle a Dios, que n'han de rexurdir máis.
Ergueuse o meu sobriño, soprou a lus, e quedamos todos en pas i ás escuras.
Cando xa volvía a tomarme o sono, sintín que outra ves esperneaba a moza, e rebulía como unha madeixa, dando cada resoprido que tembraba o mundo.
- ¿Volvemos ás andadas? -perguntei-. ¡Eses demos non teñen rispeto nin ó señor Arcalde!
- ¡Durma, durma! -contestou o meu sobriño-. Non é nada. ¡Eles rebulen drento, pro andan xa máis agarimosiños! Estoulle facendo outra crus na barriga a ver se estoupa algún.
- ¡Boeno, boeno! -rosmei eu antre dentes, e quedeime durmindo como unha pedra.
Non sei canto tempo levaría mirando pra dentro, cando escomencei a soñar que todos aqueles demos colorados, saían do corpo da rapaza, e viñan a bourarme no lombo. Espertei asostado, e vin que eran o Arcalde i os seus amigos que brincaban da cama e iban saltando un tras otro, sin cumprimentos, por riba de min, coma si eu fora o pasal dun río. ¡Tiña razón a pousadeira ó decir que alí todos eramos de confianza!
Esperguiceime, i ó mirar que era o día ben entrado, dinlle catro zoucos nas nádegas ós meus compañeiros, e berrei:
- ¡Ei, ricoiro! ¡Arriba todo o mundo, que xa temos unha hora de sol!
- Meu sobriño i a moza, que durmían abrazados coma dous benditos, abriron os ollos, é puxéronse de pé nun brinco. Erguéronse logo os vellos, i emprendimos os cinco, o camiño do Santuario.
- ¿Que tal te sintes, miña filla? -perguntoulle a nai á rapaza cando salimos da pousada.
- ¡Paresce que me entrou algún alivio!
- ¡Recontra! -dixo o meu sobriño-. ¡Ben pelexei eu esta noite coeses condanados no inferno! ¡Deben de estar rendidos! ¡I asta teño pra min, que un polo menos, saqueillo! ¡Pra na misa maor, coa axuda de Dios, ha de ir o resto!
- Eu estoiche moi agradecido -repricoulle o Petrucio-.  Si ti non foras, non sei quen había de pelexar coeles.
- ¡Eínda hai caridá no mundo! -escramou a vella.
- Tamén, si llos sacas todos -añadiu o pai- hemos de ter unha convidada, que ha de arder nun candil.
- ¡N'hai que falar deso! -contestei eu-. ¡O meu sobriño, é capás de facerlle un favor a calquera sin interés nengún!
Nestas e noutras, chegamos a visitar o santuario de Nosa Señora da Barca, que ten o tellado de pedra, como di o cantar.
Tanta era a xente que andaba por alí adiante, que tiñamos que ir á rempuxóns.
- ¿Onde está a pedra que abala? -perguntei.
- Siga, siga, -contestoume o meu sobriño- que xa vamos cara ela.
Pasamos por diante da porta da igresia que estaba chea de cestas con figas, allos e cebolas, que se vendían pra arrenegar os demos, e de seguida vimos, enriba do mar, a milagreira pedra da Barca, toda cuberta de xente.
Naquel instante, estábase abaneando. Sentámonos os cinco nela mirando prá mar, i estivo meneándonos máis de médea hora, e facendo, pou, pou, como a péndola dun relós.
Eu estaba aparvado, i era capás de botar alí catro días sin comer nin durmir, vendo aquel milagre de Dios.
- ¡Este es un femodemo de la naturalesa! -escramou un señor de bimba que estaba ó meu lado.
Eu non o entendín ben o que quixo dicir, pro rosmei antre min.
- ¡Non! ¡Estas cousas non son da femia do demo, senón da Virxe Nosa Señora, alabada sea, pra que gañen a groria os que se asentan eiquí!
Nesto mirei prá miña esquerda, e vin outra pedra que estaba furada por baixo, formando un arco pequeniño de ponte; e por aquel buratiño iban pasando, un a un, homes e mulleres, arrastrando a barriga polo chan.
- ¡Ricoiro! ¿Que raxo e iso?
- Élle a pedra dos cadrises, -respondéume o meu sobriño-. Tódolos que padecen da reuma pasan por ese burato e quedan bos.
- ¡Eiquí non gaña un para milagres! ¡Carafio! ¡Vou a pasar eu tamén!
- ¿Pro vosté ten reuma, meu tío?
- ¡Gráceas a Dios, polo de agora estou sano coma un buxo; pro non sabe o dia o ó que un home pode chegar; e si aí os enfermos se poñen bos, os que estamos bos non enfermaremos nunca! ¡Conque... déixame curarme en salú!
Meu dito meu feito, erguinme máis que de péesa, e funme á pedra dos cadrises, a esperar a vez.
Cando me tocou a min, deiteime no chan, co canto do cuco pra riba, i escomenzei a meterme polo burato. Pro como estou bastante gordo e sóbrame moita barriga, cando xa tiña médeo corpo dunha banda e médeo doutra, atuínme, e non puden siguir pra diante, nin volver pra atrás.
- ¡Acodide eiquí! ¡Ah, de Dios! -berrei coma un becerro, pelexando por saír por un lado ou polo outro-. ¡Fixémola boa! ¡Nunca o demo me tentara a meterme nesta tobeira! ¡Eu morro!
Acodiron ás voces, o meu sobriño, a moza i os pais, i escomenzaron a turrar por min, a ver si me sacaban avante.
- ¡Ai que me destirpades, condanados!, -berrei eu-. ¡Ide máis amodiño!
- Vosté está acuñado, meu tío.
- ¡Turrade por atrás!
Turráronme antre os catro polas pernas, pro ¡nin por esas!
Xuntouse decontado un fato de xente ó redor de nós e cada un botaba a súa senténcea.
- ¡Jasús me valla! -dixo unha velliña-. ¡Este home paresce un sapo debaixo dunha peña!
- ¡A ese peisano -berrou un pillo dos da vila- hai que untalo con aceite, pra que corra!
Ó fin, déronme un tirón tan grande que pouco me faltou pra estoupar, e sacáronme pra fóra. ¡Suaba, coma se acabara de tomar un ba o de auga fervendo!
- ¡Vaite con Dios! -berrei, facendo a sinal da crus-. ¡Eisí viva mil anos e padeza dos cadrises, de alferesía, do mal da rábea, e de tódalas enfermedades do mundo xuntas, e me digan que me curo pasando por debaixo de esta pedra, non volvo a repetir a probanza, anque sepa de morrer aquela mesma noite!
- ¡Por eiquí solasmentes lle pasa a xente fraca, e vosté está de bo ano! -dixo o meu sobriño.
- ¡A boa hora me avisas, ho!
- ¡Boeno! Non foi máis que o susto -repricou o Petrucio-. Agora vamos á misa maor, que xa botaron o últemo toque.
Encamiñámonos á igrexa, mercaron á porta os pais da rapaza dúas restas de cebolas, e metímonos drento.
Estaba o santuario cogulado de homes e mulleres; e no médeo e médeo, sentadas no chan, contei máis de coarenta endemoneadas, que se retorcían como si lles mallasen no lombo con coarenta mocas.
Escomenzou a misa sin outras novidades, i eisí continuou astra o momento de alzar. Entón, ¡nunca Dios pra mal me dera!, escomenzaron tódalas dos meigallos a xurar como os xudíos, insultando á Virxe, a Noso Señor i a tódolos santos do ceu; i os homes, armados de cebolas, allos e figas, pelexaban coelas, meténdollas pola boca.
A nosa moza era unha das que máis esperneaban.
- ¡A ver, veñan cebolas!, -berrou o meu sobriño.
Entregoulle unha resta delas a nai da rapaza, i el escomenzoullas a botar pola gorxa abaixo, como quen ceba a un capón.
A moza, suando como un touro, i afogada con tanta cebola, caíu esmorecida tan longa como era, i o meu sobriño, berrou:
- ¡Gráceas á Nosa Señora e a min xa saíron todos eses condanados, botando centellas! ¡Alabado sea Dios, que non queda un pra un remédeo!
- ¿El será certo? -perguntou a nai chorando ca legría.
- ¡Tan certo como que meu tío non volve a pasar pola pedra dos cadrises!
- ¡Entón, pódese creer! -dixen eu.
- ¡Eran un fato deles! ¡Astra había un verde i outro marelo!
Acabouse a misa, saímos pra fóra da igrexa, e pais e filla, abrazáronse no meu sobriño que coase que o afogaban.
- ¡Carafio! -dixo o Petrucio-. ¡De hoxe en adiante habemos de ser amigos astra a morte! ¡Agora, vamos a cilebrar a cura!
- ¡Este mozo ten a man dun santo pra eso! ¡Dios llo pague! ¡Dios llo pague!  -añadiu a vella.
Obrigáronnos a xantar coeles ó sobriño i a min, i o Petrucio foi tan rumboso, que gastou na festa, cuase, cuase, por riba de cinco reás.
¡Houbo auga, pan e berberechos, pola vella! ¡I astra tomamos un neto de viño antre os cinco!
Dimpois de xantar, dispuxémonos todos a volta prás nosas casas, i ó chegar ó camiño por onde cada un se soparaba cara á súa terra, espidímonos con bágoas nos ollos; i o meu sobriño, doulle palabra á moza de que a había de visitar tódalas somanas.
 
 
III
 
Un ano dimpois, entrou o meu sobriño un día na miña casa, cunha cara como a daquel que vai prá forca.
- ¿Que hai? -dixen eu-. ¿Seica ques que volvamos á Virxe da Barca? ¡Pois mira, que eínda non me sai das mentes aquela pedra dos cadrises que Dios confunda!
- Non señor. Veño con outro lerio. ¿Vosté acórdase daquela moza a quen lle saquei os demos o ano pasado?
- ¡Acórdome ben! ¡Por certo que era unha real moza, que merecía que llos sacasen coarenta veces! ¿Que? ¿Polo visto non saíron todos?
- Como saír, saíron. ¡Que remedio lles quedaba!, pro, en cámbeo, entroulle un anxeliño no corpo.
- ¿E haberá que sacarllo tamén?
- Ese, xa saíu él só, vai pra tres meses. ¡I é bonito como un repolo, non despreceando ó crego da parroquia! Pro, vamos ó lerio, o que eu quero e que vosté veña de padriño do meu casamento.
- ¡Ricoiro! ¿Cásaste ca dos meigallos?
- Si señor.
- ¿E non tés medo de que a volvan a tentar os diaños?
- ¡Xa os tornarei eu pola conta que me ten!
- ¡Agora eses condanados téntanche a ti só! ¡Boeno!  Irei de padriño con moito gosto! ¡E si se enteran as mozas da nosa terra, de que o conto dos meigallos acaba en casamento, son capaces de ir todas á romaría da Barca, pra pedirlle a Nosa Señora, non que lles saquen os demos do corpo, senón... que llos metan!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:1968]]</text>
      <sha1>4i4qyv2jhcm2en9fjy2dnpl2soexy1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia feita por un labrego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5618</id>
    <revision>
      <id>20260</id>
      <parentid>20245</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T21:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Noia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10855" sha1="ljt7ln6fb4lvsdgjqeuxqz08msohxe7" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = Revista de unha corrida ¿de touros? na vila de Noia feita por un labrego 
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1896
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
Lema:
Coa miña moca ó lombo
capa e cirolas,
n'hai toureiro non raio,
que a min me tosa.
                          Eu.
 
1
   Serían as tres da tarde,
   pouco máis o pouco menos,
   do vintecatro de Agosto
    dun ano que... non me lembro,
5   día en que a vila de Noia
    alegre como un pandeiro,
     fai a festa ó seu patrón
     o santo Bartolomeo;
     e polas calles e prazas,
 10 e por tódolos cornechos,
      bulía a xente da vila
      o mesmo que un formigueiro.
 
I     en medio daquel enxamio
      soilo se oucía este berro:
15  - ¡Ós touros! -i en son de trompa
     - ¡ós touros! -gritaban nenos,
     - ¡ós touros! -gritaban mozos
      - ¡ós touros! -gritaban vellos;
       i - ¡ós touros! -todos berraban
20   sin tomar siquera alento;
       e tanto, -¡ós touros!- se oucía,
       que dende aquel día, penso
       que aló dentro das orellas
       metídolos touros teño.
 
25   E revolto antre o xentío,
       e, como todos, correndo,
       máis alegre que unhas páscoas
       e máis foncho que un gaiteiro,
       coas miñas polainas novas,
30   o meu chaleque ben feito,
       coello branco astra as orellas,
       capa longa astra os tobelos
        i, en fin, pra ser todo longo,
        astra a nuca o meu sombreiro,
35     antre todos eu marchaba
        ¡máis teso que un padre crego...!
         I algún chusco dos da vila,   
         miña capa longa vendo,
         anque era no mes de Agosto
40     i o sol queimaba de demo,
         dicía: - ¡Que frío fai!
         ¿Cando nos virá o bo tempo?-
         Ou botábame un: - ¡Compadre,
         non sabe canto lle aprecio
45      que me garde algunha cría
          si esa capa chega a netos!-
          Ou: - ¡Si se desfai da prenda,
          avise polo correio!
 
          Mais, facendo o mesmo caso
50       que si estivese chovendo,
           pola calle adiante eu iba
           marchado teso que teso.
 
2            
           Por fin, andando i andando,
          metímonos nunha praza,
55        que a présa polos costados
         uns homes tapeando estaban.
         I alá no fondo de todo,
         pegado a carón das casas,
         erguíase un gran taboado
60     ¡que taboado, Virxen santa!
        ¡Ai, parescía aquel onde
       os axusticiados matan!
       I outras táboas inda había
      enriba daquelas táboas,
65   formando un arco de ponte,
     e tan vellas e pintadas,
     que astra o demo, con ser demo,
     xuro a que non acertaba,
     ¡si era aquelo unha grileira
70  ou si aquelo era unha casa!
     ¿Onde estamos? ¿Onde estamos?
     (tembrando como unha cana
     polo medo que tomei
     ó ver aquel panorama),
75   dixen a berro pelado;
     e toda a xente en vos alta:
     - ¡Na praza de touros, home!...
     contestoume moi finchada.
     I ó ver que a praza de touros
80   era unha praza de casas,
     lembreime de don Quixote
     que o probe tamén tomaba
     ¡por xigantes, os muíños,
     por exércitos, as crabas!
85   - ¿I aquel taboado que fai?-
     perguntei (polo de marras),
     e respondéronme: - É onde
     a múseca está sentada.
     EU.- ¿I aquelo que ten enriba?-
90  A XENTE.- ¡Vostede seique está en Babia!
     É o palco da persidencia,
     onde se senta a xente alta...
     EU.-Xa o vexo: ¡Ó menos están
     a unha altura de tres varas!
95   A XENTE.- ¡Non lle é alta pola altura!
     EU.- ¡Boeno: Será pola baixa!
     A XENTE.- ¡Chámase alta a xente gorda!
     EU.- ¡Xa entendo ben, camaradas,
     xente gorda e de bon ano,
100 chámase a que está cebada!
     A XENTE.- ¡Que malas entendedeiras
     ten este cara de páscoas!
     Pra que entenda: ¡A xente gorda,
     élle o alcalde i a compaña!
105 EU.- ¡Acabaran de parir!
     ¡Pois as cousas dinse craras!
 
     Nestas e noutras conversas
     con toda a xente eu estaba,
     cando, sin máis e sin máis,
     110 como si non fora nada,
     dixeron: - ¡Aí vén o touro!
     E dixen eu: - ¡Santa Bárbora!
 
3                
I acó teñen xa vostedes
na praza o touro pirmeiro,
115 (que tiña de touro bravo
o que ten de manso o demo);
i ó mirar que todo o mundo
quería alí ser toureiro,
i astra se botaba a touro
120 (por darse tono) un becerro,
i ó ver, en fin, que no sitio
todos estaban con medo
(empezando polo touro
i acabando por min mesmo)
125 dixen: - ¡Eiquí soilo falta
que eu me meta a revisteiro!
 
E saltando un valadiño
de táboas, metinme drento
dun portal; pidín un tallo,
130 unha pruma e máis un prego
de papel longo de barba;
saquei do bolso dereito,
o meu tinteiro de corno
i os meus anteollos vellos;
135 un bo polvo de tabaco
tomei do meu tabaqueiro,
e dicindo escontra min:
- ¡Eiquí meu dito meu feito;
que por moito que me digan,
140 non deixa de ter seu méreto
unha corrida en Galicia
discrita por un gallego!
Con perdón da Tauromaquia,
escomencei nestes termos:
145 Noia. -Agosto vintecatro.
¡¡Gran corrida ESTRORDINARIA!!
E por si algún de vostedes
non entende esta palabra,
quer dicir: ¡Fóra do orde!
150 (I está moi ben apricada).
 
Mallábanse, tres becerros
das montañas de Barbanza;
persidían a función
o alcalde... i a compaña;
155 compoñíase a cuadrilla
de toda a xente da praza;
os que pinchaban pirmeiro,
eran pirmeiros espadas;
picadores... ¡Todo o mundo
160 os probes bichos picaba!
banderilleiros... ¡Os coxos!
capeador... ¡Quen tiña capa!
os touros... ¡Mártires dinos
quizais dunha millor causa!
 
165 E con esto por sabido
escomenza... a foliada:
 
TOURO PIRMEIRO
 
Levantouse o persidente,
fixo cun pano a sinal,
e... saliu caladamente
170 o touro por un portal.
 
I ó velo asín como entraba
na praza polo postigo,
parescía que baixaba
de visitar un amigo.
 
175 Por sinal... levaba atado
o pescozo cun cordel.
¡Máis lle valera, coitado,
que se aforcase con el!
 
Somentes pelexo i oso,
180 naquel corpo un home vía.
¡Chamábase &quot;O milagroso...&quot;
e de milagre vivía!
 
Tiña o probe pouca talla
e tiña ademais tamén...
185 ¡Máis gana de comer palla
que de trucar a ninguén!
 
Xente e touro, con recelo,
miránronse frente a frente...
¡I a xente fuxiu ó velo!
190 ¡I el... fuxiu ó ver a xente!
 
De pronto... ¡Xesús!... ergueron
cen mocas, duascentas maus,
e sobre as costas choveron
do touro... máis de mil paus.
 
195 Dempois... todos lle mallaban.
¡Santo Cristo, que mallar!
¡E do rabo lle turraban
astra quererllo arrincar!
 
Outros con puntas de ferro
200 picábanlle dos balcóns...
- ¡Asesinos!- o becerro
dicía prós seus botóns.
 
E trato tan malo ó ver,
con ganas de protestar,
205 botaba un pouco a correr,
pero... ¡Volvía a parar!
 
I así no probe ferido
sigueu cebándose a xente,
astra que, compadecido
210 do becerro o persidente,
 
levantouse con cachaza,
deu co seu pano a sinal,
i o touro saliu da praza
outra ves polo portal.
 
 
TOURO SEGUNDO
 
215 Tocaron os músecos
a marcha dos grelos...
e mozos e mozas,
e vellas e vellos:
- ¡Que veña outro touro!-
220 berraron a un tempo.
I entón o alcalde
levantou o dedo,
i entrou coma un raio
na praza correndo,
225 o touro segundo,
levado do demo.
 
Era unha formiga
de cor moi vermello,
e por ir as xentes
230 astra ó rivés neso,
por nome &quot;O cornudo&quot;
quizais lle puxeron;
pois si tiña cornos,
tíñaos tan pequenos...
235 ¡Que máis ben que cornos
eran un proieuto!
 
Ó verse na praza
fóra do cortello,
de gozo saltaba
240 o infelís becerro;
i a xente que o vía,
fuxía de medo
e polos portales
íbase escondendo...
245 - ¡Que unha pitacega
parescía aquelo!
E todos dicían:
- ¡Que touro tan fero!...
Sin bota-la conta
250 de que inda era un neno,
e ledo brincaba,
según o que entendo,
por esparexerse,
non con mal intento.
 
255 Mais logo que a xente
pensou esto mesmo,
saltou sobre o touro,
cal cans de palleiro
saltan sobre un oso,
260 pra dempois roelo.
I el, aquel encontro
recibeu sereno
cal un probe mártir
recibe o tormento:
265 ¡Sin incomodarse
nin botar un berro!
 
 
¡Cantas xudiadas
alí lle fixeron!
 
Astra un, por botarse
270 de banderilleiro,
prantoulle con forza
no carto traseiro,
-con perdón da cara
dos homes máis vellos,-
275 dous bos subelazos...
¡Ben postos por certo!
Outro máis valente,
montou no becerro;
e touro e xinete,
280 tembrando de medo,
no medio da praza
rolando caeron.
 
Nesto, o persidente
levantou o dedo,
285 i o touro mallado,
marchou pró cortello.
E dis que ó ir andando,
moi maino e moi quedo
pra que non lle oucisen
290 dicía o becerro:
-Nós os de Barbanza,
pasamos por feros,
e somos máis mansos
que os homi os estos:
295 ¡Uns levan a fama
i outros o porveito!
 
TOURO TERCEIRO
 
Da múseca a sonar volveu con forza,
o prapachín ferós e destemprado...
Erguéndose outra vez o persidente,
300 a sinal a facer volveu, co pano;
i o becerro terceiro entrou na praza
con choroso carís: Aire romántico.
- Ese touro que aí vén, (todos dicían)
é aquel mesmo que vén tódolos anos-
305 ¡I entón eu comprendín polo que viña
tan triste, malencólico e pausado!
Sabía o probe xa, por esperenza,
o que lle iba a pasar. ¡Ai meu coitado!
 
Chamábase &lt;&gt; quizais porque era
310 dos touros todos o infelís decano:
I era tan vello, que iba pola praza,
maino, sin folgos e cos pés arrastro.
Ó velo entrar, a xente en remuíño
arremeteulle alí con furor tanto,
315 que cada ves que a xente arremetía,
caía o touro pai no chan deitado.
 
¿Que delito fixeche, meu neniño,
pra que che den os homes tan mal pago?
¡Ti, que nunca lles deche unha cornada,
320 nin pra fuxir, siquera, tiñas ánemo!
¡Ti, tan manso, tan vello e tan cumprido,
que eras un touro xa civilizado!
¡Ti, que xa un bo retiro merecías!
¡Que homes conezo eu, que o están crobando,
325 con moitos menos anos de servizos,
e sin tanta cabeza nin traballo!
En fin: O persidente enternecido
pensou o mesmo que eu estou pensando;
erguéuse do sillón médeo dormido,
330 i a postreira sinal fixo co pano;
o touro, a repuxós foise prá corte,
a xente despideuse astra outro ano,
deixouse o revisteiro de revistas...
¡I a corrida acabou, dos touros bravos!
 
4
 
RESUME
 
335 Total da corrida esta:
Cabalos mortos, ningún;
sin contar, pra fin de festa,
que un home rompeuse a testa;
pois entón diremos: ¡Un!
 
340 ¡A corrida foi batida!
¡Nunca millor o fixeron!
Digan, pola miña vida;
¿n'había de ser corrida
si todos alí correron?
 
345 Fin: Os toureiros... ¡Mallando
sin perdón, en xeneral!.
Os touros... ¡Mil paus levando!
O persidente... ¡Roncando!
O revisteiro... ¡Moi mal!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:1896]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Noia]]</text>
      <sha1>ljt7ln6fb4lvsdgjqeuxqz08msohxe7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O Carmen do Briño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5619</id>
    <revision>
      <id>20246</id>
      <parentid>20238</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T20:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8779" sha1="3rmf9q1w95uwitjkdwu27mti552tdep" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = O Carme do Briño
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1896
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
1 

    Cara a romaxe do Carme
    que no Briño se celebra,
    festa tan boa, que hai poucas,
    que poidan botarlle a perna,
  5 o dazaoito de Xulio,
    si as miñas contas son certas,
    montado enriba dun burro
    listo como unha centella;
    cuasque dino de ser home
 10 si pollino non nacera,
    camiñaba eu máis sereno
    que o Cid sobre o seu Babieca.
    Hai do meu lugar ó Briño
    pouco máis de medea légoa,
 15 distancia que recorrín
    cuasque en tres horas e médea,
    o que proba que é o meu burro,
    pola súa lixeireza,
    dino de sorte máis alta
 20 e de millor recompensa...
    ¡E non o mandei ó hipódromo
    por non ferirlle a modestia!

    Cando cheguei á romaxe
    ás once ou ás once e médea
 25 marcaría o meu rilós,
    (si cicais rilós tivera
    e lle durase inda a corda
    i estivese posto en regra).
    Atei o meu burro a un álbore,
 30 i achegándome a unha vella
    que estaba vendendo froita
    sentada á miña dereita,
    con vos melosi a díxenlle:
    -Señorita do a Berta,
 35 mire vosté polo burro
    namentras eu vou á festa.
    I ela: -Vaia descoidado-
    dixo con vos de trompeta;
    co que tranquilo me fun
 40 a esparxer ánemo e pernas.

2

    Érguese a pequena ermida
    onde a Virxen se venera
    do Carme, preto unha fonte
    i a rente dunha alboreda,
 45 á sombra da que se ven,
    formando unha ringla tépeda,
    carros con odres de viño
    nos que o Dios Baco se asenta;
    ringlas, a unha i outra banda,
 50 de bancos vellos, e mesas
    acoguladas de roscas,
    auga de limón, etcétera;
    mulleres que venden froita
    berrando: «¿A ver quen ma leva?»
 55 Panadeiras cos seus bolos
    inda máis duros que as pedras,
    que dicen «¡Ai que fresquiños!»
    (a todos cantos llo crean);
    cafés, de dous chavos taza,
 60 e que eu non me resolvera
    a tomar así me desen
    a taza i unha peseta.
    I en fin, xentes que se cruzan,
    codéanse, falan, berran,
 65 cantan, rin, meten barullo,
    corren, veñen e se sentan;
    familias que buscan sitio,
    e cando o topan esperan
    a que a misa se concruia
 70 pra escomenzar a merenda;
    siñoritas que chegando
    veñen das vilas de cerca
    e que, con ricos vestidos
    de sospeitosa maxeza,
 75 que foran da últema moda,
    aló... na invasión francesa,
    facendo mil aspaventos
    i a pasiño de gacela,
    por antre a xente camiñan
 80 ollando dunha maneira
    que quere decir: «¡Asús!
    ¡Si esto non vale la pena!»
    Nais que lles poñen ós mozos
    caras de sogras videiras;
 85 pais grosos e bonachós,
    que parescen lúas cheas;
    abigarrado conxunto
    de caras lindas e feas,
    de páledas rapaciñas
 90 e de rixosas labregas;
    de calzós mui axustados,
    de polainas e monteiras,
    de saias, panos marelos
    e froleadas baxeiras;
 95 de pantalós abombados
    e axustadi os á perna;
    de lanvitas doutro sigro,
    capas azúes e negras,
    sombreiros altos e baixos;
100 montecristos e chaquetas;
    de vestidos de cretona,
    de lan, de pano e de seda;
    todo de tantos coores,
    de feituras tan diversas,
105 que aquelo tal ves paresce
    unha ben surtida tenda,
    unha esposición andante,
    un bazar de roupas feitas
    con mecánecos resortes
110 que as soparan, que as achegan,
    que as alargan, que as encollen,
    e confunden e marean.


3

    Diron as doce, i ó punto
    chegou, tocando unha marcha
115 a múseca, que compuñan
    o bombo, tambor e gaita;
    e doce bombas, i un ledo
    repinicar de campanas,
    anunciaron a función
120 que na ermida escomenzaba.
 
    Encheuse o santo recinto
    de xente, e preto da entrada
    tamén eu me coloquei
    antre as hercúleas espaldas
125 dun fornido labrador
    i ó frontis dunha beata.
 
    Pola gaita acompañados,
    empezaron en vos alta
    tres cregos i un monecillo
130 a cantar... ¡Pero de ganas!
    ¡Que os seus berros parescían
    como arrincados da ialma
    dun coitado a quen as gorxas
    o verdugo lle apertara!
135 Dempois, un subiuse ó púlpeto
    e con sonoras palabras
    máis fortes que cañonazos,
    dende alí faloulle ás masas.
    Aixiña acabouse a misa
140 i entre foguetes e gaita,
    en solene procesión,
    levaron santos e santas
    polos redores da ermida
    i á baoneta calada,
145 ¡pois os que menos corrían
    cuasque non sei si voaban!
 
    Ó fin os santos marcharon
    outra vez para a súa casa;
    os cregos foron detrás
150 pra se quitar as sotanas,
    i a xente toda esparxeuse
    pola alboreda inmediata,
    a desocupar as cestas
    i a xantar en santa calma.
 
4

155 Eu, achegueime ó meu burro
    e saqueille das alforxas
    unha comida modesta
    pro en troques apetitosa,
    si para un príncepe mala,
160 para min ¡función de groria!
 
    De súpeto cando estaban
    tódalas xentes á obra,
    (i o que menos i o que máis
    cobizara ter dúas bocas
165 por si cansaba con unha
    contar de fixo coa outra),
    cal unha praga de Exipto,
    unha nube de langostras,
    un enxamio de mosquitos
170 ou dous batallós de moscas,
    polo campo se estenderon
    atentando as nosas bolsas
    mil cegos con lazarillos
    e cas crásicas zanfonas,
175 que iban a destro e siniestro
    tocando e dicindo copras.
 
    Un apilloume por banda
    e díxome, antre outras cousas:
    -Siñorito do pollino,
180 bonito como unha rosa.-
    ¡¡Que astra non sei si o piropo
    foi ó burro ou á presoa!!
 
    Por últemo os cregos todos
    deixaron as maniobras;
185 acabáronse as comidas
    i esgurricháronse as botas;
    as xentes fóronse erguendo,
    estrondaron unhas bombas,
    chegou tocando o gaiteiro
190 a muiñeira retozona,
    saíron os bailarís
    a buscar as bailadoras,
    escoitouse alá de lonxe
    certo aire como de polka,

195 dun acordeón... (que non sei
    si estaba enfermo do cólera)
    e que un mozo compracente
    tocáballe a unhas señoras
    que non querían xuntarse
200 con xente de pouca monta,
    i os bailes escomenzaron
    i o rebullicio i a groma.

5

    Eu, a verdade confeso,
    cando sentín a muiñeira,
205 as castañolas saquei
    sin poder conterme apenas
    e... ¡Ala que te vas, salero!
    Púxenme a beilar de veras
    con unha linda rapaza
210 roxa como unha cereixa,
    con un talle, unha cintura
    i unhas formas tan esveltas
    que astra ó recordala... ¡Vamos!
    Volvo a perder as chavetas.

215 ¡Que romaxe tan enxebre!
    ¡Que tarde feliz aquela!
    ¡Alí todo era ventura,
    fraternidade e pesetas!
    (¡I anque estas pouco rendían
220 drento as miñas faltriqueiras,
    aquela esceución do diaño
    confirmaba máis a regra!)
    ¡Que unión e que paz reinaban!
    ¡Qué soltura e que franqueza!
225 ¡Astra había algún romeiro
    que amostraba sin reserva
    un furmigueiro nos pés
    i unha cuba na cabeza!

    Mais ó fin chegou a noite,
230 (que no mundo todo chega)
    e, por tempos, comenzaron
    a iluminar a arboreda,
    foguetes de mil coores
    e de mil formas diversas;
235 houbo un macaco de pólvora,
    que dou voltas pola vella;
    un grobo que non subiu
    porque... tiña pouca mecha;
    doce bombas de palenque
240 i unha marcha a toda orquesta.

    Dempois, homes e mulleres
    marcháronse prás aldeas;
    i o campo foi despexándose
    de xentes, carros e cestas.
245 Solo quedaron alí
    pra seguer facendo a festa,
    as mozas de rompe e resga
    i os paxaros de correa
    que se erguen ó vir a noite
250 i ó sair o sol se deitan.

    ¡Estaba unha noite hermosa,
    crara, temprada, poéteca!
    ¡Solo un farol alumeaba
    sobre a mesa dunha tenda!
255 ¡Un alalála melancónico,
    alá lonxe, con tristeza
    resoaba, producindo
    non sei que emoción secreta!
    De súpeto... ¡Adiós poesía!
260 Sonan paus, as xentes berran,
    i un fato de condanados
    preto de min estrapexan,
    tan preto, que os loitadores
    nos seus rempuxós me estreitan,
265 tomándome como centro
    dunha espantosa quimeria;
    ¡sinto un fungueiro que pasa
    rozando a miña cabeza!
    Escúrrome nun istante,
270 monto no meu burro á ingresa;
    e sin mirar atrás, fuxo
    ¡como alma que o demo leva!
    . . . . . . . . . . . . . . .
    E si hai quen queira saber
    como arrematou a festa,
275 vaia un ano pola tarde,
    e, armándose de pacencia,
    quede astra o fin... ¡¡Que de noite
    lle romperán a cabeza!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:1896]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>3rmf9q1w95uwitjkdwu27mti552tdep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡¡¡Probe gaiteiro de Bayo!!!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5620</id>
    <revision>
      <id>20249</id>
      <parentid>20240</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T21:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6341" sha1="syyp55rjhkenpirij1cap4fh7m4c1ys" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = ¡¡¡Probe gaiteiro de Bayo!!!
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 1896
}}


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
LEMA:

Coa fertuna ás veces pasa
nesta vida triste e corta,
que un home que a ten escasa..,
A buscala sai da casa
sin ver que lle queda á porta!
O autor

 
    Era o gaiteiro Xan Mella
    gaiteiro tan afamado
    que n'había festa algunha
    nin romería de campo,
  5 nin cousa en que houbese gaita,
    sin que Xan fose chamado;
    pois a gaita de Xan tiña
    algo que non era humano;
    algo que facía a un tempo
 10 chorar e rir sin pensalo.
    ¡Quizais un anxe durmía
    no fondo do fol deitado,
    e soilo tiña o segredo
    Xaniño, pra despertalo!
 15 Por eso os mozos e mozas
    de todo o lugar de Baio,
    cando el a gaita collía
    brincaban xa co entosiasmo.
    ¡Pro, Xan, canto máis tocaba,
 20 máis triste se iba quedando!
    I aquela cara de neno,
    i aqueles ollos rasgados,
    i aquel corpo tan garrido
    que daba xenio miralo,
 25 tomaban un certo deixo
    que paresce que soñando
    a ialma de Xan, voaba
    a mundos imaxinarios.
    E cando o probe quedaba
 30 malencónico tocando,
    con segreda simpatía,
    dicía a xente ó miralo:
    ¡Probe Xan! ¡Probe Xaniño!
    ¡Probe gaiteiro de Baio!
 

 35 Pasou o tempo, e Xan sempre
    cavilando e cavilando,
    pensou en deixar a terra
    cansado de tocar tanto.
    E unha mañanciña cedo,
 40 moi despaciño e calado,
    sin decir nada a ninguén,
    marchou do lugar de Baio...
    ¡Pra buscar aló na Améreca
    montóns de ouro imaxinarios!
 45 E mirando dende lonxe
    ó marchar, aló antre os campos,
    aquelas casas branquiñas
    á sombra dun campanario,
    testigos mudos que foran
 50 de alegrías e traballos,
    dos seus pirmeiros amores
    e dos seus pirmeiros anos,
    alimpándose as bagullas
    &quot;¡adiós... -díxolles...- que marcho!&quot;
 55 E collendo a súa gaita,
    meteuna baixo do brazo...
    ¡I a gaita sonou de seu
    quizais outro adiós mandando!
    ¡Probe Xan! ¡Probe Xaniño!
 60 ¡Probe gaiteiro de Baio!

    Ó ver que faltaba Xan
    do lugar, esconsolados,
    pais, amigos e veciños,
    andivérono buscando;
 65 e Carmela, unha rapaza
    a quen Xan quixera tanto,
    que nunca veu dunha festa
    sin levarlle algún regalo,
    lembrándose sempre del
 70 chorou máis dun ano largo.
    ¡Moito se falou de Xan!
    ¡Moito tódolo choraron!
    Mais o tempo todo o cura...
    Pasou un ano i outro ano:
 75 Carmela casou con outro,
    os amigos olvidárono,
    seus pais morreron de pena
    sin poder darlle un abrazo,
    ¡e ninguén máis pensou nel...!
 80 Soilo alá de ves en cando,
    cando nas festas da aldea
    tocaba un gaiteiro malo,
    algún vello doutro tempo,
    ó pobre Xan relembrando,
 85 dicíalle ós outros vellos
    alá dos tempos pasados:
    &quot;¿Acordádesvos de Xan?
    ¡Que tocador! ¡Daba pasmo!;&quot;;
    e sin lembrarse máis del,
 90 quedaban todos calados.
    ¡Probe Xan! ¡Probe Xaniño!
    ¡¡Probe gaiteiro de Baio!!
 
    Triste decrinaba a tarde...
    as sombras iban chegando...
 95 e dun hespital na sala,
    no rincón máis solitario,
    un home soilo morría,
    sin outro agarimo ó lado
    que unha irmán da Caridade
100 que alí en pé estaba rezando.
    I entrando pola ventana
    do sol o postreiro raio,
    alomeaba dunha vida
    tamén os últemos pasos.
105 ¡A fría calma da morte
    compretaba o negro marco,
    dando cores máis sombrizos
    a aquel impo ente coadro!...
    Calma que soilo trubaba
110 o malencóneco canto
    dalgún paxaro da noite
    que pasaba aleteando...
    ¡I un can que triste ouveaba
    ó lonxe, de cando en cando!
115 E Xan... - ¡Que Xan era aquel!-
    da vida no últemo esmaio,
    quizais pensaba na pátrea,
    e naqueles ledos anos
    cando iba coa gaita ó lombo
120 polo seu lugar tocando.
    ¡Doces recordos dun tempo,
    que ó pé da tomba mirados
    ó traslús resprendecían
    dos pesares e dos anos!
125 ¡Probe Xan! ¡Probe Xaniño!
    ¡Probe gaiteiro de Baio!

    Da felicidade en busca
    e de bens nunca atopados,
    marchouse Xan prás Amérecas,
130 cal se marchan outros tantos
    que van, e que nunca tornan;
    i o infelís, sempre buscando,
    encontrou un hespital
    onde so aba un palacio.
135 E quizais na últema hora,
    como pantasmas pasando
    alá antre as sombras da noite
    da pátrea os recordos santos,
    e ouíndo, lonxe, mui lonxe,
140 así cal deliros vagos,
    repiques de castañolas,
    gaitas alegres tocando,
    estallidos de foguetes
    e malencónecos cantos,
145 revolto antre aquela brétema
    viu algún ser sobrehumano
    que moi quedo lle dicía:
    &quot;¡Xan, a países lexanos
    viñeche pola fertuna;
150 i ela, na pátrea quedando,
    cando marcháche pra Améreca,
    foite despeder ó barco!
    ¡Probe Xan! ¡Probe Xaniño!
    ¡¡Probe gaiteiro de Baio!!

    . . . . . . . . .

155 Nun lexano cimenterio
    hai un corruncho apartado
    onde dormen confundidos
    eses seres solitarios,
    que pasaron polo mundo
160 sin deixar de si outro rastro
    que aquel que deixan as olas
    ó chocar contra os peñascos;
    eses seres que a fertuna
    chama seus desheredados;
165 ¡eses que ó morrer, na terra
    deixan o mesmo buraco,
    que unha area nunha praia
    i unha gota no ouceano!
    ¡Alí, revolto antre todos,
170 Xaniño está descansando!
    ¡Naquela cova común
    n'hai siquera un triste marco,
    para sinalar o sitio
    onde Xan foi enterrado!
175 ¡Nin hai quen rece por el,
    nin quen vaia a visitalo
    i á beira da tomba bote
    froliñas do mes de Maio!
    ¿Haberá quen por el chore,
180 nin se lembre de nomealo...?
    ¡Que soilo chegou á cova,
    sin ninguén acompañalo...!
    ¡Soiliño cunha crus diante
    i un crego detrás rezando!
185 ¡E lonxe... lonxe da pátrea...
    soilo seguirá o coitado,
    cun cacho de terra enriba
    i un cacho de terra embaixo,
    astra o día do Xuício
190 que virán a despertalo...!
    ¡Probe Xan! ¡Probe Xaniño!
    ¡¡Probe gaiteiro de Baio!!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{ORDENAR:Probe gaiteiro de Bayo}}
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:1896]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>syyp55rjhkenpirij1cap4fh7m4c1ys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cancioneiro galego-castelán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5621</id>
    <revision>
      <id>20285</id>
      <parentid>20268</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74600" sha1="mhfo6k9dhyytai97lm7g6p0t0uz2cgf" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = Cancioneiro galego-castelán
|autor   = Pero Gonçalez de Mendoza
|datadía = 
|datames = 
|dataano = 
}}


&lt;div class=&quot;prose&quot; style=&quot;width: 800px&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
PERO GONÇALEZ DE MENDOZA

     Aqui se comiençan las cantigas e desires muy graçiosos é bien fechos que fiso é ordenó 
     en su tienpo el honrrado é novle cavallero Pero Gonçales de Mendoça, padre del almirante 
     Don Diego Furtado, é primeramente se comiençan las cantigas  qu' él fiso por amor é 
     loores de una gentil donçella que mucho amava, por amor de la qual dis que mandó 
     faser el monesterio de Santa Clara de Guadalfajara do se metyó monja.

     (001)

     Ai sennora, mui comprida
     de bondad' e de proeza!
  3  Pois do mundo é partida
     a vossa mui gran nobreza,
     loando a vossa alteza,
  6  a qual servo mui de grado,
     morrerei desamparado
     con pesar e con tristeza.
  9  Quando eu o lugar vejo
     onde vivedes, sennora,
     con pesar e con desejo
 12  e con gran mazela chora
     o meu coraçon, [e] adora
     a orden du vos morades.
 15  Pero me desamparades
     por vosso morrei agora.

     (002)

     Por Deus, sennora, [e] non me matedes!
     que en minna morte non gannaredes.
  3  Mui sen enfinta e mui sen desden
     vos amei sempre mais que a outra ren,
     e se me matades por vos querer ben,
  6  a quen vos desama, que lle faredes?
     Serví-vos sempre a guis de leal,
     por vos sofrendo cuitas e gran mal;
  9  vos non sejades tan descomunal,
     pois a mi en vosso poder teedes.
     Quando alongado de vos eu sejo,
 12  matar-me quere o vosso desejo;
     e des i moiro por vos, [meu] espejo,
     [a]tan adonada me parecedes!
 15  Quando aa fala vos me chamastes,
     de todo engano me segurastes.
     Teede, sennora, o que jurastes,
 18  se non, de mi gran pecado av[e]redes.

     MACIAS O NAMORADO

     (003)

     Cantiga de Macias para su amiga.

     Cativo! de mia tristura
     ja todos prenden espanto
  3  e preguntan que ventura
     é que m' atormenta tanto
     que non sei no mundo amigo
  6  a quen mais de meu quebranto
     diga d' esto que vos digo:
     Quen ben see, nunca devia
  9  al pensar, que faz folia.
     Cuidei sobir en alteza
     por cobrar mayor estado,
 12  e caí en tal pobreza
     que moiro desamparado.
     Con pesar e con desejo
 15  ben vos direi, mal-fadado,
     o que ouço ben e vejo:
     Cando o louco cree mais alto
 18  sobir, prende mayor salto.
     Pero que provei sandece,
     por que me dev' a pesar,
 21  minna loucura assi crece
     que moiro por én trobar.
     Pero mais non averei
 24  se non ver e desejar,
     e por én assi direi:
     Quen en carcer sol viver,
 27  en carcer deseja morrer.
     Minna ventura en demanda 
     me poso atan dultada,
 30  que meu coraçon me manda
     que seja sempre negada.
     Pero mais non saberán 
 33  de minna coita lazerada,
     e por én assi dirán:
     Can ravioso é cousa brava,
 36  de seu sennor sei que trava.

     (004)

     Cantiga de Macias para su amiga.

     Ai sennora, en quen fiança
     ei por certo sen dultança,
  3  tu non ajas por vengança
     mia tristura.
     Non por meu merecimento
  6  que a ti o manda,
     mas por ta mercee comprida
     doe-te do perdimento
  9  en que anda
     mia ventura e mia vida.
     Faz que non seja perdida
 12  en ti minna esperança,
     e tu farás boa estança
     e mesura.
 15  Non sei lugar atan forte
     que me defenda
     de la ta mui gran beldade.
 18  En ti tenno eu a morte
     sen contenda,
     se me non val ta bondade.
 21  E por que esto é verdade,
     ai Amor! en renembrança
     en meu cor tenno ta lança
 24  d' amargura.
     Aquesta lança sen falla,
     ai coitado!
 27  non me a deron do muro,
     nen a prix eu en batalla,
     mal-pecado!
 30  mas viindo a teu seguro,
     Amor falso e perjuro,
     me ferío, e sen tardança;
 33  e foi tal a mia andança
     sen ventura.
     A ti adoro agora,
 36  e todavia
     de puro leal talente.
     Nembre-te de mi, sennora,
 39  por cortesia,
     e sempre te venna en mente,
     e non leixes teu servente
 42  perder[-se] por olvidança,
     pois que toda mia nembrança
     é ta figura.

     (005)

     Esta cantiga fiso Maçias contra el Amor, enpero algunos trobadores disen que la 
     fiso contra el Rrey don Pedro.

     Amor cruel e brioso,
     mal aja a ta alteza,
  3  pois non fazes igualeza,
     seendo tal poderoso.
     Abaixou-me mia ventura
  6  non por meu merecimento, 
     e por ende a ventura
     poso-me en gran tormento.
  9  Amor, por teu falimento
     e por la ta gran crueza
     meu coraçon con tristeza
 12  é posto en pensamento.
     Rei es tu sobre los reis,
     coroado emperador;
 15  du te praze van tas leis,
     todos án de ti pavor.
     E pois es [a]tal sennor,
 18  non fazes comunaleza;
     se entendes que é proeza,
     non soo ende julgador.
 21  So la ta cruel espada
     todo om' é en omildança,
     toda dona mesurada
 24  en ti deve aver fiança.
     Con la ta briosa lança
     enxalças toda vileza
 27  e abaixas a nobreza
     de quen en ti ouvo fiança.
     Ves, Amor, por que o digo:
 30  Sei que es cruel e forte,
     adversario ou eemigo,
     desamador de ta corte.
 33  Ao vil deitas en tal sorte
     que por prez lle dás vileza;
     quen te serve en gentileza,
 36  por galardon lle dás morte.

     (006)

     Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Maçias, quexandose de 
     sos travajos.

     Provei de buscar mesura
     u mesura non falece,
  3  e por mengua de ventura
     ouveron-me o a sandece.
     Por ende direi des i,
  6  con cuidado que me crece,
     un trebello, e diz assi:
     Anda meu coraçon
  9  mui trist', e con razon.
     Meus ollos tal fermosura
     foron ver por que perece
 12  meu coraçon con tristura,
     e Amor non me guarece
     nen me pon [a]tal consello
 15  por que eu prenda ledece.
     Por én digo este trebello:
     Ben pode Deus fazer
 18  tras gran pesar prazer.
     Estes trebellos cantei
     con coita desd' aquel dia
 21  que mesura demandei
     e eu vi que falecia.
     Mesura morrei chamando
 24  e dizendo a gran porfia
     tal trebello sospirando:
     Meus ollos morte son
 27  de vos, meu coraçon.
     Pois mesura non achei
     u falecer non soía,
 30  mesura log' olvidei
     e canto prazer avia.
     Con pesar que tenno migo
 33  e tristeza todavia
     aqueste trebello digo:
     Bon Deus, a mi faz ver
 36  por gran pesar prazer.

     (007)

     Dezir Maçias.

     Pois me faleceu ventura
     en o tempo de prazer,
  3  non espero aver folgura
     mas por sempre entristecer.
     Turmentado e con tristura
  6  chamarei ora por mi:
     Deus meus, eli, eli,
     eli lama sabac thani.
  9  Quen mias cuitas entendesse
     e meu pesar e quebranto,
     e de mi s'adolecesse,
 12  comigo faria pranto;
     quanto mais se ben soubesse
     o gran ben que eu perdí:
 15  Deus meus, eli, eli,
     eli lama sabac thani.

     (008)

     Pois prazer non posso aver
     a meu querer e de grado, 
  3  mais val morrer que non ver
     meu ben perder, oh coitado!

     EL ARÇIDIANO DE TORO

     (009)

     Cantiga del Arçydiano de Toro.


     Por Deus! mesura,
     ai, mui gentil criatura!
  3  Doe-te da mia vida
     que passo mui desmaida
     pensando en ta figura.
  6  Desd' aquel dia,
     sennora, en que te vi,
     e que fui preso por ti,
  9  ja mais non ouve alegria.
     Doe-te de mi
     por la ta gran cortesia;
 12  non me leixes todavia
     viver en tal amargura.
     Por ta sembrança
 15  á-me conquiso tristeza,
     e vivo en tal escureza,
     que de ben non ei fiança.
 18  Farias proeza 
     se tu desses alegrança
     a mi que sol en esperança
 21  vivo de longa tristura.
     Atan cuitado
     soo e assi peresco
 24  que non soo ja nen paresco
     quen soía, mal-pecado!
     Pero [a]gradesco
 27  a Deus por que o teu cuidado
     me trax tan aficado
     que de outra ren non ei cura.
 30  [A]tan peleja
     o meu coraçon sobejo
     que a mia morte desejo
 33  e de mi non sei que seja;
     nen sei consejo
     ao mal que me guerreia,
 36  que de pesares m' acarreia,
     que me nunca dan folgura.

     (010)

     Esta cantiga es del dicho Arçidiano de Toro.

  
     O mui forte pensamento
     que pensa meu coraçon,
  3  muda a mia entençon
     entender meu falimento;
     que vejo apartamento
  6  apartado do que ei.
     Desejo e desejarei,
     desejando acorrimento,
  9  Acorrimento e mesura
     mesurada, se quisesse
     ser ventura e partisse
 12  de mi aquesta tristura,
     e ouvesse de mi cura
     e curasse do que ei
 15  Desejo e desejarei
     desejando aver folgura,
     Folgura que ja perece,
 18  que perecer non devia,
     sabendo a quen servia
     e por ben servir me crece.
 21  Partimento de lidece
     con gran coita do que ei,
     desejo e desejarei,
 24  desejando me falece.

     (011)

     Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Arçidiano de Toro á su sseñora.


     De quen cuido e cuidei 
     aver ben se cobraria
  3  prazer do que desejei
     sol un dia.
     Sol un dia de cuidar
  6  meu coraçon non se parte,
     desejando o lugar
     u non posso aver parte,
  9  por que soo en outra parte
     apartado de quen sei.
     En aquesto cuidarei
 12  Se veria.
     Se veria minna cuita
     en algun tempo partida,
 15  onde d' ela sofro muita
     ja en aquesta partida,
     pensando en minna partida,
 18  cando será ou du ei
     meu cor, eu non direi
     quen seria.
 21  Quen seria que sobejo
     meu coraçon atormenta,
     e o corpo con desejo
 24  sofrio e sofre tormenta.
     Cando eu fui en tormenta
     de amor, nunca cessei
 27  de loar a quen loei
     todavia.

     (012)

     Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Arçidiano de Toro al tiempo de su fynamiento.


     A Deus, Amor, a Deus, el Rei,
     que eu ben serví;
  3  a Deus, la Reinna a quen loei
     e obedecí.
     Ja mais de mi non oirán
  6  Amor loar,
     nen amadores me verán
     muller amar.
  9  A Deus, donas de bon lugar,
     que eu quero morir;
     de vos me venno despedir
 12  pois qu' é assí.
     A Deus, donzelas fermosas,
     que tempo é
 15  de me partir d' estas cousas
     por boa fé;
     ca vejo parecer por que
 18  faço razon,
     de nunca meu coraçon
     partir de mi.
 21  A Deus, cantos ben amaron
     e amarán,
     a Deus, cantos ben falaron
 24  e falarán;
     a Deus, cantos ben servirán
     de bon talen;
 27  que eu non quero servir ninguen
     por canto vi.
     A Deus, amigos sennores
 30  que muito amei;
     a Deus, os trobadores
     con quen trobei;
 33  que ja non digo nen direi
     nen mal nen ben;
     que outro caminno me conven
 36  tomar d' aqui.
     A Deus, mundo enganador,
     que eu ja me vou
 39  para Deus, nosso Sennor,
     que me chamou;
     e ir-me-ei u m' el mandou
 42  sen mais tardar,
     que non me conven morar 
     ja mais en ti.

     (013)

     Des[f]echa desta cantiga del dicho Arçidiano.


     Ora me conven este mundo leixar
     pois que sofro coitas e mui[to pesar].
  3  Aa mais fermosa de quantas eu vi
     amei-a mui forte por gran mal de mi,
     e non sei por que faleceu-me assi.
  6  Mui pouco de tempo durou meu prazer
     e maldito seja quen me o fez perder!
     Ai, a mia sennora de bon parecer!
  9  Con la vossa graça me vou desterrar.

     (014)

     Este testamento fiso é ordenó el dicho Arçidiano de Toro, ante que fynase.


     Pois que me vejo a morte chegado,
     meus boos amigos, en esta sazon,
  3  por tanto eu faço, se Deus me perdon,
     o meu testamento assi ordenado;
     e seja a serviço e onra de Deus,
  6  Padre e Sennor, e dos Santos seus:
     E primeiramente renego do pecado.
     Eu mando logo a nosso Sennor
  9  aquesta minna alma cando se partir'
     d' esta maa carne con que de servir
     usei eu sempre mui ben pecador;
 12  e des i rogo a Santa Maria
     que ela que seja de not' e de dia
     a seu bon fillo por mi rogador.
 15  Mando a minna carne cativa, cuitada
     dar aa terra onde se despenda,
     por que i faça algûa emenda
 18  do tempo que fui a Deus mui errada;
     e a el demandando mui de coraçon
     que nunca seja por esta razon
 21  en o inferno minn' alma lançada.
     Pois que tan caramente a comprou,
     como sabedes todos os cristâos,
 24  por ende a ponno en as sas mâos
     que a defenda, pois que a i criou,
     do feo pecado, eemigo mortal,
 27  que a non lance no fogo infernal.
     Meu bon sennor, por esso cha dou.
     O meu coraçon mui leal outrossi,
 30  mando, amigos, se veja prazer,
     aa mui linda e de gran poder,
     minna sennora que por meu mal vi.
 33  Pois que en a vida, amigos, foi seu,
     seja en a morte, assi mando eu,
     pois qu' esta morte d' ela recebi.
 36  Mando o meu mui lindo cantar
     a Pedro de Valcacer, o bon meu primo,
     e aquesta manda, segun que afirmo,
 39  mando que vala en todo lugar.
     E mando a minna gran sabrosia
     aos sensabores que son gente fria,
 42  que al non lles devo con razon mandar.
     Mando des i o meu ardimento
     todo a Rui Lopes, aquel de Aguilar,
 45  que o non possan ja mais embargar
     nunca depois de meu finamento;
     e meu cavalgar mando certamente
 48  a Diego Flores, outro meu parente;
     en esto non aja outro mudamento.
     Mando meus ollos con toda sa vista
 51  a un judeu cego de Valladolide;
     e mando a Gil Peires, el de Ataide,
     as minnas pernas sen outra conquista;
 54  e mando a minna muita louçainna
     [a] Alfonso Gonçales, mayordomo da Reinna,
     por que se calce mellor e se vista.
 57  A minna boa arte de lindo trobar
     mando a Lope de Porto Carreiro,
     meu boo amigo, leal, verdadeiro,
 60  por que sab[e]rá d' ela mui ben usar.
     E meus cabelos mando todavia
     a meu amigo Joan Sanches Mexia,
 63  que eu non los posso mellor empregar.
     Mando aos porteiros del mui alto Rei
     a minna vengonça para demandar,
 66  e mando eu logo sen mais de tardar
     a mui gran lidece, que eu sempre ei,
     a Diego d' Oviedo, seu camareiro,
 69  con que seja ledo e mui prazenteiro,
     por que me sempre d' el muito paguei.
     Con todo esto que ei acordado
 72  mando meu talle dar a Joan Dora[n]tes,
     por que o corpo, segun que de antes,
     o traga ligeiro e ben riçado;
 75  e mando os pes que ei ociosos
     por que os seus son ja tan gotosos,
     que ja non os pode mudar o cuitado.
 78  As minnas mâos leixo sen contenda
     a Pero Suares, o bon saltador,
     que as el traga por lo meu amor,
 81  por que con elas mui ben se defenda.
     Que ja eu moiro: Agora catade,
     os meus amigos, por dizer verdade,
 84  e des oge mais quen pode entender:
     Pero algûas cousas de aqui non van,
     mando as dar a quen son ligados,
 87  por que un dia sequer os cuitados
     ajan e agora do que mester án;
     e de outras algûas se non me nembraren,
 90  des que eu morrei, os que as acharen
     den-las se quiseren du mais comprirán.
     E seja ben certa a que me matou
 93  que fezo crueza e mui gran pecado,
     o cal todavia lle será contado
     des que souberen ben como passou;
 96  ca eu foi morto a gran senrazon,
     e dirán-lle todos que fez traiçon
     matar a un ome que nunca lle errou.
 99  Non lle errei, segun que entendo,
     pero que me faz a morte chegar,
     se non por que [eu] a quero amar,
102  por que agora a morte atendo.
     E pois que moiro por aqueste feito
     tan sen razon e tan sen dereito,
105  d' oi mais minna alma, Deus, te comendo.
     Leixo d' estas mandas por meus compridores
     a Gonçalo Rodrigues, aquel de Sousa,
108  e a Fernan Rodrigues, por que toda cousa
     que ajan de aver alguns pecadores,
     des que eu morrei lles seja outorgada
111  a cada qual d' eles segun foi mandada,
     todo por mâos de aquestes tutores.

     PEDRO DE VALCARCEL

     (015)

     Dezir de Pedro de Valcarcel.


     Se dos ollos vejo
     que[n] me fai nemiga,
  3  conven que lle diga
     meu desejo.
     Aventurar-m' ei
  6  en algûa ora,
     e irei u sei
     que ela mora,
  9  e direi: Sennora,
     a vossa beldade
     me faz por verdade
 12  mal sobejo.
     E des que ll' eu dixer'
     todo [o] meu mal,
 15  mate-me se quer,
     que non m' én cal;
     que a mi mais me val
 18  morrer ajuntado
     que vever penado
     alen Tejo.
 21  E por aventura
     enojar-se-á
     de aquesta tristura
 24  que a mi dá,
     ou me tomará
     por seu servidor;
 27  e se assi for',
     ben preitejo.

     GARCI FERRANDES, DE GERENA

     Aqui se comiençan las cantigas e desires que fiso é ordenó en su tienpo 
     Garci Ferrandes de Jerena, el qual por sus pecados é grand desaventura enamorose de 
     una juglara que avia sido mora, pensando que ella tenia mucho tesoro é otro sy 
     porque era muger vistosa, pediola por muger al Rey, é diogela; pero despues 
     falló que non tenia nada.

     (016)

     Esta cantiga fiso el dicho Garci Ferrandes quexando se de la privança que perdió del Rrey é por 
     el engaño del casamiento de su muger.

     Por leal servir, cuitado!
     eu sempre servirei,
  3  soo conquisto a salva fé
     e aa morte condenado.
     De cuidado 
  6  ja me non conven partir,
     pois que non posso encobrir
     minnas coitas, mal-pecado!
  9  Por ende non ousaria
     minna coita eu dezer,
     que ela á tan gran poder
 12  que me o defenderia.
     Gran folia
     me será certo sen par
 15  en cuidar contra cuidar;
     por gran mal de mi seria.
     Du cuidei enriquintar
 18  fui, cuitado! empobrecer;
     vivo e desejo morrer.
     Inda non ouso falar
 21  nen pensar
     en trocar [lo mal por ben]
     pois que non posso por én
 24  minna gran cuita olvidar.
     O mui alto sen por-que
     mostrou-me por sí contenda;
 27  atal ei minna vivenda
     que non sei dizer cal é;
     ca pensei
 30  en trocar como leal,
     atendendo por ben mal;
     minnas cuitas non direi.

     (017)

     Esta cantiga fiso el dicho Garci Ferrandes despues de la batalla de Aljubarrota por 
     la entençion d' aquel su feo é mal casamiento.

     Por ûa floresta estranna
     indo trist' e mui pensoso,
  3  oí un grito pavoroso,
     voz aguda con gran sanna.
     &quot;Montanna,&quot;
  6  ia esta voz dizendo,
     &quot;ora a Deus te encomendo,
     que non curo mais de Espanna.&quot;
  9  De la voz fui espantado
     e mirei con gran pavor,
     e vi que era o Amor
 12  que se chamava cuitado.
     De grado
     o seu pranto fazia:
 15  segund' entendí, dezia:
     &quot;Alto prez vejo abaixado.&quot;
     Des que vi que se queixava,
 18  por saber de sa querela,
     preguntei a ûa donzela
     que por la floresta andava;
 21  falava:
     &quot;Ai donzela sen prazer!
     a mi praza-vos dizer
 24  por que Amor tan triste estava?&quot;
     &quot;Amigo, saber devedes
     que Amor vive en mazela
 27  e se vai ja de Castela,
     e nunca, mentre vivedes,
     sab[e]redes
 30  onde faze sa morada,
     por ûa que foi loada,
     de quen ja posfaçaredes.

     (018)

     Esta cantiga fiso el dicho Garçi Ferrandes por manera de desfecha de la otra.

     De la montanna, montanna,
     de la montanna partia
  3  o Amor e sa companna,
     maldizendo todavia
     a bondad' e cortesia.
  6  De la montanna partia
     o Amor e sa companna.
     De la montanna espaçosa
  9  ao partir de aquesta gente,
     ûa que chamavan rosa
     maldizendo de talente.
 12  Tal nomear non ousaria.
     De la montanna partia 
     o Amor e sa companna.
 15  Vi fazer esquivo pranto
     e guayas mui dolorosas,
     con dolor fillar quebranto
 18  aas donzelas cuitosas,
     dizendo: &quot;Que negro dia!&quot;
     De la montanna partia 
 21  o Amor e sa companna.
     Dolorosas vozes davan
     as que de aqui partian;
 24  ûas donzelas choravan,
     outras gran pranto fazian,
     chamando: Que negra via!
 27  De la montanna partia
     o Amor e sa companna.

     (019)

     Esta cantiga fiso el dicho Garci Ferrandes contemplando el quexo de su casamiento 
     con un rruyseñor por figuras é de commo el ruyseñor le rrespondia por 
     la manera que aqui oyrés.

     &quot;Rousinol, vejo-te queixoso;
     rogo-te por cortesia
  3  que me digas todavia
     por que sofres este enojo:
     Teu cantar mui saboroso
  6  que tu soías dizer,
     ora foi-te falecer
     du compria ser brioso?&quot;
  9  - &quot;Eu non devo ser culpado,
     sennor, por esta razon:
     sempre foi minna entençon
 12  de servir Amor de grado.
     Ailas! que farei, cuitado!
     pois non posso aqui viver?
 15  Mais me valria morrer
     que vever mal desonrado.&quot;
     &quot;Rousinol, vos non seredes
 18  por aquesto mui cortes,
     en vos partir d' esta vez
     de donde vever soedes;
 21  mayormente que avedes
     ospedes enamorados
     que queren ser ensennados
 24  de vos que de amor sabedes.&quot;

     (020)

     Esta cantiga fiso el dicho Garci Ferrandes en loores de Dios quando se 
     fiso hermitaño.

     A vos, gran perdoador,
     faço promessa en verdade
  3  de manteer castidade
     mentre que eu vivo for',
     [e] de non servir Amor
  6  nen estar mais en sa corte,
     nembrando-me de la morte
     de vos, Jesu Salvador.
  9  Salvador, que vos salvastes
     o mundo de perdiçon,
     e depois de la paixon
 12  os infernos quebrantastes;
     Sennor, pois que vos passastes
     por penas cruelmente,
 15  quero ser vosso servente,
     pois a todos perdoastes.
     Perdoai, Sennor, a mi,
 18  Rei de los reis [o] mayor,
     e mui alto fazedor,
     de canto vos mal serví,
 21  que eu en todos caí,
     en os pecados mortaes.
     Por én quero que sabiáes
 24  en como me arrepentí.

     (021)

     Esta cantiga fiso el dicho Garçi Ferrandos despediendo se del mundo, é 
     puso se beato en una hermita cabo Jerena.

     Quen por Deus se empobrece
     en este mundo que vive,
  3  e despois lo leal sirve,
     enriquece.
     Enriquece de riqueza,
  6  qu' é para sempre duravel,
     mui infinito, estavel
     e mui quito d' escureza
  9  o sennor de la grandeza,
     e mui gran perdoador,
     que a neun seu servidor
 12  non falece.
     Non falece neun dia,
     qu' é firme sen mudamento.
 15  Quen lle dá igualamento,
     ai amigos! faz folia.
     Que o sennor de la grandia,
 18  nunca ouvo par nen av[e]rá,
     e quen lo contradirá,
     ensandece.
 21  Ensandece e é mui louco.
     Quen de tal loucura enfinge
     mal se veste, mal se cinge
 24  e moire de pouco en pouco.
     Eu, amigos, non lo troco
     por outro santo nen santa,
 27  pois que todo o mundo spanta
     sa grandece.

     (022)

     Esta cantiga fiso é ordenó el dicho Garçi Ferrandes de Jerena 
     con grand quebranto é con amargura de su coraçon, por quanto despues que 
     partió de Malaga se fué á Granada con su muger é con sus 
     fijos é se tornó moro é rrenegó la fé de Jesu Cristo é dix[o] mucho mal 
     d' ella, é estando en Granada, enamoróse de una hermana de su muger é seguióla 
     tanto que la ovo é usó con ella é fiso entonce esta cantiga que se sygue.

     Conven-me viver
     trist' e mui penado,
  3  pois desamparado
     vivo todavia.
     Por ben que serví
  6  a ûa flor d' altura,
     a morte des i
     vejo sen mesura.
  9  Por én digo assí:
     Pois non ei ventura,
     quero ir morrer
 12  atan alongado
     de la que, cuitado!
     mercee atendia.
 15  Se de ta verdade,
     Amor, te nembrares,
     farás gran bondade
 18  se non me matares.
     Ave piadade,
     non me desampares,
 21  pois en teu poder
     vivo encarcerado,
     e servo endoado
 24  esta sennora mía.
     O meu coraçon
     mui graves cuidados
 27  á toda sazon,
     que por ti son dados
     por esta razon:
 30  Os enamorados
     non me querrán ver
     por lo meu pecado;
 33  pois, Amor, de grado
     dá-me alegria.

     (023)

     Esta escritura fiso é ordenó el dicho Garçi Ferrandes de Jerena á 
     manera de cantiga commo que la cantava por sy Fernan Rrodrygues que degollaron en Segovia.

     Muito tenno que gradecer
     a Deus, pois m' assi quer levar
  3  d' este mundo, sen mais pesar
     nen mayores coitas sofrer,
     que o pouco que eu veví,
  6  penas e coitas [eu] sofrí
     que espanto ei de o dezer.
     Quantos a mi quiseron mal
  9  en este mundo a senrazon,
     todos en mi de coraçon
     fillaron vengança mortal;
 12  e os que me quiseron ben,
     de mi nunca curou ninguen.
     Veredes que ventura tal!
 15  Assi cuitado eu morrerei;
     pero todos deven creer
     que eu non queiro mais viver,
 18  nen mais coitas non averei.
     E pois me leixaron de pran
     cruel pesar e grand' afan,
 21  assi morrendo veverei.
     Deus que sabe toda verdade
     quera de mi mercee aver;
 24  pois o corpo se vai perder,
     aja da alma piedade.
     Pois non val verdad[e] nen fé,
 27  senon o que Deus ten por ben,
     todo o al é vaidade.

     ALFONSO ALVARES, DE VILLASANDINO

     Aqui se comiençan las cantigas muy escandidas é graçiosamente asonadas, las preguntas é rrespuestas 
     sotiles é bien ordenadas, é los desires muy limados é bien fechos, é de infinitas invençiones que 
     fiso é ordenó en su tienpo el muy sabio é discreto varón, é muy singular componedor en esta muy graçiosa arte de 
     la poetria é gaya çiençia, Alfonso Alvares de Villa Sandino, el qual por graçia infusa que Dios en él puso, fué 
     esmalte é lus é espejo é corona é monarca de todos los poetas é trovadores que fasta oy fueron en toda España.

     (024)

     A novela esperança
     en que é meu coraçon,
  3  me faze cobrar folgança
     e perder tribulaçon.
     Ei trocado mia ventura
  6  como vos ora direi:
     Perdí pesar por folgura
     e mal por ben que cobrei.
  9  Fortuna por aboança;
     meus troques [a]taes son:
     Leixo perda por gaança,
 12  vil tormento por perdon.
     Pois troquei de tal figura,
     sempre ledo andarei,
 15  loando sa grand' altura
     del mui enxalçado rei,
     En que á muita omildança
 18  e orgullo con razon;
     gran cordura sen dultança
     segue en toda sazon.
 21  Ja de al non tenno cura,
     meus amigos, pois achei
     Rei comprido de mesura,
 24  a quen sempre servirei.
     Con mui pura lealtança
     e fermosa entençon
 27  loarei gentil sembrança,
     adorando o seu pendon.

     (025)

     Esta cantiga fiso Alfonso Alvares, por rruego del conde Don Pedro Niño por amor é 
     loores de Doña Beatris, su muger.

     A que sempre obedecí
     e obedesco todavia,
  3  mal-pecado! sol un dia
     non se lle nembra de mi.
     Perdí
  6  [o] meu tempo en servir
     aa que me faz vevir
     cuidoso des que a vi.
  9  Eu a vi por [lo] meu mal
     pois me trage conquistado
     e de mi non á cuidado
 12  neun tempo, nen me val.
     Leal
     lle fui sempre, e non sei
 15  cal é a razon por que
     me dá morte desigual.
     E pois que non á mazela
 18  de minna cuitada morte,
     se ousasse, en toda corte
     diria minna querela.
 21  Mais d' ela
     ei pavor, que á poder
     tal que non ouso dizer
 24  se é dona nen donzela.

     (026)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino, por amor e loores de la 
     dicha Doña Juana de Sossa, en manera de requesta que ovo con un ruyseñor.

     Entre Doiro e Minno estando
     ben presso de Salvaterra,
  3  fui fillar comigo guerra
     un rousinol, que cantando
     estava de amor, e cando
  6  vio que triste seía,
     dixo: &quot;Amigo, en gran folia
     te vejo estar cuidando.
  9  &quot;Vejo-te morrer cuidoso,
     e non podes vever muito
     noite e dia dando luito
 12  a teu coraçon pensoso;
     e será mui perdidoso
     o Amor en te perder;
 15  por én te mando dizer
     que non sejas tan queixoso.
     &quot;Eu sei ben sen falimento
 18  ta morte e ta soedade;
     andas por saber verdade
     de teu alto pensamento,
 21  e trages maginamento,
     cuidado que tu feziste
     ûa gran dona ser triste
 24  por teu fol departimento.
     &quot;D' esto non ajas pavor,
     que quen d' amor se cinge,
 27  por moitas vezes se finge
     que lle faz fazer temor;
     e tu sei ben sabidor
 30  que av[e]rás d' ela bon grado,
     se fores leal provado
     en loar seu gran valor.&quot;
 33  Respondí-lle con gran sanna:
     &quot;Rousinol, se Deus te ajude,
     vai-te ora con saude
 36  parlar por essa montanna;
     que aquesta cuita tamanna
     é meu prazer e folgura,
 39  nembrando-me a fermosura
     de minna sennora estranna.
     [D'] Amor sempre ouve mal,
 42  e de ti, seu messageiro,
     sempre te achei parleiro,
     mentidor descomunal.
 45  Non te posso dizer al,
     mas conven de obedecer
     a de nobre parecer
 48  que no mundo muito val.&quot;

     (027)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares, muy sotilmente ordenada, 
     por amor é loores de la dicha Doña Juana de Sossa.

     Pois me non val
     servir nen al,
  3  boa sennor,
     sofrendo mal
     morrei leal,
  6  ai pecador!
     Atal foi minna ventura
     que depois que vos non vi,
  9  todo ben, toda folgura
     e todo prazer perdí.
     Enton creí
 12  e entendí
     o grand' error
     en que caí
 15  por mal de mi,
     fol servidor.
     Nunca eu pensei que av[e]ria
 18  tanto mal sol por dizer
     que Amor non forçaria
     a neun con seu poder.
 21  Por tal fazer
     foi-me prender
     en tal teor
 24  que sen prazer
     me faz morrer
     a gran dolor.
 27  Assi vivo encarcerado
     en prizon cruel sen par,
     e non sei por meu pecado
 30  quen me possa amparar.
     Pois sen dultar
     me quer matar
 33  o vosso amor,
     quero curar
     de vos loar
 36  u quer que for'.
     E pois non se escusa a morte,
     quero eu por boa fé
 39  segun quiso minna sorte
     loar sempre a quen loei;
     e loarei,
 42  e des i serei
     encobridor,
     que non direi
 45  a quen ben sei
     que ten meu cor.


     (028)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino, por amor é 
     loores de una su señora que desian.....

     Des que de vos me partí,
     lume d' estes ollos meus,
  3  por la fé que devo a Deus,
     ja mais prazer nunca vi.
     Tan graves cuitas sofrí,
  6  sofr' e atendo sofrer,
     que pois non vos posso ver
     non sei que seja de mi.
  9  Choran con gran soedade
     estes meus ollos cativos;
     mortos son, pero andan vivos,
 12  manteendo lealdade.
     Sennora, gran crueldade
     faredes en olvidar
 15  a quen non lle praz mirar
     se non vossa gran beldade.
     Meus ollos andan mirando
 18  noite e dia a todas partes,
     buscando por muitas artes
     como non moira penando 
 21  Mais meu coraçon pensando
     non lles quere dar prazer;
     por vos sempre obedecer
 24  eles non cessan chorando.

     (029)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino, por amor e loores de la dicha Doña Juana de Sossa, é por que gela mandó faser el dicho señor Rey Don Enrryque un dia que andava ella por el naranjal del Alcáçar con otras dueñas e donçellas.

     Ben aja minna ventura
     que perdeu escuridade
  3  e me demostrou beldade
     tan acabada e pura!
     Por un laranjal andando
  6  vi estar donas e donzelas,
     todas de amor falando;
     mas a mais fermosa d' elas
  9  vi poderosa en cordura,
     briosa en onestade.
     Mui gran tempo á, en verdade,
 12  que non vi tal fermosura.
     Algûas das que andavan
     en a orta trebellando,
 15  entendí que posfaçavan
     de mi que estava mirando
     a mui linda criatura,
 18  deleitosa claridade,
     d' aquela que con bondade
     vence a todas de apostura.
 21  Des que vi que entendian
     minna gran coita sobeja,
     e que todas se enfengian
 24  contra mi con grand' enveja,
     non quis d' elas aver cura
     por fogir de fealdade,
 27  e fui ver con omildade
     mui garrida catadura.
     Por me partir de conquista
 30  fui-me achegando du estava
     a mui amorosa vista,
     e vi que triste andava.
 33  Respondeu-me con mesura
     que avia gran piedade
     de mi que por lealdade
 36  sofria tal amargura.
     Eu fui logo conquistado,
     se Deus me ponna consello,
 39  e non vejo por meu grado
     outra luz nen outro espello
     se non sa gentil figura,
 42  sen neûa crueldade,
     que de mia gran soidade
     muitas vezes é folgura.

     (030)

     Ai meus ollos, que quisistes
     ir tal fermosura ver,
  3  por quen chorades tristes,
     longe de bon parecer?
     Heu, cuitado e sen prazer!
  6  que vejo meu coraçon
     en forte tribulaçon
     e non lle posso acorrer.
  9  Assi morrei sen ben aver
     por non dizer
     minna entençon.
 12  Fostes ver seu sennorio
     da que muito pod' e val.
     Ollos tristes, vosso brio
 15  faz sofrer coita mortal
     a meu coraçon leal
     que ja mais non atende ben
 18  por vos ir mirar a quen
     non sabe ren de meu mal.
     Pois minna coita é tal,
 21  o ben me fal,
     morrei por én.
     Certo é que morte sento,
 24  ollos, por vosso mirar,
     e non ei consolamento
     se non ver e desejar
 27  .................
     nen mostrar mia gran door.
     Mais me praz morrer meu cor
 30  que non fazer neun pesar
     a quen me pode alegrar
     por eu loar
 33  seu gran valor.
     Ollos, pois que vos mirastes
     donzela de gran beldade,
 36  a mi, cativo, deitastes
     en prizon sen piedade.
     Moiro chamando bondade
 39  e mais mesura outrossi
     atá ques nembre de mi
     a mui gentil sen crueldade.
 42  Ollos, a esta mirade,
     que por verdade
     mellor non vi.

     (031)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino á la dicha Doña Juana de Ssosa, é disen que le dixo el Rey don Enrrique el Viejo que pues le avya dicho á ella en esta cantyga &quot;acabada fermosura&quot;, que ya non fallaria mas loores que deçir della.

     Acabada fermosura,
     esmerado sennorio,
  3  gentileza e alto brio
     me foi demostrar ventura.
     Dona de nobre figura,
  6  estremada en seu falar,
     esta quis Deus estremar
     e comprir de gran cordura.
  9  Panos de grand' onestade
     aquesta sennor vestia,
     orlados en cortesia,
 12  aforrados en bondade.
     Brosladuras de beldade
     non avian outra lavor,
 15  senon canto Deus e Amor
     obraron con lealdade.
     Na cidade poderosa
 18  onde Seneca fui nado,
     en un jardin muito onrado
     vi primeiro aquesta rosa,
 21  tan onesta e tan graciosa
     que vos non posso dizer
     de seu lindo parecer
 24  sa vista nobr' e amorosa.
     Deus, que ben aventurado
     seria quen sempre ouvesse
 27  tal sennor que obedecesse
     sendo igual en seu estado!
     Mas non soo eu, mal-pecado!
 30  Pero, guardando seu ben,
     dona que tal poder ten
     loarei sempre de grado.

     (032)

     Esta cantiga fyso el dicho Alfonso Alvares, por amor é loores de la dicha Doña Juana.

     As donzelas den-lle onor
     a esta noble flor de lis,
  3  e damas d' este pais
     loen seu prez e loor.
     Sen pavor
  6  seu servidor
     quero ser leal provado.
     Ben me praz e soo pagado
  9  en la servir por sennor.
     Sempre serei en seu mandado
     da plus bela que ja mai
 12  vi, nen ulla altra non sai
     de tal doaire acabado.
     Esforçado
 15  en tal estado
     viv[e]rei, pois tal poder ten
     o Amor que me manten
 18  ledo e triste sen meu grado.
     O seu nome delicado
     d' aquesta rosa novela
 21  corteis, plasenter' e bela
     me faz viver consolado.
     Apartado,
 24  namorado
     andarei servendo aquesta
     rosa de gentil floresta
 27  e flor de mui lindo prado.
     Como servo omildoso
     en sa merced yeu morré
 30  da que ten pres tod mo sen
     con seu viso mui gracioso.
     Mui pensoso
 33  e desejoso
     andarei ata que veja
     a mui nobre a quen deseja
 36  o meu coraçon cuidoso.
     Fiida.
     Poderoso
 39  Amor brioso!
     Non querrás que tanto seja
     minna gran cuita sobeja
 42  por que[n] eu nomear non ouso.

     (033)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares de Villasandino, por amor é loores de la dicha Doña Juana de Sossa.

     Crueldad' e trocamento
     con tristeza me conquiso;
  3  pois me leixa quen me priso
     ja non sei amparamento.
     Non á gran tempo passado
  6  que fui presso en seu poder
     de Amor que por seu grado
     me mandou obedecer
  9  dona de mui gran valia,
     acabada en cortesia,
     a quen servo todavia
 12  e serví sen falimento.
     Muitos vi que a servian
     e serven e servirán,
 15  outros vi que maldezian,
     maldizen e maldirán
     a mi por que fui ousado
 18  de loar seu alto estado.
     Mas agora, mal-pecado!
     vejo outro mudamento.
 21  Cuidei ser por lealdade
     de minna sennor ben quiso,
     mas vejo por crueldade
 24  o meu coraçon conquiso.
     Por én maldigo ventura
     e quen obra desmesura,
 27  pois tan linda criatura
     olvidou seu alabamento.
     Pero gran cuita forçada
 30  me faz dizer quanto digo:
     Deus enxalce a muito onrada
     e cofonda o mal amigo!
 33  Esto digo eu por quen
     non deseja o meu ben.
     Pois me mal catan por én
 36  morrei sen merecimento.

     (034)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por amor e loores de la dicha Doña Juana de Sosa.

     Tempo á que moito afanei,
     minna sennor, por vos servir,
  3  e ja non posso encobrir
     a coita en que eu viv[e]rei.
     Pois mercee non posso achar
  6  en vos, la gentil sen par,
     longe de aqui por vos irei.
     Por vos irei longe de aqui
  9  onde prazer non averei
     nen gasallad', e assi morrei
     loando sempre a quen serví
 12  e servirei u quer que for',
     a vos, fermosa e mellor
     de quantas pude ver nen vi.
 15  Nen vi, de quantas pude ver
     ben sei que non verei igual
     de vos, fermosa mui real,
 18  comprida en [o] parecer;
     que Deus vos fez de tal valor
     que todo o mundo, inda Amor,
 21  vos van sempre obedecer.
     Obedecer sempre vos van
     Amor, ventura e poder.
 24  De quantos non vos poden ver
     ben sei que levan grand' afan.
     Que devo eu, triste, sentir,
 27  pois ora me conven partir
     du meus ollos non vos ver[án]!

     (035)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares en loores del señor Rrey Don Juan, como á manera de peticion, por que le fisiese merçed é ayuda.

     Triste ando de convento
     e non sento
  3  que me possa amparar,
     sofrendo cruel tormento,
     desatento,
  6  e ja non posso falar.
     Gran pesar
     foi en dar...............
  9  tal lugar
     a meu forte falimento.
     Sen errar
 12  quero morar..............
     onde chorar..............
     seja meu consolamento.
 15  Consolamento perece
     e falece,
     que soía ben fazer.
 18  Minna vida entristece
     e padece
     muito mal sen merecer.
 21  Non ei de aver
     neun prazer
     mais tristura por lidece.
 24  Bendizer
     se foi perder,
     e meu saber
 27  tornou-se todo en sandece.
     En sandece, mal-pecado!
     soo tornado,
 30  pois me falece tal ben
     cal avia eu cobrado,
     ai coitado!
 33  Este mal onde me ven?
     Sen desden
     irei a quen
 36  tal poder ten
     de me partir de cuidado;
     e por én...............
 39  tenno por sen
     seguir talen
     do mui alto Rei loado.
 42  Rei loado, en-nobrecido,
     esleido
     en o mundo por mellor,
 45  seja de vos acorrido
     sen olvido,
     ai eu, triste pecador!
 48  que en dolor
     e con tristor
     é meu cor
 51  tormentado e mal ferido.
     Se non for'
     por gran valor
 54  de vos, sennor,
     non entendo ser guarido.

     (036)

     Esta cantiga muy sotyl é famosa fyso el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino por amor é loores de la dicha Doña Juana de Sosa, é por que gela mandó faser el dicho Señor rey Don Enrrique el Viejo, es opinion de otros que la fiso á la Reyna de Navarra.

     Sen falia
     me conquiso
  3  que[n] me priso
     ora un dia
     con seu viso
  6  de mui grande alegria.
     Eu pecador!
     que ben seguro estava
  9  de ja nunca aver
     grave coita d' amores,
     vi un dia resplandor
 12  tan claro que passava
     segun meu entender
     todos los resplandores.
 15  Amadores,
     tal sembrança
     sen dultança
 18  chamaredes flor das flores,
     de gran valia.
     E des que vi
 21  atan linda criatura
     perdí todo meu sen.
     Assi foi conquistado.
 24  Vivo assi
     todo tempo en tristura
     e desejando a quen
 27  non sabe meu cuidado
     tormentado.
     En minna vida
 30  ja perdida
     non será de mi, cuitado,
     aquesta porfia.
 33  Por meu mal
     a fez Deus tan fermosa;
     pois me conven sofrer
 36  gran tempo en Castela
     coita mortal
     e vida temerosa,
 39  por non lle ousar dizer
     minnas coitas a ela.
     Que mazela
 42  tan estranna,
     se en sanna
     for' esta linda estrela!
 45  De mi que seria?
     Ai Deus de amor!
     seja vossa bondade
 48  de lle querer nembrar
     a forte tribulaçon
     que este meu cor
 51  sofre por lealdade,
     non ousando nomear
     seu nome de alegrança:
 54  Esperança
     me faz ledo,
     por que cedo
 57  loarán sa andança
     d' esta sennora mia.

     (037)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por amor e loores de Doña Maria de Carcamo, mançeba que fue del dicho Rrey Don Enryque.

     Viva sempre enxalçado
     o amor maravilloso
  3  por lo qual sen dulta ouso
     dizer que soo namorado.
     Amor, esforço e ventura
  6  en concordia sen errança
     todos tres con gran mesura
     guarneceron minna lança.
  9  Amor me deu esperança,
     esforço, nobre ousadia;
     ventura que ao mundo guia
 12  me faz amar e amado.
     Des que me vi guarnecido
     de arnes de tal valia,
 15  ome de o mundo nacido
     non ouvo tanta alegria.
     Longe de toda folia
 18  vi ante os ollos meus
     ûa rosa que fiz Deus
     fermosa, de alto estado.
 21  Cando ben mirei seu gesto,
     seu falar e noble riso,
     lindo rostro claro, onesto,
 24  aire, luz de paraiso,
     enton quis [eu e] ela quiso
     que fosse seu servidor.
 27  Esta tenno por sennor;
     de outro ben non ei cuidado.
     Esta sempre servirei
 30  que merece ser servida,
     e ja mais partirei
     minna entençon comprida.
 33  Ora venna morte ou vida,
     non faria outra mudança,
     pois amo con lealtança
 36  e non por fol gasallado.
     Ja todo bon pensamento
     será sempre en aquela
 39  que por seu merecimento
     chaman todos linda estrela.
     Se é dona ou donzela
 42  por mi non será sabido
     atá o mal ser aviido
     e eu ledo e mui pagado.

     (038)

     Esta cantiga disen que fiso el dicho Alfonso Alvares por amor é loores de la Rreyna de Navarra, hermana del Rrey Don Juan.

     Ai, que mal aconsellado
     fustes, coraçon sandeo,
  3  en amar a quen ben creo
     que de vos non á cuidado!
     Por meu mal vossa porfia
  6  foi no mundo començada;
     non cessades noite é dia
     d' estroir vossa morada.
  9  Vosso penso non val nada
     en amar quen vos non pensa;
     non vos vejo outra defensa
 12  se non morte, mal-pecado!
     Corpo, non des[es]peredes
     que cedo prazer ajades,
 15  mas servid' e non cansedes
     de loar a quen loades;
     que ela ten tantas bondades,
 18  alto brio e fermosura,
     que por sa nobre mesura
     non seredes olvidado.
 21  Coraçon triste, ben vejo
     que buscades minna morte,
     pois pensades tan sobejo
 24  en linda estrela de norte.
     Ai, que mal cruel tan forte,
     se ela por én se ensanna!
 27  De viir mais en Espanna
     ja mais non serei ousado.
     Corpo, non emaginedes
 30  de aver mal nen contenda
     por loar a quen sabedes
     inda que ela entenda;
 33  mais poede vossa fazenda
     en poder do Deus de amor,
     e non ajades pavor
 36  se fordes leal provado.
     Coraçon, pois vos queredes
     que eu viva en tormento,
 39  eu morrei e vos morredes
     sen neun acorrimento;
     mais de meus ollos sento
 42  que por mi e (por) vos morrán
     e ja mais nunca verán 
     bon parecer acabado.

     (039)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares cuando desposaron la Rreyna de Navarra con don Carlos, por que se yba.

     Triste soo por la partida,
     que se ora de aqui parte
  3  meu sennor, que mui sen arte
     do seu amor soo conquerida.
     Todo o mundo ben entenda
  6  que non posso leda ser
     ata que possa entender
     mais novas d' esta fazenda;
  9  ca será minna vivenda
     en esquiva maginança
     con deleitosa esperança
 12  ata ver la sa viida.
     Ora vai longe d' aqui
     quen meu coraçon deseja;
 15  por minna coita sobeja
     tempo á que tempo perdí.
     Sennor Deus, que merecí
 18  ben obrando a meu poder,
     que por un soo prazer
     ei pesar toda mia vida?
 21  Mui alto Rei de Castela,
     esforçado en gran valor,
     meu irmâo, meu sennor,
 24  vos oid[e] mia querela
     e julgad' a mi por ela.
     Vossa mercee seja atal
 27  que non passe tanto mal,
     pois non soo nen fui falida.

     (040)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por manera de desfecha a esta otra cantiga que fiso á la dicha Rreyna.

     Pois me non val,
     boa sennor, vos servir,
  3  sofrendo mal
     queiro por vos morir.
     Amei-vos eu
  6  tan de aficado amor
     que non soo meu
     nen de outra, ai pecador!
  9  Des que vos vi,
     tan mui fermosa sennor,
     non me pod' al
 12  de mia gran coita partir.
     Conven sofrer
     este pesar que eu ei
 15  sen ben aver
     pois que tanto afanei.
     Boa sennor,
 18  depois que vos mirei
     sofr' eu mortal
     dolor se [eu] vos non vir'.
 21  Non vos errei
     por vos querer gran ben,
     ca vos amei
 24  mui mais que outra ren.
     Boa sennor,
     se toverdes por ben,
 27  pois soo leal,
     vos mandade-me guarir.

     (041)

     Esta cantiga disen que fiso el dicho Alfonso Alvares al conde Don Pero Niño, por amor é loores de la dicha Doña Beatris.

     Loado sejas, Amor,
     por quantas coitas padesco,
  3  pois non vejo a quen ofresco
     todo tempo este meu cor.
     Eu vi tempo que vivia
  6  en lindez' e sen pesar,
     adorando noite e dia
     o que non posso olvidar.
  9  Fortuna fui trastornar
     a carreira de a ventura
     que non é nen foi segura
 12  nen será en un teor.
     Non me queixo de ti agora,
     Amor, se padesco mal,
 15  pois me destes por sennora
     nobre vista angelical,
     a quen fui e soo leal
 18  e serei sen dultamento,
     macar que sofro tormento
     longe sen fazer error.
 21  Amor, sejas enxalçado,
     pois me mandaste servir
     bon parecer acabado
 24  en falar e en riir.
     Ben me posso enfengir
     que amei gentil figura;
 27  mas se ela de mi non cura,
     morto soo eu, pecador.
     Amor, sempre oí dezir
 30  que calquer que te servisse
     devia mui ledo vevir
     por gran coita 'n que se visse.
 33  Canto se por esto oisse,
     eu me ponno en teu poder,
     que se meresco én perder,
 36  tu sejas meu julgador.

     (042)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por amor é loores de Doña Juana 
     de Sossa, manceba del Rrey Don Enrryque.

     Amoroso riso angelical,
     soo preso en vosso poder;
  3  querede vos mercee aver
     de minna cuita desigual.
     Des que vos vi, nobre sennor,
  6  nunca fiz se non pensar
     en vos servir, e sen dultar
     ja mais en quanto vivo for'.
  9  Se vossa mercee non me val,
     eu morrei sen falecer;
     por én vos praza de querer
 12  que eu non passe tanto mal.
     Vos me posestes en prizon
     d' u eu non posso sair.
 15  Sennora, sen vos falir,
     vosso serei e de outra non.
     Vossa nobreza seja tal
 18  en me querer ben responder
     que meu cor possa perder
     dolor e gran cuita mortal.

     (043)

     Esta cantiga fizo é ordenó el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino por 
     amor é loores de la dicha doña Juana de Sossa, loando al amor por que le 
     diera lugar é manera á qual pudiese loar é amar é obedescer 
     é servir á tan resplandesiente señora.

     De gran cuita sofredor
     fui e soo [e] sempre serei,
  3  seendo leal amador
     de quen vi, vejo e verei.
     Serví e servo e servirei
  6  a vos, fermosa sennor.
     Esperança en vosso amor
     tove e tenno e terrei.
  9  Como quer que gran temor
     sofrí e sofro e sofrerei,
     pensando en vosso valor
 12  vencí e venço e vencerei;
     por que di e dou e darei
     sempre a Deus gran loor,
 15  pois meu tempo en tal teor
     perdí e perdo e perderei.
     Pero en quanto vivo for'
 18  digo e dixe e direi
     que por vos este meu cor
     forcei e forço e forçarei.
 21  Pensei e penso e pensarei,
     quer venna ben ou mellor,
     que a vos, das flores flor,
 24  amei e amo e amarei.
     Por vosso bon prez e onor
     cuidei e cuido e cuidarei
 27  por que mui forte tristor
     passei e passo e passarei.
     Seguí e sigo e seguirei
 30  por meu mal, ai pecador!
     tal cuita que con pavor
     andei e ando e andarei.

     (044)

     Esta cantiga fizo el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino en loores é alabança de la señora Rreyna de Navarra, por quanto ella era muy fermosa é siempre el la deseaba loar é servir en sus cançiones, segunt que en este libro es contenido.

     Por amores de ûa estrela
     que meu coraçon manten,
  3  viverei ledo en Castela
     quanto Deus tover' por ben.
     Non direi qual é nen quen,
  6  mas loado seja Amor
     que me deu gentil sennor,
     mais fermosa que outra ren.
  9  Amor me trage pagado
     des que me fizo entender
     d' ela que servo de grado
 12  e me fazi entristecer.
     Muitas vezes con prazer
     ei nembrança de sa vista,
 15  mas tormenta me conquista
     que non posso al fazer.
     As outras non ajan sanna,
 18  qu' esto a mi assi parece.
     De quantas eu vi en Espanna,
     esta todo ben merece.
 21  É fermosa con lindece;
     trage muita louçania;
     de bondad' e cortesia
 24  todos tempos se guarnece.
     Ante meus ollos tenno
     cada dia seu sembrante.
 27  Seu prez e loor mantenno;
     assi seja, ben merece.
     Pero que vivo pensante
 30  por ser d' ela alongado,
     non soo nen ando enganado,
     certo soo por seu talante.

     (045)

     Esta cantiga fiso el dicho Alfonso Alvares por desfecha desta otra cantiga.

     Desejoso con desejo,
     desejando todavia,
  3  ando triste, pois non vejo
     a gentil sennora mía,
     a que amo sen falia
  6  desejando todavia.
     De prazer ja non me praze,
     desprazer ei noite e dia,
  9  pois ventura assi me faze
     apartado todavia
     de aquesta sennora mía,
 12  desejando todavia.
     Pensar outro pensamento
     penso que non ousaria,
 15  meu ben e consolamento
     é loar sa louçania
     d' esta linda en cortesia,
 18  desejando todavia.
     Cuido con gran cuidado
     cuidando sen alegria,
 21  onde pois vivo apartado
     de quen me fazer soía
     muito ben sen vilania,
 24  desejando todavia.

     UN BACHILLER É MAESTRO EN ARTES, DE SALAMANCA.

     (046)

     Estas preguntas fizo é ordenó el dicho Bachiller en artes contra el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino.

     Sennor Alfonso Alvares, que Deus vos mantenna]
     en onra e en ben e en alto estado,
  3  a esta pregunta me dade recado
     e seja apressa, que non se detenna;
     e se podedes, logo en ponto venna,
  6  que muito cobiiço [saber] este feito,
     e se m' o dezedes, fazer-vos-ei preito
     que moira ou viva so la vossa senna.
  9  Dizede-me, sennor, u se foi franqueza,
     que ja non parece nos renos de Espanna,
     e gran tempo á que aquesta companna
 12  que i fizo, vive en mui gran pobreza.
     Esto me dizede sen outra pereza:
     &quot;A vosso entender se tornará én cedo?&quot;
 15  E dizede-me certo, que non aja medo,
     que mui muito dulto aquesta crueza
     Que vejo e vi fazer a coitados
 18  fidalgos mesquinnos que tan solamente
     non deron nen dan por eles nüente.
     Des que se partiu dos renos nomeados
 21  aquela franqueza por nossos pecados
     e nunca ja mais aqui quis tornar,
     mellor fora [a] Deus de todos matar
 24  que non ser nos d' ela assi arredados.
     Fiida.
     E pois, oh sennores, ja nada non dan
 27  fidalgos cativos, ora que farán
     os pobres e boos? Son deseredados.

     ALFONSO ALVARES, DE VILLASANDINO

     (047)

     Esta rrespuesta fyzo é ordenó el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino contra el dicho Bachiller é maestro en artes.

     Amigo sennor, franqueza desdenna
     a gente avarenta e geno turbado;
  3  por ende se foi morar mal-parado
     trezentas jornadas alen de Cerdenna
     e non tornará por cousa que avenna
  6  en estas partidas pos un mui gran treito;
     e se o fezer', fará gran dereito,
     pois [non] é preçada por ûa cermenna.
  9  E inda mais vos digo que fica escasseza
     en estas partidas con onra tamanna
     que todos lle fazen mui gran festa estranna,
 12  assi aborrecen toda gentileza.
     Pois como atendedes que venna nobreza
     morar entre gente du á tal degredo
 15  que cantos sennalo con este meu dedo
     son mui avarentos con toda vileza?
     Abades, sennores, leigos e perlados
 18  ben vos mostrarán logo de presente
     en todos seus gestos e seu continente
     que aman franqueza segun los passados;
 21  mais des que ajades a estes provados,
     veredes que curan de se apartar
     e con avariça riir, posfaçar
 24  de lindos fidalgos que viven lazerados.
     Fiida.
     Des i án tomado agora un refran
 27  viçosos e ricos: Por que buscarán
     boliços nen guerras? Por ser enloucados.

     (048)

     Esta pregunta fizo é ordenó el dicho Alfonso Alvares de Villa Sandino contra Garçia Ferrandes de Gerena quando tornó moro.

     Garcia amigo, ninguen te espante
     pero que te digo que muito perdeste
  3  des que en Mafoma ta creença poseste
     segun que disse o vello Almirante;
     que o que gannaste direi de talante:
  6  Gannaste nome de alcaide de vento,
     gannaste inferno, escuro tormento,
     gannaste i mais que tragias ante.
  9  Des que a Jesu, nosso Salvador,
     tu renegaste por ben adorar
     o falso propheta, linnage de Agar,
 12  que dizen Mafoma, vil embaidor,
     de quanto gannaste soo ben sabidor:
     Gannaste mais barbas que trager soías,
 15  gannaste maridos que acá non avias,
     gannaste privança do demo mayor.
     Con taes trocos como ás trocado
 18  mui ben te podes chamar traidor,
     pois non ouveste de Christus pavor
     nen de as gentes vergonça, coitado!
 21  Canto i gannaste [te direi de grado]:
     Gannaste proveza e maa ventura,
     gannaste luxuria, amarga tristura,
 24  gannaste por sempre de ser lastimado.
     Ja non te podes chamar perdidoso,
     pois tantas cousas com' estas gannaste,
 27  cando a lei mui santa trocaste
     por maa seita do falso, enganoso.
     De canto gannaste sei ledo e goyoso:
 30  Gannaste lazeira de noite e de dia,
     gannaste a ira de Santa Maria,
     gannaste vileza e cambio astroso.
 33  Fiida.
     Gannaste......................
     ..............................
 36  ..............................

     (049)

     Esta conpla de consonantes doblados fizo el dicho Alfonso Alvares por escura.

     Andando cuidando en meu ben cuidei
     que eu cuidara ren d' este cuidar,
  3  cuidando, cuitado, como me matei
     e por ende cuido cuidar en pensar;
     que se ouvesse quen de mi cuidasse
  6  o que non cuido cuidar, cuidaria
     un tal cuidado por que me leixasse
     de meu gran cuidado cudar todavia.

     (050)

     Este dezir fizo é ordenó el dicho Alfonso Alvares, el qual dicho dezir es bien fecho por arte de macho é ffenbra.

     Consellade-me ora, amigo,
     que vejais prazer de amiga,
  3  querendo-me dar castigo
     como ome que me castiga:
     Se acharei bon abrigo
  6  en la dona que outro abriga;
     se o fillar', esto digo:
     Ben lle venna a quen m' o diga.
  9  Fiida.
     E eu sempre me maldigo
     e Deus sempre me maldiga,
 12  se por ende non me sigo
     como me mandais que siga.

     (051)

     Este dezir fyzo é ordenó el dicho Alfonso Alvares, contra el Amor quexandose dél é afeandole é despe(n)diendose dél, el qual dicho dezir es muy bien fecho.

     Amor, pois que vejo os boos fugir
     de vossa mesnada e de vossa corte,
  3  se Deus enderece a ben minna sorte,
     que ora me venno de vos despedir.
     E non entendo que erro en partir
  6  de mi gasallo, prazer nen cantar,
     mas en canto viva, non cuido trobar
     de vos mal nen ben, pois non val servir.
  9  Pero non entendades que quero leixar
     o mundo de todo para me morrer,
     mais quero, amigos, cantar e tanger,
 12  leer as estorias, con aves caçar,
     todas boas mannas seguir e usar,
     salvo o trobar que ja non farei,
 15  amar por amores, que nunca amarei,
     se non for' aquela que eu devo amar.
     Ca en outro tempo os antecessores
 18  pagavan-se muito dos que ben amavan
     e dos mais genties que se deleitavan
     fazendo cantares a sas sennores
 21  ............................
     Por én digo, Amor, que é fol provado
     que[n] passa tormento por vosso mandado
 24  nen que perde tempo trobando de amores.
     E pois tantos boos vejo apartar
     d' aquestas dous cousas por vos, ai Amor!
 27  de aqui adeante vos sede sabidor
     que nunca vos faça prazer nen pesar
     nen quero a vos nen a outro loar.
 30  Assi passarei por minna ventura,
     canto Deus quiser', e non av[e]rei cura
     se non de oir e ver e calar.
 33  Fiida.
     E quen posfaçar' fará de[s]mesura
     que nunca eu penso tomar tal tristura
 36  por que me façades mor[r]er nen penar.

     (052)

     Este dezir fizo el dicho Alfonso Alvares á don Gutierre de Toledo, arçediano de Guadalfajara, quando fué electo de Toledo.

     A quen ajuda o Rei enxalçado,
     a mui nobre Reinna, o gentil Infante,
  3  o gran condestable e o almirante,
     Pero Lopez de Ayala, des i Joan Furtado,
     depois todo prez do reno juntado,
  6  pois como lle poden fazer encreente
     que possa turbar tal feito Vicente,
     ainda que fosse mil tanto letrado?
  9  De outras bondades o vejo arnesado,
     ca é sabedor e de boa vida,
     lindo fidalgo, pessoa comprida
 12  con toda cordura, leal, mesurado,
     de mais que ajuda ventura, estado,
     proeza, concordia que son de sa parte;
 15  pois como lle pode Vicente con arte
     poer turbamento en lo arçebispado?
     Por esto, amigos, soo emaginado
 18  en cujo esforço Vicente o faz:
     Ou esta denteira se é de o agraz
     foi ben azeda no tempo passado,
 21  ou se é por esto, é mal consellado;
     e se por enveja, é ben fol de pran,
     salvante se atende ao Taborlan,
 24  que de outro non pode el ser ajudado.
     Por ende, amigos, soo maravillado
     das cousas que vejo tan contra razon:
 27  Un gato pequeno fillar entençon
     con un leon forte tan ben eredado;
     ca por esperança é visto, falado
 30  que por un bramido d' un soo leon
     devrian cantos gatos en o mundo son
     sugir, canto mais un magro, cuitado!

     PERO VELES DE GUEVARA

     (053)

     Este desir fiso é ordenó el dicho Don Pero Veles de Guevara á una dueña mui vieja que andava en palaçio del Infante don Ferrnando, é non avya en el rreyno quien quisyese con ella cassar, tanto era ffea é de vyeja é de pobre, non embargante que era dueña de muy buen linaje.

     Sancha Carrillo, se vosso talante
     é de casar, fazed' ora assi,
  3  como me eu pague de vos, e des i,
     sede vos segura de ser ben-andante,
     que todas las cousas de que me paguei
  6  vos acharedes que eu as casei
     antes que rei nen reinna nen infante.
     Mas vejo de vos mui despagada
  9  a vossa ventura, avendo servido 
     a Rei Don Alfonso que ouvo vencido
     Albuhacen, o rei de Granada;
 12  e des i aqueles que d' el descenderon,
     vos os criastes segun me disseron,
     e nunca mais d' esto fostes demandada.
 15  Eu, por que vejo vossa soedade,
     venno-vos esto, sennora, a dizer:
     Vos non querades en al contender
 18  se non en esto, por vossa bondade;
     que se por esto non fore, sennor,
     nunca creades que entendedor
 21  moira de amores por vossa beldade.
     Que Deus non quiso que fosse outorgada
     aquesta graça a condes nen reis,
 24  nen án poder todas as tres leis
     ............................
     Mais se vos ende pode[de]s guisar
 27  como vos eu ame e possa loar,
     antes de un ano seredes velada.
     Fiida.
 30  E se vos d' esto queredes dultar
     que vos oge dessen toda ultra-mar,
     nunca alaroça seredes chamada.


     DON PEDRO, INFANTE DE PORTUGAL
     
     (054)

     El Infante don Pedro de Portugal. 

     Ben direi d' Amor,
     pois que m' ele fez
  3  quedar d' esta vez
     por seu servidor.

     (055)

     Eu tenno vountade
     d' Amor me partir,
  3  e tal en verdade
     nunca o servir.
     De m' ir é razon
  6  sen aver galardon
     de minna sennor.

     (056)

     O Amor me disso
     un dia falando,
  3  se me prazeria
     amar de seu bando.
     Vi moça fermosa,
  6  gentil, graciosa,
     de fina color.

     (057)

     ..........................
     ..........................
  3  ..........................
     De mi sen prez que perdí
     o mellor tempo que ouve
  6  en servir a quen me trouve
     enganado apo-si,
     que foi de quanto serví.
  9  Eu serví quen entendia
     por meu servir non dar nada.
     Perdí minna mancebia
 12  que non pode ser cobrada.
     O sentido que avia
     en saber Amor servir
 15  ei perdido sen mentir,
     que foi de quanto serví.

     (058)

     Desfeita. 
     Pois que ben serviste
     non sendo amado,
  3  perder mereciste.
     Serviste sennora
     prazer esperando,
  6  non sendo amado
     tristura cobrando.
     Pois d' ela sentiste
  9  non seres amado,
     perder mereciste.

     DON IÑIGO LOPEZ DE MENDOZA,
     MARQUÉS DE SANTILLANA

     (059)

     Por amar non saibamente,
     mais como louco servente,
  3  ei servido a quen non sente
     meu cuidado.
     Nen ja mais querrei sentir
  6  minna cuita,
     que por meu gran mal padesco,
     a qual non posso sofrir,
  9  tanto é muita.
     Pero vejo que peresco
     e non sei por qué 'nsandesco,
 12  e meu coraçon consente
     que moira como inocente,
     non culpado.
 15  Ben seria que servesses,
     ai coraçon!
     e vivesses traballado,
 18  se por servir atendesses
     bon galardon
     dos tormentos qu' ás passado.
 21  Mas vejo por meu pecado
     que sempre soo padecente,
     e nunca bon continente
 24  ei achado.

     MONTORO

     (060) 

     Ai cuitado, agora sento
     que por meu mal connocí
  3  tanto ben como perdí
     por cobrar tal perdimento.
     Os meus dias ja passaron
  6  en que eu viver soía
     con prazer e alegria
     todo o tempo que duraron.
  9  Pois non sei amparamento
     &quot;Loado sejas, Amor,&quot;
     que &quot;A Deus, mia boa Sennor&quot;
 12  foi causa de meu tormento.
     Ordenar quero mia vida,
     pois son posto en tal cuidado,
 15  que morrer devo, cuitado,
     ou fazer vida perdida:
     E será posto [en pensamento]:
 18  &quot;Rousinol, vejo-te queixoso;&quot;
     &quot;Amor cruel e brioso&quot;
     fará por mi comprimento.
 21  Ja non posso mais durar
     esta vida padecendo,
     e pois moiro assi vivendo,
 24  vivo me quero enterrar,
     [e será o enterramento:]
     &quot;Cativo! de mia tristura;&quot;
 27  &quot;Pois me faleceu ventura&quot; -
     cobrirá meu moimento.

     PEDRO DE QUIÑONES

     (061)

     La  glosa de: &quot;Ai donas, por qué en tristura.&quot;

     Pensando en vossa figura
     olvidar ja non podria
  3  &quot;Ai donas, por qué en tristura,&quot;
     pero penso noite e dia.
     Mas se vossa sennoria
  6  non quer usar de mesura
     non vejo como seria
     partida de mi a rencura.
  9  A voltas de ben e mal
     tanto me sento penado
     que nunca sayo de un val
 12  fermoso, ben arvorado;
     antes con pena mortal
     de vossa beldade forçado,
 15  pensando mui desigual
     passo mia vida cuitado.
     Sendo de todo chegado
 18  aa vida sen folgura,
     acheguei-me a un poblado
     d' u me apartou mia ventura;
 21  e eu con gran queixa pura
     ao ceo mirar queria,
     vi estar la flor de altura
 24  per quen gran coita sofria.
     Leixemos agora estar
     estes dous versos, sennores:
 27  &quot;Vi-a estar en un pumar
     con outras muitas sennores;&quot;
     e leixo tamben passar,
 30  que non faz a meus amores,
     &quot;donas de alto lugar
     collendo rosas e flores.&quot;
 33  Damas de grandes valores
     vi e de grand' apostura,
     tomando muitos sabores,
 36  que de mi non avian cura
     nen de mia desaventura
     e congoxa que tiinna,
 39  salvo ûa por sa mesura
     quiso saber d' u viinna.
     Con temor qu' é justa lei
 42  de quen pensa ser amado,
     a grand' afan lle falei
     como ome desacordado;
 45  e depois que acordei
     respondí por seu mandado:
     &quot;Sennora, de cas d' el Rei
 48  trago caminno tirado.&quot;
     Dixo en ver-me apressurado
     e mudar muitas colores:
 51  &quot;Querria saber de grado
     quaes son vossos dolores,
     ou quaes son los temores
 54  por que viveis enojado
     ou se sodes namorado
     de algûa d' estas sennores.&quot;
 57  Con medos ja mui mayores,
     baixo como quen murmura,
     respondí: &quot;Grandes rencores
 60  passo, forte pena e dura;
     que quero mia sepultura
     se por vos non se desvia,
 63  pois perdí a fermosura
     de la vossa sennoria.&quot;
     &quot;Inda que non sei a queixura
 66  que vos faz andar penado,
     parecedes-me apressurado,&quot;
     dixo ela, &quot;en tal figura
 69  que se este mal vos dura,
     certamente se diria
     que avedes amargura
 72  e gran cuita todavia.&quot;
     Fin.
     &quot;Se vossa mercee non cura
 75  mia cuita, sennora mía,
     mui triste mort' e segura
     espero de cada dia.&quot;

     PEDRO DE SANTA FÉ

     (062)

     Cançion. 
     A Deus, mia boa sennor
     que eu amo mais que a min!
  3  Non receo minna fin
     por vos ser bon servidor.
     Eu ben vejo que me conven
  6  - ja non posso mais tardar -
     con tal cuita c' a mi ven,
     que por força sospirar.
  9  Mas de tanto me vai ben,
     que o mal ei tan vezado
     que non sento tal bocado
 12  c' a mi seja sen sabor.

     (063)

     De la desigualdat que ffavor trae.
     Pois por favor certo sei
     a todo ome ir mellor,
  3  por tanto eu cridarei:
     Ai favor, ai Deus, favor!
     Vejo un ome entendido,
  6  sabio, de bon sentimento,
     e se non é favorido,
     á mui pouco valimento.
  9  E pois tal connocimento
     ja manten favor por lei,
     por tanto eu cridarei:
 12  Ai favor, ai Deus, favor!
     Cato outro neicio, rudo:
     Se favor por seu o priso,
 15  todos o dan por enviso
     e dizen qu' é mui sesudo.
     Quen favor ten por escudo,
 18  todo o mund' o ten por rei;
     por tanto eu cridarei:
     Ai favor, ai Deus, favor!
 21  Quando ven a via fora
     quen favo[r] dá por esprito,
     non cessa quen-no adora
 24  ou quen bendiz o maldito.
     D' onde eu [sempre] repito:
     Reverencia lle darei.
 27  Por tanto eu cridarei:
     Ai favor, ai Deus, favor!     

     DON ALVARO
     (GONÇALES DE ALCANTARA ?)

     (064)

     Pregunta de Don Alvaro a Gomez Manrique.

     Muito prudente sennor,
     nobre, famoso Manrique,
  3  se calo vosso louvor
     é por que baixo non fique;
     e assi por certo sei
  6  que por muito que vos gabe
     acabar non poderei
     quanto louvor en vos cabe.
  9  O al que signo s' acabe.
     Posto que meu entender
     fraco non possa bastar
 12  pera vos satisfazer
     o que quero preguntar,
     e que menos de que deva
 15  preguntando vos entregue,
     a vos soo conven qu' escreva
     e em outren non empregue
 18  a pregunta que se segue.
     Digo de dous cavaleiros
     feitos em ûa batalla,
 21  ante dos golpes primeiros
     un de o seer se traballa,
     o outro aa derradeira
 24  da vitoria presente.
     Qual será n' esta maneira
     feito mais onradamente,
 27  ambos d' esforço valente?
     Sennor, en vossa mercee
     con muita fé m' encomendo,
 30  ca o que de vos se lee
     guardo, estudo, aprendo.
     Responda vossa prudencia,
 33  alce meu baixo saber,
     por que con mais diligencia
     e razon deva querer
 36  vosso serviço fazer.

     GOMEZ  MANRIQUE     

     (065)     

     Respuesta de Gomez Manrique.      

     Traballos con desfavor
     do Sennor Rei Don Enrique
  3  a vos, gentil trobador,
     me farán que non reprique
     inda ben como querrei;
  6  mais macar eu me desgabe,
     nunca vos eu negarei
     esso que meu saber sabe,
  9  posto se me faça grave.
     Graças vos quero render
     por me tanto conloar,
 12  mais lo non me connocer
     vos engana sen dultar;
     e temo se ven la prova
 15  que mia vertude se negue,
     ca muito mellor por nova
     me terreis que cando achegue
 18  e minnos vicios desplegue.
     Desejando complazeir-os,
     - ca desejo-o sen falla -
 21  digo d' estes escudeiros
     que vossa queston entalla:
     Qu' el que orden cavaleira
 24  recebe, des que vencente,
     onora mais sa bandeira
     pois primeiro merecente
 27  se fezo que recebente.
     Canto dizedes se cree,
     ca vossas trobas veendo
 30  faz que o que non se vee
     se reconnoça leendo.
     Non miredes la eloquencia
 33  baixa de meu responder,
     que con la gran diferencia
     de las falas meu poder
 36  non pode ben compoer.

     GONÇALVO DE TORQUEMADA     

     (066)     
     
     Dezir. 
     Un dia por mia ventura
     fora-me eu acercar
  3  en ûa val mui escura
     onde ouve gran pesar,
     por que vi ali estar
  6  un ome desesperado,
     cantando desaguisado
     un cantar con amargura:
  9  Cativo! de mia tristura
     ja todos prenden espanto
     e preguntan que ventura
 12  é que m' atormenta tanto.

     (067)     
 
     Otra canzion suya.      
     Pois me vou onde cuidoso
     soo certo sempr' e serei,
  3  esta cançon cantarei,
     que me será conortoso:
     Trist' e mui penso[so]
  6  sempre veverei,
     Tan cuitado sen prazer
     quen me vir' oi que me parto,
  9  de maas tristezas farto,
     saiba que soo en seu poder
     do Amor sempr' enganoso;
 12  por que con razon direi:
     e mui desejoso
     do que ja passei.
 15  Ben como desesperado
     entendo de caminnar,
     pois que non posso cobrar
 18  neun ben por meu pecado;
     e direi: Pois ordenado
     ás, Amor, de me matar,
 21  o tempo passado
     non é d' olvidar.
     Parto-me logo agora.
 24  Vede o que poderei fazer,
     en que possa comprazer
     a vos, meu ben e sennora,
 27  como quer non me colora
     tal razon a meu entender:
     Con minna sennora
 30  soía viver.

     ESTAMARIU     

     (068) 

     A Deus quedeis, linda corte,
     guarnida de gran poder,
  3  pois en ti é meu prazer,
     mia gloria e meu conorte.
     A Deus qued' el lindo Rei,
  6  Reinna, Infante e donzelas;
     pois me vou comprir la lei,
     a Deus queden todas elas;
  9  ca non posso al fazer.
     Mas servir e obedecer
     quero eu en quanto viver'
 12  a vos, estrela do norte.     

     ANONIMO. UN PORTOGUES.

     (069)     

     Otro dezir.      
     [Oh] demo, dou-che por teus
     todos estes castelâos,
  3  se non con justas e torneos,
     en outras cousas non an mâos.
     Tragen os corpos ben sâos
  6  e an pouco ardimento,
     por que an posto en perdimento
     o moor reino de cristâos.
  9  En ricas roupas forradas
     tragen os seus coraçôes;
     en jaquetas ben brosladas,
 12  comedindo traiçôes,
     non veen las maldiçôes
     en Castela de centadas.
 15  Francos e dobras cruzadas
     cen mil dan en redençôes.
     Como fermosos pavôes
 18  vos vejo andar louçâos,
     e bravos como leôes
     a do[nde] vos minguan mâos;
 21  mas los vossos comarcâos
     que aqui son vossos vezinnos,
     todos vos an por mesquinnos,
 24  peitoros como paytos.
     Como agora é perdida
     a cativa de Castela!
 27  Por que razon era v[i]ida
     tanta cobardice en ela?
     U veen dona e donzela,
 30  i é toda sa folgança,
     e non veen la mal-andança
     que ora sofre a mezela.
 33  Fezeron mui grand' alardo
     e gran sembrante de guerra;
     des i lançaron un dardo
 36  vinte codos por la terra,
     roubando de serra en serra.
     Con peitos e con pedidos
 39  eles van apercebidos;
     dizen: Non á ponto (de) guerra.&quot;

     OUTRO PORTOGUES

     (070)

     Otro dezir de un portogues.

     Mal segre aja quen vos ensennou,
     ai mia sennora, primeiro a falar,
  3  [e] que[n] vos tal soubo ensennar
     e de aquesto non vos castigou
     [qu]e a quanto vos digo respondedes &quot;non&quot;,
  6  e nunca dizedes outra razon.
     Por ende mal aja quen vos lo mostrou!
     Tan boo vos fora de vos deprender
  9  a dizer &quot;si&quot; como &quot;non&quot; deprendestes;
     mas con aquesta palavra nacestes
     e con ela avedes de morrer.
 12  E se de aquesto non vos castigades
     e en dizer &quot;non&quot; muito porfiades,
     con vosso ben non ei que fazer.
 15  E se esta razon a vos muito dura,
     a mi conven forçado morrer,
     [e se esto m' aven] por vos ben querer,
 18  e vos de meu mal non aver cura,
     quan mal-pesar [eu] vi de meu padre,
     tan mao o veja de vos vossa madre,
 21  e de todas partes av[e]rá i tristura.     

     PARALLELISTIC SONGS     

     (071)      

     Al alba viide, [meu] bon amigo,
     al alba viide.
  3  Amigo, el que eu mais queria,
     viide al alba d' el dia.
     Amigo, el que eu mais amava,
  6  viide aa luz d' el alba.
     Viide aa luz d' el dia,
     non tragades compannia.
  9  Viide aa luz d' el alba,
     non tragades gran companna.

     (072) 
     Minno amor, dixestes: Ai!
     Venno a ver como vos vai.
  3  Minno amor tan garrido,
     ferí-vos vosso marido.
     Venno a ver como vos vai.
  6  Minno amor tan louçâo,
     ferí-vos vosso velado.
     Venno a ver como vos vai.

     (073) 

     Meu laranjedo non ten fruto,
     mas agora ven.
  3  Non me o toque ninguen!
     Meu laranjedo frolido,
     o fruto non ll' é viido,
  6  mas agora ven.
     Non me o toque ninguen!
     Meu laranjedo granado,
  9  o fruto non ll' é chegado,
     mas agora ven.
     Non me o toque ninguen!
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Wikipedia}}</text>
      <sha1>mhfo6k9dhyytai97lm7g6p0t0uz2cgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Probe gaiteiro de Bayo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5622</id>
    <redirect title="¡¡¡Probe gaiteiro de Bayo!!!" />
    <revision>
      <id>20250</id>
      <timestamp>2020-05-04T21:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[¡¡¡Probe gaiteiro de Bayo!!!]]&quot;</comment>
      <origin>20250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="dsi4176n1124fqc9a362yqh58j5ecwn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[¡¡¡Probe gaiteiro de Bayo!!!]]</text>
      <sha1>dsi4176n1124fqc9a362yqh58j5ecwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carmen do Briño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5623</id>
    <redirect title="O Carmen do Briño" />
    <revision>
      <id>20251</id>
      <timestamp>2020-05-04T21:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[O Carmen do Briño]]&quot;</comment>
      <origin>20251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="97d1ghno79rg4fzahcl0dz6p71gyf0j" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O Carmen do Briño]]</text>
      <sha1>97d1ghno79rg4fzahcl0dz6p71gyf0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5624</id>
    <redirect title="Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia feita por un labrego" />
    <revision>
      <id>20252</id>
      <timestamp>2020-05-04T21:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia feita por un labrego]]&quot;</comment>
      <origin>20252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="funx3br8m09nm168k706y7d3bsvnwrh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia feita por un labrego]]</text>
      <sha1>funx3br8m09nm168k706y7d3bsvnwrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Revista dunha corrida de touros en Noia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5625</id>
    <redirect title="Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia feita por un labrego" />
    <revision>
      <id>20253</id>
      <timestamp>2020-05-04T21:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia feita por un labrego]]&quot;</comment>
      <origin>20253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="funx3br8m09nm168k706y7d3bsvnwrh" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Revista dunha corrida ¿de touros? en Noia feita por un labrego]]</text>
      <sha1>funx3br8m09nm168k706y7d3bsvnwrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meu orfiño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5626</id>
    <redirect title="¡Meu orfiño!" />
    <revision>
      <id>20254</id>
      <timestamp>2020-05-04T21:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[¡Meu orfiño!]]&quot;</comment>
      <origin>20254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="iybyckdrpfid91pkoxmso4iomwm4kdy" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[¡Meu orfiño!]]</text>
      <sha1>iybyckdrpfid91pkoxmso4iomwm4kdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Na romaría da Barca. Como se sacan os demos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5627</id>
    <redirect title="Na romaría da Barca. Como se sacan os demos do corpo" />
    <revision>
      <id>20258</id>
      <timestamp>2020-05-04T21:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Na romaría da Barca. Como se sacan os demos do corpo]]&quot;</comment>
      <origin>20258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="j8hrr484q4gsjq24ghg0co6ouklnqju" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Na romaría da Barca. Como se sacan os demos do corpo]]</text>
      <sha1>j8hrr484q4gsjq24ghg0co6ouklnqju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Noia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5628</id>
    <revision>
      <id>20261</id>
      <timestamp>2020-05-04T21:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>20261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz" xml:space="preserve">[[Categoría:Galicia]]</text>
      <sha1>sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5629</id>
    <redirect title="Categoría:Noia" />
    <revision>
      <id>20262</id>
      <timestamp>2020-05-04T21:55:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Noia]]&quot;</comment>
      <origin>20262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="9aqq320htknhikm5z706lh21ich3mv3" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Noia]]</text>
      <sha1>9aqq320htknhikm5z706lh21ich3mv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Manuel Antonio</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5630</id>
    <revision>
      <id>20282</id>
      <parentid>20278</parentid>
      <timestamp>2020-05-04T22:33:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]; engado a [[Categoría:Día das Letras Galegas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="l6wf00gy0097ur0uhxs7qtghqqdwn85" xml:space="preserve">
[[Categoría:Autores-M]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>l6wf00gy0097ur0uhxs7qtghqqdwn85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1924</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5631</id>
    <redirect title="Categoría:1924" />
    <revision>
      <id>20284</id>
      <timestamp>2020-05-04T22:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1924]]&quot;</comment>
      <origin>20284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="jl6d7whtse5qv7hms5wh33dwbs38p98" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1924]]</text>
      <sha1>jl6d7whtse5qv7hms5wh33dwbs38p98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tratado de París (1898)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5634</id>
    <revision>
      <id>21098</id>
      <parentid>20308</parentid>
      <timestamp>2023-10-13T09:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Cuba]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15533" sha1="1e87nrtmrruupqhj4oaqcix2f6og6vr" xml:space="preserve">{{Documentos históricos}}

{{Prose}}
&lt;center&gt;'''MINISTERIO DE ESTADO'''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;———&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;SECCIÓN DE CHANCELERÍA &lt;/center&gt;

&lt;center&gt;'''Tratado de Paz celebrado entre España e os Estados Unidos de América en 10 de Decembro de 1898'''&lt;/center&gt;

S. M. a {{Versaleta|Raíña}} Rexente de España, en nome do seu Augusto Fillo D. Afonso XIII, e os Estados Unidos de América, desexando pór conclusión ao estado de guerra hoxeexistente entre ámbalas dúas Nacións, nomearon con este obxecto polos seus Plenipotenciarios, á saber:

{{Espazos|3}}S. M. a {{Versaleta|Raíña}} Rexente de España a:

{{Espazos|3}}D. Eugenio Montero Ríos, Presidente do Senado. 

{{Espazos|3}}D. Buenaventura de Abarzuza, Senador do Reino, Ministro que foi da Coroa. 

{{Espazos|3}}D. José de Garnica, Deputado Cortes, Maxistrado do Tribunal Supremo.

{{Espazos|3}}D. Wenceslao Ramírez de Villa-Urrutia, Enviado Extraordinario e Ministro Plenipotenciario en Bruxelas.

{{Espazos|3}}D. Rafael Cerero, Xeneral de División.

{{Espazos|3}}E o Presidente dos Estados Unidos de América, a: 

{{Espazos|3}}William R.Day., Cushman K. Davis.

{{Espazos|3}}William P. Frye, George Gray, e 

{{Espazos|3}}Whitelaw Reid, cidadáns dos Estados Unidos.

{{Espazos|3}}Os cales reunidos en París, logo de haberse comunicado os seus plenos poderes que foron achados en boa e debida forma, e previa a discusión das materias pendentes, conviñeron nos seguintes artigos:

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo I}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}España renuncia todo dereito de soberanía e propiedade sobre Cuba.

{{Espazos|3}}En atención a que dita illa, cando sexa evacuada por España, vai ser ocupada polos Estados Unidos, os Estados Unidos mentres dure a súa ocupación, tomarán sobre si e cumprirán as obrigas que polo feito de ocupala, imponlles o Dereito Internacional, para a protección de vidas e facendas.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo II}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}España cede aos Estados Unidos a Illa de Porto Rico e as demais que están agora baixo a súa soberanía nas Indias Occidentais, e a Illa de Guam no Arquipélago das Marianas ou Ladróns.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo III}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}España cede aos Estados Unidos o arquipélago coñecido polas Illas Filipinas, que comprende as illas situadas dentro das liñas seguintes:

{{Espazos|3}}Unha liña que percorre de Oeste a Leste, cerca do 20° paralelo de latitude Norte, a través da metade da canle navegable de Bachi, desde o 118° ao 127 graos de lonxitude Este de Greenwich; de aquí ao longo do cento vinte e sete (127) grao meridiano de lonxitude Leste de Greenwich ao paralelo catro graos corenta e cinco minutos (4° 45') de latitude Norte; de aquí seguindo o paralelo de catro graos corenta e cinco minutos de latitude Norte (4° 45') ata a súa intersección co meridiano de lonxitude cento dez e nove graos e trinta e cinco minutos (119° 35') Leste de Greenwich ao paralelo de latitude sete graos corenta minutos (7° 40') Norte; de aquí seguindo o paralelo de latitude sete graos corenta minutos (7° 40') Norte, á súa intersección co cento dez e seis (116°) grao meridiano de lonxitude Leste de Greenwich, de aquí por unha liña recta, á intersección do décimo grao paralelo de latitude Norte, co cento dez e oito (118°) grao meridiano de lonxitude Leste de Greenwich, e de aquí seguindo o cento dez e oito grao (118°) meridiano de lonxitude Leste de Greenwich, até o punto en que comeza esta demarcación.

{{Espazos|3}}Os Estados Unidos pagarán a España a suma de vinte millóns de dólares ($20,000,000) dentro dos tres meses despois do troco de ratificacións do presente tratado.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo IV}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Os Estados Unidos durante o período de dez anos a contar dende o troco da ratificación do presente tratado admitirán nos portos das Illas Filipinas os buques e as mercadorías españolas, baixo as mesmas condicións que os buques e as mercadorías dos Estados Unidos.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo V}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Os Estados Unidos, ao ser asinado o presente tratado, transportarán a España, á súa costa, os soldados españois que fixeron prisioneiros de guerra as forzas americanas ao ser capturada Manila. As armas destes soldados seranlles devoltas.

{{Espazos|3}}España, ao troco das ratificacións do presente tratado, procederá a evacuar as Illas Filipinas, así como a de Guam, en condicións semellantes ás acordadas polas Comisións nomeadas para concertar a evacuación de Porto Rico e outras Illas nas Antillas Occidentais, segundo o Protocolo de 12 de agosto de 1898, que continuará en vigor até que sexan completamente cumpridas as súas disposicións.

{{Espazos|3}}O termo dentro do cal será completada a evacuación das Illas Filipinas e a de Guam, será fixado por ambos Gobernos. Serán propiedade de España bandeiras e estandartes, buques de guerra non apresados, armas portátiles, canóns de tódolos calibres coas súas montaxes e accesorios, pólvoras, municións, gando, material e efectos de toda clase pertencentes aos Exércitos de mar e terra de España nas Filipinas e Guam. As pezas de groso calibre, que non sexan artillería de campaña, colocadas nas fortificacións e nas costas, quedarán nos seus emprazamentos polo prazo de seis meses a partir do troco de ratificacións do presente tratado, e os Estados Unidos poderán, durante ese tempo, comprar a España devandito material, si ambos Gobernos chegan a un acordo satisfactorio sobre o particular.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo VI}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}España ao ser asinado o presente tratado, porá en liberdade a tódolos prisioneiros de guerra e a tódolos detidos ou presos por delitos políticos a consecuencia das insurreccións en Cuba e en Filipinas e da guerra cos Estados Unidos.

{{Espazos|3}}Reciprocamente, os Estados Unidos porán en liberdade a tódolos prisioneiros de guerra feitos polas forzas americanas, e xestionarán a liberdade de tódolos prisioneiros españois en poder dos insurrectos de Cuba e Filipinas.

{{Espazos|3}}O Goberno dos Estados Unidos transportará, pola súa conta a España, e o Goberno de España transportará pola súa conta aos Estados Unidos, Cuba, Porto Rico e Filipinas, con arranxo á situación dos seus respectivos fogares, os prisioneiros que poñan ou que fagan poñer en liberdade respectivamente, en virtude deste artigo.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo VII}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}España e os Estados Unidos de América renuncian mutuamente, polo presente tratado, a toda reclamación de indemnización nacional ou privada de calquera xénero dun Goberno contra o outro, ou dos seus súbditos ou cidadáns contra o outro Goberno, que poida xurdir dende o comezo da última insurrección en Cuba e sexa anterior ao troco de ratificacións do presente tratado, así como a toda indemnización en concepto de gastos ocasionados pola guerra.

{{Espazos|3}}Os Estados Unidos xulgarán e resolverán as reclamacións dos seus cidadáns contra España, a que renuncia neste artigo.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo VIII}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}En cumprimento do establecido nos artigos I, II e III deste tratado, España renuncia en Cuba e cede en Porto Rico e nas outras illas das Indias Occidentais, na Illa de Guam e no Arquipélago das Filipinas, tódolos edificios, peiraos, cuarteis, fortalezas, establecementos, vías públicas e demais bens inmobles que con arranxo a dereito son do dominio público, e como tal corresponden á Coroa de España.

{{Espazos|3}}Queda polo tanto declarado que esta renuncia ou cesión, segundo o caso, a que se refire o parágrafo anterior, en nada pode mingua-la propiedade, ou os dereitos que correspondan, con arranxo ás leis, ao posuidor pacífico, dos bens de toda clase das provincias, municipios, establecementos públicos ou privados, corporacións civís ou eclesiásticas, ou de calquera  outras colectividades que teñen personalidade xurídica para adquirir e posuír bens nos mencionados territorios renunciados ou cedidos, e os dos individuos particulares, calquera que sexa a súa nacionalidade.

{{Espazos|3}}Dita renuncia ou cesión, segundo o caso, inclúe tódolos documentos que se refiran exclusivamente á devandita soberanía renunciada ou cedida, que existan nos Arquivos da Península.

{{Espazos|3}}Cando estes documentos existentes en devanditos Arquivos, só en parte correspondan a devandita soberanía, facilitaranse copias de dita parte, sempre que sexan solicitadas.

{{Espazos|3}}Regras análogas haberán reciprocamente de observarse en favor de España, respecto dos documentos existentes nos Arquivos das Illas antes mencionadas.

{{Espazos|3}}Nas devanditas renuncia ou cesión, segundo o caso, áchanse comprendidos aqueles dereitos da Coroa de España e das súas autoridades sobre os Arquivos e Rexistros oficiais, así administrativos como xudiciais de devanditas illas, que se refiran a elas e aos dereitos e propiedades dos seus habitantes. Devanditos Arquivos e Rexistros deberán ser coidadosamente conservados e os particulares sen excepción, terán dereito a sacar, con arranxo ás leis, as copias autorizadas dos contratos, testamentos e demais documentos que formen parte dos protocolos notariais ou que se custodien nos Arquivos administrativos ou xudiciais, ben estes áchense en España, ou ben nas Illas de que se fai mención anteriormente.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo IX}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Os súbditos españois, naturais da Península, residentes no territorio cuxa soberanía España renuncia ou cede polo presente tratado, poderán permanecer no devandito territorio ou marcharse del, conservando nun ou outro caso tódolos seus dereitos de propiedade, con inclusión do dereito de vender ou dispor de tal propiedade ou dos seus produtos; e ademais terán o dereito de exerce-la súa industria, comercio ou profesión, suxeitándose a este respecto das leis que sexan aplicables aos demais estranxeiros. No caso de que permanezan no territorio, poderán conserva-la súa nacionalidade española facendo ante unha oficina de rexistro, dentro dun ano despois do cambio de ratificacións deste tratado, unha declaración do seu propósito de conserva-la dita nacionalidade: a falta desta declaración, considerarase que renunciaron a dita nacionalidade e adoptado a do territorio no cal poden residir.

{{Espazos|3}}Os dereitos civís e a condición política dos habitantes naturais dos territorios aquí cedidos aos Estados Unidos determinaranse polo Congreso.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo X}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Os habitantes dos territorios cuxa soberanía España renuncia ou cede, terán asegurado o libre exercicio da súa relixión.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo XI}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Os españois residentes nos territorios cuxa soberanía cede ou renuncia España por este tratado, estarán sometidos no civil e no criminal aos tribunais do país en que residan con arranxo ás leis comúns que regulen a súa competencia, podendo comparecer ante aqueles, na mesma forma e empregando os mesmos procedementos que deban observar os cidadáns do país a que pertenza o tribunal.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo XII}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Os procedementos xudiciais pendentes ao se trocaren as ratificacións deste tratado, nos territorios sobre os cales España renuncia ou cede a súa soberanía, determinaranse con arranxo ás regras seguintes:

{{Espazos|3}}I. As sentenzas ditadas en causas civís entre particulares ou en materia criminal, antes da data mencionada, e contra as cales non haxa apelación ou casación con arranxo ás leis españolas, consideraranse como firmes, e serán executadas na debida forma pola Autoridade competente no territorio dentro do cal ditas sentenzas deban cumprirse. 

{{Espazos|3}}II. Os preitos civís entre particulares que na data mencionada non sexan xulgados, continuarán a súa tramitación ante o Tribunal no que se ache o proceso, ou ante aquel que o substitúa. 

{{Espazos|3}}III. As accións en materia criminal pendentes na data mencionada ante o Tribunal Supremo de España contra cidadáns do territorio que segundo este tratado deixa de ser español, continuarán baixo a súa xurisdición até que recaia a sentenza definitiva; pero unha vez ditada esa sentenza, a súa execución será encomendada á Autoridade competente do lugar en que a acción se suscitou.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo XIII}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Continuarán respectándose os dereitos de propiedade literaria, artística e industrial, adquiridos por españois nas Illas de Cuba e nas de Porto Rico, Filipinas e demais territorios cedidos, ao facerse o troco das ratificacións deste tratado. As obras españolas científicas, literarias e artísticas, que non sexan perigosas para a orde pública nos devanditos territorios, continuarán entrando nos mesmos, con franquía de todo dereito de aduana por un prazo de dez anos a contar dende o troco de ratificacións deste tratado.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo XIV}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}España poderá establecer Axentes Consulares nos portos e prazas dos territorios cuxa renuncia e cesión é obxecto deste tratado.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo XV}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}O Goberno de cada país concederá, polo termo de dez anos, aos buques mercantes do outro o mesmo trato en canto a todos os dereitos de porto, incluíndo os de entrada e saída, de faro e tonelaxe, que concede aos seus propios buques mercantes non empregados no comercio de cabotaxe.

{{Espazos|3}}Este artigo pode ser denunciado en calquera tempo dando noticia previa diso calquera dos dous Gobernos ao outro con seis meses de anticipación.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo XVI}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}Queda entendido que calquera obriga aceptada neste tratado polos Estados Unidos con respecto a Cuba, está limitada ó tempo que dure a súa ocupación nesta illa, pero ao terminar dita ocupación, aconsellarán ao Goberno que se estableza na illa que acepte as mesmas obrigacións.

&lt;center&gt;{{Versaleta|Artigo XVII}}&lt;/center&gt;

{{Espazos|3}}O presente tratado será ratificado polo Presidente dos Estados Unidos, de acordo e coa aprobación do Senado, e pol súa Maxestade a Raíña Rexente de España; e as ratificacións trocaranse en Washington dentro do prazo de seis meses dende esta data, ou antes se posible fose.

{{Espazos|3}}En fe do cal, os respectivos Plenipotenciarios asinan e selan este tratado. 

{{Espazos|3}}Feito por duplicado en París a dez de decembro do ano mil oitocentos noventa e oito.

{{Espazos|3}}(Asinado) Eugenio Montero Ríos. =William Day.

{{Espazos|3}}(Asinado) B. de Abarzuza. = Cushman K. Davis.

{{Espazos|3}}(Asinado) J. de Garnica. = W. P. Frye.

{{Espazos|3}}(Asinado) W. R. de Villa-Urrutia. = Geo. Gray.

{{Espazos|3}}(Asinado) Rafael Cerero. = Whitelaw Reid.

{{Espazos|3}}Este Tratado foi debidamente ratificado, e as ratificacións trocadas Washington o día 11 de Abril de 1899.
&lt;/div&gt;


:* [[Ficheiro:Wikisource-logo.svg|21x21px]] &amp;nbsp; ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto na súa lingua orixinal na [https://www.boe.es/datos/pdfs/BOE//1899/123/A00379-00380.pdf ''Gaceta de Madrid'' núm. 123, do mércores 3 de maio de 1899]

== Véxase tamén ==
{{wikipedia|Tratado de París (1898)}}

{{PD-disposicións}}
[[Categoría:GL-T]]
[[Categoría:1898]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:Tratados internacionais]]
[[Categoría:Cuba]]</text>
      <sha1>1e87nrtmrruupqhj4oaqcix2f6og6vr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>LEI 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5635</id>
    <redirect title="Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia" />
    <revision>
      <id>20317</id>
      <timestamp>2020-06-10T22:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[LEI 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia]]&quot; a &quot;[[Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>20317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="gx92ubl4ui91arjzm3s9nnn6cojjzty" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia]]</text>
      <sha1>gx92ubl4ui91arjzm3s9nnn6cojjzty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>LEI 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5636</id>
    <redirect title="Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia" />
    <revision>
      <id>20319</id>
      <timestamp>2020-06-10T22:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[LEI 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia]]&quot; a &quot;[[Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia]]&quot; sobre unha redirección</comment>
      <origin>20319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="n8brmhwg23m2ahvqp2f20dodmzr1rqp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia]]</text>
      <sha1>n8brmhwg23m2ahvqp2f20dodmzr1rqp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lamento da Frouseira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5642</id>
    <revision>
      <id>20360</id>
      <parentid>20358</parentid>
      <timestamp>2020-10-31T20:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <origin>20360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="klfi08q2udkgwkzo06r93qwgfduqona" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = &quot;Pranto da Frouxeira&quot;
|autor   = descoñecido
|datadía = 
|datames = 
|dataano = finais do s. XV ou comezos do XVI
}}

{{Prose}}
&lt;poem&gt;
Pranto da Frouxeira

A min chaman Teodomira,
señora do gran tesouro,
por estrela esclarecida
xago neste Valedouro

Máis tredor que un mour
o vilán que me vendeu
que de Lugo a Ribadeu
todos me tiñan temour.

De min a triste Frouseira
que por treizón son vendida,
derribada na ribeira
ca xamais se veu vencida.

Per treizón tamén vendido
Jesús, nosso Redentor,
e por aquestes treidores,
Pero Pardo, meu Señor.

Vinte e dous foron chamados
os que vendido o han,
non por fame de sustento,
de carne, viño nin pan.

Nin por outro minister
que falezcan de bondad
senón por súa vilancia
e mais por má intenzón.

Eles quedan por tredores
e seu amo por leal,
pois os Reis á súa filla
suas terras mandan dar.

A Deus darán conta delo
que lles queira perdonar
co que acabou a Frouseira
e a vida do Mariscal.

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:Século XV]]
[[Categoría:Século XVI]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>klfi08q2udkgwkzo06r93qwgfduqona</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pranto da Frouxeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5643</id>
    <redirect title="Lamento da Frouseira" />
    <revision>
      <id>20359</id>
      <timestamp>2020-10-31T20:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Estevoaei</username>
        <id>77</id>
      </contributor>
      <comment>Estevoaei moveu a páxina &quot;[[Pranto da Frouxeira]]&quot; a &quot;[[Lamento da Frouseira]]&quot;: nome dado na bibliografía</comment>
      <origin>20359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="bdzbzp4fkr5v2tzbtrr97aw0unjklj1" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Lamento da Frouseira]]</text>
      <sha1>bdzbzp4fkr5v2tzbtrr97aw0unjklj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Edward Bellamy</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5646</id>
    <revision>
      <id>20795</id>
      <parentid>20398</parentid>
      <timestamp>2021-05-25T21:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="11ehozkdt88e1rkryku5kb0rsaf51ad" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Edward Bellamy - photograph c.1889.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=Category:Edward Bellamyt
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Edward Bellamy''' (1850-1898), EEUU. Escribiu obras de ficción e políticas.

== Textos ==

* ''[[Looking Backward From 2000 to 1887]]''
* ''[[Equality]]'' (1897).
:* &quot;[[A parábola do depósito de auga]]&quot;

{{DP-AUTOR-70}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Bellamy}}
[[Categoría:Autores-B]]</text>
      <sha1>11ehozkdt88e1rkryku5kb0rsaf51ad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A parábola do depósito de auga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5647</id>
    <revision>
      <id>20620</id>
      <parentid>20619</parentid>
      <timestamp>2021-05-20T18:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Agremon</username>
        <id>4</id>
      </contributor>
      <comment>retirada de en uso</comment>
      <origin>20620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17346" sha1="3kq5xbgs51r8ztkj9f3qryf66utvkc7" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=O mercado. Parábola do depósito da auga
|autor=[[Edward Bellamy]]
|dataano=1897
|datadía=
|datames=
}}
Había unha terra de certo moi seca, onde a xente tiña necesidade de auga acotío. E non facían máis que procurar auga da mañá á noite, e moitos morrían porque non podían atopala.

Había algúns homes nesa terra que eran máis habelenciosos e dilixentes que o resto, e eles fixeran tendas de auga onde outros non a atoparan. A eses homes chamáronos capitalistas. Chegou un momento no que a xente da terra foi canda os capitalistas e suplicoulles lles deran a auga que eles colleran para que poideran beber, pola súa grande necesidade. Pero os capitalistas contestáronlles dicindo:

&quot;''Vaites! Xente parva! Por que vos teriamos que dar a auga que recollemos, pois entón seríamos coma vos e morreriamos convosco. Pero mirade que faremos convosco. sede os nosos servos, e teredes auga.''&quot;

E a xente dixo, &quot;Dádenos auga para beber, e seremos os vosos servos, nós e os nosos fillos.&quot; E así se fixo.

==Salarios e prezos==
Agora, os capitalistas eran homes de entendemento e sabios na súa xeración. Ordenaron ó pobo que foran os seus servos en bandas, con capitáns e oficiais, e a algúns puxéronos nos mananciais a coller a auga, a outros fixéronos transportar a auga, e a outros puxéronlles como obxectivo atopar novos mananciais. E toda a auga foi acumulada nun lugar, onde os capitalistas fixeron un gran depósito para mantela, e o depósito foi chamado O mercado, polo que era aló onde a xente, tanto os servos como os capitalistas, ían para ter auga. E os capitalistas dixeron á xente:

&quot;''Por cada balde de auga que nos traiades, para que o botemos ó tanque, que é o mercado, darémosvos unha moeda; pero por cada balde que saquemos para que bebades, vós e as vosas mulleres e os vosos fillos, darédesnos dúas moedas, e a diferenza será o noso beneficio, xa que se non fose por este beneficio non fariamos isto por vós, e morreriades.''&quot;

E foi bo aos ollos da xente porque eran lentos de entendemento e levaron auga ao tanque durante moitos días e, por cada cubo que trouxeron, os capitalistas déronlles a cada unha moeda; pero por cada cubo que os capitalistas sacaban do tanque para devolverllo á xente, velaquí, a xente rendía aos capitalistas dúas moedas.

E despois de moitos días o tanque de auga, que era o Mercado, desbordouse na parte superior, visto que por cada cubo que a xente vertía recibía só o que lle valería para mercar de novo medio cubo. E polo exceso que quedaba de cada cubo, o tanque desbordouse, porque a xente era moita, pero os capitalistas eran poucos e non podían beber máis ca outros. Polo tanto, sucedeu que o tanque desbordouse.

E cando os capitalistas viron que a auga desbordaba, dixéronlle á xente: &quot;''Non vedes que o tanque, que é o Mercado, desborda? Sentádevos entón, e tede paciencia, porque xa non nos traeredes auga ata que o tanque estea baleiro.''&quot;

==Desemprego==
Pero cando a xente on recibiu máis as moedas dos capitalistas pola auga que traían, non puideronan mercar máis auga aos capitalistas, non tendo nada con que mercar. E cando os capitalistas viron que xa non tiñan beneficios porque ninguén lles mercaba auga, preocupáronse. E ordearon a homes ir as autoestradas, ás vías de paso e ás sebes, berrando: &quot;Se alguén ten sede, veña ao tanque e compre a nosa auga, porque temos ata desbordar&quot;. 'Porque dixeron entre eles: '' &quot;Velaquí, os tempos son aburridos; debemos anunciarnos.&quot; ''

Pero a xente contestou, dicindo: &quot;¿Como podemos mercar se non nos contratades? ¿Como senón poderemos ter medios para mercar? Contratádenos, polo tanto, como antes, e mercaremos auga con ledicia, porque estamos sedentos e non teredes necesidade de anuncios.&quot;''
Pero os capitalistas dixéronlle á xente: '' &quot;Debemos contratarvos para traer auga cando o tanque, que é o mercado, xa está desbordado? Primeiro, comprade, polo tanto, a auga, e cando o tanque estea baleiro pola vosa compra, contratarémosvos de novo. &quot;''

E así foi porque os capitalistas non os contrataron máis para traer auga que a xente non podía mercar, a auga que trouxeran xa, e porque a xente non podía mercar a auga que trouxeran xa, os capitalistas non os contrataban para traer auga.

E o dito difundiuse: ''&quot;É unha crise&quot;''.

E a sede da xente era grande, porque agora non era como nos tempos dos seus pais, cando a terra abríase ante eles para que calquera procurase auga para si, á vista de que os capitalistas tiñan tomados todos os mananciais, e os pozos, e as norias, e cubos, e as cuncas, co que ninguén podía vir con auga salvo do tanque, que era o Mercado. E a xente murmurou contra os capitalistas e dixo: '' &quot;Velaquí, o tanque desbordando, e morremos de sede. Dános polo tanto da auga para que non perezamos&quot;''.

Pero os capitalistas responderon: ''&quot;Non é así. A auga é nosa. Non beberedes dela se non a mercades con cartos.&quot;'' E confirmárono cun xuramento dicindo, ao seu xeito,''&quot; O negocio é o negocio. &quot;''

Pero os capitalistas estaban inquedos de que a xente non mercara máis auga, polo que non tiñan máis ganancias, e falaron entre si dicindo, &quot;Asemella que os nosos beneficios teñen parado os nosos beneficios, pola razón de que os beneficios que tivemos non poden dar máis beneficios. Como é que os nosos beneficios teñen chegado a ser sen beneficio para nós, e as nosas ganancias nos teñen feito pobres? Imos ir polo tanto ós adiviños, que o interpreten para nós.&quot; E enviaron a por eles.

Agora ben, os adiviños eran homes que aprendidos en ditos escuros, que se xuntaban ós capitalistas por razón da auga dos capitalistas, que eles podían ter polo tanto e vivir, eles e os seus fillos. E falaron ó pobo polos capitalistas , e fixéronse embaixadores seus, vendo que os capitalistas non eran xente de boas entendedeiras, nin tampouco preparados para falar.

E os capitalistas pediron ós adiviños que interpretara este feito por eles, de onde saíra que a xente non mercara máis auga deles, aínda que o depósito estaba cheo. E algúns dos adiviños contestaron e dixeron, &quot;É pola sobreprodución.&quot; E alguén dixo, &quot;É excesiva.&quot; Pero o significado doas dúas verbas é o mesmo. E outros dixeron, &quot;Na, é por causa das manchas solares.&quot; E aínda outros contestaro, dicindo, &quot;Non é nin pola sobreprodución, nin polas manchas solares, polo que o diaño viu pasarse por aquí, senón pola falta de confianza.&quot; 

==Tranquilidade==

E mentres os adiviños disputaban entre eles como acostuman facer, os homes de proveito amodorrábanse e durmían e, cando espertaron, dixéronlles aos adiviños: ''&quot;Abonda. Faláchedes de xeito cómodo para nós. Agora saíde e falade tranquilamente coa xente, para que estean tranquilos e nos deixen tamén en paz.&quot;''

Pero os adiviños, mesmo os homes da ciencia escura, que foron nomeados por alguén, eran remisos a ir á xente pensando que podían ser apedreados, porque a xente non os quería. E dixéronlles aos capitalistas:

''&quot;Mestres, é un misterio do noso oficio que se os homes están fartos e non teñen sede, pero están en repouso, entón poden atopar consolo no que dicimos, o mesmo ca vós. Mais, secos baleiros, non atoparán consolo nas nosas verbas, senón máis ben burlaránse de nós, porque semella que, a menos que un home estea cheo, a nosa sabedoría non lle parece senón baleira.&quot;''

Pero os capitalistas dixeron: ''&quot;Saíde. ¿Non sodes os nosos homes para facernos de embaixadores?&quot;''

==Inanición a causa da abundancia==
E os adiviños dirixíronse á xente e explicáronlle o misterio da sobreprodución, e como pasaba que necesitaban perecer de sede porque había moita auga e como non podía ser abonda porque había de máis. E tamén falaron coa xente sobre as manchas do Sol, e tamén por que esas cousas lles viñan por falta de confianza. E foi mesmo como dixeran os adiviños, porque á xente a súa sabedoría lle semellaba baleira. E a xente insultábaos dicindo: &quot;''Arriba, cabezas baleiras! ¿Burládesvos de nós? ¿Iso dá moita fame? ¿Non sae nada do moito?''&quot; E colleron pedras para apedralos.

E cando os capitalistas viron que a xente aínda murmuraba e non querían escoitar aos adiviños, e porque tamén temían que chegasen ao tanque e colleran a auga á forza, trouxéronlles a certos homes santos (pero eran falsos sacerdotes), que falaban coa xente de que calaran e non molestaran aos capitalistas con que tiñan sede. E estes santos homes, que eran falsos sacerdotes, testemuñaron á xente que esta aflición lles foi enviada por Deus para a curación das súas almas, e se a soportaban con paciencia e non querían a auga, nin causaban preocupación aos capitalistas, sucedería que despois de sobreporse ao espellismo chegarían a un país onde non debería haber capitalistas, senón abundancia de auga. Mais, tamén houbo auténticos profetas de Deus e non profetizaban sobre os capitalistas, senón que falaban constantemente en contra deles.

==Caridade==
Agora, cando os capitalistas viron que a xente aínda murmuraba e non que quedaría queda, nin polas palabras dos adiviños nin polas dos falsos sacerdotes, foron eles mesmos e meteron as puntas dos dedos na auga que desbordaba o tanque, e mollaron as puntas, e lanzaron as pingas das puntas dos dedos espallándoas cara á multitude que se apiñaba na beira do tanque, e o nome das pingas de auga era caridade, e eran extremadamente amargas. 

==As Forzas==

E cando os capitalistas viron unha vez máis que nin polas palabras dos adiviños, nin dos santos homes que eran falsos sacerdotes, nin tampouco polas pingas que se chamaban caridade, o pobo estaría quieto, senón que se enfurecía máis e estaba ateigándose de xente o tanque coma se o foran collelo á forza, entón aconselláronse entre eles e enviaron homes en segredo entre a xente e a todos os que tiñan habilidade como guerreiros, separáronos e falaron astutamente con eles dicindo:

''&quot; Veña, agora, por que non probades a sorte cos capitalistas? Se queredes ser os seus homes e servilos contra o pobo, para que non forcen a entrada no tanque, entón teredes abundancia de auga para que vós non perezades, vós e os vosos fillos. &quot;''

E os homes poderosos e os hábiles na guerra escoitaron este discurso e sufriron antes de ser persuadidos porque a súa sede os constrinxiu e foron cos capitalistas e convertéronse nos seus homes, e puxeron as varas e as espadas nas súas mans, e convertéronse en defensa para os capitalistas, e golpearon á xente cando presionaban sobre o tanque.

==Luxo e lixo==

E despois de moitos días a auga estaba baixa no tanque, porque os capitalistas fixeron fontes e peixeiras coa auga, e bañáronse nela, eles e as súas mulleres e os seus fillos, e malgastaron a auga ó seu gusto. 

E cando os capitalistas viron que o tanque estaba baleiro, dixeron: &quot;A crise acabou&quot;: mandaron e contrataron á xente para que trouxera auga e a enchelo de novo. E pola auga que a xente traía ao tanque recibían por cada cubo un céntimo, pero pola auga que os capitalistas sacaban do tanque para darlle de novo á xente recibían dous céntimos ter o seu beneficio. E despois dun tempo, o tanque volveu a desbordarse, mesmo coma antes.

==Os axitadores==
E agora, cando moitas veces a xente tiña enchido o tanque ata que desbordou e tivo sede ata que os capitalistas desperdiciaron a auga del, sucedeu que xurdiron na terra algúns homes aos que chamaron axitadores por remexer a xente. E faláronlle á xente dicindo que debían asociarse e logo non terían necesidade de ser servos dos capitalistas e non terían máis sede de auga. E aos ollos dos capitalistas os axitadores eran pestilentes compañeiros, e farían que os crucificasen, pero non se atreveron por medo á xente.

==A súa mensaxe==

E as verbas dos axitadores que que falaron ó pobo foron:

''&quot;Xentes insensatas, canto tempo seredes engañados cunha mentira e creredes para o vós o que non é? Porque velaquí, todas estas cousas que vos dixeron os capitalistas e os adiviños son fábulas acunadas con astucia. E así mesmo os homes santos, que din que é vontade de Deus que sexas sempre pobre e miserable e con sede, velaquí, blasfeman a Deus e son mentireiros, aos que El xulgará amargamente, aínda que perdoe a todos os demais. Como é iso de que non podas vir pola auga do tanque? Non é porque non tes cartos? E por que non tes cartos? Non é porque recibes só un céntimo por cada cubo que traes ao tanque, que é o Mercado, pero debes render dous céntimos por cada cubo que saques, para que os capitalistas teñan o seu beneficio? Non ves como isto significa que o tanque debe desbordarse, enchéndoo do que che falta e os fai abundar do que ti estásbaleiro? Non ves tamén que canto máis traballas e de xeito máis dilixente procuras e traes a auga, peor e non mellor será para ti en razón do beneficio, e iso para sempre?&quot;''

==O diaño recoñecido==

Deste xeito, os axitadores falaron durante moitos días á xente e ninguén lles fixo caso, pero foi así como despois dun tempo a xente escoitou. E responderon e dixéronlles aos axitadores:

''&quot;Dicides a verdade. É por mor dos capitalistas e dos seus beneficios de ningún xeito podemos ter froito do noso traballo, de xeito que facemos o noso traballo en balde e canto máis traballamos para encher o tanque máis pronto se desbordará e non poderemos recibir nada porque hai demasiado, segundo as palabras dos adiviños. Pero velaquí os capitalistas son homes duros e as súas tenras grazas son crueis. Dicídenos se sabedes algunha maneira de liberarnos da nosa escravitude. Pero se non coñecedes ningunha forma certa de liberación, pedímosvos que caledes e que nos deixedes sós para esquecer a nosa miseria.&quot;''

E os axitadores contestaron e dixeron ''&quot;Coñecemos unha forma.&quot;''

E a xente dixo: ''&quot;Non nos enganedes, porque isto leva pasando desde o principio e ninguén atopou un xeito de liberación ata o de agora, aínda que moitos o procuraron coidadosamente e con bágoas. Pero se sabedes un xeito, fáládenos del axiña.&quot;''

==O remedio==

Entón os axitadores falaron coa xente do camiño. E dixeron:

''&quot;Velaeiquí, que necesidade tedes para todo destes capitalistas para que podan ter beneficios co voso traballo? Que grandes cousas teñen polas que lles rendedes este tributo? Velaí! é só porque vos ordenan en bandas, guíanvos cara fóra e dentro e póñenvos tarefas e despois danvos un pouco da auga que trouxéchedes vos e non eles. Agora, velaí a saída desta servidume! Facede por vós mesmos o que fan os capitalistas, isto é, a ordenación do voso traballo e a ordenación das vosas bandas e a división das vosas tarefas. Así non teríades ningunha necesidade dos capitalistas e xa non lles daríades ningún beneficio, pero todos os froitos do voso traballo os compartiríades coma irmáns, todos tendo o mesmo; e así o tanque nunca desbordaría ata que todos os homes estiveran cheos e non se viran coa lingua fóra por máis, e despois farñiades co desbordamento agradables fontes e estanques para deleitarvos, mesmo como fixeron os capitalistas: pero estes serían para o deleite de todos.&quot;''

==Como aplicalo==

E a xente respondeu: ''&quot;Como poderemos facer isto, xa que parece bo para nós?&quot;'' E os axitadores responderon:

''&quot;Elixide homes discretos para ir e vir diante de vós e armar as bandas e ordenar o traballo, e estes homes serán como eran os capitalistas; pero velaquí que non serán os vosos amos como eran os capitalistas, senón os vosos irmáns e oficiais que farán a vosa vontade e non terán proveito de vós, senón que cada home compartirá cos demais, e xa non haberá máis amos e servos entre vós, senón só irmáns. E de cando en vez, como consideredes oportuno, escollede a outros homes discretos no lugar do primeiros para ordenar o traballo.&quot;''

E a xente escoitou e dixo que a cousa era moi boa para eles. Do mesmo xeito non parecía nada difícil. E cunha soa voz berraron: ''&quot;Así sexa como decides, así o faremos.&quot;''

=='O fin de todas as cousas'==

E os capitalistas escoitaban o ruído dos berros e o que dicía a xente, e tamén o facían os adiviños, do mesmo xeito que os falsos sacerdotes e os poderosos homes de guerra, que eran a defensa para os capitalistas; e cando escoitaban tremían forte, de xeito que os xeonllos golpeaban e dicían uns ós outros: ''&quot;¡É o fin de nós!&quot;''

Non obstante, houbo sacerdotes verdadeiros do Deus vivo que non profetizaran a favor dos capitalistas, senón que tiñan compaixón pola xente; e cando escoitaron o berro da xente e o que dicían, alegráronse cunha enorme alegría e deron grazas a Deus pola súa liberación.

E a xente foi e fixo todas as cousas que lles dixeran os axitadores. E sucedeu como dixeran os axitadores, mesmo seguindo todas as súas palabras. E xa non houbo sede nesa terra, nin ningén tiña fame, nin persona quedou espida, nin fría, nin con ningún xeito de necesidade; e cada home dixo ao seu compañeiro: ''&quot;Meu irmán&quot;'', e cada muller dixo á súa compañeira: ''&quot;Miña irmá&quot;'', porque así eran entre eles, como irmáns e irmás que viven xuntos na unidade. E a bendición de Deus descansou sobre esa terra para sempre. 

Fin

[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Traducións]]
[[Categoría:1897]]</text>
      <sha1>3kq5xbgs51r8ztkj9f3qryf66utvkc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Edward Bellamy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5648</id>
    <redirect title="Autor:Edward Bellamy" />
    <revision>
      <id>20389</id>
      <timestamp>2020-12-17T10:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Edward Bellamy]]&quot; a &quot;[[Autor:Edward Bellamy]]&quot;</comment>
      <origin>20389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="hjneihiiiyz15yoefvhgk4vs25t1q6e" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Edward Bellamy]]</text>
      <sha1>hjneihiiiyz15yoefvhgk4vs25t1q6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cando</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5649</id>
    <revision>
      <id>20391</id>
      <timestamp>2020-12-17T10:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;sup&gt;[''cando?'']&lt;/sup&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>20391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="eqnkuy6zf7pfpdqurat6l510wf1u1bo" xml:space="preserve">&lt;sup&gt;[''cando?'']&lt;/sup&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eqnkuy6zf7pfpdqurat6l510wf1u1bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O mercado. Parábola do depósito da auga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5650</id>
    <redirect title="A parábola do depósito de auga" />
    <revision>
      <id>20396</id>
      <parentid>20393</parentid>
      <timestamp>2020-12-17T10:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[A parábola do depósito da auga]] a [[A parábola do depósito de auga]]</comment>
      <origin>20396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="kgl7upj7afkp5y4ekyhrybtpyd6n45f" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A parábola do depósito de auga]]</text>
      <sha1>kgl7upj7afkp5y4ekyhrybtpyd6n45f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A parábola do depósito da auga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5651</id>
    <redirect title="A parábola do depósito de auga" />
    <revision>
      <id>20395</id>
      <timestamp>2020-12-17T10:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[A parábola do depósito da auga]]&quot; a &quot;[[A parábola do depósito de auga]]&quot;</comment>
      <origin>20395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="kgl7upj7afkp5y4ekyhrybtpyd6n45f" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A parábola do depósito de auga]]</text>
      <sha1>kgl7upj7afkp5y4ekyhrybtpyd6n45f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Parable of the Water-Tank</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5652</id>
    <redirect title="A parábola do depósito de auga" />
    <revision>
      <id>20402</id>
      <timestamp>2020-12-22T21:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[A parábola do depósito de auga]]&quot;</comment>
      <origin>20402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="kgl7upj7afkp5y4ekyhrybtpyd6n45f" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A parábola do depósito de auga]]</text>
      <sha1>kgl7upj7afkp5y4ekyhrybtpyd6n45f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Parable of the Water Tank</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5653</id>
    <redirect title="A parábola do depósito de auga" />
    <revision>
      <id>20403</id>
      <timestamp>2020-12-22T21:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[A parábola do depósito de auga]]&quot;</comment>
      <origin>20403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="kgl7upj7afkp5y4ekyhrybtpyd6n45f" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[A parábola do depósito de auga]]</text>
      <sha1>kgl7upj7afkp5y4ekyhrybtpyd6n45f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:A Taberna/Arquivo 2</title>
    <ns>4</ns>
    <id>5655</id>
    <revision>
      <id>20463</id>
      <parentid>20462</parentid>
      <timestamp>2021-02-09T21:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MarcoAurelio</username>
        <id>1291</id>
      </contributor>
      <comment>Arquivo 2016 - 2020</comment>
      <origin>20463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151735" sha1="86qg1kjer8vdpb00ie0cf2x3oa61qr6" xml:space="preserve">{{arquivo}}

== Wikimania 2016 Scholarships - Deadline soon! ==

:{{int:Please-translate}}
A reminder - applications for scholarships for Wikimania 2016 in Esino Lario, Italy, are closing soon! Please get your applications in by January 9th.  To apply, visit the page below:
:*[https://wikimania2016.wikimedia.org/wiki/Scholarships Wikimania 2016 Scholarships]
[[User:PEarley (WMF)|Patrick Earley (WMF)]] via [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 5 de Xaneiro de 2016 ás 01:49 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:PEarley (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:PEarley_(WMF)/Mass_Message_-_large&amp;oldid=15209973 --&gt;

== 2016 WMF Strategy consultation ==

:{{int:Please-translate}}
Hello, all.

The Wikimedia Foundation (WMF) has launched a consultation to help create and prioritize WMF strategy beginning July 2016 and for the 12 to 24 months thereafter. This consultation will be open, on Meta, from 18 January to 26 February, after which the Foundation will also use these ideas to help inform its Annual Plan. (More on our timeline can be found on that Meta page.)

Your input is welcome (and greatly desired) at the Meta discussion, [[:m:2016 Strategy/Community consultation|2016 Strategy/Community consultation]].

Apologies for English, where this is posted on a non-English project. We thought it was more important to get the consultation translated as much as possible, and good headway has been made there in some languages. There is still much to do, however! We created [[:m:2016 Strategy/Translations]] to try to help coordinate what needs translation and what progress is being made. :)

If you have questions, please reach out to me on my talk page or on the strategy consultation's talk page or by email to mdennis@wikimedia.org.

I hope you'll join us! [[:m:User:Mdennis (WMF)|Maggie Dennis]] via [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 18 de xaneiro de 2016 ás 19:06 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Mdennis (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:PEarley_(WMF)/Mass_Message_-_large&amp;oldid=15253743 --&gt;

== Server switch 2016 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its newest data center in Dallas.
This will make sure Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.
To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to conduct a planned test.  This test will show whether they can reliably switch from one data center to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems.

They will switch all traffic to the new data center on '''Tuesday, 19 April'''.&lt;br/&gt;
On '''Thursday, 21 April''', they will switch back to the primary data center.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop during those two switches.
We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for approximately 15 to 30 minutes on Tuesday, 19 April and Thursday, 21 April, starting at 14:00 UTC (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 07:00 PDT).

If you try to edit or save during these times, you will see an error message.
We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it.
If you see the error message, then please wait until everything is back to normal.
Then you should be able to save your edit.
But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped.
Red links might not be updated as quickly as normal.
If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual.
Some long-running scripts will have to be stopped.
*There will be a code freeze for the week of 18 April.
No non-essential code deployments will take place.

This test was originally planned to take place on March 22.
April 19th and 21st are the new dates. 
You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for Q3 FY2015-2016 rollout|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]].
They will post any changes on that schedule.
There will be more notifications about this.
'''Please share this information with your community.''' /[[m:User:Whatamidoing (WMF)|User:Whatamidoing (WMF)]] ([[m:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) 17 de abril de 2016 ás 21:08 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Server_switch_2016/Delivery_list&amp;oldid=15533827 --&gt;

== Espazo de nomes &quot;Autor:&quot; ==

''Traslado dende a miña páxina de conversa para darlle máis visibilidade de cara a tarefa aberta no phabricator. [[User:Banjo|&lt;span style=&quot;font-family:Verdana; font-size:medium; color:#000000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.5em;&quot;&gt;☣'''''Banjo''''']]&lt;/span&gt; &lt;sup&gt;[[User talk:Banjo|&lt;span style=&quot;font-family:Verdana; font-size:x-small; color:#dd0000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.5em;&quot;&gt;'''''tell me''''']]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 4 de maio de 2016 ás 11:39 (UTC)

Ola Banjo.

Na Wikisource en inglés, catalán, francés, grego, italiano, portugués, esperanto, holandés, romanés .... teñen un espazo de nomes específico (&quot;Autor:...&quot;) para as páxinas dos autores.

Na Wikisource en castelán e alemán, non. Nesas non teñen espazo de nomes &quot;Autor:&quot;.

Eu son partidario de que si. De crear o espazo de nomes, e mover alí as páxinas dos autores. Ti que opinas? --[[Usuario:HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[Conversa usuario:HombreDHojalata|conversa]]) 29 de abril de 2016 ás 22:12 (UTC)

: Parece unha boa idea. [[Usuario:Gallaecio|Gallaecio]] ([[Conversa usuario:Gallaecio|conversa]]) 30 de abril de 2016 ás 11:43 (UTC)

:É boa idea´; se cadra pode dar problemas cando a autoría é descoñecida. --[[Usuario:Estevoaei|Estevoaei]] ([[Conversa usuario:Estevoaei|conversa]]) 30 de abril de 2016 ás 11:47 (UTC)
::Ídem. --[[Usuario:Atobar|Atobar]] ([[Conversa usuario:Atobar|conversa]]) 30 de abril de 2016 ás 16:44 (UTC)

::Eu penso que estará ben separar unhas cousas doutras, o espazo principal deste proxecto deben ser os textos fontes, as páxinas de autores ben poden ir nese espazo separado. Non vexo o problema cos textos de autoría descoñecida, eses textos simplemente non estarán ligados cunha páxina de autor, claro que eu non controlo nada deste proxecto, ollo. Saúdos, --[[Usuario:Elisardojm|Elisardojm]] ([[Conversa usuario:Elisardojm|conversa]]) 1 de maio de 2016 ás 00:22 (UTC)
: {{concordo}}, pero teño que admitir que porque teño fe en vós. Non vexo moito as implicacións dunha cousa ou da contraria :(  Non é un proxecto no que eu teña realmente actividade --[[Usuario:Xabier Cid|Xabier Cid]] ([[Conversa usuario:Xabier Cid|conversa]]) 2 de maio de 2016 ás 07:10 (UTC)
: {{concordo}}, mentres non sexa moi complicado todo o que sexa un avance é benvido. Como eu acabo de abrir e detectar &quot;Conversa usuaria&quot;, sería Autor:/Autora:? [[Usuario:Sobreira|Sobreira]] ([[Conversa usuario:Sobreira|conversa]]) 2 de maio de 2016 ás 10:06 (UTC)
:: Ola [[Usuario:Sobreira|Sobreira]]. No caso de &quot;Autor&quot; non hai distinción de xénero, é unha etiqueta xeral que se aplica ó espazo de nomes. Para os usuarios hai unha opción nas preferencias persoais que permite diferenciar entre &quot;Usuario&quot; e &quot;usuaria&quot; se así o marca o/a usuari@ en cuestión, pero é un &quot;amaño&quot;, o espazo de nomes en si mesmo segue tendo unha etiqueta única que é &quot;Usuario&quot; e &quot;conversa usuario&quot;. [[User:Banjo|&lt;span style=&quot;font-family:Verdana; font-size:medium; color:#000000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.5em;&quot;&gt;☣'''''Banjo''''']]&lt;/span&gt; &lt;sup&gt;[[User talk:Banjo|&lt;span style=&quot;font-family:Verdana; font-size:x-small; color:#dd0000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.5em;&quot;&gt;'''''tell me''''']]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 2 de maio de 2016 ás 11:40 (UTC)

Xa fixeron o cambio, agora xa existe o espazo de nomes &quot;Autor:&quot; coa súa conversa, e &quot;Page:&quot; e &quot;Index&quot; agora son &quot;Páxina&quot; e &quot;Índice&quot;, coas súas conversas correspondentes. [[User:Banjo|&lt;span style=&quot;font-family:Verdana; font-size:medium; color:#000000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.5em;&quot;&gt;☣'''''Banjo''''']]&lt;/span&gt; &lt;sup&gt;[[User talk:Banjo|&lt;span style=&quot;font-family:Verdana; font-size:x-small; color:#dd0000; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.5em;&quot;&gt;'''''tell me''''']]&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt; 5 de maio de 2016 ás 19:55 (UTC)

== Open call for Project Grants ==

[[File:IEG barnstar 2.png|right|100px]]
{{int:Please-translate}}:

:Greetings!  The '''[[m:Special:MyLanguage/Grants:Project|Project Grants program]] is accepting proposals''' from July 1st to August 2nd to fund new tools, research, offline outreach (including editathon series, workshops, etc), online organizing (including contests), and other experiments that enhance the work of Wikimedia volunteers.
:Whether you need a small or large amount of funds, Project Grants can support you and your team’s project development time in addition to project expenses such as materials, travel, and rental space.
:*[[m:Special:MyLanguage/Grants:Project/Apply|'''Submit''' a grant request]] or [[m:Special:MyLanguage/Grants:IdeaLab|'''draft''' your proposal]] in IdeaLab
:*[[m:Special:MyLanguage/Grants:IdeaLab/Events#Upcoming_events|'''Get help with your proposal''']] in an upcoming Hangout session
:*'''Learn from examples''' of completed [[m:Special:MyLanguage/Grants:IEG#ieg-engaging|Individual Engagement Grants]] or [[m:Special:MyLanguage/Grants:PEG/Requests#Grants_funded_by_the_WMF_in_FY_2015.E2.80.9316|Project and Event Grants]]
:Also accepting candidates to [[m:Special:MyLanguage/Grants:Project/Quarterly/Committee|join the Project Grants Committee through July 15.]]  

:With thanks,  [[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] 5 de xullo de 2016 ás 15:25 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:I JethroBT (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:I_JethroBT_(WMF)/IEG_2015_Targets&amp;oldid=15504704 --&gt;

== Save/Publish ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
The [[:mw:Editing|Editing]] team is planning to change the name of the [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&amp;namespace=8&amp;message=Savearticle “&lt;bdi&gt;{{int:Savearticle}}&lt;/bdi&gt;”] button to [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&amp;namespace=8&amp;message=Publishpage “'''&lt;bdi&gt;{{int:Publishpage}}&lt;/bdi&gt;'''”] and [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&amp;namespace=8&amp;message=Publishchanges “'''&lt;bdi&gt;{{int:Publishchanges}}&lt;/bdi&gt;'''”]. “&lt;bdi&gt;{{int:Publishpage}}&lt;/bdi&gt;” will be used when you create a new page. “&lt;bdi&gt;{{int:Publishchanges}}&lt;/bdi&gt;” will be used when you change an existing page. The names will be consistent in all editing environments.[https://phabricator.wikimedia.org/T131132][https://phabricator.wikimedia.org/T139033]

This change will probably happen during the week of 30 August 2016. The change will be announced in [[:m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech News]] when it happens.

If you are fluent in a language other than English, please check the status of translations at translatewiki.net for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&amp;namespace=8&amp;message=Publishpage “'''&lt;bdi&gt;{{int:Publishpage}}&lt;/bdi&gt;'''”] and [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&amp;namespace=8&amp;message=Publishchanges “'''&lt;bdi&gt;{{int:Publishchanges}}&lt;/bdi&gt;'''”].

The main reason for this change is to avoid confusion for new editors. Repeated user research studies with new editors have shown that some new editors believed that [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&amp;namespace=8&amp;message=Savearticle “&lt;bdi&gt;{{int:Savearticle}}&lt;/bdi&gt;”] would save a private copy of a new page in their accounts, rather than permanently publishing their changes on the web. It is important for this part of the user interface to be clear, since it is difficult to remove public information after it is published. We believe that the confusion caused by the “&lt;bdi&gt;{{int:Savearticle}}&lt;/bdi&gt;” button increases the workload for experienced editors, who have to clean up the information that people unintentionally disclose, and report it to the functionaries and stewards to suppress it. Clarifying what the button does will reduce this problem.

Beyond that, the goal is to make all the wikis and languages more consistent, and some wikis made this change many years ago. The [[:m:Legal|Legal team]] at the Wikimedia Foundation supports this change. Making the edit interface easier to understand will make it easier to handle licensing and privacy questions that may arise. 

Any help pages or other basic documentation about how to edit pages will also need to be updated, on-wiki and elsewhere. On wiki pages, you can use the wikitext codes &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{int:Publishpage}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{int:Publishchanges}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; to display the new labels in the user's preferred language. For the language settings in [[Special:Preferences|your account preferences]], these wikitext codes produce “&lt;bdi&gt;{{int:Publishpage}}&lt;/bdi&gt;” and “&lt;bdi&gt;{{int:Publishchanges}}&lt;/bdi&gt;”.

Please share this news with community members who teach new editors and with others who may be interested.
&lt;/div&gt; [[m:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[m:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) 9 de agosto de 2016 ás 18:03 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Quiddity (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=15790914 --&gt;

== RevisionSlider ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
From September 13th on, [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider|RevisionSlider]] will be available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] in your wiki. The RevisionSlider adds a slider view to the diff page, so that you can easily move between revisions. The feature fulfills a wish from the [[m:WMDE Technical Wishes|German Community’s Technical Wishlist]]. Everyone is invited to test the feature and we hope that it will serve you well in your work! &lt;/div&gt; [[user:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] 12 de setembro de 2016 ás 16:08 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&amp;oldid=15903627 --&gt;

== Grants to improve your project ==

''{{int:Please-translate}}:''

Greetings! The [[:m:Grants:Project|Project Grants program]] is currently accepting proposals for funding. There is just over a week left to submit  before the October 11 deadline.  If you have ideas for software, offline outreach, research, online community organizing, or other projects that enhance the work of Wikimedia volunteers, start your proposal today!  Please encourage others who have great ideas to apply as well.  Support is available if you want help turning your idea into a grant request.
*'''[[:m:Grants:Project/Apply|Submit a grant request]]'''
*'''Get help''': In [[:m:Grants:IdeaLab|IdeaLab]] or an upcoming [[:m:Grants:Project#Upcoming_events|Hangout session]]
*'''Learn from examples''' of completed [[:m:Grants:IEG#ieg-engaging|Individual Engagement Grants]] or [[:m:Grants:PEG/Requests#Grants_funded_by_the_WMF_in_FY_2015.E2.80.9316|Project and Event Grants]]
[[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] ([[m:User talk:I JethroBT (WMF)|talk]]) 30 de setembro de 2016 ás 20:11 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:I JethroBT (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:I_JethroBT_(WMF)/IEG_2015_Targets&amp;oldid=15939807 --&gt;

== Creative Commons 4.0 ==

Ola! Escribo en nome da Fundación Wikimedia para convidarvos a comentar sobre a proposta de cambio da licenza CC BY-SA 3.0 pola licenza CC BY-SA 4.0 en todos os proxectos da Wikimedia. A consulta realizarase entre o 5 de outubro e o 8 de novembro de 2016. Esperamos recibir unha morea de puntos de vista e opinións. Por favor, se estades interesados, [[meta:Special:MyLanguage/Terms of use/Creative Commons 4.0|formade parte da conversa en Meta-Wiki]]. [[User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]] 6 de outubro de 2016 ás 00:18 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:JSutherland (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:JSutherland_(WMF)/MassMessage/2&amp;oldid=15962062 --&gt;

== Password reset ==

''I apologise that this message is in English. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Security%2FPassword+reset&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:Centralnotice-shared-help-translate}}]''

We are having a problem with attackers taking over wiki accounts with privileged user rights (for example, admins, bureaucrats, oversighters, checkusers). It appears that this may be because of weak or reused passwords.

Community members are working along with members of multiple teams at the Wikimedia Foundation to address this issue.

In the meantime, we ask that everyone takes a look at the passwords they have chosen for their wiki accounts. If you know that you've chosen a weak password, or if you've chosen a password that you are using somewhere else, please change those passwords.

Select strong passwords – eight or more characters long, and containing letters, numbers, and punctuation. [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]] ([[m:User talk:JSutherland (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]]) / [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 14 de novembro de 2016 ás 00:00 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:JSutherland (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:JSutherland_(WMF)/MassMessage/1&amp;oldid=16060701 --&gt;

== Adding to the above section (Password reset) ==

Please accept my apologies - that first line should read &quot;[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Security%2FPassword+reset&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= Help with translations!]&quot;. [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland (WMF)]] ([[m:User talk:JSutherland (WMF)|talk]]) / [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 14 de novembro de 2016 ás 00:11 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:JSutherland (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:JSutherland_(WMF)/MassMessage/1&amp;oldid=16060701 --&gt;

== New way to edit wikitext ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

'''Summary''': There's a new opt-in Beta Feature of a [[:mw:2017 wikitext editor|wikitext mode for the visual editor]]. Please [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|go try it out]].


We in the Wikimedia Foundation's Editing department are responsible for making editing better for all our editors, new and experienced alike. We've been slowly improving [[:mw:VisualEditor|the visual editor]] based on feedback, user tests, and feature requests. However, that doesn't work for all our user needs: whether you need to edit a wikitext talk page, create a template, or fix some broken reference syntax, sometimes you need to use wikitext, and many experienced editors prefer it.

Consequently, we've planned a &quot;wikitext mode&quot; for the visual editor for a long time. It provides as much of the visual editor's features as possible, for those times that you need or want wikitext. It has the same user interface as the visual editor, including the same toolbar across the top with the same buttons. It provides access to the [[:mw:citoid|citoid service]] for formatting citations, integrated search options for inserting images, and the ability to add new templates in a simple dialog. Like in the visual editor, if you paste in formatted text copied from another page, then formatting (such as bolding) will automatically be converted into wikitext.

All wikis now have access to this mode as a [[:mw:Beta Features|Beta Feature]]. When enabled, it replaces your existing [[:mw:Editor|wikitext editor]] everywhere. If you don't like it, you can reverse this at any time by turning off the Beta Feature in your preferences. We don't want to surprise anyone, so it's strictly an ''opt-in-only'' Beta Feature. It won't switch on automatically for anyone, even if you have previously checked the box to &quot;{{Int:Betafeatures-auto-enroll}}&quot;.

The new wikitext edit mode is based on the visual editor, so it requires JavaScript (as does the [[:mw:Extension:WikiEditor|current wikitext editor]]). It doesn't work with gadgets that have only been designed for the older one (and ''vice versa''), so some users will miss gadgets they find important. We're happy to [[:mw:VisualEditor/Gadgets|work with gadget authors to help them update their code to work]] with both editors. We're not planning to get rid of the current main wikitext editor on desktop in the foreseeable future. We're also not going to remove the existing ability to edit plain wikitext without JavaScript. Finally, though it should go without saying, if you prefer to continue using the current wikitext editor, then you may so do.

This is an early version, and we'd love to know what you think so we can make it better. Please leave feedback about the new mode [[:mw:2017 wikitext editor/Feedback|on the feedback page]].  You may write comments in any language.  Thank you.

&lt;/div&gt; [[:mw:User:Jdforrester (WMF)|James Forrester]] (Product Manager, Editing department, Wikimedia Foundation) --14 de decembro de 2016 ás 19:31 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Elitre (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=15942009 --&gt;

== Review of initial updates on Wikimedia movement strategy process ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English. [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Initial announcements review|Message is available for translation on Meta-Wiki]].''

The Wikimedia movement is beginning a movement-wide strategy discussion, a process which will run throughout 2017. For 15 years, Wikimedians have worked together to build the largest free knowledge resource in human history. During this time, we've grown from a small group of editors to a diverse network of editors, developers, affiliates, readers, donors, and partners. Today, we are more than a group of websites. We are a movement rooted in values and a powerful vision: all knowledge for all people. As a movement, we have an opportunity to decide where we go from here. 

This movement strategy discussion will focus on the future of our movement: where we want to go together, and what we want to achieve. We hope to design an inclusive process that makes space for everyone: editors, community leaders, affiliates, developers, readers, donors, technology platforms, institutional partners, and people we have yet to reach. There will be multiple ways to participate including on-wiki, in private spaces, and in-person meetings. You are warmly invited to join and make your voice heard.

The immediate goal is to have a strategic direction by Wikimania 2017 to help frame a discussion on how we work together toward that strategic direction.

Regular updates are being sent to the [[mail:Wikimedia-l|Wikimedia-l mailing list]], and posted [[m:Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates|on Meta-Wiki]]. Beginning with this message, monthly reviews of these updates will be sent to this page as well. [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Signup|Sign up]] to receive future announcements and monthly highlights of strategy updates on your user talk page.

Here is a review of the updates that have been sent so far:

* [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/15 December 2016 - Update 1 on Wikimedia movement strategy process|Update 1 on Wikimedia movement strategy process]] (15 December 2016)
** Introduction to process and information about budget spending resolution to support it
* [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/23 December 2016 - Update 2 on Wikimedia movement strategy process|Update 2 on Wikimedia movement strategy process]] (23 December 2016)
** Start of search for Lead Architect for movement strategy process
* [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/8 January 2017 - Update 3 on Wikimedia movement strategy process|Update 3 on Wikimedia movement strategy process]] (8 January 2017)
** Plans for strategy sessions at upcoming Wikimedia Conference 2017
* [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/11 January 2017 - Update 4 on Wikimedia movement strategy process|Update 4 on Wikimedia movement strategy process]] (11 January 2017)
** Introduction of williamsworks 
* [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/2 February 2017 - Update 5 on Wikimedia movement strategy process|Update 5 on Wikimedia movement strategy process]] (2 February 2017)
** The core movement strategy team, team tracks being developed, introduction of the Community Process Steering Committee, discussions at WikiIndaba conference 2017 and the Wikimedia movement affiliates executive directors gathering in Switzerland
* [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/10 February 2017 - Update 6 on Wikimedia movement strategy process|Update 6 on Wikimedia movement strategy process]] (10 February 2017)
** Tracks A &amp; B process prototypes and providing feedback, updates on development of all four Tracks

More information about the movement strategy is available on the [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017|Meta-Wiki 2017 Wikimedia movement strategy portal]].

''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]], 15 de febreiro de 2017 ás 20:31 (UTC) • [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Initial announcements review|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates|Get help]]''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:GVarnum-WMF@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=16297862 --&gt;

== Overview #2 of updates on Wikimedia movement strategy process ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English. [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Overview 2 of updates on Wikimedia movement strategy process|This message is available for translation on Meta-Wiki]].''

As we mentioned last month, the Wikimedia movement is beginning a movement-wide strategy discussion, a process which will run throughout 2017. This movement strategy discussion will focus on the future of our movement: where we want to go together, and what we want to achieve.

Regular updates are being sent to the [[mail:Wikimedia-l|Wikimedia-l mailing list]], and posted [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates|on Meta-Wiki]]. Each month, we are sending overviews of these updates to this page as well. [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Signup|Sign up]] to receive future announcements and monthly highlights of strategy updates on your user talk page.

Here is a overview of the updates that have been sent since our message last month:
* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/16 February 2017 - Update 7 on Wikimedia movement strategy process|Update 7 on Wikimedia movement strategy process]] (16 February 2017)
** Development of documentation for Tracks A &amp; B
* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/24 February 2017 - Update 8 on Wikimedia movement strategy process|Update 8 on Wikimedia movement strategy process]] (24 February 2017)
** Introduction of Track Leads for all four audience tracks
* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/2 March 2017 - Update 9 on Wikimedia movement strategy process|Update 9 on Wikimedia movement strategy process]] (2 March 2017)
** Seeking feedback on documents being used to help facilitate upcoming community discussions

More information about the movement strategy is available on the [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017|Meta-Wiki 2017 Wikimedia movement strategy portal]].

''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]], 9 de marzo de 2017 ás 19:44 (UTC) • [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Overview 2 of updates on Wikimedia movement strategy process|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates|Get help]]''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:GVarnum-WMF@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=16350625 --&gt;

== We invite you to join the movement strategy conversation (now through April 15) ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
: ''This message, &quot;[[mailarchive:wikimediaannounce-l/2017-March/001383.html|We invite you to join the movement strategy conversation (now through April 15)]]&quot;, was sent through multiple channels by  [[m:User:GVarnum-WMF|Gregory Varnum]] on 15 and 16 of March 2017 to village pumps, affiliate talk pages, movement mailing lists, and MassMessage groups. A similar message was sent by [[m:User:Nicole_Ebber_(WMDE)|Nicole Ebber]] to organized groups and their mailing lists on 15 of March 2017. This version of the message is available for translation and documentation purposes'' 

Dear Wikimedians/Wikipedians:

Today we are starting a broad discussion to define Wikimedia's future role in the world and develop a collaborative strategy to fulfill that role. You are warmly invited to join the conversation.

There are many ways to participate, by joining an existing conversation or starting your own: 

[[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Track_A|Track A (organized groups)]]: Discussions with your affiliate, committee or other organized group (these are groups that support the Wikimedia movement). 

Track B (individual contributors): [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Cycle_1|On Meta]] or your [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Participate|local language or project wiki]].

This is the first of three conversations, and it will run between now and April 15. The purpose of cycle 1 is to discuss the future of the movement and generate major themes around potential directions. What do we want to build or achieve together over the next 15 years?

We welcome you, as we create this conversation together, and look forward to broad and diverse participation from all parts of our movement.

* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017|Find out more about the movement strategy process]]
* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Toolkit/Discussion_Coordinator_Role|Learn more about volunteering to be a Discussion Coordinator]]

Sincerely,

Nicole Ebber (Track A Lead), Jaime Anstee (Track B Lead), &amp; the [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/People|engagement support teams]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; 18 de marzo de 2017 ás 05:10 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:GVarnum-WMF@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates/Global_message_delivery&amp;oldid=16453957 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections|Start of the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''Please accept our apologies for cross-posting this message. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections|This message is available for translation on Meta-Wiki]].''
[[File:Wikimedia-logo black.svg|right|150px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017]]

On behalf of the Wikimedia Foundation Elections Committee, I am pleased to announce that self-nominations are being accepted for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2017/Board_of_Trustees/Call_for_candidates|2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees Elections]].

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Board of Trustees]] (Board) is the decision-making body that is ultimately responsible for the long-term sustainability of the Wikimedia Foundation, so we value wide input into its selection. More information about this role can be found [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees|on Meta-Wiki]]. Please read the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees/Call for candidates|letter from the Board of Trustees calling for candidates]].

'''The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees/Candidates|candidacy submission phase]] will last from April 7 (00:00 UTC) to April 20 (23:59 UTC).'''

'''We will also be accepting questions to ask the candidates from April 7 to April 20. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees/Questions|You can submit your questions on Meta-Wiki]].'''

Once the questions submission period has ended on April 20, the Elections Committee will then collate the questions for the candidates to respond to beginning on April 21.

The goal of this process is to fill the '''three community-selected seats''' on the Wikimedia Foundation Board of Trustees. The election results will be used by the Board itself to select its new members.

The full schedule for the Board elections is as follows. All dates are '''inclusive''', that is, from the beginning of the first day (UTC) to the end of the last. 

* April 7 (00:00 UTC) – April 20 (23:59 UTC) – '''Board nominations''' 
* April 7 – April 20 – '''Board candidates questions submission period'''
* April 21 – April 30 – '''Board candidates answer questions'''
* May 1 – May 14 – '''Board voting period'''
* May 15–19 – '''Board vote checking'''
* May 20 – '''Board result announcement goal'''

In addition to the Board elections, we will also soon be holding elections for the following roles:

* '''Funds Dissemination Committee (FDC)'''
** There are five positions being filled. More information about this election will be available [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee|on Meta-Wiki]].

* '''Funds Dissemination Committee Ombudsperson (Ombuds)'''
** One position is being filled.  More information about this election will be available [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee Ombudsperson|on Meta-Wiki]].

Please note that this year the Board of Trustees elections will be held before the FDC and Ombuds elections. Candidates who are not elected to the Board are explicitly permitted and encouraged to submit themselves as candidates to the FDC or Ombuds positions after the results of the Board elections are announced. 

More information on this year's elections can be found [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017|on Meta-Wiki]]. Any questions related to the election can be posted on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|election talk page on Meta-Wiki]], or sent to the election committee's mailing list, &lt;tt dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space:nowrap;font-size:12px;line-height:1.5&quot;&gt;board-elections[[File:At sign.svg|15x15px|middle|link=|alt=(at)]]wikimedia.org&lt;/tt&gt;.

On behalf of the Election Committee,&lt;br /&gt;
[[m:User:KTC|Katie Chan]], Chair, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]&lt;br /&gt;
[[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]], Community Advocate, Wikimedia Foundation

''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]], 7 de abril de 2017 ás 03:37 (UTC) • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|Get help]]''&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:GVarnum-WMF@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=16441214 --&gt;

== Read-only mode for 20 to 30 minutes on 19 April and 3 May ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2017|Read this message in another language]]  •  {{int:please-translate}}

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its secondary data center in Dallas.  This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.  To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to conduct a planned test.  This test will show whether they can reliably switch from one data center to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. 

They will switch all traffic to the secondary data center on '''Wednesday, 19 April 2017'''.
On '''Wednesday, 3 May 2017''', they will switch back to the primary data center.  

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop during those two switches.  We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for approximately 20 to 30 minutes on Wednesday, 19 April and Wednesday, 3 May. The test will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20170419T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Thursday 20 April and Thursday 4 May). 
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message.  We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it.  If you see the error message, then please wait until everything is back to normal.  Then you should be able to save your edit.  But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
*There will be code freezes for the weeks of 17 April 2017 and 1 May 2017.  Non-essential code deployments will not happen.

This project may be postponed if necessary.  You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2017 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.  There will be more notifications about this.  '''Please share this information with your community.''' /&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Whatamidoing (WMF)|User:Whatamidoing (WMF)]] ([[m:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]])&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;[[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 11 de abril de 2017 ás 17:34 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=16545942 --&gt;

== [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}} Voting has begun in 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[File:Wikimedia-logo black.svg|{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}|125px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun]]''This is a message from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun|Translations]] are available.''

[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}}&amp;uselang={{CONTENTLANG}} Voting has begun] for [[m:Wikimedia Foundation elections/2017#Requirements|eligible voters]] in the 2017 elections for the ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]]''.

The [[m:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is the ultimate governing authority of the Wikimedia Foundation, a 501(c)(3) non-profit organization registered in the United States. The Wikimedia Foundation manages many diverse projects such as Wikipedia and Commons.

The voting phase lasts from 00:00 UTC May 1 to 23:59 UTC May 14. '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}}&amp;uselang={{CONTENTLANG}} Click here to vote].''' More information on the candidates and the elections can be found on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees|2017 Board of Trustees election page]] on Meta-Wiki. 

On behalf of the Elections Committee,&lt;br/&gt;
[[m:User:KTC|Katie Chan]], Chair, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]&lt;br/&gt;
[[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]], Community Advocate, Wikimedia Foundation

''Posted by the [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun|Translate]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|Get help]]&lt;/div&gt; 3 de maio de 2017 ás 19:14 (UTC)''
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:GVarnum-WMF@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=16683836 --&gt;

== Beta Feature Two Column Edit Conflict View ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
From May 9, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two_Column_Edit_Conflict_View|Two Column Edit Conflict View]] will be available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] on all wikis. The Two Column Edit Conflict View is a new interface for the edit conflict resolution page. It highlights differences between the editor's and the conflicting changes to make it easy to copy and paste pieces of the text and resolve the conflict. The feature fulfils a request for a more user-friendly edit conflict resolution from the [[m:WMDE Technical Wishes|German Community’s Technical Wishlist]]. Everyone is invited to test the feature and we hope that it will serve you well! &lt;/div&gt; [[m:user:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] 8 de maio de 2017 ás 14:41 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&amp;oldid=16712264 --&gt;

== RevisionSlider ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider|RevisionSlider]] will be available as a default feature for all users on all wikis from May 17. The RevisionSlider adds a slider view to the diff page so that you can easily move between revisions. The slider view is collapsed by default, and will load by clicking on it. It can also be turned off entirely in the user preferences. RevisionSlider has been a default feature on German, Arabic and Hebrew Wikipedia for 6 months and a beta feature on all wikis for 8 months. The feature fulfills a wish from the [[m:WMDE Technical Wishes|German Community’s Technical Wishlist]]. Thanks to everyone who tested RevisionSlider and gave valuable feedback to improve the feature! We hope that RevisionSlider will continue to serve you well in your work. &lt;/div&gt; [[m:user:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] 16 de maio de 2017 ás 14:44 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&amp;oldid=16715712 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2|Join the next cycle of Wikimedia movement strategy discussions (underway until June 12)]] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Cycle 2 discussions launch|Message is available for translation on Meta-Wiki]]''
[[File:Wikimedia-logo.svg||{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}||150px]]
The Wikimedia movement strategy core team and working groups have completed reviewing the more than 1800 thematic statements we received from the first discussion. They have identified [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2|5 themes that were consistent across all the conversations]] - each with their own set of sub-themes. These are not the final themes, just an initial working draft of the core concepts.

You are invited to [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Participate|join the online and offline discussions taking place]] on these 5 themes. This round of discussions will take place between now and June 12th. You can discuss as many as you like; we ask you to participate in the ones that are most (or least) important to you.

Here are the five themes, each has a page on Meta-Wiki with more information about the theme and how to participate in that theme's discussion:

* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/Healthy, Inclusive Communities|Healthy, Inclusive Communities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/The Augmented Age|The Augmented Age]]
* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/A Truly Global Movement|A Truly Global Movement]]
* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/The Most Respected Source of Knowledge|The Most Respected Source of Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/Engaging in the Knowledge Ecosystem|Engaging in the Knowledge Ecosystem]]

On the [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Participate|movement strategy portal on Meta-Wiki]], you can find more information about each of these themes, their discussions, and how to participate.

''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] • [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Cycle 2 discussions launch|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates|Get help]]''&lt;/div&gt; 16 de maio de 2017 ás 21:09 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:GVarnum-WMF@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates/Global_message_delivery&amp;oldid=16773425 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections]] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[File:Wikimedia-logo black.svg|{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}|125px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections]]
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Translations of this message are available on Meta-Wiki]].''

On behalf of the Wikimedia Foundation Elections Committee, we are pleased to announce that self-nominations are being accepted for the [[m:Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Call for candidates|2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee Ombudsperson|Funds Dissemination Committee Ombudsperson]] elections. Please read the letter from the Wikimedia Foundation calling for candidates at [[m:Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Call for candidates|on the 2017 Wikimedia Foundation elections portal]].

''Funds Dissemination Committee''&lt;br /&gt;
The Funds Dissemination Committee (FDC) makes recommendations about how to allocate Wikimedia movement funds to eligible entities.  There are five positions being filled. More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee|the FDC elections page]].

''Funds Dissemination Committee Ombudsperson''&lt;br /&gt;
The Funds Dissemination Committee Ombudsperson receives complaints and feedback about the FDC process, investigates complaints at the request of the Board of Trustees,  and summarizes the investigations and feedback for the Board of Trustees on an annual basis. One position is being filled. More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee Ombudsperson|the FDC Ombudsperson elections page]]. 

'''The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Candidates|candidacy submission phase]] will last until May 28 (23:59 UTC).'''

'''We will also be accepting questions to ask the candidates until May 28. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Questions|You can submit your questions on Meta-Wiki]].''' Once the questions submission period has ended on May 28, the Elections Committee will then collate the questions for the candidates to respond to.

The goal of this process is to fill the '''five community-selected seats''' on the Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee and the '''community-selected ombudsperson'''. The election results will be used by the Board itself to make the appointments.

The full schedule for the FDC elections is as follows. All dates are '''inclusive''', that is, from the beginning of the first day (UTC) to the end of the last.

* May 15 (00:00 UTC) – May 28 (23:59 UTC) – '''Nominations'''
* May 15 – May 28 – '''Candidates questions submission period'''
* May 29 – June 2 – '''Candidates answer questions'''
* June 3 – June 11 – '''Voting period'''
* June 12–14 – '''Vote checking'''
* June 15 – '''Goal date for announcing election results'''

More information on this year's elections can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017|the 2017 Wikimedia Foundation elections portal]].

Please feel free to post a note about the election on your project's village pump. Any questions related to the election can be posted on [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|the talk page on Meta-Wiki]], or sent to the election committee's mailing list, &lt;tt dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space:nowrap;font-size:12px;line-height:1.5&quot;&gt;board-elections[[File:At sign.svg|15x15px|middle|link=|alt=(at)]]wikimedia.org&lt;/tt&gt;.

On behalf of the Election Committee,&lt;br /&gt;
[[m:User:KTC|Katie Chan]], Chair, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]&lt;br /&gt;
[[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]], Community Advocate, Wikimedia Foundation

''Posted by the [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Translate]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|Get help]]''&lt;/div&gt; 23 de maio de 2017 ás 21:05 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:GVarnum-WMF@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=16804695 --&gt;

== Improved search in deleted pages archive ==

{{int:please-translate}}

During Wikimedia Hackathon 2016, the [[mw:Wikimedia_Discovery|Discovery]] team [https://phabricator.wikimedia.org/T109561 worked] on one of the items on the 2015 community wishlist, namely [[m:2015_Community_Wishlist_Survey/Search#Provide_a_means_of_searching_for_deleted_pages|enabling searching the archive of deleted pages]]. This feature is now ready for production deployment, and will be enabled on all wikis, except Wikidata. 

Right now, the feature is behind a feature flag - to use it on your wiki, please go to the &lt;code&gt;Special:Undelete&lt;/code&gt; page, and add &lt;code&gt;&amp;fuzzy=1&lt;/code&gt; to the URL, like this: https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AUndelete&amp;fuzzy=1. Then search for the pages you're interested in. There should be more results than before, due to using ElasticSearch indexing (via the CirrusSearch extension).

We plan to enable this improved search by default on all wikis soon (around August 1, 2017). If you have any objections to this - please raise them with the Discovery team via [http://mailto:discovery@lists.wikimedia.org email] or on this announcement's discussion page. Like most Mediawiki configuration parameters, the functionality can be configured per wiki. 
Once the improved search becomes the default, you can still access the old mode using &lt;code&gt;&amp;fuzzy=0&lt;/code&gt; in the URL, like this: https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AUndelete&amp;fuzzy=0

Please note that since Special:Undelete is an admin-only feature, this search capability is also only accessible to wiki admins. 

{{Int:Feedback-thanks-title}}  [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 25 de xullo de 2017 ás 18:41 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:CKoerner (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Archive_search_announce/Distribution_list&amp;oldid=17036927 --&gt;

== Accessible editing buttons ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;The MediaWiki developers have been slowly improving the accessibility of the user interface.  The next step in this transition will change the appearance of some buttons and may break some outdated (non-updated or unmaintained) user scripts and gadgets.

You can see and use the [https://www.mediawiki.org/wiki/Project:Sandbox?action=submit&amp;ooui=0 old] and [https://www.mediawiki.org/wiki/Project:Sandbox?action=submit&amp;ooui=1 new] versions now.  Most editors will only notice that some buttons are slightly larger and have different colors.

&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; caption=&quot;Comparison of old and new styles&quot; heights=&quot;240&quot; widths=&quot;572&quot;&gt;
File:MediaWiki edit page buttons accessibility change 2017, before.png|Buttons before the change
File:MediaWiki edit page buttons accessibility change 2017, after.png|Buttons after the change
&lt;/gallery&gt;

However, this change also affects some user scripts and gadgets.  Unfortunately, some of them may not work well in the new system.  &lt;mark&gt;If you maintain any user scripts or gadgets that are used for editing, please see '''[[:mw:Contributors/Projects/Accessible editing buttons]]''' for information on how to test and fix your scripts.  Outdated scripts can be tested and fixed now.&lt;/mark&gt;

This change will probably reach this wiki on '''Tuesday, 1 August 2017'''.  Please leave a note at [[:mw:Talk:Contributors/Projects/Accessible editing buttons]] if you need help.&lt;/div&gt; --[[m:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[m:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) 27 de xullo de 2017 ás 16:56 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Quiddity (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Whatamidoing_(WMF)/Sandbox&amp;oldid=17043399 --&gt;

== Changes to the global ban policy ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello. Some changes to the [[m:Global bans|community global ban policy]] have been proposed. Your comments are welcome at [[:m:Requests for comment/Improvement of global ban policy]]. Please translate this message to your language, if needed. Cordially. [[:m:User:Matiia|Matiia]] ([[:m:User talk:Matiia|Matiia]]) 12 de novembro de 2017 ás 00:34 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Matiia@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=17241561 --&gt;

== New print to pdf feature for mobile web readers ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
'''New print to pdf feature for mobile web readers'''

The Readers web team will be deploying a new feature this week to make it [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_PDFs|easier to download PDF versions of articles on the mobile website]].

Providing better offline functionality was one of the highlighted areas from [[m:New_Readers/Offline|the research done by the New Readers team in Mexico, Nigeria, and India]]. The teams created a prototype for mobile PDFs which was evaluated by user research and community feedback.  The [[m:New_Readers/Offline#Concept_testing_for_mobile_web|prototype evaluation]] received positive feedback and results, so development continued.

For the initial deployment, the feature will be available to Google Chrome browsers on Android. Support for other mobile browsers to come in the future. For Chrome, the feature will use the native Android print functionality. Users can choose to download a webpage as a PDF. [[mw:Reading/Web/Projects/Print_Styles#Mobile_Printing|Mobile print styles]] will be used for these PDFs to ensure optimal readability for smaller screens.

The feature is available starting Wednesday, Nov 15. For more information, see [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_PDFs|the project page on MediaWiki.org]]. 

{{Int:Feedback-thanks-title}} 
&lt;/div&gt; [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 20 de novembro de 2017 ás 22:07 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:CKoerner (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Mobile_PDF_distribution_list&amp;oldid=17448927 --&gt;

== AdvancedSearch ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
From May 8, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:AdvancedSearch|AdvancedSearch]] will be available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] in your wiki. The feature enhances the [[Special:Search|search page]] through an advanced parameters form and aims to make [[m:WMDE_Technical_Wishes/AdvancedSearch/Functional_scope|existing search options]] more visible and accessible for everyone. AdvancedSearch is a project by [[m:WMDE Technical Wishes/AdvancedSearch|WMDE Technical Wishes]]. Everyone is invited to test the feature and we hope that it will serve you well in your work!  &lt;/div&gt; [[m:User:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] 7 de maio de 2018 ás 14:53 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&amp;oldid=17995461 --&gt;

== Update on page issues on mobile web ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
'''Update on page issues on mobile web'''

{{int:please-translate}}
Hi everyone. The [[mw:Reading/Web/Team|Readers web team]] has recently begun working on exposing issue templates on the mobile website. Currently, details about issues with page content are generally hidden on the mobile website. This leaves readers unaware of the reliability of the pages they are reading. The goal of this project is to improve awareness of particular issues within an article on the mobile web. We will do this by changing the visual styling of page issues.

So far, we have [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile Page Issues|drafted a proposal on the design and implementation]] of the project.  We were also able to run [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile Page Issues/Research Results|user testing on the proposed designs]].  The tests so far have positive results. Here is a quick summary of what we learned:
* The new treatment increases awareness of page issues among participants. This is true particularly when they are in a more evaluative/critical mode.
* Page issues make sense to readers and they understand how they work
* Readers care about page issues and consider them important
* Readers had overwhelmingly positive sentiments towards Wikipedia associated with learning about page issues
Our next step would be to start implementing these changes. We wanted to reach out to you for any concerns, thoughts, and suggestions you might have before beginning development. Please [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile Page Issues|visit the project page]] where we have more information and mockups of how this may look. Please [[mw:Talk:Reading/Web/Projects/Mobile Page Issues|leave feedback on the talk page]]. 
&lt;/div&gt; [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 12 de xuño de 2018 ás 20:58 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:CKoerner (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Sandbox&amp;oldid=18120916 --&gt;

== Bot rights for [[User:Wikisource-bot]] ==

Hi. With the requirement to fix the page categorisation as notified at [[phab:T198470]], I would like to propose to the community to have our bot run through and address the problem with the solution identified. The bot has been used to resolve issue previously on the Wikisources.
* [[special:centralauth/Wikisource-bot]]
Thanks. [[Usuario:Billinghurst|Billinghurst]] ([[Conversa usuario:Billinghurst|conversa]]) 7 de xullo de 2018 ás 09:06 (UTC)
:@[[User:Agremon|Agremon]] your decision? [[Usuario:Ankry|Ankry]] ([[Conversa usuario:Ankry|conversa]]) 8 de agosto de 2018 ás 05:50 (UTC)
::The bot flag assigned by a steward. [[Usuario:Ankry|Ankry]] ([[Conversa usuario:Ankry|conversa]]) 16 de agosto de 2018 ás 06:40 (UTC)
:::Ok. I'm sorry. I've delayeda and don't remembered. --[[Usuario:Agremon|Agremon]] ([[Conversa usuario:Agremon|conversa]]) 27 de outubro de 2018 ás 16:28 (UTC)

== Addition of glWS to global bots ==

Above I have added a bot request, as this wiki is not within the [[m:global bot|global bot]] project, per list [[m:Special:WikiSets/2]].  Would the community consider opting in to the global bots, so that when we have Wikisource-wide fixes for [[mw:Extension:ProofreadPage]] that is possible to organise the bots to do the jobs within Phabricator, and simply get the fix in place. [[Usuario:Billinghurst|Billinghurst]] ([[Conversa usuario:Billinghurst|conversa]]) 7 de xullo de 2018 ás 09:06 (UTC)

== Global preferences are available ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Global preferences are now available, you can set them by visiting your new [[Special:GlobalPreferences|global preferences page]]. Visit [[mw:Help:Extension:GlobalPreferences|mediawiki.org for information on how to use them]] and [[mw:Help talk:Extension:GlobalPreferences|leave feedback]]. -- [[User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])
&lt;/div&gt; 10 de xullo de 2018 ás 19:19 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Keegan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=17968247 --&gt;

== Consultation on the creation of a separate user group for editing sitewide CSS/JS ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
''({{int:please-translate}})''

Hi all,

I'm preparing a change in who can edit sitewide CSS/JS pages. (These are pages like &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Common.css&lt;/code&gt; and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Vector.js&lt;/code&gt; which are executed in the browser of all readers and editors.) Currently all administrators are able to edit these pages, which poses a serious and unnecessary security risk. Soon, a dedicated, smaller user group will take over this task. Your community will be able to decide who belongs in this group, so this should mean very little change for you. You can find out more and provide feedback at [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|the consultation page on Meta]]. If you are involved in maintaining CSS/JS code, or policymaking around adminship requests, please give it a look!

Thanks!
&lt;br/&gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Tgr|Tgr]] ([[m:User talk:Tgr|talk]]) 12 de xullo de 2018 ás 08:45 (UTC) &lt;small&gt;(via [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|global message delivery]])&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tgr@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Nonechnical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=18199925 --&gt;

== New user group for editing sitewide CSS/JS ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
''({{int:please-translate}})''

Hi all!

To improve the security of our readers and editors, permission handling for CSS/JS pages has changed. (These are pages like &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Common.css&lt;/code&gt; and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Vector.js&lt;/code&gt; which contain code that is executed in the browsers of users of the site.)
A new user group, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface-admin]]&lt;/code&gt;, has been created.
Starting four weeks from now, only members of this group will be able edit CSS/JS pages that they do not own (that is, any page ending with &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;.css&lt;/code&gt; or &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;.js&lt;/code&gt; that is either in the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:&lt;/code&gt; namespace or is another user's user subpage).

You can learn more about the motivation behind the change [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|here]].

Please add users who need to edit CSS/JS to the new group (this can be done the same way new administrators are added, by stewards or local bureaucrats).
This is a dangerous permission; a malicious user or a hacker taking over the account of a careless interface-admin can abuse it in far worse ways than admin permissions could be abused. Please only assign it to users who need it, who are trusted by the community, and who follow common basic password and computer security practices (use strong passwords, do not reuse passwords, use two-factor authentication if possible, do not install software of questionable origin on your machine, use antivirus software if that's a standard thing in your environment).

Thanks!
&lt;br/&gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Tgr|Tgr]] ([[m:User talk:Tgr|talk]]) 30 de xullo de 2018 ás 13:08 (UTC) &lt;small&gt;(via [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|global message delivery]])&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tgr@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=17968247 --&gt;

== New user group for editing sitewide CSS / JS ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
''({{int:please-translate}})''

Hi all!

To improve the security of our readers and editors, permission handling for CSS/JS pages has changed. (These are pages like &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Common.css&lt;/code&gt; and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Vector.js&lt;/code&gt; which contain code that is executed in the browsers of users of the site.)
A new user group, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface-admin]]&lt;/code&gt;, has been created.
Starting four weeks from now, only members of this group will be able edit CSS/JS pages that they do not own (that is, any page ending with &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;.css&lt;/code&gt; or &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;.js&lt;/code&gt; that is either in the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:&lt;/code&gt; namespace or is another user's user subpage).

You can learn more about the motivation behind the change [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|here]].

Please add users who need to edit CSS/JS to the new group (this can be done the same way new administrators are added, by stewards or local bureaucrats).
This is a dangerous permission; a malicious user or a hacker taking over the account of a careless interface-admin can abuse it in far worse ways than admin permissions could be abused. Please only assign it to users who need it, who are trusted by the community, and who follow common basic password and computer security practices (use strong passwords, do not reuse passwords, use two-factor authentication if possible, do not install software of questionable origin on your machine, use antivirus software if that's a standard thing in your environment).

Thanks!
&lt;br/&gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Tgr|Tgr]] ([[m:User talk:Tgr|talk]]) 30 de xullo de 2018 ás 17:44 (UTC) &lt;small&gt;(via [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|global message delivery]])&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tgr@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tgr/massmessage-T139380-ifadmin&amp;oldid=18255968 --&gt;

== Editing of sitewide CSS/JS is only possible for interface administrators from now ==

''({{int:please-translate}})''

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi all,

as [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS/announcement 2|announced previously]], permission handling for CSS/JS pages has changed: only members of the &lt;code&gt;[[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface-admin]]&lt;/code&gt; ({{int:group-interface-admin}}) group, and a few highly privileged global groups such as stewards, can edit CSS/JS pages that they do not own (that is, any page ending with .css or .js that is either in the MediaWiki: namespace or is another user's user subpage). This is done to improve the security of readers and editors of Wikimedia projects. More information is available at [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS]]. If you encounter any unexpected problems, please contact me or file a bug.

Thanks!&lt;br /&gt;
[[m:User:Tgr|Tgr]] ([[m:User talk:Tgr|talk]]) 27 de agosto de 2018 ás 12:39 (UTC) &lt;small&gt;(via [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|global message delivery]])&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tgr@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18258712 --&gt;

== Read-only mode for up to an hour on 12 September and 10 October ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|Read this message in another language]]  •  {{int:please-translate}}

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its secondary data centre.  This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.  To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. 

They will switch all traffic to the secondary data center on '''Wednesday, 12 September 2018'''.
On '''Wednesday, 10 October 2018''', they will switch back to the primary data center.  

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop when we switch.  We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on Wednesday, 12 September and Wednesday, 10 October. The test will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20170503T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Thursday 13 September and Thursday 11 October). 
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message.  We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it.  If you see the error message, then please wait until everything is back to normal.  Then you should be able to save your edit.  But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
*There will be code freezes for the weeks of 10 September 2018 and 8 October 2018.  Non-essential code deployments will not happen.

This project may be postponed if necessary.  You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2018 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.  There will be more notifications about this.  '''Please share this information with your community.''' /&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Johan (WMF)|User:Johan(WMF)]] ([[m:User talk:Johan (WMF)|talk]])&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; 6 de setembro de 2018 ás 13:33 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18333489 --&gt;

== The GFDL license on Commons ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

This has been posted here because your wiki allows local file uploads. {{int:please-translate}}.

Commons [[c:Commons:Village pump/Proposals/Archive/2018/08#No longer allow GFDL for some new uploads|will no longer allow]] uploads of photos, paintings, drawings, audio and video that use the GFDL [[c:Commons:Licensing|license]] and no other license. This starts after 14 October. Textbooks, manuals and logos, diagrams and screenshots from GFDL software manuals that only use the GFDL license are still allowed. Files licensed with both GFDL and an accepted license like Creative Commons BY-SA are still allowed.

There is no time limit to move files from other projects to Commons. The licensing date is all that counts. It doesn't matter when the file was uploaded or created. Every wiki that allows local uploads should check if bots, scripts and templates that are used to move files to Commons need to be updated. Also update your local policy documentation if needed.

The decision to allow files that only have a GFDL license, or not allow them, is a decision all wikis can make for themselves. Your wiki can decide to continue allowing the files that Commons will no longer allow after 14 October. If your wiki decides to continue to allow files after 14 October that Commons will no longer allow those files should not be moved to Commons. — [[User:Alexis Jazz|Alexis Jazz]], &lt;small&gt;distributed by [[User:Johan (WMF)|Johan]] using [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]]&lt;/small&gt;

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; 20 de setembro de 2018 ás 18:11 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Alexis_Jazz/GFDL_MassMessage/Distribution&amp;oldid=18392882 --&gt;

== Words hyphenated across pages in Wikisource are now joined ==

Hi, this is a message by [[User:Candalua|Can da Lua]] as discussed [[:s:it:Wikisource:Bar/Archivio/2018.09#Un_sogno_antico_diventa_realtà!|here]] for [[:m:Global message delivery/Targets/Wikisource Communities|wikisource communities]]

The ProofreadPage extension can now join together a word that is split between a page and the next. 

In the past, when a page was ending with ''&quot;concat-&quot;'' and the next page was beginning with ''&quot;enation&quot;'', the resulting transclusion would have been ''&quot;concat- enation&quot;'', and a special template like [[:d:Q15630535]] had to be used to obtain the word ''&quot;concatenation&quot;''. 

Now the default behavior has changed: the hyphen at the end of a page is suppressed and in this case no space is inserted, so the result of the transclusion will be: ''&quot;concatenation&quot;'', without the need of a template. The &quot;joiner&quot; character is defined by default as &quot;-&quot; (the regular hyphen), but it is possible to change this. A template may still be needed to deal with particular cases when the hyphen needs to be preserved.

'''Please share this information with your community.'''

[[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 30 de setembro de 2018 ás 10:28 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Alexmar983@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikisource_Communities&amp;oldid=18419024 --&gt;

== The Community Wishlist Survey ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

The Community Wishlist Survey. {{Int:Please-translate}}.

Hey everyone,

The Community Wishlist Survey is the process when the Wikimedia communities decide what the Wikimedia Foundation [[m:Community Tech|Community Tech]] should work on over the next year.

The Community Tech team is focused on tools for experienced Wikimedia editors. You can post technical proposals from now until 11 November. The communities will vote on the proposals between 16 November and 30 November. You can read more on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|wishlist survey page]]. 

&lt;span dir=ltr&gt;/[[m:User:Johan (WMF)|User:Johan (WMF)]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; 30 de outubro de 2018 ás 11:05 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18458512 --&gt;

== Change coming to how certain templates will appear on the mobile web ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
'''Change coming to how certain templates will appear on the mobile web'''

{{int:please-translate}}
[[File:Page_issues_-_mobile_banner_example.jpg|thumb|Example of improvements]]

Hello,

In a few weeks the Readers web team will be changing how some templates look on the mobile web site. We will make these templates more noticeable when viewing the article. We ask for your help in updating any templates that don't look correct.

What kind of templates? Specifically templates that notify readers and contributors about issues with the content of an article – the text and information in the article. Examples like [[wikidata:Q5962027|Template:Unreferenced]] or [[Wikidata:Q5619503|Template:More citations needed]]. Right now these notifications are hidden behind a link under the title of an article. We will format templates like these (mostly those that use Template:Ambox or message box templates in general) to show a short summary under the page title. You can tap on the &quot;Learn more&quot; link to get more information.

For template editors we have [[mw:Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Making_page_issues_(ambox_templates)_mobile_friendly|some recommendations on how to make templates that are mobile-friendly]] and also further [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues|documentation on our work so far]].

If you have questions about formatting templates for mobile, [[mw:Talk:Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues|please leave a note on the project talk page]] or [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Readers-Web-Backlog file a task in Phabricator] and we will help you.

{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;/div&gt; [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 13 de novembro de 2018 ás 19:34 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:CKoerner (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18543269 --&gt;

:OK. Thanks. --[[Usuario:HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[Conversa usuario:HombreDHojalata|conversa]]) 20 de novembro de 2018 ás 21:12 (UTC)

== Community Wishlist Survey vote ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

The Community Wishlist Survey. {{Int:Please-translate}}.

Hey everyone,

The Community Wishlist Survey is the process when the Wikimedia communities decide what the Wikimedia Foundation [[m:Community Tech|Community Tech]] should work on over the next year.

The Community Tech team is focused on tools for experienced Wikimedia editors. The communities have now posted a long list of technical proposals. You can vote on the proposals from now until 30 November. You can read more on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|wishlist survey page]]. 

&lt;span dir=ltr&gt;/[[m:User:Johan (WMF)|User:Johan (WMF)]]&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; 22 de novembro de 2018 ás 18:13 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18543269 --&gt;

== Advanced Search ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  
[[m:WMDE_Technical_Wishes/AdvancedSearch|Advanced Search]] will become a default feature on your wiki on November 28. This new interface allows you to perform specialized searches on the [[Special:Search|search page]], even if you don’t know any [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch|search syntax]]. Advanced Search originates from the [[m:WMDE_Technical_Wishes|German Community’s Technical Wishes project]]. It's already a default feature on German, Arabic, Farsi and Hungarian Wikipedia. Besides, more than 40.000 users across all wikis have tested the beta version. Feedback is welcome on the [[mw:Help talk:Extension:AdvancedSearch|central feedback page]].&lt;/div&gt; [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] ([[m:User talk:Johanna Strodt (WMDE)|talk]]) 26 de novembro de 2018 ás 11:02 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&amp;oldid=18363910 --&gt;

== Selection of the Wikisource Community User Group representative to the Wikimedia Summit ==

Dear all,

Sorry for writing in English and cross-posting this message.

The [[meta:Wikisource Community User Group|Wikisource Community User Group]] could send one representative to the [[meta:Wikimedia Summit 2019|Wikimedia Summit 2019]] (formerly &quot;Wikimedia Conference&quot;).
The Wikimedia Summit is a yearly conference of all organizations affiliated to the Wikimedia Movement (including our Wikisource Community User Group). It is a great place to talk about Wikisource needs to the chapters and other user groups that compose the Wikimedia movement.
For context, there is a [[meta:Wikimedia Conference 2018/Wikisource Community User Group|short report on what happened last year]].
The deadline is short and to avoid the confusing vote on the Wikisource-I mailing list of last year, we created a ''[[meta:Wikisource Community User Group/Wikimedia Summit 2019|page on meta to decide who will be the representative of the user group to the Wikimedia Summit]]''.

The vote will be in two parts:
# until December 7th, people can add their name and a short explanation on who they are and why they want to go to the summit. Nomination of other people is allowed, the nominated person should accept their nomination.
# starting December 7th, and for a week, the community vote to designate the representative.

Please feel free to ask any question on the [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikisource-l wikisource-I] mailing list or on the [[meta:Talk:Wikisource Community User Group/Wikimedia Summit 2019|talk page]].

For the [[meta:Wikisource Community User Group|Wikisource Community User Group]], [[User:Tpt|Tpt]] ([[User talk:Tpt|talk]]) 15:15, 5 December 2018 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tpt@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikisource_Communities&amp;oldid=18434284 --&gt;

==Mover estatutos de A3GAL==
Boas, algún administrador, [[User:Agremon|Agremon]], [[User:Banjo|Banjo]] ou [[User:HombreDHojalata]], podería importar [https://gl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usuario:Estevoaei/Estatutos&amp;oldid=4927544 esta] versión dos estatutos de A3GAL e poñelos en [[Estatutos da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e Coñecemento Libre]]? Saúdos, --[[Usuario:Elisardojm|Elisardojm]] ([[Conversa usuario:Elisardojm|conversa]]) 6 de decembro de 2018 ás 00:27 (UTC)
:Tamén habería que mover a [https://gl.wikipedia.org/wiki/Usuario:Estevoaei/Acta_fundacional acta fundacional] a [[Acta fundacional da Asociación de Amigas e Amigos da Galipedia e Coñecemento Libre]]. Saúdos, --[[Usuario:Elisardojm|Elisardojm]] ([[Conversa usuario:Elisardojm|conversa]]) 6 de decembro de 2018 ás 08:57 (UTC)
::{{@|Elisardojm}} e {{@|Estevoaei}}: {{Feito}}. --[[Usuario:HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[Conversa usuario:HombreDHojalata|conversa]]) 6 de decembro de 2018 ás 10:49 (UTC)
:::Moitas grazas [[Usuario:HombreDHojalata|HombreDHojalata]]. Saúdos, --[[Usuario:Elisardojm|Elisardojm]] ([[Conversa usuario:Elisardojm|conversa]]) 6 de decembro de 2018 ás 18:21 (UTC)

== New Wikimedia password policy and requirements ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

The Wikimedia Foundation security team is implementing a new [[m:Password policy|password policy and requirements]]. [[mw:Wikimedia_Security_Team/Password_strengthening_2019|You can learn more about the project on MediaWiki.org]].

These new requirements will apply to new accounts and privileged accounts. New accounts will be required to create a password with a minimum length of 8 characters. Privileged accounts will be prompted to update their password to one that is at least 10 characters in length.

These changes are planned to be in effect on December 13th. If you think your work or tools will be affected by this change, please let us know on [[mw:Talk:Wikimedia_Security_Team/Password_strengthening_2019|the talk page]].

{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;/div&gt; [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 6 de decembro de 2018 ás 20:03 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:CKoerner (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18639017 --&gt;

== Wikisource Community User Group representative vote ==

Dear all,

Sorry for writing in English and cross-posting this message.

Following the previous message, the vote for the representative of the [[meta:Wikisource Community User Group|Wikisource Community User Group]] to the [[meta:Wikimedia Summit 2019|Wikimedia Summit 2019]] is now open.

There is two great candidates on ''[[meta:Wikisource Community User Group/Wikimedia Summit 2019|page on meta to decide who will be the representative of the user group to the Wikimedia Summit]]''. You can support a candidate now. All active Wikisource users can vote. The vote is ending on December 14, 2018.

Feel free to ask any question on the [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikisource-l wikisource-I] mailing list or on the [[meta:Talk:Wikisource Community User Group/Wikimedia Summit 2019|talk page]].

{{int:Feedback-thanks-title}}

For the [[meta:Wikisource Community User Group|Wikisource Community User Group]], [[User:Tpt|Tpt]] ([[User talk:Tpt|talk]]) December 8, 2018 at 18:53 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tpt@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=18700925 --&gt;

== Invitation from Wiki Loves Love 2019 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{int:please-translate}}

[[File:WLL Subtitled Logo (transparent).svg|right|frameless]]

Love is an important subject for humanity and it is expressed in different cultures and regions in different ways across the world through different gestures, ceremonies, festivals and to document expression of this rich and beautiful emotion, we need your help so we can share and spread the depth of cultures that each region has, the best of how people of that region, celebrate love. 

[[:c:Commons:Wiki Loves Love|Wiki Loves Love (WLL)]] is an international photography competition of Wikimedia Commons with the subject love testimonials happening in the month of February.

The primary goal of the competition is to document love testimonials through human cultural diversity such as monuments, ceremonies, snapshot of tender gesture, and miscellaneous objects used as symbol of love; to illustrate articles in the worldwide free encyclopedia Wikipedia, and other Wikimedia Foundation (WMF) projects. 

The theme of 2019 iteration is '''''Celebrations, Festivals, Ceremonies and rituals of love.'''''

Sign up your affiliate or individually at [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Participants|Participants]] page.

To know more about the contest, check out our [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019|Commons Page]] and [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2018/FAQ|FAQs]]

There are several prizes to grab. Hope to see you spreading love this February with Wiki Loves Love!

Kind regards,

[[:c:Commons:Wiki Loves Love 2018/International Team|Wiki Loves Love Team]]

Imagine... the sum of all love!
&lt;/div&gt;
--[[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 27 de decembro de 2018 ás 10:12 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tiven2240@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18639017 --&gt;

== FileExporter beta feature ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; 
[[File:Logo for the beta feature FileExporter.svg|thumb|Coming soon: the beta feature [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]]]
A new beta feature will soon be released on all wikis: The [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]. It allows exports of files from a local wiki to Wikimedia Commons, including their file history and page history. Which files can be exported is defined by each wiki's community: '''Please check your wiki's [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons/Configuration file documentation|configuration file]]''' if you want to use this feature.

The FileExporter has already been a beta feature on [https://www.mediawiki.org mediawiki.org], [https://meta.wikimedia.org meta.wikimedia], deWP, faWP, arWP, koWP and on [https://wikisource.org wikisource.org]. After some functionality was added, it's now becoming a beta feature on all wikis. Deployment is planned for January 16. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|on the project page]]. 

As always, feedback is highly appreciated. If you want to test the FileExporter, please activate it in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]]. The best place for feedback is the [[mw:Help_talk:Extension:FileImporter|central talk page]]. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]].
&lt;/div&gt; [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] 14 de xaneiro de 2019 ás 09:41 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=18782700 --&gt;

== No editing for 30 minutes on 17 January ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You will '''not be able to edit''' the wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190117T07 17 January 07:00 UTC]'''. This is because of a database problem that has to be fixed immediately. You can still read the wikis. Some wikis are not affected. They don't get this message. You can see which wikis are '''not''' affected [[:m:User:Johan (WMF)/201901ReadOnlyPage|on this page]]. Most wikis are affected. The time you can not edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]&lt;/div&gt;
16 de xaneiro de 2019 ás 18:40 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/201901ReadOnly/Targets2&amp;oldid=18789230 --&gt;

== Talk to us about talking ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:OOjs_UI_icon_speechBubbles-rtl.svg|alt=&quot;￼icon depicting two speech Bubbles&quot;|frameless|right|120px]]
The Wikimedia Foundation is planning a [[mw:Talk pages consultation 2019|global consultation about communication]]. The goal is to bring Wikimedians and wiki-minded people together to improve tools for communication.

We want all contributors to be able to talk to each other on the wikis, whatever their experience, their skills or their devices.

We are looking for input from as many different parts of the Wikimedia community as possible. It will come from multiple projects, in multiple languages, and with multiple perspectives.

We are currently planning the consultation. We need your help.

'''We need volunteers to help talk to their communities or user groups.'''

You can help by hosting a discussion at your wiki. Here's what to do:  
# First, [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|sign up your group here.]]  
# Next, create a page (or a section on a Village pump, or an e-mail thread – whatever is natural for your group) to collect information from other people in your group.  This is not a vote or decision-making discussion: we are just collecting feedback.  
# Then ask people what they think about communication processes.  We want to hear stories and other information about how people communicate with each other on and off wiki.  Please consider asking these five questions:
## When you want to discuss a topic with your community, what tools work for you, and what problems block you?
## What about talk pages works for newcomers, and what blocks them?
## What do others struggle with in your community about talk pages?
## What do you wish you could do on talk pages, but can't due to the technical limitations?
## What are the important aspects of a &quot;wiki discussion&quot;?
# Finally, please go to [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019 on Mediawiki.org]] and report what you learned from your group.  Please include links if the discussion is available to the public.

'''You can also help build the list of the many different ways people talk to each other.'''

Not all groups active on wikis or around wikis use the same way to discuss things: it can happen on wiki, on social networks, through external tools... Tell us [[mw:Talk pages consultation 2019/Tools in use|how your group communicates]].

You can read more about [[mw:Talk pages consultation 2019|the overall process]] on mediawiki.org. If you have questions or ideas, you can [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|leave feedback about the consultation process]] in the language you prefer.

Thank you! We're looking forward to talking with you.
&lt;/div&gt; [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 21 de febreiro de 2019 ás 15:01 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Trizek (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18639017 --&gt;

== Read-only mode for up to 30 minutes on 11 April ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You will '''not be able to edit''' most Wikimedia wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190411T05 11 April 05:00 UTC]'''. This is because of a hardware problem. You can still read the wikis. You [[phab:T220080|can see which wikis are affected]]. The time you can not edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; 8 de abril de 2019 ás 10:56 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18979889 --&gt;

== Wikimedia Foundation Medium-Term Plan feedback request ==

{{int:please-translate}}

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The Wikimedia Foundation has published a [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Medium-term_plan_2019|Medium-Term Plan proposal]] covering the next 3–5 years. We want your feedback! Please leave all comments and questions, in any language, on [[m:Talk:Wikimedia_Foundation_Medium-term_plan_2019|the talk page]], by April 20. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[m:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[m:User talk:Quiddity (WMF)|talk]]) 12 de abril de 2019 ás 17:35 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Quiddity (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=18998727 --&gt;

== Update on the consultation about office actions ==

Hello all, 

Last month, the Wikimedia Foundation's Trust &amp; Safety team [[:en:Wikipedia:Village_pump_(policy)/Archive_152#Announcement_of_forthcoming_temporary_and_partial_ban_tool_consultation|announced]] a future consultation about partial and/or temporary [[m:Special:MyLanguage/office actions|office actions]]. We want to let you know that the '''draft version''' of this consultation has now been [[:m:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|posted on Meta]]. 

This is a '''draft'''. It is not intended to be the consultation itself, which will be posted on Meta likely in early September. Please do not treat this draft as a consultation. Instead, we ask your assistance in forming the final language for the consultation.

For that end, we would like your input over the next couple of weeks about what questions the consultation should ask about partial and temporary Foundation office action bans and how it should be formatted. '''[[:m:Talk:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|Please post it on the draft talk page]]'''. Our goal is to provide space for the community to discuss all the aspects of these office actions that need to be discussed, and we want to ensure with your feedback that the consultation is presented in the best way to encourage frank and constructive conversation.

Please visit [[:m:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|the consultation draft on Meta-wiki]] and leave your comments on the draft’s talk page about what the consultation should look like and what questions it should ask. 

Thank you for your input! -- The [[m:Special:MyLanguage/Trust and Safety|Trust &amp; Safety team]] 16 de agosto de 2019 ás 08:03 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Trizek (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=19175143 --&gt;

== New tools and IP masking ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hey everyone,

The Wikimedia Foundation wants to work on two things that affect how we patrol changes and handle vandalism and harassment. We want to make the tools that are used to handle bad edits better. We also want to get better privacy for unregistered users so their IP addresses are no longer shown to everyone in the world. We would not hide IP addresses until we have better tools for patrolling.

We have an idea of what tools ''could'' be working better and how a more limited access to IP addresses would change things, but we need to hear from more wikis. You can read more about the project [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|on Meta]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|post comments and feedback]]. Now is when we need to hear from you to be able to give you better tools to handle vandalism, spam and harassment.

You can post in your language if you can't write in English.
[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; 21 de agosto de 2019 ás 14:19 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Johan (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tools_and_IP_message/Distribution&amp;oldid=19315232 --&gt;

== The consultation on partial and temporary Foundation bans just started ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Hello, 

In a [[:en:Wikipedia:Community_response_to_the_Wikimedia_Foundation%27s_ban_of_Fram/Official_statements#Board_statement|recent statement]], the Wikimedia Foundation Board of Trustees [[:en:Wikipedia:Community_response_to_the_Wikimedia_Foundation%27s_ban_of_Fram/Official_statements#Board_statement|requested that staff hold a consultation]] to &quot;re-evaluat[e] or add community input to the two new office action policy tools (temporary and partial Foundation bans)&quot;.

Accordingly, the Foundation's Trust &amp; Safety team invites all Wikimedians [[:m:Office actions/Community consultation on partial and temporary office actions/09 2019|to join this consultation and give their feedback]] from 30 September to 30 October. 

How can you help?

* Suggest how partial and temporary Foundation bans should be used, if they should (eg: On all projects, or only on a subset);

* Give ideas about how partial and temporary Foundation bans should ideally implemented, if they should be; and/or

* Propose changes to the existing Office Actions policy on partial and temporary bans.

We offer our thanks in advance for your contributions, and we hope to get as much input as possible from community members during this consultation!

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;-- [[user:Kbrown (WMF)|Kbrown (WMF)]] 30 de setembro de 2019 ás 17:14 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Trizek (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=19302497 --&gt;

== Feedback wanted on Desktop Improvements project ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:Please-translate}}

{{int:Hello}}. The Readers Web team at the WMF will work on some [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|improvements to the desktop interface]] over the next couple of years. The goal is to increase usability without removing any functionality. We have been inspired by changes made by volunteers, but that currently only exist as local gadgets and user scripts, prototypes, and volunteer-led skins. We would like to begin the process of bringing some of these changes into the default experience on all Wikimedia projects. 

We are currently in the research stage of this project and are looking for ideas for improvements, as well as feedback on our current ideas and mockups.  So far, we have performed interviews with community members at Wikimania. We have gathered lists of previous volunteer and WMF work in this area. We are examining possible technical approaches for such changes.  

We would like individual feedback on the following:

* Identifying focus areas for the project we have not yet discovered
* Expanding the list of existing gadgets and user scripts that are related to providing a better desktop experience. If you can think of some of these from your wiki, please let us know
* Feedback on the ideas and mockups we have collected so far

We would also like to gather a list of wikis that would be interested in being test wikis for this project - these wikis would be the first to receive the updates once we’re ready to start building. 

When giving feedback, please consider the following goals of the project:

* Make it easier for readers to focus on the content
* Provide easier access to everyday actions (e.g. search, language switching, editing)
* Put things in logical and useful places
* Increase consistency in the interface with other platforms - mobile web and the apps
* Eliminate clutter
* Plan for future growth

As well as the following constraints:

* Not touching the content - no work will be done in terms of styling templates or to the structure of page contents themselves
* Not removing any functionality - things might move around, but all navigational items and other functionality currently available by default will remain
* No drastic changes to the layout - we're taking an evolutionary approach to the changes and want the site to continue feeling familiar to readers and editors

Please give all feedback (in any language) at [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements]] 

After this round of feedback, we plan on building a prototype of suggested changes based on the feedback we receive. You’ll hear from us again asking for feedback on this prototype.

{{Int:Feedback-thanks-title}} [[mw:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[mw:User talk:Quiddity (WMF)|talk]])
&lt;/div&gt; 16 de outubro de 2019 ás 07:15 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Quiddity (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/Global_message_delivery_split_2&amp;oldid=19462801 --&gt;

== Community Wishlist 2020 ==

[[File:Magic Wand Icon 229981 Color Flipped.svg|right|48px]]
&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
The '''[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020|2020 Community Wishlist Survey]]''' is now open! This survey is the process where communities decide what the [[m:Community Tech|Community Tech]] team should work on over the next year. We encourage everyone to submit proposals until the deadline on '''November 11, 2019''', or comment on other proposals to help make them better.

'''This year, we’re exclusively focusing on smaller projects (i.e., Wikibooks, Wiktionary, Wikiquote, Wikisource, Wikiversity, Wikispecies, Wikivoyage, and Wikinews).''' We want to help these projects and provide meaningful improvements to diverse communities. If you’re a member of any of these projects, please participate in the survey! To submit proposals, see the guidelines on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020#Guidelines|survey page]]. You can write proposals in any language, and we will translate them for you. Thank you, and we look forward to seeing your proposals!
&lt;/div&gt;
[[:m:user:IFried (WMF)|IFried (WMF)]] 4 de novembro de 2019 ás 19:30 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Trizek (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&amp;oldid=19523495 --&gt;

== Wiki Loves Folklore ==

[[File:WLL Subtitled Logo (transparent).svg|100px|right|frameless]]
'''Hello Folks,'''

Wiki Loves Love is back again in 2020 iteration as '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]]''' from 1 February, 2020 - 29 February, 2020. Join us to celebrate the local cultural heritage of your region with the theme of folklore in the international photography contest at [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wllove Wikimedia Commons]. Images, videos and audios representing different forms of folk cultures and new forms of heritage that haven’t otherwise been documented so far are welcome submissions in Wiki Loves Folklore. Learn more about the contest at [[m:Wiki Loves Folklore|Meta-Wiki]] and [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore|Commons]].

'''Kind regards,'''&lt;br/&gt;
[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|'''Wiki Loves Folklore International Team''']]&lt;br/&gt;
&lt;small&gt;&amp;mdash;&amp;nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Tulsi Bhagat'''&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;contribs&lt;/font&gt;]] &amp;#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;talk&lt;/font&gt;]])&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;
sent using [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 18 de xaneiro de 2020 ás 06:14 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Tulsi Bhagat@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wll&amp;oldid=19716850 --&gt;

== Movement Learning and Leadership Development Project ==

Hello

The Wikimedia Foundation’s Community Development team is seeking to learn more about the way volunteers learn and develop into the many different roles that exist in the movement. Our goal is to build a movement informed framework that provides shared clarity and outlines accessible pathways on how to grow and develop skills within the movement. To this end, we are looking to speak with you, our community to learn about your journey as a Wikimedia volunteer. Whether you joined yesterday or have been here from the very start, we want to hear about the many ways volunteers join and contribute to our movement.

To learn more about the project, [[:m:special:MyLanguage/Movement Learning and Leadership Development Project|please visit the Meta page]]. If you are interested in participating in the project, please complete [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSegM07N1FK_s0VUECM61AlWOthwdn5zQOlVsa2vaKcx13BwZg/viewform?usp=sf_link this simple Google form]. Although we may not be able to speak to everyone who expresses interest, we encourage you to complete this short form if you are interested in participating!

-- [[user:LMiranda (WMF)|LMiranda (WMF)]] ([[user talk:LMiranda (WMF)|talk]]) 22 de xaneiro de 2020 ás 19:01 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Trizek (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&amp;oldid=19738989 --&gt;

== Additional interface for edit conflicts on talk pages ==

''Sorry, for writing this text in English. If you could help to translate it, it would be appreciated.'' 

You might know the new interface for edit conflicts (currently a beta feature). Now, Wikimedia Germany is designing an additional interface to solve edit conflicts on talk pages. This interface is shown to you when you write on a discussion page and another person writes a discussion post in the same line and saves it before you do. With this additional editing conflict interface you can adjust the order of the comments and edit your comment.  We are inviting everyone to have a look at [[m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Edit conflicts on talk pages|the planned feature]]. Let us know what you think on our [[mw:Help talk:Two Column Edit Conflict View|central feedback page]]! -- For the Technical Wishes Team: [[m:User:Max Klemm (WMDE)|Max Klemm (WMDE)]] 26 de febreiro de 2020 ás 14:14 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Max Klemm (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=19845780 --&gt;

== Community Tech Launches Wikisource Improvement Initiative ==

''This message is in English, but we encourage translation into other languages. Thank you!''

Hello everyone,

We hope you are all healthy and safe in these difficult times.

The [[Community Tech|Community Tech team]] has just launched a new initiative to improve Wikisource. We will be addressing five separate wishes, which came out of the [[Community Wishlist Survey 2020|2020 Community Wishlist Survey]], and we want you to be a part of the process! The projects include the following:

*[[Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/Improve export of electronic books|Improve ebook export]]
*[[Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/New OCR tool|Improve OCR tools]]
*[[Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/Migrate Wikisource specific edit tools from gadgets to Wikisource extension|Migrate Wikisource specific edit tools from gadgets to Wikisource extension]]
*[[Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/Inter-language link support via Wikidata|Inter-language link support via Wikidata]]
*[[Community Wishlist Survey 2020/Wiktionary/Insert attestation using Wikisource as a corpus|Insert attestation on Wiktionary using Wikisource as a corpus]]

For the first project, the team will focus on the #1 wish: improve ebook exports. We have created a [[Community Tech/Ebook Export Improvement|project page]], which includes an analysis of the ebook export process. We now invite everyone to visit the page and share their feedback on the [[Talk:Community Tech/Ebook Export Improvement|project talk page]]. Please let us know what you think of our analysis; we want to hear from all of you! Furthermore, we hope that you will participate in the other Wikisource improvement projects, which we’ll address in the future. Thank you in advance and we look forward to reading your feedback on the ebook export improvement [[Talk:Community Tech/Ebook Export Improvement| talk page]]!

-- [[User:IFried (WMF)|IFried (WMF)]] (Product Manager, Community Tech)

&lt;small&gt;Sent by [[User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]] using [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 28 de maio de 2020 ás 10:46 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:SGill (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&amp;oldid=20121651 --&gt;

== Community Tech Launches Wikisource Improvement Initiative ==

''Apologies for the broken links in the previous message. This message is in English, but we encourage translation into other languages. Thank you!''

Hello everyone,

We hope you are all healthy and safe in these difficult times.

The [[:meta:Community Tech|Community Tech team]] has just launched a new initiative to improve Wikisource. We will be addressing five separate wishes, which came out of the [[:meta:Community Wishlist Survey 2020|2020 Community Wishlist Survey]], and we want you to be a part of the process! The projects include the following:

*[[:meta:Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/Improve export of electronic books|Improve ebook export]]
*[[:meta:Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/New OCR tool|Improve OCR tools]]
*[[:meta:Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/Migrate Wikisource specific edit tools from gadgets to Wikisource extension|Migrate Wikisource specific edit tools from gadgets to Wikisource extension]]
*[[:meta:Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/Inter-language link support via Wikidata|Inter-language link support via Wikidata]]
*[[:meta:Community Wishlist Survey 2020/Wiktionary/Insert attestation using Wikisource as a corpus|Insert attestation on Wiktionary using Wikisource as a corpus]]

For the first project, the team will focus on the #1 wish: improve ebook exports. We have created a [[:meta:Community Tech/Ebook Export Improvement|project page]], which includes an analysis of the ebook export process. We now invite everyone to visit the page and share their feedback on the [[:meta:Talk:Community Tech/Ebook Export Improvement|project talk page]]. Please let us know what you think of our analysis; we want to hear from all of you! Furthermore, we hope that you will participate in the other Wikisource improvement projects, which we’ll address in the future. Thank you in advance and we look forward to reading your feedback on the ebook export improvement [[:meta:Talk:Community Tech/Ebook Export Improvement| talk page]]!

-- [[User:IFried (WMF)|IFried (WMF)]] (Product Manager, Community Tech)

&lt;small&gt;Sent by [[User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]] using [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 28 de maio de 2020 ás 10:51 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:SGill (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&amp;oldid=20121680 --&gt;

== Feedback on movement names ==

{{int:Hello}}. Apologies if you are not reading this message in your native language. {{int:please-translate}} if necessary. {{Int:Feedback-thanks-title}}

There are a lot of conversations happening about the future of our movement names. We hope that you are part of these discussions and that your community is represented.

Since 16 June, the Foundation Brand Team has been running a [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9G2dN7P0T7gPqpD survey] in 7 languages about [[m:Special:MyLanguage/Communications/Wikimedia brands/2030 movement brand project/Naming convention proposals|3 naming options]]. There are also community members sharing concerns about renaming in a [[m:Special:MyLanguage/Community open letter on renaming|Community Open Letter]]. 

Our goal in this call for feedback is to hear from across the community, so we encourage you to participate in the survey, the open letter, or both. The survey will go through 7 July in all timezones. Input from the survey and discussions will be analyzed and published on Meta-Wiki.

Thanks for thinking about the future of the movement, --[[:m:Talk:Communications/Wikimedia brands/2030 movement brand project|The Brand Project team]], 2 de xullo de 2020 ás 19:39 (UTC)

''Note: The survey is conducted via a third-party service, which may subject it to additional terms. For more information on privacy and data-handling, see the [[foundation:Special:MyLanguage/Naming Convention Proposals Movement Feedback Survey Privacy Statement|survey privacy statement]].''
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Elitre (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Elitre_(WMF)/All_wikis_June_2020&amp;oldid=20238769 --&gt;

== Announcing a new wiki project! Welcome, Abstract Wikipedia ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

Hi all,

It is my honor to introduce Abstract Wikipedia, a new project that has been unanimously approved by the Wikimedia Foundation Board of Trustees. Abstract Wikipedia proposes a new way to generate baseline encyclopedic content in a multilingual fashion, allowing more contributors and more readers to share more knowledge in more languages. It is an approach that aims to make cross-lingual cooperation easier on our projects, increase the sustainability of our movement through expanding access to participation, improve the user experience for readers of all languages, and innovate in free knowledge by connecting some of the strengths of our movement to create something new.

This is our first new project in over seven years. Abstract Wikipedia was submitted as a project proposal by Denny Vrandečić in May 2020 &lt;ref&gt;[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]&lt;/ref&gt; after years of preparation and research, leading to a detailed plan and lively discussions in the Wikimedia communities. We know that the energy and the creativity of the community often runs up against language barriers, and information that is available in one language may not make it to other language Wikipedias. Abstract Wikipedia intends to look and feel like a Wikipedia, but build on the powerful, language-independent conceptual models of Wikidata, with the goal of letting volunteers create and maintain Wikipedia articles across our polyglot Wikimedia world.

The project will allow volunteers to assemble the fundamentals of an article using words and entities from Wikidata. Because Wikidata uses conceptual models that are meant to be universal across languages, it should be possible to use and extend these building blocks of knowledge to create models for articles that also have universal value. Using code, volunteers will be able to translate these abstract “articles” into their own languages. If successful, this could eventually allow everyone to read about any topic in Wikidata in their own language.

As you can imagine, this work will require a lot of software development, and a lot of cooperation among Wikimedians. In order to make this effort possible, Denny will join the Foundation as a staff member in July and lead this initiative. You may know Denny as the creator of Wikidata, a long-time community member, a former staff member at Wikimedia Deutschland, and a former Trustee at the Wikimedia Foundation &lt;ref&gt;[[m:User:Denny|User:Denny]]&lt;/ref&gt;. We are very excited that Denny will bring his skills and expertise to work on this project alongside the Foundation’s product, technology, and community liaison teams.

It is important to acknowledge that this is an experimental project, and that every Wikipedia community has different needs. This project may offer some communities great advantages. Other communities may engage less. Every language Wikipedia community will be free to choose and moderate whether or how they would use content from this project.

We are excited that this new wiki-project has the possibility to advance knowledge equity through increased access to knowledge. It also invites us to consider and engage with critical questions about how and by whom knowledge is constructed. We look forward to working in cooperation with the communities to think through these important questions.

There is much to do as we begin designing a plan for Abstract Wikipedia in close collaboration with our communities. I encourage you to get involved by going to the project page and joining the new mailing list &lt;ref&gt;[[mail:abstract-wikipedia|Abstract Wikipedia mailing list]]&lt;/ref&gt;. We recognize that Abstract Wikipedia is ambitious, but we also recognize its potential. We invite you all to join us on a new, unexplored path.

Yours,

Katherine Maher (Executive Director, Wikimedia Foundation) 

&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt; &lt;small&gt;Sent by [[:m:User:Elitre (WMF)]] 9 de xullo de 2020 ás 20:13 (UTC) - '''[[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/July 2020 announcement]]''' &lt;/small&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Elitre (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Elitre_(WMF)/All_wikis_June_2020&amp;oldid=20265926 --&gt;

== Technical Wishes: FileExporter and FileImporter become default features on all Wikis ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
The [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter and FileImporter]] will become a default features on all wikis until August 7, 2020. They are planned to help you to move files from your local wiki to Wikimedia Commons easier while keeping all original file information (Description, Source, Date, Author, View History) intact. Additionally, the move is documented in the files view history. 
How does it work? 

Step 1: If you are an auto-confirmed user, you will see a link &quot;Move file to Wikimedia Commons&quot; on the local file page. 

Step 2: When you click on this link, the FileImporter checks if the file can in fact be moved to Wikimedia Commons. These checks are performed based on the wiki's [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons/Configuration_file_documentation|configuration file]] which is created and maintained by each local wiki community. 

Step 3: If the file is compatible with Wikimedia Commons, you will be taken to an import page, at which you can update or add information regarding the file, such as the description. You can also add the 'Now Commons' template to the file on the local wiki by clicking the corresponding check box in the import form. Admins can delete the file from the local wiki by enabling the corresponding checkbox. By clicking on the 'Import' button at the end of the page, the file is imported to Wikimedia Commons. 

If you want to know more about the [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileImporter extension]] or the [[m:WMDE_Technical_Wishes|Technical Wishes Project]], follow the links. --For the Technical Wishes Team: &lt;/div&gt;[[User:Max Klemm (WMDE)|Max Klemm (WMDE)]] 6 de agosto de 2020 ás 09:13 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Max Klemm (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&amp;oldid=20343133 --&gt;

== Feedback requested: Ebook Export Improvement Project ==

''Note: This message is in English, but we encourage translation into other languages. Thank you!''

Hello, everyone! 
 
I am pleased to announce that the [[:meta:Community Tech|Community Tech]] team at WMF has posted our [[:meta:Community_Tech/Ebook_Export_Improvement#August_11,_2020:_Early_findings|August update]] on the Wikisource Ebook Export Improvement project! This project came out of our [[:meta:Community Wishlist Survey 2020|2020 Community Wishlist Survey]], and it was the [[:meta:Community Wishlist Survey 2020/Wikisource/Improve export of electronic books|#1 wish]] voted on by survey participants.
 
So, what does this mean? In short, '''[[:meta:Talk:Community_Tech/Ebook_Export_Improvement#Early_findings:_Request_for_feedback_(August_2020)|we want your feedback]]!''' Now that we have posted the August update, we want to know what you think. The update includes findings from our community consultation, results from two separate analyses conducted by the team (on improving WSExport reliability &amp; font rendering support), and proposed next steps. It is our hope that people can read our analysis, share their feedback, and engage in a conversation with us on the talk page. Your feedback will be invaluable, and it will help determine the next steps of the project. 
 
Thank you to everyone who has participated in the consultation so far! It's been a joy to explore how we can improve the ebook export experience. Now, we look forward to reading a new round of '''[[:meta:Talk:Community_Tech/Ebook_Export_Improvement#Early_findings:_Request_for_feedback_(August_2020)|feedback on the project talk page]]!'''
 
-- [[User:IFried (WMF)|IFried (WMF)]] (Product Manager, Community Tech)

&lt;small&gt;Sent by [[User:SGill (WMF)]] using [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 17 de agosto de 2020 ás 12:14 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:SGill (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&amp;oldid=20121680 --&gt;

== Important: maintenance operation on September 1st ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2020|Read this message in another language]]  •  [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2020|{{int:please-translate}}]]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its secondary data centre.  This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. 

They will switch all traffic to the secondary data centre on '''Tuesday, September 1st 2020'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made.  We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on Tuesday, September 1st. The test will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200901T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 19:30 IST, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Wednesday September 2).
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message.  We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it.  If you see the error message, then please wait until everything is back to normal.  Then you should be able to save your edit.  But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
*There will be code freezes for the week of September 1st, 2020.  Non-essential code deployments will not happen.

This project may be postponed if necessary.  You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2018 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule.  There will be more notifications about this.  '''Please share this information with your community.''' 
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]])&lt;/span&gt; 26 de agosto de 2020 ás 13:49 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Trizek (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=20384955 --&gt;

== Invitation to participate in the conversation ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
''{{int:Hello}}. Apologies for cross-posting, and that you may not be reading this message in your native language: translations of the following announcement may be available on '''[[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Draft review/Invitation (long version)|Meta]]'''. {{int:please-translate}}. {{Int:Feedback-thanks-title}}''

We are excited to share '''[[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Draft review|a draft of the Universal Code of Conduct]]''', which the Wikimedia Foundation Board of Trustees called for earlier this year, for your review and feedback. The discussion will be open until October 6, 2020.

The UCoC Drafting Committee wants to learn which parts of the draft would present challenges for you or your work. What is missing from this draft? What do you like, and what could be improved?

Please join the conversation and share this invitation with others who may be interested to join, too. 

To reduce language barriers during the process, you are welcomed to translate this message and the [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Draft review|Universal Code of Conduct/Draft review]]. You and your community may choose to provide your opinions/feedback using your local languages.

To learn more about the UCoC project, see the [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] page, and the [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/FAQ|FAQ]], on Meta.

Thanks in advance for your attention and contributions, [[:m:Talk:Trust_and_Safety|The Trust and Safety team at Wikimedia Foundation]], 10 de setembro de 2020 ás 17:55 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Elitre (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Draft_review/Invitation_(long_version)/List&amp;oldid=20440292 --&gt;

== Wikisource Pagelist Widget: Ready to be enabled ==

''Note: This message is in English, but we encourage translation into other languages. Thank you!''
 
Hello everyone,
 
We are excited to announce that the Wikisource Pagelist widget is now available to be enabled on all Wikisources. Any interface admin on your wiki can enable it by using the instructions on the following page:
 
https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ProofreadPage/Pagelist_widget
 
In case, your wiki doesn’t have an interface admin, reach out to us on the ‘Help with enabling the widget on your wiki’ section of the project talk page and we will connect you with a global interface admin:
 
https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Wikisource_Pagelist_Widget#Help_with_enabling_the_widget_on_your_wiki

You will need to hold a local discussion around what would be the labels for different page types in your language for the visual mode. (For example, ToC = ਤਤਕਰਾ in Punjabi, title = শিরোনাম in Bengali)

Feel free to also give us any feedback on the [[:meta:Talk:Wikisource_Pagelist_Widget#Widget_rollout:_Feedback|project talk page on Meta-Wiki]] as well.

Regards

[[User:Sohom data|Sohom Datta]]

&lt;small&gt;Sent by [[User:SGill (WMF)|Satdeep Gill (WMF)]] using [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 15 de setembro de 2020 ás 05:56 (UTC) &lt;/small&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:SGill (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&amp;oldid=20386352 --&gt;

== Wikisource Pagelist Widget: Wikisource Meetup (29th September 2020) ==

Hello everyone,

We hope you are doing well!

We reached out to you a couple of weeks ago to share that '''[[:meta:Wikisource Pagelist Widget|Wikisource Pagelist Widget]]''' is now ready to be enabled to Wikisource. Since then, many language Wikisources have enabled the widget but many are yet to do so. 

So, we have decided to organize a Wikisource Meetup to give a live demonstration on how to use the widget in both wikitext and visual modes. There will be some time for the participants to share their feedback and experience with the widget. We will also provide support in case some Wikisource communities are seeking help in enabling the widget.

The meetup will take place on '''29 September 2020''' at '''9:30 AM UTC''' or '''3 PM IST'''. Google Meet link for the meeting is: '''http://meet.google.com/khu-dfph-qsd'''

Looking forward to seeing the global Wikisource community connect amid these difficult times when physical meetings have not been taking place.

''P.S. If you are planning to attend this meetup and are comfortable in sharing your email address then send us your confirmation in the form of a small email to '''sgill@wikimedia.org''', this will help us in getting a sense of the number of people that are planning to show-up. We are aware that this time-zone is not convenient for everyone and more meetups can be organized in the future.'' 

Regards

[[:meta:User:Sohom data|Sohom]], [[:meta:User:SWilson (WMF)|Sam]] and [[:metaUser:SGill (WMF)|Satdeep]]

&lt;small&gt;Sent by Satdeep using [[Usuario:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Conversa usuario:MediaWiki message delivery|conversa]]) 24 de setembro de 2020 ás 11:03 (UTC)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:SGill (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGill_(WMF)/lists/WS_VPs&amp;oldid=20386352 --&gt;

== Wiki of functions naming contest ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:Please-translate}}.

{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Wikimedia wiki project. This project will be a wiki where the community can work together on a library of [[m:Special:MyLanguage/Abstract_Wikipedia/Wiki_of_functions_naming_contest#function|functions]]. The community can create new functions, read about them, discuss them, and share them. Some of these functions will be used to help create language-independent Wikipedia articles that can be displayed in any language, as part of the Abstract Wikipedia project. But functions will also be usable in many other situations.

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with voting beginning on 29 September and 27 October. Our goal is to have a final project name selected on 8 December. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Wiki of functions naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[m:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]]&lt;/div&gt; 29 de setembro de 2020 ás 21:13 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Quiddity (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/Global_message_delivery_split_2&amp;oldid=20492307 --&gt;

== Call for feedback about Wikimedia Foundation Bylaws changes and Board candidate rubric ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}}. Apologies if you are not reading this message in your native language. {{Int:Please-translate}}.

Today the Wikimedia Foundation Board of Trustees starts two calls for feedback. One is about changes to the Bylaws mainly to increase the Board size from 10 to 16 members. The other one is about a trustee candidate rubric to introduce new, more effective ways to evaluate new Board candidates. The Board welcomes your comments through 26 October. For more details, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board noticeboard/October 2020 - Call for feedback about Bylaws changes and Board candidate rubric|check the full announcement]]. 

{{Int:Feedback-thanks-title}} [[m:User:Qgil-WMF|Qgil-WMF]] ([[m:User talk:Qgil-WMF|talk]]) 7 de outubro de 2020 ás 17:10 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Elitre (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Elitre_(WMF)/Board3&amp;oldid=20519858 --&gt;

== Important: maintenance operation on October 27 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;gl&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2020|Ler esta mensaxe noutra lingua]]  •  [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch+2020&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

A [[foundation:|Wikimedia Foundation]] vai facer probas entre o seu centro de datos primario e secundario.  Deste xeito asegurarase que Wikipedia e as outras wikis de Wikimedia poidan seguir en liña mesmo se ocorre un percance moi importante. Para asegurármonos de que todo está a funcionar, o departamento de tecnoloxía da Wikimedia necesita fixar un día para facer unha proba. Este test deberá comprobar se se pode mudar dun centro de datos a outro de maneira fiable. Isto require que moitos equipos de traballo estean preparados para a proba e tamén que estean dispoñibles para solucionar calquera problema inesperado. 

Todo o tráfico derivarase ó centro de datos primario o ''' martes 27 de outubro'''.

Porén, debido a algunhas limitacións en [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], mentres se realiza este cambio teñen que parar todos os traballos de edición.  Pedímosche desculpas por estas molestias. Estamos a traballar para minimizalas no futuro. 

'''Durante un período curto de tempo poderás ler, pero non editar, calquera das wikis.'''

*Non poderás facer edicións durante como moito unha hora, o vindeiro martes 27 de outubro. A proba comezará ás [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 14:00 UTC] (15:00 h, hora galega)
*Se tentas facer edicións ou gardar cambios anteriores durante este tempo, aparecerache unha mensaxe de erro.  Contamos que non se perda ningunha das edicións que se realicen durantes eses minutos, pero non podemos garantilo.  Se che sae a mensaxe de erro, por favor, espera ata que todo volva á normalidade.  Cando iso suceda, xa deberías de ser capaz de gardares a edición.  Con todo, recomendamos que antes fagas unha copia das túas edicións, polo si ou polo non.

Otras consecuencias

*As operacións que se fan pola parte de atrás do sistema irán máis lentas e algunha pode que non se chegue a rematar. As ligazóns vermellas non se actualizarán tan rápido como habitualmente. Se creas un artigo que xa aparece ligado desde algún outro lugar, a ligazón seguirá de cor vermella por máis tempo do habitual. Algúns scripts de execución lenta terán que deterse.
*Non haberá actualizacións de código (''code-freeze'') durante a semana do 26 de outubro de 2020.  Non haberá implementacións de código que non sexan esenciais.

Este proxecto podería adiarse se cumprise.  Podes [[wikitech:Switch_Datacenter#Schedule_for_2020_switch|ler o cronograma do proceso en wikitech.wikimedia.org]]. Todas as modificacións se anunciarán no cronograma.  E este é o único aviso que se dará sobre este tema. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens.&lt;/span&gt; '''Por favor, comparte esta información coa túa comunidade.'''&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; -- &lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]])&lt;/span&gt;  21 de outubro de 2020 ás 17:11 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Trizek (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=20519839 --&gt;

== Wiki of functions naming contest - Round 2 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}}.
Reminder: Please help to choose the name for the new Wikimedia wiki project - the library of functions. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikicode, Wikicodex, Wikifunctions, Wikifusion, Wikilambda, Wikimedia Functions&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Wiki of functions naming contest/Names|please learn more and vote now]]''' at Meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}} --[[m:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]]
&lt;/div&gt; 5 de novembro de 2020 ás 22:11 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Quiddity (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=20564572 --&gt;

== Pesquisa de lista de desejos da comunidade / Inquérito sobre a Lista de Desejos da Comunidade para 2021 ==

[[File:Magic Wand Icon 229981 Color Flipped.svg|thumb|48px]]
'''[‎português do Brasil]''' A '''[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Pesquisa de lista de desejos da comunidade 2021]]''' já está aberto! Esta pesquisa é o processo em que as comunidades decidem quais são da equipe [[m:Community Tech|Comunidade tecnológica ]] deve trabalhar no próximo ano. Incentivamos todos a enviar propostas até o prazo final '''{{#time:j xg|2020-11-30|{{PAGELANGUAGE}}}}''', ou comentar outras propostas para ajudá-las a melhorar. As comunidades votarão nas propostas entre {{#time:j xg|2020-12-08|{{PAGELANGUAGE}}}} e {{#time:j xg|2020-12-21|{{PAGELANGUAGE}}}}.

A equipe da comunidade técnica está enfocada em ferramentas para editores experientes. Você pode escrever propostas em qualquer idioma, e nós as traduziremos para você. Obrigado e estamos ansiosos para ver suas propostas!


'''[‎português]''' O '''[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Inquérito sobre a Lista de Desejos da Comunidade para 2021]]''' já abriu!
Este inquérito éo processo pelo qual as comunidades decidem o que é que a equipa [[m:Community Tech|Comunidade Técnica]] deve trabalhar no próximo ano. Incentivamos todos a enviar propostas até o prazo final '''{{#time:j xg|2020-11-30|{{PAGELANGUAGE}}}}''', ou comentar outras propostas ajudando-as a melhorar. As comunidades votarão nas propostas entre {{#time:j xg|2020-12-08|{{PAGELANGUAGE}}}} e {{#time:j xg|2020-12-21|{{PAGELANGUAGE}}}}.

A equipa da Comunidade Técnica está focada em ferramentas para editores experientes. Pode escrever propostas em qualquer idioma, e nós as traduziremos. Obrigado, estamos ansiosos para ver as suas propostas!

&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/span&gt; 20 de novembro de 2020 ás 04:53 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGrabarczuk_(WMF)/sandbox/MM/Pt_fallback&amp;oldid=20689616 --&gt;

== Global bot policy proposal: invitation to a Meta discussion ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:hello}}!

I apologize for sending a message in English. {{int:please-translate}}. According to [[:m:Bot_policy/Implementation#Where_it_is_policy|the list]], your wiki project currently is opted in to the [[:m:Bot_policy#Global_bots|global bot policy]]. Under this policy, bots that fix double redirects or maintain interwiki links are allowed to operate under a global bot flag that is assigned directly by the stewards.

As the Wikimedia projects developed, the need for the current global bot policy decreased, and in the past years, no bots were appointed via that policy. That is mainly given Wikidata were estabilished in 2013, and it is no longer necessary to have dozens of bots that maintain interwiki links.

A [[:m:Requests for comment/Refine global bot policy|proposal]] was made at Meta-Wiki, which proposes that the stewards will be authorized to determine whether an uncontroversial task may be assigned a global bot flag. The stewards already assign permissions that are more impactful on many wikis, namely, [[:m:GS|global sysops]] and [[:m:GR|global renamers]], and I do not think that trust should be an issue. The stewards will assign the permission only to time-proven bots that are already approved at a number of projects, like [[:m:User:ListeriaBot|ListeriaBot]].

By this message, I would like to invite you to comment [[:m:Requests for comment/Refine global bot policy|in the global RFC]], to voice your opinion about this matter.

Thank you for your time.

Best regards,&lt;br /&gt;
[[User:Martin Urbanec|Martin Urbanec]] ([[:m:User talk:Martin Urbanec|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 24 de novembro de 2020 ás 11:49 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Martin Urbanec@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Martin_Urbanec/sand&amp;oldid=20709229 --&gt;

== Wikidata descriptions changes to be included more often in Recent Changes and Watchlist ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
''Sorry for sending this message in English. Translations are available on [[m:Special:MyLanguage/Announcements/Announcement Wikidata descriptions in watchlist|this page]]. Feel free to translate it in more languages!''

As you may know, you can include changes coming from Wikidata in your Watchlist and Recent Changes ([[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist|in your preferences]]). Until now, this feature didn’t always include changes made on Wikidata descriptions due to the way Wikidata tracks the data used in a given article.

Starting on December 3rd, the Watchlist and Recent Changes will include changes on the descriptions of Wikidata Items that are used in the pages that you watch. This will only include descriptions in the language of your wiki to make sure that you’re only seeing changes that are relevant to your wiki.

This improvement was requested by many users from different projects. We hope that it can help you monitor the changes on Wikidata descriptions that affect your wiki and participate in the effort of improving the data quality on Wikidata for all Wikimedia wikis and beyond.

Note: if you didn’t use the Wikidata watchlist integration feature for a long time, feel free to give it another chance! The feature has been improved since the beginning and the content it displays is more precise and useful than at the beginning of the feature in 2015.

If you encounter any issue or want to provide feedback, feel free to use [[Phab:T191831|this Phabricator ticket]]. Thanks!

[[:d:User:Lea Lacroix (WMDE)|Lea Lacroix (WMDE)]] 30 de novembro de 2020 ás 14:39 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Lea Lacroix (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lea_Lacroix_(WMDE)/wikis&amp;oldid=20728482 --&gt;

== 2020 Coolest Tool Award Ceremony on December 11th ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hello all,

The ceremony of the 2020 [[m:Coolest_Tool_Award|Wikimedia Coolest Tool Award]] will take place virtually on Friday, December 11th, at 17:00 GMT. This award is highlighting tools that have been nominated by contributors to the Wikimedia projects, and the ceremony will be a nice moment to show appreciation to the tools developers and maybe discover new tools!

You will find more information [[m:Coolest_Tool_Award|here]] about the livestream and the discussions channels. Thanks for your attention, [[:d:User:Lea Lacroix (WMDE)|Lea Lacroix (WMDE)]] 7 de decembro de 2020 ás 10:55 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:Lea Lacroix (WMDE)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=20734978 --&gt;

== Pesquisa de lista de desejos da comunidade 2021 ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;pt-br&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Magic Wand Icon 229981 Color Flipped.svg|thumb|48px]]
'''Convidamos todos os usuários registrados para votar na [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|pesquisa da lista de desejos da comunidade de 2021]]. Você pode votar de agora até {{#time:j xg|2020-12-21|pt-br}} para tantos desejos diferentes quanto você quiser.'''

Na pesquisa, são coletados desejos de ferramentas novas e aprimoradas para editores experientes. Após a votação, faremos o possível para atender aos seus desejos. Começaremos com os mais populares.

Nós, o [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]], somos uma das equipes da [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]]. Nós criamos e melhoramos as ferramentas de edição e moderação. O que fazemos é decidido com base nos resultados da pesquisa de desejos da comunidade. Uma vez por ano, você pode enviar desejos. Depois de duas semanas, você pode votar naqueles que mais lhe interessam. A seguir, escolhemos os desejos da pesquisa para trabalhar. Alguns podem ser atendidos por desenvolvedores voluntários ou outras equipes.

Estamos aguardando seus votos. Obrigado!
&lt;/div&gt;
[[user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]

11 de decembro de 2020 ás 15:28 (UTC)
&lt;!-- Mensaxe enviada por User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki mediante a lista presente en https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGrabarczuk_(WMF)/sandbox/MM/Pt_fallback&amp;oldid=20689616 --&gt;</text>
      <sha1>86qg1kjer8vdpb00ie0cf2x3oa61qr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Excluídos da recepción de mensaxes</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5656</id>
    <revision>
      <id>20466</id>
      <timestamp>2021-02-09T21:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MarcoAurelio</username>
        <id>1291</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Category:Wikisource]]&quot;</comment>
      <origin>20466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="ceiy74t7vjuyqnfaef7bnzl3buyb6al" xml:space="preserve">[[Category:Wikisource]]</text>
      <sha1>ceiy74t7vjuyqnfaef7bnzl3buyb6al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:WS Export.json</title>
    <ns>8</ns>
    <id>5658</id>
    <revision>
      <id>20475</id>
      <timestamp>2021-03-26T02:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MusikAnimal (WMF)</username>
        <id>2938</id>
      </contributor>
      <comment>per [[phab:T274561]]</comment>
      <origin>20475</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="34" sha1="po5fzaesdb3u51l6hp09q1uu5ppayo5" xml:space="preserve">{
    &quot;defaultFont&quot;: &quot;FreeSerif&quot;
}</text>
      <sha1>po5fzaesdb3u51l6hp09q1uu5ppayo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Decreto Orovio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5660</id>
    <revision>
      <id>20491</id>
      <parentid>20490</parentid>
      <timestamp>2021-04-26T14:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MAGHOI</username>
        <id>1836</id>
      </contributor>
      <origin>20491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14981" sha1="3j0y9s3a4tymrgbam2f216o7tc8d0yl" xml:space="preserve">MINISTERIO DE FOMENTO 

'''''EXPOSICIÓN:'''''

''SEÑOR: Entre as varias alteracións que no réxime da ensinanza pública introduciu o decreto de 21 de outubro de 1868, figura a de declarar a absoluta liberdade de textos, xuntamente coa de eximir ao Profesor da obrigación de formar e presentar o programa da súa materia. Non entende o Goberno de V. M. que debe abandonar en absoluto o principio da liberdade de ensinanza en nome do cal ditas alteracións foron adoptadas; antes ben xulga que a concorrencia dos estudos privados pode ser útil nalgún caso á ensinanza oficial. Tampouco é o seu propósito impedir que o Profesor elixa libremente o método da súa explicación, compatible coa designación de varios textos e co deber de presentar o seu programa; pero os prexuízos que á ensinanza causou a absoluta liberdade, as queixas repetidas dos pais e dos mesmos alumnos, o deber que ten o Goberno de velar pola moral e as sas doutrinas e o sentimento da responsabilidade que sobre el pesa, xustifican e requiren a súa intervención na ensinanza oficial, para que dea os froitos que poden esixírselle. Por estas razóns cre o Goberno chegado o caso de propoñer o restablecemento das disposicións que, exceptuados os seis anos últimos, rexeron sempre en dita materia.''

''O texto garante a ensinanza conforme aos adiantos da ciencia; é un guía indispensable ao alumno para utilizar as explicacións do Profesor; a súa necesidade foi xeralmente sentida, e a súa adopción obrigatoria reclamada como medio de corrixir abusos prexudiciais á ensinanza en xeral, e particularmente á primaria. O programa da materia tende aos mesmos fins, e non é menos importante que o texto, ao cal serve de ampliación; e lonxe de limitar a liberdade do método, pode dicirse que a garante, dado que nel consigna o Profesor as variacións e as diferenzas que deben introducirse no libro que serve de guía aos alumnos. Os mesmos Profesores recoñecen a necesidade dos programas, xa que a maioría deles non fixeron uso da facultade que lles outorgaba o decreto de 21 de outubro, e continuaron comunicándollos aos seus discípulos.''

''Pola súa parte o Goberno de V. M., auxiliándose de corporacións nas que teñen cabida as ilustracións do país e as persoas máis peritas na ensinanza pública, formulará, baseándose na lexislación vixente antes do decreto de outubro de 1868, programas xerais de estudos: mais o carácter e obxecto dos últimos son moi diversos dos do Profesor; trazan os límites entre as distintas partes dunha facultade ou ensinanza; enlázanas entre si, e procuran harmonizalas; pero non poden ser senón un breve sumario, unha enumeración de principios que deixa ao Profesor canta amplitude convén para desenvolvelos.''

''Fundado nestas consideracións, o Ministro que suscribe somete hoxe á resolución de V. M. a derogación dos artigos 16 e 17 do decreto de 21 de outubro de 1868, relativos a textos e programas, e o restablecemento nesta parte da lexislación que viña rexendo desde 1845 e estaba aceptada por todos os partidos.''

''Madrid 26 de febreiro de 1875. -SEÑOR: A L. B. P. de V. M. -O Marqués de Orovio.''


'''Real decreto de 26 de febreiro de 1875'''

''Tomando en consideración as razóns que me foron expostas polo meu Ministro de Fomento, convín en decretar o seguinte:''

* ''Artigo 1º. Quedan derrogados os artigos 16 e 17 do decreto de 21 de outubro de 1868. Volverán a rexer respecto de textos e programas, as prescricións da lei de 9 de setembro de 1857 e do regulamento xeral de 20 de xullo de 1859.''
* ''Art: 2º. No presente curso servirán os actuais textos, onde se tiveren sinalado, sen outro requisito máis que o de obter a aprobación do Reitor do distrito universitario.''
* ''Art. 3. O Goberno coidará de remitir inmediatamente ao Consello de Instrución Pública os textos que sexan presentados para que, adicionando á lista publicada na Gaceta do 9 de agosto de 1868 os que xulgue que reúnan as circunstancias precisas, formule outra nova antes de comezar o curso de 1875 a 1876 (1).''
* ''Art. 4º. Os Catedráticos de segunda ensinanza e os da superior e profesional remitirán ao Goberno por conduto dos Reitores os programas que formaran ou adoptaran para as súas respectivas materias. Os que non o tiveren hano formar e presentar antes do 30 de abril vindeiro. O Reitor, ao remitir os programas ao Goberno, acompañaraos coas súas observacións se xulgar houber lugar a elas.''
* ''Art. 5º. O Consello de Instrución Pública ocuparase desde logo na formación dos programas xerais de estudos para o curso próximo, extensivos a todos os graos e ordes da pública ensinanza.''
* ''Art. 6º. Todas as disposicións contidas neste decreto serán soamente aplicables aos establecementos oficiais de ensinanza.''

''Dado no Real Sitio do Pardo a 26 de febreiro de 1875. -ALFONSO. -O Ministro de Fomento, Manuel de Orovio.''


'''Circular do ministro de Fomento de 26 de febreiro de 1875''' (Orovio)

''Entre os diversos ramos confiados ao meu coidado, figura en primeiro termo o importantísimo da Instrución pública, que é e foi sempre o elemento máis eficaz para o esplendor e a grandeza dos pobos. Por iso sen dúbida o mesmo os homes de Estado que os cidadáns honrados, e sobre todo os pais de familia, veñen preocupándose constantemente deste vital asunto, e están hoxe alarmados cando, por mor dos últimos trastornos, se exasperaron e botaron por terra os principios fundamentais que serviron de base no noso país á educación e á ensinanza públicas. De pouco ou nada serve aos Gobernos procurar restablecer a orde material, base e fundamento de todo progreso, e garantir para o sucesivo a paz pública, fomentando os intereses materiais, se á vez non se ocupan da orde moral, educando e ilustrando convenientemente o pobo, dando a paz ás conciencias cando se encontran inquedas ou perturbadas, e garantindo os foros da ciencia comprometidos máis que nunca cando a paixón e o vertixe revolucionario os conduce ao erro en nome dunha liberdade ilimitada e absoluta.''

''Non é menos grave, e un exemplo vivo e lamentable temos no noso país, se deixándose levar de teorías e especulacións políticas esaxeradas e perigosas non se ten en conta ao lexislar a índole especial das crenzas, e o estado de civilización e cultura do pobo ao que se intenta aplicalas. O feito positivo do modo de ser, do modo de crer, do modo de pensar e de vivir dun pobo é o fundamento en que debe apoiarse a lexislación que se lle aplique.''

''Por descoñecer estes principios vimos e sentimos recentemente males incontables. Na orde moral e relixiosa, invocando a liberdade máis absoluta, viuse a tiranizar á inmensa maioría do pobo español, que sendo católica ten dereito, segundo os modernos sistemas políticos fundados precisamente nas maiorías, a que a ensinanza oficial que sostén e paga estea en harmonía coas súas aspiracións e crenzas; e de aquí resultou a loita e a necesidade de apartarse en certas materias das aulas oficiais para procurar no retiro da ensinanza privada o que o Estado ten obrigación de darlle na pública.''

''E na orde científica e intelectual invocando a mesma ilimitada liberdade, pecháronse a milleiros as escolas de primeira ensinanza; deixouse morrer de fame aos Mestres por falta do pago das súas asignacións, e relaxando a disciplina entre alumnos e catedráticos, as aulas quedaron desertas, e os Profesores titulares ausentes ou esquecidos en moitos casos dos seus deberes. Aínda lembrará V.S. as apreciacións que o meu antecesor deixou consignadas sobre esta materia no preámbulo ao decreto de 29 de setembro último, ao manifestar que os resultados desta inmoderada liberdade foi o desconcerto e a anarquía, e unha marcada decadencia nos estudos. E non por iso se crea que escasearon os títulos profesionais, sendo xa unha regra xeral a simultaneidade de materias e de cursos, e non a proba dunha intelixencia superior e privilexiada, terminandose carreiras difíciles e longas, en dous ou tres anos, e aínda en meses.''

''Preciso é, e de urxencia, poñer un pronto termo a este estado de cousas.''

''Unha nova era comeza hoxe por fortuna para a nación española. Sen loita de ningunha especie, sen derramar unha pinga de sangue nin unha bágoa, o país e o seu valente e leal exército puxeron termo aos excesos revolucionarios dos últimos tempos, buscando na monarquía hereditaria remedio aos seus males e chamando ao trono ao rei lexítimo D. Alfonso XII, príncipe católico como os seus antecesores, reparador das inxustizas que sufriu a Igrexa, constitucional e tolerante con todas as opinións, como o reclama e esixe a época en que vivimos, e inimigo de tiranías e persecucións que pugnen á vez non só coas súas propias inspiracións, senón co espírito do século e aínda coa caridade evanxélica.''

''Destas premisas e do preámbulo e art. 3.º do decreto do meu antecesor de 29 de xullo último, no que ao tomar ao seu cargo o Goberno a dirección dos estudos públicos reivindicaba enerxicamente a de todos os establecementos oficiais de ensinanza, pode V. S., Sr. reitor, deducir cales son as miras e propósitos do Goberno, e a que regras debe V. S. axustar a súa conduta no desempeño do seu cargo.''

''A liberdade de ensinanza de que hoxe goza o país, e que o Goberno respecta, abre á ciencia largo campo para desenvolverse amplamente sen obstáculos nin trabas que empezan a súa acción, e a todos os cidadáns os medios de educar aos seus fillos segundo os seus desexos e ata os seus caprichos; mais cando a maioría e case a totalidade dos españois é católica e o Estado é católico, a ensinanza oficial debe obedecer a este principio, suxeitándose a todas as súas consecuencias. Partindo desta base, o Goberno non pode consentir que nas cátedras sostidas polo Estado se explique contra un dogma que é a verdade social da nosa patria.''

''É, pois, preciso que vixíe V. S. co maior coidado para que nos establecementos que dependen da súa autoridade non se ensine nada contrario ao dogma católico nin á súa moral, procurando que os Profesores se ateñan estritamente á explicación das materias que lles están confiadas, sen extraviar o espírito dócil da mocidade por sendas que conduzan a funestos erros sociais. Use V. S., neste punto do máis escrupuloso celo, contando con que interpreta os propósitos do Goberno, que son á vez os do país.''

''Xunto co principio relixioso marchou sempre en España o principio monárquico, e aos dous debemos as máis gloriosas páxinas da nosa historia. Se o Goberno dunha nación católica non pode abandonar os intereses relixiosos do país cuxos destinos rexe, o Goberno dunha Monarquía constitucional debe velar con especial esmero para que se respecte e acate o principio político establecido, base e fundamento de todo o noso sistema social.''

''No que toca a esta materia publicáronse xa disposicións claras e terminantes: pero o Ministro que suscribe faltaría ao máis sagrado dos deberes se non encargase a V. S. encarecidamente que por ningún concepto tolere que nos establecementos dependentes deste reitorado se explique nada que ataque directa nin indirectamente á Monarquía constitucional nin ao réxime político, case unanimemente proclamado polo país.''

''O Goberno está convencido de que a maioría dos Mestres e Profesores obedecen e acatan o sistema político establecido e todo o que emana da Suprema Autoridade do Monarca; máis aínda, entende que moitos non só o fan por deber, senón por propia convición, tendo chegado algúns a dar probas de valor e abnegación dignas do aplauso público; pero se desgrazadamente V. S. tivera noticia de que algún non recoñecese o réxime establecido ou explicase contra el, proceda sen ningún xénero de consideración á formación do expediente oportuno.''

''Tamén en canto ao que se refire ao método da ensinanza e á disciplina escolástica debo facer a V. S. algunhas observacións, pois unha e outra cousa exercen grande influencia no progreso e desenvolvementgo da pública instrución. A misión honrosísima do Profesorado consiste en ensinar á mocidade as verdades coñecidas da ciencia explicadas dentro dos límites marcados para cada materia; consiste ademais o cargo do Profesor en preparar aos discípulos convenientemente para que ao deixaren as aulas poidan por si mesmos elevarse con voo seguro ás alturas da ciencia, a onde só se pode chegar con xuízo recto e razón robusta. O Profesor que non explique todo o programa da materia que lle está encomendada, ou pretenda amplialo alén do razoable, perturba o método xeral da ensinanza, altera a orde que debe establecerse entre os coñecementos para que se trasmitan con perfecta claridade, e prexudica aos alumnos, pasándoos duns a outros estudos sen a debida preparación. Isto entende o Ministro que suscribe que debe practicarse en todo establecemento de ensinanza ben ordenado, encargando a V. S. que o faga observar en canto sexa posible.''

''O vigoroso mantemento da disciplina escolástica é indispensable para que os Catedráticos poidan desempeñar a súa nobre misión co debido decoro, e para que os mozos saquen da ensinanza os froios que a sociedade espera e ten dereito a esixir. Que se cumpran, pois, con pronta e exemplar exactitude todas as disposicións que tendan a premiar a aplicación e a estimular á orde e ao traballo; que non se toleren baixo ningún concepto as faltas de asistencia ás clases, nin moito menos as de respecto aos Profesores; e, por último, que se fagan observar dentro dos establecementos as regras de moral e boa educación que marcan os regulamentos.''

''A tres puntos capitais diríxense as observaciones do Ministro que suscribe, a evitar que nos establecementos que sostén o Goberno se ensinen outras doutrinas relixiosas que non sexan as do Estado; a mandar que non se tolere explicación algunha que redunde en menoscabo da persoa do Rei ou do réxime monárquico constitucional; e, por último, a que se restablezan en todo o seu vigor a disciplina e a orden na ensinanza. Se V. S. consegue que nese distrito universitario se observen os principios aquí consignados, terá interpretado fielmente os propósitos do Goberno de S. M.''

''De Real orde o comunico a V. S. para o seu cumprimento e efectos conseguintes. Deus garde a V. S. moitos anos. Madrid, 26 de febreiro de 1875.- Orovio.''

''Sr. reitor da Universidade de...''

___________________________________________________________________________________________
:* [[Ficheiro:Wikisource-logo.svg|21x21px]]  ''Este texto é unha tradución. Vexa o texto na súa lingua orixinal en: '''[https://www.boe.es/datos/pdfs/BOE//1875/058/A00531-00532.pdf]'''''

== Véxase tamén ==
{{Wikipedia|Decreto Orovio}}

[[Categoría:GL-D]]
[[Categoría:1875]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>3j0y9s3a4tymrgbam2f216o7tc8d0yl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Xela Arias</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5662</id>
    <revision>
      <id>21541</id>
      <parentid>20816</parentid>
      <timestamp>2025-03-10T09:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="737" sha1="815hjo82ivadjrviaifsm26m09uidp0" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote={{PAGENAME}}
|Wikinoticias=none
}}

'''Xela Arias Castaño''' (Sarria 1962 - Vigo 2003) foi unha poeta e tradutora galega. En 2021 dedicóuselle o [[Día das Letras Galegas]].

== Obras literarias ==

* ''Denuncia do equilibrio'' (1986), Xerais.
* ''Tigres coma cabalos'' (1990), Xerais.
* ''Darío a diario'' (1996), Xerais.
* ''Intempériome'' (2003), Espiral Maior.


;Outros textos
* &quot;[[Bando do Concello de Vigo do Día das Letras Galegas de 2001]]&quot;


{{Día das Letras Galegas}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Arias Castaño}}
[[Categoría:Xela Arias| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>815hjo82ivadjrviaifsm26m09uidp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Xela Arias</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5663</id>
    <revision>
      <id>21548</id>
      <parentid>21244</parentid>
      <timestamp>2025-03-10T10:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="208" sha1="8uamz5w9scc3hodgc6zf7sl9oalstj5" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat}}
{{Galicitas}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Arias Castaño}}
[[Categoría:Autores-A]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>8uamz5w9scc3hodgc6zf7sl9oalstj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xela Arias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5664</id>
    <redirect title="Autor:Xela Arias" />
    <revision>
      <id>20498</id>
      <timestamp>2021-05-17T19:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xela Arias]]&quot;</comment>
      <origin>20498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="54fmrqf5cvqcxqvum3pds002og582wd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xela Arias]]</text>
      <sha1>54fmrqf5cvqcxqvum3pds002og582wd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xela Arias Castaño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5665</id>
    <redirect title="Autor:Xela Arias" />
    <revision>
      <id>20499</id>
      <timestamp>2021-05-17T19:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Xela Arias]]&quot;</comment>
      <origin>20499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="54fmrqf5cvqcxqvum3pds002og582wd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Xela Arias]]</text>
      <sha1>54fmrqf5cvqcxqvum3pds002og582wd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bando do Concello de Vigo do Día das Letras Galegas de 2001</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5667</id>
    <revision>
      <id>20517</id>
      <parentid>20516</parentid>
      <timestamp>2021-05-19T21:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Vigo]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3737" sha1="38x02pv4dq8dtyywx1z45mkq58plckf" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = BANDO CO GALLO DO&lt;br /&gt;&lt;big&gt;'''DÍA DAS LETRAS GALEGAS'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
|autor   = [[Xela Arias Castaño]]
|datadía = 17
|datames = maio
|dataano = 2001
}}


&lt;div class=&quot;prose&quot; style=&quot;width: 800px&quot;&gt;
A nosa si é unha lingua de encontro. Foino, hai xa ben séculos, de reis e trobadores que lembramos a transcibi-la que manexaban campesiñas e mariñeiros. Poder ser hoxe en escolas e mercados, en barcos, bancos e centros comerciais. Pode selo hoxe entre rapaces, meniños e maila xente de tropa que todos conformamos.

A nosa si é unha lingua de encontro. Nela encóntranse os emigrantes e traballadores galegos fóra da terra. Nela encontrámono-los galegos e galegas cando ousamos manexala para calquera rexistro que lle apoñamos.

E máis dunha vez na historia, e aínda tantas veces (quizais como tódalas linguas), precisa dos folgos da xente con paixón, dos apaixonados da xustiza e as procuras, para ser, para toca-los pasos todos da vida cotiá, tódolos ritmos.

E porque os vigueses sabemos, desde a orixe, de mesturas e combinacións, somos xente apaixonada. ¡Que iso nos conduza a recoñece-la voz dos nosos pais e dos pais dos nosos pais! ¡Que iso nos conduza a recompoñe-las desordes da historia e facérmonos donos do seu uso!

Porque estamos en presente sómo-lo futuro que aconteza.

Pero nós tamén sómo-lo futuro dun afastado 1863, do que en tal día coma hoxe asinaba [[Rosalía de Castro]], en dedicatoria a [[:es:Autor:Fernán Caballero|outra muller]], tamén escritora, un exemplar de [[Cantares Gallegos]]: nacía o futuro da recuperación, rexurdía o recoñecemento dunha lingua, e xa que logo dun pobo. Porque só quen nomea é dono de si.

Díxonos Don Paco (D. Francisco Fernández del Riego) hai trinta e oito anos que era este un día que debiamos lembrar, festexar, aproveitar para recuperar e repasar tamén nós a nosa propia voz de cada día. Xa choveu, pero obedientes ós consellos dos bos e xenerosos, lembrámolo cada ano en toda Galicia. Primeiro foi un paso silandeiro; logo cada vez más afouto; hoxe en día coma unha festa no calendario das obrigas, como lecer grato e gozoso.

E constatamos cada ano escaparates e bibliotecas con máis voces que deixan na escrita referente dos soños dese pobo, desa xente apaixonada que quere respecta-lo idioma das nais, e das nais das nais, mesmo cando algunhas, e por cantas diversas razóns, non o tivesen da man. Pero é un respecto contrario á inmobilidade, é un respecto á lingua que nos é propia para alongala, para dilatala incluíndolle os propios desexos, as propias visións do mundo que nos envolve e no que nos desenvolvemos. Preña-lo idioma cos nosos berros ou agarimos en semente para os días dos nosos fillos, e porque eles poidan tamén ser donos
deste verbo para inventarse novos outra vez.

Porque queremos aínda máis escaparates, porque precisamos aínda máis voces neste río que son os nosos días, porque reclamamos máis palabras que nos aseguren donos de nós, rendémonos ó noso laico santoral e celebramos, coa calor que esixe, o día las letras, o día das palabras galegas. Porque nós facémo-las palabras, ó nomealas sómonos: fannos independentes.

Se desexamos longa vida ás letras galegas, facemos votos pola vida da nosa palabra, a palabra dos galegos e galegas que queremos, é un dereito, témo-la obriga, inventarnos ó noso xeito.


{{Aliñación dereita|[[Xela Arias Castaño]]}}


&lt;small&gt;Transcrición literal do bando escrito por Xela Arias Castaño con motivo do [[:Categoría:Día das Letras Galegas|Día das Letras Galegas]] do 2001.&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;


{{Ortografía orixinal}}
{{PD-disposicións}}
[[Categoría:Xela Arias]]
[[Categoría:2001]]
[[Categoría:Vigo]]</text>
      <sha1>38x02pv4dq8dtyywx1z45mkq58plckf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calquera entende este enredo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5668</id>
    <revision>
      <id>20807</id>
      <parentid>20749</parentid>
      <timestamp>2021-05-26T07:45:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Teatro]]; engado a [[Categoría:Teatro galego]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4874" sha1="nof8mxvqeab0w4pic1d8lsvb9xeg93f" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome= Calquera entende este enredo, sainete nun acto
|autor= [[Autor:Euxenio Charlón Arias|Euxenio Charlón Arias]] e [[Autor:Manuel Sánchez Hermida|Manuel Sánchez Hermida]]
|dataano= [[1916]]
}}

{{Prose}}

&lt;center&gt;''Calquera entende este enredo''&lt;/center&gt;


Sainete comico, en un acto, por los Sres. Eugenio Charlón y Manuel Sánchez Hermida.


Estrenado en el &quot;[[:w:Teatro Jofre|Teatro Jofre]]&quot; del Ferrol, la noche del 12 de Marzo de 1916.


{| 
|+ Reparto
|-
|Vicente ||{{Espazos|30}}|| Charlón (E)
|-
|Anestasio ||{{Espazos|30}}|| Sanchez Hermida (M)
|-
|Guardia ||{{Espazos|30}}|| Charlón (E)
|-
|Borracho ||{{Espazos|30}}|| Sánchez Hermida (M)
|}


La acción, en El Ferrol. Epoca actual


[f. 2]

&lt;center&gt;''Calquera entende este enredo''&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;Escena 1ª&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

Coidado comigo, què é moito conto co-a xenta esta. Ven un cô seu nagocio pra ver de ganar catro cartos, é solo atopa disgustos, porque ¡douna o demo! si vin xente con mais vento; en canto mangan un traxe de picorros nin xudas para con eles... pois valgalle que mo fixo aquí... si me fai tal aución, aló pol'a Mourela ou pol'a Cruz d'o Pouso, iva levar que rascar... xa lle diria eu si ese e xeito de tratar co-a xente; ou pensan que somos carneiros porque vestimos de lan; e ademais que non habia razón pra me agarrar d'aquela maneira; con me decir que non fora pol'o Andén xa estaba todo romatado pro, asi e todo, el ven via que pol'o medio d'a rua ainda non anadan os cas. E como un non ten o xenio gardado díxenlle o que viña a-o conto... abíades de ver aquel home como se puxo avinagrado; hastra me meteu as maus n'os petos pra ver si lebaba farramenta. Eu non estou moi caido en leises, pro, parceme que a ordenanza non lles manda ir a-os petos de naide, e iso... mirando ven por onde apalpan... porque hay partes moi res- [f. 3] petadas que non son pra manosear ningun home por moita seguridá que manteña.


&lt;center&gt;Escena 2ª&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;Anestasio&lt;/center&gt;

¡Trage un rayo! ¡Coiro! que si soupera quen foi... &lt;u&gt;aseguro a Dios mi alma&lt;/u&gt;&lt;ref&gt;Subliñado no orixinal&lt;/ref&gt; si
non'o habia de peneirar ben

peneirado...

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

Que che pasa Nestasio? ¿onde vas tan enfurruñado?

&lt;center&gt;Anestasio&lt;/center&gt;

Home, mesmamente iva pra casa d'Angelito aver si t'atopaba pra que viñeras canda min

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

Pois, aqui me tes; ti dirás o que queres

&lt;center&gt;Anestasio&lt;/center&gt;

Pro ti saves o que me pasa? Vicentiño...

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

Eu non, namentras non mo digas

&lt;center&gt;Nestacio&lt;/center&gt;

Pois que teño a beta no untamento...

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

¿E por iso te desgustas? non teñas pena, home, que ali tratanas ben, ¿E como foi parar ali?

&lt;center&gt;Anestasio&lt;/center&gt;

Pois veras; boteina a pacer n'aquel souto que hay enfrente d'Angustia, e por cuaselidá, disque pasou un municipal, que sin mais acá nin mais alá, lebouna [f.4] mira ti que mal facia alí!

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

Pro ati, tentaronte os demoros! ¿non sabes que aquelo e un xardín?

&lt;center&gt;Anestasio&lt;/center&gt;

Sei, home, sei, si ven vin as pilas, pro eu precurei de poñela no lugar mais limpo, pra que non se m'embarroara

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

Non, home, non, si non é dises xardís que ti pensas, e un xardín de recreo pra respirar aires saudabres

&lt;center&gt;Nestacio&lt;/center&gt;

Saudabres de donde, Vicente, pro ti viches aquelo, pra falar asina, si aquelo imbra; pouco lle falta pra lle igualar a-o rio de Figueiras, e xa ves que ali... paxaro que se pousa, paxaro que queda embisgado...

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

Si, pois vaite con esas andrómenas a eles que has de sacar bo pelo

&lt;center&gt;Nestacio&lt;/center&gt;

Logo, e mentira o qu'eu digo

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

Mentira non pro aquelo consta como recreo por que hay xente pra todol'os gustos [¿]ti non sabes que hay a quen lle gusta ter o esterco dentro d'a casa[?]

&lt;center&gt;Nestacio&lt;/center&gt;

Ti que me dís!

&lt;center&gt;Vicente&lt;/center&gt;

¡O que oies! Aqui nin o demo entende este enredo, sacannos d'e vender na praza de Arm[as] por que din que lixuga a nosa mercancia y en cambio, meteste neses que lles chaman xardis é non ves mais que queixos de periquito. Tamén a min sin razon ningunha por nada me fan a santísima

&lt;center&gt;Nestasio&lt;/center&gt;

E logo ¿que che pasou?

&lt;center&gt;Vecente&lt;/center&gt;


----
{{Listaref}}

&lt;/div&gt;


== Bibliografía ==
* {{Cita libro |título=O teatro galego e os coros populares 1915-1931 |url=https://ruc.udc.es/dspace/bitstream/handle/2183/1075/TatoFontaina_Laura_TD_1996.pdf |apelidos={{Versaleta|Tato Fontaíña}} |nome=Laura  |ano=1996 |editorial=UDC |formato=tese |isbn=978-84-692-8929-7 }}


{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Teatro galego]]
[[Category:1916]]
[[Categoría:Manuel Sánchez Hermida]]
[[Categoría:Euxenio Charlón Arias]]</text>
      <sha1>nof8mxvqeab0w4pic1d8lsvb9xeg93f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nocturno periodístico</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5669</id>
    <revision>
      <id>20810</id>
      <parentid>20746</parentid>
      <timestamp>2021-05-26T07:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Teatro]]; engado a [[Categoría:Teatro galego]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14504" sha1="jbev1gx289zyjfsy2tun0a4o39kgxah" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome= Nocturno periodístico
|autor= [[Autor:Euxenio Charlón Arias|Euxenio Charlón Arias]] e [[Autor:Manuel Sánchez Hermida|Manuel Sánchez Hermida]]
|dataano= [[1916]]
}}
:&lt;small&gt;Escrita para ser estreada nun festival da Asociación de Periodistas, celebrado o 14 de novembro de 1916, no [[:w:Teatro Jofre|Teatro Jofre]] de Ferrol.&lt;/small&gt;


{{Prose}}
[f. 1]
&lt;center&gt;''Nocturno Periodístico''&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;Acto único&lt;/center&gt;

:''Redacción de un períodico. A la derecha una mesa de escritorío, un teléfono y un timbre; una puena practicable en la lateral. A la izquierda y en el fondo, una puena que se eupone da salida a la calle''

&lt;center&gt;Escena primera&lt;/center&gt;

{{Sangría francesa|
''Don Tomás solo; luego un Cajista''

Tomás.-''(Escribiendo unas cuartillas)'' Listo; ya tenemos artículo de fondo (''Tocando el timbre'') vamos a ver que hay por aquí.

Cajista.- ¿Llamaba usted?

Tomás.- Sí; que vayan preparando eso (''Le dá las cuartillas'')

Cajista.- Va enseguida (''Mutis'')

Tomás.- (''Toma unas cartas que estarán sobre la mesa, las que leerá según indíca la obra'') «El Presidente de la sociedad de recreo &quot;El lirio campestre&quot;» !Caracoles! «besa la mano al Señor Director del &quot;Diario de Noticias&quot; y tiene el honor de invitarle al baile que el primero de año, dará en el salón de la Sociedad instalado en la Carretera de Castilla...» Estos taberneros, son el mismísimo demonio: Se pone en vigor una orden prohibiendo terminantemente esos bailes domingueros que tan sérios disgustos acarrean y sacamos en consecuencia, que, toda taberna provista de su correspondiente salón de baile, tendremos que llamarle en lo [f. 2] sucesivo, o bien &lt;u&gt;centro de cultura&lt;/u&gt; o &lt;u&gt;sociedad de recreo&lt;/u&gt;. Está bien; les dedicaremos unas líneas en los &quot;Ecos de Sociedad&quot; (''Tomando otra carta'') ¿Y esto es...? ¡Ah, si! «Lista de suscrpción para la hermandad &quot;Los hijos de lá buena vida&quot;» Enterados. (''Abre otra y lée'') «Querido Amigo» y firma «C. de Vez». Vamos a ver que dice este buen señor «Habiéndomé sido pedida lá mano de mi hija Maruja para su novio, don Justo Sobrado» ¡Ah! por fin consiguió no quedar soltera «desaaría diera publicidad a la notíta que adjunto remito. Gracias anticipadas de su...» A ver que dice. «Ayer fué pedida la mano de la bella y eleganté señorita María de los Desamparados de Vez y Salgueiro; hija de nuestro querido amigo, el pundonoroso industrial, don Cándido de Vez, para el bizarro fabricante de gaseosas, don Justo Sobrado. La boda se celebrará en la próxima primaverau. Con que &lt;u&gt;pundonoroso&lt;/u&gt; y &lt;u&gt;bizarro&lt;/u&gt; ¡eh! Amigo mío; no jeringue. Pero, bueno; aún esto es pasable, comparado con lo de &lt;u&gt;bella y elegante&lt;/u&gt;: Esto si que no lo come nadie; publicarlo, sería tanto como hacer el ridículo, porque ¡Dios mío! si la pobrecilla es más fea que una caricatura de Fresno y tiene un cuerpecito que ¡vaya...! unicamente para cantar el cuplé del &quot;Couceiro&quot;. Y a mas; mandar semejantes notitas redactadas por los mismos interesados, ¡es el colmo! hace falta ser cándido de veras (''Poniéndose a escribir'') En fin; otro amigo menos (''Dictando lo que escribe'') «Capítulo de bodas. Ha sido pedida la mano de la simpática señorita... « (Llaman a la puerta) ¡Adelante!
}}


[f. 3]

&lt;center&gt;Escena segunda&lt;/center&gt;

:''Don Tomás Vigilante Nocturno que entra por la puerta del fondo. Vestirá impermeable nuevo sin capucha y un pañuelo de estambre puesto al cuello en forma de bufanda.''

{{Sangría francesa|

Vigilante.- Buenas noches tenja usted (''Descubriéndose'')

Tomás.- ¡Hola amigo!

Vigilante.-(''Sacudiendo la gorra'') ¡Vaya una manera de caer auga!

Tomás.- ¡Cúbrase, cúbrase! haga el favor.

Vigilante.- Con su licencia (''Cubriéndose'')

Tomás.- Escusa de quejarse. Parece usted un explorador del Polo.

Vigilante.-. Todo le hace falta; aínda onte tive que emprear una pila de cuartos n'este
impreable

Tomás.- Eso prueba que el negocio dá para todo

Vigilante.- No lo crea; merqueilo de ganga á un sugeto que los ten de contrabando;
y ademais, penso guntar pra el con las prepinas de la Noche Buena

Tomás.- Es usted prevenido (y sabe trabajarlas) ¿Que trae de nuevo?

Vigilante.- Pues, vinia a molestarlo con una comisión

Tomás.- Ya sabe que no molesta nunca

Vigilante.- Tantas gracias .

Tomás.- Conque, usted dirá en que puedo servirle

Vigilante.- Si ve que tal, venderé cuando estenga mas desocupado

Tomas.- Diga, diga. Por que me vea escribir, no le [f. 4] importe; le atiendo lo
mismo

Vigilante.- Está bien, siseñor (mucha cábeza hace falta para ser periodista). Pues verá: Vinia, porque... cuarido... como se echa enriba la Noche Buena; queria, haber si me hacia el favor de le decir a don Ginés, que no s'esquenza de m'hacer los versos que me prometeu; pra le pidir el ginaldo a mis abonados ¿me entende?

Tomás.- Si, hombre, si; pero lo malo es que don Jinés está con gripe; y como es de suponer, no se encuentra en situación de hacer versos.

Vigilante.- En todo caso aguardaré a que se marche.

Tomás.- ¿Quien?

Vigilante.- Don Gripe

Tomás.- (''Riéndose'') No, hombre, no; gripe, es lo que vulgarmente llaman &lt;u&gt;trancazo&lt;/u&gt;

Vigilante.- ¡Ah!, si, si... ¡Que lástima! Ya me lo parcía a mi, porque, va de unas noches que le tenjo el paso, y nunca lo veio

Tomás.- Pues, siseñor: Desde el lunes último, no viene a la &lt;s&gt;oficina&lt;/s&gt; redacción. Por cierto que enfermó en ocasión bien inoportuna: Estamos haciendo el períodico entre Salcedo y yo.

Vigilante.- ¿Y luego, don Guillermito, tambien esta enfermo?

Tomás.- No; Esta en Madrid examinándose para Aduanas

Vigilante.- ¡Vaya señor! Yo pensé que los padres no se valían ben pra pagarle
carrera

[f. 5]

Tomás.- Claro que no, pero, como el muchacho tiene facilidades; entre varios amigos le reunimos unas pesetillas; y entre todos nosotros, procuramos hacer su trabajo, para que asi, cobre su sueldo y atienda las necesidades de su casa.

Vigilante.- Pues, aquí no marchaba mal.

Tomás.- ¡Hombre, no diga eso! ¿usted no sabe que no hay trabajo mas ingrato que el nuestro?

Vigilante.- Naide l'está contento con su oficio; Yo, no se de que se quegan; al fin, se tratancon lo megorcito de la gente y todos son a adularlos a ustedes.

Tomás.- Si, hombre, si; Eso, es mientras uno puede con la pluma; mas, despues, cuando vamos viejos y no servimos para nada; nadie se acuerda de nosotros ¡ni añun aquellos que hemos encumbrado!

Vigilante.- D'eso no le sé, porque, como nunca me gustó meterme en vidas agenas

Tomás.- (''Cogiendo unas cuartillas'') Hombre; apropósito ¿Que fué lo que sucedió ayer noche? Según unas notitas que tengo aquí, dicen que usted le pegó a unos chicos, sin razón ni motivo

Vigilante.- ¿Y quien digo iso?

Tomás.- Los mismos interesados vinieron a darme las quejas, para que mañana saliera en el periodico

Vigilante.- ¡Ay que simbreguenzas! ¡coidado comigo que hay hombres desprensivos!

Tomás.- Cuente como fué

Vigilante.- ¡Asi Dios me salve! como le voi dicir la [f. 6] la verdad, sin quitar nin poner un tanto, asi (''Señalando la yema del dedo'') despensando, y puede usted copearlo al pé de la letra

Tomás.- Si, hombre, si; ya se que usted no acostumbra a mentir

Vigilante.- Eso puedo decirlo con la boca llena. Pues vera: Hace una temporada que un fato de simbregüenzas me vienen tomando de chirigota

Tomás.- Mire; fáleme gallego que lle ha ser mais doado, y entenderémonos millor

Vig.- No se crea; yo ben m'entendo, pro ben, xa que vosted quere, fareino

Tomás.- Si, home, si; e ademais, non é desmíngua ningunha

Vigilante.- Pois, como ll'acabo de contar; todal'as noites andaban faguendo risa de min: A-o millor estaba eu ahi fora, n-a esquina, e tacaban as maus, no fondal d'a calle; iba pr'aló, como é o meu deber; cando chegaba, xa non habia naide e no arte do demo, volvian chamar ahí (''Señalando la calle'') E no vaya pensar qu'era cousa d'unha vez nin duas; estaban ás horas enteiras con esta trécola, y-asi me tiveron tres noites a reo, sempre da Zeca pra Meca, e tanto m'encheron, que agora por últemo, xa non faguía caso; por moito que palmearan, non me movía do sitio

Tomás.- ¡Ben feito!

Vigilante.- Si, pro, algunhas d'as veces, eran os abonados que chamaban, e como eu non aparcía, víñanme [f. 7] catar, e, ¡votáronme cada can!... hastra que por últemo xa non sabía que faguer de min.

Tomás.- Ben, pero, cónteme como foi o d-a noite pasada.

Vigilante.- A iso vou. Onte falei o conto n-a casa, e dixom-o fillo. «Deixe meu pai, qu'esta noite vou canda vostede, e ¡Xuro a Dios! sinon han levar que rascar» Tal dixo, tal feito; Cando chegou a hora, eu quedeime n-esta esquina; y-o rapaz foise pra-o romate d-a calle, y-escondeuse n-o portal d'a casa grande. A eso das doce e des, vexôs saír d'esa tenda de &lt;u&gt;vevestibres&lt;/u&gt; qie ahi ahí adiante.

Tomás. - ¿Que tenda?

Vig.- ¡Cal ha de ser! esa que lle puxeron o neme de &quot;Café Económico&quot; pra ter aberto n-os domingos

Tomás.- ¡Ah, si! xa sei.

Vigilante.- ¡Si vostede vira que de gandallada se xunta ahi

Tomás.- Ben; romate o conto que teño moito que faguer

Vigilante.- Pois - que, ainda ben non saliron, xa comenzaron a festa de sempre: Nesto sal o meu fillo, y-este quero, y-estoutro tamén ¡Arrimoulles unhas lostregadas de moito hole! e seique lles era hora, porque, os larchás berraban por min pra que lles valñera; y-eu que mais quixen, funme pr'aló, e, seique coidaran que lle iba axudar porque cando me viron, ¡entran a contas cô meu illo, que, habia que velo! n-esto remango de pau e dinlles unha refrega, que si non fora porque fuxiron [f. 8] coma condanadas, seique ainda agora, estaba bourando n-eles.

Tomás.- ¡Cata que pillos! Pois eiquí viñeron contando que todo a-o revés.

Vigilante.- ¿E logo, que dixeron?

Tomás.- Pois que, un borracho, sin mais acá nin mais alá, lles faltara de palabra e obra; n-esto chamaron pol'o gúardia; e cando apareceu vostede, en vez de defendelos, foise a paus a eles; e ĉuasemente, un traguía os fuciños inchados o mesmo que unha pataca alemana.

Vigilante.- Habialle de ser a-o que ll'arrimei un bastonazo eiqui... cabo d'a rabadén. 

Tomás.- ¡Vaya unha cousa rara!

Vigilante.- Non-o crea - Foi que con-o medo, quixose meter n-un portal, e com'estaba a porta fechada (''Siéntese palmear'') ¡Vaa...!

Tomás.- ¡Pois que non verra vostede! ¿sabe que ten boas gorxas?

Vigilante.- Xa ve; como teño un abonado xordo, ben pode ser el. Vaya don Tomás,
vouno deixar

Tomás.- Si, si, e teña coidado; non vayan ser eles

Vigilante.- Non, por ese lado, estou ben tranquilo; conque ¡paselo bien! (''vase'')

Tomás.- Adios; home, adios (''Al cerrar la puerta sientense palmadas, y la voz del guardia'' ¡Vaa...!)
}}


[f. 9]

&lt;center&gt;Escena Tercera&lt;/center&gt;

:Don Tomás, luego el Tipógrafo

{{Sangría francesa|
Tomás.- (''Dirigiéndose a la mesa'') Bien, subsanaremos este suceso (''Escribiendo'')

Tipógrafo.- (''Con unas pruebas'') Aquí está esto.

Tomás.- Póngalo sobre esa mesa.

Tipógrafo.-. ¿Hay algo que llevar?

Tomás.- Si, estas cuartillas.

Tipógrafo.- Esta bien (''Vase'')

Tomás.- (''Solo'') Se salvó con venir hoy por aquí: Si hago la información, según esos buenos mozos, ¡vaya un disgusto que iba pasar el pobre hombre, en cuanto se enterase de la noticia! Bien; supongamos que el vigilante, es un desconocido y no me inspirase la confianza que merece ¡Adivine usted la verdad! y despues, uno es muy malo porque no quiere hacer caso de ciertas informaciones; En fin, yo creo que en vez de ser periodista, es preferible el dedicarse á hacer zapatos, tan siquiera nos informaríamos de cosas que dejan impresiones mas agradables (''Revolviendo en los papeles'') Y el telégrafo como siempre... las once y media, y sin &lt;s&gt;recibir&lt;/s&gt; haber recibido la primera conferencia... Luego los subscriptores protestan... Seguro que nos la servirán a la hora de cerrar la edición y nosotros por servir al público, sacrificaremos dos o tres horas de descando, que nadie nos agradece.
}}


[f. 10]

&lt;center&gt;Escena cuarta&lt;/center&gt;

:''Don Tomás - Salcedo''

{{Sangría francesa|
Salcedo.- Búenas noches

Tomás. - ¡Hola! ¿que hay?

Salcedo.- Nada de particular.

Tomás.- ¿De donde vienes?

Salcedo.- Del baile del Casino.

Tomás.- ¿Y que tal?

Salcedo.- Mucho parvo, y es una lástima porque, hay cada mujer ¡mas bonita!

Tomás.- Entonces lamentarías mucho el tener que dejarlo.

Salcedo.- ¡Suponga! hoy que tenía ocasión de decirle algo!...

Tomás.- Deja, hombre, deja, para eso siempre hay tiempo ¿Fuiste al teatro?

Salcedo.- Siseñor; estuve a primera hora; por cierto que hay un lleno completo

Tomás.- ¿Y los números resultan?

Salcedo.- Muy bien

Tomás.- ¿Agradó el estreno?

Salcedo.- Solo he visto la primera excena, asi que, no puedo decirle. Como estas obras de aficionados siempre resultan latosas... y tenia que ir al casino...

Tomás.- De modo, que no recogiste ninguna impresión

[f. 11]

Salcedo.- Si, tienen muy buen público y creo les perdonarán el meterse en camisas de once varas

Tomás.- Procura hacerles una reseña benévola; no se les puede pedir más (''llaman al teléfono'') ¿Quien llama?... servidor... bien muchas gracias ¿y usted?... me alegro... si... bien... bien... ¿quien es la chica?... ¿y el tórtolo?... ¿desde cuando faltan?... bien, guardaremos reserva. Aqui no sabemos nada que merezca mención... ¡ah si! el, beneficio nuestro... un lleno completo... los rapaces agradaron mucho... si, hicieron un estreno... ''Nocturno periodístico'', no puedo decirle, aún no trajeron la reseña... preguntaré ahora mismo; espere un segundo (''Dirigiéndose al público'')


{{Espazos|12}}Me acaban de preguntar&lt;br /&gt;
{{Espazos|12}}si os ha gustado esta obrita&lt;br /&gt;
{{Espazos|12}}decídmelo enseguidita&lt;br /&gt;
{{Espazos|12}}pues, tengo qué contestar.


&lt;center&gt;Telón&lt;/center&gt;
}}
&lt;/div&gt;


== Bibliografía ==
* {{Cita libro |título=O teatro galego e os coros populares 1915-1931 |url=https://ruc.udc.es/dspace/bitstream/handle/2183/1075/TatoFontaina_Laura_TD_1996.pdf |apelidos={{Versaleta|Tato Fontaíña}} |nome=Laura  |ano=1996 |editorial=UDC |formato=tese |isbn=978-84-692-8929-7 }}


{{Ortografía orixinal}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Teatro galego]]
[[Category:1916]]
[[Categoría:Euxenio Charlón Arias]]
[[Categoría:Manuel Sánchez Hermida]]</text>
      <sha1>jbev1gx289zyjfsy2tun0a4o39kgxah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Teatro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5670</id>
    <revision>
      <id>20518</id>
      <timestamp>2021-05-19T21:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Literatura]]&quot;</comment>
      <origin>20518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="3bqs87xhjvbkkwxey5e0dezbdaqqdb7" xml:space="preserve">[[Categoría:Literatura]]</text>
      <sha1>3bqs87xhjvbkkwxey5e0dezbdaqqdb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1875</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5671</id>
    <revision>
      <id>20542</id>
      <timestamp>2021-05-19T22:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>20542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Euxenio Charlón Arias</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5672</id>
    <revision>
      <id>20744</id>
      <parentid>20742</parentid>
      <timestamp>2021-05-22T10:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1258" sha1="kvnpplfei9h8qcetxlmdwnt6dhv3fvb" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Euxenio Charlón
|Commons=Category:Euxenio Charlón Arias
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}


'''Euxenio Charlón Arias''' (Ferrol 1887 - Ferrol 1930) foi un dramaturgo galego.


== Obras ==

;En coautoría con [[:Autor:Manuel Sánchez Hermida|Manuel Sánchez Hermida]]:

* ''[[Mal de moitos]]'', 1915, El Correo Gallego.
* ''[[Trato a cegas]]'', 1916.
* ''[[Calquera entende este enredo]]'', 1916.
* ''[[Nocturno periodístico]]'', 1916.
* ''[[Axúdate]]'' e ''[[O menciñeiro]]'', 1922, Céltiga.

;En solitario:

* ''Carmela'', comedia.
* ''Tumbos de feira'', sainete.

;Véxase tamén

* [[Manifesto da I Asemblea Nazonalista]], 1918.


== Bibliografía ==

* {{Cita libro |título=O teatro galego e os coros populares 1915-1931 |url=https://ruc.udc.es/dspace/bitstream/handle/2183/1075/TatoFontaina_Laura_TD_1996.pdf |apelidos=Tato Fontaíña |nome=Laura  |ano=1996 |editorial=UDC |formato=tese |isbn=978-84-692-8929-7 }}


{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Charlón Arias}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-C]]
[[Categoría:Euxenio Charlón Arias| ]]</text>
      <sha1>kvnpplfei9h8qcetxlmdwnt6dhv3fvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Euxenio Charlón Arias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5673</id>
    <redirect title="Autor:Euxenio Charlón Arias" />
    <revision>
      <id>20624</id>
      <timestamp>2021-05-21T09:56:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Euxenio Charlón Arias]]&quot;</comment>
      <origin>20624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="ef86bjj2hbzwsy37zkinfi1vcell54h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Euxenio Charlón Arias]]</text>
      <sha1>ef86bjj2hbzwsy37zkinfi1vcell54h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mal de moitos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5674</id>
    <revision>
      <id>20808</id>
      <parentid>20778</parentid>
      <timestamp>2021-05-26T07:45:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Teatro]]; engado a [[Categoría:Teatro galego]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="547" sha1="e5euy62nwuvbx2xxnf4xwgwq2nnvuwe" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome= Mal de moitos
|autor= [[Autor:Euxenio Charlón Arias|Euxenio Charlón Arias]] e [[Autor:Manuel Sánchez Hermida|Manuel Sánchez Hermida]]
|dataano= [[1915]]
}}

{{Galería
|align=center
|width=240
|height=300
|Ficheiro:Mal de moitos 1915 Ferrol.pdf|Edición de 1915, PDF.
|Ficheiro:Mal de moitos e Trato a cegas 1921.pdf|Edición de 1921, PDF.
}}

{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Teatro galego]]
[[Category:1915]]
[[Categoría:Euxenio Charlón Arias]]
[[Categoría:Manuel Sánchez Hermida]]</text>
      <sha1>e5euy62nwuvbx2xxnf4xwgwq2nnvuwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Euxenio Charlón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5675</id>
    <redirect title="Autor:Euxenio Charlón Arias" />
    <revision>
      <id>20629</id>
      <timestamp>2021-05-21T09:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Euxenio Charlón Arias]]&quot;</comment>
      <origin>20629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="ef86bjj2hbzwsy37zkinfi1vcell54h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Euxenio Charlón Arias]]</text>
      <sha1>ef86bjj2hbzwsy37zkinfi1vcell54h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eugenio Charlón Arias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5676</id>
    <redirect title="Autor:Euxenio Charlón Arias" />
    <revision>
      <id>20630</id>
      <timestamp>2021-05-21T10:04:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Euxenio Charlón Arias]]&quot;</comment>
      <origin>20630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="ef86bjj2hbzwsy37zkinfi1vcell54h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Euxenio Charlón Arias]]</text>
      <sha1>ef86bjj2hbzwsy37zkinfi1vcell54h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eugenio Charlón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5677</id>
    <redirect title="Autor:Euxenio Charlón Arias" />
    <revision>
      <id>20631</id>
      <timestamp>2021-05-21T10:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Euxenio Charlón Arias]]&quot;</comment>
      <origin>20631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="ef86bjj2hbzwsy37zkinfi1vcell54h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Euxenio Charlón Arias]]</text>
      <sha1>ef86bjj2hbzwsy37zkinfi1vcell54h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Manuel Sánchez Hermida</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5678</id>
    <revision>
      <id>20773</id>
      <parentid>20745</parentid>
      <timestamp>2021-05-23T12:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1195" sha1="axa571cncbs1w9clwg0od8vbufyy8j7" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Manuel Sánchez Hermida
|Commons=Category:Manuel Sánchez Hermida
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}


'''Manuel Sánchez Hermida''' (Ferrol 1888 - Ferrol 1940) foi un dramaturgo galego.


== Obras ==

;En coautoría con [[:Autor:Euxenio Charlón Arias|Euxenio Charlón Arias]]:

* ''[[Mal de moitos]]'', 1915, El Correo Gallego.
* ''[[Trato a cegas]]'', 1916.
* ''[[Calquera entende este enredo]]'', 1916.
* ''[[Nocturno periodístico]]'', 1916.
* ''[[Axúdate]]'' e ''[[O menciñeiro]]'', 1922, Céltiga.

;Véxase tamén

* [[Manifesto da I Asemblea Nazonalista]], 1918.


== Bibliografía ==

* {{Cita libro |título=O teatro galego e os coros populares 1915-1931 |url=https://ruc.udc.es/dspace/bitstream/handle/2183/1075/TatoFontaina_Laura_TD_1996.pdf |apelidos=Tato Fontaíña |nome=Laura  |ano=1996 |editorial=UDC |formato=tese |isbn=978-84-692-8929-7 }}


{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Sánchez Hermida}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-S]]
[[Categoría:Manuel Sánchez Hermida| ]]</text>
      <sha1>axa571cncbs1w9clwg0od8vbufyy8j7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manuel Sánchez Hermida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5679</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Sánchez Hermida" />
    <revision>
      <id>20633</id>
      <timestamp>2021-05-21T10:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Manuel Sánchez Hermida]]&quot;</comment>
      <origin>20633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="558lbvyrvv0vcncffpouzjr52vuwht7" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Sánchez Hermida]]</text>
      <sha1>558lbvyrvv0vcncffpouzjr52vuwht7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>M. Sánchez Hermida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5680</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Sánchez Hermida" />
    <revision>
      <id>20636</id>
      <timestamp>2021-05-21T10:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Manuel Sánchez Hermida]]&quot;</comment>
      <origin>20636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="558lbvyrvv0vcncffpouzjr52vuwht7" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Sánchez Hermida]]</text>
      <sha1>558lbvyrvv0vcncffpouzjr52vuwht7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Manuel Sánchez Hermida</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5681</id>
    <revision>
      <id>20647</id>
      <timestamp>2021-05-21T10:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Commonscat}} {{Wikipedia}} {{Artigo principal}} {{ORDENAR:Sánchez Hermida}} [[Categoría:Autores-S]]&quot;</comment>
      <origin>20647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="103" sha1="69q3lwwtkvqwakkwr1id0nc3ymg1i23" xml:space="preserve">{{Commonscat}}
{{Wikipedia}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Sánchez Hermida}}
[[Categoría:Autores-S]]</text>
      <sha1>69q3lwwtkvqwakkwr1id0nc3ymg1i23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Euxenio Charlón Arias</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5682</id>
    <revision>
      <id>20648</id>
      <timestamp>2021-05-21T10:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Commonscat}} {{Wikipedia}} {{Artigo principal}} {{ORDENAR:Charlón Arias}} [[Categoría:Autores-C]]&quot;</comment>
      <origin>20648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="gj7q3ilp9rvfw8vb59r3oliseira4au" xml:space="preserve">{{Commonscat}}
{{Wikipedia}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Charlón Arias}}
[[Categoría:Autores-C]]</text>
      <sha1>gj7q3ilp9rvfw8vb59r3oliseira4au</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Visitas</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5683</id>
    <revision>
      <id>20704</id>
      <parentid>20703</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Desfíxose a edición 20703 de [[Special:Contributions/HombreDHojalata|HombreDHojalata]] ([[User talk:HombreDHojalata|conversa]])</comment>
      <origin>20704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="917" sha1="4jqt1qfl0ebqsu0dj688krpmt11t7gr" xml:space="preserve">{{tmbox
|text=
{{Lista despregable
 | expand = si
 | titulo = {{centrar|Visitas á páxina deste artigo nos últimos {{{1|90}}} días}}
 | titulo_estilo = align:center; background:none;
 | lista_estilo  = align:center;
 |{{Graph:PageViews|{{{1|90}}}|{{{2|{{{obxectivo|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}}}}|color={{{cor|#00f}}}|scale={{{escala|linear}}}|width={{{ancho|800}}}|height={{{alto|200}}}}}
 |{{dereita|1=[https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=gl.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-20&amp;pages={{PAGENAMEE}} Estatísticas detalladas de tráfico]}}}}
|image=[[Ficheiro:Open data small color (vector).svg|alt=Estatísticas detalladas de tráfico|link=https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=gl.wikipedia.org&amp;platform=all-access&amp;agent=user&amp;range=latest-90&amp;pages={{Substituír|{{SUBJECTPAGENAME}}| |_}}|40px]]
}}&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de mantemento]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4jqt1qfl0ebqsu0dj688krpmt11t7gr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Centrar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5684</id>
    <revision>
      <id>20670</id>
      <parentid>20669</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Centrar]]</comment>
      <origin>20669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="197" sha1="3u56acfaoqoif5oqi6p04s5m29vgdwi" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;&quot;&gt;{{{1}}}&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de formato]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3u56acfaoqoif5oqi6p04s5m29vgdwi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Dereita</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5685</id>
    <revision>
      <id>20674</id>
      <parentid>20673</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Dereita]]</comment>
      <origin>20673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="bhitlfdmj8jicvaom00j58fen2fay1j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float: right; margin: 0 0 1em 1em;&quot;&gt;
{{{1}}}
&lt;/div&gt;

&lt;noinclude&gt;[[Categoría:Marcadores de formato]]{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bhitlfdmj8jicvaom00j58fen2fay1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Graph:PageViews</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5686</id>
    <revision>
      <id>20678</id>
      <parentid>20677</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 3 revisións desde [[:w:Modelo:Graph:PageViews]]</comment>
      <origin>20677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4371" sha1="if767xm1o9df6lvuiup78zcvsm59soi" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#tag:graph|&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot;&gt;&lt;graph&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;{{#tag:syntaxhighlight|&lt;/noinclude&gt;
{
  //
  // ATENCIÓN:  O código mantense en https://www.mediawiki.org/wiki/Template:Graph:PageViews
  //            Por favor, non o modifiques aquí. É máis axeitado facer as melloras en MediaWiki e despois copialas aquí.
  //            Podes facer suxestións en https://www.mediawiki.org/wiki/Template_talk:Graph:PageViews
  //            The graph uses PageViews API https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Analytics/PageviewAPI
  //

  &quot;version&quot;: 2,
  &quot;width&quot;: {{{width|400}}},
  &quot;height&quot;: {{{height|200}}},
  // The data for this graph comes from the PageView API.  The request is made for N days back up to now.
  &quot;data&quot;: [
    {
      &quot;name&quot;: &quot;pageviews&quot;,
      &quot;url&quot;: &quot;wikirest://wikimedia.org/api/rest_v1/metrics/pageviews/{{#ifeq: {{#iferror: {{#expr: {{{1|}}} + 1 }} | {{{1|}}} | {{{2|}}} }} | _ | aggregate | per-article }}/{{trim|{{#ifeq: {{#iferror: {{#expr: {{{1|}}} + 1 }} | {{#iferror: {{#expr: {{{2|}}} + 1 }} | {{{2|{{SERVERNAME}}}}} | {{{3|{{SERVERNAME}}}}} }} | {{{3|{{SERVERNAME}}}}} }} | www.mediawiki.org | mediawiki.org | {{#iferror: {{#expr: {{{1|}}} + 1 }} | {{#iferror: {{#expr: {{{2|}}} + 1 }} | {{{2|{{SERVERNAME}}}}} | {{{3|{{SERVERNAME}}}}} }} | {{{3|{{SERVERNAME}}}}} }} }}}}/{{{platform|all-access}}}/user/{{#ifeq: {{#iferror: {{#expr: {{{1|}}} + 1 }} | {{{1|}}} | {{{2|}}} }} | _
| {{{granularity | monthly}}}
| {{urlencode:{{#titleparts: {{#iferror: {{#expr: {{{1|}}} + 1 }} | {{{1|{{ARTICLEPAGENAME}}}}} | {{{2|{{ARTICLEPAGENAME}}}}} }} }}|PATH}}/daily
}}/{{formatnum:{{#time: Ymd | -{{#iferror: {{#expr: {{{1|}}} + 1 }} | {{#iferror: {{#expr: {{{2|}}} + 1 }} | {{{3|30}}} | {{{2|30}}} }} | {{{1|30}}} }} days }}|R}}00/{{formatnum:{{#time: Ymd }}|R}}00&quot;,
      &quot;format&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;json&quot;,
        &quot;property&quot;: &quot;items&quot;
      },

      // The response is parsed here, converting date strings of form &quot;20160223&quot; into date 2016-02-23
      &quot;transform&quot;: [
        { &quot;type&quot;: &quot;formula&quot;, &quot;field&quot;: &quot;year&quot;, &quot;expr&quot;: &quot;parseInt(substring(datum.timestamp,0,4))&quot; },
        { &quot;type&quot;: &quot;formula&quot;, &quot;field&quot;: &quot;month&quot;, &quot;expr&quot;: &quot;parseInt(substring(datum.timestamp,4,6))&quot; },
        { &quot;type&quot;: &quot;formula&quot;, &quot;field&quot;: &quot;day&quot;, &quot;expr&quot;: &quot;parseInt(substring(datum.timestamp,6,8))&quot; },
        { &quot;type&quot;: &quot;formula&quot;, &quot;field&quot;: &quot;date&quot;, &quot;expr&quot;: &quot;datetime(datum.year,datum.month-1,datum.day)&quot; }
      ]
    }
  ],

  &quot;scales&quot;: [
    // The dates are scaled to the &quot;x&quot; axis - the width of the graph
    {
      &quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
      &quot;type&quot;: &quot;time&quot;,
      &quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
      &quot;domain&quot;: {&quot;data&quot;: &quot;pageviews&quot;,&quot;field&quot;: &quot;date&quot;}
    },
    // The pageviews are scaled to the &quot;y&quot; axis - the height of the graph
    // Optional scale parameter can change &quot;linear&quot; to other scales like log
    // Optional max parameter can fix the upper bound of the graph
    {
      &quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
      &quot;type&quot;: &quot;{{{scale|linear}}}&quot;,
      &quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
      &quot;domain&quot;: {&quot;data&quot;: &quot;pageviews&quot;,&quot;field&quot;: &quot;views&quot;},
      &quot;clamp&quot;: true,
{{ #if: {{{max|}}}
| &quot;domainMax&quot;: {{{max}}},
}}
      &quot;nice&quot;: true
    }
  ],

  // Simple axis with horizontal grid lines
  &quot;axes&quot;: [
    {&quot;type&quot;: &quot;x&quot;, &quot;scale&quot;: &quot;x&quot;, &quot;ticks&quot;: 5},
    {&quot;type&quot;: &quot;y&quot;, &quot;scale&quot;: &quot;y&quot;, &quot;ticks&quot;: 5, &quot;grid&quot;: true}
  ],

  // The graph is drawn with two elements a thick line at the top, and a semi-transparent area below
  &quot;marks&quot;: [
    {
      &quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
      &quot;from&quot;: {&quot;data&quot;: &quot;pageviews&quot;},
      &quot;properties&quot;: {
        &quot;enter&quot;: {
          &quot;x&quot;: {&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,&quot;field&quot;: &quot;date&quot;},
          &quot;y&quot;: {&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,&quot;field&quot;: &quot;views&quot;},
          &quot;stroke&quot;: {&quot;value&quot;: &quot;{{{color|#00f}}}&quot;},
          &quot;strokeWidth&quot;: {&quot;value&quot;: 3},
          &quot;interpolate&quot;: {&quot;value&quot;: &quot;{{{interpolate|monotone}}}&quot;}
        }
      }
    },
    {
      &quot;type&quot;: &quot;area&quot;,
      &quot;from&quot;: {&quot;data&quot;: &quot;pageviews&quot;},
      &quot;properties&quot;: {
        &quot;enter&quot;: {
          &quot;x&quot;: {&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,&quot;field&quot;: &quot;date&quot;},
          &quot;y&quot;: {&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,&quot;value&quot;: 0},
          &quot;y2&quot;: {&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,&quot;field&quot;: &quot;views&quot;},
          &quot;fill&quot;: {&quot;value&quot;: &quot;{{{color|#00f}}}&quot;},
          &quot;fillOpacity&quot;: {&quot;value&quot;: 0.35},
          &quot;interpolate&quot;: {&quot;value&quot;: &quot;{{{interpolate|monotone}}}&quot;}
        }
      }
    }
  ]
}
&lt;includeonly&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;|lang=javascript}}&lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot;&gt;&lt;/graph&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>if767xm1o9df6lvuiup78zcvsm59soi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Trim</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5687</id>
    <revision>
      <id>20688</id>
      <parentid>20687</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importáronse 2 revisións desde [[:w:Modelo:Trim]]</comment>
      <origin>20687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="jsg6ga4hl2dncq4zc1nzto997qrep3l" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{ {{{|safesubst:}}}#if:1|{{{x|{{{1|}}}}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}[[Categoría:Marcadores de manipulación de cadeas]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jsg6ga4hl2dncq4zc1nzto997qrep3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Purgar</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5688</id>
    <revision>
      <id>20697</id>
      <parentid>20696</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Importouse 1 revisión desde [[:w:Módulo:Purgar]]</comment>
      <origin>20696</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="1134" sha1="efkj6747cze8ggb47rj5qobj8ecxr16" xml:space="preserve">-- This module implements [[Template:Purge]].

local p = {}

local function makeUrlLink(url, display)
	return string.format('[%s %s]', url, display)
end

function p._main(args)
	-- Make the URL
	local url
	do
		local title
		if args.page then
			title = mw.title.new(args.page)
			if not title then
				error(string.format(
					&quot;'%s' non é unha páxina válida&quot;,
					args.page
				), 2)
			end
		else
			title = mw.title.getCurrentTitle()
		end
		if args.anchor then
			title.fragment = args.anchor
		end
		url = title:fullUrl{action = 'purge'}
	end
	
	-- Make the display
	local display
	if args.page then
		display = args[1] or 'Limpar a caché'
	else
		display = mw.html.create('span')
		display
			:attr('title', 'Limpar a caché desta páxina')
			:wikitext(args[1] or 'Limpar a caché')
		display = tostring(display)
	end
	
	-- Output the HTML
	local root = mw.html.create('span')
	root
		:addClass('noprint')
		:addClass('plainlinks')
		:addClass('purgelink')
		:wikitext(makeUrlLink(url, display))
	
	return tostring(root)
end

function p.main(frame)
	local args = frame:getParent().args
	return p._main(args)
end

return p</text>
      <sha1>efkj6747cze8ggb47rj5qobj8ecxr16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Páxinas con gráficos</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5689</id>
    <revision>
      <id>20706</id>
      <timestamp>2021-05-21T20:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Categoría baleira}} {{Categoría oculta}}  Páxinas que inclúen etiquetas {{etiqueta|graph}}  [[Categoría:Wikisource:Mantemento|Graficos]]&quot;</comment>
      <origin>20706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="cci6jt2m106s2ctj8jqqjlwy7egng1v" xml:space="preserve">{{Categoría baleira}}
{{Categoría oculta}}

Páxinas que inclúen etiquetas {{etiqueta|graph}}

[[Categoría:Wikisource:Mantemento|Graficos]]</text>
      <sha1>cci6jt2m106s2ctj8jqqjlwy7egng1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Centrar</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5691</id>
    <revision>
      <id>20710</id>
      <timestamp>2021-05-21T20:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;-- módulo para plantillas de formato local p = {} local tamFuente = { --tamaños de letra segun nombre de las plantillas ['xx-menor']=&quot;58%&quot; , ['x-menor']=&quot;69%&quot; , ['menor']=&quot;83%&quot;...&quot;</comment>
      <origin>20710</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12261" sha1="261gdxwieh3w1rda46j28irqt6q9rg7" xml:space="preserve">-- módulo para plantillas de formato
local p = {}
local tamFuente = { --tamaños de letra segun nombre de las plantillas
['xx-menor']=&quot;58%&quot; ,
['x-menor']=&quot;69%&quot; ,
['menor']=&quot;83%&quot; ,
['grande']=&quot;120%&quot; ,
['x-grande']=&quot;144%&quot; ,
['xx-grande']=&quot;182%&quot; ,
['xxx-grande']=&quot;207%&quot; ,
['xxxx-grande']=&quot;249%&quot; ,
['xxxxx-grande']=&quot;283%&quot; ,
['xxxxxx-grande']=&quot;323%&quot;, 
['sm']=&quot;smaller&quot;
}
local textTransform = { 
	['lc']='lowercase' , 
	['uc']='uppercase' ,
	['cap']='capitalize' 
}

local fontVariant = {
['sc']='small-caps',
['may']='small-caps'
}

local fontFamily = { --familia genérica de fuentes
['monospace']='monospace', 
['serif']='serif', 
['sans-serif']='sans-serif', 
['cursive']='cursive', 
['fantasy']='fantasy'
}
local fontWeight = { --negrita
['negrita']	= 'bold',
['bold'] = 'bold',
}
local fontStyle = { --cursivas
['cursiva'] = 'italic',
['itálica'] = 'italic',
['italic'] = 'italic',
}
local textDecoration = { --subrayado
['subrayado'] = 'underline',
['underline'] = 'underline',
}
local altparams= {['font-size']='fs', ['tamaño']='fs', 
	['line-height']='lh', ['interlineado']='lh', 
	['letter-spacing']='sp', ['espaciado']='sp',
	['offset']='margen',
	['id']='anclaje',
	['width']='ancho',
	['align'] = 'alinear',
	['style'] = 'estilo'
}
local params ={['tag']=1,['alinear']=1,['ancho']=1,['float']=1,['fs']=1,['lh']=1,['sp']=1,['margen']=1,['max-width']=1,['anclaje']=1,
	['ancho']=1,['estilo']=1,['color']=1,['fondo']=1,['plantilla']=1,['colgante']=1,['bloque']=1}

function p.centrar( frame ) -- función principal para llamar desde {{centrar}}
    local argus = {}
	for k,v in pairs(frame.args) do
		argus[k] = v 
	end
	for k,v in pairs(frame:getParent().args) do -- crea una tabla con los parámetros incluídos en la plantilla, y elimina parámetros vacíos
		argus[k] = v 
	end

    for k,v in pairs(altparams) do --parámetros con nobmres alternativos.
	if argus[k] and not argus[v] then
		argus[v] = argus[k]
	end
    end

    local html = mw.html.create() -- cuerpo principal de la plantilla
    local div = html:tag(argus['tag'] or 'div')
    
    div:css('text-align', argus['alinear'])
    div:css('width', argus['ancho'] or 'auto')
    
    if argus['float'] then
    	div:css('float', argus['float'])	
    end
    
    -- sección de parámetros
    if argus['fs'] and tamFuente[argus['fs']]~=nil then
    	div:css('font-size',tamFuente[argus['fs']]) --tamaños usando el nombre de las plantillas de tamaño de fuente
    elseif argus['fs'] then
    	div:css('font-size',argus['fs']) -- tamaño personalizado
    end
    if argus['lh'] then
    	div:css('line-height',argus['lh'])
    end
    if argus['sp'] then
    	div:css('letter-spacing',argus['sp'])
    end
    if argus['color']  then
		if mw.ustring.sub( argus['color'], 0, 1 ) == '#' then
			color = argus['color']	
		else
			color = frame:expandTemplate{ title = 'RGB', args = { argus['color'] } }
		end
		
		color = mw.ustring.gsub(color, '&amp;#35;', '#')
		
		div:css('color',color)
	end
	if argus['fondo']  then
		if mw.ustring.sub( argus['fondo'], 0, 1 ) == '#' then
			fondo = argus['fondo']	
		else
			fondo = frame:expandTemplate{ title = 'RGB', args = { argus['fondo'] } }
		end
		
		fondo = mw.ustring.gsub(fondo, '&amp;#35;', '#')
		
		div:css('background',fondo)
	end
	
    -- sección de opciones
    for k,v in pairs(argus) do -- opciones
	if type(k) == 'number' and k~= 1  then
		if textTransform[argus[k]] ~= nil then
			div:css('text-transform',textTransform[argus[k]]) --opciones transformación de texto
		elseif fontVariant[argus[k]] ~= nil then  -- opcion variante de fuente (small caps)
			div:css('font-variant',fontVariant[argus[k]])
		elseif fontFamily[argus[k]] ~= nil then  -- opcion familia de fuentes
			div:css('font-family',fontFamily[argus[k]])
		elseif tamFuente[argus[k]] ~= nil then	-- opciones de tamaño de fuente sin usar el parámetro fs
			div:css('font-size',tamFuente[argus[k]])
		elseif fontWeight[argus[k]] ~= nil then	-- opcion de peso de fuente (negrita)
			div:css('font-weight',fontWeight[argus[k]])
		elseif fontStyle[argus[k]] ~= nil then	-- opcion de estilo de fuente (cursiva)
			div:css('font-style',fontStyle[argus[k]])		
		elseif textDecoration[argus[k]] ~= nil then	-- opcion de decoracion de texto (subrayado)
			div:css('text-decoration',textDecoration[argus[k]])		
		end
	end
    end
	-- div:css('clear','both') — No utilidad aparente?

    --texto
    div:wikitext(argus[1])
    --otros parámetros
    if argus['plantilla'] == 'derecha' then --para reutilizar código en {{derecha}}
    		div:css('margin-right', argus['margen'] or argus[2] or '' )
	end
	if argus['float'] == 'right' then --asimilar comportamieto de {{float right}} y {{flotador derecha}}
		div:css('margin-right', argus['margen'] or argus[2] or '0')
		div:css('margin-top', argus[3] or '0')
		div:css('margin-bottom', argus[3] or '0')
		div:css('margin-left', argus[4] or '0')
	end	
	if argus['float'] == 'left' then --asimilar comportamieto de {{float left}} y {{flotador izquierda}}
		div:css('margin-top', argus[2] or '0')
		div:css('margin-bottom', argus[2] or '0')
		div:css('margin-right', argus[3] or '0')
	end	
	if argus['colgante'] == 's' then --asimilar comportamieto de {{sangría colgante}}
		div:css('margin-left', '2em')
		div:css('text-indent', '-2em')
		local margen = argus['margen'] or argus[2] or 'NaN'
		if tonumber(margen:sub(1,1)) then
			div:css('margin-left', margen)
			div:css('text-indent', '-'..margen)
		end
	end
	if argus['bloque'] == 'centro' then --asimilar comportamiento de  {{bloque centro}}
		div:cssText('display: table; margin-right:auto; margin-left:auto')
		if argus['max-width'] then
			div:css('max-width',argus['max-width'])
		end
	elseif argus['bloque'] == 'derecha' then --asimilar comportamiento de  {{bloque derecha}}
		div:css('margin-right', argus['margen'] or '0em')
		div:css('text-align', argus['alinear'] or 'inherit')
		if argus['max-width'] then
			div:css('max-width',argus['max-width'])
		end
		html:tag('div'):css('clear','right')
		
	elseif argus['bloque'] == 'izquierda' then --asimilar comportamiento de  {{bloque izquierda}}
		div:css('margin-left', argus['margen'] or argus[2] or '0')
		if argus['max-width'] then
			div:css('max-width',argus['max-width'])
		end
	end
	if argus['estilo'] then  --estilo personalizado, al final para poder sobreescribir todo
		div:cssText(argus['estilo'])
	end
	-- anclaje
	if argus['anclaje']  then
		div:attr('id', argus['anclaje'])
		div:addClass('anclaje')
	end
	
	for k,v in pairs(argus) do
		if (type(k) ~= 'number') and (params[k]==nil) and (altparams[k]==nil) then
			html:wikitext('[[Categoría:Wikisource:Artículos que usan parámetros no reconocidos en el módulo Centrar]]')
		end
	end
	
    return tostring(html)
end

function p.open( frame ) -- función principal para llamar desde {{bloque centro/c}} y similares
    local argus = {}
	for k,v in pairs(frame.args) do
		argus[k] = v 
	end
	for k,v in pairs(frame:getParent().args) do -- crea una tabla con los parámetros incluídos en la plantilla, y elimina parámetros vacíos
		argus[k] = v 
	end

    for k,v in pairs(altparams) do --parámetros con nobmres alternativos.
	if argus[k] and not argus[v] then
		argus[v] = argus[k]
	end
    end

    local div = '&lt;'..(argus['tag'] or 'div').. ' style=&quot;'
    
    div=div..'text-align:'..(argus['alinear'] or '')..';'
    div=div..'width:'..(argus['ancho'] or 'auto')..';'
    
    if argus['float'] then
    	div=div..'float:'..argus['float']..';'	
    end
    -- sección de parámetros
    if argus['fs'] and tamFuente[argus['fs']]~=nil then
    	div=div..'font-size:'..tamFuente[argus['fs']]..';' --tamaños usando el nombre de las plantillas de tamaño de fuente
    elseif argus['fs'] then
    	div=div..'font-size:'..argus['fs']..';' -- tamaño personalizado
    end
    if argus['lh'] then
    	div=div..'line-height:'..argus['lh']..';'
    end
    if argus['sp'] then
    	div=div..'letter-spacing:'..argus['sp']..';'
    end
    if argus['color']  then
		if mw.ustring.sub( argus['color'], 0, 1 ) == '#' then
			color = argus['color']	
		else
			color = frame:expandTemplate{ title = 'RGB', args = { argus['color'] } }
		end
		
		color = mw.ustring.gsub(color, '&amp;#35;', '#')
		
		div=div..'color:'..color..';'
	end
	if argus['fondo']  then
		if mw.ustring.sub( argus['fondo'], 0, 1 ) == '#' then
			fondo = argus['fondo']	
		else
			fondo = frame:expandTemplate{ title = 'RGB', args = { argus['fondo'] } }
		end
		
		fondo = mw.ustring.gsub(fondo, '&amp;#35;', '#')
		
		div=div..'background:'..fondo..';'
	end
	
    -- sección de opciones
    for k,v in pairs(argus) do -- opciones
	if type(k) == 'number' then
		if textTransform[argus[k]] ~= nil then
			div=div..'text-transform:'..textTransform[argus[k]]..';' --opciones transformación de texto
		elseif fontVariant[argus[k]] ~= nil then  -- opcion variante de fuente (small caps)
			div=div..'font-variant:'..fontVariant[argus[k]]..';'
		elseif fontFamily[argus[k]] ~= nil then  -- opcion familia de fuentes
			div=div..'font-family:'..fontFamily[argus[k]]..';'
		elseif tamFuente[argus[k]] ~= nil then	-- opciones de tamaño de fuente sin usar el parámetro fs
			div=div..'font-size:'..tamFuente[argus[k]]..';'
		elseif fontWeight[argus[k]] ~= nil then	-- opcion de peso de fuente (negrita)
			div=div..'font-weight:'..fontWeight[argus[k]]..';'
		elseif fontStyle[argus[k]] ~= nil then	-- opcion de estilo de fuente (cursiva)
			div=div..'font-style:'..fontStyle[argus[k]]..';'		
		elseif textDecoration[argus[k]] ~= nil then	-- opcion de decoracion de texto (subrayado)
			div=div..'text-decoration:'..textDecoration[argus[k]]..';'
		end
	end
    end
	-- div:css('clear','both') — No utilidad aparente?

    --otros parámetros
    if argus['plantilla'] == 'derecha' then --para reutilizar código en {{derecha}}
    		div=div..'margin-right:'..(argus['margen'] or argus[1] or '')..';'
	end
	if argus['float'] == 'right' then --asimilar comportamieto de {{float right}} y {{flotador derecha}}
		div=div..'margin-right:'..( argus['margen'] or argus[1] or '0')..';'
		div=div..'margin-top:'..( argus[2] or '0')..';'
		div=div..'margin-bottom:'..( argus[2] or '0')..';'
		div=div..'margin-left:'..( argus[3] or '0')..';'
	end	
	if argus['float'] == 'left' then --asimilar comportamieto de {{float left}} y {{flotador izquierda}}
		div=div..'margin-top:'..(argus[1] or '0')..';'
		div=div..'margin-bottom:'..(argus[1] or '0')..';'
		div=div..'margin-right:'..(argus[2] or '0')..';'
	end	
	if argus['colgante'] == 's' then --asimilar comportamieto de {{sangría colgante}}
		div=div..'margin-left:'..'2em'..';'
		div=div..'text-indent:'..'-2em'..';'
		local margen = argus['margen'] or argus[1] or 'NaN'
		if tonumber(margen:sub(1,1)) then
			div=div..'margin-left:'..margen..';'
			div=div..'text-indent:'..'-'..margen..';'
		end
	end
	if argus['colgante'] == 'm' then --asimilar comportamieto de {{sangría colgante}}
		div=div..'margin-left:'..'2em'..';'
		local margen = argus['margen'] or argus[1] or 'NaN'
		if tonumber(margen:sub(1,1)) then
			div=div..'margin-left:'..margen..';'
		end
	end
	if argus['bloque'] == 'centro' then --asimilar comportamiento de  {{bloque centro}}
		div=div..'display: table; margin-right:auto; margin-left:auto;'
		if argus['max-width'] then
			div=div..'max-width:'..argus['max-width']..';'
		end
	elseif argus['bloque'] == 'derecha' then --asimilar comportamiento de  {{bloque derecha}}
		div=div..'margin-right:'..(argus['margen'] or '0em')..';'
		div=div..'text-align:'..(argus['alinear'] or 'inherit')..';'
		if argus['max-width'] then
			div=div..'max-width:'..(argus['max-width'])..';'
		end
		
		--html:tag('div'):css('clear','right') -- ATENCION!!!
		
	elseif argus['bloque'] == 'izquierda' then --asimilar comportamiento de  {{bloque izquierda}}
		div=div..'margin-left:'..(argus['margen'] or argus[1] or '0')..';'
		if argus['max-width'] then
			div=div..'max-width:'..(argus['max-width'])..';'
		end
	end
	if argus['estilo'] then  --estilo personalizado, al final para poder sobreescribir todo
		div=div..argus['estilo']..';'
	end
	div=div..'&quot; '
	-- anclaje
	if argus['anclaje']  then
		div=div..'id=&quot;'..argus['anclaje']..&quot;&quot;
		div=div..'class=&quot;anclaje&quot; '
	end
    div=div..'&gt;'
    mw.log(div)
    
    return tostring(div)
end

return p</text>
      <sha1>261gdxwieh3w1rda46j28irqt6q9rg7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Documentation</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5692</id>
    <redirect title="Modelo:Uso de marcador" />
    <revision>
      <id>20711</id>
      <timestamp>2021-05-21T20:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Uso de marcador]]&quot;</comment>
      <origin>20711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="92rviums68w0tx9fa3ea97fijydfa6c" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:uso de marcador]]</text>
      <sha1>92rviums68w0tx9fa3ea97fijydfa6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Sangría francesa</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5693</id>
    <revision>
      <id>20714</id>
      <parentid>20712</parentid>
      <timestamp>2021-05-21T20:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="kkhcd9yfhstxs6q888mva49wn8ubw59" xml:space="preserve">{{#invoke:Centrar|centrar|tag=div|colgante=s}}&lt;noinclude&gt;{{uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kkhcd9yfhstxs6q888mva49wn8ubw59</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trato a cegas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5696</id>
    <revision>
      <id>20806</id>
      <parentid>20747</parentid>
      <timestamp>2021-05-26T07:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Teatro]]; engado a [[Categoría:Teatro galego]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="462" sha1="g0diqmfqpnq479z85qh8lwavc5rprhx" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome= Trato a cegas
|autor= [[Autor:Euxenio Charlón Arias|Euxenio Charlón Arias]] e [[Autor:Manuel Sánchez Hermida|Manuel Sánchez Hermida]]
|dataano= [[1916]]
}}


[[Ficheiro:Mal de moitos e Trato a cegas 1921.pdf|miniatura|center|page=29|&lt;center&gt;PDF.&lt;/center&gt;]]


{{PD-old-80}}
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:Teatro galego]]
[[Category:1916]]
[[Categoría:Euxenio Charlón Arias]]
[[Categoría:Manuel Sánchez Hermida]]</text>
      <sha1>g0diqmfqpnq479z85qh8lwavc5rprhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Normativa derrogada</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5698</id>
    <revision>
      <id>20755</id>
      <timestamp>2021-05-22T22:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Documentos legais]]&quot;</comment>
      <origin>20755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos legais]]</text>
      <sha1>qnml9go5xcxsbrbefi22k8o3hlj98ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calquera entende este enredo, sainete nun acto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5700</id>
    <redirect title="Calquera entende este enredo" />
    <revision>
      <id>20775</id>
      <timestamp>2021-05-23T20:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Calquera entende este enredo]]&quot;</comment>
      <origin>20775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="4rgdequ0vhcfrliyu96m7kcr0km3e5s" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Calquera entende este enredo]]</text>
      <sha1>4rgdequ0vhcfrliyu96m7kcr0km3e5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Emiliano Balás Silva</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5702</id>
    <revision>
      <id>20812</id>
      <parentid>20811</parentid>
      <timestamp>2021-05-26T11:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Poesía */</comment>
      <origin>20812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3195" sha1="46m3fke6zwztvc79m5tbyrs94o5m4ss" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Emiliano Balás Silva
|Commons=Category:Emiliano Balás Silva
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}


'''Emiliano Balás Silva''' (Ferrol 1859 - Ferrol 1934) foi un médico, pintor, poeta e dramaturgo galego.


== Obras ==


=== Ensaio ===

* &quot;Biografía (de José Alonso López de Nobal)&quot;, 1888, ''Galicia Diplomática'' t. III, n.º 20, pp. 159-160.&lt;ref&gt;[https://2012.academia.gal/hemeroteca-virtual#paxinas_numero.do?id=5298&amp;d-447263-p=7&amp;current_page=2 Artigo] na Hemeroteca Virtual da RAG.&lt;/ref&gt;

=== Poesía ===

; Libros (todos en castelán)

* ''Rudezas de un cuarentón'', 1904, ''El Correo Gallego''.
* ''La Europiada: poema de la gran guerra europea'', 1919, Ricardo Nores imp.
* ''La expiación: (poema): 2ª parte de &quot;La Europiada&quot;'', 1930, ''El Correo Gallego''.

; Poesías soltas (todas en galego)

* &quot;[[A leiteirina]]&quot;, 1903. ''Almanaque Gallego'' para 1904, pp. 118-119.
* &quot;[[N'a ribeira]]&quot;, 1904. ''Almanaque Gallego'' para 1905, p. 110.
* &quot;[[Maripepa e Casiana]]&quot;, 1906. ''Almanaque Gallego'' para 1909, p. 107.
* &quot;[[Brua, Frouseira, brua]]&quot;, 1909. ''Almanaque Gallego'' para 1910, p. 128.
* &quot;[[Porco con freno]]&quot;, 1911. ''Almanaque Gallego'' para 1912, pp. 140-141.
* &quot;[[T'envexo]]&quot;, 1911. {{Versaleta|Carré Aldao}}, Eugenio (1911), ''Literatura gallega''. p. 255.
* &quot;[[A Pondal]]&quot;, 1916. ''[[w:Estudios Gallegos|Estudios Gallegos]]'', 1916, n.º 17, p. 118.
* &quot;[[Na veira do Mino]]&quot;, 1916. ''A Nosa Terra'', 15/12/1916, p. 6.
* &quot;[[A mámoa]]&quot;, 1917. ''A Nosa Terra'' n.º 9, 6/2/1917.
* &quot;[[Contos vellos d’a terriña]]&quot;, 1926. ''Almanaque Gallego'' para 1927, pp. 129-130.

=== Teatro ===
* ''[[Monólogo (Balás, 1912)|Monólogo]]'', 1912, estreado por Eduardo Sánchez Miño.&lt;ref&gt;Publicado por [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1194492&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=1&amp;registrardownload=0 ''El Correo Gallego'' o 9/2/1912]&lt;/ref&gt;
* ''[[Estranxeiro na súa terra]]'', 1915.&lt;ref&gt;Publicáronse cinco escenas en Buenos Aires, no [http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=558 ''Almanaque Gallego'' para 1915] pp. 135-143.&lt;/ref&gt;
* ''[[A noite de San Xoán]]'', 1917.&lt;ref&gt;Estreado por Toxos e Froles no Teatro Jofre.&lt;/ref&gt;


== Notas ==

{{Listaref|30em}}


== Bibliografía ==
* {{Cita publicación periódica |nome=Aurora |apelidos={{Versaleta|Marco}} |título=Noticia biográfica de Emiliano Balás. Poemas desconhecidos |páxinas=306-323 |url=https://agalia.net/Agalia/003.pdf |revista=Agália |número=3 |data=outono de 1985 |ano=1985 |issn=	1130-3557 |ref=harv}}
* {{Cita libro |título=O teatro galego e os coros populares 1915-1931 |url=https://ruc.udc.es/dspace/bitstream/handle/2183/1075/TatoFontaina_Laura_TD_1996.pdf |apelidos={{Versaleta|Tato Fontaíña}} |nome=Laura  |ano=1996 |editorial=UDC |formato=tese |isbn=978-84-692-8929-7 }}


{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Balás Silva, Emiliano}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-B]]
[[Categoría:Emiliano Balás Silva| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>46m3fke6zwztvc79m5tbyrs94o5m4ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emiliano Balás Silva</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5703</id>
    <redirect title="Autor:Emiliano Balás Silva" />
    <revision>
      <id>20781</id>
      <timestamp>2021-05-25T08:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Emiliano Balás Silva]]&quot; a &quot;[[Autor:Emiliano Balás Silva]]&quot;</comment>
      <origin>20781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="tu7k5xnspdxs5bi6iwwbwpgog4ytpxz" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Emiliano Balás Silva]]</text>
      <sha1>tu7k5xnspdxs5bi6iwwbwpgog4ytpxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emiliano Balás</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5704</id>
    <redirect title="Autor:Emiliano Balás Silva" />
    <revision>
      <id>20782</id>
      <timestamp>2021-05-25T08:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Emiliano Balás Silva]]&quot;</comment>
      <origin>20782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="tu7k5xnspdxs5bi6iwwbwpgog4ytpxz" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Emiliano Balás Silva]]</text>
      <sha1>tu7k5xnspdxs5bi6iwwbwpgog4ytpxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ISSN</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5705</id>
    <redirect title="w:ISSN" />
    <revision>
      <id>20784</id>
      <timestamp>2021-05-25T08:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[w:ISSN]]&quot;</comment>
      <origin>20784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24" sha1="jxs3uzpgfymdtgl34sy02fxljrincqx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[w:ISSN]]</text>
      <sha1>jxs3uzpgfymdtgl34sy02fxljrincqx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A leiteirina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5706</id>
    <revision>
      <id>20801</id>
      <parentid>20788</parentid>
      <timestamp>2021-05-25T21:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3510" sha1="e41at98v7qxnzxwuvjou279drubif00" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;A &amp;nbsp; L E I T E I R I Ñ A&lt;/big&gt;
|autor=[[Autor:Emiliano Balás Silva|Emiliano Balás Silva]]
|dataano=1903
}}


[[Ficheiro:A leiteiriña. Almanaque Gallego para 1904 pp 118 119.pdf|miniatura|300px|PDF.]]


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
{{Espazos|12}}&lt;big&gt;'''A &amp;nbsp; L E I T E I R I Ñ A'''&lt;/big&gt;
{{Espazos|30}}___
{{Espazos|15}}Choraba á neniña,
{{Espazos|15}}choraba de pena,
{{Espazos|15}}e á fío caíanlle
as ardentes bágoas por ambas meixelas.
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}Choraba na rúa,
{{Espazos|15}}na rúa Travesa,
{{Espazos|15}}mirando escachada
a oliña é o leite correndo antre as pedras.
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}As xentes pasaban,
{{Espazos|15}}pasaban de presa,
{{Espazos|15}}sen lle creto daren
a tanta tristura, á pena tan fera.
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}- Ti, qué tés, neniña?
{{Espazos|15}}¿Qué tés, miña reina?
{{Espazos|15}}¿Seique te escorreches,
ou ti trompezaches, por ires lixeira?
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}-Ay, miña leitiña!
{{Espazos|15}}Nunca Dios me dera!
{{Espazos|15}}¡Nunca á vila eu hoxe,
oubera ordenado de vir á vendela!
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}¡Nunca aquel rillote
{{Espazos|15}}cara á min viñera!
{{Espazos|15}}¡Nunca eu o mirara,
que pol-a sua culpa tiven esta perda!
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}Viña o moy zolado,
{{Espazos|15}}andando ás carreiras,
{{Espazos|15}}de cote alentado
cara isa ventana que está xunt-a a eirexa.
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}Eu ¡malpocadiña!
{{Espazos|15}}erguin miña testa
{{Espazos|15}}pra veren ¡coitada!
{{Espazos|15}}o que lle facía mirar á maneira.
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}Destonces ó pícaro
{{Espazos|15}}fay que en min trompeza
{{Espazos|15}}e no seo púxome
ambas mans que, súpeto, mapalpan é apertan.
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}Eu din un gran berro;
{{Espazos|15}}el ri á boca chea;
{{Espazos|15}}querendo tornalo,
pégolle co á ola, que escacha é reventa.
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}¡Ay, disgraciadiña!
{{Espazos|15}}¡Qué sorte tan negra
{{Espazos|15}}foi a miña, hoxe!
¡Seica millor fose crebára unha perna!
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}-Rapariga, cala;
{{Espazos|15}}non chores, contesta;
{{Espazos|15}}¿Canto valería
a ola é o leite que levabas nela?
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}-¡Moito! ¡moitos cartos!
{{Espazos|15}}como tres pesetas,
{{Espazos|15}}mais ben mais que menos,
porque lle era o leite moi bóo ¡abofellas!
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}-Pois toma é non chores;
{{Espazos|15}}adios, feiticeira;
{{Espazos|15}}adios, é percura
non mirar pra o alto, cando á vila veñas.
{{Espazos|30}}__
{{Espazos|15}}-Gracias, señoriño!
{{Espazos|15}}que Diolo protexa!
{{Espazos|15}}¡A virxen llo pague!
¡Vaya polas ánemas! ¡viva canto queira!
................................................
{{Espazos|15}}¡Hoxe foi bon día!
{{Espazos|15}}¡Tiven boa colleita!
{{Espazos|15}}¡Quen me dera topar co rillote,
agora, que marcho servida e valeira! ...
{{Aliñación dereita|{{Versaleta|Emiliano Balás}}}}
Ferrol, 1903
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita publicación periódica |nome=Aurora |apelidos={{Versaleta|Marco}} |título=Noticia biográfica de Emiliano Balás. Poemas desconhecidos |páxinas=306-323 |url=https://agalia.net/Agalia/003.pdf |revista=Agália |número=3 |data=outono de 1985 |ano=1985 |issn=	1130-3557 |ref=harv}}

[[Categoría:1903]]
[[Categoría:Emiliano Balás Silva]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Almanaque Gallego]]
[[Categoría:GL-L]]</text>
      <sha1>e41at98v7qxnzxwuvjou279drubif00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Emiliano Balás Silva</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5708</id>
    <revision>
      <id>20793</id>
      <timestamp>2021-05-25T21:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Commonscat}} {{Wikipedia}} {{Artigo principal}} {{ORDENAR:Balás Silva}} [[Categoría:Autores-B]]&quot;</comment>
      <origin>20793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="t5wgjf32hmjh4m6mkpax1pzev498wjn" xml:space="preserve">{{Commonscat}}
{{Wikipedia}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Balás Silva}}
[[Categoría:Autores-B]]</text>
      <sha1>t5wgjf32hmjh4m6mkpax1pzev498wjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Monólogo (Balás, 1912)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5709</id>
    <revision>
      <id>21126</id>
      <parentid>20813</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3913" sha1="674foud6n6yt3ii3hqasbsehgiqkd76" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;MONÓLOGO&lt;/big&gt;
|autor=[[Autor:Emiliano Balás Silva|Emiliano Balás Silva]]
|dataano=1912
}}


[[Ficheiro:Monólogo, Balás, 1912.jpg|miniatura|300px|''EL Correo Gallego'', Ferrol, 9/2/1912.]]

{{Prose}}
&lt;poem&gt;

&lt;center&gt;&lt;small&gt;NUESTROS COLABORADORES&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''MONÓLOGO'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''___'''&lt;/center&gt;
{{Espazos|3}}He aquí el aplaudido monólogo, original del inspirado poeta y querido amigo nuestro D. Emiliano Balás, recitado, como presentación del coro pontevedrés Aires d'a terra en la Fiesta Gallega que se celebró en el New England el martes último:

{{Espazos|3}}Señoras e señores, rogolles disemulen
ó meu atrevimento, eu, viña parolar
con vosco, un pouquichiño; mais, anque a falar veña
nin son un badueiro nin son un badallán

{{Espazos|3}}Abofé, que nengunres de cantos ahí estades
podedes maxinarvos, siquera, quen eu son; .
nin as cobizás, nobres, que gardo acó n'o peito;
nin as fondas peniñas que m'enchen de delor.

{{Espazos|3}}Son, unha mesturanza d'amores e xenrreiras, ^
de mágoas e d'aldraxes, que sempre ya esquenciu
os tempos de que datan; pois hevos miña hestoria
á hestoria dun escravo, xa cheo de sofrir...

{{Espazos|3}}Eu, fúnvos, ben o podo decir, moi galloufeiro,
un pai da miña pátrea; un nobre loitador,
qu'a Iberia, edas que toda, d'o mouro asovallada,
en terra libre, grande y espréndida trocou.

{{Espazos|3}}Eu, n'os antigos tempos, loitei con Viriato
da forte Roma en frente, en fero batallar;
e fun, n'a derradeira centuria, quen primeiro
das aigas d'os franceses, librou ó noso chan...

{{Espazos|3}}¡Me chaman cobizoso, e, doulles o meu sangre
sin marmular tampouco, nin perda teño d'el!
Me chaman cobizoso, e, avida enteira dinlles
á aqueles que m'aldraxan e fanme descreer!

{{Espazos|3}}En pago dos meus trunfos, solo disprecios, danme;
^ do chan tan feiticeiro, que sempre defendín,
a forza de trabucos, de foros e gabelas,
me botan, ^desleigados! facéndome fuxir.

{{Espazos|3}}Pra min, e sempre inverno (como decia Curros)
pra min, o ledo Mayo frorido, nunca ven,
pra min, e sempre noite... pero ^Quen sabe, ainda,
s'os batumes qu'estoupan, collidos, non terei?

{{Espazos|3}}Os pobos nunca morren, si n'o sufrir se tempran
e valentes e fortes, nobres e honrados son;
non temen ser, os duros diamantes, arrayados,
por moito qu'os abatan, n'as penas, os cachóns...

{{Espazos|3}}Mais eu, meus amiguiños, estábame esquecendo
d'a causa que me trouxo, con vos á parolar;
eu, veño presentarvos un fato de rapaces,
enxebres trovadores, garrida mocedá.

{{Espazos|3}}Eles, vos dirán cousas que solo decir saben
isos airiños mornos, sinxelos, retozóns,
que.fan zoar a os pinos queixumes marmuleiros
e fanlle ceibar pelras abarreando á fror.

{{Espazos|3}}¡Oideos!, ^Ascoitade seus cantos melancónicos,
os ecos da montaña e mais d'a veira mar!,
¡oide, os esgarrantes, potentes aturuxos
que votan, cando a copra os aires fendeu xa!

{{Espazos|3}}Oíndoos, sentiredes qu'a risa, po-l'os beizos,
facendo coxeguiñas, ordena d'asomar
e as bágoas outras veces virán ós vosos ollos
cal pingas qu'escorreran d'un puro manantial.
...............................................

{{Espazos|3}}Adiós, lles digo a todos; eu, sintom' obrigado
po-l'as bondades vosas; despois de presentar
á istes mozos etucebres, demamdovo-l'a venia,
pra, c'a vosa licenĉia, poderme retirar.

{{espazos|40}}E. BALÁS
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |título=O teatro galego e os coros populares 1915-1931 |url=https://ruc.udc.es/dspace/bitstream/handle/2183/1075/TatoFontaina_Laura_TD_1996.pdf |apelidos={{Versaleta|Tato Fontaíña}} |nome=Laura  |ano=1996 |editorial=UDC |formato=tese |isbn=978-84-692-8929-7 }}

[[Categoría:1912]]
[[Categoría:Emiliano Balás Silva]]
[[Categoría:Teatro galego]]
[[Categoría:El Correo Gallego]]
[[Categoría:GL-M]]</text>
      <sha1>674foud6n6yt3ii3hqasbsehgiqkd76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:El Correo Gallego</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5710</id>
    <revision>
      <id>20831</id>
      <parentid>20804</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>elimino a [[Categoría:Publicacións]]; engado a [[Categoría:Publicacións periódicas]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>20831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="fpbzr57k48fsmp98f2qawwk91o2mg0t" xml:space="preserve">[[Categoría:Publicacións periódicas]]</text>
      <sha1>fpbzr57k48fsmp98f2qawwk91o2mg0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Teatro galego</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5711</id>
    <revision>
      <id>20805</id>
      <timestamp>2021-05-26T07:44:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Teatro]]&quot;</comment>
      <origin>20805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="8j2m4f01ivku1d4otycqm7pwb3f5cqk" xml:space="preserve">[[Categoría:Teatro]]</text>
      <sha1>8j2m4f01ivku1d4otycqm7pwb3f5cqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>N'a ribeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5712</id>
    <revision>
      <id>20815</id>
      <timestamp>2021-05-29T14:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=&lt;big&gt;N'a ribeira&lt;/big&gt; |autor=[[Autor:Emiliano Balás Silva|Emiliano Balás Silva]] |dataano=1904 }}     Ficheiro:N'a ribeira, 1904. Almanaque Gallego para 190...&quot;</comment>
      <origin>20815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2813" sha1="aeh1teasvg6deryzps0ahymmruuuvug" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;N'a ribeira&lt;/big&gt;
|autor=[[Autor:Emiliano Balás Silva|Emiliano Balás Silva]]
|dataano=1904
}}


[[Ficheiro:N'a ribeira, 1904. Almanaque Gallego para 1905, p. 110.jpg|miniatura|300px|]]


{{Prose}}
&lt;poem&gt;
N'A RIBEIRA
-Rapariga! jCase vés moI/ada!
,Dónde te metjche? ,que tras n'isa cesta
tan cuberto e tan tapadií'lo
como si temeses de qu'o sol cho vexa?
- Véflol/e de lonxe, veflo d'a ribeira
de col/er os percebes mais grosos
aló antr'as peniflas, n'a baixa marea.
Pepa, Antona é Xuana d'o Rego,
Vicenta d'o Couto e Amalia d'a Fenda,
con Marica é Manuela Purrúa
Vifleron catalos tamén á Cadeira.
Moito tempo estivemos en loita
por salvaro paso e jgracias á Andreya
de Caruma, qu'a nadar botouse
levand'unha lifla n'a mao direita!
Un cachón por un pouco asolágaa;
pro fin, amaflouse, chegou xunt'a pena
e amarrand'a cordifla á un petouto,
fúmosl/enos todas alando por ela.
jCánto rimos namentras pasábamos,
mol/adiflas todas, n'a corda ben presas!
jCántos berros, é aquela friaxe
d'a yauga, é c'as ondas que víflanl/e feras
e metfan respeto, carácholas!
A o fin, comezámos facera col/eita;
mais ... jagora m'estou procatando
qu'eu moi ben parolo, pr'o vosté non merca
nin m'axusta siquera un lotiflo!
jLévol/os moy gordos e boos, abofel/as!
-(,?)-
-jAy, seflor, que tal é! Non se canse,
non I/e teflo ganas de dar mais á a lengoa.
, Vosté quer que lI'amostre os que trayo?
jXúrol/e que cousa non veu coma ela!
iTan !resquiflos! jAsí Dios me leve,
non os hay mais grandes en toda á ribeira!
,Qu'o que quero por estes? imoy pouco!
por este lotiflo dará unha peseta.
,Qué toleo? jAsí lI'eu sea boa
púxenme pingando! Dará oito cadelas.
,Di que non? jAy que xuncras de home!
Mire qu'os percebes son booós a concencia!
Vaya, deame sete e un chico;
jSi mais I/e baixara, que crebe unha perna!
,Oyeu que xuramento tan grande
botei? jDios me vaI/a! ,vosté da seis perras?
Qu'inda é moito? iay! iqué home tan mala!
jMesmo, así eu medre, non hay quen I/e venda!
/Ay seflor! iE ben comenenciudo!
,Non dá os dous reás e á mota pequena?
Volva, volva, que quero estrenarme;
S'iso non mirara, nunca lIe vendera
n'ises cartos o lote; ivay dado!
ivaya moi dichoso! i fixen boa feira !
i Esta xente d'a vila é ben parva!
valerá ... seis cartos ó lote que leva.

Ferrol, 1904
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita publicación periódica |nome=Aurora |apelidos={{Versaleta|Marco}} |título=Noticia biográfica de Emiliano Balás. Poemas desconhecidos |páxinas=306-323 |url=https://agalia.net/Agalia/003.pdf |revista=Agália |número=3 |data=outono de 1985 |ano=1985 |issn=	1130-3557 |ref=harv}}

[[Categoría:1904]]
[[Categoría:Emiliano Balás Silva]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Almanaque Gallego]]
[[Categoría:GL-N]]</text>
      <sha1>aeh1teasvg6deryzps0ahymmruuuvug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foro do bo burgo de Castro Caldelas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5713</id>
    <revision>
      <id>20825</id>
      <parentid>20823</parentid>
      <timestamp>2021-06-18T07:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="475" sha1="4r7veuftlql86qfjnzdjoahrtylx5sg" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = Foro de Baiona
|autor   = [[autor:Afonso VIII de León e Galicia|Afonso VIII de León e Galicia]]
|dataano = 1228
}}

[[Ficheiro:ForoBoBurgo.jpg|miniatura|300px|Foro do bo burgo de Castro Caldelas, privilexio dado polo rei [[Afonso VIII de León e Galicia|Afonso VIII]]. Primeiro documento real en lingua galega. Allariz, 1228.]]

{{Control de autoridades}}
[[Categoría:1228]]
[[Categoría:Castro Caldelas]]
[[Categoría:Allariz]]
[[Categoría:Foros]]</text>
      <sha1>4r7veuftlql86qfjnzdjoahrtylx5sg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1228</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5714</id>
    <revision>
      <id>20824</id>
      <timestamp>2021-06-18T07:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIII]]&quot;</comment>
      <origin>20824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="q76yuq9dguuhiczdgsjpruw19iixydl" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIII]]</text>
      <sha1>q76yuq9dguuhiczdgsjpruw19iixydl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Foros</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5716</id>
    <revision>
      <id>20838</id>
      <timestamp>2021-06-18T07:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Documentos]]&quot;</comment>
      <origin>20838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="dmtot4tg1wjwxmbn1rh4s4h4ae4pw4z" xml:space="preserve">[[Categoría:Documentos]]</text>
      <sha1>dmtot4tg1wjwxmbn1rh4s4h4ae4pw4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Castro Caldelas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5717</id>
    <revision>
      <id>20839</id>
      <timestamp>2021-06-18T08:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>20839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz" xml:space="preserve">[[Categoría:Galicia]]</text>
      <sha1>sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Allariz</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5718</id>
    <revision>
      <id>20840</id>
      <timestamp>2021-06-18T08:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>20840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz" xml:space="preserve">[[Categoría:Galicia]]</text>
      <sha1>sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Non falés o gallego!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5720</id>
    <revision>
      <id>20859</id>
      <parentid>20858</parentid>
      <timestamp>2021-08-02T21:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2145" sha1="f75w5km87xuo4xooxrkkpj4p2h2c0re" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome    = ¡Non falés o gallego!
|autor   = [[Autor:Enrique Labarta Pose|Enrique Labarta]]
|datadía = 7
|datames = outubro
|dataano = 1923
}}
[[Ficheiro:El Ideal Gallego n 1904 1923 10 07.pdf|miniatura|dereita|300px|page=2|[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1083909&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=2&amp;registrardownload=0 ''El Ideal Gallego'' n.º 1904, 7/10/1923] p. 2.]]
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
:Vindo de Cataluña
onde falar o catalán é gala
y-é máis agasallado quen o fala,
arriveivos a Cruña
dicindo escontra mín: &quot;Xa qu'acó chego,
empregarei a lingoa da terriña;
pois falando o gallego
atenderánme máis axiña
e serei estimado com'un crego&quot;.

:Disposto a prauticar de boa gana
a enxebre teoría catalana,
estrenei o galaico lenguaxe
con unha moza linda, fresca, boa,
de xalleiro linaxe,
a quen me dirixín, en son de loa,
con un piropo que aprendín en Laxe,
mais ela, contestou con este aldraxe:
-&quot;¡Ay, que peifoco! ¡Vaya a comer broa!&quot;

:Dimpois, fun a mercar unha chalina,
e o tendeiro sacóum'unha marela,
dicíndome:-&quot;¡Eiquí ten! ¡Mire qué fina!&quot;
Mais eu, humilde, respondinlle o vela:
-&quot;Esa elle boa pra poñer na China&quot;.

:Entón él, a oriflama en alto posta,
berróu, botando lume:-&quot;¿Non lle gosta?
quén tal dí debe andar a catro patas.
Vosté, peisano, entenderá de bosta;
pro maldito si entende de corbatas!&quot;

:E co-estes igoales malos modos
fun recibido en todal-as visitas;
e aldraxáronme todos;
e tomáronm'o pelo as siñoritas.

:-&quot;¡Non entendo este lerio!&quot;-
escramei con vos triste e dolorosa;
pro descifróum'a clave do misterio
unha rapaza cursi e fantasiosa.

:-&quot;¿Ese siñor quén é?&quot; –certo suxeto
perguntóull'a modiño a aquela arpía-;
mais eu, qu'estaba preto,
escoitei qu'a muller lle respondía:

:-¿Señor? ¡Ay, quén lle dera!
véstelle de señor, pro é un peisano;
un beirolo da aldea. ¡Meu galano!
¡¡Si non sabe siquera
falar unha palabra en castellano!!

::::::Enrique LABARTA
:En [[:w:Baio, Zas|Bayo]], 9-IX-1923
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{ORDENAR:Non falés o gallego}}
[[Categoría:Enrique Labarta Pose]]
[[Categoría:1923]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>f75w5km87xuo4xooxrkkpj4p2h2c0re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Testamento de Pedro I do Brasil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5728</id>
    <revision>
      <id>20906</id>
      <parentid>20905</parentid>
      <timestamp>2022-05-15T10:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7582" sha1="onl0usjz9fipsy3pdfac6ddbhu2pltk" xml:space="preserve">{{FormatoWiki}}
TESTAMENTO
       DA SÚA MAESTADE IMPERIAL
           D.PEDRO
       DUQUE DE BRAGANÇA.

Eu, D. PEDRO DE ALCANTARA DE BRAGANÇA E BOURBON, DUQUE de Bragança, estando no meu sano juicio e boa saúde, declaro neste Testamento pechado, que é o meu libre albedrío, o seguinte:

ARTIGO 1. Nomeo como Titora e Conservadora da miña querida e estimada Filla a dona María II Raíña de Portugal e dos Algarves, á súa Maxestade Imperial Sra. D. Amelia Augusta Eugenia de Leuchtenberg Duquesa de Bragança, miña

muller moi querida e querida.

ART. 2. Pode ocorrer que por calquera incidente o meu querido e

querido Fillo D. Pedro II Emperador Constitucional do Imperio do Brasil e as súas augustas Irmás abandonaron o devandito Imperio, declaro en tal caso nulo de pleno dereito o nomeamento que polo meu Real Decreto do 6 de abril do ano pasado fixen do Brasil. Cidadán José Bonifacio de Andrada e Silva por Titor dos meus queridos e queridos Fillos que deixei no Brasil, fago á Súa Maxestade Imperial Dna Amelia Augusta Eugenia de Leuchtenberg, Duquesa de Bragança, a miña moi querida e estimada esposa, Titora e Conservadora de todos. meus augustos fillos, e administrador do estado e Serenissima Casa de Bragança ata a minoría do meu moi querido e querido Fillo, D. Pedro II, para que a mesma Augusta Senhora Duqueza de Bragança administre a mesma prena e enteira liberdade coa que o Sr. D. João VI, meu Pai Augusto de gloriosa memoria, administrouno durante a miña minoría.

ART.3. Nomeo á miña administradora a H.M.I. Sra. D.A.A.E. de L. Duqueza

de Bragança a miña muller moi querida e estimada.

ART.4. Déixolle a S.M.I. a Sra. D. A. A. E. de L. D. de B. miña amada muller

todos os bos mobles e inmobles que por dereito non pertencen ao meu querido e querido Fillo, D. Pedro II Emperador Constitucional do Imperio do Brasil, e ás miñas queridas e queridas Fillas, agás o martes, segundo á lei que che conceden as Leis. Dispóñoo do seguinte xeito: deixo a metade do dito martes á miña querida filla, a Sra. D. Isabel María de Alcántara, brasileira, Duqueza de Goyaz; Deixo a outra metade dividida en tres partes iguais, unha delas para Rodrigo Delphim Pereira, outra para D. Pedro de Alcántara, brasileiro, e outra para H. M. I. Sra. D. A. A. E. de L. miña querida e querida muller, Duqueza de Bragança, entrégolle esa solicitude que verbalmente lle fixen saber.

                          ( dúas )

ART. 5. Recomendo á S.M.I. D. A. A. E. de L., miña querida e adorada muller, para chamar ao seu carón á miña querida filla D. Isabel María de Alcántara, brasileira, Duqueza de Goyaz, en canto remate a súa educación, e que durante ela a asista. coa súa protección e apoio imperial, así como Rodrigo Delphim Pereira e Pedro de Alcántara, brasileiro, e aquela nena da que vos falei e que naceu na cidade de S. Paulo no Imperio do Brasil o 28 de febreiro de 1832, que esta nena sexa chamada a Europa para recibir a mesma educación que se lle está dando á miña filla mencionada Duqueza de Goyaz, e que despois de ser educada, a mesma Dama D. A. A. E. de L. D. de B., a miña querida muller, de igual xeito a chame ao seu lado. . .

ART. 6. Recomendo á miña augusta Señora a todos aqueles meus criados que

sempre me foron fieis. Feito na cidade de París, o 21 de xaneiro de 1832.

   D. PEDRO DE ALCANTARA DE BRAGANÇA E BOURBON,
        DUQUE DE BRAGANÇA.
           J.M.J.

NO nome da Santísima Trindade, Padre Filho e Espírito Santo, tres persoas distintas e un Deus verdadeiro no que creo firmemente, I D. Pedro Duque de Bragança, Rexente dos Reinos de Portugal e Algarve e os seus dominios no nome. da Raíña, enferma pero con moi perfecto criterio e libre de toda coacción ou indignación, fago este o meu testamento do seguinte xeito:

En primeiro lugar, declaro que vivín e morrerei na fe católica.

Apostolica Romana, crendo en todo o que a Santa Madre Igrexa ensina e manda. Encomendo a miña alma a Deus e á Santísima Virxe María, baixo o seu santísimo título de Concepción e a todos os Santos e Santos con especialización no meu nome. Non quero que o meu enterro se faga con outra pompa que non sexan as honras que se practican habitualmente nos enterros dos Xenerais. Declaro que estou casado por segunda vez con S.M.I., Sra. D.A.A. de L.D. de Bragança, coa que teño unha filla na miña infancia, a princesa María Amelia, e dende o meu primeiro matrimonio coa arquiduquesa Leopoldina emperatriz do Brasil, terei tres fillos, a saber: a raíña Fidelissima, D. Pedro emperador. do Brasil, a princesa D. Januaria e a princesa D. Francisca. Nomeo a todos os antes mencionados meus fillos, as miñas universidades herdeiras, segundo consta no testamento que fixen en París en 1832, e esta disposición no Sr. Noel Notario Público, axudante na rúa da Paix; Testamento que quero valer como complemento e codicillo deste, coma se cada un dos seus artigos e cláusulas fose expresamente e declarado aquí mencionado. Nomeo, en forma de carta constitucional de Monarchia Portugueza como Titora e Conservadora da Raíña Fidelissima, a Sra. D. María II, a miña filla máis querida e querida, e de todas as demais, os meus moi queridos

                (3)

e queridos fillos, á miña querida e estimada muller D. A. A. de L. D. de Bragança, déixolle á mesma Augusta Senhora Duqueza de Bragança a administración de todos os fondos que teño en distintas partes de Europa, e da prata e xoias que Teño en Londres, e así como todo o que poida pertencerme, ata que estes bens sexan entregados ás persoas a quen os deixo no meu testamento antes mencionado. Quero que a miña muller manteña ao seu servizo na medida do posible ao meu querido e fiel servo José María, sen esquecerme de todos os demais que tan fielmente me serviron. Déixolle a miña espada ao meu cuñado e futuro xenro Súa Alteza o Príncipe Augusto Duque de Leuchtenberg e Santa Cruz, como proba inequívoca do gran relato no que manteño as súas relevantes calidades. Declaro que tiña a prata da Igrexa de Villa Viçosa reducida a moeda, para facer fronte aos gastos que as circunstancias me obrigasen a facer; sendo a miña vontade que a miña muller satisfaga polos meus Bens a quen corresponde por dereito o valor da dita prata. Declaro estar en débeda co concelleiro Manoel José Sarmento cunha cantidade bastante importante, que agora non lembro, pero que está autorizado a declarar o meu criado João Carlota Ferreira, intendente de Reaes Cavallarices. Pídolle á miña muller que faga un agasallo a cada un dos médicos que me atenden, tal e como recomendo, e especialmente ao Orientador Físico Mór João Fernandes Tavares; recomendou a Xenerosidade Nacional, a miña muller e a todos os meus fillos, e así remato este meu testamento que escribe Bento Pereira do Carmo, do meu Consello, Ministro e Secretario de Estado de Asuntos do Reino. Palacio de Queluz, 17 de setembro de 1834. Declaro que onde di tres fillos debe ler catro fillos; e onde di Intendente das Reaes Cavallarices, debe ler Intendente da Real Ucharia e Mantiaria. Estaba por encima. Por orde de H.M.I. escribíno. Asinado, Bento Pereira do Carmo.

                                    D. PEDRO, REXENTE.


   ____________________________________________________________________________________________________________

Río de Xaneiro, en Typographia Aestral Beco dos Quarteis n.° 21.
[[de:Testament von Peter II (Brasilien)]]
[[en:Testament Pedro I Of the Brazil]]
[[es:Voluntad de Pedro I de Brasil y IV de Portugal]]</text>
      <sha1>onl0usjz9fipsy3pdfac6ddbhu2pltk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Léxico da Galiza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5729</id>
    <revision>
      <id>20902</id>
      <parentid>20901</parentid>
      <timestamp>2022-05-07T23:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>One2</username>
        <id>2066</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>20902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36038" sha1="gyuqdntxpzeqzzcms32p5ipab5p5rpi" xml:space="preserve">O '''''Léxico da Galiza''''' é o vocabulario de léxico galego para se integrar no Vocabulário Ortográfico Comum da Língua Portuguesa. Foi elaborado pola Academia Galega da Língua Portuguesa a través da súa Comissão de Lexicografia e presentado en 2009.

=== Letra A ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:abafalhar|abafalhar]]
* [[wikt:pt:abafalho|abafalho]]  
* [[wikt:pt:abalão|abalão]]
* [[wikt:pt:abalhão|abalhão]]  
* [[wikt:pt:abalhoar|abalhoar]] 
* [[wikt:pt:abalofar|abalofar]]
* [[wikt:pt:abalorar|abalorar]]
* [[wikt:pt:abalorecer|abalorecer]]
* [[wikt:pt:abaloufar|abaloufar]]
* [[wikt:pt:abanear|abanear]]
* [[wikt:pt:abanigar|abanigar]] 
* [[wikt:pt:abeiro|abeiro]]
* [[wikt:pt:abelhariça|abelhariça]]
* [[wikt:pt:abofé|abofé]]
* [[wikt:pt:abofelhas|abofelhas]]
* [[wikt:pt:aboirar|aboirar]]
* [[wikt:pt:abourar|abourar]]
* [[wikt:pt:abouxador|abouxador]]
* [[wikt:pt:abouxar|abouxar]]
* [[wikt:pt:abraiar|abraiar]] 
* [[wikt:pt:abraio|abraio]] 
* [[wikt:pt:abrente|abrente]] 
* [[wikt:pt:aburar|aburar]] 
* [[wikt:pt:acair|acair]] 
* [[wikt:pt:acanear|acanear]]
* [[wikt:pt:açapurrar|açapurrar]] 
* [[wikt:pt:acarão|acarão]] 
* [[wikt:pt:acaroar|acaroar]] 
* [[wikt:pt:acastrapar|acastrapar]] 
* [[wikt:pt:achaiar|achaiar]]
* [[wikt:pt:achego|achego]] 
* [[wikt:pt:ácio|ácio]] 
* [[wikt:pt:acô|acô]] 
* [[wikt:pt:acochar|acochar]] 
* [[wikt:pt:acorar|acorar]] 
* [[wikt:pt:acordança|acordança]] 
* [[wikt:pt:acoro|acoro]]
* [[wikt:pt:acorro|acorro]]
* [[wikt:pt:acoubar|acoubar]] 
* [[wikt:pt:acoubo|acoubo]]
* [[wikt:pt:acougar|acougar]]
* [[wikt:pt:acougo|acougo]] 
* [[wikt:pt:acovilhar|acovilhar]] 
* [[wikt:pt:adoitar|adoitar]] 
* [[wikt:pt:adoito#Adjetivo|adoito (adj.)]]
* [[wikt:pt:adoito#Advérbio|adoito (adv.)]] 
* [[wikt:pt:adorminhar|adorminhar]]
* [[wikt:pt:agarimar|agarimar]] 
* [[wikt:pt:agarimo|agarimo]]
* [[wikt:pt:agarimoso|agarimoso]]
* [[wikt:pt:agás|agás]]
* [[wikt:pt:agatunhar|agatunhar]] 
* [[wikt:pt:agavança|agavança]] 
* [[wikt:pt:agavear|agavear]]
* [[wikt:pt:aginha|aginha]] 
* [[wikt:pt:aglaiar|aglaiar]]
* [[wikt:pt:aglaio|aglaio]] 

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:agochar|agochar]] 
* [[wikt:pt:ajôujere|ajôujere]]
* [[wikt:pt:alá|alá]]
* [[wikt:pt:alalá|alalá]]
* [[wikt:pt:alancada|alancada]]
* [[wikt:pt:alancar|alancar]]
* [[wikt:pt:alapear|alapear]]
* [[wikt:pt:alaricano|alaricano]]
* [[wikt:pt:alárvio|alárvio]]
* [[wikt:pt:alassar|alassar]]
* [[wikt:pt:alboio|alboio]]
* [[wikt:pt:alcumar|alcumar]]
* [[wikt:pt:alcume|alcume]]
* [[wikt:pt:aldrajar|aldrajar]]
* [[wikt:pt:aldraje|aldraje]]
* [[wikt:pt:Alhariz|Alhariz]]
* [[wikt:pt:alheeiro|alheeiro]]
* [[wikt:pt:alô#Advérbio|alô (adv.)]]
* [[wikt:pt:alouminhar|alouminhar]]
* [[wikt:pt:alouminho|alouminho]]
* [[wikt:pt:alporiçar|alporiçar]]
* [[wikt:pt:alpurnar|alpurnar]]
* [[wikt:pt:alucar|alucar]]
* [[wikt:pt:alustre|alustre]]
* [[wikt:pt:alvariça|alvariça]]
* [[wikt:pt:alvedro|alvedro]]
* [[wikt:pt:alviscar|alviscar]]
* [[wikt:pt:amalhoar|amalhoar]]
* [[wikt:pt:amecer|amecer]]
* [[wikt:pt:amencer|amencer]] 
* [[wikt:pt:amoado|amoado]]
* [[wikt:pt:ampear|ampear]]
* [[wikt:pt:anaco|anaco]]
* [[wikt:pt:anaco|anaco]]
* [[wikt:pt:andaina|andaina]]
* [[wikt:pt:angueira|angueira]]
* [[wikt:pt:anicar|anicar]]
* [[wikt:pt:ânima|ânima]]
* [[wikt:pt:anovar|anovar]]
* [[wikt:pt:antano|antano]]
* [[wikt:pt:apampar|apampar]]
* [[wikt:pt:apandar|apandar]]
* [[wikt:pt:aperta|aperta]]
* [[wikt:pt:apouvigado|apouvigado]]
* [[wikt:pt:apouvigar|apouvigar]]
* [[wikt:pt:apreijar|apreijar]]
* [[wikt:pt:apurrar|apurrar]]
* [[wikt:pt:aranheira|aranheira]]
* [[wikt:pt:arcol|arcol]]
* [[wikt:pt:arela|arela]]
* [[wikt:pt:arelar|arelar]]
* [[wikt:pt:arestora|arestora]]
* [[wikt:pt:argalhador|argalhador]]
* [[wikt:pt:argalhante|argalhante]]
* [[wikt:pt:argalhar|argalhar]]
* [[wikt:pt:argalheiro|argalheiro]]
* [[wikt:pt:argalho|argalho]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:arrancalho|arrancalho]]
* [[wikt:pt:arrandear|arrandear]]
* [[wikt:pt:arrangalhado|arrangalhado]]
* [[wikt:pt:arrangalhar|arrangalhar]]
* [[wikt:pt:arrangalho|arrangalho]]
* [[wikt:pt:arrecender|arrecender]]
* [[wikt:pt:arrecendo|arrecendo]]
* [[wikt:pt:arreguiçar|arreguiçar]]
* [[wikt:pt:arreguiço|arreguiço]]
* [[wikt:pt:arreio|arreio]]
* [[wikt:pt:arrequecer|arrequecer]]
* [[wikt:pt:arrequentar|arrequentar]]
* [[wikt:pt:arrincar|arrincar]]
* [[wikt:pt:arroalho|arroalho]]
* [[wikt:pt:arroaz|arroaz]]
* [[wikt:pt:arroutada|arroutada]]
* [[wikt:pt:arroutar|arroutar]]
* [[wikt:pt:arrouto|arrouto]]
* [[wikt:pt:artelhar|artelhar]]
* [[wikt:pt:arume|arume]]
* [[wikt:pt:assemade|assemade]]
* [[wikt:pt:assobradar|assobradar]]
* [[wikt:pt:assolagar|assolagar]]
* [[wikt:pt:assolago|assolago]]
* [[wikt:pt:assomade|assomade]]
* [[wikt:pt:assovalhador|assovalhador]]
* [[wikt:pt:assovalhante|assovalhante]]
* [[wikt:pt:assovalhar|assovalhar]]
* [[wikt:pt:atadalho|atadalho]]
* [[wikt:pt:atafegar|atafegar]]
* [[wikt:pt:atafego|atafego]]
* [[wikt:pt:atanigão|atanigão]]
* [[wikt:pt:atanigar|atanigar]]
* [[wikt:pt:ateigar|ateigar]]
* [[wikt:pt:aterecer|aterecer]]
* [[wikt:pt:atoutinhadelas|atoutinhadelas]]
* [[wikt:pt:atoutinhar|atoutinhar]]
* [[wikt:pt:atuar|atuar]]
* [[wikt:pt:aturujar|aturujar]]
* [[wikt:pt:aturujo|aturujo]]
* [[wikt:pt:avarbalhoar|avarbalhoar]]
* [[wikt:pt:avecer|avecer]]
* [[wikt:pt:avelainha|avelainha]]
* [[wikt:pt:avelainho|avelainho]]
* [[wikt:pt:avenhos|avenhos]]
* [[wikt:pt:avessio|avessio]]
* [[wikt:pt:avesulhar|avesulhar]]
* [[wikt:pt:aviscar|aviscar]]
* [[wikt:pt:avondar|avondar]]
* [[wikt:pt:avondo|avondo]]
* [[wikt:pt:avondo|avondo]]
* [[wikt:pt:axotar|axotar]]
* [[wikt:pt:ázeo|ázeo]]
* [[wikt:pt:ázio|ázio]]
* [[wikt:pt:azo|azo]]

{{Final columnas}}

=== Letra B ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:babalha|babalha]]
* [[wikt:pt:babalhão|babalhão]]
* [[wikt:pt:babalhão|babalhão]]
* [[wikt:pt:babalhar|babalhar]]
* [[wikt:pt:babalhoar|babalhoar]]
* [[wikt:pt:babalhocas|babalhocas]]
* [[wikt:pt:babalhoeiro|babalhoeiro]]
* [[wikt:pt:babeco|babeco]]
* [[wikt:pt:bacaceiro|bacaceiro]]
* [[wikt:pt:badoco|badoco]]
* [[wikt:pt:baduar|baduar]]
* [[wikt:pt:bágua|bágua]]
* [[wikt:pt:balbordo|balbordo]]
* [[wikt:pt:baldeirar|baldeirar]]
* [[wikt:pt:baldeiro|baldeiro]]
* [[wikt:pt:baldrumada|baldrumada]]
* [[wikt:pt:baleigão|baleigão]]
* [[wikt:pt:baleirar|baleirar]]
* [[wikt:pt:baleiro|baleiro]]
* [[wikt:pt:balhaço|balhaço]]
* [[wikt:pt:balhão|balhão]]
* [[wikt:pt:balor|balor]]
* [[wikt:balorento|balorento]]
* [[wikt:pt:barafulhar|barafulhar]]
* [[wikt:pt:baril|baril]]
* [[wikt:pt:barquim|barquim]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:barruçar|barruçar]]
* [[wikt:pt:barruço|barruço]]
* [[wikt:pt:batifondo|batifondo]] 
* [[wikt:pt:batume|batume]]
* [[wikt:pt:becha|becha]]
* [[wikt:pt:beldro|beldro]]
* [[wikt:pt:belga|belga]]
* [[wikt:pt:benção|benção]]
* [[wikt:pt:berbericho|berbericho]]
* [[wikt:pt:berce|berce]]
* [[wikt:pt:berete|berete]]
* [[wikt:pt:bertorelha|bertorelha]]
* [[wikt:pt:besbelhar|besbelhar]]
* [[wikt:pt:bicar|bicar]]
* [[wikt:pt:bico|bico]]
* [[wikt:pt:bieiteiro|bieiteiro]]
* [[wikt:pt:bilha|bilha]]
* [[wikt:pt:bincha|bincha]]
* [[wikt:pt:biorta|biorta]]
* [[wikt:pt:biorto|biorto]]
* [[wikt:pt:bisbarra|bisbarra]]
* [[wikt:pt:bitoque|bitoque]]
* [[wikt:pt:bocanoite|bocanoite]]
* [[wikt:pt:bocarribeira|bocarribeira]]
* [[wikt:pt:bocoi|bocoi]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:bodão|bodão]]
* [[wikt:pt:bogada|bogada]]
* [[wikt:pt:boira|boira]]
* [[wikt:pt:boirar|boirar]]
* [[wikt:pt:boleardo|boleardo]]
* [[wikt:pt:bória|bória]]
* [[wikt:pt:borreca|borreca]]
* [[wikt:pt:borreiro|borreiro]]
* [[wikt:pt:botafumeiro|botafumeiro]]
* [[wikt:pt:botelo|botelo]]
* [[wikt:pt:bourar|bourar]]
* [[wikt:pt:boutre|boutre]]
* [[wikt:pt:bravu|bravu]]
* [[wikt:pt:brêtema|brêtema]]
* [[wikt:pt:bretemoso|bretemoso]]
* [[wikt:pt:bruar|bruar]]
* [[wikt:pt:bruído|bruído]]
* [[wikt:pt:bubela|bubela]]
* [[wikt:pt:bucil|bucil]]
* [[wikt:pt:bufarda|bufarda]]
* [[wikt:pt:bufardo|bufardo]]
* [[wikt:pt:bulideiro|bulideiro]]
* [[wikt:pt:buligar|buligar]]
* [[wikt:pt:buxa|buxa]]
* [[wikt:pt:buxaina|buxaina]]
* [[wikt:pt:buxão|buxão]]

{{Final columnas}}

=== Letra C ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:cabo de ano|cabo de ano]]
* [[wikt:pt:cabujento|cabujento]]
* [[wikt:pt:cabujo|cabujo]]
* [[wikt:pt:cacaranhar|cacaranhar]]
* [[wikt:pt:cacaranho|cacaranho]]
* [[wikt:pt:cacha|cacha]]
* [[wikt:pt:cachada|cachada]]
* [[wikt:pt:cachar|cachar]]
* [[wikt:pt:cacharela|cacharela]]
* [[wikt:pt:cacheira|cacheira]]
* [[wikt:pt:cachelo|cachelo]]
* [[wikt:pt:cacho|cacho]]
* [[wikt:pt:cacholão|cacholão]]
* [[wikt:pt:cachucha|cachucha]]
* [[wikt:pt:cacicada|cacicada]]
* [[wikt:pt:cadaleito|cadaleito]]
* [[wikt:pt:cadoiro|cadoiro]]
* [[wikt:pt:cafua|cafua]] adj.
* [[wikt:pt:cafua|cafua]] s.
* [[wikt:pt:cainço|cainço]]
* [[wikt:pt:cairo|cairo]]-a s., adj.
* [[wikt:pt:cairo|cairo]] s.
* [[wikt:pt:calelha|calelha]]
* [[wikt:pt:calhão|calhão]]
* [[wikt:pt:calhouvada|calhouvada]]
* [[wikt:pt:cambelar|cambelar]]
* [[wikt:pt:cambelo|cambelo]]
* [[wikt:pt:a canchapernas|canchapernas]]
* [[wikt:pt:candanseu|candanseu]]
* [[wikt:pt:caniceira|caniceira]]
* [[wikt:pt:canle|canle]]
* [[wikt:pt:canteiro|canteiro]]
* [[wikt:pt:cara|cara]]
* [[wikt:pt:carabunha|carabunha]]
* [[wikt:pt:carão|carão]]
* [[wikt:pt:caravel|caravel]]
* [[wikt:pt:caritel|caritel]]
* [[wikt:pt:carolo|carolo]]
* [[wikt:pt:carrabouxo|carrabouxo]]
* [[wikt:pt:carracha|carracha]]
* [[wikt:pt:carragem|carrage(m)]]
* [[wikt:pt:a carranchapernas|carranchapernas]] (a)
* [[wikt:pt:carricanta|carricanta]]
* [[wikt:pt:carriçoso|carriçoso]]
* [[wikt:pt:cartafol|cartafol]]
* [[wikt:pt:cascuda|cascuda]]
* [[wikt:pt:caste|caste]]
* [[wikt:pt:castinheiro|castinheiro]]
* [[wikt:pt:castiro|castiro]]
* [[wikt:pt:castrapear|castrapear]]
* [[wikt:pt:castrapizar|castrapizar]]
* [[wikt:pt:castrapo|castrapo]]
* [[wikt:pt:castrejo|castrejo]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:catalanismo|catalanismo]]
* [[wikt:pt:cativeza|cativeza]]
* [[wikt:pt:cativo|cativo]]
* [[wikt:pt:ceivar|ceivar]] 
* [[wikt:pt:ceive|ceive]]
* [[wikt:pt:celme|celme]]
* [[wikt:pt:celmoso|celmoso]]
* [[wikt:pt:celtismo|celtismo]]
* [[wikt:pt:cemba|cemba]]
* [[wikt:pt:cerdeira|cerdeira]]
* [[wikt:pt:chafalhada|chafalhada]]
* [[wikt:pt:chafalhão|chafalhão]]
* [[wikt:pt:chafalhar|chafalhar]]
* [[wikt:pt:chafalhas|chafalhas]]
* [[wikt:pt:chafalheiro|chafalheiro]]
* [[wikt:pt:chaira|chaira]]
* [[wikt:pt:chairo|chairo]]
* [[wikt:pt:chanço|chanço]]
* [[wikt:pt:che|che pron. 2.ª pes. áton. de obj. ind.]]
* [[wikt:pt:cheia|cheia]]
* [[wikt:pt:cheísmo|cheísmo]]
* [[wikt:pt:chícharo|chícharo]]
* [[wikt:pt:chichiricos|chichiricos]]
* [[wikt:pt:chiscar|chiscar]]
* [[wikt:pt:chisco|chisco]]
* [[wikt:pt:chocalheiro|chocalheiro]]
* [[wikt:pt:choer|choer]]
* [[wikt:pt:choqueiro|choqueiro]]
* [[wikt:pt:chorima|chorima]]
* [[wikt:pt:choromicar|choromicar]]
* [[wikt:pt:choromicas|choromicas]]
* [[wikt:pt:choscar|choscar]]
* [[wikt:pt:chosco|chosco]]
* [[wikt:pt:ao chou|chou (ao)]]
* [[wikt:pt:chouva|chouva]]
* [[wikt:pt:chuchadela|chuchadela]]
* [[wikt:pt:chuchamel|chuchamel]]
* [[wikt:pt:chufa|chufa]]
* [[wikt:pt:chufar|chufar]]
* [[wikt:pt:churra|churra]]
* [[wikt:pt:chuvinhar|chuvinhar]]
* [[wikt:pt:chuvinhento|chuvinhento]]
* [[wikt:pt:cigarrão|cigarrão]]
* [[wikt:pt:cóbrega|cóbrega]]
* [[wikt:pt:cobregante|cobregante]]
* [[wikt:pt:cocão|cocão]]
* [[wikt:pt:cocho|cocho]]
* [[wikt:pt:coco|coco]]
* [[wikt:pt:coinhal|coinhal]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:coio|coio]]
* [[wikt:pt:coiracha|coiracha]]
* [[wikt:pt:colheitar|colheitar]]
* [[wikt:pt:colhiço|colhiço]]
* [[wikt:pt:com|com]]
* [[wikt:pt:cômaro|cômaro]]
* [[wikt:pt:comelhão|comelhão]]
* [[wikt:pt:comesto|comesto]]
* [[wikt:pt:compango|compango]]
* [[wikt:pt:companha|companha]]
* [[wikt:pt:concelharia|concelharia]]
* [[wikt:pt:concelheiro|concelheiro]]
* [[wikt:pt:concelho|concelho]]
* [[wikt:pt:congostra|congostra]]
* [[wikt:pt:congoxa|congoxa]]
* [[wikt:pt:conselharia|conselharia]]
* [[wikt:pt:conselheiro|conselheiro]]
* [[wikt:pt:cornipa|cornipa]]
* [[wikt:pt:corrosco|corrosco]]
* [[wikt:pt:corta|corta]]
* [[wikt:pt:cortim|cortim]]
* [[wikt:pt:cortinha|cortinha]]
* [[wikt:pt:cosco|cosco]]
* [[wikt:pt:costrão|costrão]]
* [[wikt:pt:cotarelo|cotarelo]]
* [[wikt:pt:de cote|cote (de)]]
* [[wikt:pt:coteno|coteno]]
* [[wikt:pt:a cotio|cotio (a)]]
* [[wikt:pt:coto|coto]]
* [[wikt:pt:cotra|cotra (côtra)]]
* [[wikt:pt:cotrento|cotrento]]
* [[wikt:pt:cotroso|cotroso]]
* [[wikt:pt:couselo|couselo]]
* [[wikt:pt:cousso|cousso]]
* [[wikt:pt:coutar|coutar]]
* [[wikt:pt:cóxegas|cóxegas]]
* [[wikt:pt:cravunhar|cravunhar]]
* [[wikt:pt:crecha|crecha]]
* [[wikt:pt:crecho|crecho]]
* [[wikt:pt:cregagem|cregagem]]
* [[wikt:pt:crego|crego]]
* [[wikt:pt:crequenas|crequenas (de, em)]]
* [[wikt:pt:croca|croca]]
* [[wikt:pt:crocar|crocar]]
* [[wikt:pt:croio|croio]]
* [[wikt:pt:croque|croque]]
* [[wikt:pt:cucho|cucho]]
* [[wikt:pt:cuinha|cuinha]]
* [[wikt:pt:culimaia|culimaia]]
* [[wikt:pt:cúmio|cúmio]]
* [[wikt:pt:cunca|cunca]]
* [[wikt:pt:curruncho|curruncho]]
* [[wikt:pt:cuxo|cuxo]]

{{Final columnas}}

=== Letra D ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:daquela|daquela]]
* [[wikt:pt:decatar|decatar(-se)]]
* [[wikt:pt:degoirar|degoirar]]
* [[wikt:pt:degorar|degorar]]
* [[wikt:pt:degoro|degoro]]
* [[wikt:pt:degressa|degressa]]
* [[wikt:pt:degressar|degressar]]
* [[wikt:pt:depelicar|depelicar]]
* [[wikt:pt:desacougante|desacougante]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:desacougar|desacougar]]
* [[wikt:pt:desacougo|desacougo]]
* [[wikt:pt:desenguedelhar|desenguedelhar]]
* [[wikt:pt:desengrolar|desengrolar]]
* [[wikt:pt:desfeita|desfeita]]
* [[wikt:pt:desgaleguizar|desgaleguizar]]
* [[wikt:pt:desleigado|desleigado]]
* [[wikt:pt:devalar|devalar]]
* [[wikt:pt:devalo|devalo]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:devanceiro|devanceiro]]
* [[wikt:pt:devandito|devandito]]
* [[wikt:pt:devecer|devecer]]
* [[wikt:pt:deveço|deveço]]
* [[wikt:pt:disterar|disterar]]
* [[wikt:pt:doa|doa]]
* [[wikt:pt:doado|doado]]
* [[wikt:pt:doiro|doiro]]
* [[wikt:pt:dondo|dondo]]
* [[wikt:pt:donizela|donizela]]

{{Final columnas}}

=== Letra E ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:eixada|eixada]]
* [[wikt:pt:eixido|eixido]]
* [[wikt:pt:eixola|eixola]]
* [[wikt:pt:embaldroar|embaldroar]]
* [[wikt:pt:embercelhar|embercelhar]]
* [[wikt:pt:emborca|emborca]]
* [[wikt:pt:emborrear|emborrear]]
* [[wikt:pt:emboutar|emboutar]]
* [[wikt:pt:embuda|embuda]]
* [[wikt:pt:encabujar|encabujar]]
* [[wikt:pt:encaixe|encaixe]]
* [[wikt:pt:encarrapuchar|encarrapuchar(-se)]]
* [[wikt:pt:enchenta|enchenta]]
* [[wikt:pt:enchoqueirar|enchoqueirar]]
* [[wikt:pt:enchoupar|enchoupar]]
* [[wikt:pt:encirrar|encirrar]]
* [[wikt:pt:encoiro|encoiro]]
* [[wikt:pt:enconicar|enconicar]]
* [[wikt:pt:encorar|encorar]]
* [[wikt:pt:encoro|encoro]]
* [[wikt:pt:ençoufar|ençoufar]]
* [[wikt:pt:encrechar|encrechar]]
* [[wikt:pt:encrenchar|encrenchar]]
* [[wikt:pt:encrenque|encrenque]]
* [[wikt:pt:encrenquenado|encrenquenado]]
* [[wikt:pt:encrenquenar|encrenquenar]]
* [[wikt:pt:enfeita|enfeita]]
* [[wikt:pt:enfonchar|enfonchar]]
* [[wikt:pt:enfurricar|enfurricar]]
* [[wikt:pt:engado|engado]]
* [[wikt:pt:engaiolar|engaiolar]]
* [[wikt:pt:engoumar|engoumar]]
* [[wikt:pt:engrunhar|engrunhar]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:êngua|êngua]]
* [[wikt:pt:enguedelhar|enguedelhar]]
* [[wikt:pt:enguedelho|enguedelho]]
* [[wikt:pt:engurrichar|engurrichar]]
* [[wikt:pt:enravechar|enravechar]]
* [[wikt:pt:enrevesgar|enrevesgar]]
* [[wikt:pt:entangaranhar|entangaranhar]]
* [[wikt:pt:entergo|entergo]]
* [[wikt:pt:enterquinência|enterquinência]]
* [[wikt:pt:entovar|entovar]]
* [[wikt:pt:entrambilicar|entrambilicar]]
* [[wikt:pt:enviso|enviso]]
* [[wikt:pt:envolveito|envolveito]]
* [[wikt:pt:enxebre|enxebre]]
* [[wikt:pt:enxebrismo|enxebrismo]]
* [[wikt:pt:ergueito|ergueito]]
* [[wikt:pt:esbardalhar|esbardalhar]]
* [[wikt:pt:escacha-pedras|escacha-pedras]]
* [[wikt:pt:escalaçar|escalaçar]]
* [[wikt:pt:escaralhar|escaralhar]]
* [[wikt:pt:escarolar|escarolar]]
* [[wikt:pt:escarrapitar|escarrapitar]]
* [[wikt:pt:escolante|escolante]]
* [[wikt:pt:escolma|escolma]]
* [[wikt:pt:escolmar|escolmar]]
* [[wikt:pt:escordar|escordar]]
* [[wikt:pt:escorrentar|escorrentar]]
* [[wikt:pt:escoscar|escoscar]]
* [[wikt:pt:escroucha|escroucha]]
* [[wikt:pt:escrouchar|escrouchar]]
* [[wikt:pt:escuitar|escuitar]]
* [[wikt:pt:esculcador|esculcador]]
* [[wikt:pt:esculcar|esculcar]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:esfameado|esfameado]]
* [[wikt:pt:esfianhar|esfianhar]]
* [[wikt:pt:esgaravelhar|esgaravelhar]]
* [[wikt:pt:esgrêvio|esgrêvio]]
* [[wikt:pt:esguelho|esguelho]]
* [[wikt:pt:esguíçaro|esguíçaro]]
* [[wikt:pt:esligar|esligar]]
* [[wikt:pt:esmendrelhar|esmendrelhar]]
* [[wikt:pt:esmorga|esmorga]]
* [[wikt:pt:esmurriar|esmurriar]]
* [[wikt:pt:esnafrar|esnafrar]]
* [[wikt:pt:esnaquiçar|esnaquiçar]]
* [[wikt:pt:espadela|espadela]]
* [[wikt:pt:espadelar|espadelar]]
* [[wikt:pt:espelido|espelido]]
* [[wikt:pt:espelir|espelir]]
* [[wikt:pt:espernejar|espernejar]]
* [[wikt:pt:esperpento|esperpento]]
* [[wikt:pt:espertar|espertar]]
* [[wikt:pt:espido|espido]]
* [[wikt:pt:espir|espir]]
* [[wikt:pt:espulha|espulha]]
* [[wikt:pt:esqueira|esqueira]]
* [[wikt:pt:estadeia|estadeia]]
* [[wikt:pt:estalicar|estalicar]]
* [[wikt:pt:estantio|estantio]]
* [[wikt:pt:estarricar|estarricar]]
* [[wikt:pt:estombalhar|estombalhar]]
* [[wikt:pt:estorcegar|estorcegar]]
* [[wikt:pt:estoupar|estoupar]]
* [[wikt:pt:estraloque|estraloque]]
* [[wikt:pt:estripo|estripo]]

{{Final columnas}}

=== Letra F ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:facarenho|facarenho]]
* [[wikt:pt:fachenda|fachenda]]
* [[wikt:pt:fachendear|fachendear]]
* [[wikt:pt:fachico|fachico]]
* [[wikt:pt:fachuco|fachuco]]
* [[wikt:pt:fachuço|fachuço]]
* [[wikt:pt:façula|façula]]
* [[wikt:pt:faiado|faiado]]
* [[wikt:pt:faiar|faiar]]
* [[wikt:pt:faladoiro|faladoiro]]
* [[wikt:pt:falangueiro|falangueiro]]
* [[wikt:pt:faldriqueira|faldriqueira]]
* [[wikt:pt:fame|fame]]
* [[wikt:pt:famento|famento]]
* [[wikt:pt:fanequeira|fanequeira]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:farruco|farruco]]
* [[wikt:pt:farum|farum]]
* [[wikt:pt:fatelo|fatelo]]
* [[wikt:pt:fedechoso|fedechoso]]
* [[wikt:pt:fedento|fedento]]
* [[wikt:pt:feldrelho|feldrelho]]
* [[wikt:pt:fento|fento]]
* [[wikt:pt:ferrado|ferrado]]
* [[wikt:pt:ferve-lhe as verças|ferve-lhe as verças]]
* [[wikt:pt:fervença|fervença]]
* [[wikt:pt:fieito|fieito]]
* [[wikt:pt:fiestra|fiestra]]
* [[wikt:pt:fírgoa|fírgoa]]
* [[wikt:pt:firulete|firulete]]
* [[wikt:pt:fiuncho|fiuncho]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:fochanco|fochanco]]
* [[wikt:pt:fodão|fodão]]
* [[wikt:pt:fodechão|fodechão]].
* [[wikt:pt:folerpa|folerpa]]
* [[wikt:pt:foliada|foliada]]
* [[wikt:pt:forricas|forricas]]
* [[wikt:pt:fostregar|fostregar]]
* [[wikt:pt:foula|foula]]
* [[wikt:pt:frangulha|frangulha]]
* [[wikt:pt:froalha|froalha]]
* [[wikt:pt:froalho|froalho]]
* [[wikt:pt:frouma|frouma]]
* [[wikt:pt:fume|fume]]
* [[wikt:pt:fungueiro|fungueiro]]
* [[wikt:pt:furancho|furancho]]
* [[wikt:pt:furuncho|furuncho]]

{{Final columnas}}

=== Letra G ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:gadoupa|gadoupa]]
* [[wikt:pt:galdrumada|galdrumada]]
* [[wikt:pt:galeguismo|galeguismo]]
* [[wikt:pt:galeguista|galeguista]]
* [[wikt:pt:galeguizar|galeguizar]]
* [[wikt:pt:garatujeiro|garatujeiro]]
* [[wikt:pt:garavanço|garavanço]]
* [[wikt:pt:garuleiro|garuleiro]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:gavear|gavear]]
* [[wikt:pt:germolar|germolar]]
* [[wikt:pt:germolo|germolo]]
* [[wikt:pt:gesteira|gesteira]]
* [[wikt:pt:gionlho|gionlho]]
* [[wikt:pt:godalheiro|godalheiro]]
* [[wikt:pt:godalho|godalho]]
* [[wikt:pt:golpe|golpe]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:golsar|golsar]]
* [[wikt:pt:gorentar|gorentar]]
* [[wikt:pt:gorjão|gorjão]]
* [[wikt:pt:grileiro|grileiro]]
* [[wikt:pt:grolar|grolar]]
* [[wikt:pt:grolo#Adjetivo|grolo (adj.)]]
* [[wikt:pt:grolo#Substantivo|grolo (subs.)]]
* [[wikt:pt:guilhado|guilhado]]

{{Final columnas}}

=== Letra H ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:hedra|hedra]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:hô|hô]] 

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:hôrreo|hôrreo]]

{{Final columnas}}

=== Letra I ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:indiano|indiano]]
* [[wikt:pt:ingratitude|ingratitude]]
* [[wikt:pt:inquedança|inquedança]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:inquedo|inquedo]]
* [[wikt:pt:interquinência|interquinência]]
* [[wikt:pt:invernego|invernego]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:isolacionismo|isolacionismo]]
* [[wikt:pt:isolacionista|isolacionista]]

{{Final columnas}}

=== Letra J ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:janeira|janeira]] 
* [[wikt:pt:jantar|jantar]]
* [[wikt:pt:jeito|jeito]]
* [[wikt:pt:jerra|jerra]]
* [[wikt:pt:jerro|jerro]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:jogantim|jogantim]]
* [[wikt:pt:jogueta|jogueta]]
* [[wikt:pt:jolda|jolda]]
* [[wikt:pt:jorne|jorne]]
* [[wikt:pt:jostra|jostra]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:jostrear|jostrear]]
* [[wikt:pt:juliana|juliana]]
* [[wikt:pt:juncras|juncras]]
* [[wikt:pt:juntança|juntança]]
* [[wikt:pt:jurafaz|jurafaz]]

{{Final columnas}}

=== Letra L ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:labaçada|labaçada]] 
* [[wikt:ao labarente|labarente (ao)]]
* [[wikt:pt:lacação|lacação]]
* [[wikt:pt:lacaceiro|lacaceiro]]
* [[wikt:pt:lacão|lacão]]
* [[wikt:pt:laçar|laçar]]
* [[wikt:pt:lacoada|lacoada]]
* [[wikt:pt:ladroíço|ladroíço]]
* [[wikt:pt:laiar|laiar]]
* [[wikt:pt:laído|laído]]
* [[wikt:pt:laio|laio]]
* [[wikt:pt:lambetada|lambetada]]
* [[wikt:pt:lambetar|lambetar]]
* [[wikt:pt:lamense|lamense]]
* [[wikt:pt:lamote|lamote]]
* [[wikt:pt:lampantim|lampantim]]
* [[wikt:pt:lampo|lampo]]
* [[wikt:pt:lançal|lançal]]
* [[wikt:pt:langrão|langrão]]
* [[wikt:pt:lapa|lapa]]
* [[wikt:pt:lapar|lapar]]
* [[wikt:pt:lapeiro|lapeiro]]
* [[wikt:pt:lapo|lapo]]
* [[wikt:pt:lapote|lapote]]
* [[wikt:pt:laracha|laracha]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:larafuçar|larafuçar]]
* [[wikt:pt:larafuças|larafuças]]
* [[wikt:pt:larchão|larchão]]
* [[wikt:pt:lareca|lareca]]
* [[wikt:pt:larengo|larengo]]
* [[wikt:pt:larengo|larengo]]
* [[wikt:pt:lareta|lareta]]
* [[wikt:pt:laretar|laretar]]
* [[wikt:pt:lareteiro|lareteiro]]
* [[wikt:pt:larota|larota]]
* [[wikt:pt:larpão|larpão]]
* [[wikt:pt:larpar|larpar]]
* [[wikt:pt:larpeirada|larpeirada]]
* [[wikt:pt:larpeiro|larpeiro]]
* [[wikt:pt:latar|latar]]
* [[wikt:pt:latricar|latricar]]
* [[wikt:pt:lavrança|lavrança]]
* [[wikt:pt:lediça|lediça]]
* [[wikt:pt:legão|legão]]
* [[wikt:pt:legoeiro|legoeiro]]
* [[wikt:pt:legonha|legonha]]
* [[wikt:pt:leia|leia]]
* [[wikt:pt:lene|lene]]
* [[wikt:pt:lentitude|lentitude]]
* [[wikt:pt:lerchão|lerchão]]
* [[wikt:pt:lercho|lercho]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:leriante|leriante]]
* [[wikt:pt:leriar|leriar]]
* [[wikt:pt:lia|lia]]
* [[wikt:pt:lideira|lideira]]
* [[wikt:pt:lilaina|lilaina]]
* [[wikt:pt:lilaino|lilaino]]
* [[wikt:pt:lingoreteiro|lingoreteiro]]
* [[wikt:pt:liorta|liorta]]
* [[wikt:pt:liorteiro|liorteiro]]
* [[wikt:pt:lírio|lírio]]
* [[wikt:pt:liscar|liscar]]
* [[wikt:pt:lisgairo|lisgairo]]
* [[wikt:pt:lixar|lixar]]
* [[wikt:pt:lorda|lorda]]
* [[wikt:pt:lordento|lordento]]
* [[wikt:pt:lostregar|lostregar]]
* [[wikt:pt:lôstrego|lôstrego]]
* [[wikt:pt:louço|louço]]
* [[wikt:pt:ludre|ludre]]
* [[wikt:pt:lueiro|lueiro]]
* [[wikt:pt:luir|luir]]
* [[wikt:pt:luita|luita]]
* [[wikt:pt:lumerada|lumerada]]
* [[wikt:pt:lúrpia|lúrpia]]
* [[wikt:pt:lustro|lustro]]
* [[wikt:pt:luxar|luxar]]

{{Final columnas}}

=== Letra M ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:magosto|magosto]]
* [[wikt:pt:maino|maino]]
* [[wikt:pt:malhadura|malhadura]]
* [[wikt:pt:malheira|malheira]]
* [[wikt:pt:malhó|malhó]]
* [[wikt:pt:malpocado#Advérbio|malpocado (adv.)]]
* [[wikt:pt:malpocado#Adjetivo|malpocado (s. e adj.)]]
* [[wikt:pt:mamalão|mamalão]]
* [[wikt:pt:mamota|mamota]]
* [[wikt:pt:mamote|mamote]]
* [[wikt:pt:mangado|mangado]]
* [[wikt:pt:maniota|maniota]]
* [[wikt:pt:manselinho|manselinho]]
* [[wikt:pt:mapoula|mapoula]]
* [[wikt:pt:maragota|maragota]]
* [[wikt:pt:marçal|marçal]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:margota|margota]]
* [[wikt:pt:maroutalho|maroutalho]]
* [[wikt:pt:marusia|marusia]]
* [[wikt:pt:matachim|matachim]]
* [[wikt:pt:meigalho|meigalho]]
* [[wikt:pt:meigo|meigo]]
* [[wikt:pt:meisinho|meisinho]]
* [[wikt:pt:meixela|meixela]]
* [[wikt:pt:melga|melga]]
* [[wikt:pt:melgacho|melgacho]]
* [[wikt:pt:meninhice|meninhice]]
* [[wikt:pt:meninho|meninho]]
* [[wikt:pt:mentireiro|mentireiro]]
* [[wikt:pt:mentres|mentres]]
* [[wikt:pt:mera|mera]]
* [[wikt:pt:merdento|merdento]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:mesto|mesto]]
* [[wikt:pt:miserento|miserento]]
* [[wikt:pt:moca|moca]]
* [[wikt:pt:moco|moco]]
* [[wikt:pt:mocoso|mocoso]]
* [[wikt:pt:moinheiro|moinheiro]]
* [[wikt:pt:moligar|moligar]]
* [[wikt:pt:molo|molo]]
* [[wikt:pt:molote|molote]]
* [[wikt:pt:moquear|moquear]]
* [[wikt:pt:morneza|morneza]]
* [[wikt:pt:moruja|moruja]]
* [[wikt:pt:moucho|moucho]]
* [[wikt:pt:mourença|mourença]]
* [[wikt:pt:mouro|mouro]]
* [[wikt:pt:mulhereiro|mulhereiro]]
* [[wikt:pt:muxica|muxica]]

{{Final columnas}}

=== Letra N ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:nabeira|nabeira]] 
* [[wikt:pt:nai|nai]]
* [[wikt:pt:nécora|nécora]]
* [[wikt:pt:nefres|nefres]]
* [[wikt:pt:neixarigo|neixarigo]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:neneira|neneira]]
* [[wikt:pt:neno|neno]]
* [[wikt:pt:nevarada|nevarada]]
* [[wikt:pt:nisco|nisco]]
* [[wikt:pt:noiro|noiro]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:nugalha|nugalha]]
* [[wikt:pt:nugalhão|nugalhão]]
* [[wikt:pt:nugalhas|nugalhas]]
* [[wikt:pt:nuveiro|nuveiro]]

{{Final columnas}}

=== Letra O ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:olhomole|olhomole]] 
* [[wikt:pt:ombreiro|ombreiro]]
* [[wikt:pt:osmar|osmar]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:ouca|ouca]]
* [[wikt:pt:ouga|ouga]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:ourego|ourego]]
* [[wikt:pt:ouviar|ouviar]]

{{Final columnas}}

=== Letra P ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:pada|pada]] 
* [[wikt:pt:paifoco|paifoco]]
* [[wikt:pt:pailão|pailão]]
* [[wikt:pt:paiolo|paiolo]]
* [[wikt:pt:paiolo|paiolo]]
* [[wikt:pt:palilhar|palilhar]]
* [[wikt:pt:palilheira|palilheira]]
* [[wikt:pt:palilho|palilho]]
* [[wikt:pt:pampo|pampo]]
* [[wikt:pt:pancha|pancha]]
* [[wikt:pt:pancho|pancho]]
* [[wikt:pt:pandar|pandar]]
* [[wikt:pt:panterlo|panterlo]]
* [[wikt:pt:pão-trigo|pão-trigo]]
* [[wikt:pt:papa-sol|papa-sol]]
* [[wikt:pt:papa-figo|papa-figo]]
* [[wikt:pt:papaleisão|papaleisão]]
* [[wikt:pt:papo-ruivo|papo-ruivo]]
* [[wikt:pt:paranho|paranho]]
* [[wikt:pt:pardinheiro|pardinheiro]]
* [[wikt:pt:parolar|parolar]]
* [[wikt:pt:paroleiro|paroleiro]]
* [[wikt:pt:parrulo|parrulo]]
* [[wikt:pt:parvada|parvada]]
* [[wikt:pt:parvalhada|parvalhada]]
* [[wikt:pt:parvoada|parvoada]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:párvuo|párvuo]]
* [[wikt:pt:passadio|passadio]]
* [[wikt:pt:passeninho|passeninho]]
* [[wikt:pt:pastorinha|pastorinha]]
* [[wikt:pt:pataca|pataca]]
* [[wikt:pt:pecúmia|pecúmia]]
* [[wikt:pt:peirau|peirau]]
* [[wikt:pt:peite|peite]]
* [[wikt:pt:peixe-sapo|peixe-sapo]]
* [[wikt:pt:peleteiro|peleteiro]]
* [[wikt:pt:pelica|pelica]]
* [[wikt:pt:peliqueiro|peliqueiro]]
* [[wikt:pt:penca|penca]]
* [[wikt:pt:pendelho|pendelho]]
* [[wikt:pt:perrencha|perrencha]]
* [[wikt:pt:perrenchudo|perrenchudo]]
* [[wikt:pt:pescantim|pescantim]]
* [[wikt:pt:pesco|pesco]]
* [[wikt:pt:petar|petar]]
* [[wikt:pt:peteirar|peteirar]]
* [[wikt:pt:peteiro|peteiro]]
* [[wikt:pt:petelar|petelar]]
* [[wikt:pt:petelo|petelo]]
* [[wikt:pt:peto|peto]]
* [[wikt:pt:petouto|petouto]]
* [[wikt:pt:petrúzio|petrúzio]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:pevida|pevida]]
* [[wikt:pt:pica-folhas|pica-folhas]]
* [[wikt:pt:picaranha|picaranha]]
* [[wikt:pt:pícaro|pícaro]]
* [[wikt:pt:picureia|picureia]]
* [[wikt:pt:pílhara|pílhara]]
* [[wikt:pt:pilhavão|pilhavão]]
* [[wikt:pt:pinche|pinche]]
* [[wikt:pt:pita|pita]]
* [[wikt:pt:pola|pola (ó)]]
* [[wikt:pt:pola|pola (ô)]]
* [[wikt:pt:polo#Contração|polo (contração)]] 
* [[wikt:pt:polo#Substantivo3|polo (ô)]]
* [[wikt:pt:pota|pota]]
* [[wikt:pt:poupa|poupa]]
* [[wikt:pt:pousa-fole|pousa-fole]]
* [[wikt:pt:pousão|pousão]]
* [[wikt:pt:pouta|pouta]]
* [[wikt:pt:prebe|prebe]]
* [[wikt:pt:preia|preia]]
* [[wikt:pt:proer|proer]]
* [[wikt:pt:pucha|pucha]]

{{Final columnas}}

=== Letra Q ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:queimada|queimada]] 
* [[wikt:pt:queiruga|queiruga]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:quenda|quenda]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:quiçais|quiçais]]

{{Final columnas}}

=== Letra R ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:rabissaco|rabissaco]]
* [[wikt:pt:rabunhar|rabunhar]]
* [[wikt:pt:raiola|raiola]]
* [[wikt:pt:rajeira|rajeira]]
* [[wikt:pt:rancho|rancho]]
* [[wikt:pt:randeeira|randeeira]]
* [[wikt:pt:rangalheira|rangalheira]]
* [[wikt:pt:rapante|rapante]]
* [[wikt:pt:ravecha|ravecha]]
* [[wikt:pt:rebúmbio|rebúmbio]]
* [[wikt:pt:rechamante|rechamante]]
* [[wikt:pt:recuncar|recuncar]]
* [[wikt:pt:refaixo|refaixo]]
* [[wikt:pt:refugalho|refugalho]]
* [[wikt:pt:refungar|refungar]]
* [[wikt:pt:regueifa|regueifa]]
* [[wikt:pt:reintegração|reintegração]]
* [[wikt:pt:reintegracionismo|reintegracionismo]]
* [[wikt:pt:reintegracionista|reintegracionista]]
* [[wikt:pt:rejo|rejo]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:relo|relo]]
* [[wikt:pt:reloucar|reloucar]]
* [[wikt:pt:relumear|relumear]]
* [[wikt:pt:repelujado|repelujado]]
* [[wikt:pt:repolo|repolo]]
* [[wikt:pt:repoludo|repoludo]]
* [[wikt:pt:resólio|resólio]]
* [[wikt:pt:ressesso|ressesso]]
* [[wikt:pt:retesia|retesia]]
* [[wikt:pt:retranca|retranca]]
* [[wikt:pt:retranqueiro|retranqueiro]]
* [[wikt:pt:retrinco|retrinco]]
* [[wikt:pt:retrouçar|retrouçar]]
* [[wikt:pt:retrouceiro|retrouceiro]]
* [[wikt:pt:retrouço|retrouço]]
* [[wikt:pt:revoldaina|revoldaina]]
* [[wikt:pt:rexurdimento|rexurdimento]]
* [[wikt:pt:rexurdir|rexurdir]]
* [[wikt:pt:riba|riba]] (a, em, para, por)
* [[wikt:pt:rifar|rifar]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:rilhote|rilhote]]
* [[wikt:pt:rincheiro|rincheiro]]
* [[wikt:pt:ringla|ringla]]
* [[wikt:pt:riseiro|riseiro]]
* [[wikt:pt:robaliça|robaliça]]
* [[wikt:pt:rolda|rolda]]
* [[wikt:pt:a rolos|rolos]] (a -)
* [[wikt:pt:romeu|romeu]]
* [[wikt:pt:roncão|roncão]]
* [[wikt:pt:ronhar|ronhar]]
* [[wikt:pt:ronsel|ronsel]]
* [[wikt:pt:rosmar|rosmar]]
* [[wikt:pt:rossel|rossel]]
* [[wikt:pt:ruada|ruada]]
* [[wikt:pt:pt:ruivém|ruivém]]
* [[wikt:runfar|runfar]]
* [[wikt:pt:rustrido|rustrido]]
* [[wikt:pt:rustrir|rustrir]]

{{Final columnas}}

=== Letra S ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:salabardo|salabardo]] 
* [[wikt:pt:salaiar|salaiar]]
* [[wikt:pt:salaio|salaio]]
* [[wikt:pt:saloucar|saloucar]]
* [[wikt:pt:salouco|salouco]]
* [[wikt:pt:salsa|salsa]]
* [[wikt:pt:salseirada|salseirada]]
* [[wikt:pt:salseiro|salseiro]]
* [[wikt:pt:sanguinho#Adjetivo|sanguinho (adj.)]]
* [[wikt:pt:sanguinho#Substantivo|sanguinho (sub.)]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:sarda|sarda]]
* [[wikt:pt:sarja|sarja]]
* [[wikt:pt:sartego|sartego]]
* [[wikt:pt:seixebra|seixebra]]
* [[wikt:pt:sementar|sementar]]
* [[wikt:pt:silandeiro|silandeiro]]
* [[wikt:pt:sirim|sirim]]
* [[wikt:pt:sobardar|sobardar]]
* [[wikt:pt:soficar|soficar]]
* [[wikt:pt:sofragem|sofragem]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:soidade|soidade]]
* [[wikt:pt:sol-pôr|sol-pôr]]
* [[wikt:pt:solaina|solaina]]
* [[wikt:pt:sombriço|sombriço]]
* [[wikt:pt:somonte|somonte]]
* [[wikt:pt:sonear|sonear]]
* [[wikt:pt:soprete|soprete]]
* [[wikt:pt:sorça|sorça]]
* [[wikt:pt:souril|souril]]
* [[wikt:pt:súpeto|súpeto]] (de)

{{Final columnas}}

=== Letra T ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:tança|tança]] 
* [[wikt:pt:tangaranho|tangaranho]]
* [[wikt:pt:tascão|tascão]]
* [[wikt:pt:tascar|tascar]]
* [[wikt:pt:tatejar|tatejar]]
* [[wikt:pt:tatejo|tatejo]]
* [[wikt:pt:tato|tato]]
* [[wikt:pt:teimudo|teimudo]]
* [[wikt:pt:teito|teito]]
* [[wikt:pt:tenda|tenda]]
* [[wikt:pt:tendeiro|tendeiro]]
* [[wikt:pt:tolada|tolada]]
* [[wikt:pt:tolear|tolear]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:toquear|toquear]]
* [[wikt:pt:toquenear|toquenear]]
* [[wikt:pt:torgar|torgar]]
* [[wikt:pt:tovo|tovo]]
* [[wikt:pt:trancalhada|trancalhada]]
* [[wikt:pt:trandeira|trandeira]]
* [[wikt:pt:trangalhada|trangalhada]]
* [[wikt:pt:trasacordo|trasacordo]]
* [[wikt:pt:trasmalho|trasmalho]]
* [[wikt:pt:trasno|trasno]]
* [[wikt:pt:trastenda|trastenda]]
* [[wikt:pt:treijadura|treijadura]]
* [[wikt:pt:treito|treito]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:trepeça|trepeça]]
* [[wikt:pt:treu|treu]]
* [[wikt:pt:a treu|treu (a)]]
* [[wikt:pt:triça|triça]]
* [[wikt:pt:tripar|tripar]]
* [[wikt:pt:tristeiro|tristeiro]]
* [[wikt:pt:troque|troque]]
* [[wikt:pt:troula|troula]]
* [[wikt:pt:troular|troular]]
* [[wikt:pt:troulear|troulear]]
* [[wikt:pt:truita|truita]]
* [[wikt:pt:túçaro|túçaro]]
* [[wikt:pt:turrar|turrar]]

{{Final columnas}}

=== Letra U ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:ulo|ulo]]
* [[wikt:pt:umedém|umedém]] 

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:urco|urco]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:uz|uz]]

{{Final columnas}}

=== Letra V ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:valgada|valgada]] 
* [[wikt:pt:valhão|valhão]]
* [[wikt:pt:valumem|valume(m)]]
* [[wikt:pt:vareija|vareija]]
* [[wikt:pt:varudo|varudo]]
* [[wikt:pt:vedranho|vedranho]]
* [[wikt:pt:vedro|vedro (adj.)]]
* [[wikt:pt:vedro|vedro (subs.)]]
* [[wikt:pt:velaí|velaí]]
* [[wikt:pt:vencelhar|vencelhar]]
* [[wikt:pt:vencelho|vencelho]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:ventrulho|ventrulho]]
* [[wikt:pt:ventureiro|ventureiro]]
* [[wikt:pt:verba|verba]]
* [[wikt:pt:verbalhoar|verbalhoar]]
* [[wikt:pt:verbalhoeiro|verbalhoeiro]]
* [[wikt:pt:verdasca|verdasca]]
* [[wikt:pt:verdasquinha|verdasquinha]]
* [[wikt:pt:vergalhão|vergalhão]]
* [[wikt:pt:vergonça|vergonça]]
* [[wikt:pt:vergonhento|vergonhento]]
* [[wikt:pt:vieiro|vieiro]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:vigairo|vigairo]]
* [[wikt:pt:vilego|vilego]]
* [[wikt:pt:vincalho|vincalho]]
* [[wikt:pt:vinculeiro|vinculeiro]]
* [[wikt:pt:viosbardos|viosbardos]]
* [[wikt:pt:virolho|virolho]]
* [[wikt:pt:virugem|viruge]](m)
* [[wikt:pt:viscar|viscar]]
* [[wikt:pt:vogada|vogada]]
* [[wikt:pt:volpe|volpe]]
* [[wikt:pt:vougo|vougo]]

{{Final columnas}}

=== Letra X ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:xabre|xabre]] 
* [[wikt:pt:xaramago|xaramago]]
* [[wikt:pt:xastre|xastre]]
* [[wikt:pt:xato|xato]]
* [[wikt:pt:xebra|xebra]]
* [[wikt:pt:xebrar|xebrar]]
* [[wikt:pt:xebre|xebre]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:xenreira|xenreira]]
* [[wikt:pt:xílgaro|xílgaro]]
* [[wikt:pt:xistra|xistra]]
* [[wikt:pt:xofre|xofre]]
* [[wikt:pt:xordo|xordo]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:xouva|xouva]]
* [[wikt:pt:xúrdio|xúrdio]]
* [[wikt:pt:xurdir|xurdir]]
* [[wikt:pt:xurelo|xurelo]]
* [[wikt:pt:xurro|xurro]]

{{Final columnas}}

=== Letra Z ===
{{columnas 2}}
* [[wikt:pt:zarabeto|zarabeto]]
* [[wikt:pt:zarafulhar|zarafulhar]]
* [[wikt:pt:zaragalha|zaragalha]]
* [[wikt:pt:zaragalhada|zaragalhada]]
* [[wikt:pt:zaragalheiro|zaragalheiro]]
* [[wikt:pt:zaramalha|zaramalha]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:zaramalhada|zaramalhada]]
* [[wikt:pt:zaramalheiro|zaramalheiro]]
* [[wikt:pt:zoncho|zoncho (substantivo)]]
* [[wikt:pt:zoncho|zoncho (adxectivo)]]
* [[wikt:pt:zorregar|zorregar]]
* [[wikt:pt:zoscadoiro|zoscadoiro]]

{{nova columna}}

* [[wikt:pt:zoscar|zoscar]]
* [[wikt:pt:zoupão|zoupão]]
* [[wikt:pt:zoupar|zoupar]]
* [[wikt:pt:zoupudo|zoupudo]]
* [[wikt:pt:zuna|zuna]]
* [[wikt:pt:zúnia|zúnia]]

{{Final columnas}}

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |nome=Carlos (coord.) |apelidos={{Versaleta|Durão}} |título=Vocabulário ortográfico da Galiza |ano=2015 |lugar=Santiago de Compostela |editorial=Academia Galega da Língua Portuguesa |isbn=978-84-944990-0-5 |ref=harv}}

=== Ligazóns externas ===
* [https://www.academiagalega.org/images/stories/2011/20111110_lexico_aglp.pdf Léxico da Galiza - Edição on-line (janeiro de 2010), Academia Galega da Língua Portuguesa]
* [https://www.estraviz.org/lexicoaglp.php Léxico da Galiza, da Academia Galega da Língua Portuguesa, para consulta direta no e-Estraviz (2018)]

[[Categoría:Documentos de Galicia]]
[[Categoría:2009]]
[[Categoría:2010]]</text>
      <sha1>gyuqdntxpzeqzzcms32p5ipab5p5rpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/229</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5730</id>
    <revision>
      <id>20948</id>
      <parentid>20947</parentid>
      <timestamp>2022-07-20T06:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <origin>20948</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="382" sha1="0yfxnk7atbs9emw04pqbr4n6jstqzzc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;center&gt;—189—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;Meu amo folgado de tanta largueza,
Que n' era costume na dona tal ver,
Tamen ¡miña xoya! saltando da burra
¡Pin! ¡pan! rio arriba botouse á correr.
&lt;center&gt;——&lt;/center&gt;
Y á dona sorria con ollo entraberto
Comendo castañas e viño con mel.....
¡Que festa, Marica!..... todiños peneques....
''Y á nosa Señora detrás d' o tonel.''
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0yfxnk7atbs9emw04pqbr4n6jstqzzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/76</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5731</id>
    <revision>
      <id>20953</id>
      <parentid>20942</parentid>
      <timestamp>2022-07-29T08:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20953</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="723" sha1="pqko378o35krkjvq50ofsd22ysx2w2i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;center&gt;—58—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;
amoriñas das silveiras
que eu lle daba ó meu amor,
camiñiños antre o millo,
adios, para sempre adios!

Adios groria! Adios contento!
Deixo a casa onde nacín,
deixo a aldea que conozo
por un mundo que non vin!

Deixo amigos por estraños,
deixo a veiga polo mar,
deixo, en fin, canto ben quero...
¡Quen pudera non deixar!...

...........

Mais son probe e, mal pecado,
a miña terra n'é miña,
que hastra lle dan de prestado
a beira por que camiña
ó que naceu desdichado.

Téñovos, pois, que deixar,
hortiña que tanto amei,
fogueiriña do meu lar,
arboriños que prantei,
fontiña do cabañar.

Adios, adios, que me vou,
herbiñas do camposanto,
donde meu pai se enterrou,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqko378o35krkjvq50ofsd22ysx2w2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/77</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5732</id>
    <revision>
      <id>20943</id>
      <timestamp>2022-07-20T05:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kwamikagami</username>
        <id>3136</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>20943</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="317" sha1="byj5whmeqsl0nhp8eh5dlbpbuzq9nuz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kwamikagami&quot; /&gt;&lt;center&gt;—59—&lt;/center&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;poem&gt;Herbiñas que biquey tanto,
Terriña que vos criou.

     Adios tamén, queridiña....
Adios por sempre quizais!...
Dîgoch' este adios chorando
Desd' á veiriña do mar.
Non m' olvides, queridiña,
Si morro de soidás....
Tantas legoas mar adentro....
¡Miña casiña! meu lar!
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>byj5whmeqsl0nhp8eh5dlbpbuzq9nuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bando do Estado de Guerra de 18 de xullo de 1936, Sevilla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5737</id>
    <revision>
      <id>20984</id>
      <parentid>20975</parentid>
      <timestamp>2022-11-28T12:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>20984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3056" sha1="tcipi2bkmh9rdtd5j4lejcy4dz5zg7j" xml:space="preserve">{{prose}}
ESPAÑOIS: As extraordinarias e críticas circunstancias que atravesa toda España; a anarquía que se apoderou das cidades e do campo, con riscos evidentes para a Patria, ameazada polo inimigo exterior, fan imprescindible que non se perda nin un momento e que o Exército, se quere ser a salvagarda da Nación, encargarse da dirección do país, para entregalo despois, cando se restableza a tranquilidade e a orde, aos elementos civís preparados para iso. Pola súa virtude e estando a cargo do mando desta División, 

ORDENO E MANDO 

Primeiro.-Declárase o estado de guerra en todo o territorio desta División. 

Segundo.- Queda terminantemente prohibido o dereito de folga. Serán xulgados en xuízo sumarísimo e pasados polas armas, os directivos dos Sindicatos, cuxas organizacións vaian á folga ou non se reintegrasen ao traballo aqueles que se atopen en tal situación á hora de entrar o día de mañá. 

Terceiro.- Todas as armas, longas ou curtas, entregaranse nun prazo irredutible de catro horas nos postos da Garda Civil máis próximos. Transcorrido o dito prazo, serán tamén xulgados en xuízo sumario e pasados polas armas, todos aqueles que se atopen con elas no seu poder ou no seu domicilio .

Cuarto.- Serán xulgados en xuízo sumario e pasados polas armas, os incendiarios, os que realicen atentados por calquera medio contra as vías de comunicación, vidas, propiedades etc., e quen por calquera medio perturbe a vida do territorio desta División. 

Quinta.- Incorporaranse urxentemente a tódolos Corpos desta División, os soldados do Cap. XVII do Regulamento de Recrutamento (cotas) dos remprazos 1931 a 1935, ambos inclusive e todos os voluntarios do devandito remprazo que queiran prestar este servizo á Patria. 

Sexto.- Queda prohibida a circulación de toda clase de persoas e carruaxes que non estean de servizo, a partir das nove da noite. 

Espero dende o patriotismo de todos os españois que non terei que tomar ningunha das medidas sinaladas polo ben da Patria e da República. 

Sevilla, 18 de xullo de 1936 

O Xeneral da División: GONZALO QUEIPO DE LLANO
&lt;/div&gt;
== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Versaleta|Espinosa}}, Francisco (2017). [https://books.google.es/books?id=VwzNDgAAQBAJ&amp;pg=PP140&amp;dq=%22la+anarqu%C3%ADa+que+se+ha+apoderado+de+las+ciudades+y+los%22&amp;hl=es&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjK1Pugw9D7AhUj_rsIHVWaAroQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&amp;q=%22la%20anarqu%C3%ADa%20que%20se%20ha%20apoderado%20de%20las%20ciudades%20y%20los%22&amp;f=false ''La columna de la muerte: El avance del ejército franquista de Sevilla a Badajoz''] Editorial Crítica. ISBN 9788416771950 {{es}}.
* {{Versaleta|Moradiellos}}, Enrique (2016). [https://www.turnerlibros.com/libro/historia-minima-de-la-guerra-civil/ ''Historia mínima de la Guerra Civil española'']. Turner. ISBN 978-84-16714-02-5 {{es}}.

{{PD-disposicións}}
[[Categoría:1936]]
[[Categoría:GL-B]]
[[Categoría:Documentos da historia de España]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:Gonzalo Queipo de Llano]]
[[Categoría:Sevilla]]</text>
      <sha1>tcipi2bkmh9rdtd5j4lejcy4dz5zg7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Gonzalo Queipo de Llano</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5738</id>
    <revision>
      <id>20971</id>
      <timestamp>2022-11-27T10:36:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}} {{ORDENAR:Queipo de Llano}} [[Categoría:Autores-Q]]&quot;</comment>
      <origin>20971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="lu1994mmop6klyooyru8c5qrzbi7jg0" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Queipo de Llano}}
[[Categoría:Autores-Q]]</text>
      <sha1>lu1994mmop6klyooyru8c5qrzbi7jg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Proposición non de lei para debate en Pleno, sobre a necesidade de dispor da edición dixital da Enciclopedia Galega Universal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5744</id>
    <revision>
      <id>21079</id>
      <parentid>21000</parentid>
      <timestamp>2023-10-12T13:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:2022]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2735" sha1="trvjiqq67pbox6zzv35zh95io4ruc0u" xml:space="preserve">

&lt;center&gt;'''Á Mesa do Parlamento'''&lt;/center&gt;


{{Espazos|6}}O '''Grupo Parlamentar do Bloque Nacionalista Galego (BNG)''', a iniciativa dos deputados '''Manuel Lourenzo Sobral''' e '''Daniel Castro García''' e da deputada '''Mercedes Queixas Zas''', ao abeiro do disposto no Regulamento da Cámara, presenta a seguinte '''Proposición non de lei para debate en Pleno''', sobre a necesidade de dispor da edición dixital da Enciclopedia Galega Universal.


{{Espazos|6}}EXPOSICIÓN DE MOTIVOS


{{Espazos|6}}No ano 1999 vía a luz por primeira vez a Enciclopedia Galega Universal. Dende entón, a EGU constitúe unha obra de referencia para a cultura e a lingua galegas, que ocupou un espazo que ata ese entón non contaba con obra propia de carácter asimilábel ao existente noutras linguas do estado.

{{Espazos|6}}Na actualidade a EGU está conformada por 16 tomos, conta con máis de 30.000 ilustracións e máis de 250.000 entradas. Trátase dun traballo no que se investiron máis de 10 anos para a súa elaboración, no participaron máis de 30 redactores e no que se investiron máis de 6 millóns de euros.

{{Espazos|6}}Despois da EGU, a editorial promotora, Ir Indo, elaborou tamén o dicionario ''Digalego''. Este dicionario foi comprado pola Xunta de Galiza hai xa varios anos e pódese consultar en soporte web na súa páxina oficial.

{{Espazos|6}}Ao igual que aconteceu co dicionario DIGALEGO, a EGU tamén foi comprada pola Xunta pero a diferenza do primeiro, a Enciclopedia Galega Universal non está colgada en ningún soporte web e polo tanto, a pesar de que a xunta é propietaria da obra, non pode ser consultada en versión dixital.

{{Espazos|6}}Dende o BNG entendemos que o goberno galego, que se fixo con esta obra no seu momento, non pode privar as galegas e galegos do acceso en formato dixital a unha ferramenta, como é a EGU, da importancia que ten para a cultura galega.


{{Espazos|6}}Por todo o exposto, o Grupo Parlamentar do BNG presenta a seguinte proposición non de lei para debate en Pleno:

{{Espazos|6}}“O Parlamento galego insta a Xunta de Galiza a adoptar todas as medidas necesarias para poñer a disposición das galegas e galegos a Enciclopedia Galega Universal en soporte dixital.”


{{Espazos|6}}Santiago de Compostela, 15 de decembro de 2022


&lt;center&gt;
Asdo.: '''Daniel Castro García'''

'''Mercedes Queixas Zas'''

Deputado e deputada do G.P. do BNG

'''Manuel Lourenzo Sobral'''

Viceportavoz do G.P. do BNG
&lt;/center&gt;


'''Asinado dixitalmente por:'''


'''Daniel Castro García na data 15/12/2022 11:28:41'''

'''Mercedes Queixas Zas na data 15/12/2022 11:28:54'''

'''Manuel Antonio Lourenzo Sobral na data 15/12/2022 11:29:05'''

{{PD-disposicións}}

[[Categoría:2022]]</text>
      <sha1>trvjiqq67pbox6zzv35zh95io4ruc0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Constitución da Xunta de Lobeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5746</id>
    <revision>
      <id>21023</id>
      <parentid>21022</parentid>
      <timestamp>2023-03-28T21:44:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Documentos]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4210" sha1="ho4t2n12tyr190yr49isurbght2ogro" xml:space="preserve">&lt;div class=prose&gt;
''Esta Xunta reunida na vila real de Lobeira, composta dos vogais D. Manuel Martínez Rao, abade, cura párroco de San Martiño de Araúxo, alcaldía de Lobios; o tenente coronel de Andalucía D. Manuel García del Barrio, comisionado pola Suprema Xunta Central; D. José Martínez, auditor e consultor; D. Roque Francisco de Trava, cura párroco de Vilanova dos Infantes; o licenciado D. Bernardo Antonio González, cura párroco de San Paio de Abades; D. Luís García Montenegro, ministro de Facenda; D. Francisco Carrión, avogado da Audiencia deste Reino; o comandante xeneral do partido de Trives e da súa comarca; D. Juan Antonio de Ribera e Travieso, abade de San Mamede de Grou (Lobios); D. Manuel Rodríguez Pérez, avogado dos Reais Consellos, tesoureiro; D. frei Francisco Carrascón, predicador do número da Orde de San Bernardo no convento de Melón, comandante xeneral dos patriotas do Ribeiro; D. Benito Fernandez Ojea, avogado de Cámara do ilustrísimo señor Quevedo, secretario da Xunta, e demais individuos dela autorizados pola superioridade, coas máis amplas e lexítimas facultades, dispón e ordena o seguinte'':

''Sendo indispensábel o armamento para o segundo batallón do rexemento de voluntarios de Lobeira, que se está a formar, e os demais corpos que doravante se formen; os caudillos, e pola súa ausencia ou impedimento lexítimo os xefes que os seguiren no comando, han recoller e remitir a esta Xunta tódolos fusís, municións e pedras de chispa que houber nos seus respectivos caudillatos e deberen estar en poder dos seus súbditos.''

''A este obxecto as xustizas han recoller tamén as armas, tanto de fogo como de corte e punta que tiveren os seus xurisdicionais, ou outras persoas calquera que moren dentro das súas xurisdicións, aínda que sexan as máis privilexiadas, sen distinción de pertenceren ó Estado ou particulares, dando recibo da súa entrega ós seus donos e retentores, e hanas remitir á Xunta, con listaxe testemuñada do número delas e a súa pertenza.''

''Todo o cal han cumprir uns e outros na parte que lles toca, no perentorio termo de oito días, so as severas penas que pola súa omisión ou ocultación maliciosa se han impor ós infractores, con consideración á crítica situación en que se acha a nosa aflixida patria.''

''Han remitir así mesmo as xustizas, razóns ou estados os máis exactos de toda especie de contribucións ou efectos reais das súas respectivas xurisdicións dentro do termo que vai designado, so o apercibimento indicado, especificando cales sexan os seus colectores e depositarios; e han prever a estes se presenten dentro do referido termo a render contas na Xunta dos efectos cobrados e vencidos, documentándoas cos últimos recibos e incluíndo nelas os produtos das bulas do ano próximo pasado de oitocentos e oito.''

''Igualmente han dar razón de tódolos fondos públicos, eclesiásticos, píos e temporais, calquera que for o seu destino ou obxecto a que deban ser aplicados segundo a súa natureza ou primitiva fundación; e dos administradores e mordomos que perciban nos seus respectivos distritos xurisdicionais rendas, dereitos ou outros emolumentos calquera pertencentes a señores particulares ausentes deste Reino de Galiza. E para ter efecto tan importante obxecto e breve execución, as xustizas da marxe han circular esta sen perda do menor intre, pondo recibo deseguido, con expresión da hora en que se recibe, e despacho á seguinte, remitíndoa a última a esta Xunta para o seu recoñecemento.''

''Deus garde V. md. moitos anos.''

&lt;div style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;Lobeira, Marzo 27 de 1809.&lt;br/&gt;
Roque Francisco de Trava, vicesecretario&lt;br/&gt;
Como comandante dos Caudillos, Francisco de Haro.&lt;br/&gt;
Licenciado Francisco Ojea, secretario.&lt;ref&gt;{{Cita web|url-arquivo=https://archive.is/20120912163904/www.terra.es/personal2/j.lobeira/documentos.htm|url=http://www.terra.es/personal2/j.lobeira/documentos.htm|data-arquivo=12 de setembro de 2012|páxina-web=Junta de Lobeira|título=Documentos|lingua=es}}&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

[[Categoría:1809]]
[[Categoría:Guerra da Independencia española]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:Documentos]]</text>
      <sha1>ho4t2n12tyr190yr49isurbght2ogro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1809</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5747</id>
    <revision>
      <id>21012</id>
      <timestamp>2023-03-19T01:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>One2</username>
        <id>2066</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>21012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Guerra da Independencia española</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5748</id>
    <revision>
      <id>21021</id>
      <timestamp>2023-03-28T21:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>engado a [[Categoría:Guerra]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="e92hxmaq005h7deuc1rnxf0dvsclh1z" xml:space="preserve">[[Categoría:Guerra]]</text>
      <sha1>e92hxmaq005h7deuc1rnxf0dvsclh1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xunta de Lobeira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5749</id>
    <redirect title="Constitución da Xunta de Lobeira" />
    <revision>
      <id>21024</id>
      <timestamp>2023-03-28T21:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Constitución da Xunta de Lobeira]]&quot;</comment>
      <origin>21024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="fge9nv3y62isk2f58k9vh302w2nly7h" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Constitución da Xunta de Lobeira]]</text>
      <sha1>fge9nv3y62isk2f58k9vh302w2nly7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5750</id>
    <revision>
      <id>21050</id>
      <parentid>21042</parentid>
      <timestamp>2023-08-02T07:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21050</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="9kqoi7d5bu8a7wsr09dcbx02k7xtgiv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saturnow&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;center&gt;—10—&lt;/center&gt;
&lt;poem&gt;
Con ese teu pedir tolo
Que non sei que quer de min,
Pois dinche canto dar puden
Avariciosa de ti,
O meu corason che mando
C unha chave par' ó abrir,
Nin eu teño mais que darche,
Nin ti mais que me pedir.
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9kqoi7d5bu8a7wsr09dcbx02k7xtgiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5751</id>
    <revision>
      <id>21049</id>
      <parentid>21043</parentid>
      <timestamp>2023-08-02T07:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21049</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="516" sha1="hp1bxfmfb3ru9u5qj7iyovqq0ribw72" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saturnow&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;center&gt;3.&lt;/center&gt;
&lt;poem&gt;


—Dios bendiga todo, nená;
Rapaza, Dios te bendiga,
Xa que te dou tan grasiosa,
Xa que te dou tan feitiña,
Qu' anque andiven moitas terras,
Qu' anque andiven moitas vilas,
Coma ti non vin ningunha
Tan redonda e tan bonita.
¡Ben haya quen te pariu!
¡Ben haya, amen, quen te cria!

—Dios vos garde, miña vella,
Gárdevos Santa Mariña,
Qn' a bofé sós falangueira.
Falangueira e ben cumprida.

—Meniña, por ben falada
Ningunha se perderia,
Cóllens' antr' os paxariños
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hp1bxfmfb3ru9u5qj7iyovqq0ribw72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/71</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5753</id>
    <revision>
      <id>21046</id>
      <parentid>21045</parentid>
      <timestamp>2023-07-13T22:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saturnow</username>
        <id>3245</id>
      </contributor>
      <origin>21046</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="388" sha1="foco5ibj1wcyhbby6gddro68zunkmcz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saturnow&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;center&gt;12.&lt;/center&gt;
&lt;poem&gt;
Acolá enriba
Na fresca montaña,
Qu' alegre se crobe
De verde retama,
Meniña morena
De branco vestidan
Nubiña parece
No monte perdida.
Que xira, que corre,
Que torna, que pasa,
Que rola, e maimiña
Serena se para.

Xa embolta se mira
N' espuma que salta,
Do chorro que ferve
Na rouca cascada.
Xa erguida na punta
De pena somhrisa,
Inmoble cál virxe
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>foco5ibj1wcyhbby6gddro68zunkmcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Páxina:Cantares Gallegos 1863 Rosalía Castro de Murguía.pdf/209</title>
    <ns>250</ns>
    <id>5754</id>
    <revision>
      <id>21048</id>
      <parentid>21047</parentid>
      <timestamp>2023-08-02T07:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21048</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="9vcbdwkl4z3l8lziuhrg7n07b3r98le" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Saturnow&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;center&gt;5.&lt;/center&gt;
&lt;poem&gt;
::Miña Santiña,
Miña Santasa,
Miña cariña
De calabasa.
::Ei d' emprestarbos
Os meus pendentes,
Ei d' emprestarbos
Ó meu collar;
::Ei d' emprestarcho,
Cara bonita,
Si me deprendes
A puntear.

—Costureiriña
Comprimenteira
Sacha no campo,
Malla na eira,
::Lava no rio,
&lt;/poem&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9vcbdwkl4z3l8lziuhrg7n07b3r98le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A cruz da estrada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5755</id>
    <revision>
      <id>21063</id>
      <parentid>21062</parentid>
      <timestamp>2023-08-29T19:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Poesía]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1226" sha1="pktybwn86ke36cd7p678ml9w51fgjtv" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=&lt;big&gt;A cruz da estrada&lt;/big&gt;
|autor=&lt;br /&gt;[[Autor:Castro Alves|Castro Alves]]
|dataano=1884
}}

&lt;poem&gt;

Caminante que pasa pola estrada,
Seguindo a dirección do interior,
Cando vexas a cruz abandonada,
Déixaa soa para durmir na soidade.
 
Para que vale o cheiro a romeu?
Que lle botas nos brazos ao pasar?
Asustarás á multitude ruidosa
Das bolboretas, que aterrarán alí.
 
É da tumba dun humilde escravo,
A súa vida foi o ronsel dun insomnio atroz.
Déixao durmir no leito de verdor,
Que o Señor de entre os montes compuxo para el.
 
Non te precisa. o carroñeiro
Xemidos, para el, pola tarde, no interior.
E o xuríti, dende o bambú ata a póla,
Xente, saloucos, soidade.
 
Entre os brazos da cruz, o parasito,
Nun abrazo de flores, quedou atrapado.
A herba chora orballos, que palpita;
O vagalume acende o seu facho.

Cando, pola noite, o silencio habita no bosque,
A tumba fala só con Deus.
A voz está atrapada na boca das fervenzas,
E as ás douradas ás estrelas do ceo.

Caminante! do miserable escravo
O sono acaba de comezar!
Non a toques no seu leito de compromiso,
Hai pouco tempo, a liberdade casou con el.
&lt;/poem&gt;

[[Categoría:Traducións]]
[[Categoría:1884]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>pktybwn86ke36cd7p678ml9w51fgjtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Castro Alves</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5756</id>
    <revision>
      <id>21052</id>
      <timestamp>2023-08-03T20:34:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saturnow</username>
        <id>3245</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Interwiki-Link |Image=CastroAlves.jpg |Wikipedia=none |Commons={{PAGENAME}} |Wikcionario=none |Wikilibros=none |Wikiquote=none |Wikinoticias=none }} '''Castro Alves''' (Vila de Nossa Senhora do Rosário do Porto da Cachoeira, 14 de março de 1847 — Salvador, 6 de julho de 1871), foi un poeta brasileiro.  ==Obras==  *&quot;[[A cruz da estrada]]&quot;  {{Control de autoridades}}  [[Categoría:Autores-A]]&quot;</comment>
      <origin>21052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="399" sha1="ivb0ry8nm0pwmmsiwjvxdfr9gjhaeep" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=CastroAlves.jpg
|Wikipedia=none
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Castro Alves''' (Vila de Nossa Senhora do Rosário do Porto da Cachoeira, 14 de março de 1847 — Salvador, 6 de julho de 1871), foi un poeta brasileiro.

==Obras==

*&quot;[[A cruz da estrada]]&quot;

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-A]]</text>
      <sha1>ivb0ry8nm0pwmmsiwjvxdfr9gjhaeep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nota de Luís Carlos Prestes a Trifino Correia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5757</id>
    <revision>
      <id>21064</id>
      <parentid>21058</parentid>
      <timestamp>2023-08-29T19:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1938]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="431" sha1="ph6uwmj94j7h7ouxyi1fbglqtded8l8" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Nota de Luís Carlos Prestes a Trifino Correia
|autor=[[Autor:Luís Carlos Prestes|Luís Carlos Prestes]]
|dataano=[[1938]]
}}

Meu caro Trifino

Estamos ante a Revolución

Aquí non podemos esperar máis de 2 ou 3 días.

Conto coa túa enerxía e determinación para liderar a Revolución en Minas Xerais

:::abrazote
::::::[[Autor:Luís Carlos Prestes|Prestes]]

[[Categoría:Traducións]]
[[Categoría:1938]]</text>
      <sha1>ph6uwmj94j7h7ouxyi1fbglqtded8l8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Luís Carlos Prestes</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5758</id>
    <revision>
      <id>21057</id>
      <parentid>21056</parentid>
      <timestamp>2023-08-03T20:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saturnow</username>
        <id>3245</id>
      </contributor>
      <origin>21057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="bpaesr6oo295g9z5v64jyqg4kyw98af" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=Bundesarchiv Bild 183-69234-0003, Luis Carlos Prestes.jpg
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Luís Carlos Prestes''' (Porto Alegre, 3 de xaneiro de 1898 – Río de Janeiro, 7 de marzo de 1990) foi un militar e político comunista brasileiro.

==Obra==
* &quot;[[Nota de Luís Carlos Prestes a Trifino Correia]]&quot; 

{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Autores-L]]</text>
      <sha1>bpaesr6oo295g9z5v64jyqg4kyw98af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luís Carlos Prestes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5759</id>
    <redirect title="Autor:Luís Carlos Prestes" />
    <revision>
      <id>21061</id>
      <timestamp>2023-08-29T19:45:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Luís Carlos Prestes]]&quot;</comment>
      <origin>21061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="7uk1u4zcobyyc6ng5hvqdqgezvcy1cf" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Luís Carlos Prestes]]</text>
      <sha1>7uk1u4zcobyyc6ng5hvqdqgezvcy1cf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Emigración</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5760</id>
    <revision>
      <id>21065</id>
      <timestamp>2023-10-11T10:44:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>21065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emigración</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5761</id>
    <redirect title="Categoría:Emigración" />
    <revision>
      <id>21066</id>
      <timestamp>2023-10-11T10:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Emigración]]&quot;</comment>
      <origin>21066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="gujodbfwl9vol4uw5hvgqyqa7rrpzrx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Emigración]]</text>
      <sha1>gujodbfwl9vol4uw5hvgqyqa7rrpzrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Astro que declina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5762</id>
    <revision>
      <id>21145</id>
      <parentid>21143</parentid>
      <timestamp>2023-10-20T21:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10342" sha1="e9uxk8j5nj14tgbtaydjn9qmcyxv07t" xml:space="preserve">[[Ficheiro:La tierra gallega, semanario de intereses regionales. n. 60. 1895 03 10.pdf|miniatura|175px|''La Tierra Gallega, periódico bisemanal de intereses regionales''. n.º&amp;nbsp;60. 10/3/1895.]]

{{br|5}}

{{Encabezar
|nome    = Astro que declina
|autor   = [[w:La Tierra Gallega (1894)|''La Tierra Gallega'']] (A Habana)
|datadía = 10
|datames = marzo
|dataano = 1895
}}
{{Columnas 2}}
;Tradución ao galego, de Wikisource:

{{br|5}}

&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''ASTRO QUE DECLINA'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

{{Xxxxx-grande|A}} prensa da Habana tivo a atención de revelarnos a existencia en Galicia dun individuo extraordinariamente notable.

{{Espazos|3}}Trátase ao que parece dun home modesto, sinxelo, inimigo do fausto, vivindo corno o solitario no ermo, nin envexado nin envexoso, e gozando da plenitude das súas facultades mentais e dos seus dereitos políticos.
Ata hai sospeitas de que é un excelente cidadán e un admirable pai de familia.

{{Espazos|3}}«Todo un home de ben» din del os seus conveciños. E, de feito, nunca fixo versos. Nunca descendeu á area onde combaten os que loitan pola patria e por esa pantasma que chaman liberdade; non se sabe que fundase xornais rexionalistas enfronte doutros que non o son; non debe nada a ninguén; é «independente» , moi independente, coa independencia que definía así o defunto Marqués de Albaida no Congreso: «Coñezo deputados que se chaman independentes antes de vir ás Cortes; pero unha vez aquí, cómense a sílaba ''in'' e convértense en deputados ''dependentes'' dun xefe de partido: este xefe non sube ao poder, e como a fame aperta, comen outra sílaba e quedan ''pendentes'' dun nomeamento de Director;  segue apertando a fame, a dirección non chega, e entón eses deputados comen a terceira sílaba e quedan convertidos en ''dentes'' por toda unha eternidade». 

{{Espazos|3}}Esta independencia, que é a de que brasonan moitos roedores (e vostedes perdoen o modo de sinalar) é tamén a do noso home, o cal, confundindo penosamente a independencia persoal coa ingratitude do corazón, fíxose un modo de vivir do máis orixinal que se coñece. É dicir, orixinal precisamente, non; porque a orixinalidade na arte da explotación do galego polo galego é moi antiga: pero no caso presente, orixinalidade equivale á novidade, e como nova é moi nova a industria á que se dedica o noso paisano, e máis que a industria, o xeito que ten de exercela.

{{Espazos|3}}Consiste o ''modus vivendi'' deste individuo en recrutar polos montes e os vales das nosas provincias, non sabemos por cal dos varios sistemas de caza postos en uso, desde o reclamo ata a liga, á tódolos mozos útiles, nenos en lactación e vellos achacosos que atopa a tergo nas súas case místicas excursións rurais, e en cargar con eles, como con lastre, os sollados dos buques que fan a travesía da Península á illa de Cuba; sendo de admirar nisto, non tanto a solicitude que demostra en proporcionarlles medios de se afastar do seu país, con máis présa que se fuxisen da peste negra, como o interese que pon en que aquí os reciban, coloquen e protexan os que nin os teñen chamado, nin poden colocalos, nin teñen apenas con que socorrelos.


{{Nova columna}}

;Orixinal en castelán:


{{Ortografía orixinal}}


&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''ASTRO QUE DECLINA'''&lt;/big&gt; &lt;ref&gt;Artigo sen firma, publicado en ''La Tierra Gallega'', xornal dirixido por [[Manuel Curros Enríquez]].&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;

{{Xxxxx-grande|L}}a prensa de la Habana ha tenido la atención de revelarnos la existencia en Galicia de un individuo extraordinariamente notable.

{{Espazos|3}}Trátase á lo que parece de un hombre modesto, sencillo, enemigo del fausto, viviendo corno el solitario en el yermo, ni envidiado ni envidioso, y disfrutando de la plenitud de sus facultades mentales y de sus derechos políticos. Hasta hay sospechas de que es un excelente ciudadano y un admirable padre de familia.

{{Espazos|3}}«Todo un hombre de bien» dicen de él sus convecinos. Y, en efecto, no ha hecho versos jamás. Nunca descendió á la arena donde combaten los que luchan por la patria y por ese fantasma que llaman libertad; no se sabe que haya fundado periódicos regionalistas enfrente de otros que no lo son; no debe nada á nadie; es «independiente», muy independiente, con la independencia que definía así el difunto Marqués de Albaida en el Congreso: «Conozco diputados que se llaman independientes antes de venir a las Cortes; pero una vez aquí, se comen la sílaba ''in'' y se convierten en ''dependientes'' de un jefe de partido: este jefe no sube al poder, y como el hambre aprieta, se comen otra sílaba y se quedan ''pendientes'' de un nombramiento de Director; sigue apretando el hambre, la dirección no llega, y entonces esos diputados se comen la tercera sílaba y quedan convertidos en ''dientes'' por toda una eternidad».

{{Espazos|3}}Esta independencia, que es la de que blasonan muchos roedores (y ustedes perdonen el modo de señalar) es también la de nuestro hombre, el cual, confundiendo lastimosamente la independencia personal con la ingratitud del corazón, se ha hecho un modo de vivir de lo más original que se conece. Es decir, original precisamente, no; porque la originalidad en el arte de la explotación del gallego por el gallego es muy antigua: pero en el caso presente, originalidad equivale á novedad, y como nueva es muy nueva la industria á que se dedica nuestro paisano, y más que la industria, la manera que tiene de ejercerla.

{{Espazos|3}}Consiste el ''modus vivendi'' de este individuo en reclutar por los montes y los valles de nuestras provincias, no sabemos por cuál de los varios sistemas de caza puestos en uso, desde el reclamo hasta la liga, á todos los mozos útiles, niños en lactancia y viejos achacosos que encuentra á tergo en sus cuasi místicas excursiones rurales, y en cargar con ellos, como con lastre, los sollados de los buques que hacen la travesía de la Península á la isla de Cuba; siendo de admirar en esto, no tanto la solicitud que demuestra en proporcionarles medios de alejarse de su país, con más prisa que si huyeran de la peste negra, como el interés que pone en que aquí los reciban, coloquen y protejan los que ni los han llamado, ni pueden colocarles, ni tienen apenas con qué socorrerles.

{{Espazos|3}}El procedimiento no puede ser más sencillo. Con promesas á sin ellas, coje 800 hombres; los transporta como se transportan piaras de cerdos ó jaulas de gallinas á los puertos más próximos, que son los de la Coruña y Vigo; despídese allí tiernamente de ellos, acaso derramando lágrimas y recomendándoles mucho que sean buenos, humildes y honestos como él; y después de embarcarlos, regresa á su casa, besa á sus hijos, escribe una carta al Centro Gallego de la Habana, dándole noticia del embarque y suplicándole en nombre de la humanidad que se encargue de recoger y despachar la mercancía, y se acuesta y duerme tan tranquilo, sin que le agarrote el alma el menor remordimiento.... 

{{Espazos|3}}¿Que eso no es patriotismo? Bien; pero el verdadero concepto de la Patria está todavía en litigio, y lo que él dirá: ''in dubiis, libertas''.

{{Espazos|3}}¿Que aquellos infelices dejan desamparadas sus familias; que durante la travesía se mueren de hambre; que una vez llegados á la Habana tienen que pedir limosna ó buscar en el campo á cambio de un trabajo horrible un jornal que las más de las veces resulta ilusorio; que llamarán inútilmente á las puertas de los ingenios paralizados, para colarse bajo la protección de un amo á quien no quiere ya servir el negro redimido?... Y bien, nada de esto le importa al sencillísimo, al modestísimo tratante de carne gallega, que tiene que alimentar de cualquier modo á su familia y que ha embarcado su género y extendido su factura como pudiera hacerlo cualquier comerciante honrado.

{{Espazos|3}}¡También él lo es! ¡Vaya si lo es! Pues si no lo fuera ¿podría ese hombre á quien todos conocen en su pueblo por un buen vecino, por un hombre pacifico y correcto, vivir un solo día sin un grillete al pie? Y el caso es que puede hacer eso y gozar de libertad, y pasar por un santo en el Barco de Valdeorras, y tener amigos que le saluden, y usar timbre comercial en sus cartas y llamarse don Angel Arias en Galicia y en todas partes, por mar y por tierra, de noche y de día.

{{Espazos|3}}Y puede hacer eso, porque no infringe ninguna ley escrita: el legislador no se ha preocupado todavía del emigrante gallego. Puede hacer eso, porque contra lo que él hace no ha de protestar la autoridad, hechura del cacique, que puede ser á su vez hechura del comerciante.

{{Espazos|3}}Por otro parte. la conciencia publica en Galicia ya no se indigna por nada. ¡Le han salido tan caras esas indignaciones! Pomo aunque se indignase ¿conseguiría algo? ¿La atenderían los hombres políticos, esos hombres que asisten impasibles, en medio de la general miseria y de la general ruina, á la erección de sus propias estatuas? ¡Pobre patria, condenada en su desdicha á prescindir hasta del instinto moral para perseguir el delito, y á cruzarse de brazos viendo cómo le arrebatan sus hijos para lanzarlos á las gehennas de la emigración y del destierro!

{{Espazos|3}}Un país donde sin protesta puede don Angel Arias cargar de gallegos dos buques para desembarcarlos en las riberas de la muerte; un país donde un sacerdote, al día siguiente de ser castigado por su Obispo como usurero, puede levantarse á decir ante los tribunales: «El teólogo Juan Antonio Conde, párroco de Macendo, sostiene la siguiente proposición: «La usura es lícita ''según todos los derechos'';» un país así, es un astro que declina con espantoso descenso.

{{Espazos|3}}¡Oh, gallegos de buena voluntad! ¡oh hérmanos nuestros, atormentados como nosotros por la visión de una Galicia digna, noble, libre y resplandeciente, de gloria y de prestigio, haced algo porque esa imagen se anime; haced algo por devolver á la vida la patria moribunda! 
{{Final columnas}}

{{Notaslistaref}}

[[Categoría:La Tierra Gallega (1894)]]
[[Categoría:1895]]
[[Categoría:Diáspora galega]]
[[Categoría:Vigo]]
[[Categoría:A Coruña]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]
[[Categoría:GL-A]]
[[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]
[[es:Astro que declina]]</text>
      <sha1>e9uxk8j5nj14tgbtaydjn9qmcyxv07t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Tierra Gallega (1894)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5763</id>
    <redirect title="Categoría:La Tierra Gallega (1894)" />
    <revision>
      <id>21074</id>
      <parentid>21073</parentid>
      <timestamp>2023-10-12T13:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Astro que declina]] a [[Categoría:La Tierra Gallega (1894)]]</comment>
      <origin>21074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="onryagmreaiq5d6q89lsjig8b5slbjg" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:La Tierra Gallega (1894)]]</text>
      <sha1>onryagmreaiq5d6q89lsjig8b5slbjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:La Tierra Gallega (1894)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5764</id>
    <revision>
      <id>21129</id>
      <parentid>21095</parentid>
      <timestamp>2023-10-16T09:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="131" sha1="ccaay83vul8sup5svgd8d1psiiec15q" xml:space="preserve">{{wikipedia|La Tierra Gallega (1894)}}
[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Cuba]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>ccaay83vul8sup5svgd8d1psiiec15q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:2022</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5765</id>
    <revision>
      <id>21080</id>
      <timestamp>2023-10-12T13:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XXI]]&quot;</comment>
      <origin>21080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XXI]]</text>
      <sha1>bi6kplkoowc9y04p8tcrkx06mr93tnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Br</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5766</id>
    <revision>
      <id>21084</id>
      <timestamp>2023-10-13T09:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;&lt;!-- --&gt;&lt;span style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;{{Bucle|{{{1|1}}}|&lt;br /&gt;}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;!-- --&gt;&lt;noinclude&gt; {{Uso de marcador}} &lt;/noinclude&gt;&quot;</comment>
      <origin>21084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154" sha1="hgzpxzl4ajaw9fvyctkr6wqal70sr1x" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;span style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;{{Bucle|{{{1|1}}}|&lt;br /&gt;}}&lt;/span&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hgzpxzl4ajaw9fvyctkr6wqal70sr1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:A Coruña</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5767</id>
    <revision>
      <id>21087</id>
      <timestamp>2023-10-13T09:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>21087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz" xml:space="preserve">[[Categoría:Galicia]]</text>
      <sha1>sealrllkknkzav5bx7qci34fxd0bhdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Cuba</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5768</id>
    <revision>
      <id>21094</id>
      <timestamp>2023-10-13T09:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>21094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cuba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5769</id>
    <redirect title="Categoría:Cuba" />
    <revision>
      <id>21097</id>
      <timestamp>2023-10-13T09:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Cuba]]&quot;</comment>
      <origin>21097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="rvyu13duc9wzwny6rtrchrq5r1r209v" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Cuba]]</text>
      <sha1>rvyu13duc9wzwny6rtrchrq5r1r209v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1761</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5770</id>
    <revision>
      <id>21111</id>
      <timestamp>2023-10-13T10:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVIII]]&quot;</comment>
      <origin>21111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVIII]]</text>
      <sha1>5m76hrai2f34uv1g1cxkou45y2u4jed</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Diáspora galega</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5771</id>
    <revision>
      <id>21118</id>
      <timestamp>2023-10-16T09:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Emigración]]&quot;</comment>
      <origin>21118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="e0ci3mze0xgqobyp4l2qk87jmdxb8a2" xml:space="preserve">[[Categoría:Emigración]]</text>
      <sha1>e0ci3mze0xgqobyp4l2qk87jmdxb8a2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diáspora galega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5772</id>
    <redirect title="Categoría:Diáspora galega" />
    <revision>
      <id>21130</id>
      <timestamp>2023-10-16T09:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Diáspora galega]]&quot;</comment>
      <origin>21130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="fh2dhnelbg4edfugdir72q7g4ven4ey" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>fh2dhnelbg4edfugdir72q7g4ven4ey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Notaslistaref</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5773</id>
    <revision>
      <id>21140</id>
      <timestamp>2023-10-17T10:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;&lt;includeonly&gt;== Notas == &lt;div class=&quot;reflist &lt;!--  --&gt;{{#if: {{{1|}}}     | columns {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}       | references-column-width        | references-column-count references-column-count-{{#if:1|{{{1}}}}} }}     | {{#if: {{{colwidth|}}}       | references-column-width }} }}&quot; style=&quot;&lt;!--  --&gt;{{#if: {{{1|}}}     | {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}       | {{column-width|{{#if:1|{{{1}}}}}}}       | {{column-count|{{#if:1|{{{1}}}}}}} }}     | {{#i...&quot;</comment>
      <origin>21140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="856" sha1="ic7yo0dslpjryduqv9lw0c8qj1hrmwl" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;== Notas ==
&lt;div class=&quot;reflist &lt;!--
 --&gt;{{#if: {{{1|}}}
    | columns {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}
      | references-column-width 
      | references-column-count references-column-count-{{#if:1|{{{1}}}}} }}
    | {{#if: {{{colwidth|}}}
      | references-column-width }} }}&quot; style=&quot;&lt;!--
 --&gt;{{#if: {{{1|}}}
    | {{#iferror: {{#ifexpr: {{{1|1}}} &gt; 1 }}
      | {{column-width|{{#if:1|{{{1}}}}}}}
      | {{column-count|{{#if:1|{{{1}}}}}}} }}
    | {{#if: {{{colwidth|}}}
      | {{column-width|{{{colwidth}}}}} }} }} list-style-type: &lt;!--
 --&gt;{{{liststyle|{{#switch: {{{group|}}}
    | upper-alpha
    | upper-roman
    | lower-alpha
    | lower-greek
    | lower-roman = {{{group}}}
    | #default = decimal}}}}};&quot;&gt;
{{#tag:references|{{{refs|}}}|group={{{group|}}}}}&lt;/div&gt;&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ic7yo0dslpjryduqv9lw0c8qj1hrmwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Notaslistaref/uso</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5774</id>
    <revision>
      <id>21141</id>
      <timestamp>2023-10-17T10:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Subpáxina de documentación}}  ===Obxectivo=== Crear e publicar a lista de referencias dun artigo, '''incluíndo o encabezamento da sección''' (&lt;code&gt;== Notas ==&lt;/code&gt;).  ===Uso=== Abonda con usar o seguinte código, antes do ''Véxase tamén'':  ::{{tlx|Notaslistaref}}  ===Parámetros=== O modelo acepta dous parámetros: ::{{tlx|Notaslistaref|n|largo}}  * '''''n''''': O número de columnas (1, 2, 3...). Por defecto, se non se indica, as referencias móstranse nunha col...&quot;</comment>
      <origin>21141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="716" sha1="p4f7r1raios63xxy3jg8beuno3zkcy2" xml:space="preserve">{{Subpáxina de documentación}}

===Obxectivo===
Crear e publicar a lista de referencias dun artigo, '''incluíndo o encabezamento da sección''' (&lt;code&gt;== Notas ==&lt;/code&gt;).

===Uso===
Abonda con usar o seguinte código, antes do ''Véxase tamén'':

::{{tlx|Notaslistaref}}

===Parámetros===
O modelo acepta dous parámetros:
::{{tlx|Notaslistaref|n|largo}}

* '''''n''''': O número de columnas (1, 2, 3...). Por defecto, se non se indica, as referencias móstranse nunha columna única.
* '''''largo''''': Sinala o largo que lle queremos dar a cada unha das columnas, medido en [[píxel]]es.

===Alias===
*{{tlc|NotasListaref}}

&lt;includeonly&gt;
[[Categoría:Marcadores de referencias|{{PAGENAME}}]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>p4f7r1raios63xxy3jg8beuno3zkcy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>En las orillas del Sar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5775</id>
    <revision>
      <id>21235</id>
      <parentid>21188</parentid>
      <timestamp>2024-02-08T23:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dodro</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>21235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2979" sha1="hq5p2d6ad06gv6073bw88ljm5fghwxb" xml:space="preserve">{{Título en cursiva}}
[[Ficheiro:En las Orillas del Sar.djvu|page=13|miniatura|dereita]]
&lt;div style=&quot;border: 2px solid #A7D7F9; background-color: #F1FAFF; padding: 2ex; text-align: center; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;


&lt;small&gt;OBRAS COMPLETAS&lt;/small&gt;&lt;/br&gt;&lt;small&gt;DE&lt;/small&gt;&lt;/br&gt;&lt;big&gt;[[Rosalía de Castro|ROSALÍA DE CASTRO]]&lt;/big&gt;


&lt;big&gt;'''I'''&lt;/big&gt;


{{Xxx-grande|EN LAS ORILLAS DEL SAR}}


&lt;small&gt;PRÓLOGO DE&lt;/small&gt;


MANUEL MURGUÍA


[[File:En las Orillas del Sar 13.png|40px]]


MADRID

&lt;small&gt;LIBRERÍA DE PUEYO&lt;/small&gt;

&lt;small&gt;Mesonero Romanos, 10.&lt;/small&gt;

___

1909


&lt;/div&gt;


----


&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''ÍNDICE'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;

[[Ficheiro:En las Orillas del Sar.djvu|page=237|miniatura|dereita]]
&lt;div style=&quot;padding: 2ex; width: 35em; margin: auto&quot;&gt;
{{icp|n=2|nfila1=1|ancho=30em
|{{Aliñación dereita|&lt;u&gt;páginas.&lt;/u&gt;&lt;/center&gt;}}
|{{Versaleta|Prólogo}}|VII
|Aunque no alcancen gloria|1
|[[Orillas del Sar]]|3
|Los unos altísimos|11
|Margarita|21
|Sedientas las arenas, en la playa|25
|Los tristes|27
|Los robles|33
|Alma que vas huyendo de ti misma|39
|¡Jamás lo olvidaré!... De asombro llena|43
|Unos con la calumnia le mancharon|49
|En su cárcel de espinos y rosas|51
|Ya no mana la fuente, se agotó el manantial|53
|Era la última noche|57
|¡Volved!|59
|Camino blanco, viejo camino|61
|Las canciones que oyó la niña|67
|La canción que oyó en sueños el viejo|71
|Su ciega y loca fantasía corrió arrastrada por el vértigo|73
|En el alma llevaba un pensamiento|75
|Quisiera, hermosa mía|79
|En mi pequeño huerto|87
|Todas las campanas con eco pausado|87
|Cuido que una planta bella|93
|En los ecos del órgano o en el rumor del viento|95
|Santa Escolástica|97
|Dicen que no hablan las plantas, ni las fuentes, ni los pájaros|105
|Los que a través de sus lágrimas|109
|Mientras el hielo las cubre|115
|A la luna|119
|Yo en mi lecho de abrojos|123
|Con ese orgullo de la honrada y triste|125
|Viéndome perseguido por la alondra|127
|De repente los ecos divinos|129
|La palabra y la idea... Hay un abismo|131
|Los muertos van de prisa|133
|Las campanas|137
|En la altura los cuervos graznaban|139
|Ansia que ardiente crece|141
|Sed de amores tenía, y dejaste|145
|Al caer despeñado en la hondura|149
|Desde los cuatro puntos cardinales|151

|Aún otra amarga gota en el mar sin orillas|153
|Tú para mí, yo para ti, bien mío|157
|Tiemblan las hojas, y mi alma tiembla|159
|No va solo el que llora|161
|¡La copa es de oro fino!|163
|¡Ea!, aprisa subamos de la vida|165
|Yo no he nacido para odiar, sin duda|167
|Cayendo van los bravos combatientes|169
|Viendo que, semejantes a las flores|171
|Más rápidos que el rayo|173
|Hora tras hora, día tras día|175
|Tan sólo dudas y terrores siento|177
|{{Versaleta|Apéndice}}|179
|«En las orillas del Sar», poesías por D.ª Rosalía Castro de Murguía|181
|Una precursora|189
}}


&lt;/div&gt;

{{wikipedia}}

[[Categoría:En las orillas del Sar| ]]
[[Categoría:1909]]
[[Categoría:GL-E]]</text>
      <sha1>hq5p2d6ad06gv6073bw88ljm5fghwxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:En las orillas del Sar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5776</id>
    <revision>
      <id>21168</id>
      <timestamp>2023-11-15T19:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dodro</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Rosalía de Castro]] [[Categoría:Poesía]] [[Categoría:1884]]&quot;</comment>
      <origin>21168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="kq6gwr1jw2pyahvq3v0pmbptrq6xc4p" xml:space="preserve">[[Categoría:Rosalía de Castro]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:1884]]</text>
      <sha1>kq6gwr1jw2pyahvq3v0pmbptrq6xc4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orillas del Sar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5777</id>
    <revision>
      <id>21184</id>
      <parentid>21181</parentid>
      <timestamp>2023-11-16T21:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dodro</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>21184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6543" sha1="ooildsarw3duqvns3vxb0ic0383ta9l" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[En las orillas del Sar]]
|autor=[[Rosalía de Castro]]
|dataano=1884
}}
[[Ficheiro:En las Orillas del Sar.djvu|page=43|miniatura|dereita]]
&lt;div class=prose&gt;
&lt;poem&gt;
    &lt;big&gt;'''ORILLAS DEL SAR'''&lt;/big&gt;


                 &lt;big&gt;'''I'''&lt;/big&gt;

    Á través del follaje perenne
 Que oir deja rumores extraños,
 Y entre un mar de ondulante verdura,
 Amorosa mansión de los pájaros,
       Desde mis ventanas veo
       El templo que quise tanto.

         El templo que tanto quise...
 Pues no sé decir ya si le quiero,
 Que en el rudo vaivén que sin tregua
       Se agitan mis pensamientos,
       Dudo si el rencor adusto
 Vive unido al amor en mi pecho.

                 &lt;big&gt;'''II'''&lt;/big&gt;

    ¡Otra vez! Tras la lucha que rinde
       Y la incertidumbre amarga
 Del viajero que errante no sabe
       Dónde dormirá mañana,


      En sus lares primitivos
 Halla un breve descanso mi alma.

    Algo tiene este blando reposo
       De sombrío y de halagüeño,
 Cual lo tiene en la noche callada
       De un ser amado el recuerdo,
 Que de negras traiciones y dichas
 Inmensas, nos habla á un tiempo.

    Ya no lloro..., y no obstante, agobiado
 Y afligido mi espíritu, apenas
 De su cárcel estrecha y sombría
       Osa dejar las tinieblas
       Para bañarse en las ondas
       De luz que el espacio llenan.

    Cual si en suelo extranjero me hallase
       Tímida y hosca, contemplo
 Desde lejos los bosques y alturas
       Y los floridos senderos,
 Donde en cada rincón me aguardaba
       La esperanza sonriendo.

                 &lt;big&gt;'''III'''&lt;/big&gt;

    Oigo el toque sonoro que entonces
 A mi lecho á llamarme venía
 Con sus ecos, que el alba anunciaban;


       Mientras cual dulce caricia
       Un rayo de sol dorado
 Alumbraba mi estancia tranquila.

    Puro el aire, la luz sonrosada,
       ¡Qué despertar tan dichoso!
 Yo veía entre nubes de incienso
       Visiones con alas de oro
 Que llevaban la venda celeste
       De la fe sobre sus ojos...

         Ese sol es el mismo, mas ellas
       No acuden á mi conjuro;
 Y á través del espacio y las nubes,
 Y del agua en los limbos confusos,
 Y del aire en la azul transparencia,
 ¡Ay!, ya en vano las llamo y las busco.
 
         Blanca y desierta la vía
       Entre los frondosos setos
 Y los bosques y arroyos que bordan
 Sus orillas, con grato misterio
 Atraerme parece y brindarme
 A que siga su línea sin término.

         Bajemos, pues, que el camino
       Antiguo nos saldrá al paso,
 Aunque triste, escabroso y desierto,


       Y cual nosotros cambiado,
 Lleno aún de las blancas fantasmas
       Que en otro tiempo adoramos.

                 &lt;big&gt;'''IV'''&lt;/big&gt;

    Tras de inútil fatiga, que mis fuerzas agota,
       Caigo en la senda amiga, donde una fuente brota
 Siempre serena y pura;
 Y con mirada incierta, busco por la llanura
 No sé qué sombra vana ó qué esperanza muerta,
 No sé qué flor tardía de virginal frescura
 Que no crece en la vía arenosa y desierta.

    De la obscura ''Trabanca'' tras la espesa arboleda,
 Gallardamente arranca al pie de la vereda
 ''La Torre'' y sus contornos cubiertos de follaje,
 Prestando a la mirada descanso en su ramaje
 Cuando de la ancha vega, por vivo sol bañada,
       Que las pupilas ciega,
 Atraviesa el espacio, gozosa y deslumbrada.

    Como un eco perdido, como un amigo acento
       Que suena cariñoso,
 El familiar chirrido del carro perezoso
 Corre en alas del viento, y llega hasta mi oído
 Cual en aquellos días hermosos y brillantes
 En que las ansias mías eran quejas amantes,
 Eran dorados sueños y santas alegrías.


    Ruge la ''Presa'' lejos..., y de las aves nido
       ''Fondons'' cerca descansa;
 La candida abubilla bebe en el agua mansa,
 Donde un tiempo he creído de la esperanza hermosa
 Beber el néctar sano, y hoy bebiera anhelosa
 Las aguas del olvido, que es de la muerte hermano;
 Donde de los vencejos que vuelan en la altura
       La sombra se refleja,
 Y en cuya linfa pura, blanco el nenúfar brilla
 Por entre la verdura de la frondosa orilla.

                 &lt;big&gt;'''V'''&lt;/big&gt;

   ¡Cuan hermosa es tu vega! ¡Oh Padrón! ¡Oh Iria Flavia!
Mas el calor, la vida juvenil y la savia
      Que extraje de tu seno,
Como el sediento niño el dulce jugo extrae
      Del pecho blanco y lleno,
De mi existencia obscura en el torrente amargo
Pasaron, cual barridas por la inconstancia ciega,
Una visión de armiño, una ilusión querida,
      Un suspiro de amor.

    De tus suaves rumores la acorde consonancia,
 Ya para el alma yerta, tornóse bronca y dura
       A impulsos del dolor;
 Secáronse tus flores de virginal fragancia,
 Perdió su azul tu cielo, el campo su frescura,
       El alba su candor.


    La nieve de los años, de la tristeza el hielo
 Constante, al alma niegan toda ilusión amada,
       Todo dulce consuelo.
 Sólo los desengaños preñados de temores
       Y de la duda el frío,
 Avivan los dolores que siente el pecho mío;
       Y ahondando mi herida,
 Me destierran del cielo, donde las fuentes brotan
       Eternas de la vida.

                 &lt;big&gt;'''VI'''&lt;/big&gt;

    ¡Oh tierra, antes y ahora, siempre fecunda y bella
 Viendo cuan triste brilla nuestra fatal estrella,
       Del Sar cabe la orilla,
 Al acabarme, siento la sed devoradora
 Y jamás apagada que ahoga el sentimiento,
 Y el hambre de justicia, que abate y que anonada
 Cuando nuestros clamores los arrebata el viento
       De tempestad airada.

   Ya en vano el tibio rayo de la naciente aurora
       Tras del ''Miranda'' altivo,
 Valles y cumbres dora con su resplandor vivo;
 En vano llega mayo de sol y aromas lleno,
 Con su frente de niño de rosas coronada,
       Y con su luz serena:
 En mi pecho ve juntos el odio y el cariño,


       Mezcla de gloria y pena,
 Mi sien por la corona del mártir agobiada
 Y para siempre frío y agotado mi seno.

                 &lt;big&gt;'''VII'''&lt;/big&gt;

      Ya que de la esperanza para la vida mía
 Triste y descolorido ha llegado el ocaso,
 Á mi morada obscura, desmantelada y fría
       Tornemos paso a paso,
 Porque con su alegría no aumente mi amargura
       La blanca luz del día.

       Contenta el negro nido busca el ave agorera,
 Bien reposa la fiera en el antro escondido,
 En su sepulcro el muerto, el triste en el olvido,
       Y mi alma en su desierto.


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

{{Paxinación|En las orillas del Sar/Aunque no alcancen gloria|En las orillas del Sar/Los unos altísimos}}
[[Categoría:En las orillas del Sar]]</text>
      <sha1>ooildsarw3duqvns3vxb0ic0383ta9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>En las orillas del Sar/Orillas del Sar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5779</id>
    <redirect title="Orillas del Sar" />
    <revision>
      <id>21182</id>
      <timestamp>2023-11-16T16:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dodro</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <comment>Dodro moveu a páxina &quot;[[En las orillas del Sar/Orillas del Sar]]&quot; a &quot;[[Orillas del Sar]]&quot; sobre unha redirección</comment>
      <origin>21182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="k7laxan0f4dgu85l19nxoysv21hcqp5" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Orillas del Sar]]</text>
      <sha1>k7laxan0f4dgu85l19nxoysv21hcqp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:José María Posada</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5780</id>
    <revision>
      <id>21211</id>
      <parentid>21207</parentid>
      <timestamp>2023-12-08T15:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1888]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2609" sha1="9pih5sy4psady8dfcxat4at4vc2tpwh" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=José María Posada
|Commons=Category:José María Posada
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''José María Posada Pereira''' (Vigo 1817 - Pontevedra 1886) foi un xurista, escritor e xornalista galego.

== Obra ==

===''Poesías selectas'', 1888 (póstuma)===
[[Ficheiro:Poesías selectas 1888 José María Posada.pdf|miniatura|page=7|''Poesías selectas'', 1888, [[w:Biblioteca Gallega|Biblioteca Gallega]].]]
{{prose}}
&lt;poem&gt;
Al lector, por [[:w:José de Santiago y Gómez|José de Santiago y Gómez]]
D. José M.ª Posada y Pereira (biografía), por [[:w:Xoán Neira Cancela|Xoán Neira Cancela]]

&lt;center&gt;{{X-grande|'''POESÍAS GALLEGAS'''}}&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;CARTAS&lt;/center&gt;
[[Á Ampariño]]
[[A Monéca]]
[[Á Isoliña]]
[[Á Auriña, miña nuller]]
[[A o meu amigo D. Miguel García Fernández, Xués d'o Civil en Buenos-Aires]]
[[Pesposta de Amptiriño]]
[[Á viudiña]]
[[As mermuradoras]]
[[Á Loliña L]]
[[Á X...]]

&lt;center&gt;POESÍAS VARIAS&lt;/center&gt;
[[Carmeliña, á la Srta. D.ª Carmen de Santiago y Gómez]]
[[A o meu amigo D. Xoán Manoel Pintos, autor d'a Gaita Gallega]]
[[Á distinguida escritora D.ª Rosalía Castro de Murguía]]
[[Á os músecos]]
[[Romería n-a vila de Bouzas]]
[[A Carmela de Santiago]]
[[A o meu querido condiscípulo D. Xoán Oya]]
''[[Do ut des]]''
[[Á Xusé Caberta]]
[[Á Puriña C]]
[[Sospiros ô vento]]

&lt;center&gt;{{X-grande|'''POESÍAS CASTELLANAS'''}}&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;LEYENDAS&lt;/center&gt;
Rosalinda
La bella infanta
El cazador
La infantita hechizada
La Romera
Don Juan
El ángel y la princesa
Miragaya
Las dos rivales

&lt;center&gt;ELEGÍACAS&lt;/center&gt;
A la memoria de mi querido padre
Al malogrado amigo D. Teodoro Torres
A la memoria de D. Fernando Fulgosio
A la memoria del poeta gallego D. J. M. Pintos
A mi madre D.ª María Pereira Garza
A mi querido amigo D. Francisco Añón ''In ejus morte''

&lt;center&gt;VARIAS&lt;/center&gt;
Á Pontevedra
Felicitación en el día del santo
La muda de Caldas, Srta. D.ª Eloísa Jolio y Villar
Vida nueva
La golondrina
El eco de Conjo
Consejos de D. Simplicio
Agencia de negocios
A D. Teodosio Vesteiro y Torres autor de la ''Galería de Gallegos ilustres''
La Patria
Al distinguido poeta D. José Benito Amado (soneto)
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Posada Pereira}}
[[Categoría:Autores-P]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Biblioteca Gallega]]
[[Categoría:1888]]</text>
      <sha1>9pih5sy4psady8dfcxat4at4vc2tpwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José María Posada</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5781</id>
    <redirect title="Autor:José María Posada" />
    <revision>
      <id>21192</id>
      <timestamp>2023-12-04T20:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[José María Posada]]&quot; a &quot;[[Autor:José María Posada]]&quot;</comment>
      <origin>21192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="20tzyw6van11yd03pf9m5ut238y8tfs" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José María Posada]]</text>
      <sha1>20tzyw6van11yd03pf9m5ut238y8tfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José María Posada Pereira</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5782</id>
    <redirect title="Autor:José María Posada" />
    <revision>
      <id>21195</id>
      <timestamp>2023-12-04T21:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:José María Posada]]&quot;</comment>
      <origin>21195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="20tzyw6van11yd03pf9m5ut238y8tfs" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:José María Posada]]</text>
      <sha1>20tzyw6van11yd03pf9m5ut238y8tfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblioteca Gallega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5783</id>
    <redirect title="Categoría:Biblioteca Gallega" />
    <revision>
      <id>21203</id>
      <timestamp>2023-12-04T21:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Biblioteca Gallega]]&quot;</comment>
      <origin>21203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="8seueanjv5fuhbbjrln6gg8vj6u86lr" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Biblioteca Gallega]]</text>
      <sha1>8seueanjv5fuhbbjrln6gg8vj6u86lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Biblioteca Gallega</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5784</id>
    <revision>
      <id>21206</id>
      <parentid>21205</parentid>
      <timestamp>2023-12-04T21:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Século XIX]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="c7q125b0cfqhsijlooje1ip6jpwzw0r" xml:space="preserve">[[Categoría:Galicia]]
[[Categoría:Literatura]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>c7q125b0cfqhsijlooje1ip6jpwzw0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sospiros ô vento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5785</id>
    <revision>
      <id>21213</id>
      <parentid>21212</parentid>
      <timestamp>2023-12-08T15:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Poesía]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="p3jb740t5isr9iwjqmz3rdhway9u8oj" xml:space="preserve">&lt;center&gt;SOSPIROS Ô VENTO&lt;/center&gt;
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
{{Espazos|3}}A miña criada
Fuxíu para Caldas:
O amo... chorando
Por ver que lle tarda.
{{Espazos|3}}Non tèn quen lle fregue,
Non tèn quen lle barra,
Nin bote un remendo
N'o forro d'as calzas.
{{Espazos|3}}Agora o ''Morito''
Non sale d'as camas,
Nin pilla as formigas,
Nin pesca as arañas:
{{Espazos|3}}Axexa ó paxaro
Que brinca n'a xaula,
E estoume temendo
Algunha desgracia.
{{Espazos|3}}Si quèr vel-o vivo
Decille, rapazas,
Que axiña se veña
Para a sua casa.

Julio; 1873.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;

[[Categoría:1873]]
[[Categoría:José María Posada]]
[[Categoría:Poesía]]</text>
      <sha1>p3jb740t5isr9iwjqmz3rdhway9u8oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1873</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5786</id>
    <revision>
      <id>21210</id>
      <timestamp>2023-12-08T15:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XIX]]&quot;</comment>
      <origin>21210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XIX]]</text>
      <sha1>9k2fwx7nqqxbydf4bikf1watxgz9jcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Amador Montenegro</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5788</id>
    <revision>
      <id>21289</id>
      <parentid>21284</parentid>
      <timestamp>2024-03-14T20:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5189" sha1="925r29478w98duy3n5i6nuq090ajqee" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Amador Montenegro
|Commons=Category:Amador Montenegro Saavedra
|Wikcionario=none
|Wikidata=Q12382876
|Wikiquote=none
}}
'''Amador Montenegro Saavedra''' (Santiago de Compostela 1864 - Lugo 1932) foi un escritor e xornalista galego.

== Obra ==
=== Libros ===
* ''[[Muxenas]]'' (1888, reeditado en 1896). Foi traducido ao castelán en 2009, por Xosé Carlos Morell, co título de ''Chispas''.&lt;ref&gt;{{Cita web|título=Chispas|url=https://bitraga.webs.uvigo.es/bibliotraducion/traduccions_ver.php?id=4590|páxina-web=bibliotraducion.uvigo.es}}&lt;/ref&gt;
* ''[[Fábulas y-epigramas]]'' (Lugo, 1892; contén 27 fábulas).
* ''[[Fábulas galaico-castellanas]]'' (Lugo, 1897, edición corrixida e ampliada da anterior: 47 fábulas en galego e outras en castelán).
* ''[[Trabajo folk-lórico gallego]]'' (1912, recompilación de cultura popular).
* ''[[Colección de cantares gallegos recogidos de la tradición oral]]'' (1912).
&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;300&quot;&gt;
Muxenas 1896 Amador Montenegro Saavedra.pdf|''Muxenas'', 1896.
Fábulas y epigramas 1892 Amador Montenegro Saavedra.pdf|''Fábulas y-epigramas'', 1892
Fábulas galaico castellanas 1927 Amador Montenegro Saavedra.pdf|''Fábulas galaico-castellanas'', ed. de 1927
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
=== Narrativa breve incluída en publicacións periódicas ===
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Título !! Publicación !! Data
|-
|[[A gratitú dun fillo]] || ''Galicia Humorística'', n.º 2 || 30-VII-1888
|-
|[[Aparéncea e realidá]] || ''A Monteira'', n.º 6 || 10-XI-1889
|-
|[[Antón o simpre]] || ''A Monteira'', n.º 15 || 11-I-1890
|-
|[[O zorro io galo]] || ''A Monteira'', n.º 16 || 18-I-1890
|-
|[[A pirmeira consulta]] || ''A Monteira'', n.º 19 || 8-II-1890
|-
|[[A picardía dun esquirbano]] || ''A Monteira'', n.º 23 || 8-III-1890
|-
|rowspan=2|[[Remédeo contra a fame]] || ''A Monteira'', n.º 28 || 12-IV-1890
|-
|''A Monteira'', n.º 30 || 26-IV-1890
|-
|[[Conto heráldico]] || ''A Monteira'', n.º32 || 10-V-1890
|-
|[[A manda]] || ''A Monteira'', n.º 33 || 17-V-1890
|-
|rowspan=3|[[A viutórea dun borracho]] || ''A Monteira'', n.º 34 || 24-V-1890
|-
|''A Monteira'', n.º 36 || 7-VI-1890
|-
|''A Monteira'', n.º 37 || 14-VI-1890
|-
|[[Un valente xastre]] || ''A Monteira'', n.º 34 || 24-V-1890
|-
|[[O zapateiro rañoso]] || ''A Monteira'', n.º 37 || 14-VI-1890 &lt;ref&gt;Reproducido en: ''Galicia Moderna'', maio
1898.&lt;/ref&gt;
|-
|[[Astúcea dun labrego]] || ''A Monteira'', n.º 39 || 28-VI-1890
|-
|[[Croquis]] || ''A Monteira'', n.º 54 || 11-X-1890
|-
|[[Unha escena nun café]] || ''A Monteira'', n.º 56 || 25-X-1890
|-
|[[A casa da fame]] || ''A Monteira'', n.º 60 || 22-XI-1890
|-
|[[Pois... non me conformo]] || ''A Monteira'', n.º 61 || 29-XI-1890
|-
|[[Polos niños]] &lt;ref name=&quot;MOC2004&quot;&gt;Mociño González, Isabel (2004). [https://minerva.usc.es/xmlui/handle/10347/2063 &quot;Narracións infantís recuperadas de Amador Montenegro Saavedra: &quot;Polos Niños (escena enfantil)&quot; e &quot;As formillas&quot;&quot;], ''Boletín Galego de Literatura'', ISSN 0214-9117, n. 32, pp. 251-259.&lt;/ref&gt; || ''Galicia Recreativa'', n.º 44 || 8-III-1892
|-
|[[As formillas]] &lt;ref name=&quot;MOC2004&quot;/&gt; || ''Galicia Recreativa'', n.º 1 || 8-V-1892
|-
|[[Pozo negro]] || ''Galicia'', n.º 4 || outubro 1892 &lt;ref name=&quot;EDG1908&quot;&gt;Reproducido en: ''El Eco de Galicia'', 1908.&lt;/ref&gt;
|-
|[[O xastriño-arrieiro]] || ''Galicia'', n.º 10 || abril 1893 &lt;ref name=&quot;EDG1908&quot;/&gt;
|-
|[[A luz dun raio]] || ''El Eco de Galicia'', n.º 137 || 10-VIII-1895
|-
|[[Os gatos endemoneados]] || ''Galicia Moderna'', n.º 15 || 1-XII-1897
|-
|[[Marecutiña]] || ''Galicia Moderna'', n.º 16 || 15-XII-1897
|-
|[[Ir por lan e...]] || ''Galicia Moderna'', n.º 17 || 1-I-1898 &lt;ref&gt;Reproducido en: ''Aires da Miña Terra'', n.º 5, 1908&lt;/ref&gt;
|-
|[[O pelexo dun santo]] || ''Galicia Moderna'', n.º 18 || 15-I-1898 &lt;ref&gt;Reproducido en: ''Aires da Miña Terra'', n.º 20, 1908&lt;/ref&gt;
|-
|[[Terra na Habana]] || ''Galicia Moderna'', n.º 20 || 15-II-1898 &lt;ref&gt;Reproducido en: ''Aires da Miña Terra'', n.º 1, 1908&lt;/ref&gt;
|-
|[[Unha istáncea aproveitada]] || ''Galicia Moderna'', n.º 21 || 1-III-1898
|-
|[[A raposa io sapo]] || ''Galicia Moderna'', n.º 23 || 1-IV-1898 &lt;ref&gt;Reproducido en: ''El Eco de Galicia'', n.º 833, 11 xuño 1898&lt;/ref&gt;
|-
|[[A louca da praia]] || ''Galicia Moderna'', n.º 24 || 15-IV-1898
|-
|[[A fame de San Pedro]] || ''Galicia Moderna'', n.º 25 || 1-V-1898 &lt;ref&gt;Reproducido en: ''El Eco de Galicia'', n.º 850, outubro 1898&lt;/ref&gt;
|-
|[[Pago por pago...]] || ''Galicia Moderna'', n.º 26 || maio 1898
|}
&lt;/center&gt;

== Notas ==
{{Listaref|30em}}

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
{{Refempeza}}
*Modesto Hermida, Eulalia Agrelo e Isabel Mociño (2007). [http://www.cirp.gal/publicacions/pub-0245.html ''Obra narrativa en galego de Amador Montenegro Saavedra''] CIRP. ISBN 978-84-453-4381-4.
{{Reftermina}}

{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-M]]
[[Categoría:Amador Montenegro| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>925r29478w98duy3n5i6nuq090ajqee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Ampliar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5789</id>
    <revision>
      <id>21221</id>
      <parentid>21219</parentid>
      <timestamp>2024-01-10T21:48:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="556" sha1="5s5kj0ovn5b8xqcbp3khizxkcoznc75" xml:space="preserve">{{ambox
| type  = content
| image = [[Ficheiro:Wiki letter w.svg|45px|link=]]
| text = '''Por favor, axuda na [{{fullurl:{{PAGENAME}}|action=edit}} mellora desta páxina ou sección] ampliando a información que achega.'''&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:small;&quot;&gt;Se cadra, podes atopar máis información na [[{{TALKPAGENAME}}#{{#if:{{{secciónconversa|}}}|{{anchorencode:{{{secciónconversa}}}}}}}|páxina de conversa]].&lt;/span&gt;
}}&lt;includeonly&gt;[[Categoría:Wikisource:Páxinas que requiren expansión]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5s5kj0ovn5b8xqcbp3khizxkcoznc75</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amador Montenegro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5790</id>
    <redirect title="Autor:Amador Montenegro" />
    <revision>
      <id>21224</id>
      <timestamp>2024-01-10T21:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Amador Montenegro]]&quot; a &quot;[[Autor:Amador Montenegro]]&quot;</comment>
      <origin>21224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="70vyk9spb79g91dafntzftaay8w7qne" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Amador Montenegro]]</text>
      <sha1>70vyk9spb79g91dafntzftaay8w7qne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amador Montenegro Saavedra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5791</id>
    <redirect title="Autor:Amador Montenegro" />
    <revision>
      <id>21225</id>
      <timestamp>2024-01-10T21:50:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Amador Montenegro]]&quot;</comment>
      <origin>21225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="70vyk9spb79g91dafntzftaay8w7qne" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Amador Montenegro]]</text>
      <sha1>70vyk9spb79g91dafntzftaay8w7qne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Polos niños</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5792</id>
    <revision>
      <id>21277</id>
      <parentid>21276</parentid>
      <timestamp>2024-03-14T11:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Violencia]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6635" sha1="d2wv2dapqxdsmdsh8ehktsdc4yfdcly" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Polos niños
|autor=[[Autor:Amador Montenegro|Amador Montenegro]]
|dataano=1891
}}
[[Ficheiro:Polos niños, escena enfantil 1891.pdf|miniatura|''Galicia Recreativa'', n.º 44, 8/3/1892, pp. 646-647.]]
&lt;poem&gt;
{{prose}}

&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''POLOS NIÑOS'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
&lt;center&gt;———&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;(Escena enfantil) &lt;ref&gt;Publicado en [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1214840&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=2&amp;registrardownload=0 ''Galicia Recreativa'', n.º 44, 8/3/1892], pp. 646-647.&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'O MEU AMIGO O POETA SALINAS RODRÍGUEZ&lt;/center&gt;
{{espazos|6}}— Eu ben sei dun niño de melro con tres paxariños e non cho digo.
{{espazos|6}}— Pois eu sei doutro de sílgaro, que é millor, con cinco ovos; pro lámbete, que non cho insino.
{{espazos|6}}— Ben che sei eu tamén del iheicho coller.
{{espazos|6}}— ¿A que non acertas onde está?
{{espazos|6}}— ¿A que si?
{{espazos|6}}— Pois dío...
{{espazos|6}}Deste xeito falaban á porta da escola unha mañán dous rapaces, antigos camaradas iamigos sen duda; pro soporados naquel momento non sei porqué difrénceas no cámbeo dun pizarrillo por un lápiz.
{{espazos|6}}Mouros ambos e dous por sobra de sol e falta de auga, descalzos de pé e perna, cos libros debaixo do brazo ias gorras postas ó rivés, agardaban a hora de entrada, desfacendo namentras tanto cos dentes un bon anaco de pan de millo.
{{espazos|6}}Ó fin iatraguidos pola cureosidá fóranse acercando un ó outro e pautando un armistíceo baixo a base de que cada un insinaría ó outro o niño que sabía, coa condición de non tocarlle, quedaron os millores amigos. Despois discutiron a hora en que habían ir ianque ó princípeo parecían incrinarse a facelo á saída da escola, a impacéncea acabou por dominalos ió pouco tempo currían ambos rapaces por entre as silveiras berrando: ¡aquí hai un! ¡vexo dous! ¡Este non é! etc.; e tirando pedras ás peras iás manzás, astra que ó fin
deron co niño dos paxaros.
{{espazos|6}}— ¡¡Velos!!— dixo o que tiña o sacreto, curtándoo o alento— estache a nai
enriba deles.
{{espazos|6}}— Non que fuxiu xa, dixo o outro.
{{espazos|6}}— Pois logo arrímate; pro non lles toques, que si non a nai aborréceos.
{{espazos|6}}Os rapaces acercáronse, miraron os paxariños aínda cubertos de lan e piando, e siguiron adiante, tirando as gorras polo aire, dando pinchacarneiros iapuntándolle ós paxaros, astra que chegaron ó niño dos ovos.
{{espazos|6}}— Mira, dixo o que se cría dono, ia ver se andas a modo, que xa fuxiu a nai que estaba apoleirándoos.
{{espazos|6}}O do niño dos paxaros non puido resisti—la tentación e coidando que o seu compañeiro siguía entretido en desenredar unha silva que se lle agarrara ó calzón, botou a man a un ovo.
{{espazos|6}}Aquela foi a decraración de guerra: das palabras pasaron enseguida ós feitos ios dous rapaces, emborcallados no chan, zurráronse adimirabremente.
{{espazos|6}}Cando o furor ou as forzias foran menos, os dous combatentes erguéronse chorosos, cos vistidos lixados, en cen anacos as pizarras e sembrados polo chan os libros coas follas todas soltas.
{{espazos|6}}Ameazándose terribremente, ambos rapaces botaron cara a súa casa, un detrás do outro; pro sin xuntárense.
{{espazos|6}}— Deixa que te pille meu irmán, que cha ha dar.
{{espazos|6}}— Non, pois como te agarre meu pai...
{{espazos|6}}— Tramposo Rañoso.
{{espazos|6}}— Heille decir ó Maiestro que fuches ti quen emborcou antes o tinteiro.
{{espazos|6}}— Pois dillo, verás como che desfago os morros, ladrón, que arroubaches un Juanito.
{{espazos|6}}— E ti, que lle quitaches a Xaniño un Amigo de los niños.
{{espazos|6}}Deste xeito, chamándose mil e catro centas chegaron a diante da escola no instante en que saían dela os seus amigos e compañeiros, que ó velos encomenzaron a berrar:
{{espazos|6}}— Uiiii, Antonciño e Perucho, que lataron a escola.
{{espazos|6}}— Ambos de dar, ho!
{{espazos|6}}— E tran partidas as pizarras, ouservou un.
{{espazos|6}}— Andiveron ós niños, dixo outro.
{{espazos|6}}E logo, como os dirixira un mesmo pensamento, rodearon ós dous nenos cantando con canta forza podían:
&lt;center&gt;«Latante maior
Roubáchelle as chaves
A Noso Siñor».&lt;/center&gt;
{{espazos|6}}Ante o común mal, os dous enemigos esquenceron seus resentementos e pautando tacitamente unha alianza ofensiva e defensiva, encomenzaron a sacudir golpes á dreita e esquerda. Pronto aquelo pareceu un campo de
Agramante: os libros iban polo aire dun lado pró outro io mesmo camiño levaban as gorras iastra os anacos de pan que prá saída levaban no peto. Aquí caía un que se erguía máis alá cunha pedra na man, fendíanse as pizarras ios berros enxordecían o espáceo.
{{espazos|6}}De pronto cesou o barullo e todos botaron a correr, recollendo á présa as gorras, as follas dos libros, as pizarras iastra os cinturós ias chaquetas que na refrega se arrincaron uns ós outros: era que pola esquina da calle aparecía a fegura inofensiva pra todos, terrorífeca prós rapaces. Antón e Perucho botaron tamén a correr, pro a súa desgrácea levouos a afuciñar co Maiestro, que saía atraguido polos berros. Excusado é decir que lles custou o encontro un bo tirón de orellas.
&lt;center&gt;&lt;nowiki&gt;* *&lt;/nowiki&gt;
&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;&lt;/center&gt;
{{espazos|6}}Cando á tarde foron chegando os rapaces, Antón e Perucho estaban xa de rodillas no médeo da escola e cos libros na man. Non comeran; pro por eso non esquencían os niños, como proba o siguente diálogo:
{{espazos|6}}— ¿Hasme dar un melro? –di o Perucho.
{{espazos|6}}— Se me das un sílgaro e máis dúas formillas... –respondeu Antón.

&lt;center&gt;{{Smallcaps|Amador Montenegro Saavedra}}&lt;/center&gt;

''Vigo Diciembre 1º de 1891''.
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;
{{Notaslistaref}}
== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
{{Refempeza}}
*{{Cita publicación periódica |apelidos=Mociño |nome=I. |ano=2004 |url=https://minerva.usc.es/xmlui/handle/10347/2063 |título=Narracións infantís recuperadas de Amador Montenegro Saavedra |revista=Boletín Galego de Literatura |número=32 |páxinas=251-259 |issn=0214-9117}}.
*Modesto Hermida, Eulalia Agrelo e Isabel Mociño (2007). [http://www.cirp.gal/publicacions/pub-0245.html ''Obra narrativa en galego de Amador Montenegro Saavedra''] CIRP. ISBN 978-84-453-4381-4.
{{Reftermina}}
{{Control de autoridades}}
[[Categoría:1891]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:Vigo]]
[[Categoría:Amador Montenegro]]
[[Categoría:1892]]
[[Categoría:Galicia Recreativa]]
[[Categoría:Animais]]
[[Categoría:Violencia]]</text>
      <sha1>d2wv2dapqxdsmdsh8ehktsdc4yfdcly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Amador Montenegro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5794</id>
    <revision>
      <id>21249</id>
      <parentid>21248</parentid>
      <timestamp>2024-03-13T11:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="ef2iwi7cp18js7atewcjo3pjs9tt5tf" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat|Amador Montenegro Saavedra}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Montenegro Saavedra, A}}
[[Categoría:Autores-M]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]</text>
      <sha1>ef2iwi7cp18js7atewcjo3pjs9tt5tf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Galicia Recreativa</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5795</id>
    <revision>
      <id>21257</id>
      <timestamp>2024-03-13T11:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Wikipedia}} [[Categoría:Publicacións periódicas]] [[Categoría:Século XIX]] [[Categoría:Pontevedra]]&quot;</comment>
      <origin>21257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="ovgz1qw34id73fhgu2o6lmnfz3ndda7" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Século XIX]]
[[Categoría:Pontevedra]]</text>
      <sha1>ovgz1qw34id73fhgu2o6lmnfz3ndda7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Pontevedra</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5796</id>
    <revision>
      <id>21258</id>
      <timestamp>2024-03-13T11:57:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Wikipedia}} [[Categoría:Galicia]]&quot;</comment>
      <origin>21258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="3yf7tmpmfw338if2vv6k8bryrw70zio" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
[[Categoría:Galicia]]</text>
      <sha1>3yf7tmpmfw338if2vv6k8bryrw70zio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pol os niños</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5797</id>
    <redirect title="Polos niños" />
    <revision>
      <id>21268</id>
      <parentid>21259</parentid>
      <timestamp>2024-03-13T21:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Cambiouse o destino da redirección de [[Polos niños (escena enfantil)]] a [[Polos niños]]</comment>
      <origin>21268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="bw76uz826jxauy89kmgkgzq5js1l1jf" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Polos niños]]</text>
      <sha1>bw76uz826jxauy89kmgkgzq5js1l1jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Polos niños (escena enfantil)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5798</id>
    <redirect title="Polos niños" />
    <revision>
      <id>21267</id>
      <timestamp>2024-03-13T21:37:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Polos niños (escena enfantil)]]&quot; a &quot;[[Polos niños]]&quot;</comment>
      <origin>21267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="bw76uz826jxauy89kmgkgzq5js1l1jf" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Polos niños]]</text>
      <sha1>bw76uz826jxauy89kmgkgzq5js1l1jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galicia Recreativa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5799</id>
    <redirect title="Categoría:Galicia Recreativa" />
    <revision>
      <id>21272</id>
      <timestamp>2024-03-13T21:55:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Galicia Recreativa]]&quot;</comment>
      <origin>21272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="r3nv2fx7kjycxue3hainkoirartboiz" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Galicia Recreativa]]</text>
      <sha1>r3nv2fx7kjycxue3hainkoirartboiz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Violencia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5800</id>
    <revision>
      <id>21278</id>
      <timestamp>2024-03-14T11:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Categoría:Obras por tema]]&quot;</comment>
      <origin>21278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw" xml:space="preserve">[[Categoría:Obras por tema]]</text>
      <sha1>azc12av53nm0y6wxdtlc3fqoj2xcopw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Violencia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5801</id>
    <redirect title="Categoría:Violencia" />
    <revision>
      <id>21279</id>
      <timestamp>2024-03-14T11:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Violencia]]&quot;</comment>
      <origin>21279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="43e7fmubdh439g91um1rl7jnueyrk65" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Violencia]]</text>
      <sha1>43e7fmubdh439g91um1rl7jnueyrk65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ir por lan e...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5802</id>
    <revision>
      <id>21283</id>
      <timestamp>2024-03-14T19:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Ficheiro:Aires d'a Miña Terra. Año 1 Núm. 05. Buenos Aires.pdf|miniatura|page=6|''Aires d'a Miña Terra''. Núm. 05. 7/7/1908.]]&quot;</comment>
      <origin>21283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="133" sha1="fxpek6dbv1bg8x353ospj9nx46hfcvr" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Aires d'a Miña Terra. Año 1 Núm. 05. Buenos Aires.pdf|miniatura|page=6|''Aires d'a Miña Terra''. Núm. 05. 7/7/1908.]]</text>
      <sha1>fxpek6dbv1bg8x353ospj9nx46hfcvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Cc-by-sa-4.0</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5803</id>
    <revision>
      <id>21314</id>
      <timestamp>2024-06-30T11:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MGA73</username>
        <id>3479</id>
      </contributor>
      <comment>copy of [[Modelo:Cc-by-sa-3.0]]</comment>
      <origin>21314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="tfwpzjjr1rocbm9vyezh9uu70t8s307" xml:space="preserve">{{Licenza
 | imaxe    = Cc.logo.circle.svg
 | categoría = Obras baixo a licenza Creative Commons BY-SA
 | texto     = Esta obra está protexida polos termos da licenza [[Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 Unported]], que permite o libre uso, distribución e creación de obras derivadas, sempre e cando a licenza se manteña e se indique claramente, e se recoñeza a autoría da obra.
}}&lt;noinclude&gt;
{{Uso de marcador}}
{{noinclude
 |texto=Este modelo engade páxinas a [[:Categoría:Obras baixo a licenza Creative Commons BY-SA]].
}}

[[Categoría:Marcadores de licenza|CC-BY-SA]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfwpzjjr1rocbm9vyezh9uu70t8s307</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Juan Fernández Merino</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5804</id>
    <revision>
      <id>21352</id>
      <parentid>21344</parentid>
      <timestamp>2024-09-01T18:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="631" sha1="jxt3hsi398g43u8fq7293srrg28btum" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons=none
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Juan Fernández Merino''' (As Pontes de García Rodríguez c. 1875 - A Coruña 1942) foi un xornalista e escritor galego.

==Obras==
* &quot;[[¡¡Reerguervos!!|¡¡Reerguervos!! Fala un labrego d'a Cruña]]&quot;

{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Anon Paz}}
[[Categoría:Autores-A]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]
[[Categoría:Autores-F]]</text>
      <sha1>jxt3hsi398g43u8fq7293srrg28btum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Labarta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5805</id>
    <redirect title="Autor:Enrique Labarta Pose" />
    <revision>
      <id>21334</id>
      <parentid>21330</parentid>
      <timestamp>2024-09-01T17:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Larbarta]]&quot; a &quot;[[Labarta]]&quot; sen deixar unha redirección</comment>
      <origin>21330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Enrique Labarta Pose]]</text>
      <sha1>k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enrique Larbarta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5806</id>
    <redirect title="Autor:Enrique Labarta Pose" />
    <revision>
      <id>21331</id>
      <timestamp>2024-09-01T17:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Enrique Labarta Pose]]&quot;</comment>
      <origin>21331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Enrique Labarta Pose]]</text>
      <sha1>k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>E. Labarta Pose</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5807</id>
    <redirect title="Autor:Enrique Labarta Pose" />
    <revision>
      <id>21332</id>
      <timestamp>2024-09-01T17:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Enrique Labarta Pose]]&quot;</comment>
      <origin>21332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Enrique Labarta Pose]]</text>
      <sha1>k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Labarta Pose</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5808</id>
    <redirect title="Autor:Enrique Labarta Pose" />
    <revision>
      <id>21333</id>
      <timestamp>2024-09-01T17:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Enrique Labarta Pose]]&quot;</comment>
      <origin>21333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Enrique Labarta Pose]]</text>
      <sha1>k7j9m6vujcpu8m6ryzrpnw9yw9py71c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡¡Reerguervos!!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5809</id>
    <revision>
      <id>21355</id>
      <parentid>21354</parentid>
      <timestamp>2024-09-01T18:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6130" sha1="q5h1lrgisov63hmebsd5u48o0mwn17m" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome= ¡¡REERGUERVOS!! FALA UN LABREGO D'A CRUÑA
|autor= [[Autor:Juan Fernández Merino|Juan Fernández Merino]]
|dataano= 1898
}}

{{prose}}
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''¡¡REERGUERVOS!!&lt;/big&gt; &lt;ref&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1296403&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=4&amp;registrardownload=0 ''El Eco de Galicia'' (A Habana), nº 832, 4 de xuño de 1898]&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;___&lt;/center&gt;


&lt;center&gt;'''FALA UN LABREGO D'A CRUÑA''' &lt;/center&gt;
&lt;center&gt;______&lt;/center&gt;


{{Aliñación dereita|Ao xigante e festivo vate [[Autor:Enrique Labarta Pose|E. Larbarta Pose]]}}

{{Aliñación dereita|N-a redació de ''Galicia Moderna''}}

&lt;small&gt;{{Smallcaps|{{Aliñación dereita|Pontevedra}}}}&lt;/small&gt;


{{Espazos|9}}Véndovos en roda diante das grorias da pátrea, os meus ollos verten bágoas de agradecimento, o meu peito se axiganta e o meu curazón late e sinto a miña sangue envermellarse polas traiciós dos fillos espúreos. Ninguén pode aventaxarme no querere e nos sentimentos patreótecos, pero véndovos hoxe en rode e facendo unha fortísima muralla, recórdome daqueles celtas corpudos e guerreiros, daquelas ialmas nascidas ó pé do Miño, do Sil e do Sarela, xigantes homes que batallaron pra nos dare unha terra fermosa e cheia de encantos de de marabilleiros feitos.

{{Espazos|9}}Fumos os máis traballadores e os máis hercúleos homes. Fundamos pobos na antigüedade; fixemos monumentales cousas, e tivemos unha ademirada puxanza.

{{Espazos|9}}Hoxe quédanos moito dos tempos millores; ¡quédanos a sangue daquela forzuda raza! ¿Quen dixo que non temos hoxe o que tivemos cando fumos os reises do mundo? ¡Moito ollo, aínda hai glóbulos roxos nos curazós do pobo gallego! Si hai tantas testas baixas e tan mortas paxiós, non rebulen éstas nos pobos dos celtas. Aló hai xigantes guerreiros; aló viven pra groria da Nación española os fillos da guerra e os héroes dos feitos brilantes.

{{Espazos|9}}Déronnos língoa, costumes e relixión nosos millores homiños: Pelayo, Pardo de Cela, Andrade, Rodríguez de Padrón, Conde de Lemos, Feijóo, Sarmiento, Aguirre, os precursores, e os que máis traballan hoxe polo rexionalismo gallego, xa nos dixeron quen era Galicia e quen foi ese pobo galaico na antigüedade: ¡o máis guerreiro, libertador da raza celtíbera!

{{Espazos|9}}¡Poetas, collede a lira pra cantar de novo as grorias gallegas! Non temos medo ao estranxeiro. Cando á pátrea pide peitos fortes e varoniles e pra loitar pola groria, e pra demostrar aos aventureiros que non se mofa ninguén da raza ibérica, sempre vencedora, sempre groriosa. Cinco anos de guerra, non é nada pra nosa xente: ¡pode guerrear, sin medo á morte, dous centos anos!

{{Espazos|9}}En África, Puerto Rico, Cuba, Filipinas e demais terras fixermos ó que faremos mañán con xente porca.

{{Espazos|9}}Os gallegos de Cuba foron os pirmeiros que fixeron brincar de rábea aos porcos do Novo Mundo. Mariños e mariñeiros gallegos foron os pirmeiros que dispararon seus cañós contra tantos larpeiros, novos gabachos, porcos, pelendres. Os mares das antillas e a brisa das praias cubanas refrescaron as fisonomías dos valentes Suances Barcáiztegui, Enríquez, Manterola, Lahera, Rodrigo, Moreno, Pastor, Villalba, Aguirre, Calvar, e moitos máis capitás e tinientes de pirmeira, náuticos gallegos que honran a terra galaica.

{{Espazos|9}}¡Eulate, Deschamps, Montojo e Boado!, catro mariños inmortales na historia gallega.

{{Espazos|9}}¿Quen lle nega á nosa terra unha das máis brillantes páxinas no ano de mil oito centos noventa e oito? ¡Ninguén, porra, pode negarlla! É menester que Galicia teña súa boa groria nesta guerra que comenza para ben da pátrea e dos seus fillos.

{{Espazos|9}}Non deben calarse os millores feitos gallegos;

{{Espazos|9}}E temos dereito a loitar contra quen quer terra do pobo ibérico. ¡Veñan, veñan, e xa verán quen pode vencer pola pátrea!

{{Espazos|9}}O noso goberno non ten pizca de vergoña, é menester que o noso pobo se lle impoña agora como se lle impuxo na guerra da Independencia española. Entendan os gobernantes espúreos da terra norte americana, que á pátrea de Gonzalo, de Vivar, de Prim, de O’Donell e do primeiro guerreiro do mundo civilizado, ¡Pelayo!, non baixa á cachola pra que lle den na testa; que ten boas fouces pra lles facer cóchegas nos seus corpos.

{{Espazos|9}}Mentras haxa sangue gallega teremos pátrea galaica e Nai Española.

{{Espazos|9}}As mulleres gallegas, cando morran pola pátrea e os seus homiños, viran a Cuba pra lles dar puxanza e pra axudar a seus filliños. Cuba ten que ser sempre de España, queiran o non queiran os porcos do Novo Mundo.

{{Espazos|9}}¡Galicia, pátrea dos grandes feitos e das potentes forzas; xardín do ceo e fror cheirosa nos eidos nosos; garradiña e meiguiceira señora nas chouzas de Castela; filla a máis calada e recollida das millores e máis garridas fillas; folla fermosa do lugar máis ademirado entre os lugares máis fermosos do Cantábrico; centinela xigante nos mares do vello mundo; virxen pra nosoutros inmaculada posta polo Redentor entre palmeiras, vals e rías douradiñas; menxaxeira pombiña que do ceo baixaches pra brilar no mundo polos teus feitizos; Galicia, Galicia adourada, deixa que fale este probe galego na léngoa que falaron teus millores xenios; deixa que che ensalce, deixa que che bique, deixa que che mande unha aperta e un suspiriño do fonda da súa ialma!

{{Espazos|9}}¡Ti non morres, miña vidiña...!

{{Espazos|9}}¡¡Reerguervos, galaicos, que o demo non trunfa!!

{{Aliñación dereita|{{Smallcaps|[[Juan Fernández Merino|Fernán Minero]]}}}}
&lt;/div&gt;

{{NotasListaref}}

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
* {{Cita libro |título= Narradores ocasionais do século XIX (Relato breve) |ano= 2003|editorial= Centro Ramón Piñeiro |localización= Santiago de Compostela |isbn= 84-453-3736-X |páxinas= 113-114 |url=http://www.cirp.es/pub/docs/narrec/NarradoresOcasionais.pdf}}


{{PD-old-80}}

[[Categoría:GL-R]]
[[Categoría:1898]]
[[Categoría:El Eco de Galicia (A Habana)]]</text>
      <sha1>q5h1lrgisov63hmebsd5u48o0mwn17m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernán Minero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5810</id>
    <redirect title="Autor:Juan Fernández Merino" />
    <revision>
      <id>21337</id>
      <timestamp>2024-09-01T17:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Juan Fernández Merino]]&quot;</comment>
      <origin>21337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="c2mmglofw2wvhuat2qmzpv6avna5kbx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Juan Fernández Merino]]</text>
      <sha1>c2mmglofw2wvhuat2qmzpv6avna5kbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Juan Fernández Merino</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5811</id>
    <redirect title="Autor:Juan Fernández Merino" />
    <revision>
      <id>21339</id>
      <timestamp>2024-09-01T17:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Juan Fernández Merino]]&quot; a &quot;[[Autor:Juan Fernández Merino]]&quot;</comment>
      <origin>21339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="c2mmglofw2wvhuat2qmzpv6avna5kbx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Juan Fernández Merino]]</text>
      <sha1>c2mmglofw2wvhuat2qmzpv6avna5kbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:NotasListaref</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5812</id>
    <redirect title="Modelo:Notaslistaref" />
    <revision>
      <id>21347</id>
      <timestamp>2024-09-01T18:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Modelo:Notaslistaref]]&quot;</comment>
      <origin>21347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="0ybb9u8bef3lj5guc1nh523d12q75da" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Modelo:Notaslistaref]]</text>
      <sha1>0ybb9u8bef3lj5guc1nh523d12q75da</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Reerguervos!, Fala un labrego da Cruña!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5813</id>
    <redirect title="¡¡Reerguervos!!" />
    <revision>
      <id>21351</id>
      <timestamp>2024-09-01T18:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[¡Reerguervos!, Fala un labrego da Cruña!]]&quot; a &quot;[[¡¡Reerguervos!!]]&quot;</comment>
      <origin>21351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="t3ht3h6gqo9u106kn94up423ammj5h2" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[¡¡Reerguervos!!]]</text>
      <sha1>t3ht3h6gqo9u106kn94up423ammj5h2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Wikimedia-copyright-footer</title>
    <ns>8</ns>
    <id>5814</id>
    <revision>
      <id>21374</id>
      <parentid>21372</parentid>
      <timestamp>2024-10-16T01:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bartosz Dziewoński (WMF)</username>
        <id>3524</id>
      </contributor>
      <comment>Fix license link to use creativecommons.org – the previously linked wiki page does not exist</comment>
      <origin>21374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="469" sha1="gbsw3iikb60zj1qllnt88b5y1nfslc4" xml:space="preserve">Todo o texto está dispoñible baixo a [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/ licenza Creative Commons recoñecemento compartir igual 4.0]; pódense aplicar termos adicionais. Consulte os [//foundation.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Policy:Terms_of_Use/gl termos de uso] para obter máis información.&lt;br /&gt;Wikipedia® é unha marca rexistrada da [//www.wikimediafoundation.org Wikimedia Foundation, Inc.], unha organización sen fins lucrativos.&lt;br /&gt;</text>
      <sha1>gbsw3iikb60zj1qllnt88b5y1nfslc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Un adiós a Mariquiña</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5815</id>
    <revision>
      <id>21497</id>
      <parentid>21377</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T17:57:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Diáspora galega]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1578" sha1="79hz26l4l02cegd1i3yulvpc6ecvud6" xml:space="preserve">
[[Ficheiro:Un adios a Mariquiña, melodía gallega, letra de M. Curros Enríquez, música de J. C. Chané.pdf|miniatura|300px|Partitura.&lt;ref&gt;Publicación: Coruña (Calle Real, 38): Canuto Berea y Compañía. Fabricación: [Madrid] : F. Echevarría.&lt;/ref&gt;]]
&lt;poem&gt;:::::::&lt;big&gt;&quot;'''Un adiós a Mariquiña'''&quot;&lt;/big&gt;
{| border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent;table-layout:fixed;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;margin-right:20px;&quot;&gt;
Como ti vas pra lonxe
Y eu vou pra vello
Un adios, Mariquiña,
Mandarche Quero.

Que a morte é o diaño
Y anda rondando ás tellas
D’o meu tellado.

Cando deixes as costas
D’a nosa terra
Nin luz nin poesía
Quedarán n’elas.

Cando te vayas
Vaise conmigo
O anxe d’a miña garda.

Pombiña mensaxeira
De branca pruma,
Fálalle’os emigrados
d’a patria súa:

Dilles, mimosa,
Que d’eles apartada
Galicia chora.
&lt;/div&gt;
|&lt;div style=&quot;margin-right: {{{1|20px}}};&quot;&gt;
Dille que pros seus lares
Tornen axiña
Que sin eles non queren
Pintar as viñas,

Regar os regos,
Madurar as castañas
Nos castiñeiros.

Dilles que non hay terra
Millor que a nosa
Máis ridentes paisaxes,
Máis frescas sombras,

Máis puros ceos,
Nin lúa máis lucente
N’o firmamento.

Dilles que suas obrigas
Aquí os esperan,
E si ond’elas non morren,
Que se condenan.

Y agora voa,
Pombiña, e que te guíe
Nosa Señora.
&lt;/div&gt;
|}&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;

:::&lt;u&gt;Letra&lt;/u&gt;: [[Manuel Curros Enríquez]].
:::&lt;u&gt;Música&lt;/u&gt;: [[:w:Chané|Chané]].

== Notas ==
{{Listaref}}
[[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>79hz26l4l02cegd1i3yulvpc6ecvud6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O sono do emigrado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5819</id>
    <revision>
      <id>21470</id>
      <parentid>21469</parentid>
      <timestamp>2024-11-23T12:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1625" sha1="clupjf5hg6556nyxpb3sxsn7h7unius" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=[[Fume de palla]]: O SONO DO EMIGRADO
|autor=[[Alfredo Nan de Allariz]]
|dataano=1909
}}
[[File:Fume de palla, Alfredo Nan de Allariz.pdf|miniatura|300px|page=23|''[[Fume de palla]]'', Imprenta y fotograbado Ferrer: A Coruña, 1909, pp. 19-21.]]


{{prose}}
&lt;poem&gt;
::::::&lt;small&gt;(A meu amigo D. Manuel Castro López, direutor do Eco de Galicia de Buenos Aires, onde pubriquei istes versiños que foron os primeiros que escribín).&lt;/small&gt;

:Pensando n-a fertuna
que soña o emigrado
un día… ¡mali´á sorte!
pr´América embarquei,
y-ó zarpal-o buque
chorei, si, ¡malpocado!
pasaron vinte días,
y-â América cheguei.

:Fai d´esto moitos anos,
mais, á fertuna aquela
con qu´eu soñei un día,
non vexo aparescer,
pois entran eiquí uns poucos,
é certo, con boa estrela,
pro, os mais can estrelados…
¡e non ll´ai que facer!

:Si algún (d-os da boa estrela),
logrou en poucos anos
topar o maldecido,
metal de Belcebú,
eu só atopei tristuras
e croeles desinganos
que, á mais d-a doce calma,
roubaronm´á salú.

:Y-ó verme así tan lonxe,
soliño, abandonado,
sin ter un alma amiga
qu´eiquí coide de min,
non soño co´a fertuna,
non quer´o ouro soñado,
só soño c-o retorno
â terra onde nacín.

:Alí terei ó menos
ó fin da miña vida
quén un amante bico
me poida ó morrer dar,
terei alí unha foxa,
n-a terra tan querida
en donde o sono eterno
eu poida descansar.

''Buenos Aires, 1897.''
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{ortografía orixinal}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:Alfredo Nan de Allariz]]
[[Categoría:Diáspora galega]]
[[Categoría:1909]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-S]]</text>
      <sha1>clupjf5hg6556nyxpb3sxsn7h7unius</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfredo Nan de Allariz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5820</id>
    <redirect title="Autor:Alfredo Nan de Allariz" />
    <revision>
      <id>21392</id>
      <timestamp>2024-11-19T18:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Alfredo Nan de Allariz]]&quot; a &quot;[[Autor:Alfredo Nan de Allariz]]&quot;</comment>
      <origin>21392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="6vm6jr92rucawv50wm2g152b90k33jt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alfredo Nan de Allariz]]</text>
      <sha1>6vm6jr92rucawv50wm2g152b90k33jt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Alfredo Nan de Allariz</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5821</id>
    <revision>
      <id>21675</id>
      <parentid>21483</parentid>
      <timestamp>2025-08-21T16:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biblioteca virtual */</comment>
      <origin>21675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4203" sha1="2godtnu73sn0zuxpi2xoca8tmfm77g6" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Alfredo Nan de Allariz
|Commons=Category:Alfredo Nan de Allariz
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Alfredo Fernández''', coñecido como '''Alfredo Nan de Allariz''' (Xinzo de Limia 1875 - Madrid 1927), foi un escritor galego.

== Listaxe (non exhaustiva) da obra escrita publicada ==

===En lingua galega===
:'''Libros:'''
* ''[[Recordos dun vello gaiteiro. Monólogo en verso gallego]]'', 1904 (teatro)
* ''[[O zoqueiro de Vilaboa|O zoqueiro de Vilaboa. Boceto de zarzuela gallega n´un acto e tres cuadros]]'' con música do autor, 1907
* ''[[Fume de palla, coleución de versos gallegos]]'', 1909 &lt;ref&gt;O primeiro verso é &quot;[[O sono do emigrado]]&quot;.&lt;/ref&gt;

:'''Relatos breves publicados en prensa:'''
* &quot;[[O pai dun axusticiado]]&quot;, 1899 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1036099&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=3&amp;registrardownload=0]&lt;/sup&gt;
* &quot;[[Xavier]]&quot;, 1899
* &quot;[[A peneda negra]]&quot;, 1900
* &quot;[[Airiños... levaime a ela]]&quot;, 1905 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1293859&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=4&amp;registrardownload=0 2ª parte] [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1293860&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=4&amp;registrardownload=0 3ª parte]&lt;/sup&gt;
* &quot;[[Viutima d'o progreso]]&quot;, 1916
* &quot;[[Conto vello...]]&quot;, 1916 &lt;ref&gt;Publicado en ''[[w:El Eco de Galicia (Buenos Aires)|El Eco de Galicia]]'' (Buenos Aires) [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1036551&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=3&amp;registrardownload=0 n.º 900, 30/10/2016]. Republicado co título &quot;Contiño vello&quot; en ''[[w:Eco de Galicia|Eco de Galicia]]'' (A Habana) [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1296532&amp;posicion=8&amp;presentacion=pagina n.º 15, 14/10/1917]; ''[[w:Eco de Galicia|Eco de Galicia]]'' (A Habana) [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1296715&amp;posicion=32&amp;presentacion=pagina n.º 314, 14/11/1926]; ''[[w:El Despertar Gallego (1922)|El Despertar Gallego]]'' (Buenos Aires) [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1041220&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=19&amp;registrardownload=0 n.ª 89,  17/12/1926] e ''[[w:Eco de Galicia|Eco de Galicia]]'' (A Habana) [http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1296720&amp;posicion=24&amp;presentacion=pagina n.º 320, xuño de 1927]&lt;/ref&gt;
[[Ficheiro:Caras-y-caretas-Buenos-Aires-8-4-1899-n-o-27.pdf|page=19|miniatura|&quot;Cuentos policiales: Hilario&quot;, relato obra de A. F., publicado na revista arxentina ''Caras y Caretas'' en 1899.&lt;ref name=&quot;DSAS&quot;&gt;Despois incluído no volume ''Del salón al sotabanco''.&lt;/ref&gt;]]

:'''Inéditos'''
* &quot;[[Por mor do drama Minia ou furto, xuízo e sentenza]]&quot;, 1904, mecanoscrito inédito

=== En lingua castelá ===
:'''Libros:'''
* ''A golpes de hacha: hachazos poéticos'', 1913 
* ''Del salón al sotabanco: (escenas de amor y navajazos y opulencias y miserias entre damas y rufianes)'', 1920 (narrativa)
* ''Un gallego en Madrid'', 1923 (teatro)

:'''Relatos breves publicados en prensa:'''
* &quot;Hilario&quot; 1899 &lt;ref name=&quot;DSAS&quot;/&gt;

== Biblioteca virtual ==
{{Galería
|width=140
|height=200
|align=center
|Ficheiro:Alfredo Nan de Allariz, Recordos dun vello gaiteiro 1904.pdf|''Recordos dun vello gaiteiro, monólogo en verso gallego'', 1904.
|Ficheiro:O zoqueiro de Vilaboa, boceto de zarzuela gallega n'un acto e tres cuadros.pdf|''O zoqueiro de Vilaboa, boceto de zarzuela gallega n'un acto e tres cuadros'', 1907.
|Ficheiro:Fume de palla, Alfredo Nan de Allariz.pdf|''Fume de Palla, coleución de versos gallegos'', 1909.
|Ficheiro:Un gallego en Madrid - fantasía humorístico-regionalista (IA ungallegoenmadri3825nand).pdf|''Un gallego en Madrid, visita de Xan Peisano al Presidente del Consejo'', 1923.
}}

== Notas ==
{{listaref|01}}


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Nan de Allariz}}
[[Categoría:Autores-N]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Alfredo Nan de Allariz| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>2godtnu73sn0zuxpi2xoca8tmfm77g6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Alfredo Nan de Allariz</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5822</id>
    <revision>
      <id>21397</id>
      <timestamp>2024-11-19T18:49:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Commonscat}} {{Wikipedia}} {{Artigo principal}} {{ORDENAR:Nan de Allariz}} [[Categoría:Autores-N]]&quot;</comment>
      <origin>21397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="0semklrzv4u83nl3bdakx7ffx97u3nc" xml:space="preserve">{{Commonscat}}
{{Wikipedia}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Nan de Allariz}}
[[Categoría:Autores-N]]</text>
      <sha1>0semklrzv4u83nl3bdakx7ffx97u3nc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Conto vello...</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5824</id>
    <revision>
      <id>21441</id>
      <parentid>21438</parentid>
      <timestamp>2024-11-22T21:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3924" sha1="c97r8itkkio9vj806rnl5xmaw1bbu1m" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=Conto vello...
|autor=[[Autor:Alfredo Nan de Allariz|Alfredo Nan de Allariz]]
|dataano=1916
}}

[[Ficheiro:Eco de Galicia 15 Habana 1917 10 14.pdf|miniatura|page=8|''Eco de Galicia'' n.º 15, A Habana, 14/10/1917.]]
{{prose}}
{{Espazos|3}}Contáronme o caso, xa fai unha chea de anos, en Carril.

{{Espazos|3}}Eu non sei si iste feito é un conto ou si iste conto foi un feito verdadeiro. O velliño que mo contou, aseguroume que o caso fora visto polos seus propios ollos. Pro, si non é certo, ben podía selo.

{{Espazos|3}}Atopábase a sazón na ría de Arousa unha escuadra ingresa en viaxe polas Rías Baixas, i entre algús cruceiros e acorazados había unha corbeta de vela, escola de «guardias marinas».

{{Espazos|3}}Unha mañán estaban os ingreses facendo exercicios, cando acertou a pasar por alí rentes unha barca con algús pescadores, os que se quedaron embobados ollando as maniobras.

{{Espazos|3}}O capitán do barco ingrés, que coma toda persona ilustrada falaba tamén o gallego, satisfeito de vérense ademirados, díxolle ó patrón da barca gallega:

{{Espazos|3}}—Estas cousas solo as saben face-los nosos mariñeiros.

{{Espazos|3}}Pro o noso peisano, picado por aquela baladronada, respondeulle:

{{Espazos|3}}—Todo o que poida facer un mariñeiro ingrés, pódeo facer, e inda máis tamén, calquera dos meus mariñeiros.

{{Espazos|3}}—Tiña que velo.

{{Espazos|3}}—Pois cando queira.

{{Espazos|3}}—Agora mesmo.

{{Espazos|3}}—Pois xa, xa, que logo é tarde. ¿E van apostados seis netos de viño?

{{Espazos|3}}—Pois van.

{{Espazos|3}}O capitán ingrés deu algunhas ordes, e deseguida un dos seus mariñeiros trepou coma un gato polo pau de proa enriba astra chegar á última gabia, pola que correu de pé dun lado a outro, e dempois de facer algunhas outras monicacadas baixou tranquilamente, dicindo con orgullo:

{{Espazos|3}}—¡Que faga eso o gallego!

{{Espazos|3}}—¡A ver, rapaces! —dixo o patrón da barca. Subitamente, un daqueles pescadores trepou ó barco de guerra, e coa mesma listeza con que o fixera o mariñeiro ingrés, subío polo pau, correu de pé pola gabia, e fixo algunhas outras monerías, pro, cando xa iba baixar, falloulle un pé e caíndo dende o alto, veu a dar sobre o toldo da cuberta de onde rolou ó chan.

{{Espazos|3}}Os ingreses, ó velo caír, deron un ¡hurra! de trunfo; e cando coidaban que o gallego se esmiolara, o noso peisano erguéndose dun pulo e camiñando fachendoso, coma si tal cousa, cara á súa barca, respondeu moi serio e satisfeito:

{{Espazos|3}}—¡Que faga eso o ingrés!
&lt;/div&gt;


;Publicado en: ''[[w:El Eco de Galicia (Buenos Aires)|El Eco de Galicia]]'' (Buenos Aires) n.º 900, 30/10/2016 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1036551&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=3&amp;registrardownload=0]&lt;/sup&gt;

;Republicado co título &quot;Contiño vello&quot; en:
* ''[[w:Eco de Galicia|Eco de Galicia]]'' (A Habana) n.º 15, 14/10/1917 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1296532&amp;posicion=8&amp;presentacion=pagina]&lt;/sup&gt; 
* ''[[w:Eco de Galicia|Eco de Galicia]]'' (A Habana) n.º 314, 14/11/1926 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1296715&amp;posicion=32&amp;presentacion=pagina]&lt;/sup&gt;
* ''[[w:El Despertar Gallego (1922)|El Despertar Gallego]]'' (Buenos Aires) n.ª 89,  17/12/1926 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1041220&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=19&amp;registrardownload=0]&lt;/sup&gt;
* ''[[w:Eco de Galicia|Eco de Galicia]]'' (A Habana) n.º 320, xuño de 1927 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1296720&amp;posicion=24&amp;presentacion=pagina]&lt;/sup&gt;


{{ortografía orixinal}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:Alfredo Nan de Allariz]]
[[Categoría:1916]]
[[Categoría:Contos]]
[[Categoría:GL-C]]
[[Categoría:El Eco de Galicia (Buenos Aires)]]</text>
      <sha1>c97r8itkkio9vj806rnl5xmaw1bbu1m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:El Eco de Galicia (Buenos Aires)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5825</id>
    <revision>
      <id>21422</id>
      <timestamp>2024-11-22T18:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Wikipedia}} [[Categoría:Publicacións periódicas]] [[Categoría:Arxentina]] [[Categoría:Diáspora galega]]&quot;</comment>
      <origin>21422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="bkc4jutlw4ei9z70pwnte3az5qiq2nh" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Arxentina]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>bkc4jutlw4ei9z70pwnte3az5qiq2nh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Contiño vello</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5827</id>
    <redirect title="Conto vello..." />
    <revision>
      <id>21439</id>
      <timestamp>2024-11-22T21:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Contiño vello]]&quot; a &quot;[[Conto vello...]]&quot; sobre unha redirección</comment>
      <origin>21439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="3pln6fcbke7tqu3qcxsxo48n31vkkqy" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Conto vello...]]</text>
      <sha1>3pln6fcbke7tqu3qcxsxo48n31vkkqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O soño do emigrado</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5828</id>
    <redirect title="O sono do emigrado" />
    <revision>
      <id>21443</id>
      <timestamp>2024-11-22T21:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[O soño do emigrado]]&quot; a &quot;[[O sono do emigrado]]&quot;</comment>
      <origin>21443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="sn2k6lanv3ebrvaeu94htoz96jcpcfx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[O sono do emigrado]]</text>
      <sha1>sn2k6lanv3ebrvaeu94htoz96jcpcfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fume de palla, coleución de versos gallegos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5829</id>
    <redirect title="Fume de palla" />
    <revision>
      <id>21446</id>
      <timestamp>2024-11-22T21:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Fume de palla]]&quot;</comment>
      <origin>21446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="mbvsb7ljica47cerp3y1wvowc2za1fn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Fume de palla]]</text>
      <sha1>mbvsb7ljica47cerp3y1wvowc2za1fn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fume de palla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5830</id>
    <revision>
      <id>21456</id>
      <parentid>21451</parentid>
      <timestamp>2024-11-23T10:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1629" sha1="0qblpxnks2n7ebvvkfani5dc7jme9a8" xml:space="preserve">{{título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome=Fume de palla
|autor=[[Alfredo Nan de Allariz]]
|dataano=1909
}}
[[Ficheiro:Fume de palla, Alfredo Nan de Allariz.pdf|miniatura|''Fume de palla'', Imprenta y fotograbado Ferrer: A Coruña, 1909.]]
[[Ficheiro:Fume de palla, Alfredo Nan de Allariz, segunda edición.pdf|miniatura|Segunda edición (do mesmo ano).&lt;ref&gt;Na 2ª edición o autor inclúe o edicto condenatorio promulgado polo cardeal Arcebispo de Santiago de Compostela José María Martín de Herrera.&lt;/ref&gt;]]


&lt;big&gt;&lt;center&gt;Í N D E C E&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;


{{Div col}}
{{prose}}
&lt;poem&gt;
{{Smallcaps|Adicación}}
{{Smallcaps|Fume de Palla}}
[[O sono do emigrado]]
¿Que foi do poeta?
O apagador
N'a doutrina
Mágoas
N'a ventana
Areíñas
¡Toca á rebato!
A mazá bíblica
Cartas d'a terra
Folerpiñas
A Lamas Carvajal
Ortigas
¿Mal pocado!
¿Ateo?...
Harripios
O novo pazo
O noveno
Bagoíñas
O amor do gaiteiro
Un de tantos...
A primeira pedra
Muxicas
O día de Santiago
¡Fíate!...
Xugando ó bugallo
Croyiños
A gaita gallega
A alma n'os ollos
Adiviñanza
A Mercediñas C. Chané
A Doloriñas C. Chané
Un novo Santiago
Granizo
¡Lonxe!...
N'a praza
Noite fría
Duas grorias
O acieiro
Fiunchiños
Lús redentora
Postal
Salayos
¿Qué tés?
Faiscas
Os bicos
Veña o castigo
Risas ou bágoas
Pelourazos
As oito horas
Graus miudos
Alma miña ¿qué tés?
Cantiga
Decía o gaiteiro
Os Reises
A miñas canas
O de sempre
Ser feliz
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Fin div col}}


== Notas ==
{{Listaref|01}}


{{ortografía orixinal}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:Alfredo Nan de Allariz]]
[[Categoría:1909]]
[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:GL-F]]</text>
      <sha1>0qblpxnks2n7ebvvkfani5dc7jme9a8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Viutima d'o progreso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5831</id>
    <revision>
      <id>21468</id>
      <parentid>21455</parentid>
      <timestamp>2024-11-23T12:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2961" sha1="c8xvg762tr1e5azis3uhu6r7xuwi7cs" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=Viutima d'o progreso
|autor=[[Autor:Alfredo Nan de Allariz|Alfredo Nan de Allariz]]
|dataano=1916
}}


[[Ficheiro:El Eco de Galicia, Buenos Aires, n. 899, 20-10-1916.pdf|miniatura|300px|page=4|''El Eco de Galicia'' n.º 899, Buenos Aires, 20/10/1916.]]


{{prose}}
{{espazos|6}}—¿Que hai Fuquiño? E logo, ¿que viche de novo pola Cruña? Conta, hom!

{{espazos|6}}—Cala, hom, cala; que inda se me arrepía o corpo somentes de lembrar unha disgracia tremenda que presenciei. Indudabremente, hai seres infelices que veñen a iste mundo porcallán baixo a infruencia de malina estrela, seres de triste sino que a fatalidade escolle coma víutimas inocentes que inmolar nas aras do progreso.

{{espazos|6}}—E logo, ¿que foi, ho, que foi?

{{espazos|6}}—Verás. Atopábame eu no café Méndes Núñes ollando polas vidreiras cara á rúa Real, cando pasou a todo escape por alí un deses carricoches que andan solos, e que seica lle chaman «outromobles». De pronto, ouíronse berros angustiosos dos camiñantes: ¡Matouna, matouna! Saín correndo á rúa e puiden ver que o dito «outromoble» fuxía coma un foguete Cantón adiante. Un remuíño de xente axuntouse deseguida na esquina das rúas Nova e Real, de onde saían endebres e tristeiros queixidos, e cara alí dirixinme ás zancadas, ó mesmo
tempo que da Fonda «Ferro-Carrilana» saían moi axitados, co terror retratado nos rostros, unha siñora i on siñor, que seica eran matrimonio.

{{espazos|6}}—«¡Ai, miña Estrela! ¡Estrela da miña vida!» —decía saloucando a siñora— «¿Como foi, como foi, si acaba de sopararse agora mesmo de nosoutros?».

{{espazos|6}}—Quixo cruza-la rúa, —dixo un dos circostantes— no preciso istante que pasaba o «outromoble», e foi atropellada sin que o «chóufere» poidese evitalo.

{{espazos|6}}O dito señor, abriuse paso a viva forza por entre o corrillo da xente, collendo nos seus brazos o infortunado corpo da víutima, a cal, nos derradeiros folgos de vida que lle quedaban, inda puido torna-los ollos cara a aquel
home que tiña os seus preñados de bágoas, e deixando cae-la cabeciña, pesadamente sobre o peito, agonizou.

{{espazos|6}}—«¡Morta, Mercedes!» —dixo tristemente o siñor aquel, pousando no chau os mortales despoxos.

{{espazos|6}}—¿Morta? ¡Pobre Estreliña! —dixo ela chorando a fío.

{{espazos|6}}Dígoche que aquelo partía a ialma! Fóronse indo todos pouquiño a pouco, e alí, no medio da rúa, quedou abandonado o frío cadavre... dunha cadeliña de lanas, que caíra víutima do progreso.
&lt;/div&gt;


;Publicado en: ''[[w:El Eco de Galicia (Buenos Aires)|El Eco de Galicia]]'' (Buenos Aires) n.º 899, 20/10/1916 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1036550&amp;posicion=4&amp;presentacion=pagina]&lt;/sup&gt;


{{PD-old-80}}
[[Categoría:Alfredo Nan de Allariz]]
[[Categoría:1916]]
[[Categoría:GL-V]]
[[Categoría:El Eco de Galicia (Buenos Aires)]]</text>
      <sha1>c8xvg762tr1e5azis3uhu6r7xuwi7cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nan de Allariz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5832</id>
    <redirect title="Autor:Alfredo Nan de Allariz" />
    <revision>
      <id>21457</id>
      <timestamp>2024-11-23T10:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Alfredo Nan de Allariz]]&quot;</comment>
      <origin>21457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="6vm6jr92rucawv50wm2g152b90k33jt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alfredo Nan de Allariz]]</text>
      <sha1>6vm6jr92rucawv50wm2g152b90k33jt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfredo Fernández</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5833</id>
    <redirect title="Autor:Alfredo Nan de Allariz" />
    <revision>
      <id>21458</id>
      <timestamp>2024-11-23T10:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Alfredo Nan de Allariz]]&quot;</comment>
      <origin>21458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="6vm6jr92rucawv50wm2g152b90k33jt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alfredo Nan de Allariz]]</text>
      <sha1>6vm6jr92rucawv50wm2g152b90k33jt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>El Eco de Galicia (Buenos Aires)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5834</id>
    <redirect title="Categoría:El Eco de Galicia (Buenos Aires)" />
    <revision>
      <id>21464</id>
      <timestamp>2024-11-23T11:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:El Eco de Galicia (Buenos Aires)]]&quot;</comment>
      <origin>21464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="ra1nicw1v0f3jujttbyoco3nh4fy6hv" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:El Eco de Galicia (Buenos Aires)]]</text>
      <sha1>ra1nicw1v0f3jujttbyoco3nh4fy6hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A peneda negra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5835</id>
    <revision>
      <id>21475</id>
      <parentid>21465</parentid>
      <timestamp>2024-11-24T09:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10540" sha1="5kr3dyd9ux6rcwgxftsaq5egt02jj0o" xml:space="preserve">{{Encabezar
|nome=A peneda negra
|autor=[[Autor:Alfredo Nan de Allariz|Alfredo Fernández]]
|dataano=1900
}}

[[Ficheiro:El Eco de Galicia, Buenos Aires, n. 300, 20-02-1900.pdf|miniatura|page=3|''El Eco de Galicia'' n.º 300, Buenos Aires, 20/02/1900.]]
{{prose}}
{{aliñación dereita|{{smallcaps|A miña irmá Carmen}}}}
{{aliñación dereita|''Allariz''}}

{{espazos|3}}—Non o doides, miña Rosiña; quérote máis que á miña vida. Poides estar sigura de que as túas doidas son infundadas.

{{espazos|3}}—Quizaves que non... Eu ben sei que a Enriqueta non lle pareces costal de palla, nin ela a ti tampouco, pois xa poiden ver moitas veces que a miras dunha maneira moi...

{{espazos|3}}—¿Moi que?

{{espazos|3}}—Moi... ¡Vamos!... Non sei espricarcho, pro o certo é que che gusta moito, e que lle dis galanteos, e que sei eu cantas cousas.

{{espazos|3}}—¡Bah! non fagas caso, ¡bobiña! Xa cho teño dito é ripitireicho sempre, que a ti é a quen quero e adouro de verdade.

{{espazos|3}}—Nunca será tanto coma eu a ti; e si soupera que a ningunha que non
fose a túa Rosa, lle dirixías palabras amorosas... vamos... non sei o que faría,
e si algún día —o que Dios non queira— chegases a engañarme...

{{espazos|3}}—¿Que?

{{espazos|3}}—Quen sabe!... Porque nun caso ansí... Que se astreva esa fantasmona de Enriqueta a roubarme o teu cariño, e xa verás o que fago dela... e de ti.

{{espazos|3}}—Boeno, boeno; non sexas tan celosiña... e astra a noite.

{{espazos|3}}—¿Xa te vas?

{{espazos|3}}—Si. Teño moito que facer hoxe i é priciso non abandona-lo traballo. Ademais, olla as túas ovellas, xa por onde van, poideches perder algunha, e despoixas...

{{espazos|3}}—Non hai cuidado; todas saben ben o camiño e obedecen ó meu chamado como si foran cristianos...

{{espazos|3}}—¿Onde as levas hoxe?

{{espazos|3}}—Ó lameiro das laxas. Como xa se fixo a recoleución da herba, alí terán onde pacer millor que no outeiro.

{{espazos|3}}—Pois... astra a noite, miña Rosiña.

{{espazos|3}}—Adiós, meu Francisco.

{{espazos|3}}Esta conversa dos dous namorados, tiña lugar no camiño que conducía ás montañas que, coal máxica cadea, circundaban, aprisioando no seu centro e fondo, unha pequena aldea da provincia de Ourense.

{{espazos|3}}Era Rosa, a pastora, unha cándida rapaza de dazasete abriles, de simpática presenza i estremada hermosura, que en moita parte acultaba a color morea da súa cara, queimada polo abrasador sol do vrau, os ventos do outono i os crudos fríos do inverno, ós que estaba exposta o ano enteiro antre as escabrosidades da montaña.

{{espazos|3}}Seu trato era sinxeliño, seu caráuter cariñoso e amabre, dunha alma moi nobre, e dun corazón apasionado e bondadoso.

{{espazos|3}}A pesar das súas dazasete primaveiras mal cumpridas, estaba tenramente namorada de Francisco, ó que lle profesaba un amor puro e acendrado, cariño que si era correspondido, non era en verdade plenamente recompensado polo afortunado galán, do coal Rosa tiña sospeitas según se poide apreciar pola entrevista narrada.

{{espazos|3}}Cambeadas que foron as últemas palabras antre ambos amantes, tomou Francisco camiño da aldea, namentras que Rosa corría presurosa tras
das súas ovellas que, sin estar atentas á charla da xoven i hermosa zagala, seguiran camiño adiante, tomando unha considerabre distanza.

{{espazos|3}}Francisco, que camiñaba pensativo, parouse de súbeto dando volta pra ver a Rosa que seguía correndo tras do rebaño.

{{espazos|3}}—¡Pobre Rosa!... —marmuraba— ¡Canto me quer... e canto a quero!... Encántame e sedúceme á par que a súa hermosura, súa candidez. Ten celos de Enriqueta... ¡e con coanta razón!... ¡Oh! Non merece en verdade que eu me porte tan mal con ela. Si, é priciso, e hoxe mesmo farei que acaben as miñas infames relaciós coa Enriqueta. ¡Rosa!... ¡Que nome tan dolce! ¡Que rapaciña anxélical! Espello da inocencia, modelo de honradez, símbolo da virtú que arrouba e atrae!... ¡Rosa, eres unha verdadeira rosa! —dixo levantando a voz coal si quixera que ela o ouvise; e volvendo logo a seu estado reflexivo, marmura: «I Enriqueta, a muller de mundo, a muller despreciable, indina
do trato das persoas honradas ise diaño... con saias que astra repulsión e asco debería causarme estar ó seu lado! Nada, hoxe acabarei por sacrificar a un demo, pra facerme dino dun ánxel!»

{{espazos|3}}Ó ver que xa Rosa desaparecera antre as revoltas do quebrado i pedregoso camiño, tomou novamente cara á aldea, pro... tan pensativo e cabizbaixo que entrou no poblado sin se dar conta, astra chegar frente da casa de Enriqueta, unha goapa e robusta aldeana, que, coma de costume, esperábao á porta.

{{espazos|3}}—Que fas, ho? —díxolle Enriqueta ó velo daquel xeito— ¿En que pensas? ¡Ah! vamos... en Rosa, siguramente.

{{espazos|3}}Alzou el a cabeza, botándolle unha ollada de desprezo de enriba a embaixo e nun ton seco, díxolle: —Teño que falarche seriamente... Espérote... —quedouse un momento pensativo, decindo en seguida— esta tarde ás tres ó pé da peneda negra, adiós.

{{espazos|3}}Largouse sin decir máis encamiñándose á súa casa, namentras que Enriqueta se quedaba pensativa, como querendo adiviña-lo motivo de tan
intempestiva entrevista.

{{espazos|3}}—¡Bah! —dixo ó fin repoñéndose— de fixo será algunha moxiganga coa pastorciña, como si o vira. Xa o farei volver dos seus desatinos cando me atope á súa beira. Moi pouco tendría eu que valer, pra que fose burlada por esa... rapaciña.

{{espazos|3}}Foise adentro cerrando a porta, tranquila e confiada en que as súas gracias i as súas infames caricias, terían un compreto triunfo sobre o amor i a virtú de Rosa.

{{espazos|3}}Francisco, ó mesmo tempo, iba pensando:

{{espazos|3}}—¡A peneda negra! En ningún sitio máis a propósito a poiden citar pra este rompimento. Esa peneda que é testigo dos gratos momentos que teño pasado coa miña querida Rosa, donde tantas veces lle xurei un amor eterno, será tamén testigo do auto que levarei a cabo pra facerme dino da muller adourable. Astra a causualidade paresce que quer axudarme nos meus propósitos, paresce que Dios houbese disposto iste día en que Rosa vai á lameira co seu rebaño, pra deixarme o Outeiro libre e poder ó pé desa peneda, sin coidado algún, lava-las culpas do meu erro, realizando un fin sagrado en ben do cariño da miña adourada pastorciña.

{{espazos|3}}Chegou á súa casa, i entrou pechando tras si a porta.

{{espazos|3}}Mentras na aldea tiñan lugar estas esceas, Rosa andaba a latigazos coas súas ovellas, as coales, acostumadas ó pastoreo da montaña, en coanto chegaron a ela encabritáronse polas alturas, non querendo seguir astra a lameira a pesar dos traballos de Rosa en facerlles seguir camiño, quen, ó ve-la inutilidá dos seus esforzos, resolveu deixalas pacer alí, tomando ela asento no sitio de costume, preto da peneda negra.

{{espazos|3}}Era esta unha pedra moi negra e moi grande, de unhos quince metros de altura, en forma coadrilonga, e apoiada en punta sobre unha ancha lousa que lle servía de asento, quedando pola parte de enriba a nivel de terra. No fondo, pola parte de abaixo, facía unha rinconada, onde Rosa se guarecía dos ventos e das chuvias i en donde tiña as súas amorosas citas con Francisco.

{{espazos|3}}Serían, aproximadamente, as coatro da tarde, cando Rosa, despoixas de dar algunhas voltas polo outeiro e de comerse a merenda que levara, dirixiuse á cima da peneda pra recorda-los dolces istantes que á beira do seu amado Francisco tiña pasado naquel rinconciño, canto, ó mirar pra abaixo, quedouse máis fría que a neve, ó ver no fondo, sentados ó pé da peneda, ó home a quen ela tanto amaba en compaña de Enriqueta, da muller por quen sentira celos i a quen tanto aborrecía.

{{espazos|3}}Si, alí estaban os dous en amoroso coloquio, ben axenos de que Rosa poidera velos, pois creíana no lameiro das laxas.

{{espazos|3}}Quizaves Enriqueta conseguira o seu intento a xuzgar polas aparencias, i o amor da materia triunfara sin duda sobre o amor virxinal e puro.

{{espazos|3}}—¿Querrasme así sempre? —dixo Enriqueta rodeando cos seus brazos o pescozo de Francisco.

{{espazos|3}}—¡Sempre! —contestou el, ó mesmo tempo que se ouvía o chasquido dun beixo.

{{espazos|3}}Rosa, ó sentir aquelo que foi como si lle cravasen un puñal no curazón, perdeu o coñecemento, e rodou ó fondo do precepicio, estrelándose diante mesmo da namoricada parexa que se quedou despavorida ó encontrarse tan inesperadamente co coadro tan aterrador.

{{espazos|3}}—¡Ela!... ¡Miña Rosiña!... —berrou Francisco desesperado e fóra de si, ó recoñece-lo magoado corpo da infortunada pastora. Sin poder articular nin unha soila palabra máis, levouse as maus á cabeza, e turrándose con rabia dos cabelos, fuxía... fuxía... sin saber pra onde.

{{espazos|3}}Enriqueta, levantouse despacio, tomando camiño da aldea e volvendo de vez en cando os ollos cara aquel corpo eisánime; i en lugar de rezar unha oración pola alma daquela infortunada, de cuia morte era ela causante, seus labios solo souperon marmurar: —¡Desgraciada!...

{{espazos|3}}A voluntade do Todopoderoso foi aquela vez contraria a dous seres humanos, i aquela peneda, que tiña que ser testigo dunha reparación que se lle debía a un amor puro e casto, foi testigo dunha innominia, do sacrificio dun ánxel, que a providencia parescía que dispuña pra castigo e remordimento de concencia daqueles dous herexes.

{{espazos|3}}Ó outro día, a xusticia, —sin coñece-lo verdadeiro motivo daquela morte, que todos achacaban a unha desgracia casual— cos requisitos da lei levantou o cadavre ó que se lle deu cristiana sepultura, poñendo unha cruz na cima da peneda e facendo gravar na pedra a seguente escriución:

&lt;center&gt;{{Smallcaps|Eiquí morreu Rosiña á pastora.}}&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;''Rogade pol-a súa yalma''&lt;/center&gt;

{{aliñación dereita|Alfredo Fernández}}

''Buenos Aires'', enero de 1900.
&lt;/div&gt;


;Publicado en: ''[[w:El Eco de Galicia (Buenos Aires)|El Eco de Galicia]]'' (Buenos Aires) n.º 300, 20/02/1900 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1036124&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=3&amp;registrardownload=0]&lt;/sup&gt;


{{ortografía orixinal}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:Alfredo Nan de Allariz]]
[[Categoría:1900]]
[[Categoría:GL-P]]
[[Categoría:El Eco de Galicia (Buenos Aires)]]</text>
      <sha1>5kr3dyd9ux6rcwgxftsaq5egt02jj0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xavier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5836</id>
    <revision>
      <id>21502</id>
      <parentid>21482</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T18:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12496" sha1="shru3fcrfrftct2wahymlm2sio43fcw" xml:space="preserve">
{{Encabezar
|nome=Xavier
|autor=[[Autor:Alfredo Nan de Allariz|Alfredo Fernández]]
|dataano=1899
}}

[[Ficheiro:El Eco de Galicia, Buenos Aires, n. 276, 20-06-1899.pdf|miniatura|300px|page=4|''El Eco de Galicia'' n. 276, Buenos Aires, 20/06/1899.]]
{{prose}}
&lt;center&gt;&lt;small&gt;'''(A. D. [[Autor:Enrique Labarta Pose|ENRIQUE LABARTA]])'''&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;

{{espazos|3}}Era Mariquiñas unha rapaza de dazaoito anos, bonita coma a Virxen do Carmo, cuns ollos máis negros que a concencia dalgún curial, a súa boca parescía o capulliño dunha rosa, de dentes pequeniños e máis brancos que os chopos da neve, dunhas meixelas coloradiñas coma as guindas e duns cabelos largos e roxiños que máis parescían fíos de purísimo ouro.

{{espazos|3}}Como o seu pai era un dos patrós máis ricos de [[Vigo]], (pois era dono de seis lanchós de pesca e dun vaporciño, ademais dalgunhas barquiñas pequenas é con casa propia e tarreos), Mariquiñas era a envexa de tódalas mozas da ribeira, e máis de catro mozos rechinaban os dentes e púñanselle os ollos de carneiro abafado ó vela pasar xunta eles, sempre endeferente, e desdeñosa, sin facer caso ós moitos que a solicitaban e lle dirixían piropos, ós que ela por toda rimposta contestaba cunha rorrisa... e nada máis.

{{espazos|3}}¿E por que había de contestalos? Ela xa tiña todo o que unha rapaza ós seus anos pode ambicioar; un mozo garrido e compreto coma en verdade o era Xavier. Queríanse moito os dous facía xa bastante tempo; pro como el era probe (pois solo tiña unha barca médeo podre polo vella) non se astrevía a falarlle de voda ó pai de Mariquiñas por medo a que o rechazase, así que os dous calaban e sufrían... contentándose con ter seus anacos de parrafeo cando ó fin das faenas do día se xuntaban ó anoitecer á porta da casa dela.

{{espazos|3}}Pro aquelo non iba a seguir sempre o mesmo, era necesario tomar unha determinaceón; os dous queríanse i o casamento era priciso, e como as cousas non milloraban, un día por fin, alentado por ela, Xavier dispúxose a falarlle ó pai en canto tivese ocasión propicia.

{{espazos|3}}Así foi. Un día en que saían de pescar no vaporciño de Domingues –pai de Mariquiñas– Xavier acercóuselle e díxolle:

{{espazos|3}}—Siñor Domingues, eu quixera falar con vosté dun asunto séreo, pro a solas.

{{espazos|3}}—Ben, home –si non é máis que eso, ven pra acó –dixo Domingues levándoo a un camarote pequeno do vaporciño.

{{espazos|3}}Unha ves que estiveron dentro e se sentaron, Xavier moi temeroso escomenzou deste xeito:

{{espazos|3}}—Pois é o caso, Sr. Domingues... que eu e Mariquiñas querémonos, e polo tanto si vosté nos dá seu consentimento... quixéramos casar... pro...

{{espazos|3}}—Mira –interrumpeu Domingues poñéndolle a mau nas costas– todo eso xa o sabía eu de moito atrás, así que este paso esperábao fai tempo. Tu es un bon rapaz, reconoszo, pro non me negarás que con eso non hai bastante pra vivir, tu non tes bens ningúns de fertuna, solo eres dono dunha mala barquiña coa cal non fas nada, pois astra pra saír a gana-la vida coa pesca tes que vir nas miñas barcas, mentres que a miña filla será a herdeira de canto teño. O Francisco Coutelo tamén ma pidiu, i eso que el é rico, pro eu non quero quebranta-la voluntá da rapaza en tocante ó seu querer, senón que a voda sexa máis parella. Tu es un home honrado e traballador, pro eiquí xa ve-las cousas como andan, non podes ter ningunhas espranzas de facerte cun bo vivir, así que... si ela te quere, aconséllote que déixe-la terra, vaite a Améreca, e si Dios che dá boa sorte podes facer en pouco tempo o necesáreo pra ó menos igualarte a ela, e despoixas... falaremos. Dígoche esto porque te quero, así que, pénsao ben... e agora a traballar.
&lt;center&gt;..............................................................................................................&lt;/center&gt;
{{espazos|3}}Aquel anoitecer, en canto volveron á terra, Xavier contou a Mariquiñas todo o pasado.

{{espazos|3}}—Teu pai ten razón, non hai outro remédeo.

{{espazos|3}}—Si, pro... sopararnos tanto tempo –decía Mariquiñas moi triste.

{{espazos|3}}—¡Que diaño! –dixo Xavier– tres ou catro anos non fan a ninguén vello, así que, si tu me queres, xúrame que me esperarás e no primeiro barco que saía pra Améreca, voume.

{{espazos|3}}—Pois ben, xúrocho.

{{espazos|3}}—¿Serás fiel á túa pormesa?

{{espazos|3}}—Astra a morte.

{{espazos|3}}Inconscentemente as súas caras xuntáronse. Sonou un beixo...

{{espazos|3}}Reposta Mariquiñas súbitamente daquel momento de abandono, sobresaltada quíxose apartar de Xavier, pro este apertándolle as maus díxolle:

{{espazos|3}}—Astra mañán, miña vidiña.

{{espazos|3}}Era o primeiro beixo que se deran, pero de verdadeiro amor.

{{espazos|3}}Era o beixo de despedida.

&lt;center&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;/center&gt;

{{espazos|3}}Cinco anos máis tarde, xa Xavier nunha das repúbricas americanas, a forza de traballar sin descanso e de aforrar todo canto podía, lograra xuntar unha boa porretada de pesos, e polo tanto tiña disposto o seu ritorno á terra onde nacera pra consegui-lo seu sono de sempre, casarse con Mariquiñas, á cal escribiu o seguente:
&lt;center&gt;..............................................................................................................&lt;/center&gt;
{{espazos|3}}«Mándoche a presente pra che decir que un día destes saio pra Vigo, e antes dun mes veremos cumprído-los nosos máis ardentes desexos recibindo a bendición do siñor abade. Non che digo en cal vapor vou, pra que non me esperes e poida sorprenderte coa miña chegada na... nosa casiña...»
&lt;center&gt;..............................................................................................................&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;/center&gt;

{{espazos|3}}Xa o barco estaba a unhas sete horas de Vigo.

{{espazos|3}}A Xavier, coa febre de chegar canto antes para abraza-la súa Mariquiñas, as horas figurábanselle sigros.

{{espazos|3}}O día tamén amanecera moi enfurruñado, tanto que o capitán do buque por medo de que a treboada o collese mar afóra, mandou dar máis forza as máquenas, pra poder entrar pronto a porto e conxura-lo peligro.

{{espazos|3}}Pro, sin embargo, as nubes púñanse cada ves máis negras, o vento zoaba con máis forza i as olas cada vez máis grandes crispábanse batendo con forza contra o barco.

{{espazos|3}}O peligro acercábase por momentos, tanto que ó divisa-las Islas Cíes, xa o mar estaba que era un espanto.

{{espazos|3}}Os tronos enxordecían o espacio, os relámpagos brilaban por todas partes, i a chuvia caía a chaparrós mentras o barco era xuguete do enfurecido mar que o envolvía antre as olas ó seu capricho.

{{espazos|3}}Tódolos pasaxeiros estaban cuasi mortos de medo, as mulleres rezaban e choraban en médeo dos berros dos rapaciños, en tanto que o capitán trataba de calmalos a todos sin que o lograse.

{{espazos|3}}Un oficial de abordo acercóuselle facéndolle nota-lo resgo que corrían pra entrar ó porto, e que o millor sería pó-la proa mar afóra, a todo o cal o capitán respondeu:

{{espazos|3}}—Xa é imposibre, estamos na barra e virar agora sería maor o resgo. O máis acertado, é ter moito tino en pasa-las Islas e toma-la ría, de ese modo estamos a salvo.

{{espazos|3}}Pra pór en práctica este propóseto, ordenou as maniobras necesáreas, e de alí a pouco enfiaban a boca da bahía con gran velocidá, pro con tan mala sorte que un fortísimo golpe de mar fixo i-lo barco contra os penedos das Islas, pasando tan rente a eles que chocou ó pasar cun escollo, abríndose un gran rumbo no costado de estribor e empezando a facer auga en abundancia.

{{espazos|3}}Un berro de terror saíu do peito de tódolos pasaxeiros.

{{espazos|3}}O capitán mandou de présa achica-la auga coas bombas, é forza-las máquenas todo o posibre pra poder chegar pronto ó porto e salva-lo barco i a xente, e así adiantou astra estar a unhas seis millas de Vigo, pero ó ver que era imposibre seguir, pois o barco fundíase rapidamente, fixo levantar bandeira de ausilio e virar cara á costa pra encallar e así salvarse, pro, ó querelo intentar, as caldeiras estalaron coa forte presión, quedando o barco sin goberno e anegándose cada vez máis.

{{espazos|3}}As esceas que alí pasaron estonces foron terribles. O cuadro era horroroso.

{{espazos|3}}O probe de Xavier, ó verse tan preto daquel porto tan desexado, á vista da ciudade, e sin salvación posibre, sin ter no pensamento máis que a súa adorada Mariquiñas, pola que tanto sofrira i a quen tanto amaba, levándose a mau a un ancho cinto de coiro que traía cheo de moedas da cinco pesos, excramou:

{{espazos|3}}—¡Por ti, miña Mariquiñas, fun ás Amérecas a gañar este ouro e agora Dios non quer que o disfrutemos xuntos. ¡Probe Mariquiñas!
&lt;center&gt;..............................................................................................................&lt;/center&gt;
{{espazos|3}}Mentras tanto, alá en Vigo, que viron o que pasaba i o auxilio que o buque pedía, tódolos barqueiros se dispuñan con gran présa a saír en busca do buque náufrago, enchéndose nun instante de xente, as praias i as ribeiras, xente que acodía despavorida ó ve-lo naufraxio.

{{espazos|3}}Alí tamén foi Mariquiñas, que desde a beira non deixaba de lle berrar a seu pai (que iba co vaporciño) pra que acudise pronto ó lugar do sinistro.

{{espazos|3}}—¡Virxen do Carmo, si virá nel o meu Xavier! –decía toda contristada, e máis e máis lle berraba a seu pai:

{{espazos|3}}—¡Adiante! ¡Coraxe! ¡Adiante!

{{espazos|3}}Pro... todo inútil. Por pronto que quixeron acudir, a grande oleaxe non os deixaba seguir, i o buque quedou en poucos minutos sumerxido por compreto, chegando os ausiliadores a tempo nada máis que pra salvar algúns pasaxeiros que viñan nos catro botes que colleran da bordo.

{{espazos|3}}Os demais trepulantes e pasaxeiros xa se perderan antre as enfurecidas olas.
&lt;center&gt;..............................................................................................................&lt;/center&gt;
{{espazos|3}}Á tardeciña, cando xa a treboada calmara i o mar iba baixando, moitos cadavres dos afogados iban saíndo a fóra i a xente recollíaos con coidado.

{{espazos|3}}De pronto, un dos que axudaban naquela faena viu que un dos mortos traía atado o corpo unha botella.

{{espazos|3}}Rompeuna contra unha pedra, sacando dela un papel escrito con lápis que decía: «Por si morro, suprico a quen me alcontre lle entregue este cinto con todo o que ten dentro a Mariquiñas Domingues de Vigo. Morro pensando nela. Xavier».

{{espazos|3}}Á beira deste xa se formara un corro de xente que ó sabe-lo que pasaba dirixiron tódalas súas miradas a Mariquiñas que estaba alí preto, e á coal estranándolle aquelas miradas e dándolle un brinco ó corazón, acercouse alí presto, berrando ó ver aquel corpo:

{{espazos|3}}—¡Virxen Santa, é o meu Xavier!

&lt;center&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;*&lt;/sub&gt;&lt;/center&gt;

{{espazos|3}}O cadravre de Xavier fora levado á casa de Mariquiñas en donde estivo de corpo presente.

{{espazos|3}}Á hora de o ir a enterrar, o siñor Domingues acercouse a Mariquiñas e diante do cadavre, entregoulle o cinto que lle quitaran a Xavier cheo de ouro, dicíndolle:

{{espazos|3}}—Toma, filla, eso éche teu; fai del o que queiras.

{{espazos|3}}—Veña –dixo ela cos ollos cheos de amargas bágoas –gastareino en lle decir misas polo descanso da súa ialma, e agora, paiciño quirido, déixamelle darlle un beixo. Dinlle un de despedida pra Améreca, agora dareille o de despedida pro outro mundo.

{{espazos|3}}—Ben podes darllo –dixo o Domingues soltándoselle unha bágoa –era un bon rapaz. Xurouche ser fiel, e cumpriucho.

{{espazos|3}}—¡E eu tamén llo serei, pai, astra a morte!

{{aliñación dereita|{{smallcaps|Alfredo Fernández}}}}

:Buenos Aires.
&lt;/div&gt;


;Publicado en: ''[[w:El Eco de Galicia (Buenos Aires)|El Eco de Galicia]]'' (Buenos Aires) n.º 276, 20/06/1899 &lt;sup&gt;[http://biblioteca.galiciana.gal/gl/catalogo_imagenes/grupo.do?path=1036101&amp;presentacion=pagina&amp;posicion=4&amp;registrardownload=0]&lt;/sup&gt;


{{PD-old-80}}
[[Categoría:Alfredo Nan de Allariz]]
[[Categoría:1899]]
[[Categoría:GL-X]]
[[Categoría:El Eco de Galicia (Buenos Aires)]]
[[Categoría:Vigo]]</text>
      <sha1>shru3fcrfrftct2wahymlm2sio43fcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vigo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5837</id>
    <redirect title="Categoría:Vigo" />
    <revision>
      <id>21479</id>
      <timestamp>2024-11-24T18:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Vigo]]&quot;</comment>
      <origin>21479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="9qpe4qpvyotdtit28a6fugc8nualod8" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Vigo]]</text>
      <sha1>9qpe4qpvyotdtit28a6fugc8nualod8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Aires da miña terra</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5838</id>
    <revision>
      <id>21492</id>
      <parentid>21490</parentid>
      <timestamp>2024-11-25T17:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1880]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="iu46uqulq4vtl0hao5mdfwadoup4sm0" xml:space="preserve">[[Categoría:Poesía]]
[[Categoría:Manuel Curros Enríquez]]
[[Categoría:1880]]</text>
      <sha1>iu46uqulq4vtl0hao5mdfwadoup4sm0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nouturnio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5839</id>
    <revision>
      <id>21499</id>
      <timestamp>2024-11-25T18:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot; [[File:Aires da miña terra, segunda edición, 1881, La Ilustración Gallega y Asturiana.pdf|miniatura|page=181|]]   {{prose}} &lt;poem&gt; &lt;center&gt;NOUTURNIO&lt;/center&gt;  D'a aldea lexana fumegan as tellas detrás dos petoutos vai póndose o sol retornan pr'os eidos, co'a noite, as ovellas triscando n'as beiras o céspede mol.  Un vello arrimado n'un pau de sanguiño o monte atraversa de car' ó pinal. Vai canso; unha pedra topou n'o camiño e n'ela sentouse pra folgos tomar.   :-¡...&quot;</comment>
      <origin>21499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1841" sha1="g506ou2qpk63j7wy3x3qgg4ofaww27a" xml:space="preserve">
[[File:Aires da miña terra, segunda edición, 1881, La Ilustración Gallega y Asturiana.pdf|miniatura|page=181|]]


{{prose}}
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;NOUTURNIO&lt;/center&gt;

D'a aldea lexana fumegan as tellas
detrás dos petoutos vai póndose o sol
retornan pr'os eidos, co'a noite, as ovellas
triscando n'as beiras o céspede mol.

Un vello arrimado n'un pau de sanguiño
o monte atraversa de car' ó pinal.
Vai canso; unha pedra topou n'o camiño
e n'ela sentouse pra folgos tomar.
 
:-¡Ai! dixo, que triste,
:Que triste eu estou!
:E o sapo que oía
:repuxo: ''¡Cro, cro!''.
 
As ánemas tocan. Tal noite como esta
queimóuseme a casa, morreume a muller,
ardeume a xugada na corte, i a besta
na terra a semente botouse a perder.

Vendín prós trabucos bacelos e hortas
e vou polo mundo d?entón a pedir,
mais cando non topo pechada-las portas
os cans sáenme a elas e fanme fuxir.

:Canta, sapo, canta,
:ti e eu somos dous.
:E o sapo, choroso,
:cantaba ''«cro, cro»''.

Soliños estamos entrambos na Terra
mais nela un buraco ti alcontras, eu non.
A ti non te morden os ventos da serra
a min as entranas e os ósos me ron.

Ti, nado nos monte, nos montes esperas
decote cantando teu térmeno ver;
En, nado entre os homes, durmindo entre as feras
a morte non acho se quero morrer.

:Xa tocan? Recemos,
:¡que dicen que hai Dios!
:El reza, e o sapo
:cantaba ''«cro, cro»''.

A noite cerraba, e o raio da lúa
nas lívidas cumes comeza a brilar;
curisco que tolle nas árbores brúa
e escóitase ao lexos ó lobo ouvear.

O probe do vello, cos anos cangado,
ergueuse da pedra, y o pau recadou;
virou cara os ceos o pucho pechado,
e cara ós touzales rosmando marchou.

:Cos ollos seguíndoo 
:na escura extensión,
:o sapo quedouse
:cantando ''«cro, cro»''.
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{PD-old-80}}
[[Categoría:Aires da miña terra]]
[[Categoría:GL-N]]</text>
      <sha1>g506ou2qpk63j7wy3x3qgg4ofaww27a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Texto da Licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 4.0</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5840</id>
    <revision>
      <id>21500</id>
      <timestamp>2024-11-25T18:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.gl&quot;</comment>
      <origin>21500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="67xg068zdanyr8f4puw2hrrelnze1x4" xml:space="preserve">https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.gl</text>
      <sha1>67xg068zdanyr8f4puw2hrrelnze1x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1886</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5841</id>
    <redirect title="Categoría:1886" />
    <revision>
      <id>21513</id>
      <timestamp>2025-01-19T16:45:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1886]]&quot;</comment>
      <origin>21513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="np5tv89k14wb6iuq4a9z233nzh76qnd" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1886]]</text>
      <sha1>np5tv89k14wb6iuq4a9z233nzh76qnd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1895</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5842</id>
    <redirect title="Categoría:1895" />
    <revision>
      <id>21514</id>
      <timestamp>2025-01-19T16:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1895]]&quot;</comment>
      <origin>21514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="b0u3c6v153g4qncml62zsgikdxuj0p9" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1895]]</text>
      <sha1>b0u3c6v153g4qncml62zsgikdxuj0p9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Ramón Armada Teixeiro</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5843</id>
    <revision>
      <id>21676</id>
      <parentid>21523</parentid>
      <timestamp>2025-08-21T16:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galería de imaxes */</comment>
      <origin>21676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2168" sha1="owb7o9cfnclmobg5hzsaa38oxoflgxn" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Ramón Armada Teixeiro
|Commons=Category:Ramón Armada Teixeiro
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=
|Wikinoticias=none
}}
'''Ramón Armada Teixeiro''' (Ortigueira 1858 - A Habana 1920), foi un escritor, poeta e dramaturgo galego.

== Obra en galego ==
* ''[[¡Non máis emigración!]]'', [[1886]] (peza teatral).&lt;ref&gt;[http://academia.gal/Biblioteca/GetPageById.do?id=%C2%A1Nmaem%28A1&amp;orde=1&amp;format=0 ''¡Non máis emigración''] na Biblioteca Virtual da Real Academia Galega.&lt;/ref&gt;
* ''[[Caldo de grelos]]'', [[1895]] (poesía).
* ''[[Aturuxos]]'', [[1898]] (poesía).
* &quot;[[Mexamorno en Viveiro]]&quot;, [[1911]] (monólogo).&lt;ref name=&quot;MEXAMORNO&quot;&gt;[https://academia.gal/archive-boletins-web/paxinas.do?id=1089&amp;d-447263-p=1 &quot;Mexamorno en Viveiro&quot;] ''Boletín da Real Academia Galega|Boletín de la Real Academia Gallega'' 54-55 (1911).&lt;/ref&gt;
* ''[[Milicroques]]'', [[1918]] (poesía).&lt;ref&gt;Recolle poemas escritos entre 1901 e 1906.&lt;/ref&gt;
* ''[[Da terriña]]'', [[1918]] (poesía).&lt;ref name=&quot;TERRI&quot;&gt;Inclúe o contido dos tres libros de poesía anteriores: ''Milicroques, A-la-lás, Caldo de grelos; prólogo e xuicios críticos de Álvaro de la Iglesia, [[Manuel Curros Enríquez|Curros Enríquez]], V. Fraiz, E. Núñez Sarmiento...''&lt;/ref&gt;

== Galería de imaxes ==
{{Galería
|width=135
|height=200
|align=center
|Ficheiro:Non máis emigración 1886 segunda edición.pdf|''[[¡Non máis emigración!]]'', [[1886]] segunda edición.
|Ficheiro:Caldo de grelos 1895 Ramón Armada Teixeiro.pdf|''Caldo de grelos'', [[1895]].
|Ficheiro:Aturuxos 1898 Ramón Armada Teixeiro.pdf|''Aturuxos'', [[1898]].&lt;br /&gt;Prologado por [[Manuel Curros Enríquez|Curros Enríquez]].
|Ficheiro:Da terriña 1918 Ramón Armada Teixeiro.pdf|''Da terriña: versos gallegos:'' [[1918]].&lt;ref name=&quot;TERRI&quot;/&gt;
}}

== Notas ==
{{Listaref|2}}

{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Armada Teixeiro, Ramon}}
[[Categoría:Autores-A]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Ramón Armada Teixeiro| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>owb7o9cfnclmobg5hzsaa38oxoflgxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ramón Armada Teixeiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5844</id>
    <redirect title="Autor:Ramón Armada Teixeiro" />
    <revision>
      <id>21517</id>
      <timestamp>2025-01-19T16:56:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Ramón Armada Teixeiro]]&quot; a &quot;[[Autor:Ramón Armada Teixeiro]]&quot;</comment>
      <origin>21517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="leegr7qaem6jld1iygtoafyqgrk4nkk" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Ramón Armada Teixeiro]]</text>
      <sha1>leegr7qaem6jld1iygtoafyqgrk4nkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Ramón Armada Teixeiro</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5845</id>
    <revision>
      <id>21520</id>
      <timestamp>2025-01-19T17:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-A]]&quot;</comment>
      <origin>21520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="oq152jrsx3mouqzh8qtnoqwymvhluyt" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-A]]</text>
      <sha1>oq152jrsx3mouqzh8qtnoqwymvhluyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>¡Non máis emigración!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5846</id>
    <revision>
      <id>21592</id>
      <parentid>21591</parentid>
      <timestamp>2025-03-28T17:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:Ramón Armada Teixeiro]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168498" sha1="k6vnecdm6n4vafn1cf0np9l72ojq0va" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Non máis emigración 1886 segunda edición.pdf|miniatura|''¡Non máis emigración!'', [[1886]] segunda edición.]]
&lt;div class=&quot;prose&quot; style=&quot;width: 800px&quot;&gt;
&lt;poem&gt;
&lt;center&gt;'''A Fidel Villasuso Espiñeira'''&lt;/center&gt;

''Cand'o tiro primeiro''
''D' aquesta obriña''
''Agoiraronm' us poucos''
''Qu' en popa iria,''
''Por ser bon fado''
''Hirmanar o seu nome''
''C' o meu traballo.''

''Qu' o agoiro cumpreuse''
''N=hai que decilo;''
''Qu' outra vez cumpriráse,''
''De cote, dinmo;''
''Sea o que queira,''
''O seu nome, o meu libro,''
''Leva á cabeza.''

''E lavarayo sempre,''
''Viva o que viva,''
''Qu' a vosté mais qu' á naide''
''Lle debe a vida;''
''E, pois, mui xusto''
''Qu' o seu nome y=o libro''
''Camiñen xuntos.''

O AUTOR.

&lt;center&gt;REPARTO&lt;/center&gt;

Marica   ..............................................Sra. Rodriguez (Dª. Dorinda.)
Beneficencia gallega   ..........................	

Tia Colasa   .........................................
Hirmá d'a Caridá   ................................Sra. Alcántara (Dª Xaquina.)
Labrega 2ª e 3ª   ..................................
	
Xan   ..................................................	Sr. Varela (D. Iñigo.)

Farruco  ..............................................	Sr. Lopez (D. Rexino.)

Tio Andrés   ........................................	Sr. Franco (D. Anton.)

Don Xaquin   ........................................	Sr. Mosquera (D. Secundino)

Crego d'aldea   ....................................Sr. Cuevas (D. Felipe d'as)
Sr. Abade   .........................................
	
Don Alifonso   ......................................	Sr. Caula (D. Xesús María)
Anxelo   ..............................................

Alberte   ..............................................	Sr. Muxía (D. Cándido.)

Un rapaz   ...........................................	O neno Manoliño Fernandez

Un mozo   ...........................................	Sr Carballal (D. Dionisio.)

     O antusiasta y apraudido orfeón Ecos de Galicia, a rogo d'os autores de ¡Non mais emigración! desempeñou, e por certo, con notabre trunfo, a parte d'os &quot;coros&quot;.

&lt;center&gt;EPOCA CORRENTE ANO — 188...&lt;/center&gt;

Enténdase por dereita y-ezquerda as d'os autores.

&lt;center&gt;AUTO PRIMEIRO.&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;'''TITOLO D'OS CUADROS.'''&lt;/center&gt;

1º A tascar.
2º Consellos de familia.
3º Emigración.

&lt;center&gt;DECORACIOS.&lt;/center&gt;

1ª Aldea de Galicia.
2ª Chouza d'aldea.
3ª Vista d'a Cruña.

&lt;center&gt;PERSONAXES.&lt;/center&gt;

Marica.
Tia Colasa.
Tio Andrés.
Xan.
Crego d'a aldea.
D. Xaquin.
Farruco.
Alberte.
Pescadeiras, estudiantes, nenos, xente d'o pobo, etc.

&lt;center&gt;CUADRO PRIMEIRO.&lt;/center&gt;

     A escena semella unha aldea de Galicia con chouzas, alboyos, hórreos, etc. E de noite, pro crara, aparcendo a lúa n-o teon d'o fondo. N-a parte baixa d'o foro, fixaráse un trasto pequeno representand'o ribazo d'unha congostra prauticabre que marcha pol-a ezquerda. Este ribazo ten cancela.

&lt;center&gt;ESCENA PRIMEIRA.&lt;/center&gt;

     MARICA y-o CORO de mulleres, todas en traxes d'a terra.

&lt;center&gt;MUSICA.&lt;/center&gt;

Todas. 	
     Vamonos pr'a tasca
Vamos a tascár,
Qu'a noite está boa
E temos luár.

     Corramos lixeiras
Vayámonos xá,
Qu'alí bailaremos
D'a gaita ô compás.

     Pois a cousa
Mais a xeito
Pr'o delor
Escorrentár,
É unha jota
Ben bailada
C'un mociño
D'este lar.

     Vamonos xa indo,
Vamos a tascár
Antes qu'oscureza
Y-o craro luár.

     Vayamos correndo,
N'agardemos mais,
Qu'alí estarán todos
Os mozos d'o chán.

     E de cote
Brincaremos
Pol-as eiras
D'o lugár;
Y-os rapaces
Bullangueiros
Nosos pasos
Seguirán.
      (Oyes'ò lonxe un fort'aturuxo.)

Marica 	
     ¿Oides?
Xa os rapaces van pr'a tasca
E mui logo van chegár;
Andade vamos lixeiras
Corrend'a paso de cán.

     Andade xa rapaciñas

Vamos ledas pr'o lugár;
Andade qu'a noite corre
E hai moito que tascár.

Coro. 	
     Si, si, vamos indo
Pr'axiña chegár
Qu'os mozos d'a terra.
Andand'aló ván.

     Si, si, vamos indo
N'agardemos mais
Qu'alí estarán todos
Os mozos d'o chán.
     (Fan movimento pra marchare; pro s'oye un novo aturuxo mais preto qu'o ùltemo, e Marica detennas amostrándolles o fin d'o camiño por donde parece que chega xente)

Marica. 	
     Caladas
Que veñen
De cote
Pr'acó
     (Oyese mais pret'o barullo d'a xente y-o aturuxár d'os mozos.)
	
     N'ai duda
Xa chegan;
Veremos
Que foi.

Coro. 	
     (En voz baixa.)
	
     Calemos
Que veñen
De cote
Pr'acó.
     (Mais pret'o barullo.)

     Ahí veñen
Xa chegan
Veremos
Que foi.

&lt;center&gt;ESCENA 2ª&lt;/center&gt;

     OS DITOS, FARRUCO, ALBERTE y-o CORO d'homes. Todos aparcen pol-a congostra.

&lt;center&gt;FALADO&lt;/center&gt;

Farruco. 	
     (que ven diante, di, o modo d'aturuxo.)
	     Ouh! rapaciñas!
     (Os recen chegados diríxens'o escenario. As mulleres qu'estarán postas en duas filas deixando libre o paso d'o camiño, xúntans'a eles, saudándose con apertas e loitas)
	¡Mariquiña d'os meus sonos!
     (Apreix'a.)

Marica. 	
     (Desprendéndose con mal modo.)
	¡Quita pr'aló Farruqueiro! ¡E sei que te tent'o de mo?

Farruco. 	
     (Un pouco anoxado. )
	Y-entón porqué, ¿dache noxo, ou' tes vergoña?

Marica. 	
Nin unha cousa nin outra; pro......

Farruco.  	
¡Vamos! Hoxe non estás pra folgos. Deixareite.

Alberte. 	
     [qu'estivo fixándose y-oindo o parrafeo de Marica e Farruco, dirixindos'a este]
	Craro está. ¡Como que Xan d'os Picos, o fillo d'o gaiteiro d'Agremayor íbas'a casar con ela y-agora picoull'o verme por ir pr'a y-Habana!

Farruco. 	
¿Así Dios te leve? ¿Vaise pr'a Habana Xaniño?

Alberte. 	

Sí, home, sí.

Farruco. 	
Pois xa entendin o porqué de n'haber tasca. (Ap.)

Xan é parente d'o dono d'a chouza d'aló, e como se vai, non queren fuliada.
     (Contento, resolto e gozoso)
	¡Agora é a miña! ¡Marica! ¡Rapaces! Escoitade.
     (Cheganse todos a él.)

&lt;center&gt;MUSICA&lt;/center&gt;

     Unha nova
Vou a daros
Que' vos vai
Sobrecoller;
Unha nova
Qu'a Marica,
Chorosiña
Vaina ter.

     (Movimento de curiosidade.)
Marica y-os coros. 	
¿Que foi?
¿Cal é?

Farruco. 	
Que xa n'hai tasca
En tod'o mes;
Que xa Marica,
Me vai querer.

Marica y-os coros. 	
¿Porqué
¿Porqué?

Farruco. 	
Porque Xan d'os Picos,
O d'Agremayor,
Vaise pr'a y-Habana,
Si xa non se foi.
     (Todos s'ademiran, e mais prencipalmente Marica)

Marica. 	
     Quen trouxo
Esa nova,

     Decideo
Por Dios;
Quen dixo
Tal cousa,
Quen vol-a
Contou.

Farruco. 	
     Q'ê certo
N'ô dudes,
Alberte
A rosmou:
Alberte
Ten cheiros
E non s'
Engañou.

Marica y-os coros. 	
     Pensará
     Pensará
Qu'ali en onzas
Vai pront'a nadar.

     Pensará,
     Pensará
Que n-Habana
Sua estrela estará.

Marica. 	
     (Con moito sentimento.)
	     ¡Pobre Xan! ¡Mal pocadiño!
¡Pra que de min fuxirá!
¡Probe Xan! ¡Probe Xaniño!
Si se vai.... non volverá.
     (Enxugas'as bagoas c'o rianxo).

Coro d'homes. 	
     Mal pocado,
     Vamos velo
Vamol-a desengañar,

     Qu' ê mentira
     Qu'ali poida
Facer naid'un diñerál;
     Que n'ê certo
     Qu'hoxe traiga
Nin un rif o qu'aló vai;
     Qu'ê mui falso
     Qu'él topára
Donde cartos aforrár.

Coro de mulleres. 	
     Non t'afrixas
     Mariquiña
Qu'él, sin duda, non s'irá;
     Non mais chores
     Mimosiña,
Qu'ese amor, n'ô deixará.

Os coros. 	
     Mal pocado
     Vamos velo
Vamolo-a desengañar;
     E de paso
     Saberémos
Cand'a festa se fará.
     (Marica que sigue chorosa namentras os coros cantan, deixase levar, pouco a pouco, pol-as compañeiras y-amigos que van dereitos pr'o camiño, entoando a últema parte.)

&lt;center&gt;FALADO&lt;/center&gt;

Farruco. 	
     (que fai por quedars'atrás de todos.)
	Él vaise, si Alberte non mente. Consolémola pois, e miña será c'o tempo.

&lt;center&gt;ESCENA 3ª&lt;/center&gt;

     OS DITOS e XAN.

     ['O chegar Marica y-as últemas persóas diant'a canceIa d'o ribazo, aparce, brincando esta, Xan, en traxe de Iabrego.]

Marica. 	
     ('O velo)
	¡Meu amorciño! 
     (Choriquea)
	¿Dónd'estiveche onte a noite? ¿Porque dixeron que fuxias d'o meu lado?

Xan. 	
     (Desprezándoa)
	¡Valtroteira! Eu detéstovos.

Marica. 	
¡Anoxouse.... ! ¡Disgraciada de min....! ¡Eu... morro!
     [Cái desmayada n-o chan. Todos a socorren, y-o primeiro d´eles, Xan, que dí  o que sigue.]

Xan. 	
¡Mariquiña.....! ¡Meu feitizo....! ¡Non me creas...!
     [Baixas'o teón d'o

&lt;center&gt;CUADRO SEGUNDO.&lt;/center&gt;

     Caerá este teón ô medio d'o escenario. Veráse n'él, unha chouza d'aldea, tamen en Galicia, con eira, curral, palleiro, silveiras, pasadoiros, etc., carro, cestos, escaleiras, arado y-outros istrumentos d'a labranza; todo, sin perxuicio de qu'o púbrico poid'ademirar un paisaxe d'os mais froridos y-hermosos d'a terriña gallega. Diant'o segundo bastidor d'a dereita poñerás'un trasto que semell'un copudo castiñeiro de cañota grande. A chouza, con port'aberta, debe quedar â mau ezquerda.

&lt;center&gt;ESCENA PRIMEIRA.&lt;/center&gt;

     FARRUCO, SR. CURA, TIO ANDRES. Vist'o segundo com'os cregos d'as montañas, é decir, sotana, capa, sombreir'escuro d'anchas aas e vistos'arzacuello branco. O último, que xa é vello, o traxe provinzal; pro ven portado, cal si fora un rico vinculeiro. Tén na mau unha bisarma.

&lt;center&gt;FALADO.&lt;/center&gt;

     (Farruco vai sair pol-a caixa d'o primeiro basti-

dor d'a dereita; pro n'ese mesmo istante, aparcen pol-a porta d'a chouza o Sr. Cura y-o tio Andres. 'O velos escóndese, n-o sitio que noma, decindo:)

Farruco. 	
¡Que se traerá esta xente....! Abesullemos tras d'a cañota d'o castiñeiro.
     (Faino, coidando d' asomarse de cand'en cando.)

Sr. Cura. 	
Nada, tio Andres; vosté, como pai d'o neno, y-éu, como pái de todos, cumprimos c'un deber de concencia en facerlle ver, qu'hox'en dia, o mesmo n-Habana qu'en calquer'outra parte, está todo perdido.

Farruco. 	
     (Asomandose.)  
	¡Tratan d'interrumpirll'o viaxe ...! ¡Bon é sabelo! 
     (Escóndese.)

Tio Andres. 	
É verdá, meu Señor, é verdá.

Sr. Cura. 	
Aqueles tempos en qu'un chegaba e decamiño tiña traballo pra, despois de sudalo moito, ganar catro cartos, acabaronselle. Hox'en dia, haill'aló mais fame, que n-a nosa terra. Os peródicos veñen cheos de recramos, d'us o d'outros, que buscan traballo, en troque d'un mal almorzo. O que fai dèz anos tiña catro pesos con que poder arranchars'outros catro, en calquera negocio, anque fora cativeiro, hoxe, ou non os ten porqu'os perdeu, ou si os ten, sabeos gardar, que si sembra, non recolle.

Farruco.  	
¡Fala com'un libro!

Tio Andres. 	
Tèn razon, Señor Cura, tèn razon; pro vosté, tamèn com'a min sabe, que Xaniño é mais duro de cachóIa qu'as bestas d'a Capelada.

Farruco. 	
¡De verdá ....? ¡Iso convènme!

Tio Andres. 	
Conta él, qu'o fillo d'a taberneira d'a Ponte mandall'a nai, cada dous ou tres meses, unha onza; qu' Alberte Camiño, veu d'aló o ano pasado e c'o diñeiro que trouxo mercou dous lugares, fix'unha

boa chouza e donoulles âs hirmás catr'ou cinco parexas de bóis; qu'isto y-outras cousas fanlle deprocatar, que n-Habana corr'o diñeiro que dá xenio; que por outro lado, ind'él aló, non vai á servir ô Rei porque se fai &quot;voluntario&quot; en canto chegue.

Farruco. 	
¡Qu'aquevucado está, mal pocado!

Sr. Cura. 	
Iso non quèr decir nada, Tio Andrés, porqu' anqu'o dito fora certo, qu'en moita parte non o é, a vosté non Ile faltan oito mil reás con que libertal-o fillo.

Tio Andres. 	
Si llo prometin, Sr. Cura.

Sr. Cura. 	
Pois logo ....

Tio Andres. 	
A min, é verdá que pol-o d'hoxe ¡Dios mediante! non me falta unha onza, non señor; e tamèn é certo qu'entre pagas e dereitos de consumos, as terras non deixan nada, pro de calquera maneira, antes que ver ô fillo coller o fusil, sèi vender un pedazo de pan ou un regado calquera.

Sr. Cura. 	
De tanto sabelo, teñollo esquencido, Tio Andrés. Ademáis; Xaniño é o úneco fillo: a parenta está vella: vosté non é novo, e si por disgracia lle morre n-Habana —como morreron moitos máis— esto vai a ser un desconsolo. Vosté tampouco pode solo gobernal-o lugár; de maneira, qu'o consentir ese viaxe parecem'unha toláda.

Tio Andres. 	
E vosté que quér qu'eu lle faga!

Sr. Cura. 	
¿Porque non fai por casalo? Él e máis Marica, a fiIla d'o caseiro d'Andrade, seique s'entenden. Marica non é mala muller, y-anque probe, é honrada.

Tio Andres. 	
É verdá; pro â miña parenta fixeronlle creér, qu'ela tèn algo —âs caladas— con Farruco d'Outeiro.

Farruco. 	
¡Ogallá for'así!

Tio Andres. 	
O pícaro di que non é certo; pro vosté xa sabe como son as náis d'a nosa tèrra; primeiro deixan morrer

un fillo antes que casalo c'unha muller que non recenda d'honrada, en calquera sitio.
Malas lenguas nunca faltan, Tio Andres, e quizais, quizais, eses ditos de Marica veñan d'algunha d' esas.
¡Cèn mil bruxas t'esconxuren, corbo d'os demos!

Tio Andrés. 	
A parenta dixolle qu'esperara un ano: qu'ela vixilaria, e que si vía qu'o que se di d'a rapaza non era verdá, desde logo casaríanse. Non lle podia decir máis.

Sr. Cura. 	
Pois nada, vamos a drento e volverémos a remachar n-o cravo; qu'esté todo disposto non importa, e si desde logo non podemos facer nada, vosté, d'aquí â Cruña, vaille sempre aconsellando.

Andrés. 	
Vamos, señor Cura, e fálelle como vosté sabe facelo

Sr. Cura. 	
Pois nada, vamos.
     (Dan a volta e collen dereitos pr'a porta d'a chouza.)

Tio Andrés. 	
     ('O ver qu'o crego lle quér facer entrár primeiro)
	Vosté diante.
     (Fanno asi, coidand'o Tio Andres de deixar á porta d'a chouza a bisarma que tiña n-as maus.)

&lt;center&gt;ESCENA 2ª.&lt;/center&gt;

     FARRUCO, que despois de qu'os outros saíron d'o escenario, aparce indo e restregando as maus de gozoso.

Farruco. 	
Por moito que fagan non pòden consiguilo. D'algo habian de servir as miñas patrañas. 
     (Pons'a porta d'a chouza escoitand'o que falan.)
	 O dito; está emperrado e nin ó pái nin o Crego o poden volver atrás. ¡Que...!
     (Sobrecollido) 
	¡Van a chamar a Marica...! Iso será si eu quero. Antes qu'aló cheguen, xá eu armarei maraña.
     (Vaise correndo pol-a dereita.)

&lt;center&gt;ESCENA 3ª&lt;/center&gt;

     MARICA. Sall'â escena pol·o primeiro bastidor d'a ezquerda levando d'a mau dous cabritos y-un pequeno feixe d'herbas baixo d'o brazo.

Marica. 	
     (Contemprand'a chouza.)
	¡Alma miña! ¡Cando te volverei á ver!
     (Enxugas'as bagoas c'o rianxo.)
	Vosoutros sodes felices,
     (dirixindos'os cabritos)
	mais eu.... eu morro de delor.

&lt;center&gt;MUSICA.&lt;/center&gt;

     Pedide cabritiños
Á Virxen d'o Cristál,
Qu'o meu amor non fuxa,
N-a vida, d'o lugár.

     Pedídeo fervorosos,
Pedídello por Diós,
Si non queredes morra
Axiña de delór.

 Eu en troque
Traeréivos,
Moitos feixes
D'alcacer;
E o monte
Levareivos
Cando empece
O amancer.

     E xuntiños os tres vivirémos
Sin máis nunca por naide chorár;
Y-os tres xuntos despóis brincarémos
Pol-as leiras de rente ô pinár.

D'acó
Pr'alá,
D'a eira
'O lár;
D'aló
Pr'acá,
D'o monte
'O chán

&lt;center&gt;ESCENA 4ª.&lt;/center&gt;

     MARICA e FARRUCO. 'O acabar Marica o canto anterior salle Farruco por dond'acostuma.

&lt;center&gt;FALADO.&lt;/center&gt;

Marica. 	
     ('O ver a Farruco e dirixindos'o púbrico)
	¡Qu'abesoiro!

Farruco. 	
¡Mariquiña!

Marica. 	
Non me persigas Farruco: procata qu'o meu amor non che pèrtenece: qu'a miña honra póde peligrar, si non deixas de seguirm'os pasos: pensa.....

Farruco. 	
¡Feituquiña! Si o qu'eu precuro é levár ô teu seo a felicidade que che roubou o amor; si os meus traballos encamiñans'a que Xaniño non emigre a Habana, pra que ti poidas vivir com'os anxeles d'o eco.

Marica. 	
     (Colléndoll'a mau)
	¿Pois como enton.....?

Farruco. 	
Escoita Maruxa. Ti sabes que sempre por ti bebeu os ventos Farruco d'Outeiro: qu'o amor que che tèn sobrepuxa ô que teñen as frores ó orbállo d'a primaveira; máis procata unha cousa meu ben....

Marica. 	
¡Que....! ¡Dio axiña....! Non me fagas esperar.

Farruco. 	
Que si non queres, com'hastra agora non quixeche,

ademetir os meus parrafeos; si pol-o contrario tod'o teu pensamento entregache a Xan d'os Picos. ¿Vou eu por isto á facerte disgraciada? ¿Vou en vinganza a levár teu nóme de boca en boca pra qu'estas parólas lixen a honra que tant'estimas? Non, miña prenda, non. O meu amor é o amor d'os anxeles Dios d'o céo, (Ap. ¡Como sei mentir!) é un amor d esprito qu'o mesmo te quér solteira que casada.

Marica. 	
(Ap.) Est'home engáñame

Farruco. 	
É un amor que non s'esprica máis que n-a fala d' aló,
     (sinaland'o céo)
	e que ti non entendéras anque quixéras.

Marica. 	
(Ap.) Nin ti tampouco, por máis qu'o pintes.

Farruco. 	
É un amor, meu beu, que non tén outro fin máis que verte alegriña e feiticeira, sin bagoas nin choros, peniñas nin delores.

Marica. 	
Pois s'iso é, ¿porqué me persigues dende fai catro anos? ¿porqué non me deixas, en ruas nin festas, en fias nin tascas? ¿porqué Farruquiño?

Farruco. 	
Direicho, prendiña.

Marica. 	
Non, non; non quero qu'o digas. Fuxe d'o meu lado que si Xan me sabe qu'aquí estou......

Farruco. 	
Nada che diría. Él mesmo mandoume falára contigo, pra desengañarte de que si se vai.....

Marica. 	
¡Que.... ! ¡Dio axiña!

Farruco. 	
Non máis esta terra seus ollos verian.

Marica. 	
     (Sobrecollida e con mal xeito.)
	Non é certo: é.....

Farruco. 	
Pódelo, creér Mariquiña; máis eu conselleille, refreusiós lle fixen e......

Marica. 	
¡Que...! ¡Que.....!
     (Falan caladiñamente.)

&lt;center&gt;ESCENA 5ª.&lt;/center&gt;

     OS DITOS e XAN. Sall'este pol·a porta d'a chouza sin fixars'en

Marica e Farruco, que tampouco, a sua vez, procatan a chegada d'o novo personaxe.

Marica. 	
     (Empuxand'os cabritos pra drento.)
	Brincad'un pouco pol-o monte, que falla vos fai.
     (Continùa o parrafeo con Marica, ô parcér, bastant'agarimosa.)

Xan. 	
Direill'adios. Ela ô fin, embarga o meu pensamento e.... ¡quen sabe si o que din as xentes sobr'os parrafeos con Farruco, será verdá! Eu.... non debo creelo. Dinmo asi as suas bagoiñas, aquel vaído de fai poucos dias, a falta de saúde, o agarimoso d'o falár o....
     (Procatase d'a presenza de Marica e Farruco.)
	¡Cala! ¡Que vexo! ¿Será ilusión d'os meus ollos?
     (Fíxase moito n-os rapaces à vez que, pouco a pouco, recula pr'as veiras d'a porta d'a chouza.)
	¡Non! ¡N-hai duda! ¡Eles son!
     (Con moit'enfado.)
	¡Valtroteira! ¡Poñérseme diant'os faciños! Eu matoos.... si.... matoos.
     (Bota mau à bisarma que deixou o Tio Andrés arrimad'a porta e váise dereito pr'os supostos namorados, con malas intenciós.)
	¡Condanados! ¡Habédeas de pagar todas xuntas!
     (Síntese barullo de xente que semella baixar as escaleiras d'a chouza. Procátanse Marica e Farruco e sin mirar pra Xan escóndense diant'a cañota d'o castiñeiro, despois de dicir:)

Farruco. 	
Que baixa xente: escondámonos.
     (Estas escenas deben ser rápedas)

Xan. 	
Fuxídes.... Eu vos siguirei y-así......

&lt;center&gt;ESCENA 6ª.&lt;/center&gt;

     OS DITOS, SR. CURA, TIO ANDRES. 'O sair estos últemos pol-a porta d'a chouza, chégase Xan a eles y-encárgalles silenzo.

Sr. Cura.
Tio Andres.    	
     (Quediño y-a un tempo.)
	¿Que foi?

Xan. 	
Qu'o que miña nái sabe de Marica e Farruco d'Outeiro é a pura verdá. Ahí estaban parolando mui agarimosos cand'eu sallía a despedirme d'ela.

Tio Andres. 	
¿Haberá vergoña n-o mundo?

Sr. Cura. 	
¿Veríase nunca cousa com'a ela?

Xan. 	
     (Adoecendo de coraxe.)
	Eu matoos. ¡Xuro a Dios!

Sr. Cura. 	
¡Pacencia, Xaniño! ¡Non te perdas por naide!
     (Fái por conteñelo.)

Tio Andres. 	
¡Por Dios, meu filliño!

Sr. Cura. 	
Pro Xan, ¿víchelos ben?

Xan. 	
¡Que si os vin....! Veñan conmigo e veránnos vostés.
     (Póñense d'acexo tras d'o castiñeiro.)

Farruco. 	
Non t'estrane, Mariquiña. Pra o amor non hai valádos; confia en min e xuroche que serás feliz.

Xan. 	
¿Vostedes oyen? ¡Partam'un leño!

Sr. Cura.
Tio Andres. 	

¡N·hai duda!

Marica. 	
Farruco, ti non m'engañas?

Farruco. 	
Non, nena, non. Enterésome por tí desde fai tempo y-en todo o qu'eu poida valerche, conta conmigo.

Marica. 	
É qu'eu dudo que Xan......

Xan. 	
¡Falas de min! ¡Levenm'os diaños!
     (Quer'armar lóita. Os compañeiros suxétano.)

Tio Andres. 	
¡Pacencia, Xaniño!

Sr. Cura. 	
¿Ti que vas facer rapaz?

Xan. 	
¡Eu estralo!
     (Adiantas'o escenario fero de rábea.)

Marica. 	
     ('O velo.)
	¡Ai!

Farruco 	
(Id.) Fuxe Farruco.
     (Faino. A. escena continúa c'os demáis endividuos.)

Xan. 	
     (Querendo seguilo.)
	Dáll'as zancas, que sinón devidote.
     (Detéñeno todos.)

Marica. 	
¡Xaniño!
     (Choriquea.)
	¿Qué tès?
     (Xan (1) deixa caer acaron a bisarma como si lle fora dar un vaído.)
	¿Qué tès, meu amor, que tès? ¿Doich'algo? ¿Qué che pasa?

Xan. 	
     (Desprendéndose d'ela e como desprezándoa.)
	Ti tamen, fuxe d'aquí ¡mala fada! si non qués que te machuque.

Tio Andres. 	
Si, si, fuxa mais que de presa.

Sr. Cura. 	
A traballar ¡pouca cabeza!

Marica. 	
     (Mui afrixida.)
	Sr. Cura: si eu falaba con Farruco porque me dixo qu'o mandaba Xaniño.

Tio Andres. 	
¿Quen dixo tal cousa....? ¡Mentireira!

Xan. 	
¡Que nunca máis te vexa! ¡Marica! ¡Váite!

Marica. 	
¡Xaniño! ¡Meu feitizo!

Xan. 	
     (Con mala catadoira y-amostrándoll'o camiño d'o monte por dond'escapou Farruco.)
	¡Fuxe!

Marica. 	
     (Arrodillándose n-o chan, e dirixíndos'o céo.)
	¡Miña Vírxen d'o Cristál! ampárame.
     (Falando paseniñamente.)
	Ti ben sabes que son inocente. Xustifícarne ¡nai d'a virtú! Socórreme ¡abogada d'a disgracia!
     (Baix'a cabeza e chora con moito sentimento.)

Tio Andres. 	
Xan ¿será verdá o que dí?

Xan. 	
Verémolo. Deixennos solos.

Sr. Cura.
Tia Andres. 	

Deixómolos.
     (Metense n-a chouza.)

&lt;center&gt;escena 7ª.&lt;/center&gt;

     XAN e MARICA

&lt;center&gt;MUSICA.&lt;/center&gt;

Xan.(1) 	
¡Paroleira! 
¡Valtroteira!

(1) 	Corrección do editor ; no orixinal &quot;Farruco&quot;.

	¿Porque m'engañache, di?

Marica. 	
¡Meu Xaniño!
¡Mimosiño!

Non me fales, non así.

Coida que fires
Meu corazon;
Coida que matas
Nosa pasión.

Xan. 	
Que ch'importa
O meu querér,
Si nunca miña
Pensache ser.

Marica. 	
Si sempre fuche
D'o meu querer,
¿Por qué dis iso?
¿Por qué? ¿Por qué?

Xan. 	
N-é certo;
Tal cousa,

Ni agora, ni nunca, podreiche creér.
O dito;
N-a creo

Por moito que fagas, nin penses facer.

Marica. 	
¿Por qué así me falas?
¿Por qué, dí, por qué?

Xan. 	
Porque Farruquiño
Gustach'abofé.

Marica. 	
Cala que fires
Meu corazon;
Cala que matas
Nosa pasión.

Xan. 	
Si aquel querer
¡Trasn'ou demo de muller!
Qu'o rente d'un castiñeiro
Me pintache,
E que ti misma buscache
C'un parolar mentireiro,
Non podia
Durar máis qu'un curto dia,
Dend'as doce ô noitecer,
¿A qué ferías
O meu peito, con falsías?
¡Trasn'ou demo de muller!

Marica. 	
Si pensabas,
Cando gozoso chorabas
Pintándom'o teu amor,
Que soliña
Quedábame tan axiña,
Morréndome de delor,
Sin consolo
Por non terte n-o meu colo
Apreixado de pracer,
¿A qué decías
Que máis nunca olvidarías
A esta probe de muller?


     XAN. 	
     MARICA.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ &lt;center&gt;A UN TEMPO.&lt;/center&gt;
|-
! XAN !! MARICA
|-
| 
Si xa tiñas
N-os ollos as bagoíñas
Dispostas pra m'engañar,
Y-o vertelas
Procatabas que con elas
Meu amor ibas pillár,
Pra de cote
Deixarme sobr'o gañote
A ilusion d'aquel querer,
¿A qué ferías
O meu peito con falsías?
¡Trasn'ou demo de muller! 	
|| 
Si xa tiñas
N-os ollos as bagoíñas
Dispostas pra m'engañar,
Y-o vertelas
Procatabas que con elas
Meu amor ibas pillár,
Pra de cote
Deixarme sobr'o gañote
A ilusion d'aquel querer,
¿A qué decías
Que máis nunca olvidarías
A esta probe de muller?
|}

&lt;center&gt;FALADO.&lt;/center&gt;

Xan. 	
¡Conqu'esas tíñamos....! ¡Mullères! Eu aborrézobos.

Marica. 	
Xaniño; cóida o que dís. Non botes leña n-o lume que podes queimarte.

Xan. 	
     (Con indifrenza)
	¿Quén? ¿Eu? ¿Eu?

Marica. 	
Ti, ti, qu' anqu'hoxe non me quères sigun lle contach'a Farruco d'Outeiro, ¡quen sabe si ainda....
     (Choriquea.)

Xan. 	
Non m'enferrunxes, Marica, que nin vin a Farruco nin con él falei miga. ¿Tamen me queres facer argalleiro? ¿Non che bastou o engaño qu'aínda pensas......

Marica. 	
Si cèrto non fora, el non diría......

Xan. 	
¿AbofeIlas?

&lt;center&gt;ESCENA 8ª.&lt;/center&gt;

    OS DITOS e FARRUCO. Despois TIA COLASA (nai de Xan) SR. CURA, TIO ANDRES. Farruco aparce pol-a dereita con mal carís y-armado d'un fungueiro.

Farruco. 	
(Ap.) Descompuxos'o cotarro.

Marica. 	
     (Continuand'o parrafeo con Xan.)
	Si, si.

Xan. 	
     (Sin procatarse d'a chegada de Farruco.)
	Xuro por estas cruces de Dios, qu'en canto t'atope, Farruco d'Outeiro,
     (O aludido torcell'o fuciño)
	eiche d'arrancar a lengua, como fixo Martiño a Xan de Ventraces n-a lênda de Curros.

Farruco. 	
(Ap.) Hai que ser valente â forza.
     (Tóse con retintin. Movimento de sorpresa en Xan e Marica.)

Marica. 	
     (Botándos'en brazos de Xan.)
	¡Por Dios, meu amor!

Xan. 	
Farruco d'Outeiro, viacó: duas palabras.

Farruco. 	
     (Achegándose.)
	Xa t'oyo Xan d'os Picos.

Xan. 	
Eso quero, qu'homes somos os dous y-o fin....

Farruco. 	
Empeza cando queiras e non te trabuques.

Xan. 	
Non teño por qué trabucarme, e menos con xente vafúa com'a ti, que pasa o tempo faland'o que non debe.

Farruco. 	
Deix'a palla, e vamos ô conto.

Xan. 	
A palla non a deixo, porque palla foi o que de min lle mentich'a Marica.

Farruco. 	
Si ti non tès palabra, eu non teño a culpa. A Marica conteill'a verdá y-os homes o que din deben sostelo.

Xan. 	
¡Que dis! ¡galupin! ¡ferrapulgas! ¡Fendam'un leño....!
     (Fai aucion pra lòitar con él, pro impídello Marica.)
	¡Deíxame nena!

Marica. 	
¡Non, meu Xaniño!
     (Forcexean)

Farruco. 	
Arrechégate, home, arrechégate, que si fuxin unha vez, xúroche qu'â segunda eiche de medir o lombo.

     (Xan desprèndese de Marica e dall'a Farruco unha forte zafañada.)

Marica. 	
¡Ai, por Dios!

Xan. 	
¡Larpeiro! ¡Fillo d'os demos!
     (Lòitan. Xan traballa por quitarll'a Farruco o fungueiro que traguia n-as maus)

Farruco. 	
Poida que.... lèves.

Marica. 	
¡Xan....! ; ¡Socorro....! Vírxen d'o Carmen....!
     ('Os berros sallen d'a chouza, armando barullo, a Tia Colasa, o Tio Andres y-o Sr. Cura.)

Tia Colasa. 	
¡Xan....! ¡Meu fillo......!

Marica. 	
¡Xaniño......!

Tio Andres. 	
¡Qu'hai aquí! ¡Solten.....!

Sr. Cura. 	
¡Rapaces....! ¡Xan.....! ¡Farruco......!

Xan. 	
¡Deíxenme.... qu'o mato!

Farruco. 	
Yso quixeras.... ¡galdrupeiro....! ¡mal home....!

Xan. 	
¡Anque non queiras!
     (Namentras s'oyen as escramaciòs de todos, o grupo-diante Farruco vai pouco a pouco achegándos'ô bastidor d'a ezquerda. Un momentiño antes arráncalle Xan o fungueiro a Farruco: érgueo, e cando Farruco chega a meterse n-o escenario, corre Xan tras d'él oíndos'a pouco a voz queixosa de Farruco que dí:)

Farruco. 	
¡Ai, que me matou!
     (Entran todos. Os autores deben facer de carreira estas escenas pra que non desmereza o seu efeuto. 'Ó seu talento artisteco se lles encomenda o bon resultado. Teòn arriba.)

&lt;center&gt;CUADRO TERCEIRO.&lt;/center&gt;

     Decoración e trastos representando a cibdá d'a Cruña, como si a vista fora tomada desd'a carretera de Santa Maria d'Oza, cuya parroquea supóns' estár ô lad'ezquerdo.

&lt;center&gt;ESCENA PRIMEIRA.&lt;/center&gt;

     PESCADEIRAS, qu'aparcen â mau dereita. A escena pasa entre fusco e lusco.

&lt;center&gt;MUSICA.&lt;/center&gt;

Pescadeiras 	
Como fenden,
Como rompen,
As marèas
N-o Orzán;
Como ruxe,
Como brua
C'a ventisca
O noso mar

Malo está hoxe o tempo
Pra poder pescár;
Malo estivo onte
Malo seguirá.

O vento
Non deixa
As redes
Tender;
O mare
Está bravo
Pra peixes
Coller.

Máis si n-a Maróla,
En longa rióla,
As traiñas todas
Poderan largár,
¡Canta parrochiña,
Pescada e sardiña,

Dentro de mui pouco
S'iba salcochár!
     (Luz ò cuadro)
	
Xa crarea
Y-alumea
Led'o sol;
Xa son outros
Os petoutos
D'o Ferrol.

Xa gozosos e lixeiros,
Os boteiros,
Andan todos pol-o már;
Xa cangados mariñeiros,
Feiticeiros,
Escomenzan a bogár.

A bogár,
A bogár,

Que moitas moedas
Preciso é gañar,
Pra xantár.

A bogár,
A bogár,

Rapaces d'a Cruña
Que tedes bagár,
Pra folgár.

A bogár
A bogár.

&lt;center&gt;ESCENA 2ª.&lt;/center&gt;

     AS DITAS e DON XAQUIN (maestro d'escola, pro non d'os esfamentados.) Despois, TIO ANDRES, XAN, un RAPAZ, LABREGAS, SOLDADOS etc.

&lt;center&gt;FALADO.&lt;/center&gt;

Don Xaquín. 	
     (Sallindo pol-a ezquerda.)
	Rapazas: bos dias.

Pescadeiras. 	
Bos dias. (Ap) ¿Quen será?

Don Xaquin. 	
A qu'hora sall'o vapor pr'a Habana ¿fanm'o favor?

Pescadeira 1ª. 	
'As doce, ou doce e media. ¿Váise vosté?

Don Xaquin. 	
Non señora; pro march'un veciño e quería velo antes que se fora.
     (Salen pol-a dereita o Tio Andres e Xan.)
	¡Ah! Xa están aqui. Dispensen boas mozas. ¡Tio Andres! ¡Xaniño!.

Xan y-o
Tio Andres. 	

¡Don Xaquin!

Don Xaquin. 	
Non creín atopalos tan cedo.

Pescadeira 2ª. 	
¡Haiche qu'esperár! Sentèmonos rapazas.
     (Fanno algunhas.)

Tio Andrés. 	
É qu'o vapor debe saír logo e convén estár ô tanto.

Don Xaquin. 	
N-hai que ter prèsa. Hastr'as doce, segun din estas mozas, non salle d'a Cruña.

Xan. 	
Si..... pro....

Don Xaquin. 	
Non s'apure, Xaniño, que....

Tio Andres. 	
Fèrvell'a sangue por fuxir d'a terra e ¡Dios queira que non lle pese algun dia!
     (Choriquea caladiñamente )

Don Xaquin. 	
¡Ai, Xaniño! ¡Que verdá tan grande che di teu pai!

Xan. 	
¿Abofé?

Don Xaquin. 	
Ti eres mui neno pra comprendelo.

Un rapaz. 	
     (En traxe de mariñeiro e que salle pol-a caixa d'en frent'ò coro)
	¡Xusto! Vostedes aquí tan caladas y-as traiñas chegando xá.
     (Váise)

Pescadeira 1ª. 	
¡Ai, nunca Dios me dèra!
     (Còrre tras d'o rapaz)

Pescadeira 2ª. 	
¡Diaños, que descuidadas! (Id.)

Idem 3ª. 	
Andémos, rapazas.

Todas. 	
     (Dirixidos'o grupo.)
	Bon viaxe, paisanos.
     (Vánse)

Xan. 	
Gracias, gracias.

Tio Andres.
Don Xaquin. 	

¡Vayan con Dios!

Don Xaquin. 	
Aquí hai vida Xaniño. Procata sinon esas mulleres ¡que caras! ¡que pèrnas! ¡que coores!

Xan. 	
     (Indifrente)
	¡Bò!

Tio Andres. 	
É un neno, que nin sab'o que dí, nin o que vai facer.

Labrega 1ª. 	
     (Atravesando a escena c'un pequeno feixe n'a cabeza)
	¿Mèrcan quèiróas?
     (Namentras dura o parrafeo entre Don Xaquin, tio Andres e Xan, vénse pasar, de cando en cando, augadoras con sellas, soldados, criandeiras, pícaros, etc.

Don Xaquin. 	
Houb'un tempo en qu'a emigracion d'os gallegos estaba xustificada. Hoxe, é a mayor calamidá

Xan. 	
¿Por qué?

Don Xaquin. 	
Porqu'hoxe, n'a nosa terra, non vive o que non quér. Fai dèz anos estábamos esfarrapados os maestros d'escola. Agora.... xa nos ves: boas ciróIas de somonte, zapatos de cordabán, sombreiro de pano dobre, camisola de lènzo d'a terra, unha onza n'o peto....
     (Amostrandoa)

Xan. 	
Si, pro....

Don Xaquin. 	
¡N-hai pro que valla!

Labrega 2ª. 	
     (O mesmo qu'a outra)
	¡Quén quér privo leite, ou boas cebolas, ou boa leituga, os bos tirabèques?

Don Xaquín. 	
Os gobernos, de pouco tempo a esta parte, mirannos con bos ollos: temos ferrocarrís, temos frábecas, escolas de todas clas, moita....

Xan. 	
     (Interrumpindolle)
	E bèn ¿qué me di con iso?

Tio Andres. 	
     (Santiguándose)
	¡Avemaría que fillo teño!

Don Xaquín. 	
¡Como que che digo! Dígoche, que n'os tempos que corren, o que non é folgazán non sòménte pode vivir en Galicia, sinon que pode aforrár algús cartos. Nada máis que c'o gado salvans'hoxe os caseiros. Unha xobenca, por cativa que sea, val vinte ou trinta pesos: o nèto de leite véndese a seis cartos, a vinte-o menos-a ducia d'hòvos. ¿Cando se veu iso noutros tempos?
     (Xan non se dá por convencido)

Tio Andres. 	
¡Xaniño! Ainda estás a tempo. Pensa o que vas facer.

Labrega 3ª. 	
     (Pregoando)
	¡Peras de Don Guindo, que se comen rindo!

Xan. 	
Meu pai, tèñollo pensado e pol-o tanto vamos â pousada pra traer o petate.

Don Xaquin. 	
Está enferruxado.

Tio Andres. 	
Está, está, e n-hai quèn poida con él. ¡Si vosté, Don Xaquin, conseguira....!

Don Xaquin. 	
Canté.

Tio Andres. 	
     (A Xan)
	E logo quères que.... Eu irei a amañar a ucha, e ti, namentras, estáte por aquí con Don Xaquin.

Xan.
Don Xaquín. 	

Bèn está.

Tio Andres. 	
Póis hastra logo. (Ap.) ¡Si Dios quixèra!
     (Vaise pol-a dereita)

Don Xaquin. 	
Vamos tamèn nosotros a dar unha vòlta.

Xan. 	
Vamos.
     (Fanno pol-a ezquerda)

&lt;center&gt;ESCENA 3ª.&lt;/center&gt;

     As antiguas PESCADEIRAS, RAPACES. Cruzan elas d'un ò outro lado d'o escenario como s'estivèran carretando sardiña. As que van d' ez-

querda a dereita c'unha cesta n'a cabeza, y-as de dereita a ezquerda c'o mesmo trasto n'a mau.

Pescadeira 1ª. 	
¡Ai que xente!

Idem 2ª. 	
O qu'é hoxe.....

Idem 3ª. 	
Ser son o dèmo.

Idem 4ª. 	
¡Seique tès ganas de lèria, Xuana!

Idem 5ª. 	
¿E que che dixo?

Idem 6ª. 	
Nó pois él......

Idem 7ª. 	
¿E ti faslle caso?
     (Salle pol-a ezquerda un rapaz c' un pau amarrado â cadeira-en clás de sable-finxindo ser o coronèl d'un reximento d'a miliza. Lèva n'a mau unha bandeira gallega-mourada e branca-adornada c'o escudo xeneral d'a rexion.) (2)

Rapaz. 	
¡Batallon....!
     ('A voz de mando d'este rapaz, que fai de xefe, sallen á escena unhos cantos pícaros con páus n'o hombro, bén alineados, e por compañias d'a seis. Cada compañia deberá ter un abandeirado consistindo a insinia n'un pano branco co'a cruz de Santiago pintada, preso con dous nudos n'a punta d'o pau.)
	¡Alto!
     (As pescadeiras continúan n'o seu traballo)

Pescadeira 1ª. 	
¡Mal agoiro!

Idem 2ª. 	
¡Mala siñál!

Idem 3ª. 	
Cand'os pícaros fan exercicio....

Idem 4ª. 	
Guerra segura.

Rapaz. 	
¡Media vòlta pol-a dereita.... derei....! ¡Alto...! ¡N'o seu lugar.... descansen!
     (Pasalles revista un por un.)
	¡Compañeiros! (Ap.) Botareillel-a paróla que, pr'o caso, m'enseñou ònte meu tio Xerome.
     (Con moita enerxía.)
	A. patrea gallega chámanos a de-

(2) 	'E costume mui antigua n'algús condados de Galicia, a de qu'os pícaros prefiran, a outros xògos, o de facer exercicios guerreiros.

	fendel-o fogár. Aventureiros de mala facha lixaron a nòsa bandeira e faise mestèr que cada migaIla de pringo se labe co'a sangue de cèn corazós enemigos. Non temamos ô númaro nin âs ventaxas d'o armamento. Con pòlas de figueira escorrentaron os betanceiros a miles de foraxidos mouros, cand'o famoso tributo d'as &quot;cèn doncellas&quot;: con fungueiros e fouces, si n·hai outra cousa, escorrentarèmos nosoutros ôs zumezagas d'o dia. Pardo de Cèla vixila os nosos pasos; Viriato-o Régulo-recórdanos o seu linaxe; os fuxilados n'o Carrál, amostrannos seu valimento. Probèmos, póis, que somos dinos de leval-os nòmes que d'esos guerreiros hèrdamos; loitèmos, com'ôs valentes d'o Medulio y-o Ponte Sampayo, e si a forza d'os alleos pode máis qu'a nosa, morramos apreixados â bandeira d'a pátrea, como morreu o batallon literario de Santiago n'os montes d'o Vierzo. Galicia, enton, bendecirá os nòsos nòmes: pedirá vinganza ô ceo, e desd'o fondo d'a cratedal de Santiago ergueráse fero o héroe de Clavixo, pra machucár baíx'os cascos d'o seu famoso cabalo ôs asesinos d'a honra d'a pátrea. ¡Compañeiros! Que nosos fillos non s'a vergoncen nunca de que Iles dimol-o ser; peleèmos como bos gallegos, e namentras teñamos alento berrèmos por chaus e penedos en son d'aturuxo ¡Viva Galicia!
     (Despois d'un istante de silenzo en qu'o &quot;coronel&quot; volv'a revistal-a forza, dá as òrdes de mando qu'o direutor d'a escena xuzgue comenentes. A orquesta, logo d'isto, toc'a muiñeira, y-o seu compás, fans'enrevesadas evoluciós n'o escenario hastra que todos sallen pol-o 3° ou 4° bastidor d'a dereita.)

&lt;center&gt;ESCENA 4ª.&lt;/center&gt;

     As mesmas PESCADEIRAS. Despois XAN, DON XAQUIN. Mais tarde, TIO ANDRES, ESTUDIANTES y-un MOZO.

Pescadeira 1ª. 	
Si foran verdadeiros soldados n-ó facian mellor.

Idem 2ª. 	
¡Creocho bèn!

Idem 3ª. 	
¡Nin qu'os foran!
     (Sallen pol-a ezquerda Xan e Don Xaquin)

Don Xaquin. 	
     (Paròlando con Xan.)
	Pois síntocho, e mais que por náide, pol-a Tia Colasa. 

Xan. 	
N-hai que facerIle.

Don Xaquin. 	
Éla, a probe, estará esconsolada. A úneca espranza que tiña desfíxose, cal o fume. ¡Com'ha de ser...! ¿E Marica? ¿Qué me dis de Marica? ¿Cómo queda esa probe rapaza?

Xan. 	
¿Quén? ¿Marica? ¡Valente prea!

Don Xaquin. 	
¿Qué dis? ¿Estás bébedo ou toléas?

Xan. 	
Nada d'iso, e sinon que lle conten n'a parroquea os líos d'ela con Farruco d'Outeiro.

Don Xaquin 	
Xurára diant'un Santo Cristo que t'aquevucas,
Xaniño.

Xan. 	
Pois non o xure que conto verdá.

Don Xaquin 	
¿Abofellas?

Xan. 	
Abofé.

Tio Andres. 	
     (Sallindo pol-a ezquerda.)
	Todo queda listo, de maneira que si quèren, podemos tomar un bocado antes de nada.

Xan. 	
N-haberá tempo.

Don Xaquin. 	
Ainda temos duas horas.

Tio Andres. 	
     (Ap. a D. Xaquin.)
	¿Qu'houbo ó fin?

Don Xaquin. 	
     (Id. o Tio Andres.)
	Nada; n-hai modo nin maneira de convencelo.

Tio Andres. 	
¡Mal pocado!

Xan 	
     (Ademirado.)
	¿Don Xaquin? ¿Qué xente é aquèla que vén por aló?
     (Sinála pr'a dereita.)

Don Xaquin 	
¿Cal?

Xan. 	
¡Aqueles que traen sombreiros ô xeito d'os civis!

Don Xaquin. 	
¡Ah....! Xa caigo. Son estudiantes de Santiago qu'andan requebrand'as mozas.
     ('Oyese n'a orquesta, e como de lonxe, a múseca d'a parranda.)
	¡E cantan bèn!

Tio Andres. 	
¡E bailan mellor!

Xan. 	
¡Teñolles envexa!
     (Sallen os estudiantes, vestidos con manteus e tricornios.)

Estudiante 1º. 	
Aquí todos, compañeiros, que diante temos boa xente!

Estudiante 2º. 	
¡Adiante os d'as pandeiretas!

Estudiante 3º. 	
¡Viva Galicia!

Estudiante 4º. 	
¡Vivan as mozas gallegas!
     (Algunhas pescadeiras xuntans'o corro que fan os estudiantes.)

&lt;center&gt;MUSICA.&lt;/center&gt;

Estudiantes. 	
Fillas hermosas d'a hermosa Cruña,
En cuyos pèitos viv'o amor,
Dádenos lèdas vòsa querencia
Qu'é grand'a fame d'o corazon;
Póis anque todos somos uns probes
E non gardamos metal d'o Sil,
En troque temos, par'adourarvos,
N'o noso peito, feitizos mil.

Veña unha surrisa,
Pelriñas d'o már;
Vaya un agasallo,
     (Botan bicos ó aire)
	
Sirenas d'Orzán.

Dade correndo rapazas

Un amorosiño si;
Miráde qu'os estudiantes
Van morrer, sinon, d'esprit.
Garridas
Mulleres
D'aqueste
Verxèl;
Decide
Si somos
D'o vòso
Querer
     (Salle pol-a ezquerda un mozo levando unha ucha n'unha carreta de mau.)

&lt;center&gt;FALADO.&lt;/center&gt;

Mozo. 	
Paisano:
     (Dirixindos'o Tio Andres.)
	O vapor dand'as pitádas
     (Oyes'o chifro.)
	e vosté tan acougado. Si se descuida queda eu tèrra o rapaz.

Xan. 	
     (Preparàndose pr'o embarque.)
	¡D'o demo!

Tio Andres. 	
¡Xa chegou a hora!

Don Xaquin. 	
Oindo a esta bòa xente
     (dirixindos'os estudiantes)
	fux'o tempo qu'é un gusto.

Esludianle 1°. 	
Gracias pol-o favor. ¿Embarcan vostédes?

Tio Andres. 	
     [Entenrecido]
	Este meu fillo, señor.

Pescadeira 1ª. 	
Gracias á Dios qu'acabamol-a faena.
     [As pescadeiras fan animados corros c'os estudiantes.]

Xan. 	
¡Non chore, meu pài!

Don Xaquin. 	
¡Non s'afrixa, Tio Andres!

Tio Andres. 	
     (Apreixand'a Xan)
	¡Xa nunca máis te vexo!

Xan. 	
Non diga iso, qu'eu logo volvo.

Tio Andres. 	
¡Fillo d'a miña y-alma!

Xan. 	
¡Pài quiridiño ...... bendígame!
     (Fincas'ós seus pès.)

Don Xaquin. 	
Non poido ver isto.
     (Choriquea en silenzo)

Pescadeira 1ª. 	
Nin eu .

Idem 2ª. 	
Nin eu.

Estudiante 1ª. 	
¡Que cuadro!

Tio Andres. 	
     (Dandoll'a chuchar a mau a Xan)
	Filliño,
     (chòra)
	se bon:
     (falando paseniñamente)
	acórdate d'os teus probes páis: roga por eles â Virxen d'o Carmen: pídell'a Dios que nos conceda saúde pr'apreixart'axiña, e si por disgracia morremos sin terte n'o regazo ou morres ti sin que podamos valerche nin darche o últemo bico,
     (moito sentimento)
	que Dios .... nós xunte n'o cèo. Filliño: còlga d'o peito est'escapulario que che manda tua nai: se bon, se bon ....

Xan. 	
     (Erguéndose)
	iPaiciño d'a y-alma!

Tio Andres. 	
¡Adios!

Xan. 	
¡Adios! ¡Adios, D. Xaquin!
     (Apreix'o)

D. Xaquin. 	
     (Chorando)
	¡Adios, Xaniño! Escribe sempre que pòidas, e non t'esquenzas de que teus páis morrerán de pena si axiña non vòlves.
     (Desvianse.)

Xan. 	
¡Adios todos! Rapaz,
     (ò d'a carreta)
	vamos.
     (Vaise)

Tio Andres. 	
     (Vendoo marchar)
	¡Adios, meu filliño!
     (Bótase chorando n'os brazos de D. Xaquin.)

D. Xaquin. 	
Cale, Tio Andrés. Fuxámos d'aquí.

Tio Andres. 	
Si, si.... Boas tardes señores.
     (Vánse pol-a dereita.)

Estudiante 1º. 	
¡Qué cousas se ven n'esta terriña querida! Emigracion ¡de cantas disgracias tès a culpa! ¡Probes padres! ¡Probes fillos! Probe Galicia!

Pescadeira 1ª. 	
     (Avisando)
	Xa sall'o vapor.

Estudiante 1º. 	
Verdá que sí.
     (Empez'a vers'o vapor que, pouco a pouco, marcha por detrás d'o castèlo de San Anton.)

     Luz de bengala ó cuadro. A xente qu'está n'o escenario pónse à mau dereita pra mellor vista d'o púbrico.

&lt;center&gt;MUSICA.&lt;/center&gt;

Todos. 	
Xa sall'
O vapor;

Xa os nòsos paisanos
Nos dicen
Adios.

Xa chora
Galicia
A sorte
Cativa
Qu'o cèo
Parece
Lle quixo
Donár,
Levando
Seus fillos
Pra lonxe
D'os pobos
Que lèdos
Lles dèron
Vidiña
E fogar.
     
     (0 vapor solta un cañonazo.)
	
Xa sall'
O vapor;

Xa os nòsos paisanos
Nos dicen
Adios.

Adios galleguiños,
Adios rapaciños,
Que todos
Fertuna
Fagades
Aló.

Adios paisaniños,
Adios hirmanciños,
Que todos
Gozosos
Volvádes
Acó.

Adios,
Adios,
Adios,
Adios.

&lt;center&gt;(FIN D'O AUTO PRIMEIRO.)&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;TITOLO D'OS CUADROS&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;DÓ&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;AUTO SEGUNDO&lt;/center&gt;

1º   A &quot;noite boa&quot; n'a Habana.
2º   Cousas d'a emigracion.
3º   Volta ó fogar.
4º   Foliada.

&lt;center&gt;DECORACIOS.&lt;/center&gt;

1ª   Praza d'Armas d'a Habana
2ª   Adrentos d'un hospital.
3ª   A 28 d'o auto primeiro.
4ª   Atro d'unha igresia en Galicia.

&lt;center&gt;PERSONAXES.&lt;/center&gt;

Marica.
Tia Colasa.
Tio Andres.
Xan
Crego d'aldea.
Abade d'un hospital de Cuba.
Don Xaquin.
Farruco.
D. Alifonso (maestro d'unha escola d'a Habana.)
Anxelo.
Alberte.
Rapazas, soldados, serenos, pregoeiros de peródicos,
     etc., etc.

&lt;center&gt;CUADRO PRIMEIRO.&lt;/center&gt;

     Teón ô medio d'o escenario semelLando á &quot;Praza d'Armas'' d'a Habana Sentadeiros ôs lados. A escena pasa entre lusco e fusco. Epoca: o 24 de Decembre de 188...

&lt;center&gt;ESCENA PRIMEIRA.&lt;/center&gt;

     1º. RAPACES pregoando peródicos gallegos. 2º. TANGO de negros congos. 3º. DON ALIFONSO (maestro d'escòla mui esfamentado.) — N'o escenario aparcen os pregoeiros con peródicos n'a mau.

&lt;center&gt;FALADO.&lt;/center&gt;

Rapaz 1º. 	
¡O ECO DE GALICIA d'hoxe, con noticias escoIleitas!

Idem 2º. 	
¡A GAITA GALLEGA, peródico churrusqueiro!

Idem 3º. 	
¡A REVISTA DE GALICIA!

Idem 4º. 	
¡A GALICIA MODERNA!

Idem 5º. 	
¡O ECO DE GALICIA!

Idem 6º. 	
¡A GAITA GALLEGA!
     (Un tango de negros cantando e brincando atraves'-

a escena. Os rapaces ò velos fanlles barullo)

Don Alifonso. 	
     (Sallindo pol-a dereita)
	Os pícaros persiguenme donde queira.
     (Os pregoeiros fanll'unha ròda e mèteno n'o medio.)
	¿Qué queredes, rapaciños?

Rapaces 1os. 	
¡Cantámosllo? iCantámosllo?'

Rapaces 2os. 	
Si, si, cantémosllo.

&lt;center&gt;MUSICA.&lt;/center&gt;

RAPACES. 	
Si n'as ribeiras d'o Miño,
D'o Landrove e d'o Saréla,
En que veu Pardo de Cèla
A primeira luz d'o sol,
Andan hoxe de ruada
Os mociños bullangueiros,
Festexando feiticeiros,
O nacimento de Dios;

Si n'aquela nobre terra,
A noite de &quot;noite boa&quot;
Todos tèxen unha croa
'O neniño de Belen,
E xantan, e logo cean,
Grelos e lacós adoito,
De Monforte o bon bizcoito,
Requeson de Recemèl;

Tamén é mestér aquí
Semellar a nòsos páis,
E xantár e beber máis,
Si é posibre, qu'os d'aló;
Veña, póis, unha moeda,
En toada d'aguinaldo,
E ¡viv'Antolin Faraldo,

Gallego d'os de mistó!

D. ALIFONSO. 	

Eu non pòido,
Rapaciños,
Regalarvos
Nin un ríf;
Son maestro
Esfamentado,
D'unha escòla
D'as d'eiqui.

Non me pagan
Hai dèz meses
Nin un carto
D'o xornál;
Teño fillos,
Mulleriña,
Cén mil deudas,
E ná máis.

En Galicia,
Moitas veces,
Aguinaldo
Repartín;
Pro n'a Habana
N-é posibre
Pois non teño
Nin un rif.
   

RAPACES. 	
Non tèn nin un rif
Deixalo fuxir.
     (Desfán a ròda e váise Don Alifonso pol-a ezquerda.)

&lt;center&gt;ESCENA 2ª.&lt;/center&gt;

     SERENOS qu'aparcen pol-a dereita. Os RAPACES fuxen ô velos.

Siguenos os primeiros ó mesmo tempo que di o que vai diante:

&lt;center&gt;FALADO.&lt;/center&gt;

Sereno 1º. 	
Vosoutros si que vades a fuxir ¡aguinaldeiros cativos!

&lt;center&gt;MUSICA.&lt;/center&gt;

Todos 	
Somos serenos
Que pol-a noite,
Vidas e tendas
Vamos gardár;
Nunca velámos,
Sempre durmimos,
Bastra qu'o dia
Vái crareár.

Non damos horas
Como n'un tempo
S'acostumaba
Dar n'o Ferrol;
Nin pregoamos
Si fai boa noite,
Si está nublado,
Si vèn ciclón.

De cand'en cando
Facemos algo,
Damol-o voto
N'as eleuciós,
'Os concexales
D'o Ayuntamento,
Teñan, non teñan,
Nòsa opinión.

Eles en tròque
Quèrennos moito,
Póis bos cabritos
Somos ô fin;
Mais nin por iso
Cobramos miga,
Qu'o Municipio
Non tèn d'aquí.

     (Fan c'os dedos sinal de diñeiro. )
	N'as sabonetas,
     (Sacan os relós d'a faltriqueira.
	As sète son:
Xa cheg'a hora
D'ir de rondón.
     (Váns'aparexados pol-as distintas caixas d'os bastidores.)

ESCENA 3ª.

     1º. AGUINALDEIROS. 2º. ANXELO. 3º. FARRUCO e tres compañeiros, un pouco de trinquis. Visten os catro, traxe de soldados. Farruco lèva n'a mau unha guitarra; o compañeiro primeiro, unha vara con roscas ensartadas; o segundo, unha bota con viño, y-o terceiro, un queixo que vai, pouco a pouco, esnaquizando c' unha navalla.

     (Atravesan a escena catro aguinaldeiros entoando o canto que sigue, cuya letra e música, é popular n'os arredores d'o cabo d'Ortegall,)

Aguinaldeiros 	
Desd'aló d'enriba d'o Ponto,
Hastr'acó vimos correndo,
Pra cantar con alegría
As nòvas d'o nacimento.

E vide rapaces,

E vide correndo,
E vid'a Belen
E veredol-o neno

E tragued'unha bota con viño
Pra dar un trago ô nòso ruliño.
     (Metense drento d'o escenario ô mesmo tempo qu'aparcen pol-o lado òpòsto Farruco y-os tres compañeiros. )

FALADO.

Farruco. 	
¡Vaiche n'a misa en Conxo! O dia de &quot;noite boa&quot; n-hai xèfes n'a milicia. Todos somos uns.

Compañeiro 1º. 	
¡Póis non faltaba outra cousa!

Idem 2º. 	
¡Craro está!

Idem 3º. 	
Farruco d'Outeiro: &quot;o soldado n'a fila é unha estaca, e si che caen os mocos....&quot;

Farruco. 	
     (Tapandoll'a boca)
	
¡Cala, larpeiro!

Compañeiro 3°. 	
Mellor será; pro pra iso faise mestér que repiniques n'a guitarra unha còpra d'aquelas enxebres que ti sabes..

Farruco. 	
Primeiro, veña un gutiño.
     (Danll'a bota.)
	
Pol-a vòsa saúde.
     (Despois de beber pasall'a bota ó compañeiro 1º.)

Compañeiro 1º. 	
D'hoxe eu vint'anos.

Idem 2º. 	
N'a nòsa tèrra s'entènde.

Idem 3º. 	
E ti qu'os vexas.
     (Sentanse n'un banco)

MUSICA.

     (En canto Farruco acaba de tarareár cada unha d'as cópras que siguen, os compañeiros brincan y-aturuxan decindo indistintamente:  —&quot;¡ Veña d'aló!  —¡Hox'-

ard'o eixo!  —¡Ó que me dé un pau doull'un peso!&quot; etc., etc.

Cópra 1°
Farruco. 	Si se pesáran verdades
N'a balanza d'a Xusticia,
Pesaría máis que todas,
&quot;'Despóis d'o cèo, Galicia.&quot;

2ª
	Cando de valentes haxa,
N'o mundo, unha esposición,
Ganarán medalla douro,
Os paisanos de Feixóo.
	
3ª
	Si unha estrela se fixase,
Dond'houbèse máis vertú,
A patrea d'o Sil sería
Asento d'aquela luz.
	
4ª
	Cand'en España s'erixa,
Un menumento â mullér,
Gallego será o modèlo
Ou xusticia n-ha d'haber.
     (Salle Anxèlo pol-a primeira caixa d'o bastidor d'a dereita. Anxèlo fala tatexando.)

FALADO.

ANXELO. 	
Farruco d'Outeiro ¿E ti èlo?

FARRUCO. 	
0 mèsmo, Anxelo de Loiba.
     (Apreixanse.)

ANXELO 	
¿Can.... can... can.... cando viñèche? (1).

FARRUCO 	
(Ap.) ¡E non me chama can o condanado!
     (Facen dolle bulra a Anxelo.)
	Asno.... asno.... asno.... âs nòve d'a mañan d'onte.

ANXELO. 	
¿E vich'a Xan d'os Picos?

FARRUCO. 	
Ainda non, e iso que teño ganas de falarlle, aparte de que traigo pra él duas cartas: unha d'a nai y-outra de Marica d'Andrade.

ANXELO. 	
Pois estache morrendo d'o gómeto n'o Hospital de San Felipe.

FARRUCO. 	
¿Como morrendo? ¡Nunca Dios me dèra! ¡Morrer sin xustificar a Marica diant'os seus ollos! Eu corro a velo. Rapaces, acompañaime.

TODOS. 	
Vamos, si, vamos todos.
     (Sallen os soldados.)

ANXELO. 	
     (Que se fixo o remolón)
	Remordell-a concencia. Bèn dixo un hòme de fárragos vellos
	

&quot;Que n'o infèrno profundo
Non s'oyeu pior sentencia,
Que camiñar pol-o mundo
Cargadiño c'a concència&quot;

FARRUCO. 	
     (Desde dentro.)
	Vamos de prèsa, Anxelo.

ANXELO. 	
¡Xa vou....! ¡Dios queira qu'este arrepentimento non sea unha nova falcatruada!
     (Váise.)

CUADRO SEGUNDO.

     Sala d'o hospital de San Felipe d'a Habana. Pòrta ô fondo c'un letreiro que diga, &quot;Hospital de San Felipe e Santiago: Sala 2ª.&quot; 'A mau ezquerda —en segundo tèrmo— unha ventá pechada, pro que se pòida abrir.

(1) 	Esta pregunta y-a contesta de Farruco, dis que se cambearon entr'un maestro y-un estudiante de Santiago, aló n'os tempos en qu'a nósa fala merecía os agasallos de todol'os gallegos.


ESCENA PRIMEIRA.

     XAN, ABADE do hospital, cinco ou seis hòmes d'o CORO, duas HIRMANS D'A CARIDÁ.
     A situacion d'os personaxes é a siguinte: Xan, sentado n'un sillon de brazos, ô lado dereito: os hòmes d'o còro pol-o seu redór como s'estuveran de vesita; unha d'as &quot;Hirmás&quot; dandoll'ô enfermo unha cunca de caldo; a outra &quot;Hirmá&quot; tamen ô lado d'el é cunha mau n'o hombro de Xan; o abade n'o lugar que conveña.

FALADO.

Abade. 	
     (A Xan)
	O peligro foise xá, de maneira, qu'escusa d'afrixirse. Estas santas &quot;Hirmás&quot; son pra vosté n'ista tèrra, o qu'en Galícia poidéra ser sua nai.

Xan. 	
Non teño queixa ningunha. 'O contrario; sèmpre qu'ande pol-o mundo direi qu'a elas, despois de Dios, lles debo a vida.

Hirmá 1°. 	
Nosoutras, Xaniño, non temos n'a tèrra outro fin que cumprir, mais qu'o d'asistir ôs enfermos.

Xan. 	
¡San Andres de Teixido lles premee tan bos sentimentos!

As Hirmás. 	
¡Así sea!
     (Vánse)

Abade. 	
O que conven agora
     (dirixindos'os compañeiros de Xan)
	é non molestalo co parólas.

Xan. 	
Non me fán dano ningun.

Abade. 	
¡Nò! ¡Nò! O menciñeiro,recomendoumo moito; de maneira que non vayamos a escangallal-o pataco.


ESCENA 2ª.


     OS DITOS, ANXELO, FARRUCO y-os tres COMPAÑEIROS d'o cuadro primeiro d'este auto.

Farruco. 	
     (Desd'a pórta e co'a gorra de cuartel n'a mau.)
	¡Hai lècencia?

Xan. 	
     (Medio erguendose.)
	¡Esa voz....! Adiante quèn sea.
     (Entra Farruco, y-o velo o Abade falalle caladiñamente)

Farruco. 	
     (Con agarimo)
	¡Xaniño!

Xan. 	
     (Con mal xeito)
	¡Farruco d'Outeiro.....! ¿Que diaños te trai por acó?

Farruco. 	
Vesitar ô veciño, ofercerm'o enfermo e satisfacer ô amigo.

Xan. 	
Si así fora.... ¡Veñan esos cinco, Farruco d'Outeiro!

Abade. 	
     (A Farruco.)
	Non s'esquenza d'o que ll'acabo de decir.

Farruco. 	
Custiós de moita comenencia pra Xan, obríganm'a falarlle sin que deixe pasar siquera un segundo.

Xan. 	
E lógo, Farruco, vasm'a decir algo bon?

Farruco. 	
Algo, non, moito, sí: de teus páis, de Marica, d'os teus amoríos, de moitas intrigas miñas.

Xan. 	
¡Loado sea Dios! Sr. Abade, rapaces: deixenme dous menutos nada máis pra falar con este amigo.
     (Sallen os aludidos.)
	Farruco: coll'un tallo, rechégate pr'acó e fala o que queiras.

Farruco. 	
     (Despois de facer o que Xan lle dixo)
	Supoño que non t'haberás esquencido, d'aquelas escenas que pasaron entre nòs e Marica, cando tras d'a cañota d'o castiñeiro....

Xan. 	
     (Interrumpíndolle)
	Xá m'acòrdo.

Farruco. 	
Póis bèn; todo aquilo era unha falcatruada feita por min pra xiringarte.

Xan. 	
Enton Marica....

Farruco. 	
Era inocente.

Xan. 	
¡Loada sea ela!

Farruco. 	
Eu habia tempo que me bilraba por esa rapaza.

Xan. 	
¿Y-ela?

Farruco. 	
¡Ela....? Desprezábame por qu'estaba namorada de tí.

Xan. 	
¿De mòdo.......?

Farruco. 	
De mòdo qu'a min me debes botár a culpa de todo, pòsto qu'eu fun o qu'armei mil marañas pra sacarte d'o medio, creendo —mal creido— qu'èla, non estando ti, ademitiria os meus parrafeos,

Xan. 	
Conta.

Farruco. 	
Eu a seguia por todos lados pra que t'amoscáras. De cand'en vez, cltiscaball'os ollos n'a tua presenza.

Xan. 	
Ben te vía.

Farruco. 	
A tarde d'o parrafeo n'o curral d'a tua chouza....

Xan. 	
¡Que....!

Farruco. 	
Fíxenlle creer que ti m'habias mandado preto d'èla, pra desengañala con respeuto ô teu amor. 

Xan. 	
¡Ora o diaño!

Farruco. 	
Y-o mesmo tempo qu'eu t'estaba traballando pra conseguir que non te foras.

Xan. 	
Lògo os agasallos qu'èla che facia....

Farruco. 	
Facíos n'a creencia de qu'eu m'enteresaba por vervos casados n'un anaco de tempo.

Xan. 	
¡Cata que cousas!

Farruco. 	
Fúchete tí, y-aquela mullér morria esconsolándose. FalèiIlo mil veces e nada. Enton ....

Xan. 	
¿Enton qué?

Farruco. 	
Procateime d'o mal que lle facía Falèille â tua nai: chameina a èla y-o Sr. Cura: conteillel-o todo, e todos....

Xan. 	
Qué....

Farruco. 	
Aconselláronme que ch'escribise dicíndoch'a verdá. Cand'ò iba facer así, caín quinto.

Xan. 	
Fala.

Farruco. 	
Soupen que viña destinado a Habana. Aviséillel-o

a eles, gabándome de poder darche presoalmente istas espricaciós.

Xan. 	
¡Bèn chas agradezo!

Farruco. 	
Tua nai deume unha carta....

Xan. 	
¿Dónd'está?

Farruco. 	
Marica outra, y-eu donch'as duas pedindoche mil perdós pol-o mal que n'un tempo che fixen.
     (Dall' as cartas.)

Xan. 	
¡Papés adourados!


MUSICA.
	
Estes papés queridos
Danme salú.
¡Bèn haxas, Farruquiño,
Bèn haxas tu!
Xa teño calma,
Xa revive desd'hoxe
A miña y-alma.

Farruco. 	
Gabareime mil veces
Che den salú,
Os papés queridiños
Que bicas tu;
E que n'a y-alma
Teñas sèmpre, de sòbra,
Garrida calma.

  A UN TEMPO.

Xan. 	
Estes papés queridos etc.

Farruco. 	
Gabareime mil veces etc.

FALADO.

Xan. 	
¡Ai, Farruco! ¡De canto che son merecente!

Farruco. 	
Aquebucaste. Nada me debes agradecer. Eu en tròque, estimaríache moito....

Xan. 	
Di o que queiras.

Farruco. 	
Que fixeras os posibres por irte pra nòsa tèrra.

Xan. 	
¡Quén poidèra!

Farruco. 	
Eu sallo mañá pra Santiago de Cuba, de maneira que, quizais, quizais, sea esta a últema vez que che falo, e sendo así....
     (Oyese ecnlca voz que chama por Farruco.)
	Voume, Xaniño. Fai o que ch'encargo.....

Xan. 	
¡Ogallá!

Farruco. 	
Adios Xan. Manda decir â casa o que pagou entr'os dous e non m'esconxures.

Xan. 	
¡Farruco, adios!

Farruco. 	
Ainda pòde que volva por acó.
     (Váise)


ESCENA 3ª.


     O DITO, despois a BENEFICENCIA (2), máis tarde o ABADE, FARRUCO e compañeiros, AMIGOS de Xan, CORO de rnulleres.

Xan. 	
En medio d'as miñas disgracias sou felís âs veces. ¡Ai, naiciña querida! ¡Ai, Marica adourada!
     (Dalle chuchos âs cartas.)
	Vexamos o que me dín. Esta é de miña nai. —&quot;Xaniño d'a y-alma: Fai dous meses que non sei de ti.&quot; —Non era por esquencimento, pro si por non ter cartos pra sellos. —&quot;A miña vida acábase pouco a pouco.&quot; —¡Probe! —&quot;—Desde

(2) 	Figura alegórica que vestida de branco e mourado presoífica â Sociedade de Beneficencia Gallega. Pra mellor intelixencia d'o púbrico, o artista que faga este papel levará unha banda mourada con letras brancas que digan &quot;Sociedade de Beneficencia Gallega d'a Habana.&quot;

	que te fuche non vivo un anaco de tempo sin verter bagoas como puños.&quot; ¡Bèn cho creo! —&quot;Ven, meu Xaniño, ven ô bèrce d'a tua nai. Marica esperate esconsolada. Teu pái agardate pra bendecirvos. Non te fagas xordo ôs meus rògos, póis sòménte así poderá vivir tua nai: Colasa.&quot; ¡Probe nai! iProbe náiciña! ¡Canto ch'estou facendo sofrir!
     (Abre a carta d'a noiva.)
	De Marica, ¿que me dirá Marica? ¡Seu retrato! ¡Miña virxen d'o Cristal que boa eres! ¡Meu amor! ¡Meu amorciño! ¡Pro Mariquiña que fraca estás! ¡Dios me valla! ¡Finas'a tua vida, Marica d'a y-alma!
     (Bica o retrato.)
	—&quot;Meu feitizo: Supoño qu'ôs teus ollos estarei xustificada gracias ô bon de Farruco que me pormeteu falarche. Si che interesa a miña saúde, brinca ô meu lado que te recibirei c'os brazos abèrtos. Corre Xaniño d'a y-alma, corre a apreixarme. Eu morro de soídá. Ven; ven aprèsa, siquer pra que recibas meu últemo sospiro, qu'a ti, ná mais qu'a ti, che pertenèce. Teu esconsolado amor: Marica.
     (Volv'a darlle bicos ó retrato. )
	Pois señor,
     (Moita pausa.)
	a cousa é boa; Marica finandose de soidádes; miña nai c'un pè n'a còba:
     (Oyese tronada ó lonxe.)
	eu sin saúde...., sin diñeiro...., sin amigos qu'o teñan.... ¿Que farei.... ? ¡Morrer tamen....!
     (Con decision.)
	Si.... pro.... ¿de que manèira ....? ¡Ah! ¡Xa sei! Duas pingas d'este brebaxe mandoume botar o meciñeiro en cada cunca d'auga ¡bebend'o todo....! ¡Non.... ! Vou a sofrir moito.... e bastante estou sofrindo xá. Morrer.... si; pro morrer decamiño.... ¿Como? ¿De que maneira?
     (Abre a ventá, y-o abrila fireo un lóstreyo.)
	¡Carafios!
     (Con medo.)
	Si.... a estas alturas.... espachúrrome. ¡Pro.... ! !Nada! ¡Que Dios me perdone!

MUSICA.

¡Adios, miña naiciña!
¡Adios, ti, Mariquiña!
¡Adios, que vou morrer!
¡Adios, pái adorado!
¡Adios, lugar amado!
¡Adios.....................
     (Fai aucion pro botarse pol-a ventá; pro n-o mesmo istante, salle de debaixo d'o escenario a &quot;Beneficencia'' que s'adianta hacia Xan e termina o canto d'este, decindo:

Beneficencia. 	
¡Qué vas facer?

Xan. 	
     (Atolondrado.)
	
Amigos, amigos,
Correde pr'acá. 	
     (Entran mui de présa, o córo de mulleres vestidas en traxe de monxas, o Abade, Anxelo, Farruco e compañeiros, os amigos que vesitaban a Xan, criados d'o Hospital etc.)

Os qu'entran. 	
¿Qué foi? ¿Qu'acontece?

Xan. 	
Que m'iba..... matár,
Y-aquesta neniña
Salindo d'o chan,
Con moito agarimo
Votoume pr'atrás.

Os qu'entraron. 	
¡Quén eres? Responde
¡Quén eres? Di, xá .

Beneficencia. 	
Eu sou a gallega
Probe sociedá,
Qu'en tèrras de Cuba
Allargall'a mau
'Os fillos enfermos

D'o gallego lár.
     (Arrodíllanse todos menos éla)
	
Cobíxat'eiquí,
     (Abríndo o manto pra que se cobixe Xan.)
	
Terás proteucion,
Qu'ôs probes d'Erin
Concedo favor.
     (Xan fai o que lle di a &quot;Beneficencia.&quot;'

Xan, o Abade e Farruco. 	
Bendita sèmpre sea,
A nobre sociedá
Qu'os emigrantes probes
Alárgalles a mau.

Os córos. 	
Protex'a providenza, con dones feiticeiros,
A sèmpre dadivosa e tenra sociedá,
Qu'os emigrantes probes d'a céltica Suevia
Cobixa baix'o manto d'a santa Caridá.

CONCERTANTE.

Beneficencia.. 	
Eu son a gallega,
Probe institucion,
Qu'en terras de Cuba
Non nèga favor
'Os fillos enfermos
D'a Sueva rexión.

Xan, o Abade 
e Farruco. 	
Bendita sèmpre sea
A nobre institucion,
Qu'os emigrantes probes
Conced'o seu favor.

Os coros. 	
Bendita unha e mil veces eternamente sea,
A xente que protexe a santa institucion
Qu'acó en tèrras de Cuba non nèga seus favores
'As víctimas d'a negra, mal fada emigracion.

CUADRO TERCEIRO.

     0 mèsmo teón y-os mèsmos trastos d'o cuadro segundo d'o auto primeiro, e decir, a chouza de Xan.

ESCENA PRIMEIRA.

     TIO ANDRES, que salle pol-a dereita.

Tio Andres. 	
Fai hoxe un ano que marchou pr'a Habana o meu Xaniño. Un ano; pro qu'ano mais longo, qu'ano de choros e congoxas. A nái esconsolada, eu esmorriñado, Marica consomida c'o sofremento. ¡Xan! ¡Xaniño! ¡Que será de tí, n'a còba en que vives! ¡Quizais esté mòrto á estas horas! ¡Quizais............!
     (Pónse caviloso.)

ESCENA 2ª.

     0 DITO e MARICA.

Marica. 	
     (Que correndo e brincando salle pol-a ezquerda.)
	Tio Andres, Tio Andres, apréixeme.

Tio Andres. 	
¿Que quér decir iso, Mariquiña? ¿Que che pasa? ¿Que socède?

Marica. 	
¡Ai, Tio Andres! ¡Que cousa máis estrana a qu'a min me pasou ònte a noite!

Tio Andres. 	
¡Como cousa estrana!

Marica. 	
Si. Onte, como de costume, fun a igresia d'a parroquea a rezarll'â Virxen pol-a saúde d'o nòso Xan.

Tio Andres. 	
Sigue.

Marica. 	
Y-ainda bèn non dirixín â imaxe unha òlláda de súprica, tòldáronsem'os òllos, restreguéinos co'as beiras d'a mau, y-ó ollar nòvaménte pra éla, éla m' ollou tamén; pro qu'òlláda, Tio Andres, máis agarimosa. Sentín
     (sospira con satisfaucion)
	rebulir a sangue drento d'o peito: soltaron os òllos bagoas como zreixas......

Tio Andres. 	
Dí, dí.

Marica. 	
E cando empecei a enxugálas c'o mantèlo, mesmo me figurei oil-a voz de Xan que me decía: —&quot;¡Marica, Mariquiña.... agarda, que lògo, mui lògo, me terás n'o bèrce!&quot;

Tio Andres. 	
¡Meu San Andres de Teixido!
     (Chòra)
	Si salíra certa a corazonada de Marica......

Marica. 	
Xuntos iríamos a lebarll'en romaría o froito mais escolleito d'as nòsas sementeiras.

Tio Andres. 	
E xuntos todol-os anos repitiríamol-o viaxe. Corre, filla d'a y-alma, corre a contarll'o conto a Colasa, qu'ela cho estimará máis qu'a vida.
     (Oyes'a voz de Xan que tararéa desde drentro d'o escenario o canto que sigue. 0 Tio Andres e Marica quédanse como lèlos ò oilo.)


ESCENA 3ª.


     Os DITOS e XAN; despois TIA COLASA.


MUSICA.

Xan. 	
Salve Galicia amada,
Salve gallego chán;

Dichoso que pòido
Tua pranta bicar.
     (Entra Xan n'o escenario. 0 Tio Andres e Marica apréixano.)

FALADO.

Xan. 	
¡Padre!

Tio Andres. 	
¡Fillo!

Xan. 	
¡Marica!

Marica. 	
¡Xaniño!

Xan. 	
E miña nái qu'é d'èla? ¿dond'está? 

Tia Colasa. 	
     (Sallindo d'a chouza)
	¡Fillo!

Xan. 	
¡Nái queridiña!

MUSICA.
	
Salve Galicia amada,
Salve gallego chán;
Dichoso que pòido
Meus bèns apreixár.

Marica. 	
Gracias bendita Virxen
Gracias bendita nai;
Dichosa que pòido
Meu bèn apreixár.


Os catro y-a un tempo.

Xan.
	
Marica.
	
Os vellos.
Salve Galicia amada,
Salve gallego chán; 
Dichoso que pòido 
Meus bèns apreixár.  	Gracias bendita Virxen,
Gracias bendita nái;
Dichosa que pòido
Meu bèn apreixár. 	Gracias bendita virxen
Gracias bendita nái;
Dichoso/a que pòido
meu fillo apreixár.

FALADO.

Marica. 	
¡Ai, Xaniño d'a y-alma!

Xan. 	
¡Que ganas tiña de velos a todos!

Tia Colasa. 	
Cóntanos, Xaniño, cóntanos.

Xan. 	
Lògo, máis tarde; pro antes acostúmense conmigo â bendecir â Sociedá de Beneficencia gallega d'a Habana, qu'a èla lle debo a vida y-a vòlta ô fogár.

Todos. 	
¡Que Dios a bendiga!

Marica. 	
     (Dirixindos'a Tia Colasa)
	¿E casarémonos?

Tia Colasa. 	
Mañá mesmo, si Xan está dispòsto.

Xan. 	
Con toda a miña y-alma.
     (Cóllell'a mau a Marica e póñens'a parolár caladiñamente.)

Tio Andres. 	
     ('A Tia Colasa.)
	Ai que perguntarlle donde deixou a ucha.

Tia Colasa. 	
Non lle digas nada agora; deixô que fale c'o seu amor. Entremos todos e conversarémos drento. Mañá, â igresia a recibil-as bendiciós d'o Sr. Cura.

Tio Andres. 	
Pasado, de romaxe a San Andres de Teixido.
     (Métense n'a chouza cantando o cuarteto anterior. Erguese o teón y-aparce o

ULTEMO CUADRO.

     Semella o atro d'unha igresia d'aldea. A igresia ó lado dereito en últemo térmo.

ESCENA UNECA.

     GAITEIRO e TAMBORILEIRO, MARICA, TIA COLASA, XAN, TIO ANDRES, SR. CURA, o MAESTRO d'escola qu'estaba n'a Cruña, CORO d'homes e mulleres. —'0 erguers'o teón aparcen â pòrta d'a igresia o gaiteiro y-o tamborileiro. Os demáis personaxes sallirân d'a igresia aparexados n'este xeito. 1º. Xan e Marica. —2º. Tio Andres e Tia Colasa. —3º. Sr. Cura y-o maestro. —4º. Un mozo y-unha moza etc. —Cand'o asoman os primeiros, o gaiteiro repenica a muiñeira. En canto chegan preto d'a concha d'o apuntador, deixa de tocar o gaiteiro e dí o Sr. Cura.

FALADO.

Sr. Cura. 	
Rapaces: Fólgome moito de vervos a todos contentos e satisfeitos, dispòstos a festexar o casamento de Marica d'Andrade con Xan d'os Picos. Fólgome moito, decia, non sòménte pol-a satisfaucion que todos disfrutades, sinon tamén porqu'así tedes ocasión de coñocer canto máis val vivir n'a nòsa tèrra comendo unha coda de broa, que non espoñerse a sofrir as cativeces e miserias pórque pasou Xan d'os Picos, e qu'ónte â noite nos espricou n'o sobrádo. Gallegos. ¡Viva Galicia!

Todos. 	
¡Viva!

Sr. Cura. 	
Gallegos ¡Vivan as nòsas tradiciós!

Todos. 	
¡Vivan!

Sr. Cura. 	
Vivan as Sociedades gallegas d'a Insua de Cuba!

Todos. 	
¡Vivan!

Xan. 	
Eu tamen debo decir algo, ou máis bèn, repetil-o que dixen ònte â nòite. Si n'a Insua de Cuba se sòfren cativeces e miserias non é por culpa d'o pòbo cubano. Cuba é un pais hospitalario que non nèga a naide, podendo, súa proteucion. Gallegos, ¡Vivan os cubanos, nòsos hirmaus!

Todos. 	
¡Vivan!

Tio Andres. 	
Mañá, de romaxe a San Andres de Teixido. Agora, veña d'aló Colasa.
     (0 gaiteiro repinica a riveirana e bailan todos. '0 medio d'o baile, o Sr. Cura coll'ò Tio Andres d'unha mau, bótoo a un lado, e póns'a bailar co'a Tia Colasa, decindo antes:

Sr. Cura. 	
Eu tamén teño que botár unha cana ô aire. ¡0uh Tia Colasa! iCon nosoutros n'hai quén pòida!
     (En canto se van acabando as figuras d'o baile cantan todos a cópra que sigue e baixase o teón.)

MUSICA.

Todos. 	
¡Non mais emigracion!
     Sempre digamos;
E qu'emigrar d'a Suevia
     Nunca vexamos.
     Qué hax'achego
'A tèrra d'o sofrido
     Pòbo gallego.

(FIN DE &quot;NON MAIS EMIGRACION.&quot;)

JUICIO DE LA PRENSA

     LA REVISTA DE GALICIA.—Año 1°. —Tomo 1°. —Núm 3. —Habana: Octubre 30 de 1885.

LA OBRA DRAMATICA DE DON RAMON ARMADA
TITULADA
¡NON MAIS EMIGRACION!

     Que la literatura nacional se enriquezca cou una nueva producción; que esta sea buena y de las que hacen honor al que la escribe y á las letras patrias y todos batimos palmas y hay para todos motivo de satisfacción y de regocijo.
     Pero que el árbol de una literatura regional florezca y que sus flores se conviertan en hermosos y sazonados frutos y no faltará quien diga: ¿á dónde van los gallegos? ¿á dónde los catalanes? qué pretenden los vascos?
     La centralización política y administrativa nunca tendrá fuerza bastante, al ménos en España, para determinar la centralización de la inteligencia y ménos de la imaginación. Hablarémos los gallegos en castellano y acaso en un castellano puro, castizo y correcto y pensarémos y sentirémos en gallego.
     No es nuetro ánimo ni entra en nuestro propósito el ir en este momento en pos de Ias causas que motivan el hecho y ménos todavía declarar sí esto es un mal ó es un bien. Fuerza es sin embargo confesar que desde el punto de vista literário es sin duda alguna un bien.
     Ni Añon ni Alberto Camino ni Rosalía Castro ni Curros Enriquez ni otro alguno de los muchos hijos predilectísimos de Ias musas, honra y prez de nuestro Parnaso y corifeos de nuestra regeneración literária, hubieran Ilegado á alcanzar la gloria que alcanzaron sin pensar y sentir como han sentido y pensado.
     En una época como la presente, en la que todo vacila ó cae; secas las antiguas fuentes de inspiración; con la duda, oprimiendo el espíritu; dueño del corazón el cálculo y sintiendo por todo estímulo el hambre y la sed de los materiales goces, apenas si es posible la poesía. La contemplación de lo útil, llevada á la exageración, ahoga y mata la contemplación de lo bello.
     En ese desierto de desconsoladora aridéz, en el que se levantan espantosos remolinos y en donde sopla constantemente un aire caliginoso, que todo lo marchita y lo agosta, hay por fortuna algunos lugares de refugio, algunos verdes oásis... Uno de ellos es sin duda alguna el amor, rayano en la idolatría, que sienten algunas gentes hácia el país, en que han nacido, en donde se habla su lengua y se conservan Ias tradiciones, los usos, maneras y costumbres en que han vivido en su infancia.
     Este sentimiento íntimo, nervíoso, profundo del pobre y del rico, del ignorante como del más ilustrado, quizá es mayor que en parte alguna, en Galicia. En virtud de él y á su contacto, la fuente, el rio, el valle, el bosque, todo cobra vida, todo se tiñe de amor y la poesía nace. De lo inanimado se pasa á lo animado y la familia, los amigos, los vecinos, los comprovincianos, los recuerdos del pasado, las alegrías y los dolores del presente, Ias esperanzas del porvenir se confunden en un sólo culto, apasionado y ferviente, que es el culto de la tierruca, que diría Pereda, y que á nosotros los gallegos nos faltan palabras para decir que és lo que és.
     Todas esas fuentes y orígenes de inspiración y de belleza están intimamente ligadas entre sí, se cruzan, se refuerzan y enaltecen con las cadencias, la música, los giros é inflexiones del dialecto. Por eso, cuando nuestros poetas cantan en gallego, brota la inspiracion de sus lábios y su pluma corre dulce y fluida más, mucho más que cuando se expresan en castellano.
     No hay por consiguiente razón para que dejemos de cultivar el dulce y hermoso dialecto,en que han balbuceado nuestros lábios las primeras palabras. En él y por su médio se puede decir todo,á veces de una manera tan gráfica y tan perfecta, que en vano sería buscar lengua alguna que fotografiase mejor ni igual siquiera nuestra ideas y nuestros sentimientos. Están pues bien inspirados los que no se desdeñan de presentar sus pensamientos en la melodiosa lengua de Rosalía y nuestro amigo Armada presta un verdadero servicio á la literatura gallega, al ofrecer á sus comprovincianos el Apropósito lírico dramático que titula: Non mais emigración.
     Bien quisiéramos hacer su análisis en dialecto, ya que en dialecto está escrita la obra; lo hariámos y lo publicariamos con el mayor gusto, que no nos avergonzamos ciertamente en hablar la suave y armoniosísima lengua que hemos aprendido cuando niños; pero Io confesamos con pena, no conocemos bastante á fondo el gallego para valernos en público de él como instrumento de expresión de nuestras ideas. Es esta la sola, la única razón y lo que nos obliga á echar mano del castellano para decir al Sr. Armada algo de lo mucho que sobre su trabajo se puede decir, para poner de manifiesto la impresión que su libro nos ha causado.
     Revela en primer término la saludable reaccion que felizmente se está llevando á cabo en el espíritu de nuestra juventud ya en el seno de las cuatro provincias ya en Ias innumerables regiones, en donde, por la fatalidad de Ias cosas, andan dispersos los hijos de Galicia.
     Hace una treintena de años parecía que á los nuestros les faltaba valor para hablar, para escribir en el dialecto de la tierra, para declarar en voz alta y honrándose mucho en ello, su país de orígen. Hoy Ias cosas han cambiado. Satisface y consuela el ver que escritores distinguidísimos, hombres y mujeres de génio y de ilustración, no se desdeñan en escribir en el dialecto del país, en que han visto la luz. Hay gramática; hay diccionarios y en fin, se levanta á toda prisa y con toda fé y con gran entusiasmo el edificio de la literatura regional, que, á juzgar por lo hecho, será grande, noble y magestuoso, como corresponde á un pueblo sério y á una raza inteligente, aplicada y ávida de instruirse.
     ¿Cómo responden Ias masaa á este movimiento intelectual, ostensible en todas partes? Se asocian á él con verdadero frenesí. Ya no hay uno entre, todos nosotros que se avergüence de su orígen y abolengo; los pone de manifiesto en todas Ias ocasiones con la frente erguida y procura por su parte honrarlos, siquiera los considere ya por sí honrados y por todo extremo honrosos.
     Uno de los jovenes más entusiasta de nuestra colónia, un férvido cultivador del dialecto, del que se sirve con frecuencia para hacer fluir su fecunda vena poética, ha hecho una hermosa composición, leida en Tacón, en una de Ias funciones de Beneficencia, que titula: Eu son gallego. Como diciendo ¿y bien, qué?: he aquí un timbre que llevo con glória y con orgullo y que no cambiaría por los más preclaros.
     La protesta es valiente; pero no es única. Una manifestación de igual índole viene á ser el libro del Sr. Armada. Trátase de probar en él, y si tal no era la intención del autor, así resulta, que el gallego sirve para llevado á la escena y que la poesía dramática puede encontrar en nuestra lengua un instrumento flexible, dócil, capaz de expresar Ias situaciones más difíciles del espíritu con facilidad, con gallardía y á la vez con inimitable dulzura. AI igual del italiano se presta admirablemente el gallego para la música y presumimos y esperamos que, puesta en la escena la obra del Sr. Armada, nos ha de proporcionar gratísimos ratos de solaz y de placer.
     El fin moral que se persigue en Non mais emigracion, es el de evitar que los gallegos abandonen su pais y vayan á buscar en lejanas y extrañas tierras lo que pueden encontrar al alcance de su mano, en su casa, en su país, al lado de los seres y objetos amados.
     Para desenvolver este pensamiento crea el autor los siguientes personajes: Un jóven, hijo único de un matrimonio de labradores acomodados sinó ricos y una jóven campesina á quien el primero enamora. Juan y María son los nombres de ambos jóvenes y Ias principales figuras del cuadro; pero hay varias otras de segundo órden, entre Ias que descuella la de Francisco, especie de Maquiavelo rural, que, enamorado á su vez de María, dispone Ias cosas de modo tal que Juan cree que no es amado y, loco de desesperación, determina emigrar y separarse de cuanto hasta entónces había querido.
     Llega el protagonista á la Habana. Su escasez de recursos le conduce á la cama de un hospital de caridad, al ser invadido por la enfermedad endémica. Su vida corre peligro; pero al fin se salva y ya en la convalecencia viene á visitarlo su antiguo rival Farruco, que ha caido quinto y lo han destinado á Cuba y le dice que lo que él habia considerado como infidelidades de María, era todo obra suya; que María había resistido á sus seducciones, que seguía amándole y que él, causante de sus desventuras, le pedía perdón y le entregaba dos cartas; una de su madre y otra de su amante, en Ias que le ruegan que vuelva á Galicia.
     Juan recobra con esto la calma, la salud y la fé perdida; pero está pobre; no puede acceder á los deseos de su madre y de su prometida, porque carece de recursos y la desesperación le sugiere la idea del suicidio. En este momento, cuando íba á poner fin á sus penas y á sus dias, la Sociedad de Beneficencia Gallega le abre los brazos y más tarde lo devuelve al cariño de sus padres y al de María, con la que se casa.
     La trama es perfectamente natural. Hay en ella tal verosimilitud, tal verdad relativa, que si la cosa no ha pasado con el Juan, creado por la fantasía del autor, ha ocurrido con innumerables Juanes, Pedros y Franciscos, que por causas fútiles han dejado su hogar y su familia, viniendo la realidad de sus posteriores infortunios á demostrarles lo mal aconsejados que habían andado, al condenarse voluntariamente á un ostracismo, que si alguna vez abre las puertas de la fortuna y de la dicha, las cierra por el contrario en la mayoría de los casos.
     Suponiendo que la obra del Sr. Armada no sea bastante á extinguir la emigración; suponiendo más, que nada se consiga con ella en ese sentido, todavía la creemos acreedora al aplauso del público, considerada como obra de arte. Añadirémos que desde el punto de vista artístico es de importancia secundaria el conseguir ó no conseguir el fin moral propuesto. El artista no es un legislador ni un moralista. Concibe la belleza desde una altura, si cabe mayor, que la de modificar leyes, usos y costumbres. Formada la idea de lo bello en su acepción más lata y más pura, busca el ropaje, el medio, la expresión adecuados y cuida de que estos correspondan al pensamiento á que han de dar forma, cuerpo y envoltura materiales. Si obtiene ambas cosas, si crea, si ve, si percibe lo bello; si luego encuentra el color, el sonido, la palabra, la expresión propios, oportunos y hermosos á la vez, ha realizado el fin artístico, ha hecho obra de arte.
     Y he aquí que el autor de Non mais emigración, dentro siempre del objeto de evitar que sus paisanos emigren, nos pone de manifiesto los tiernos sentimientos de nuestros campesinos, exhibe á jóvenes, á viejos, á hombres y á mujeres tales como ellos son, con su modo de decir, de cantar, de querer, de intrigar, de discutir, etc., etc,
     El fin moral constituye, es verdad, el fondo de la obra, el enlace y la trazbazón; pero no representa otra cosa, mirado literariamente, que una especie de anaquel, de que el autor se sirve para ofrecer al público una porción joyas y mérito indisputable, no tan solo por su valor intrínseco sino por el tallado, el gusto y la manera como están montadas. Con este artificio (que es á su vez un tributo de cariño hácia Galicia) nos presenta el autor de: Non mais emigración, una porción de hermosas cosas que todos han visto; que ante los ojos de todos han pasado; pero que muy pocos han podido percibir con la claridad, el sentido y aún diremos mejor, el sentimiento con que han sido apreciadas por el Sr. Armada. 
     La separación del emigrante, la despedida al embarcarse, son de una realidad, de una ternura y á la par de una verdad que seducen y conmueven. Al leerlo y mejor al oirlo, estamos ciertos de que los que hayan pasado por una de estas dolorosas despedidas ó la hayan presenciado simplemente, se han de decir: &quot;ni más ni ménos; así ocurre: la tristeza es general entre cuantos presencian el espectáculo; esos son los consejos que los padres gallegos dan á sus hijos; así es el tierno adios con que se arrancan los que se ván de los que se quedan.&quot;
     El paralelo que hace el maestro de escuela entre la Galicia de ayer y la de hoy; entre las misérias de los maestros de escuel de tiempos atrás y la relativa comodidad (siqiera todavía modestísima) de que hoy disfrutan, está muy oportuno y en el órden de los sucesos realizados y de los que se prepararan.
     La entrevista en un hospital de la Habana entre Juan y Francisco, las confesiones de éste, las transiciones porque pasa el espíritu de aquél, al saber que es amado, al considerar que apesar de eso no puede volver á ver á sus padres ni á su prometida, el conato de suicidio, la intervención piadosa de nuestra Sociedad de Beneficencia que lleva á los desconsolados y á los tristes la esperanza perdida y últimamente la vuelta á Galicia del protagonista y su encuentro con sus padres y su amante, son cuadros, llenos de vida y de naturalidad.

     Hay una porción de canciones muy propias, muy características y nos prometemos que, si como es de esperar, la música corresponde á la letrilla, serán oidas con el mayor placer por los gallegos.
     Esto por lo que hace al fondo. En lo que respecta á la versificación, es fácil, adecuada á las situaciones y de bastante corrección y pureza desde el punto de vista del dialecto. Y en lo que á la prosa se refiere hablan los diversos personajes como deben hablar, dados su edad, carácter, sexo, grado de instrucción etc., y sobre todo hablan como se habla allá, con los giros, los modismos y los términos que usan Ias gentes gallegas, que conservan la lengua tradicional sin mezclas de voces ya castellanas ya portuguesas (que de todo hay,) cuyas mezclas en lugar de embellecer, bastardean el dialecto y concluirían con éI si á ello no se opusiesen nuestro secular apego á Ias cosas de la tierra y la perseverancia con que los campesinos guardan (como Ias Vestales el sagrado fuego) el modo de hablar, heredado de sus padres y de sus abuelos.
     Ya hemos dicho que gustará, puesta en escena, la obra del Sr. Armada. Hay acción, hay interés, hay unidad y hay movimiento. Por otra parte es una novedad. No tenemos noticias de que aquí en la Habana se haya presentado nunca una obra hecha en gallego en las tablas, al ménos de un modo sério; puesto que por lo demas no han faltado escritores chuscos de otras provincias que al objeto de ridiculizarnos, han hecho que uno de los personajes de su obra fuese hijo de las provincias gallegas y por aditamento aguador, barrendero, mozo de cuerda ó cosa así y que hablase un gaIlego que no hablamos nosotros, desconocido hasta de su misma nodriza y en el que los toques consistían en hacer de Ias os us y en otras sandeces por el estilo.
     Estos amables escritores no se contentan con esto; además nos pintan en general, mentecatos ó cuanto ménos de muy escasa penetración. AI contemplar tanta ignorancia por parte de estos pintores infieles; al ver como se desconocen el carácter y Ias condiciones de una raza y de un pueblo de fina percepción y de grandes dotes reflexivas, no deben enojarse los gallegos. Miremos con lástima á los que tan mal observan y dejémoslos en su creencia hasta que el tiempo y la ocasion los rediman de su error.
     Si el Sr. Armada se decide á llevar su obra á la escena, como presumimos que lo hará y como debe hacerlo, procure (aun cuando no necesita indicaciones de nadie sobre este particular) que sean gallegos y gallegos de verdad los encargados de hacerla; que repetidos ensayos identifiquen con su papel á cada uno de los actores; que no se olviden los menores detalles del libreto y últimamente que el público sea gallego.
     Con estas precauciones le auguramos un éxito seguro, gran cosecha de aplausos y la gloria de haber entrado el primero en una senda que otros como él, amantes fervorosos del dialecto, recorrerán á su imitación, de lo que debe regocijarse la literatura gallega, casi ausente hasta ahora del teatro.
     Entre tanto, reciba nuestro parabién y nuestros plácemes, si destituidos de autoridad, ricos de buen deseo y no por eso parciales.

JUAN MANUEL ESPADA

     Habana, Octubre 20 de 1885

     EL ECO DE GALICIA. —Núm. 171. —2ª época. —Octubre 4 de 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!

     Tal es el título de un apropósito lírico dramático del señor Armada Teijeiro, redactor de este periódico, que acaba de salir de Ias prensas del acreditado establecimiento tipográfico La Correspondencia de Cuba.
     Está escrito en dialecto gallego y tiene un fin importantísimo: combatir la idea de la emigración en Galicia.
     ¿Hálo conseguido el autor?: entendemos que no: los débiles argumentos escojidos para poner de relieve el error de los que se ausentan de su tierra, dominados por el ánsia de riquezas, no llevarán al ánimo de los gallegos del otro lado del mar el convencimiento de que allí, cerca de los suyos, sin cruentas amarguras y dolores infinitos, pueden vivir tranquilos y dichosos.
     La emigración es una enfermedad social para la cual no se encuentra remedio facilmente.
     Puede alabarse la buena intención del autor del apropósito, pero es fuerza reconocer que no hará un adepto.
     Entrando en otro órden de consideraciones, hay que confesar, que la obra del Sr. Armada está muy bien escrita y muy gallardamente versificada.
     El lenguaje es claro, fácil y galano, los personajes si bien pecan de atildados y correctos, son naturales y están perfectamente dibujados. Hay versos preciosos en la parte musical, observándose en su extructura una gran facilidad de ingenio.
     La lectura de la obrita Non mais emigracion encantará —estamos seguros— á todos los gallegos.
     En escena quizás resulte un poco confusa por la rapidez con que las escenas se suceden, pero siempre agradará á los que presencien su representación.
     Sentimos no poder hablar de la música que el señor Rego, inteligente compositor gallego, ha puesto al apropósito del Sr. Armada: no la conocemos; debe, sin embargo, ser preciosa, si hemos de juzgar por las aptitudes del compositor.
     No nos corresponde á nosotros aplaudir fuertemente al Sr. Armada, que, por el afecto que le profesamos, pudiera estimarse interesado el aplauso.
     Correspóndenos si aconsejarle sinceramente: que estudie, que estudie mucho, que con sus felices disposiciones, llegará á hacer obras de verdadero valor.

W. A. INSUA.

     EL ECO DE GALICIA. —2ª epoca. —Núm. 175. —Noviembre 1º. 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!

     Que poco valemos y poco significamos, como literatos y como críticos, inútil es decirlo; no obstante vamos á emitir nuestra humilde opinión acerca de esa producción lírico dramática que acaba de ver la luz y con la que empieza su carrera literaria nuestro amigo don Ramón Armada.
     El autor de ¡Non mais emigración! preséntanos su obra escrita en gallego, en esa dulce y melodiosa lengua en que hemos balbuceado nuestras primeras palabras: primer paso de acierto en el autor que con ese solo hecho presta un gran servicio á la literatura pátria.
     Es cierto que hace algunos años cultívan nuestra hermosa lengua con verdadero éxito los escritores y poetas gallegos más distinguidos é ilustrados, pero hasta la fecha, no sabemos por que razón, se apartaron por completo de llevarla á la escena. Semejante excepcion, ¿será debida tal vez la atraso en que aún se encuentra nuestro dialecto? Quién sabe. El gallego, forzoso es reconocerlo, todavía está muy atrasado, por más que algunos —llevados por un patriotismo que respetamos y aplaudimos,— pretenden, en su hiperbólico deseo, hacer creer que puede competir con los enriquecidos idiomas de la Europa moderna.
     Nuestra lengua, lo sabemos perfectamente, fué la lengua predilecta en la corte de Alfonso VIII y en la de Alfonso X; Ias cántigas á la virgen, del Rey sabio, están escritas en gallego, como están también Ias tan celebradas de Macías el enamorado. Y los poetas de la época de Enrique III y Juan II, todos escribían sus versos en gallego. Es más; en Ias composiciones de Jorge Manrique y Juan de Mena y aún en Ias del mismo Marqués de Santillana, sus frases, sus couceptos y sus giros son verdaderamente arrancados de nuestro dialecto.
     Pero más tarde, por causas que no son propias de este lugar, nuestra lengua fué decayendo visiblemente hasta el extremo de verse desterrada de la literatura.
     Y encerrado entonces el gallego en provincias cada vez más pasivas y vencido por el sonoro castellano, quedó relegado exclusivamente al pueblo, hasta tiempos recientísimos.
     En tal vitud, ¿como no ha de carecer, pues, de los recursos, abundancia y flexibilidad que en sus múltiples relaciones sociales, comerciales y eruditas adquirió ya el portugués? Es cierto que éste es hijo del gallego; pero, como muy bien dice nuestra insigne paisana Dª Emilia Pardo Bazán, ¿acaso corrren en balde para un idioma cinco siglos de nacionalidad, de guerras y conquistas, de gestión y florecimiento artístico y literario?
     Hay que decirlo con franqueza entera: el gallego es tierno, melancólico, suave, elegante y puro, mucho más dulce y armonioso que el catalán y el vascuence, y capaz de competir con el mismo decantado italiano; pero eso no obsta para que hoy por hoy no sea más que un dialecto pobre de voces, falto de palabras con que poder expresar muchas ideas.
     ¿Pretendemos con esto significar que los gallegos deben renunciar á la hermosa lengua nativa, á esa lengua que nos enseñaron nuestros padres, y en la que formulamos Ias primeras quejas de amor? No: antes por el contrario aplaudimos á todo aquel que procura manifestar sus pensamientos en gallego. Lo que deseamos es que se cultive con más celo aún nuestro dialecto, que se levante á toda prisa el monumento de nuestra literatura.
     El señor Armada, al presentarnos ¡Non mais emigración!, bien merece nuestro aplauso y el de todos los gallegos. Lejos de su pátria donde tan difícil es poder conocer á conciencia el gallego, sin títulos literarios ni antecedentes políticos, se ha presentado en la arena, nuevo lidiador: solo y desconocido la ha recorrido bizarramente para salir de ella victorioso.
     La obra á que nos referimos tiene por objeto dos cosas de suma importancia: combatir la emigración en Galicia, y ensalzar la Sociedad de Beneficencia Gallega de la Habana.
     Veamos ahora el argumento que para eso ha imaginado el poeta.
     Xan y Marica, son dos arrogantes mozos, que se han jurado eterno amor. En la féria, en la tasca y en todas partes, se ven juntos; hablan de sus amores, de sus futuros placeres, del dia aquel feliz en que han de unirse al pié del altar, ante el humo del incienso y el resplandor de os benditos cirios.
     Farruco, amigo de Xan se enamora también ciegamente de Marica: le declara su pasión, pero ella la rehusa. Convencido entonces Farruco de que nada podia conseguir sin antes quebrantar aquellas relaciones, apura todos los recursos de su maquiavelismo para hacer creer á Xan que el amor de Marica era mentira. En efecto lo consigne.
     Xan sin reparar en la traición y la malevolencia de Farruco, se siente abatido por los terribles celos y la desconfianza: ¡su dicha y su amor, muy pronto se trocaron en un infierno! Con el fin de poder olvidar aquella mujer que él calificaba injustamente de ingrata y perjura, y ávido de encontrar riquezas, trata de embarcarse para la Habana. AI llegar aquí, es atacado por la enfermedad endémica, y careciendo de recursos tiene que ir al Hospital. Aunque su vida llegó á estar en peligro al fin pudo salvarse.
     Un dia, abrumado por el dolor y las penas que aflijían su alma, y pensando quizás en sus mentidas ilusiones y en sus tristes desengaños, le sorprende la presencia de Farruco, su antiguo rival, que habiendo caido quinto fué destinado á la Habana, y venía arrepentido á pedirle perdón de todas sus culpas.
     Xan, emocionado, le pregunta el objeto de aquella visita, y Farruco después de haber confesado que él era solamento el culpable de todo lo que había pasado, le entrega dos cartas, una de su madre y la otra de Marica, aconsejándole al mismo tiempo que vuelva pronto al seno de la patria.
     Xan ante estas declaraciones y una vez enterado de las cartas que acaba de recibir, se contempla dichoso. Pero ¡ay! cuando luego medita que está enfermo, pobre y sin recursos con que poder volver á su tierra donde le aguardan los pedazos de su corazón, siente la nostalgia mas acerba, y el sol de felicidad que ante él brillaba se oscureció de pronto volviendo el infeliz á quedarse otra vez entre las sombras del dolor envuelto. En medio de su delirio piensa en el suicidio, y conviene en que el mejor modo de poner fin á sus penas es arrojarse por una de Ias ventanas del Hospital á la calle. En efecto trata de hacerlo; pero en el instante en que va á precipitarse, la Sociedad de Beneficencia gallega en figura de mujer lo detiene, y después de cubrirlo con su manto protector, le presta sus auxilios y lo devuelve al seno de la familia, donde al fin se casa con su amada.
     La trama como se vé es perfecta y natural.
     El diálogo que el maestro de escuela sostiene con Xan, es interesante. El maestro habla según corresponde á un hombre que si no es del todo rústico le falta poco, pero en todas sus palabras se trasluce bien claro la intención y el deseo del poeta. Compara el pasado con el presente, y hace ver que la Galicia de ayer no es la Galicia de hoy. Esto es ciertamente una verdad. Los que hace 30 años visitaron nuestra tierra, y hoy vuelven á verla, á duras penas la conocen.
     La despedida es un cuadro fiel y verdadero como igualmente lo es la entrevista de Xan y Farruco en el Hospital de la Habana. No parece sino que el poeta los tomó del natural.
     Esto en cuanto al fondo de la obra. Por lo que toca á la forma, la versificación es fácil y correcta. Hay versos preciosos y que tienen un sabor puramente lírico.
     En la prosa hay sencilléz y galanura. El diálogo es muchas veces cortado é interrumpido, según conviene á la rapidéz y viveza de las escenas.
     La música es también preciosísima. No la conocemos toda, pero á juzgar por la que hemos tenido ocasión de oir, nos atrevemos á decir que corresponde á la letra.
     Cuando la obra se ponga en escena, que según nuestras noticias será en breve, á nuestro amigo Rego, le auguramos una verdadera cosecha de aplausos.
     Antes de concluir, antójasenos hacer una consideración. ¿Si el Sr. Armada hubiera enviado su obra á un certamen literario de los que anualmente se celebran en Galicia, recibiría algún premio? Casi nos atrevemos á asegurar que sí: y esto sentado, veríamos con el mayor gusto que los programas de los juegos florales de Galicia, se anuncien con bastante anticipación ya que en América existen escritores y poetas que secundan con notable celo y aprovechamiento los esfuerzos que en pos de nuestro renacimiento literario iniciaron Rosalía Castro, Narcisa Pérez de Reoyo, Saco y Arce, Camino y otros que para desgracia de Galicia, duermen el sueño eterno de la muerte.

SECUNDINO CORA.

     A GAITA GALLEGA. —Tocata 4ª. —Ano 1º. —Octubre 11 de 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!

     A literatura gallega conta con unha xoya mais, feita pol a ben cortada pruma d'o noso enxebre compañeiro don Ramon Armada, Amador Maran ou Chumín de Céltegos, que, anque tres nomes distintos, é un solo poeta verdadeiro.
     O apropóseto líreco-dramáteco que tên por nome ó qu'en cabeza iste artículo, leva un fin dino d'os laudes d'os bos gallegos, digo, leva dous: gabar â Sociedade de Beneficencia de naturás de Galicia, e pintar os malos resultados qu'os nosos paisanos recollen d'a mal fadada emigracion.
     ¿Ataca e resolve con sorte o libriño de que trato esta últema e tan cacareada custión? Eu penso que non, é penso ainda maís; creio qu'esto solo pode resolverse en folletos y-artículos de peródicos, mais de ningunha maneira n-un libro que leva por ouxeto o engayolar ô púbrico e pintar sômente pasiós ou costumes, pro nunca resolver custiós sociás de semellante tracendenza.
     A emigración, segun algús, é unha lei histórica á que obedeceron os pobos, dende os comenzos d'o mundo hastr'os nosos dias; segun outros, é rempuxada pol-as necesidades, pol-a moita pobración e pol-o mal goberno. A esto últemo, y ô primeiro conceuto, penso eu q'obedece o q'os nosos peisanos deixen o fogar por outras terras. Denlle ô pobo gallego todo o que pide Curros Enríquéz n unha tenra poesía d'Aires d'a miña terra, e si despois non amaina a manía d'abandonar o nativo fogar, deixade a ese pobo, pois

     &quot;A civilización y as anduriñas
D'unhas terras pr'as outras ván e ven:
Querer que non emigren e matalas,
     O mesmo ven à ser.&quot; (1)

     Siguirei á diante n-o exámen d'o libriño &quot;Non mais emigración,&quot; A amistade que me liga ô autor, impídeme de que non sexa mui longo n-os laudes que nesta ocasion merec. Pro, Roque d'as Mariñas non se pára en barras, e con tal que diga a verdade desnuda —hastra sin cirolas— impórtalle pouco o que digan os demais.
     O argumento é interesante y-está desenvolto con maesía, têndo personaxes mui ben deliñados, prencipalmente Marica e Xan, protagonistas d'o apropóseto.
     N-o cuadro primeiro d'o primeiro auto, &quot;A tascar,&quot; penso de min qu'o autor debía estenderse un pouquiño mais pois ven a ser o prólogo, ou a esposición d'a obra en que se dá á conocer ô púbrico o novelo de fio que n-as siguentes escenas se desenvolve. Non penso, por iso, qu'esto sea un defeuto de talla, defeuto que queda dispensado ô lêr os siguentes cuadros, entr'os que merecen mil aprausos os nomeados &quot;Cousas d'a emigracion&quot; e &quot;Volta ô fogar,&quot; n os que se pinta d'unha maneira que non merece tacha, as escenas que suceden cando o emigrado, despois de mil infertunios, retorna ô colo d'a familia.
     Faltábame por decir o mais importante. A obra de Chumin está escrita n a mimosa lingua gallega; n-esa lingua con q'os anxeliños deben parolar n-o ceo.
     O lenguaxe é enxebre, anque de vez en cando cheira un pouquiño a castelán. A versificación é tamén manífica o de bon xeito pra pôrlle música. Tên versiños que valen calquera cousa, e non podo resistirlo deseio de dar a conocer algun. Escarrancho ó libro —con perdon— e ô vultuntun saco este anaco d'o duo qu'entre Marica e Xan cantan n-o cuadro segundo d'o primeiro auto.

(1) 	Curros Enriquez.

&quot;XAN.
Si xa tiñas
N-os ollos as bagoíñas
Dispotas pra m'engañar,
Y-ô vertelas
Procatabas que con elas
Meu amor ibas pillár,
Pra de cote
Deixarme sobr'o gañote
A ilusion d'aquel querer,
¿A qué ferías
O meu peito con falsías?
¡Trasn'ou demo de muller!''

     ¿Pode darse algo mellor? Eu penso que non. Nin o lenguaxe nin a rima poden mellorarse, pois ademais d'a facilidade que revelan n-o autor, teñen o gusto gallego, d'unha maneira, moi marcada y-enxebre.
     O falado, é decir, a prosa, tên un encanto, unha forma tan natural, y-un coorido tan gallego, que n'hai mais que pedir. Mil lembranzas esperta iste libriño ô leer os modismos tan própeos d'a nosa lingua como por exempro: —&quot;Aí que xente! —O que é hoxe —Ser son o demo —¿Seique tés gana de leria? —Nó, pois il.&quot; etc., etc; todo moi natural e todo puramente com'ó qu'en Galicia se fala.
     Mil cousas boas podía asinalar n-o apropóseto d'o compañeiro Chumín, pro teño medo de cansar os meus leutores. Copearei sômente ista manífica paróla qu'enxerga un rapaz que preside n-o cuadro &quot;Emigración&quot; á un fato de rapaces que saen â'scena vestidos con puchas de papel y-escopetas de cana, pretendendo asemellarse á unha compañía de tropa; paróla que parece feita pr'as circunstancias porque a España atravesa hoxe. Eiqui á tedes:
&quot;RAPAZ.

     ¡Media vòlta pol-a dereita.... derei....!  Alto....! ¡No seu lugar.... descansen! (Pásalles revista un por un).
     ¡Compañeiros! (Ap.) Botareillel-a paró'a que, pr'o caso, m'enseñou ònte meu tio Xerome. (Con moita enerxía). A patrea gallega chámanos a defendel-o fogár. Aventureiros de mala facha lixaron á nòsa bandeira e faise mestèr que cada migalla de pringo se labe co'a sangue de cèn corazós enemigos. Non temamos ô númaro nin às ventaxas d'o armamento, Con pòlas de figueira escorrentaron os betanceiros a miles de foraxidos mouros, cand'o famoso tributo d'as &quot;cèn doncellas:&quot; con fungueiros e fouces, si n-hai outra cousa, escorrentarèmos nosoutros ôs zumezugas d'o dia. Pardo de Cèla vixila os nosos pasos; Viriato'o Régulo recórdanos o seu linaxe; os fusilados n'o Carrál, amóstrannos seu valimento. Probémos, póis, que somos dinos de leval-os nò mes que d'esos guerreiros herdamos; loitèmos, com'ôs valentes d'o Medulio y-o Ponte Sampayo, e si a forza d'os alleos pode máis qu'a nosa, morramos apreixados â bandeira d'a pátrea, como morreu o batallon literario de Santiago n'os montes d'o Vierzo. Galicia, enton, bendecirá os nòsos nòmes: pedirá vinganza ô ceo, e desd'o fondo d'a cratedal de Santiago ergueráse fero o héroe de Clavixo, pra machucár baíx'os cascos d'o seu famoso cabalo ôs asesinos d'a honra d'a pátrea. ¡Compañeiros! Que nosos fillos non s'avergoncen nunca de que lles dimol-o ser; peleémos como bos gallegos, e namentras teñamos alento berrèmos por chaus e penedos en son d'aturuxo ¡Viva Galicia!&quot;
     Siga o autor de &quot;Non mais emigración&quot; o camiño comenzado por don Farruco d'a Igresia, o de donar â literatura gallega obras dramátecas que influirán moito pra erguer a lingua gallega; e teña en conta que recollerá aprausos á bau, comenzando eu por darlle os primeiros, qu'aunque d'un compañeiro, non son aprausos nados pol-a amistá, si non pol-os seus merecementos.

ROQUE D'AS MARIÑAS.

     Habana, 6'Octubre de 1885.

     EL PENSAMIENTTO ESPAÑOL. —Núm. 83. —2ª. Epoca. —Año 1º. —Octubre 11 de 1885.

UNA OBRA NUEVA.

Cando todal-as linguas o fin topen
Que marca á todo o providente dedo
E e'os vellos idiomas estínguidos
Un solo idioma, universal formemos;
..................................................................
Ese idioma, compendio d'os idiomas
Com 'onha serenata pracenteiro
Com' onha noite de luar decísimo
Será ¿qu'outro sinon? será o gallego.

CURROS ENRIQUEZ.

     Nada más lejos de nuestro ánimo que dar asenso á esta tiernísima exageración estampada al frente de su perseguida obra por el ilustre poeta, mas como nota de su entusiasmo por la patria que como creencia de su levantado criterio; pero bendito mil veces el poeta y su exaltada frase, porque parece que alentados por ella álzanse hoy como movida por la mágica voz de un conjuro los mas notables entre los hijos de Galicia, para cantar en aquella lengua solamente escarnecida por la audaz y estúpida ignorancia de unos pocos, en aquella dulce lengua en que cantaron con plectro de oro desde el Rey sabio hasta el inmortal Rodríguez del Padrón, desde Macías á la por todos llorada y eximia cantora de Galicia, Rosalía Castro.
     Pero si no podemos abrigar la creencia de que el idioma gallego logre traspasar con él sus actuales límites, tampoco nos ]leva nuestro pesimismo á creer que haya de desaparecer con el tiempo como asegura un escritor, mientras tanto no haya muerto en el pecho de los gallegos ese fuego sagrado, poderoso talismán que hace asequibles las más difíciles empresas.
     Garantiza la ilimitada vida de nuestra lengua el amor que á ella profesamos los que á su acento fuimos arrullados en la cuna, son prenda de su conservación Ias inmortales obras que como Biblia de nuestro pueblo andan en todas las manos y vagan en los labios de todos sus hijos.
     Si aún hoy, después de un lapso de tiempo de más de cuatro siglos, vive en el pecho de la mayor parto de los hijos de Galicia una rebosada esperanza imposible, mas que imposible insensata porque á su realización se oponen instituciones cimentadas en el trascurso de muchas centurias, ¿cómo es posible esperar que llegue á perderse la mas genuina expresión de la existencia de un pueblo que es el lenguaje?
     Irrealizable en el terreno de la práctica esa soñada independencia tratóse de cimentar otra, asegurada contra todas las revoluciones: la independencia literaria. Así lo han comprendido nuestros ilustres progenitores, y gracias á su patriótica iniciativa la literatura gallega pobre algún tiempo de producciones en su discutido idioma, cuenta en el dia con valiosas muestras de su vida propia y exuberante formando á la cabeza de la literaturas regionales, mas aún que por su ilustre abolengo por la importancia reconocida de sus poetas y escritores, quienes dando una prueba de civismo poco común, han preferido al aplauso de una nación y sus en un tiempo extensos dominios el aplauso silencioso y oscuro de la patria predilecta.
     No le cupo igual suerte por desgracia á nuestro teatro. Ya arredrados por Ias dificultades que acompañan á toda nueva idea, ya temiendo á la crítica, despiadada y sistemática, muerte muchas veces de toda noble aspiración, hasta hace pocos años en que se puso en escena con general aplauso &quot;A fonte d'o juramento&quot;, primer drama escrito en gallego, careció nuestra literatura de esa poderosa manifestación de su vitalidad.
     Húmeda hoy aún con la tinta de las prensas, sale á luz la primer obra lírico dramática escrita en la propia lengua y que lleva por título &quot;Non mais emigración&quot; origen de estos renglones.
     ¡Bien haya ese espíritu de noble emulación que ha logrado sobrevivir á nuestra tradicional apatía!  A él se le debe que el Sr. Armada y Teijeiro, autor de &quot;Non mais emigración&quot; no haya retrocedido ante Ias mil dificultades con que ha tenido qae Iuchar y que ha vencido denodadamente.
     &quot;Non mais emigración&quot; es un acabado cuadro de nuestras costumbres rurales. En todo él nótase ese sabor de la tierruca que nos habla de nuestros valles y de nuestras montañas, cuadro de género traducido en renglones en que nada falta al conjunto, en que no discrepa una sola nota de la armonía.
     Conocedor profundo de la vida de nuestro pueblo campesino, ha retratado el Sr. Armada con feliz fidelidad todos los tipos, ha puesto en boca de cada uno los giros y frases peculiares al labriego gallego, dificil trabajo que só o poseyendo un extenso conocimiento del lenguaje sería practicable.
     El argumento de la obra es sencillísimo y natural.
     Dos arrogantes mozos, Farruco y Xan dispútanse el corazón de una gentil doncella, Marica. Farruco, el amante desdeñado, verdadero Maquiavelo en miniatura no vacila en echar mano de reprobados medios para desbancar á su contrario, consigniendo á fuerza de maña y malas artes hacer que aparezca traidora y liviana la inocente joven, no sólo á los ojos de su amante, si que también á los de la familia de éste que se opone á su enlace con mujer que pueda empañar la honradéz de su apellido.
     Desesperado Xan, parte para la Habana desoyendo todo ruego y dejando sumidos en el dolor á sus afligidos padres y á a infortunada joven á quien cree culpable.
     Farruco cae quinto, y desengañado de que nada logrará de la honrada moza, aprovecha su salida para Ultramar para deshacer la intriga fraguada, y á su arribo á Cuba, busca á Xan, confiésale su falta y pídele perdón devolviéndole al par la paz perdida con amantes cartas de que es portador. Xan recibe esta visita en un hospital de la Habana, donde está convaleciendo de la enfermedad endémica. Al leer aquellas cartas queridas de su madre enferma por el dolor y avocada á un fin próximo, y de su amada, flor que consume la pérdida de sus ilusiones y el abandono de su amante, siente el pobre joven dolor vivísimo; encuéntrase enfermo, pobre, en tierra extraña, abandonado de todos; el desaliento apodérase de su alma, la desesperación trastorna su espíritu y piensa en el suicidio Dá un sentido adios á su adorada madre, á su novia, á su país natal y va á poner por obra su intento cuando hermosa matrona le detiene, anímale cou su cariñosa mirada, cobíjale bajo su manto protector: ¿quién es? la Sociedad de Beneficencia Gallega. Ella le ampara y le devuelve á los brazos de su familia donde mora la dicha.
     He aquí sintetizada la obra del señor Armada y Teijeiro, despojado su argumento de los mil incidentes y bellezas con que su autor lo ha engalanado.
     Lleguemos al fin moral de la obra.
     Guíale al señor Armada un nobilísimo intento al escribir &quot;Non mais emigración&quot;; el intento de que llegue á ser una verdad su título. Bastaríale esta sola aspiración si con otros méritos no contara para hacerse acreedor á las símpatías de sus conterráneos. ¿Cómo no ser así, si esa corriente emigradora es la muerte de nuestra riqueza moral y material, si es sangrienta herida abierta en el pecho de la patria por la que se escapa toda su vida? Aliméntenla en buen hora los que en ello estén interesados; el deber nuestro es combatirla en todos terrenos y con todas nuestras fuerzas.
     Que la obra en cuestión tiene defectos, es innegable y aún podríamos citar algunos; pero si es empresa mas que humana al dar á luz una obra exenta de lunares, ¿cómo no ha de serlo en el presente caso en que viene á sembrarse en campo sino estéril, inculto y desconocido? Quede, pues, á cargo de la crítica el analizar con frío escalpelo la obra del señor Armada. Nosotros que vemos en esa primera muestra de su talento un tour de force (dado el estado de nuestro teatro) presagio de más valiosas concepciones, dámosle alentadora bienvenida al campo de las letras gallegas, estado donde habrá de recoger en breve gran cosecha de laureles.
     Por otra parte, para aquellos que alejados de la tierra natal vemos consumirse nuestra vida lejos de todo lo que amamos, con una eterna ánsia en el pecho por besar su suelo bendito, con un constante afán de respirar las brisas de sus montes y de sus playas, la obra del Sr. Armada y Teijeiro, no es una producción dramática más ó menos afortunada escrita para distraer nuestra atención en la sala de un coliseo; es más, mucho más, es una ráfaga preñada de perfumes y de recuerdos que nos habla de la patria, aquella dulce patria perdia tal vez para nosotros, condenados como Moisés á perseguirla sin descanso y como Moisés tambien á morir lejos de ella.
     El naciente teatro gallego sufrirá como todo en el mundo, merced á la eterna evolución de las ideas, esas mil transformaciones necesarias á su completo desarrollo y mejoramiento; pero aunque le esté reservado en el porvenir puesto eminente y á mas preclaros talentos haya de caberle la gloria de haberle dado digno coronamiento, á despecho de los años y la crítica, siempre se citarán con respeto y cariño esas dos primeras obras sobre que habrá de descansar el futuro edificio de nuestra literatura dramática.

A. DE LA IGLESIA.

     EL HERALDO DE ASTURIAS. —Núms.25, 27 y 29. —Año 1º. —Noviembre 29. —Diciembre 13 y Diciembre 27 de 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!

APROPOSITO LIRICO-DRAMATICO EN DOS ACTOS, ORIGINAL DE D. RAMON
ARMADA (AMADOR MARAN. )

     El renacimiento de los antiguos dialectos é idiomas regionales, es la nota más característica del período porque atraviesa la literatura contemporánea en nuestra pátria.
     El absolutismo político y centralizador iniciado por los monarcas de la casa de Austria y completado por la dinastía que la reemplazó, no trascendió tan solo á las esferas de la administración y del gobierno, sino también á todos los órdenes de la sociedad y á todas las manifestaciones de la inteligencia.
     El papel que representaba, dentro de nuestras instituciones sociales, el antíguo Consejo de Castilla, que asumía lo mismo lo más árduos negocios del Estado que los insignificantes y privativos de la más pequena localidad, vino á desempeñarlo en la esfera literaria, la Academia Española, (corporación que Felipe V. copió de la creada por su abuelo Luis XIV en la monarquía francesa) la cual trató de ajustar á un mismo diapasón todas las manifestaciones del arte literario desconociendo y falseando su carácter, tan múltiple y variado en su desarrollo.
     La literatura perdió desde entónces la hermosa espontaneidad que la había caracterizado en épocas precedentes, y á nuestros grandes poetas y dramaturgos del siglo de oro, sucedió una generación literaria enteca y raquítica, que en vez de beber su inspiración en las puras fuentes del sentimiento, ajustó su pensamiento al compás de Ias estrechas reglas retóricas de Boileau y Hermosilla, pobres imitadores de los modelos del clasicismo griego y latino.
     Desde que la Real Academia Española se instituyó para &quot;limpiar, fijar y dar esplendor al idioma,&quot; el decaimiento ha sido progresivo, hasta que, abandonado por todos los espíritus superiores el clasicismo convencional que un dia importamos de Francia, se agrandaron los horizontes del Arte y se inició la trasformación que tan ópimos resultados está dando en la actualidad á las letras pátrias.
     La brillante generación literaria de que fué jefe indiscutible en nuestra pátria el gran Espronceda, siempre tendria consignada una honrosa página en nuestra historia, aunque no hubiera realizado otro servicio que el de haber roto los moldes del pseudoclasicismo, en que vaciaban su inspiración (sic) los empolvados retóricos y eruditos de á fines del siglo XVII y del siglo XVIII.
     Al calor de las nuevas instituciones políticas, la genuina personalidad de las regiones que componen el suelo de la pátria y que un dia vivieron independientes y desligadas de todo lazo entre sí, renació con fuerza exbuberante y este renacimiento tuvo, como sucede siempre, su manifestación más elocuente y su más adecuada expresión, en el campo de la literatura.
     Algunos espíritus sobrado meticulosos, no miran sin prevención este renacimiento de la personalidad de los antíguos estados en que un dia estuvo dividida España, y ven peligros para la unidad de la pátria, donde no existe otra cosa que la manifestación más espontánea del verdadero carácter nacional, si uno en su esencia, múltiple en sus manifestaciones.
     Desconocen, ó dejan de aplicar á Ios pueblos, los que tal creen, la ley eterna de la variedad en la unidad, que es la que forma la armonía tanto en el terreno artístico, como en las ciencias especulativas: lo mismo en las manifestaciones del espíritu que en Ias reglas á que está sometida la materia.
     EI renacimiento de la antígua literatura provenzal en Cataluña, que trae á nuestra mente el recuerdo de Ias Academias del &quot;gay saber,&quot; y los juegos florales que desde hace algunos años se celebran en las capitales gallegas para premiar y estimular en público certámen á los trovadores provinciales, contribuyen, es cierto, á despertar el carácter personalísimo de ambas regiones; pero esto en vez de constituir una amenaza para la unidad política de nuestra pátria (¡sobre bien deleznables fundamentos se asentaría, si así sucediera!) como algunos espíritus sobradamente recelosos suponen, es como anteriormente hemos dicho, la consagración de esa misma unidad, no cimentada en una centralización, que por lo mismo que abarcaría todos los órdenes de la vida sería absurda, sino fundada en aspiraciones comunes, diversificadas en sus medios de acción con arreglo al particular carácter de cada pueblo.
     Es imposible dejar de ver que este renacimiento, esta autonomía literaria, si se nos permite la frase, responde á las nuevas ideas sociales que, si hoy tienen trascendencia tan solo en el campo de la literatura, tal vez uniformen mañana las relaciones juridicas de los pueblos. Las ideas todas, siguiendo la eterna ley de la evolución, se manifiestan primero en la conciencia, Ias acepta después la razón y tienen por fin su manifestación externa en la literatura. Solo así consiguen popularizarse y ser aplicadas á las convenciones de la vida. Y este último extremo de la evolución no se logra jamás, si las ideas no son trasportadas por el poderoso vehículo que distribuye sus gérmenes en la inteligencias; no se alcanza nunca, sino informa el espíritu de la literatura en una época dada.
     No es nuestro objeto sacar Ias consecuencias que de este principio se deducen aplicado á todos los órdenes de la vida social. Ni lo consiente la índole de nuestro periódico, ni para ello disponemos del tiempo y preparación que son necesarios. Basta á nuestro propósito consignar, que esta descentralización, trae consigo un nuevo gérmen de civilización y de progreso, inicia una nueva fase de la literatura y disminuye el convencionalismo creado por Ias reglas de los pseudo-clásicos, aportando á Ias artes bellas nuevos elementos de belleza y ensanchando su horizonte sensible.
     Aún meditando fuera de este órden de consideraciones: aún reduciéndo el campo de nuestra observación á límite más estrecho; fijándonos tan solo en una de Ias fases del desenvolvimiento de este principio descentralizador aplicado á Ias artes literarias; concretando nuestro exámen á un hecho histórico, podemos ver prácticamente si constituye ó nó un poderose elemento de progreso para los pueblos.
     El pueblo gallego, sóbrio, trabajador, de una cultura poco común y muy superior, bajo todos conceptos, á la que reune alguna región de España cuyos moradores no suelen pecar de cortos en todo cuanto á denostar á Galicia se refiere, era tenido, á pesar de esto, hasta hace muy poco tiempo y por causas de nosotros desconocidas (pues no queremos tomar en cuenta Ias nécias apreciaciones del vulgo soez), como muy inferior en aptitudes al del resto de España.
     Pensadores profundos que han conseguido un nombre ilustre en el difícil terreno de las ciencias filosóficas y sociales; guerreros insignes que han dado dias de esplendor y gloria á nuestra patria; grandes poetas que aportaron nuevas preseas al ya rico tesoro de nuestra literatura; tribunos, estadistas, marinos, en una palabra, hombres eminentes en todos los ramos del saber humano y en todas Ias aplicaciones de la inteligencia, los ha tenido siempre Galicia en abundancia. Y á pesar de esto, su penosísimo calvario, que dura siglos, no terminó hasta que se inició el renacimiento de su literatura. El despertar del idioma gallego, —que dialecto no es— ha sido el despertar de aquel pueblo.
     Hoy, no porque mejorase de condición en mayor grado que el resto de España; no porque se adelantara de un solo salto hasta colocarse al nivel de las demás provincias españolas, (que á ese siempre estuvo), sino merced tan solo á sus poetas y á sus artistas ha vuelto á ocupar Galicia en el concierto de nuestra patria el puesto que legítimamente le corresponde y que nunca mereció haber perdido. Vuelve á ocuparle, no por gratuita concesión, sino porque lo ha sabido reconquistar en abierta y porfiada lid.
     Ridiculizar el carácter gallego por medio de convencionales y amanerados tipos de teatro, ó emplear ese recurso como lugar común de banal conversación, si ayer pudo ser frecuente y abundante arsenal de fáciles chistes para los autores adocenados de comedias y para los &quot;graciosos de café,&quot; revela hoy, ante los ojos de cualquier persona sensata, no solo un gusto grosero é inculto, sino una vaciedad de imaginación, que trata en vano de suplir el dicho gracioso y original, con el chiste huero y mal oliente de puro añejo.
     Dos cosas hay que revelan además falta de originalidad, anemia literaria. Ridiculizará los gallegos y maldecir de Ias suegras. Lo primero, es, adernás de injusto, cursi; lo segundo, no podemos decir si es injusto ó nó, porque carecemos de la experiencia necesaria para juzgar en definitiva, pero lo que es cursi si lo es, y mucho. ¡Están ya tan gastados ambos temas!
     Pues bien, y contrayéndonos otra vez á nuestro objeto, una literatura que logra redimir un pueblo, aparte de otros méritos, no es acreedora á que sea tratada con desdén. No merece que á nombre de ciertos rancios principios de escuela, se la anatematice y condene.
     Además que, [dejando aparte los servicios sociales que pudiera haber prestado y circunscribiéndonos exclusivamente al terreno literario], no son ingenios adocenados ni de segunda fila los que cultivan el dulce idioma en que el infortunado Macías escribió sus tiernas cántigas; son astros de primera magnitud muchos de ellos, que honrarían á cualquier literatura.
     No son nuestros propósitos seguir paso á paso las evoluciones y progresos de la literatura gallega, ni analizar los elementos que la caracterizan, ni mucho menos departir acerca de sus numerosos y eximios cultivadores. Tarea sería esta esta para nosotros de muy difícil, sino imposible realización, por cuanto exigiría, además de una larga y concienzuda preparación, aptitudes que nosotros nos encontramos muy distantes de poseer.
     Nuestro único objeto no ha sido otro que trasladar á Ias columnas de El Herardo de Asturias, en la misma forma deshilvanada y falta de método con que se han ido presentando á la mente, las reflexiones que en nuestro ánimo produjo la zarzuela escrita en gallego, últimamente llegada á nuestras manos, intitulada ¡Non mais emigración!
     No fué nunca nuestro ánimo juzgar literariamente la última producción de nuestro digno compañero en la prensa Sr. Armada.
     Además de que es imposible formar un juicio acabado de una producción dramática por su mera lectura, pertenece la que nos ocupa á un género especial que sale fuera de toda convención y todo canon.
     El fin moral, la tésis que ahora se dice, está contenida en su título: ¡Non mais emnigración!; pero para deducir Ias conclusiones que de la tésis se desprenden, válese el autor, además de los medios propios y legítimos dentro del arte dramático, de ciertos convencionalismos que hoy, por fortuna, se encuentran para siempre desterrados de la escena, por cuanto falsean la fábula dramática y desdicen del conjunto de la vida real. Tales son, entre otros, la intervención de personajes alegóricos que, al falsear la acción, destruyen por completo la emoción é interés que el espectador pudiera haber tenido ante el desarrollo y desenlace del poema. Verdad es que la zarzuela, por su índole particularísima, no puede ser juzgada con el mismo criterio que Ias demás producciones dramáticas.
     En la zarzuela, casi siempre el libro es lo accesorio. La música es lo principal.
     El fin principal del público al asistir á la representación de una zarzuela, no es conocer el argumento ni la trama desarrollada en el libro. Es pasar un rato entregado al deleite que produce en el ánimo la audición de una buena partitura; porque cuando el espíritu necesita emociones fuertes, ya tristes ya agradables, sabe que Ias encuentra en otro género de espectáculos, donde se pintan Ias pasiones, Ias virtudes y los defectos del corazón humano con colores más exactos y ménos convencionales que en Ias zarzuelas.
     Tan es así, que Ias producciones de este género que se salen fuera de la regla general, las que aventajan en la parte dramática á la lírica, viven poco y apenas si alcanzan un mediano éxito. Díganlo sino los libretos de zarzuela que escribieron ingenios tan notables como Harzenbuch y Ayala, de los cuales ni aún el título se conserva en la memoria de Ias gentes.
     Queremos con esto significar que ¡Non mais emigración!, no puede servir de punto de partida para juzgar con acierto si el Sr. Armada es ó no poeta dramático, en la completa acepción que esta frase tiene. Su último libro es solo un dato que debe tenerse en cuenta para ulteriores juicios; aunque en nuestra modesta opinión este dato es bastante elocuente para poder desde luego pronosticar al Sr. Armada un porvenir lisonjero en este difícil ramo de la literatura.
     De Ias condiciones que reune el distinguido director de A Gaita Gallega como poeta lírico, si que pudiéramos formar juicio acabado aunque solo tuviéramos en cuenta su última obra; pero el Sr. Armada se ha conquistado legítimamente este título, ántes de ahora, con producciones de todos elogiadas y ocupa muy honroso lugar entre los cultivadores de Ias artes literias, para que nos detengamos nosotros á enumerar méritos que están en la conciencia de todos los aficionados. La poesía del Sr. Armada reune á una ternura grande, esa sencilléz que solo es producto de la verdadera originalidad, y cuya aparente facilidad invita á la imitación y ocasiona á las medianías dolorosas decepciones, en fuerza de estériles é impotentes alardes.
     En este concepto, el libro del Sr. Armada tiene que ser hojeado con deleite por cuantos rinden culto á la belleza artístíca, y no puede por menos que ser consultado con interés por cuantos se interesan por la pureza y conservación del idioma gallego, pues en punto á caticismo y corrección, puede el autor de ¡Non mais emigración! parangonarse, y tal vez superar, á los escritores gallegos de más fama.
     Un mérito además reune la producción del Sr. Armada. Es la primera manifestación dramática del pueblo gallego, si no estamos equivocados; y éste solo hecho, basta para colocar á su autor entre los grandes reformadores y hasta fundadores de aquella literatura.
     La materia se presta indudablemente á mas consideraciones, pero la necesidad de dar fin á este modesto trabajo, nos obliga á dejarlas siri exponer.
     No dejaremos, empero, la pluma sin enviar nuestra felicitación sincera á nuestro distinguido amigo y compañero Sr. Armada, y sin alentarle con nuestro pobre consejo á que persevere en el camino comenzado y siga cultivando el género dramático para el cual tan notables disposiciones demuestra en su última obra; aunque si desearíamos que, para desarrollar por completo sus aptitudes, abandonase por completo el campo de la zarzuela, dedicándose de Ileno al cultivo de la comedia ó del drama, empresa á la verdad, más digna de su talento que el género en el que ha hecho su primer ensayo.

L. S.

     LA CONCORDIA, Año XIII. —Núm. 3386. —Vigo, Noviembre 7 de 1885.

UN LIBRO.

     Como lo ofrecido es deuda, hemos de pagar la que debemos á nuestro compañero en la prensa don Ramón Armada Teijeiro, autor de una obrita lírico-dramática que vió la luz pública en la ciudad de la Habana con el título ¡Non mais emigración!
     Librenos Dios de metermos á críticos, cuando para ello no tenemos la correspondiente suficiencia, y con mayor razón cuando, como acontece en esta época de verdadera fiebre literaria, surgen por donde quiera inteligencias privilegiadas, capaces de enmendar la plana al mismo Fígaro, de inolvidable recuerdo, si por premisión divina volviera á este mundo para corregir los defectos de que adolecen los que en él viven.
     Pero si como críticos nada tenemos que hacer en obsequio del señor Armada Teijeiro, como amigos podemos emitir un parecer que ha de tomar únicamente como cariñoso consejo.
     La idea que engendró la obra que nos ocupa, es una idea patriótica que tiene lugar preferente en la imaginación de todo buen gallego, y esta sola circunstancia es un salvo conducto para ¡Non mais emigración!, de inapreciable valor; y prueba irrecusable de ello es el placer con que nuestros paisanos residentes en la capital de la grande Antilla, prodigaron aplausos á su autor.
     Lucha tenáz viene riñendo la prensa española contra los administradores de nuestra desventurada nación, quienes, atendiendo á una política tan estrecha como anti-social, causando están inmenso quebranto á los intereses de las clases productoras.
     ¿Sería una necesidad, como lo es hoy la emigración para los españoles, y especialmente para los gallegos, si los gobiernos, al par que onerosos sacrificios, protegiesen con parte de ellos nuestra agricultura y nuestra industria? No, seguramente, y por eso á los malos gobernantes hay que echar la culpa del mal que están experimentando los pueblos todos de la península, y á los malos estadistas que, á pesar de su nulidad, quieren mantenerse en el poder para abusar de la confianza pública, poniéndolos de relieve en libros, folletos y periódicos, llevando los primeros al teatro, que es la mejor escuela para enseñar ciertas verdades al pueblo.
     Idilios de amor como el que nos bosqueja el señor Armada Teijeiro en sentidísimos versos, y que algunos de ellos nos recuerda el dulce arrobamiento con que se deleitaba la inoIvidable Rosalía de Castro, al hablar, en el lenguaje de los ángeles, puros sentimientos del alma, idilios para los cuales tiene la dulce habla de Macías el enamorado riquísimos conceptos, pruébanos que allá en la hermosa Antilla, como aquí en nuestra Galicia, hay quien tiene escrito en el alma el santo cariño que á nuestra región profesan sus hijos.
     Esto ha querido demostrar el autor de ¡Non mais emigración! y lo ha conseguido.
     ¿Deja de tener defectos este su primer ensayo dramático? Regístrense Ias obras de nuestros más distinguidos poetas, y se descubrirá en ellas algo en que puede cebarse la crítica inexorable; pero así como sería hasta cierto punto ridículo y un tanto extraño que pretendiera la crítica subir al pedestal sobre que tienen legítimo puesto Ias más reputadas glorias de nuestra escena, así sería también injusta si se mostrase severa con quien, como el señor Armada Teijeiro, ha hecho su primera obra sin pensar tal vez que sus fuerzas alcanzarían tanto. Pero no por eso debe engreirse sin embargo, porque si le hemos reconocido aptitudes nada escasas para dedicarse al género á que muestra afición y para el que reune la ventaja de producirse bastante bien en el lenguaje con que en el Píndaro se entendían Ias nueve hermanas, cuente que le queda algo que aprender, y que por consecuencia es indispensable que para nuevos ensayos consulte los autores de las obras líricas, no à los del día, sinó á los que nos han dado libretos de ópera como Jugar con fuego, Dominó azul, Diamantes de la corona, Juramento é Hijas de Eva. Tienen nuestros dramaturgos de la época el defecto de doblegar su ingenio á los caprichos de la parte más frívola de la sociedad; así es que vemos muy á menudo, libretos cuyo argumento nada dicen y que naufragarían sin la música, que es su salvación. No conocemos la de la zarzuela del señor Armada Teijeiro, pero poco esfuerzo debió hacer el señor Rego para que resaltaran baladas tan tiernas, como la que canta Marica,la prometida de Xan d'os Picos, en la escena segunda del primer acto, así como los bien expresados coros con que empieza la obra y la estudiantina con que concluye dicho acto.
     Al darle las gracias al autor de ¡Non mais emigración! por la deferencia que nos ha dispensado mandándonos el ejemplar del que tan á la ligera nos ocupamos, volvemos á repetirle con toda sinceridad, que si se persevera en el estudio y se dedica á escribir para el Teatro, hará obras mejores todavía qne la que dedicó á dar á conocer la sencilléz de nuestras costumbres, la dulzura de nuestra lengua regional, y el mal que á Galicia causa la emigración.

     EL ECO DE LA HABANA. —Año 1º. —Núm. 3 —Noviembre 22 de 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!

     Todo pasa en el mundo. El árbol ayer enhiesto, lozano y hermoso, cuajado de flores que arrogante se elevaba sobre las otras plantas, hoy yace marchito por el cierzo de otoño y quizás, quizás mañana desaparezca por completo. La abrupta montaña coronada de nieves, cuyo penacho rodeado de nieblas y sombras parecía desafiar las nubes, hoy desgastada su cima por el industrial minero, se desploma convirtiéndose en llano. El castillo feudal que orgulloso un dia ostentara sus fuertes torreones, sus pantanosos fosos, sus almenas, etc., hoy reducido á ruinas, ruedan sus ennegrecidos escombros que son las únicas señales que quedan de su grandeza.
     Lo mismo sucede en los pueblos. El romano con sus reyes y sus cónsules y sus emperadores y sus mártires y sus jurisconsultos; el Griego con sus pensadores; el Fenicio con sus comerciantes; los Orientales con su poesía, han desaparecido; pero no sus inventos, sus creencias, sus adelantos; porque el mundo progresa y cada pueblo cumple su misión en la vida. Nos ha quedado la continuación de esas grandes ideas que ellos vislumbraron; no somos más que meros sucesores de aquellos que nos marcaron el camino, y así, nuestra filosofía es la griega, nuestro derecho el romano, y nuestra poesía la Oriental, ideal y fantástica como esos pueblos que tuvieron su orígen en la meseta del Asia.
     Más téngase presente que algunos pueblos han dejado tan pocos recuerdos de su existencia, que á no ser por un fragmento recogido, algún monumento, ó algunas palabras de Ias historias de los otros pueblos con quienes tuvieron que relacionarse, no tendríamos idea de su pasado grado de cultura. En la misma España tenemos el pueblo gallego, que hasta ayer no hacíamos cuenta de él, por el aislamiento en que se encontraba, por sus difíciles vías de comunicación con el resto de la Península, por el estado de ignorancia de la mayoría de sus habitantes (debido á esto mismo) y por otras mil razones. Nadie había tenido la paciencia de escudriñar su bellísima historia; su cadencioso lenguaje pasaba como un dialecto que los mismos naturales algo ilustrados se desdeñaban hablar.
     Pero llega un tiempo en que algunos intrépidos pretenden resucitar Ias Letras Gallegas. Se estudia detenidamente y se advierte que en la época de los trovadores catalanes y valencianos tambien se formó una escuela de trovadores gallegos,que ora reproducían la lírica popular,ora imitaban á los provenzales. Que Alfonso VI lloraba en gallego la muerte de su hijo; que Pero Gonzalez Mendoza y Alfonso X el Sabio compusieron sus Loores y Cántigas á la Vírgen, en este precioso idioma que superaba en armonía al romance.
     En nuestros dias Rosalía de Castro, Murguía, Pereira, Barcia Caballero, Lamas Carbajal y otros no ménos notables, que tuvieron su cuna en aquella feraces regiones, han pretendido y pretenden sacar de ese marasmo á aquellas inteligencias que yacían adormecidas por falta de amor à esa preciosa tierra que un tiempo diera su lengua, y sus reyes y sus guerreros al resto de la Península.
     Por grados se veia desmembrar el pueblo gallego. El abandono de la nación era causa de que sus hijos emigrasen del suelo pátrio á apartados paises. Esta emigración era una sangría lenta que debilitaba al pueblo, quizás mas rico naturalmente que toda la España. Los emigrantes dejaban sus más caras afecciones, creándose allende los mares una nueva familia, cuyos desendientes la mayor parte de ellos, desconocían y por ende no amaban la patria de sus padres.
     Todas estas desventajas Ias notó D. Ramon Armada y Teixeiro, y trata de combatirlas en su apropósito lírico-dramático titulado &quot;¡Non Mais Emigración.&quot;
     El argumento es tan original como que es el primer poema dramático que se escribe sobre este asunto. Con tal maestría desenvuelve su tema que se hace por todos conceptos digno de las más justas alabanzas.
     La obra no posse otros atractivos que la sencilléz con que es escrita, á la par que con una elegancia y espontaneidad envidiables. Nada de conceptismo, nada de anfibología que embarazan más que entretienen; en ¡Non mais emigración! todo es natural sin que toque por eso á lo trivial.
     De la música nada podemos decir porque no la conocemos.
     Pronto será pues en escena esta zarzuela, y el público, juez imparcial, dará su fallo.
     El Sr. Armada es uno de aquellos campeones que pretenden restaurar la literatura galáica, ayer próxima á espirar, porque todo pasa como dijimos arriba —si un brazo potente y vigoroso no contrarresta el poder corrosivo y destructor clel tiempo.

O. C.

     EL HORIZONTE. —Año 3º. —Núm. 85. —Cedeira 5 de Diciembre de 1885.

UNA ZARZUELA GALLEGA.

     Nuestros apreciables lectores tienen ya conocimiento por lo que consignado queda en un suelto de crónica de nuestro número anterior, de un libro que intitulado &quot;Non mais emigracion&quot; acaba de dar á la estampa, en la ciudad de La Habana, nuestro compañero en la prensa D. Ramon Armada Teijeiro.
     Amantes de todo lo que tienda á enaltecer el buen nombre de esta encantadora porción del suelo ibero, ni la íntima y sincera amistad que de antiguo nos une al ilustrado autor de la obra mencionada, ni nuestra manifiesta incompetencia, para desempeñar con mediano acierto el papel de críticos, han de ser obstáculo que nos impida el decir algo sobre la producción lírico-dramática de nuestro jóven amigo.
     Bien á Ias claras indica su titulo el propósito que persigne nuestro paisano al combatir por medio tan poderoso, esa corriente impetuosa y devastadora que, agostando Ias fuerzas del pais, trasporta los gérmenes de nueva vida á otras latitudes: al poner de manifiesto la tranquilidad y el bienestar del hogar doméstico, inapreciables dones que tanto se echan de menos allá en medio de las rudas faenas de un muchas veces ímprobo trabajo, y las penalidades y torturas que bajo mortíferos clímas sufre la animosa juventud que, en busca de soñados tesoros, abandona la familia; y al demostrar que, á poco que los gobiernos trabajen por el fomento de los intereses pro comunales, aquí en estas vegas productoras, en estos campos siempre verdes, en estas montañas que en su interior ocultan ricos tesoros, se encuentra no solo el sustento diario sino una relativa riqueza.
     Ha ya algun tiempo que Ramon Armada forma en esa legion de entusiastas gallegos que en la prensa trabajan con noble afan por el bienestar de nuestros paisanos en América como lo patentizan Ias columnas de El Eco de Galicia, de cuya redacción forma parte y A Gaita Gallega de que es director: y fuerza es consignar que si en sus trabajos periodisticos viene prestando á la santa causa valiosos servicios, de gran monta serán y de prácticos resultados los que con su obrita &quot;¡Non mais emigracion!&quot; prestará al bello país donde hemos nacido.
     Escrita en el dulce amorosiño dialecto gallego, la que podemos llamar primera zarzuela gallega, retrata fielmente en los siete poéticos cuadros de que consta, el carácter noble, sencillas costumbres y trato afable de nuestros campesinos, y nos hace saber que el Sr. Armada, si como es de esperar, prosigue el camino que con paso firme he emprendido, Ilegará á figurar dignamente en el número de nuestros mas inspirados vates. Tal es el deseo que nos anima.

     No se quede, pues, el hijo de la villa del condado estacionado en el primer peldaño. Suba; que, aunque para vencer la pendiente que conduce al Parnaso hallará sérias dificultades no por ello debe desmayar sino trabajar con más ahinco y constancia, á fin de ocupar el puesto que en la república de las letras le corresponda y á que le hacen acreedor sus méritos y aptitudes.

     EL PUBLICISTA. —Año II. —Nº. 28. —Arecibo (Puerto-Rico) Enero 17 de 1885.

UN LIBRO GALLEGO.

     ¡Non mais emigración! es un apropósito lírico-dramático, en dos actos y en verso, elegantemente impreso en rico papel satinado, y escrito en gallego por nuestro querido amigo y paisano, el. Sr. D. Ramon Armada Teijeiro, actual periodista en la Habana.
     Poeta de sentimiento, de inspiracion y originalidad, el libro del Sr. Armada es una honra para sí y una recomendación para sus paisanos de América, y para cuantos combatimos, con la pluma y la palabra, inspirados por un sentimiento de verdadero amor pátrio, las corrientes de la actual emigración gallega.
     Solo nos ha sido posible correr la vista á toda prisa sobre algunos de los pasajes que encierra este libro, y vemos que en ellos campean sentimientos filosóficos profundos y un estudio meditado de Ias cuestiones palpitantes que más atañen á nuestra idolatrada Galicia, testimonio clarísimo del amor que el autor siente por ella; el dolor, la nostalgia, un culto fervoroso que radica en el corazón y la memoria por la pátria ausente, concepción de esperanzas y deseos, suspiros y lágrimas, trabajos, privaciones, miserias y desventuras, la libertad, el progreso, la familia, esa protesta viva y heroica de la virtud humilde contra la explotación y tiranía del grande,un dia de felicidad por cien dias de incesantes aficciones y de cruentos sacrificios, todo esto, unido á Ias tristes bellezas del recuerdo del hogar; tal es, en suma, el libro del Sr. Armada Teijeiro, escrito como ha sido sentido, y con la expontaneidad de su inspiración tierna, fecunda, vigorosa.
     Dada la importancia trascendental que tiene para nosotros

los gallegos la emigración, el libro del Sr. Armada, además de ser un suceso literario digno de atención, tiene el mérito de la novedad por el asunto de que trata y por la originalidad de sus pensamientos, por la verdad de los hechos, por sus tendencias eminentemente patrióticas, por sus referencias históricas, pasadas y presentes, por sus severos juicios y por sus reflexiones sérias; el Sr. Armada, en una palabra, merece una voz de aliento y un aplauso sincero de los gallegos que vivimos en América, sobre todo por el esfuerzo que hace para presentarse ante nosotros con el fruto de su ilustradísimo talento, y cuando la obra es bajos todos conceptos meritorísima y encierra títulos bastantes para ocupar un lugar distinguido en el corazón de todos, y en el movimiento literario de nuestra época.
     El Sr. Armada es un joven que hace su extreno y ofrece con ingenuidad sus ensayos, como él dice, y nosotros debemos saludarlo con expresiva cortesía y con sincero entusiasmo, porque él tiene por delante de sí Ias esperanzas que guarda el porvenir, con un mundo de ilusiones en su fantástica y fecunda imaginación, y en Ias facultades latentes que llaman los filosofós fuerzas radicales,vémosle, manteniéndose acaso oculto aún para el ojo inexperto del observador superficial, como el quid divinum de un ingenio que espera una causa grande y extraordinaria ó el trascurso del tiempo para revelarse, tal cual es, en el vasto horizonte del arte español.
     Siempre hemos creido que Galicia necesita hacer más eficaz, su actividad intelectual en todos los paises de América, haciendo más positivo el trabajo de sus hijos, cuyos derechos deben ser sostenidos y defendidos con toda constancia y energía por sus hombres pensadores, y sacando un provecho más ó menos durable y trascedental de la acción de su prensa, dada más hoy dia al periodismo efímero y perentorio de la discordia, que á la producción lenta y juiciosa de su progreso, de su industria, de su comercio, de sus obras cientificas, artísticas y literarias en el estado actual de los pueblos modernos.
     Agradecemos al Sr. Armada el ejemplar con que nos ha favorecido, y su honrosa dedicatoria autógrafa. y esperamos que su libro alcanzará de nuestros paisanos la acogida que reclama, por el interés que tiene para nosotros la cuestión importantísima de la emigración gallega.

     EL CLARIN. —Año 1º. —Número 7. —Octubre 22 de 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!


El periódico y el teatro son las cátedras del pueblo.
Enrique J. Varona.


     Un libro y una joya más, ó, mejor dicho, un libro más que es una joya, para la ereccion del monumento de la literatura gallega, hoy tan rica y floreciente, un tiempo tan postrada y abatida.
     Ya no son solo Curros Enriquez, Valladares, Lamas Carbajal, Pondal, Iglesias [D. Francisco y D. Antonio,] Posada y tantos y tan distinguidos hijos de la Suiza Española, como graficamente llama á Galicia el ínsigue Dr. Lopez de la Vega, los que en la actualidad florecen en el campo de las letras gallegas y que en el libro, en la prensa y en la tribuna secundan con notable celo, cabe las margenes del Miño, del Sil, del Sar y del Salera, los esfuerzos que en pos del renacimiento literario de Galicia, iniciaron Rosalia Castro, Narcisa Perez Reoyo, Saco y Arce, Vicetto, Vesteiro Torres, Camino, Carneado, Aguirre, Muruais y otros malogrados poetas y escritores que para eterna aflicción de la patria gallega, yacen bajo fria losa.
     Tambien lejos, muy lejos de aquellos verdes campos y famosos bosques tan enaltecidos hoy por Castelar, Moret, Cánovas del Castillo, Mellado, Hector Varela, Balaguer, Carvajal, Grilo y Ortega Munilla hay quien se ocupa de tejer laureles con que adornar las sienes de aquella vieja matrona que dió el ser á marinos como Mendez Nuñez, poetas como Macías, novelistas como Pastor Diaz, guerreros como Viriato el Régulo, sabios como Feijoó y Sarmiento.
     Tambien en el mundo de Colon en esta perla de las Antillas españolas, consagran su vida á la defensa de Galicia y las cosas gallegas otra pléyade de distinguidos escritores: Alvarez Insua, Espada, Ruibal, Novo y Garcia, Pardo, L. U. Gris, Rodriguez, Cora, otros cien más cuya enunciacion seria prolijo y Armada —Amador Maran ó Chumin de Céltegos Director de —&quot;A Gaita Gellega&quot; redactor de El Eco de Galicia y autor del apropósito lirico-dramático que lleva por titulo ¡NON MAIS EMIGRACION! y que motiva este conato de artículo bibliografico.
     Galicia yerguese orgullosa de su antigua postracion y alcanza en el dia un grado de cultura por muchos esperado, por pocos predecído; cultura solo debida á la prensa y poetas gallegos, pues como dijo el inolvidable Lista, la literatura de una region es el barómetro que marca los grados que de aquel loable estado de ilustracion y adelanto alcanzan sus pueblos.
     Galicia no es, pues, hoy, —robando á Insua una frase suya— la cenicienta de la fábula.
     Y basta de preámbulo.

*
*    *

     ¡NON MAIS EMIGRACION! dice un escritor gallego y asentimos nosotros, gallegos tambien, &quot;es un acabado cuadro de nuestras costumbres rurales. En todo él notase ese sabor de la tierruca que nos habla de nuestros valles y de nuestras montañas, cuadro de género traducido en renglones en que nada falta al conjunto, en que no discrepa una sola nota de la armonia.
     ¡NON MAIS EMIGRACION! es un apropósito lirico dramatico en que los personajes estan estreotipados, valga la frase; en que el lenguaje es natural y á la vez fluido, en que la versificacion es fácil, vária é inmejorable para el objeto para que fué escrita: la música.
     Es un librito que no tíene desperdicio; escenas de interés siempre creciente, bonito y original argumento, lógica trama, perfecto desenlace. De un defecto nada mas adolece, á nuestro juicio, la obra en cuestion, porque ese defecto, que nosotros hacemos único, abarca en si los pocos que hoy se observan en ¡NON MAIS EMIGRACION! Ese defecto es el titulo. Si en vez del que se ostenta se rotulase la obra con el de Cousas d'a emigracion ó De Galicia á la Habana, dificil seria á los criticos el cebarse en la obra del Sr. Armada.
     No pretendemos que prevalezca nuestra opinion, siempre humilde, por partir de quien parte; pero por lo que valga apuntámosla al autor y aun si fuere preciso defenderiamosla en el estadio de la prensa.
     El titulo de ¡NON MAIS EMIGRACION! no está justificado, por cuanto no sabemos hasta que punto la emigracion se combate en el libro de que hablamos. En cambio Cousas d'a emigracion, y, aun mejor, De Galicia á la Habana vendriale como de molde.
Sea como quiera, la primera zarzuela que se ha escrito en el habla gallega, será bien acogida, lo es ya y debe desde luego un puesto importante en el album de las letras pátrias.
     Galicia no debe desesperar de su porvenir contando como cuenta tantos y tantos ilustrados hijos, Armada uno de ellos.

F. J. R.

     O GALICIANO. —Ano 2º. —Parola 63. —Noviembre 23 de 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!

APROPOSITO LIRICO-DRAMÁTICO EN DOUS AUTOS E SETE CUADROS'

     Con traxe novo e pintureiro, chegou a miña chouza un folletiño garridamente impreso n-a Habana e inspirado pol-os recordos cariñosos d'esta meiga terra gallega.
     Ramon Armada Teixeiro e Filisindo Rego, —meu compañeiro d'a infancia,— son, o pirmeiro o que fixo o libreto y-ó derradeiro o compoñedor d'a múseca.
     Un pensamento nobre e patriótico, motivou a sua feitura e d'as suas páxinas despréndese esa verdá tristoña de qu'a emigracion, filla d'os cobizos eisaxerados de riquezas, d'os soños de fertunas grandiosas e d'as feiticeiras esperanzas d'unha louca sorte, levan aló a lexanas terras a morrer de nostalxia ou d'o disengano d'a miseria, os brazos que mais falta faguían n-a nai pátrea, agarimo de todol-os enfertunados e amparo de todol-os tristes.
     O libriño de Teixeiro percura despertar n-os nosos hirmans, que lonxe d'o lar pátreo buscan o que cáxeque nunca alcontran, ise amor ó terruño que regan decote e pinga á pinga, c'o seu sudor, y-o deber de dedicar os dias d'a nosa mal fadada esistencia ó lugar onde arrolaron con dolces cantares os noso páis os pirmeiros dias d'o noso viaxe pol-o mundo.
     Canto se traballe e se faga por matar esa emiagracion que tanto nos deshonra e diesma as nosas vilas y-aldeas mais garridas e frorecentes, e pouco, tendo en conta o que cada dia aumenta. Pónsenos o peito doido e amargurado cando vemos carrexar n-o tren qu'os leva ó porto de Vigo para embarcar á outramar, ises montós de familias que deixan acó todos os recordos mais feiticeiros y-as mais íntemas afeuciós n-o abandono y-o desconsolo mais lamentrabre.
     Por iso eu, gallego hastr'os mesmos osos, e que quero á miña pátrea pol-os viveres, e porque, afellas, me gustou moito, alcóntrolle grande mérito á obra d'o meu paisano Teixeiro á quen felicito pol-a sua ispiracion, polo seu xenio e polo seu traballo en defensa d'esta Galicia sin fertuna, á que os seus fillos ingratos teñen n-un olvido imperdoabre.
     Tamén, anque non teño por agora a sórte de poder xusgar a música, felicito d'a mesma maneira ó meu compañeiro d'escola Felisíndo porque sei que pra esas angueiras pintase solo e que, pol-o tanto, debe ser cousa escolleita.
     ¡Bendita sea a nai que vos pareu, bós gallegos!

     0 TIO MARCOS D'A PORTELA. —Ano seutimo. —Parrafeo cento catro.

¡NON MAIS EMIGRACION!


     D' esta maneira nómase un apropósito líreco-dramáteco, en dous autos e sete cuadros, qu'escribeu n-Habaua o noso coterráneo e compañeiro n-a prensa, Ramón Armada Teixeiro, axudado pol-o compoñedor de música, fillo tamén d'a nosa terra, Felisindo Rego.
     O libriño trai cara de ben amañado, e traxe novo, cal en dia de festa, co-aquelas pintureiras maxencias d'o forro; cando chegou âs miñas maus sintiu estremecemento tan dolce como si fora carta d'a muller quirida ou encomenda d' amigo ausente....
     Dempois funno lendo pouquiño somellándome ó enfermo que bebe á solbos a saudosa meiciña.

*
*    *

     N-hay volta; que a emigración d'os nosos hirmaus pr' Améreca remata e confonde todal-as nosas espranzas de mellores dias; qu'os cobizos de cartos e tesouros, son moitos os que os teñen e que cuáseque ningún os cumpre; que somente ollamos touzales onde houb'un val reverdecente e frolido, e unha lameira, que coce a morte, alí onde tiñamos a burga d'a saude n-outro tempo; qu'a patria vaise quedando sin homes, o traballo sin xente y-as náis sin fillos... estámol-o vendo, hoxe, mañan e sempre.
     E namestres qu'emigran os que van e non volven, e si veñen, é cangados de penas que arrematan n-a cova ou n-o hospital; —ninguen se coida de estudial-os buxíos e poñer en práutica os medios que nós tivésemos pra facer conque os nosos labregos non fuxisen pr'a terra allea —Mais todo se troca en consellos, —contos que van pr'a feira— e nín temos acó unha Sociedade d'as que facían falta pr'afogal-a emigración, nin facemos outra cousa mais que oubearll'â, lua.....
     Vel-ahí andan, tamen, media dúcia de poetas d'a terriña ceibando cántigas d'as tristes liras, botando contr'a emigración. ¡Dios ll'o pague!
     Inda bô é que haxa quen chore c'os probes, e sinta os latexos d'os corazós dooridos; haberá fame, pro tamen prace que haxa un pano que limpe unha bagulla. Pro non bastan as lérias e cantariños d'os poetas tocant'âs angueiras d'a emigración: as canciós, con ser falar d'ánxeles, non enchen a barriga....
     E os nosos labregos, d'o demo teñen codelo que levar â boca.... Y-eu son de parecer de que aquel que non ten que o busque n-Habana ou n-o inferno.... en canto non ven a nosa, esa feiticeira alborada que nunca chega!.....

*
*    *

     Non quero meterm'en fonduras xuzgand'o libriño d'Armada Teixeiro, á min gustoume moito, e fago mentres de pedil-a múseca pra ver de que se represent'a obra n-o treatro.
     Cicáis algun laberco d'eses sabidos que andan poñendo carocas n-os pródicos, Ile queira alcontrar algunha carapela ô libro ou poñerlle defeutos. Pódia ser que aquel falar erudito de Xan n-a escena oito d'o promeiro auto, algunhas terminaciós en che, algús xiros escorrentados xa pol-os leídos, e, si cadra, algunha palabriña mal posta pol-o sinificado, en tal parola, merezan calisquer alcume. ¡O aíre e mailo vento! eu non lles faría miga de creto, s'algo dixesen.
     A verdá é que libros d'eso natureza fólganme morto, porque lembran ceos limpos y-esprendentes pr'as letras d'a nosa rexion infertunada.

*
*    *

     Vou facer punto. Recolla os meus humildes láudes o compañeiriño Teixeiro, que d'a outra banda d'o mar fai por soster o amor d'o gallego ô terruño.
     Sépia ademais que a sorte d'os nosos paisanos será ben cativa en chan alleo, pro a d'eiquí é moito mais esconsoladora e fera.
     Poucos haberá tan pegados â chouza cal eu, qu'estou como a samoneta n-a pena; así e todo, penso que non queda outro camiño siñon fuxir lonxe, lonxe!.... Porque co-estes Gobernos que son como lobos d'a serra, n-hay quen sufra os aldraxes nin as coitas que asoballan.
     ¡A espiga d'as nosas ilusiós está ben debullada!
     ¡Ay! ¡Xa non-os queda mais que o carozo!

LISARDO BARREIRO.


     EL REGIONAL. —Año 22. —Núm. 359. —Lugo, Noviembre 3 de 1885.

     Hemos recibido un ejemplar de la zarzuela gallega escrita por D. Ramon Armada, director de A gaita gallega, y puesta en música por el compositor gallego D. Felisindo Rego.
     Titúlase ¡Non máis emigración!, y como del título se desprende, está destinada á hacer ver los sufrimientos que aguardan en las regiones americanas á los pobres gallegos que para allí emigran buscando un filon de ese regularizador de la vida, un puñado de oro que pueda servirles de base para asentar una pequeña industria, ó para tornar á su pátria y con la compra de algunas fanegas de sembradura figurar entre los labradores acomodados.
     Sabido es de todos que de cuantos allá van con ese fin vuelven muy pocos, poquísimos, sin que ese triste resultado sea causa para que disminuya esa corriente de emigracion que despuebla nuestros valles de los mas garridos y lozanos mozos llevándolos á perecer léjos de la terriña sin ver realizadas sus esperanzas de crecimiento y de holgura.
     Obras como la del Sr. Armada deberian publicarse y repartirse con profusion entre los pueblos gallegos para que estos inspirándose en el buen deseo con que fué escrita aquella cesasen de prestar un contigente tan numeroso á esa emigracion que tal vez es una de Ias muchas causas que contribuyen al poco desenvolvimiento industrial de nuestra hermosa region.

     Felicitamos de todas veras al señor Armada; y le animamos para que siga el camino emprendido, trabajando por la prosperidad de su pátria, estamos convencidos de que no nos desairará pues le conocemos personalmente y sabemos cuanto vale.

C. ARIAS ROMAY.

     LA VOZ DE CASTILLA. —Año 2º. —Núm. 32. —20 de Octubre 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!

     Este es el título de nu lindísimo apropósito lírico-dramático escrito en gallego por nuestro compañero en la prensa D. Ramon Armada.
     Siempre hemos mirado con predilección cuanto á Galicia se refiere, y de ahí que hayamos leido con cariñoso interés el ejemplar que su autor nos dedicó.
     Alguien, mejor instruido que nosotros en las bellezas que ese dulce....... modo de hablar encierra, podría juzgarlo con más apreciación, apesar de lo cual nos atrevemos á emitir nuestro humilde juicio.
     Ignoramos si el modesto autor de ¡Non máis emigración! se propuso escribir una obra especial, única en su género, pues bien examinada y teniendo en cuenta los repetidos números de música en que la obra abunda, resulta casi una opereta, toda vez que Ias escenas habladas son inferiores en número y duración á Ias líricas.
     El Eco de Galicia, La Gaita y la Revista de Galicia, han juzgado ya el libreto de la obra.
     El crítico sério de Galicia Moderna no se ocupa de ella. —K. Inzo, propuso en cierta ocasión y cuando se trataba de hacer crítica de todo, que &quot;aquello que valiese se dejase pasar en silencio.&quot;—(2)
     El silencio de K. lnzo es muy elocuente en esta ocasión —no se ataca á la obra escrita por Armada porque la obra vale.
     El libro ¡Non mais emigración! no será una joya literaria, pero es una bellísima composición —es un poema Ileno de vida y de expresión, es la triste realidad del desengaño que sufre un emigrante que abandona su hogar donde es feliz en

2 	Artículo de un Reglamento especial, redactado por K. Inzo.

su humilde posición y se lanza al mundo inducido por falsas promesas, en busca de mentidas riquezas, de proyectos irrealizables.
     Ensalza y dá todo su valor á Ias benéficas instituciones que aquí velan por sus hijos desgraciados, y nos presenta la práctica de una de esas acciones que tanto honran á nuestras sociedades de beneficencia, demostrando palpablemente el piadoso fin para que han sido creadas. Desearíamos conocer á fondo el dialecto gallego para poder traducir algunos bellos conceptos que en sí encierra la obra —algunos pecan por demasiado patrióticos— otros son dulces y bellos como el dialecto en que están escritos.
     Las expresivas coplas que el soldado canta en el acto segundo dicen —traducidas libremente:
Si una estrella se fijase
donde hubiese más virtud,
la pátria del Sil, sería
asiento de aquella luz.

Cuando en España se erija
una estátua á la mujer,
gallego será el modelo
ó justicia no ha de haber.

     Pasemos á la música.
     Es necesario ser hijo de Galicia ó haber estado en aquella hermosa región, para comprender toda la poesía que encierra la música de Rego.
     Es alegre, retozona á veces, triste, pero con esa tristeza dulce, suave, melancólica otras. —Encierra en sí lo poético del alalá y la cadencia alegre de la alborada: oyéndola, se cierran los ojos y se sueña con Galicia.
     El conjunto, pues, de la poesía gallega de Armada y de la armoniosa composición de Rego, resulta bello y tienen que agradar —pueden ámbos estar satisfechos de su obra.

     LA CONSTITUCION de Remedios. —2ª. Epoca. —Año 3º. —Núm. 245. —Octubre 24 de 1885.

     &quot;NON MAIS EMIGRACION.&quot; —El Sr, D. Ramón Armada Teixeiro conocido en la prensa por Amador Marán y Chumin de Céltegos redactor de El Eco de Galicia y Director de A Gaita Gallega, ha tenido la bondad de dedicarnos un ejemplar de la zarzuela en idioma galaico que, con el título de esta local, acaba do imprimirse en la Habana.
     Su autor, el referido señor Armada, acomete cou energía la cuestión que más interesa á la pátria de Méndez Núñez; la de demostrar el error en que incurren los nobles compatriotas de Feijóo y María Pita, abandonando los valles y montañas de la poética región sueva en busca de una fortuna reservada en muy pocos casos a los hombres honrados y trabajadores.
     El lenguaje que campea en &quot;Non mais emigración&quot; está revestido de un ropage poético é inimitable, y las variadas escenas en que intervienen numerosos personajes, pintados de mano maestra, interesan vivamente el ánimo del lector.
     El libro cuya música es original del celebrado compositor gallego don Felisindo Rego, está lujosamente impreso, ostentando una magnífica portada de trece tintas, y apesar de su mérito intrínseco y literario se vende al módico precio de un peso cincuenta centavos billetes en casa de don Francisco Couto calle de San José almacen de víveres, en esta Ciudad.
     Agradecemos muy mucho el obsequio de Chumin de Céltegos, y esperamos que la entusiasta colonia gallega de Remedios adquiera la zarzuela &quot;Non mais emigración'' primera que ve la luz en la hermosa lengua de Pastor Diaz y que reviste un interés palpitante digno de la pública atención.

     EL FARO de Caibarien. —Año 3º. —Núm. 70. —Domingo 25 de Octubre.

¡NON MAIS EMIGRACION!

     Hemos tenido el gusto de recibir un apropósito lírico-drámático en dos actos y siete cuadros, letra de don Ramón Armada Teixeiro, música del conocido compositor gallego don Felisindo Rego.
     Se titula la obra &quot;¡Non mais emigración!&quot;
     Aparte de que su lectura es amenísima, porque está perfectamente escrita, llena de hermosos episodios, bellos pensamientos y admirables escenas, tiene&quot;¡Non mais emigración!&quot; especial interés para los hijos de la Suevia española.
     Esos detalles íntimos del hogar doméstico ¿cómo no han de interesar á quienes se encuentran muy alejados de él?
     Los recuerdos del terruño natal, de la madre idolatrada, de la familia, no pueden nunca olvidarse.
     Ellos nos acompañan por do quiera, vigorizándonos para ese continuo incesante combate de la vida,
     El Sr. Teixeiro, inspirado autor de la obra, nos presenta en el primer acto una aldea de Galicia, con sus chozas, con sus árboles,con todo su sencillo pero pintoresco espectáculo.
     De aquellos valles bendecidos se aleja el emigrado. Viene á América.
     Lucha con este clima, con los azares de la suerte y vuelve tras larga ausencia á su aldea el jóven provinciano; pero, ¿tiénen todos la misma suerte?
     Por eso dice el autor de la zarzuela: &quot;¡Non mais emigración!&quot; terminando con estos lindos versos:

&quot;¡Non mais emigración!
     Sempre digamos;
E qu' emigrar d'a Suevia
     Nunca vexamos.
Qué hax' achego
'A térra d' o sofrido
     Póbo gallego.&quot;

     DIARIO DE CARDENAS. —Año 7º. —Nº. 1819. —Octubre  23 de 1885.

     ¡NON MAIS EMIGRACIÓN! —Con este significativo título, acaba de publicarse en la Habana na apropósito lírico dramático en dos actos y siete cuadros, debido á la pluma del notable escritor gallego D. Ramón Armada Teixeiro, y música de D. Felisindo Rego.
     Esta preciosa obrita está escrita en fácil dialecto gallego; tiene situaciones muy buenas, canciones muy propias y caractéres de personajes muy bien definidos y trazados con maestría y habilidad.
     Los dos actos están llenos de bellezas de primer órden y de cantos fáciles que, puestos en escena, despertarán agradable interés en el auditorio.
     Esperamos que el Coro gallego de esta ciudad, haciendo un pequeño esfuerzo, la ensaye y ponga en escena.
     Creemos que el mérito de la obra lo merece, y tenemos la seguridad de que muy pocas existen, escritas en gallego, que puedan despertar en el público el interés que ¡Non mais emigración!

     LA HABANA COMICA. —Semanario satírico de caricaturas. —Año 1º. —Núm. 7. —Octubre 18 de 1885.

     ¡NON MAIS EMIGRAGIÓN! —Se titula un bosquejo lírico-dramático en dos actos y siete cuadros, debido á la pluma de mi estimado amigo Ramon Armada.
     Si la índole de este periódico me lo permitiese, diría lo que pienso acerca de la emigración, asunto que entraña gran interés y que, á mi modo de ver, todavía no se ha resuelto, por mucho que se haya discutido.
     En cuanto á la obra me parece bien versificada; tiene escenas que despiertan entusiasmo, y caractéres trazados con arte y verdad.

     EL POPULAR. —Año 1º. —Núm 3. —Noviembre 26 de 1885.

¡NON MAIS EMIGRACION!

     El Sr. D. Ramon Armada Teixeiro, nuestro compañero en la prensa, nos ha remitido un apropósito lírico-dramático titulado ¡Non mais emigración!, escrito en gallego.
     Es una obra interasante y que revela en el Sr. Armada condiciones de autor dramático.
     Sentimos que el Sr. Armada aconseje á sus paisanos, los gallegos, que no emigren. Aquí necesitamos que vengan hombres de nuestra raza, morales, vigorosos y trabajadores, como lo son los gallegos.

     EL ECO DE LA VOZ. (LA VOZ DE CUBA.) —1ª. Epoca. —Año 1º. —Núm. 3. —Octubre 25 de 1885.

     ¡NON MAIS EMIGRACION! —Hagamos un alto para saludar á El Sport que, en compañía de El Eco de Galicia, nos ha honrado con su visita.
     Metamos la tijera (¡oh apreciable redactor!) en este último colega y peguemos el siguiente suelto.
     &quot;Desde el jueves próximo se exhibirán en la vidriera de la peletería &quot;EL Ancora,&quot; Obrapía y Mercaderes, unas preciosísimas acuarelas debidas al pincel de nuestro jóven amigo Sr. Caula y que son copia fiel de las decoraciones que en la representación de la obra &quot;Non mais emigración&quot; se extrenarán probablemente en Irijoa.
     Esa fiesta lírico-dramática será puramente gallega. Gallego el autor de la música: gallego el autor de la letra: gallego el lenguaje: gallegos los artistas: gallego el pintor escenógra-

fo: gallegos los coros de ambos sexos, y hasta para que nada deje de ser gallego, el teatro es propiedad de un hijo de Galicia y la lona de Ias decoraciones es de Ias tejidas en la fábrica de Jubia.&quot;
     Nuestro estimado amigo el Sr. Armada ha tenido la amabilidad de dedicarmos un ejemplar de ¡Non mais emigracion!, cuya lectura nos ha interesado vivamente.
     Rasgos de primer órden y situaciones bellísimas tiene esa obra de Armada, que han de aplaudir á rabiar los espectadores.

     LA LEALTAD. —de Cienfuegos. —Año 4º. —Epoca 2ª. —Núm. 236.

     ¡NON MAIS EMIGRACION! —Con este título hemos recibido un lindo apropósito lírico-dramático escrito en gallego por el señor D. Ramon Armada Teijeiro director de A Gaita Gallega conocido y estimado escritor público, y puesto en música por el distinguido compositor gallego D. Felisindo Rego.
     ¡NON MAIS EMIGRACION! ha sido recibido con mucho favor en la Habana y no lo extrañamos pues está galanamente escrito en el dulcísimo lenguage en que se han inmortalizado los señores Castro de Murguia y Curros Enriquez con otros tantos buenos autores que la resureccion de Ias heroicas y nobles provincias gallegas vá haciendo conocer á España y el mundo entero.

     EL HERALDO DE ASTURIAS. —Año 2º. —Núm. 17. —Habana 25 de Abril de 1886.

     ESTRENO. —Los dias sábado y domingo, 10 y 11 del corriente mes, se puso en escena en el clásico coliseo de la araña monumental el apropósito lírico-dramático en dos actos, letra de nuestro compañero en la prensa Sr. Armada y música del maestro Rego, intitulado: &quot;Non maís emigracion.&quot;
     La concurrencia regular el dia primero, fué numerosísima el domingo.
     El estreno, un éxito para ambos autores.

Fué esa función estrenada
la mejor del mes de Abril;
por tanto, Rego y Armada
merecen, no una palmada,
no señor; cincuenta mil.
     Sin adular. ¡Por Astrea;
merecen brabos sin cuento!;

puesto que —según mi idea—
entrambos tienen talento,
y el talento, hoy, escasea.
     Y si es dinero, ¡ahí es nada!
se merecen, no un talego
de onzas.... una tonelada
cumplida, Rego y Armada,
si señor; Armada y Rego,
y....lo demás es bobada.


     EL HERALDO DE ASTURIAS. —Año II. —Nº. 23. —Habana Junio 6 de 1886.

     ¡NON MAIS EMIGRACION! —Una vez más oí con gusto, que no puedo encarecer bastante, la preciosa joya dramática que lleva por título el que encabeza esta gacetilla, y una vez más, y cien que fueran, repito que la joya en cuestion honra á sus autores.
     Abunda la obrita en pasajes sentidísimos y en cuanto á su música, es juguetona, graciosa, flexible; parece envolver los blandos susurros que se escuchan en los bosques de la patria, rebosando meláncólica alegría, ilusiones, esperanzas...... en fin, es música digna de ser tocada con dulce caramillo acompañando los bucólicos idilios de Garcilaso y Melendez Valdés.
     Vuelvo por lo tanto á felicitar de todo corazón á los señores Armada y Rego, autores de la letra y música de ¡Non mais emigracion!
     No tengo pluma bastante para repetirlo.

Es, de mil bellezas llena,
buena.
Su música, de patente,
excelente,
es, al parecer que gime,
sublime,
Y aquel que en algo se estime,
de esa funcion al habrla,
tendrá siempre que exclamar:
¡Buena!..........¡Excelente!..........¡Sublime!

NOTA DEL EDITOR

     Los demás periódicos á quienes se remitieron ejemplares de ¡Non mais emigracion! no han emitido juicio alguno sobre la obra, limitandose á acusar recibo de los mismos en términos laudatorios.

{|
|+ ERRATAS D'IMPORTANZA.
|-
! Páxina !! Línea !! Dí !! Léase
|-
| 16 || 27 || ''ven'' || ''bèn''
|-
| 25 || 28 || Farruco || Xan
|-
| ''XXXV'' || 37 || ''A Gaita Gellega'' || ''A Gaita Gallega''
|}

&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
[[Categoría:1885]]
[[Categoría:1886]]
[[Categoría:GL-N]]
[[Categoría:Ramón Armada Teixeiro]]</text>
      <sha1>k6vnecdm6n4vafn1cf0np9l72ojq0va</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:BabelConfig.json</title>
    <ns>8</ns>
    <id>5847</id>
    <revision>
      <id>21524</id>
      <timestamp>2025-01-30T23:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>1650</id>
      </contributor>
      <comment>Migrating server configuration to an on-wiki JSON file ([[phab:T374348]])</comment>
      <origin>21524</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="227" sha1="npm57uvndacisxfb5ytsklwfk9f9juq" xml:space="preserve">{
	&quot;$version&quot;: &quot;1.0.0&quot;,
	&quot;BabelAutoCreate&quot;: true,
	&quot;BabelCategoryNames&quot;: {
		&quot;0&quot;: &quot;&quot;,
		&quot;1&quot;: &quot;&quot;,
		&quot;2&quot;: &quot;&quot;,
		&quot;3&quot;: &quot;&quot;,
		&quot;4&quot;: &quot;&quot;,
		&quot;5&quot;: &quot;&quot;,
		&quot;N&quot;: &quot;&quot;
	},
	&quot;BabelMainCategory&quot;: &quot;Usuario %code%&quot;,
	&quot;BabelUseUserLanguage&quot;: false
}</text>
      <sha1>npm57uvndacisxfb5ytsklwfk9f9juq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cultura galega na diáspora</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5848</id>
    <redirect title="Categoría:Diáspora galega" />
    <revision>
      <id>21527</id>
      <timestamp>2025-02-22T20:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:Diáspora galega]]&quot;</comment>
      <origin>21527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="fh2dhnelbg4edfugdir72q7g4ven4ey" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>fh2dhnelbg4edfugdir72q7g4ven4ey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A fonte do xuramento</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5849</id>
    <revision>
      <id>21569</id>
      <parentid>21534</parentid>
      <timestamp>2025-03-14T21:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86684" sha1="fgr416udx8700f7im91vdzs5ai7pu4e" xml:space="preserve">[[Ficheiro:A fonte do xuramento.pdf|300px|dereita|]]
{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=A fonte do xuramento
|autor=[[Autor:Francisco María de la Iglesia|Francisco María de la Iglesia]]
|dataano=[[1882]]
}}
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;br /&gt;Primeiro drama en dialeuto gallego.&lt;br/&gt;~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~&lt;br /&gt;&lt;br/&gt;&lt;big&gt;'''A FONTE DO XURAMENTO'''&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;Drama de costumes gallegos en dous autos en verso.&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;ORIXINAL DE&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;big&gt;'''Francisco María de la Iglesia y González,'''&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{Espazos|6}}Estrenado con ruidente aprauso n-o ''Liceu Brigantiño'' d'a Coruña{{Espazos|6}}&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;&lt;small&gt;a noite d'o 13 d'agosto de 1882&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;&lt;small&gt;E con millor trunfo n-o Teatro principal o 22 de Octubro&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;'''CRUÑA:'''&lt;br/&gt;&lt;small&gt;IMPRENTA E ESTEREOTÍPIA DE VICENZO ABADE,&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;28 - San Nicolás - 28&lt;br/&gt;'''1882'''&lt;/div&gt;
|}


Acto primeiro
	

    [p. 3]


    A FONTE DO XURAMENTO


    Drama de costumes gallegos en dous autos en verso

    ORIXINAL DE

    Francisco Mª de la Iglesia y González


    [p. 4]


    &lt;center&gt;Personas&lt;/center&gt;
    	
    Mínia 	    (20 anos) 	    Stas. Dª. Noelia Rofast.
    	Marciana 	(18   »   ) 	  »     Dª. Nicolasa Fernández.
    	Tadea 	(20  »    ) 	  »     Dª. Carolina Escudero.
    	Minga 	(40  »    ) 	  »     Dª. Carlota Sánchez
    	Páula 	(20  »    ) 	Personaje mudo.
    	Estebo 	(25  »    ) * 	Sres. D. Eduardo Puig
    	Felipe 	(id.  »    ) * 	   »    D. Maximino García
    	Alonso 	(id.  »    ) * 	  »    D. Miguel Hermida
    	Reinaldo 	(id.  »    ) * 	  »     D. Manuel Sánchez.
    	Merexildo 	(id.  »    ) * 	  »     D. Antonio Real.
    			
     *   Licenciados d'un mesmo reemprazo


    &lt;center&gt;Mozos é mozas.&lt;/center&gt;


    Direutor escénico,1º autor, D. Francisco Lumbreras.
    Apuntador, D. Luis Vicente Santos.
    ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
    A aución pasa n-o ano de 1862, en Mera de Mayanca, pequeno porto d'os
    d'a veiramar, d'as Mariñas d'a Cruña.


         ADEVERTENCIA.— An que son partidario d'a Ortografía etimológica, á falicidade con que se confundían n-os ensayos os encargados de representar este drama, obrigáronm'a empregar a x en geral n-os casos en que debía escribir con g ou j.


    [p. 5]

    Sr. Presidente d'o Liceu Brigantiño:

         A letura d'o scomenzo d'o noso Regramento, que, ó dar razón d'a índole d'a sociedade á quen debe servir de pauta a describe d'esta maneira:
         «Un ente moral con vida própea; verdadeiro centro de recreyo é d'ilustrazón, creando intereses e inspirando afeutos de hirmandade entre viciños; que faga renacere un purísemo amor ás venerandas tradiciôs d'a madre pátria, d'a nosa amada Galicia, rindindo o xusto e debido homenaxe, ou sexa xuramento de fidelidade ás cencias, ás artes, ó comercio é á industria, inxemprando n-os seus afiliados incrinación e gusto hácia o bello, útil e ameno, que nos ofrecen os incesantes adiantamentos e perfeizós d'o noso sigro:»
         O têr eu persentes todas estas consideraciós d'os seus erguidos intentos dinos d'o millor respeto por todos cantos de bôs gallegos se prezan ; déum'alento d'abondo para escribir A Fonte d'o Xuramento, primeiro ensayo dramáteco d'os costumes d'as nosas Mariñas, sin rivás en fermosura; homilde traballo que hoxe teño eu a yalta honore en poder adicar á primeira Sociedade que, adiquirindo inmortal renome n-os fastos d'a gallega literatura, soupo erguer a sua garrida e docísima Musa ó dourado scano d'o palco escénico, onde con tantos adiantos campéa á língua de Castilla.
         Dinádevos pois, Seor Presidente, perdoar o meu estrevimento e insuficenza, fillos d'os meus bos deseyos, posto que, á semellanza vosa, non dormin hastra pousar unha pequena ofrenda d'amor riba d'o altar d'o patriotismo d'a nosa terra bendita; semilleiro de tantos sábios e de tantos heroes, como alumían n-o sagro tempro d'a Historia. Queira Dios que tantos riquísemos poetas como ó presente alauréan á esta terra de bendizón, e á quen lles mando de corazón un cariñosísemo saudo; canten con millor brio e acertamento n-a língua d'o sábio Alfonso X; e que, á persente Fonte d'o Xuramento, veña á ser á máis pequecha folla d'a coróa d'a sua groria inmorrente, á quen intento abrir paso.
         Co-eso solasmentres, quedarán satisfeitos os anhelos d'o voso humilde servidore, e consocio agradescido;

    {{Espazos|12}}Farruco d'a Igrexa González.


    [p. 6]

    &lt;center&gt;Traxes.&lt;/center&gt;

         Os d'as mulleres, principás personaxes d'a aución, consistirán en: saya longa de merino de côr, chaqueta de pana, merino ou rusel,  de manga estreita con encaixe rizado n-o escote e n-os puños d'a chámbra. Devantal ou sea mantelo de pano negro con anchas bandas de terciopelo, agremáns d'azibache negro, ou gordo calabrote de fio d'ouro. Mantón de Manila de côr branca, vermello, rosa e garabanzo, atado á cintura e por debaixo d'a chaqueta. Duas caídas de cinta de seda, anchas e de vivas côres. Longos pendentes e adrezo de lazo pendente d'un terciopelo estreito ou d'un cordón de seda con dôas douradas, ou semellando pelras. Pano de bobiné, caído sobr'o seo. Peiteado en duas trenzas, cabelos ensortillados n-a raiz d'a testa, siguindo a vella moda gótica ou sueva. Zapato subido de pano, de pelica de cabra, ou de charol; e médias brancas de liño ou de cotón.
         Os dós homes, principás personaxes d'o drama, comporánse de: Pantalón de campana, liso, ou con remonta de côr máis crara q'a d'o pano d'o seu fondo. Chaqueta, chamada marsellés, de pano negro ou d'estracán. Chaleque escuro é aberto. Camisa de fita baixa, ou á mariñeira. Pano de seda de côr moi vivo, xa prendido c'un anelo coma corbata; xa solto e stricado sô as veiras d'o chaleque hastra prender as puntas n-o cinto d'o pantalón. Sombreiro chambergo; e portando pau longo, cardeña, ou bisarma.
         Anque n-a parroquia onde ten lugar esta aución, así como en todál as d'a Veiramar, é moi raro ver hoxe, n'o dia de festa, un solo mozo vistido de calzón e monteira, nin unha rapaza con dengue (o que é ben de lamentar) conviría que n-a concurrencia á parroquia, e á foliada d'o Santo, con que escomenza o auto segundo, aparecesen várias parellas co-el; así coma tamen outras con cirolas, polainas, monteira, faixa morada ou roxa, chaqueta e chaleque de grana, de pano branco ou marelo, riberetados de terciopelo negro; refaixo e dengue vermellos, e hastra a elegantísema cófia.
         Para millor propiedade, non deben faltar d'o grupo representantes d'o señorío, artesáns, mariñeiros e algun que outro soldado d'os diferentes corpos d'o exército.
         Con esto, a idea que se poidese formar d'o noso modo de vistir autual sería compreta.

    ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
    Enténdanse por direita e ezquerda, as dos autores.

     
    [p. 7]

    &lt;center&gt;&lt;big&gt;AUTO PRIMEIRO.&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;
    &lt;center&gt;~~~~~~~~~~~~&lt;/center&gt;


         Decoración de praya con álbres á direita e izquerda. Pequena baixada penasquenta que s'estenda hastra á carta parte d'a izquerda d'o fondo. Unha albre n-o escomenzo d'a subida. Casa modesta de labrador n-o primeiro termo d'a direita (vivenda de Alonso, ) o seu frente caseta con tabuleiro á direita d'a porta (habitación de Mínia.) Sentadeiro de pedra á direita de cada unha. Pouco antes d' erguers'o teón, síntese o repiniquéo d'as campanas parroquiás, anunciando a festa d'o Patrón, dous ou tres foguetes, e a gaita tocand'a alborada que parará de soar ó dar escomenzo a


    &lt;center&gt;ESCENA PRIMEIRA.&lt;/center&gt;

         Estebo.—Reinaldo.—Estebo armado con longa móca e c'a chaqueta pendente d' o brazo ezquerdo, entra poI-o fondo d' a direita vixiando canto pasa n'o rueiro. Despois de ver ainda cerradas as casas de Mínia e d' Alonso, volves' ó fondo d'a ezquerda por onde entre Reinaldo armado d'igual maneira é tan precabido como Estebo.

    Estebo. 	    Téstos dias, Reinaldo. (Alargándoll'a mau.)
    Reinaldo. 	                  Bôs, Estebo, (Estreitádoll' a sua.)
    ¿Seique oíchel os toques d'a dïana? 
    Estebo. 	D'alborada dirás, pois non estamos
    Aínda n'o cuartel, nin aló en Áfreca.
    Reinaldo. 	Xa sei, xa sei qu'estamo frent'á Cruña,
    N'stes agros de Mera..... Aquí en Mayanca.
    	
                             [p. 8]

    Estebo. 	    Ond'o Normán quedóu trocadó en cínzas
    (Moi marcado.)
    Cando os fillos d'aquí tiñan máis alma;
    E ond'o ingrés topóu peitos de ferro,
    E molIóu Almanzor sua égua branca...
    Reinaldo. 	¡E colgaron os santos n-os castaños 
    (Dándose por enteirado.)
    Os pïós de Norrís (1) fartos de rabia!
    Estebo. 	Todos eses recordos vallen moito
    Pra quen nunca s'afoga en pouca auga;
    Mais á quen á seus padres non amita
    ¿Qué ben lle traguerán (Como avergonzado.)
                                ¡Soyo humildanza.
    Reinaldo. 	Os que levan n-as venas á semente
    De tan bravos varôs, si é que cadra;
    Inda poden romper catro cardeñas
    Pra gardar coma éles nosa casa.
    Estebo. 	Reinaldo, pode ser. Mais pol o visto
    Os de fora se rín ben de Mayanca
    (Con moita intención.)
    Reinaldo. 	¡N'ha de durar a misa máis q'o crego!
    ¿Tanto pode tardar nosa ruáda?
    Estebo. 	Falarémos, Reinaldo.
    Reinaldo. 	                                Falarémos,
    Pois Merexildo ahí vén...
    Estebo. 	                                  ¡Tamén fai falla!


    &lt;center&gt;ESCENA II.&lt;/center&gt;


         Os mesmos.—Merexildo que dá un apretón de maus á Estebo e outro á Reinaldo.

    Merexildo. 	
    ¡Bôs dias, compañeiros, non coidaba
    Atopar con vosoutros tan axiña!
    	---------------------------------------------
    (1) Referíndos'o cerco dá Cruña en 1589.
    	
                             [p. 9]

    Estebo. 	    ¡E perciso estrical o tempo!
    Merexildo. 	                                                 ¡E logo!!
    A festa d'o Patrón n'é cada dia.
    Reinaldo. 	¿Por eso ti fuxiches d'antr'as sabas
    (Con segunda intinción.)
     Pra ver su'alborada índa dispida?...
    Estebo. 	¡S'índa non se deitóu!,..
    Reinaldo. 	(Dubidando.)               ¿E él é certo?
    Merexildo. 	¡Todo poidera ser!...
    Reinaldo. 	                                ¡Seique cabilas!...
    Estebo. 	Cando vos vôs erguês xa Merexildo
    Volve de repartir nosa consiña.
    (Con sorna.)
    Merexildo. 	¡Disque can dormidor non pilla moscas!
    E senón, que Felipe vol o diga.
    Estebo. 	¡Val máis quén Dios axuda....
    Reinaldo. 	                                        Xa entendímos;
    Pro fíate e non côrras!
    Estebo. 	                                 ¡N'hai madía!
    ¡Non é tan grave o mal que tén romedio!
    Merexildo. 	O conto é atopar c-as meleciñas...
    Estebo. 	¡N'a vosa mau está o dar co-elas!..
    Merexildo. 	Pouco importa ser dôno d'a botícara
    Se médeco non hai para apricálas....
    Reinaldo. 	¿Pois á ver com' A!onso hox'as aprica?
    ¿N'é êl o noso xefe? ¿Non se trata?
    De libre lIe deixar á esa Mínia
    Que así se mofa d'él? E anque fose
    Dimpois pra un de nos; ¿non ten obriga
    De guiar nosas loitas cando tenden
    A gardal o interés d'a freguexía?
    Merexildo. 	¡Cóido que sí! ¿E stonces porqué foxe?
    ¿Porqué falla d'aquí?¿Porqué non brinca,
    Enríba de Felipe, consintindo
    Que aqui veña casar pra nosa míngua?
    ¿Esconfía de nos?... ¿Véu él con-nosco

                             [p. 10]

    Quén non poida axudálo n'esta lida?
    ¿Pois destóncias?...
    Reinaldo. 	                                 Decí ¿non vos parece
    Para saír de dudas máis axiña,
    Q', Estebo, mentras nós almorzar vamos,
    S'entenda con Alonso, e aló n'a misa
    Seipamos como pensa, e remexernos
    Dimpois como conveña?...
    Merexildo. 	                                     ¡Ben atínas!
    ¡Por Dios que tés razón!
    Reinaldo. 	                                   ¡Pois hála, Estebo,
    A concertar co él; e hastr'a vísta!
    (Reinaldo e Merexildo sállen pol'o fondo d'a
    ezquerda.)


   &lt;center&gt;ESCENA III.&lt;/center&gt;
        
         Estebo que despois de pasear hastr'o fondo pra ver s'está solo, acércas' á porta d' Alonso. Peta n' ela, e non respondéndolle naide escrama:

    Estebo. 	    ¡Prob' Alonso! índa dormes; dúrme, dúrme!
    Que falta fai ó teu mangoado peito:
    Hoxe é dia de proba, e pillar forzas
    Debes pra seportar tamaño peso.
    (Sentándose e mirando pr'a ventana de Mínia)
    Mínia tamen paréz q'inda rebulda 
    C-os seus soños d'amor, d'encantos cheyos...
    ¡Mazán d'as nosas lóitas, non sospeita
    Q'o pan d'a vínga é dolce pr'o meu seyo
    Empeñóuse en ferir nosos costumes...,
    ¡A sua gananciña non Il'arrendo!
    Mofáchete de min coma d' Alonso...
    ¡El pode perdonar; pro nunca Estebo! (Pausa.)
    Dimpois que d'esas contas d' o teu cargo
    (Erguendose.)
    As pênas que nos dâs che descontemos,
    ¡Amor! ¡tirán Amor! o que ben conte...

                             [p. 11]

    Verá que teu haber...
    (Sacudindo o sombreiro sin soltalo, e con carraxe desesperante.)
                            Trócas'en cero!... (Pausa.)
    Pro, en canto non espertan un e outro,
    Vámos á esparexel o pensamento
    N'esas augas d'o porto, arremuiñadas
    Com'as írias que agacha o meu sagreto.
    (Salle pol a direita camiño d'o porto.)


    &lt;center&gt;ESCENA IV.&lt;/center&gt;


         Alonso dirixíndose paseniño á porta de Mínia e deténdoso ó véla cerrada.

    Alonso. 	    ¿Que farás, prob' Alonso? ¿Adios diráslle,
    Ou vas afondar mâis tuas feridas?
    ¡Quén ch'o diría á tí que teus amores
    D'o niño de teus páis t'alonxarían! 
    Cando envolto n'e sangue d'as batallas
    As tuas bravas forzas cánsas íban,
    Tan só con pernunciar de Mínia o nome
    Xa lanzas nin cañôs che púñan gríma.
    Mais hoxe, unha mirada desdeñosa
    Con q'ela ten amor tan fondo alisca,
    T'asusta, te confonde, t'encadéa...
    T'afoga antre maréas d'agonía.
    ¡Amála inútelmente...; sempre!... ¡sempre!..
    E ver guindar así c-a pasión miña,
    Deixándome sin fé nin esperanzas
    Revolto n-as resacas máis bravías
    Que pod'erguer amor n'un peito mozo...
    Por Dios, q'ó mesmo ceu lle píden vínga!...
    Mais ¿cómo esnaquizar esta serpente
    Q'enrosca o peito meu noites e dias,
    Trabándome... torcéndome... frixíndome...
    Furand'o peito meu?... ¡Ai Mínia, Mínia!

                             [p. 12]

    Pensar q'así t'adoro dende neno;
    Que un berce veu nacer nosas sorisas;
    Q'o leite q'adozou teus frescos labros
    C-a mesma vida enchéu as venas miñas
    Cando sin tua nai orfa quedaches...
    Que hoxe á ser d'outro vas... ¡ai sort'impía!...
    (Derixindo as olladas ó tabuleiro de Mínia.)
    ¿Q'importa q'eu batalle pra esquencerte
    Si s'ergue ós ollos meus tua imáxen viva....
    Si tua voz melosa, á cada istante,
    Esperta en min recôrdos que m'espiñan?
    ¡lmposibre è calmar véndote! A lonxe
    Fuxámos, sí. ¡Fuxámos d'estas lídas!
    (Tendend'as olladas, pol o val.)
    Non volv'eu á lêr máis n'estas pradeiras,
    N'estas fontes en van pra min froridas,
    A hestória d' est' amor desasurado
    Q'á perdizón m'arrastra. ¡Adios. ai Mínia!
    (Salle pol a direita, camiño d'o porto.)


    &lt;center&gt;ESCENA V.&lt;/center&gt;

         Tia Minga —Mínia q'impacente diríxese hacia á direita recitánd'os cinco primeiros versos. Despois de ver que non chega Felipe retorna pouco a pouco ó medio d'a escena hastra dar fin ó seu paroIamento.

    Mínia. 	¡Canto sperar, Felipe! ¡á fé q'é moito
    Pra quén tal desazón sente n'a yalma!
    —«Adios»— me dixo ó irse.—«En teus olliños
    «A verme tornarei co-a luz d'a yalba»...
    E son as dez;... e non asoma.
    Minga. 	                                       Mínia,
    AIgun estorvo nosa dicha entrampa.
    Mínia. 	¿Pro como non mandarme catro letras
    Cand'él adóito me regala tantas,
    Pintándom'ese amor vivo é crecente
    	
                             [p. 13]

    	
    Que mil rayolas d'enfeitizo espalla?
    ¿Escribiréille eu?... Mais ¡que diáño!
    Porq'hei d'esconfiar?
                   (Amostrando moita impacencia.)
    Minga. 	                             Teñámos calma
    Un carto d'hora máis. Sí, agardémos,
    (Sentándose)
    Mínia. 	Máis, cómo pod'eu têla? ¡Esas olIadas
    (Con despeito.)
    Treidoras, carrexentas, vingatibres
    Que os mozos d'a parroquia lIe descargan
    Cand'atopa co-eles...
    Minga 	                              Eses côrros
    De tanto cochicheo; din ás craras
    O bén que para nós xuntar desexan.
            (Sin atender ós dítos de sua tia.)
    Mínia 	Pro non por esas meu sorrir alcanzan...
    Estebo, Góros, Míngos, Merexildo...
    ¡En van urdindo andás n'a lïaraza!
    Retirarvos podês. ¡Eu vôs desprezo,
    Pois Mínia non nacíu pra ser escrava!
                  (Con refreusión)
    Minga. 	Somente á gratítude atar poidera
    En pró d'Alonso teu sentir...
    Mínia. 	(Erguéndose)                        ¡Pantasmas!
    Tragád'escúpes é roéd'o frêo.
    Pois n'este peito só Felipe manda
    (Con impacencia.)
    Está visto, él non vén. Eu me consumo.
    ¡El caería malo? ¡Qué agonía!
    Minga. 	Virá n'a lancha aquela?¡Dios te traya!
    ¡Pro con que calma  vén!
    Mínia. 	(Cada vez máis impacente)   ¡Espérta brisa!
    Minga. 	Mais dudo que tives'a q'ír á Cruña...
    En fin, él xa dirá...
    Mínia. 	(Vendo asomar á Reinaldo pol a izquerda
    	
    .                         [p. 14]

    	
    en busca d' Estebo, pro que non divisándoo
    por alí, retírase pol o mesmo lado.)
                         ¡Hola!... ¡os espías!...
    Quizais veñan á hurdíla en cas'd' Alonso.
    Minga. 	¡Fôran todos como él!
    Mínia. 	(Con intención)                Por máis que diga
    Non ll'ha de resultar d'o seu consello
    Ningun ben pra Felipe, nin pra Mínia.
                            (Entran n-a sua casa)

    &lt;center&gt;ESCENA VI.&lt;/center&gt;


         Estebo de volta d'o porto, entra poI a direita acompañado d'Alonso

    Estebo. 	    N'aprobo teu pensar, Alonso amigo,
    Pois co-él desdixéras d'o teu tempre.
    Ela ó fin é muller. ¡Erguet'e loita,
    Q'as vitorias á mau por si non veñen.
    Hai que ganar o campo palmo á palmo
    E c-un rodêo máis trúnfas, se quéres.
    Alonso. 	Déixame en paz, Estebo, ó meu viáxe
    Disposto teño xa.
    Estebo. 	                            ¡N'eso non penses!
    A derradeira carta índa che queda:
    O carro máís millor pode torcerse...
    Alonso. 	¿Tantos anos de proba, non son nada?
    Estebo. 	Hastr'o d'hoxe quizáis. ¡Mallach'en verde!
    ¿Quitáchel os entúllos d'o regueiro
    Para q'en teu favor fos'a corrente?...
    ¡Agárda un dia máis, é non t'atôtes!
    Verás que polvoriño hox'aquí s'ergue;
    E dimpóis, xa dirás si razón tiven
    En vixiar teus pasos, e detêrte.
    Alonso. 	Estimo teu alento, pro non podo
    Contigo conformar... (Séntans'entrambos)
    Estebo. 	                           ¡Cálma é aténdeme!
    	
                             [p. 15]
    	
    Finxindo amor crecente por Tadéa.
    Hox'o querer de Mínia trocar debes,
    Non así con descargas de sospiros,
    Non con vágoas que son armas moi debres
    Postas n'a nosa mau, anq'invencibres
    N'os ollos d'a muller que nos acende!
    Hoxe é dia d'a festa. ¡Ha d' haber tróula!
    Felipe é teu estorvo: e... ¡xa m'entendes!
    A parroquia é contigo: e él d' abondo
    N'é home pra poder fincarch'o dente.
    Alonso. 	(Erguéndose.)
    ¡Tênte, Estebo! Non sígas: que pirmeiro
    N'as augas d' este porto guindaréime
    Antes de ser eu causa de que Mínia
    C-as vágoas d'a orfandá seu rostro queime.
    ¡Perdona! ¡Non porsígas! !Non t'escóito!...
    Calnon d'o teu afan; non me convences.
    ¡Qu'o ceu n'o corazón, si quer, lle toque...
    E sinón que feliz a faga sempre!
    (Distraido entra n'a sua casa, sin invitar á
    Estebo á q'entre á descansar.)

    &lt;center&gt;SCENA VII.&lt;/center&gt;


         Estebo mirando á porta por onde Alonso desapareceu, escrama contrariado e farto de despeito.

    Estebo. 	    (Erguéndose.)
    Pois anq'o mesmo interno se m'apoña
    O lum'afogar vou d'ese rivále!...
    (Volvéndos'á porta de Alonso.)
    ¡Déboch'a vida! Un dia n'a campaña...
    Con farto risgo teu... ti m'a salvaches.
    A non recordar esto... por Dios vívo...
    Que pasáras pra min com'un cobarde!
    (Sombrío e misterioso.)
    	
                             [p. 16]
    	
    Non sei s'entenderál os meus intentos:
    Mais, sea como fôre; iréi adiante.
                                       (Pausa e transición.)
    Finxindo compasión por tua sorte
    O esprito parroquial vou a sprotare...
    Amostraréi por ti fervente celo;...
    ¡E Mínia será miña, cedo; ou tarde!


    &lt;center&gt;ESCENA VIII.&lt;/center&gt;


         Estebo.—Reinaldo pol a ezquerda.

    Reinaldo. 	    ¿El  têmos home, ou nón, amigo Estebo?
    Lograches atraguel'ó campo noso?
    Estebo. 	(Con desenfado)
    Reinaldo, desengáñate, é bobaxe
    Coidar en avivar ó mórto Alonso. 
    Non é dono de sí; nin ve máis sóle
    Que Mínia, que o frixe á lume xordo.
    Reinaldo. 	Pro ¿renúncia á ser xefe n'a loitanza?
    ¿Porq'así vive sin falar co-nósco?...
    Estebo. 	(Sin esperanza.)
    N'hay que contar co-el n'esta aventura!
    Reinaldo. 	(Con ironía.)
    ¿Pro firícheslle bén seu amor própeo?...
    Remexícheslle bén sua mamoria
    C-os desaires que sofre?...
    Estebo. 	                                          ¡Todo, todo
    Canto ti poidas maxinar ll'espuxen!
    Primeiro á combatir volv'antr'os mouros,
    Q'erguer sua cardeña pra Felipe
    Por non magoar á Mínía... nin c-un sopro.
                                  (Reprimindo seus celos.)
    ¡Mínia! Sómente Mínia é seu feitizo...
    Vêla él sempre leda, é seu consolo...
    Reinaldo. 	Pro dí ¿q'espera d'éla ese pasmado
    	
                             [p. 17]
    	
    Cando as léises lle digan que x'é d'outro?
                                              (Con endifrenza.) 
    Estebo. 	En van lle lembral os cen mil desaires
    Con qu'éla paga seu amor heróico;
    En van o risgo aquel, que por salvála
    Corriu baixo d'as ôlas d'este porto
    E por antr'o tragar d'as llamaredas
    Q'a sua casa devorano hai pouco.
    El reprica:
             (Finxindo á voz lamentosa d' Alonso.)
                  —«O q'eu fixen por librála,
    »Por todos o faría en calquer tempo.
    »¿Pidéum'ela á min algo, Estebo amigo?
    »Pois si nada pidéu, non fáles d'eso.
    »Que s'a mil eu prestar'eses favores
    »N'habían de pagar c-o amor q'eu quero.
    »Seu corazón é libre, e obrigálo,
    »Tiranía en min fôra o pertendelo.
    »¿Tén ela a culpa de q'ardendo eu viva
    »N'o lume d'os seus ollos dende neno,
    »Como outros vários d'a parroquia arden
    »Sin topar auga pr'afogal o incendio?
    »S'ela enxamáis nos déu prenda ningunha
    »¿Porq'enredarnos c-os treidores celos
    »Ó ver q'hai outro de millor fertuna
    »Q'as rendas prénde d'o seu albo seyo?...
    »Ela vítema é d'iguales dôres,
    »Ela sofre tamen c-o seu desvelo;
    »Ela por seu imán corr'atraguida;
    »Ela voa, cal eu, tras d'o seu céo.
    »¿Cóm'obrigála, pois, á que me queira
    »Cal úneco siñor d'os seus afeutos?
    »¿Quén tén poder pra tal? ¿Q'adiantar poido
    »Con montoar espiñas n'o seu peito?...
    »¡Ai! déixame vivir d'unha esperanza!
    »Que nunca eu sirva, non, pra seu tormento.
    	
                             [p. 18]
    	
    »¡Diol a faga felíz; q'en sagreficio
    »Por tal, pagára c-o meu sangu' enteiro.»—
                              (Finxindo conformidade.)
    ¡Esto responde él ós meus chamáres!...
    Reinaldo. 	(Erguéndose carraxudo.) 
    ¡Valente mándria está! ¡Dá noxo velo!
    ¡Váya un mozo de pró q'así se deixa
    Engoumado entumirse coma un neno
    Que ve o cocón diante; ou baixo a vara
    Debre, así xéme coma un cán pequecho!
    ¡Sufrir eu q'un chaval d'outra parroquia
    Me virl'os trúnfos de un amor tan vello,
    E sin repáro, diante min galée...
    O que tal sufra... ¡non é home, Estebo!
    Estebo. 	(Aparte.) ¡Pillémos este!
    (Finxindo moito celo.) ¡AIto, meu Reinaldo,
    Q'inxusto fôra transixir con eso!
    Por verbo de valor; non hai quen poida
    D'o bravo Alonso sinalar un pero.
    Crúces, o crúces, nas batallas crúas
    Soupo ganar tan ben com'o primeiro
    Para cravar n'os lábros d'os cobardes
    Q'hoxe s'astrevan á luxar seu creto.
    Reinaldo. 	(Con sorna e carraxe crecente.)
    ¡E ben! porq'alí fôr lión tan bravo 
    ¿Aquí debe de ser máino cordeiro,
    E consintir q'un neno ll'as aposte,
    E q'esa ingrata faga d'el fiéitos?
    Ou porq'alí nos dese liciôs bravas
    E fos'o noso xefe n'estes éidos;
    Por seu amor, tan raro e recollido,
    Habemos d'andar todos feitos lelos,
    Aguantando que luxe nosa testa
    O primeiro landán e chuchumeco
    Que nos queira furtar a millor moza
    Que Qios quixo criar n'estes rueiros?
    	
                             [p. 19]
    	
    ¡Pensálo solasmentres... me magóa!
    ¿Onde van o'seus bríos d'outros tempos?
    Estebo. 	(Con refreusión e finxindo moito celo por  Alonso.)
    Home ¡tên esa língua! ¡non te cegues!
    Percúra respetar santos diréitos.
    Dóite d'unha pasión esfertunada
    Dina de compasión e millor prémio,
    Pois quén a sofre con valor tamaño
    Hay tantos anos; respetar debemos.
    O valor corporal medir non debes
    Con ese espritual roer sonseiro,
    ¡Tán triste, tán cansado, tán firênte,
    Tan encontrado, misterioso e terco,
    Que óra nos ergue ós céos d'a esperanza;
    Óra sin ela nôs abate cegos! (Transizón.)
    Él non tallóu de náid'a libertade:
    Él decote será fiel compañeiro:
    Agacha seu door; e solo bréga
    Antr'as ôlas, sin fin, d'o pensamento.
    Reinaldo. 	(Con moito interés.)
    Pero a nosa razón q'está máis fría,
    Noso deber leal de compañeiros,
    É quitálo d'o cárcer onde xéme,
    Espantand'o fautor d'o seu tormento.
    Estebo. 	(En sôn de dúbida.)
    Non tópo eu tan a xeito esa vitoria
    Non torcendo de Mínia es'amor terco.
    Reinaldo. 	Desporcátat' Estebo: libre ela
    lnda poida que veña ó bon regueíro.
    Estebo. 	Pois esprícate craro.
    Reinaldo. 	(Con moita refreusión.) Xa q'Alonso
    Non quer poñer atrancos n'o portelo
    Por respetar de Mínia o alvedrío;
    Poñámolos nosoutros, tan espesos,
    Que Felipe n'acerte c-a parroquia:
    	
                             [p. 20]
    	
    E verás como así n'hai casamento.
    Estebo. 	¡Difícel me parece a tal empresa!
    Se non t'espricas máis...
    Reinaldo. 	                                     Xa falarêmos.
    Pois que Tadéa ahí vén, punto n'a boca,
    E diga o que quixér; non perdas tênto.
    Tí déixate correr. O dôr d' Alonso
    Tampouco á ela le regala o peito.
    Estebo. 	Quezáis non sexa él quen-a magôe....
    Segun veñ' aprezand' hai algun tempo.
    (Aparte.) Defend'a Mínia par'Alonso, acaso.
    Con máis folgo que nós e millor xeito.


    &lt;center&gt;ESCENA IX.&lt;/center&gt;

         Os mesmos.—Tadéa que vestida de gala salle pr'a misa parroquial c-a mantilla n-o brazo. Antes de saudalos, dirixe unha ollada á ventana d Alonso e outr'á de Mínia.

    Tadea. 	    ¿Con intinción.) ¡Dios vos garde, galáns!
    Reinaldo. 	(lncrinándose ambos.)         ¡Gracias, Tadéa!
    Estebo. 	Q'él te conserve así, fresca e garrida...
    Tadea. 	Non tanto coma vós, pro... vamos indo.
    ¡S'eu tivese os encantos que ten Mínia!...
    Esa fror, que me dades por  limosna
    Arrecendada pol o amor viría.
    Reinaldo. 	Pois qué ¿sómente ela amor meresce?
    ¿Xa non hai n'este val estrelas vivas
    Que acendan nosa alma e nôs enrreden
    Con suas crenchas que as rayolas fian?
    Tadea. 	Galán estás, por certo; pro non creyo
    Que vôs póidan prender com'as de Mínia...
    Estebo 	¡Volta co-ela! ¡Moi dïaño eres!
    ¿E porqué c-as domáis non nos fas tírria
    Cando hai tantas que son coma diamantes?
    Tadea 	(A Estebo) Porque sómente ela vos cautiva
    E vos trai sin sosego ó retorteiro;
    	
                             [p. 21]
    	
    Pro ¡logo acabarán vosas cotífas! 
    ¡Ó fin n'é pra ningun de'esta parroquia
    Pois teñen os d' afora millor crista
    E saben galear con millor xeito...
    Reinaldo. 	¡Cando ti o dís, sinal q'o sabes, pícara!
    Tadea. 	¡A proba, está n'a mau! «O que n'é cego 
    Ben pode, coma eu, ver poI a criba.»
    Xa sabél o refrán d'os nosos vellos:
    «De fora vos virá....» ¡ahjai! ¡qué risa!
    Estebo. 	¡Bah! eso quer decir, q'esa rapaza
    Non quixo desbancarte por veciña.
    Tadea. 	¿A min!...
    Reinaldo. 	                 ¡Si!
    Estebo. 	                       E maguála así non debes...
    Se non mostrar tua alma agradescida.
    (Co-a máis escarnecente mofa.)
    Tadea. 	¡Moito que sí! ¡xá ocreo! ¡e regalála!
    E buscarll'a tua nai para madriña,
    E por padriño... á... Alonso pra que á dote.
    ¿Vos serel os testigos? ¡que delicia! 
    Vámos, n'hai queixa d'os rapaces nosos,
    Pois son a mesma frór d'a mozarría.
    Reinaldo. 	¡Vámos,Tadea, vámos, non t'adiantes!
    Q'ela pr'o teu vestido tórce as liñas...
    Tadea. 	¡Q'engañadiño estás!
    Estebo. 	                                    ¡Non tal, Tadéa,
    Que Alonso ceivo.....
    Tadea. 	                                ¿Que!
    Estebo. 	                                       Esperanzas vivas!
    Tadea. 	Eso é lèria na mais. Por desquitarvos
    Dirês o que vôs prázca en pró de Mínia.
    Reinaldo. 	Pro muller ¿á que trábas tanto n'ela,
    Cando te deixa en paz c-a tua espiga?
    Tadea. 	¡Moito gozades vôs co esas dozuras
    Q'ela tén pra Felipe! ¡Cotadiña!
    ¡Que lástema vos dá! ¡Tarde pïástes!
    	
                             [p. 22]
    	
    Xa non val alianza tan tardía.
    ¿E él non vos convida ó casamento?
    Mirá q' hoxe as terceiras van n'a misa.
    ¡Vámos, non lle deás desáire, nénos!
    ¡Animádevos, ponche, vínde á oílas!...
    Reinaldo. 	Non míres pr'a ventana, q'él non salle...
    E anque salla...
    Tadea. 	                       Non me vé.... que Mínia
    Tenll'os ollíños n'o fondón d'a ucha
    Que vôs queredes descochar. ¿N'é asina?
    ¡Lucístesvos, valentes! D'hoxe en vante
    Podés botar atruxos ¡Ehi, Mariña!! ....
    (Síntes'a campana tocar á misa.)
    A campana me chama. Adios meus rúlos.
    Si queredes mandar algo pra Mínía...
    Estebo. 	 Mánda tí para Alonso.
    Tadea. 	(Deténdose.)                ¡Que non chore!...
    Que ll'ha de dar Felipe unha rosquiña...
    E á vôs un caramêlo d'os retortos....
    Reinaldo. 	Cómo él cho entreg'a tí non déixas chisca
    Tadea. 	¡Si fose coma vós tan galdrumeira......
    (Indose)    ¡Adios, galáns!
    Reinaldo. 	                                 ¡Adios!
    Estebo. 	                                      ¡Cónta co-as silva!
    (Váise Tadéa, fondo ezquerdo.)
    Reinaldo. 	¡Amárra, Estebo! hai q'andar con ollo,
    Pois ela, é visto, que nos sigue a pista.


    &lt;center&gt;ESCENA X.&lt;/center&gt;


         Estebo.—Reinaldo.—Merexildo qu'entra pol a direita d'o foro paseando unha ollada pol a redonda.

    Merexildo. 	
    ¡Vámos! ¿e q'adiantástedes, rapaces?
    Estebo. 	Nada, que o home non se dá á partido.
    Merexildo. 	Pois xa q'así o quer, q'así o teña.
    	
                             [p. 23]
    	
    ¡Carápe; val ben pouco seu esprito!
    ¿Pero vós franqueástedes-ll'o peito?
    ¿D'o noso intento déstedes-ll'o fio?...
    Estebo. 	¿Tí que dis, Merexildo? O mesmo fôra
    Contarll'o noso pran; q' interrompílo.
    Merexildo. 	Fólgome moito: un amante cego
    Trai de cote os mïolos n'un sarillo,
    E non sirv'enxamáis pra unha conxura
    Por máis q'en seu favor caya o delito.
    Reinaldo. 	(Señalando á casa d' Alonso.)
    E sendo coma ese tan pratóneco 
    Xa pod'un ter fianza en sério risgo.
    Merexildo. 	Pro ¿como entende èl a dinidade?
    ¿Ou xa tén abrayádol os sentidos?...
    Estebo. 	¡Ti que qués! Cánto toque á dar disgustos
    A quen así o prende en seu feitizo,
    Nin ten axuda n'el; nin tén aprobo.
    Merexildo. 	Pois destonces deixálo, ¡voto á Crispo!
    Estebo. 	Mais ¿que dín por aló os nosos bravos?
    Merexildo. 	Que arden coma unha estiva.
    Reinaldo. 	                                            Eso está visto.
    Merexildo. 	Xurán q'hoxe ha de ser o fin d'a lóita, 
    E marmúlan de Mínia e d'o seu síno,
    Aló quedan n'o adro escasurrando
    N'o xeito de sallir d'o compromísio.
    Todos están conformes n-a conxura;
    Pro esperando en que vós fixél o sítio.
    Algús dín q'entramentres corra o baile
    Que d'a fonte ó carón estedes listos.
    ¿Apróbás est' acordo?.. (Estebo e Reinaldo
    míranse con interés e indecisos.) 
                                        Acabar, ¡poña?
    Est. e Rein. 	Aprobado. (Dans'as maus.)
    Merexildo. 	               Pois, chicos, hastr'o dito.
    Reinaldo. 	¡Pro falta ó santo e seña, compañeiros!
    Estebo. 	(Sombrío) Unha crúz máis n'a veira d'o camiño.
    	
                             [p. 24]
    Merexildo. 	
    ¡Ólesme pexegueiro! ¡Tên boa sombra!
    Conta non sean dúas, meus amigos.
    ¡O mozo tamén sabe remexerse!
    Estebo. 	(Pensativo.)
    ¡A cousa n'é pra ménos! ¡Ollo ó Cristo!
    Reinaldo. 	¡Ai Mínia, Mínia! S'o teu melro espicha
    Vas á beber de fel catro traguiños.
                                  (Vánse po la ezquerda.)


    &lt;center&gt;ESCENA XI.&lt;/center&gt;


         Tia Minga.—Mínia que mirará con moito interés e impacenza poI a direuzón d'a praya.

    Minga. 	    Mínia, perdôna que sofrir non podo
    Teu modo do pensar. (Con convencimento.)
                                     ¡Estás toliña!
    Mínia. 	(Mofándose do dito.)
    ¿Porque digo â verdá?... por tal pasáron
    Moitos q'a sostiveron, miña tia!
    Minga. 	¿Pro tí non vês, rapaza, o arriscado
    Q'e casar c-un d'afora? ¿Quen ch'afirma
    Que ese rapáz é libre e fadendoso,
    E bôs costumes trai? ¡Detênte, Mínia!
    Os que naceno aqui; ben se conocen
    E pódelos tratar â xeito, filla;
    E vencer sin traballo os mil enredos
    Que trúban ó sosego d'a família.
    Infórmate pirmeiro, non te cegues:
    ¡Quén foxe d'o seu chau algo malícia!
    Mínia. 	Pois xa q'así vostê tanto descurre,
    Diréill'en concrusión, señora tía,
    Que as cousas q'un manex'a  cada istante
    Ténllas o máis d'o mundo en pouca estima.
    Vostê ben vê q'os homes d'outras terras
    SonlI'os q'o noso chau máis agarima.
    	
                             [p. 25]
    	
    Quén ll'o sabía bén dixo que náide
    Por porfeta, n'o seu, nunca terían.
    ¿Cómo non se ll'alembr' aquela copra
    Que vosté me cantaba n'outros días:
                 «Sementei, e só collin
                 «Aréas n'esta revolta:
                 «Val máis un amor de lonxe
                 «Que vintecinco d'a porta.»
    E seguindo, por ende, este consello....
    Minga. 	¡Ásí nos medra o pêlo, rula miña!
    (Compracéndose .)
    Mínia. 	Ús vridiños ó lonxe, mesmo lócen
    Com'as estrelas!...
    Minga. 	                             !Que toláxe Mínia!
    ¿E pódes tí medir os graus que fêcha
    N'o peíto, de bondade ou de malícia,
    Ese Felipe que foy nádo lonxe
    E te vén á prender pra tod'a vida?...
    (Remedándoa)
    Mínia. 	¡E pode medir él os que se fêchan
    Por unha lei igual n'a alma miña?
    Minga. 	¡Que toleirôna erés! ¡que lixeira!...
    Mínia. 	Non como vós pensades, miña tia!...
    Minga. 	¡El é home e fará canto lle praza!
    Mínia. 	Ai eso... ¡pouco â pouco!
    Minga. 	                                            ¡Toleiría!
    Terás que remoher tuas cadéas
    Por n'avisada ser cando debías...
    ¡Canto millor che fôra tua sorte
    Axuntar c-a d' Alonso....
    Mínia. 	                                  ¡Volt'e víra!
    Têño dito,  e non quero n'esta parte,
    Outros consellos q'os d'o amor.
                                                 Servíran
    Minga. 	S'a spirencia por bôs lle dése pase;
    Pro son coma galán foqüeteiría
    	
                             [p. 26]
    	
    Q'emboba os ollos teus por un istante
    Pra deixar mâis trubada tua vista.
    Eu tamén moza fún. Arrebatéime;
    Pro foi pr'arrepentirme ben axiña...
    ¡Queira Dios che non pase...
    Mínia. 	                                    ¡N'haxa medo!
    Minga. 	Móito me folgaréi c-as tuas dichas.
    Mínia. 	¡Moi agoiro é vosté! Mesmo parece
    Que con eses moscós entra n'a liga.
    Minga. 	¡Non, muller. Si d' Alonso che me lembro,
    E porque coma un pai pra ti sería.
    Mínia. 	¡Pró eu non busco pai! Busco un amante
    Que sea meu igual. Qu enunca diga
    Que debo de gardarll' aquel respeto
    A que xamáis faltar deb' unha filla.
    Minga. 	¿Pois n'ha d'habêlo, e moito, antr'os esposos?
    Mínia. 	¡Pro non com'o d'os páis, non, miña tía!
    Est' é d' igual á igual: e cand' un falte
    Hai razón pr' arrimall' igual medida.
    Minga. 	¡Ai Mínia!....nosas armas n' este caso
    Non che sòn as d'os homes. Mira, míra.
    Cen esa independenza vou á verte
    C-o teu marido envolta en mil cotífas.
    Mínia. 	¡Déixem' á min, siñora!
    Minga. 	                                            Eu deixo, deixo!
    ¡Que non te deixe Dios n'as máas vías!
    (Con dínidade.)
    Mínia. 	Rógolle que por Él non máis m' ofenda,
    ¡Pois índa teño miña testa nídia!
    Minga. 	¡Ai! pra luxála pouco tempo abonda.
    Mínia. 	Percuraréi gardárla!
    Minga. 	                                      ¡Sobriñíña!
    «O lume xunt'a stopa...» xâ ti sabes
    O que dìn pol a aldea
    Mínia. 	(Aparte.)                           (¡Qué Paulíña!)
    Minga. 	Alerta, que Felipe ahí ven, rapaza.
    	
                             [p. 27]

    Mínia. 	
    ¡Por fin, peitiño meu,... góza!... respíra!!
                          (Minga entra n'a sua casa.)


    &lt;center&gt;ESCENA XII.&lt;/center&gt;

    Mínia.—Felipe, que chegará con moita presa.

    Felipe. 	    Bós dias miña Mínia, máis Garrida
    Que os tremantes luceiros d'alborada.
    Mínia. 	Felices, sol galán, que c-os seus lumes
    As estrelas máis ledas torna páledas.
    (Con impacenza.)
    ¿Cómo tardaches tanto?
    Felipe. 	(Algo desconcertado báixase á coller d'o chan
    o caravel con que Mínia estaba xogando,
    e despois de bicálo ó tempo de soprálo,
    deberá poñelo n'o oxal ezquerdo da cha-
    queta.
                                              Miña rula:
    Xa veño de catar anelo e arras,
    D'alá d'a Cruña con algus enrredos
    Pr'a nosa boda, que por Dios me tarda.
    Mínia. 	Perdóna stonces...
    Felipe. 	                     N' hai de qué, prendiña,
    Que tamen eu sintin poI a tardanza
    Mil áscuas n'o meu seyo. Tod'o aire
    Que había poI o mar, non m' abondaba
    Para fartal ó peito. C-os sospiros
    lnchando o seyo vín d'a véla cánsa:
    Hastra coidéi q'o mar de min se ría;
    E que fuxía á veira d' esta praya.
    Mínia. 	¡Gracias, meu ben! Pagueiche n'a moeda.
    Pois inda os paxariños non piában,
    Xa misturaba eu os meus suspiros
    C-o són d'o aire erguido entr'as ramállas.
    Felipe. 	Está visto que entrambos n'acougamos
    Na mentres non s'axunten nosas almas,
    Com'as augas d'os rios, as d'o mare;
    Com'os sôns d'a ribeira, c-os d'a fraga.
    	
                             [p. 28]
    	
    ¿N'é certo meu amor?
    Mínia. 	                                        Si diamantiño.
    Cando denoite vas pr'a tua casa,
    Por tí non prend' o sono n' os meus ollos,
    E síntome sin tí tan apoucada
    Q' hastra se me figura que non volve
    Máis á min o duzor d'as tuas falas.
    Felipe. 	Inocentes visiôs d'o teu querere
    Que com' o meu s' embrolla en tenras ánsias;
    Pro cála, miña xoya, q' oito días.
    Anque longos d'afán, logo se pasan.
    Xa terêmos dimpois noso desquite.
    N'o meu seyo hacharás tod' esa calma
    Q' hoxe atopa de ménos ten peitiño,
    Sintindo outras visiôs máis regaladas.
    Mínia. 	¡Móito tarda ese dia!...
    Felipe. 	                                           ¡Non é pouco
    Para quén coma nós viv'antre brasas!
    Mínia. 	(Divisando á Alonso, que vai á salir d'a sua
       casa; pro que se retira d'emproviso por
       non topar co'eles.)
    Para quén desconfía d'a fertuna...
    ¡Ai! Felipe, sin tí, todo me falla.
    Felipe. 	Non esconfíes, nena, tén xuício,
    Pois n'apoya en razón tal agoiranza,
    Asoségat'axiña é ponte leda
    Que xa vén nosa dicha abrind'as áas.
    Mínia. 	(Ollando pr'a casa de Alonso.)
    ¿Estás seguro de que náide opônse
    A que cheguemos nós á disfrutála?
    Felipe. 	¿Pois n'hei d'estar, bobiña?¿quén o duda?
    O que non debe; náda teme. ¡Váya,
    Vout'a deixar!...
    Mínia. 	                            ¿Tan pronto?
    Felipe. 	(Collidos d'as mans hastr'o fin.) Sí, pombiña.
    Pois farto que facer por min agarda,
    	
                             [p. 29]
    	
    Se lle hei de dar á mau ós meus arregros
    Para chegar con tempo á foliada
    (Con fachenda.)
    Onde vas ti á ser a millor rosa
    D'a festa parroquial...
    Mínia. 	(Con temor.)                     A comparanza,
    Por Dios, que moi tranquila me non deixa:
    Ménos quixera eu que se pousáran
    Tantos ollos en min pra regalarme
    Con frores q'empezoñan miña alma.
    Felipe. 	¡Non sôñes! O poder d'a fermosura
    De cote ha d'impoñel as suas gracias,
    Pois naceu pra lucir ó par d'o sole,
    Pésell', ou non, ás sombras malfadadas.
    ¡Adiós, ruliña! adios; é hastr'a volta.
    Mínia. 	(Con mimo) ¡Mira que veñas cedo!...
    Felipe. 	                                   ¡As tres sin falta!


    &lt;center&gt;ESCENA XIII.&lt;/center&gt;


         Mínia.—Alonso, e despois Tadea e Tia Minga.

    Mínia. 	    (Batendo contr'Alonso que camiña distra-
    idamente, ó tempo de voltar ela pr'a casa.
    ¡Ai!, Alonso!.. perdóna. Non te vía.
    Alonso. 	Non t'asústes, muller, nada val eso.
    ¿Ou magüeite quizaves? ¡No-o quixera!
    Mínia. 	En tal caso eu á ti c-o meu tropezo;
    Pro fóiche sin querer. Podes creérme
    Alonso. 	Ti non podes magoarme c-o teu peso.
    ¡E tan lixeiro teu fidalgo corpo!
    Teus mïudiños pés son tan silfeiros,
    Que non farían mortuxal as frores
    Aunque as tripáras con irado intento!
    Mínia. 	Gracias, Alonso, ¡tan galán comigo!
    ¡Sempre dísposto é desculpar meus érros!
    	
                             [p. 30]
    	
    Pro magüeite...
    Alonso. 	           ¡N'hai tal! Anq' así föra,
    Sán quedaría c-o teu brand'alento.
    Pro non cúres dós pés; sinon da alma
    Que teño agonizando hai tanto tempo.
    Mínia. 	(Desconcertada.)
    ¿E yeu q'hei de facerll' Alonso amigo?
    Alonso. 	¡Darll'un sopro d'o ben q'hai n'o teu peito.
    Unha soya esperanza par'as vágoas,
    Un ¡ai! d'os labros teus pro meu tormento
    ¡Mira que veu rolando par'a cova!... 
    (Postrándose.) Dóite de min...
    Mínia. 	(Querendo fuxir.)                   ¡Alonso!!...
    Tadea. 	(Sale batend'as palmas.)           ¡Así vôs quéro!
    ¿Quén se pára en repulgos, meu coitado?
    N'has d'andar poI as pólas: dáll'ô cêpo.
    Non pénses en Felipe. ¡Adiante, adiante!
    Tés q'apertál o cerco, meu roxelo,
    Pois fallan poucas horas par'o dito,
    ¡Un apertiño máis! Pro ¡con máis xénio!
    E tí, miña inocente, non t'asáñes.
    Alonso. 	¡Tadéa!... quès calar?
    Tadea. 	                             ¡Non seas neno! 
    ¡Fái, o que fai Felipe pol o mundo, 
    Que deixa un menecreque coma un pero
    O pé de Marcianiña de Dorneda,
    Q' aló queda chorando en cás d'o crego!
                   «¡Quén á lonxe vai casar
                   «Chata leva ou vai catar!»
    Ohu Mínia! ¿ti que dís? ¿non sábes eso?
    Non t'amostres tan xôta con Alonso:
    Xa vês que teu rapáz non chupa o dedo.
    Mínia, oíndo nova tal, retrocede pouco á pouco
      hastr'o banco de pedra d'a sua porta onde
      queda sin conocimento. A tia Minga, que
      a vé dendes d'o portal, corre á recollela con
    	
                             [p. 31]
    	
      axuda de Tadéa. Alonso queda sin poder
      dar conta d'o que lle pasa.
    Minga. 	¡Miña sobrina ¡ai Dios! ¿que tés? ¿que pasa?
    ¡Ai que friíña estás! ¿que tés, meu ceo?
    (Minga entra con Mínia esmorecida n'a casa;
      mentres que Alonso queda perfundamente
      esconcertado. )

    &lt;center&gt;ESCENA XIV.&lt;/center&gt;


    Alonso—Tadéa

    Alonso. 	
    ¡Que fixéches, Tadéa, co-esa língua!!!
    Tadea. 	(Con asombro.) 
    ¿E tí servich'ó Rei? ¡Tén máis alento!!
    Asombrada me tés c-o teu caráutro
    Que vai servir de mofa hastra d 'os nenos.
    ¿Pra cando son os rayos, dí, paifoco?
    ¿Que ch'insinóu ó mundo? ¡Anda c-os deños!
    ¡Bén d'a paxára parda outro se ríra
    Se poidese loitar c-o teu direito!
    Alonso. 	Pro tí non vês, Tadéa, como foxe
    De min pra non oir os meus lamentos?
    Tí qués que pra vencer sea asesino?...
    Non sab'ela que-a adoro?... que ando lelo
    Por sola unh'a sorisa d'os seus labros?
    S'aínda sin maguála lle dou medo,
    ¿Que faría si vise q'eu celoso
    M'empeñaba en magoar seus sentimentos?
    (Minga, saindo c-unha cestiña só brazo,
      pol'o camiño d'a fonte observa receosa a
      Tadéa e Alonso.)
    Tadea. 	   Quizais o amor de Mínia é amor bravo.
    Quérte máis home vêr, quer vêr teu peito
    Loitar como soía n'as batallas;
    E non así balar coma un cordeiro.
    	
                             [p. 32]
    	
    Agora xa sab'ela que Felipe
    Caíu como ó raposo n'o gramelo.
    Descochadas que fôron suas trampas
    Mínia xa enfreará seu amor terco.
    Con que érguete ben, xá q'hai respíro,
    E, cal mozo de pró, apért'o cerco;
    Q'eu farei canto poida en tua axuda.
    ¡Ai! si no teu lugar se vise Estebo!...
    (Aparte) (Pro el bótas'a eito é non repara
    N-a que sofre por él n'o seu rueiro.)
    Alonso. 	¡Gracias, Tadéa, gracias! que eres bôa
    Pra min; non se m'esconde hai moito tempo.
    Tadea. 	Adios; é non te dúrmas, que hox'é dia
    De que ganes con cóstas ó teu preito.
    Minga ahí ven con Reinaldos; é maxino
    Q'el vén guiando á auga pr'o teu rego.
    (Alonso entra n'a casa, e Tadéa salle pol'a
       direita.)


    &lt;center&gt;ESCENA XV.&lt;/center&gt;

         Reinaldo—Minga que volve d'a horta pola ezquerda, c-un cesto de hortalizas é  frores n-o brazo e que pousará n'o poyo d'a sua porta.

    Reinaldo. 	
    Agora xa vostede non iñora
    Os feitos de Felipe, seña Minga.
    Minga. 	Farei por darlle luz ó bon sentido;
    Pro coido que serán faladurías!
    Reinaldo. 	Pergúntell'á Tadéa é si no'a crêe
    O cura Ile dirá si esto é mentira.
    Minga. 	Pro home, si él parez un mozo honrado
    ¡Esto somella ser cousa d'entriga 
    Pra'sbaratar de Mínia ó casamento! (Séntase.)
    Reinaldo. 	Vostê diga o que queira, seña Minga,
    Pro élle tan verdá canto lle digo
    Como aluma este sol d'o medio dia.
    	
                             [p. 33]
    	
    Vostê, véle por ela. Ese teimado,
    Apóstallas á un turco, miña amiga.
    As léis d'él.... non lle son com'as d'AIonso,
    Decote pón o parcho antes d'a frída!...
    Con que, non digo máis, q'ahí ven Tadéa.
    E pouco se ll' escapa d'es'ardilla.
                                        (Váise pol a direita.)


    &lt;center&gt;ESCENA XVI.&lt;/center&gt;


         Tia Minga.—despois Tadéa.
    	
    (Sentada pé d'a porta e cabilosa.)
    ¡Vállame Dios! ¡q'enrredos hai n-o mundo
    ¿De quén terás fianza, probe Minga!
    El semella un coitado e segun vexo,
    Hai q' alonxarse d' él cal d'  unha vívora...
    Quén boura en sua nai, ningun ben pode
    Gardar n'o corazón pra miña Mínia.
    ¡Decir á Dios que n' hei de convencela!...
    ¡Q'en todo ha de ver ela a mau d'a xisma!
    Tadea. 	Tia Minga ¿e que tal? ¿pasôull'o susto?
    Minga. 	(Con moito anoxo) ¡Valente lercha estás!
    Tadea. 	                                          ¡Q' esgradecida!!
    O feito ben ll'está. Se no a quixera.
    Gozáram'en seu mal (Con misterio.)
                                             Sua sobriña
    Rolando vai de presa pra un abismo;
    E quén lle tend'a mau, é sua amiga ...
    Minga. 	Si a foses, como dís, non ll'espetáras
    Tal coitelo n'a alma...
    Tadea. 	                                      Seña Minga,
    Discúrra máis millor, pois xa tén anos
    Pra non poñel o mel ond'as formigas.
    Háille males que piden gran cautério
    E non se curan ben con panxoliñas.
    	
                             [p. 34]

    Minga. 	
    ¿E quén che pide á tí tales romedios?
    Tadea. 	A caridá con vosco ¡e non a envidía!
    Minga. 	Si a caridá que dis t'aconsellára;
    Sin dar que marmular á min virías
    A decirm'o que pasa, q'eres moza;
    E non a sorte á todas aloumiña.
    Tadea. 	Pois míre: Dios é pai; e tempo, ó tempo;
    Será meu porceder d'a vosa estíma.
    Minga. 	(En sôn de dúbida.)
    Pode ser, que dá o mundo tantas voltas...
    Tadea. 	(Moi acentuado)
    ¿Vostê quér sua paz? ¿quér a de Mínia?
    ¡Estim'o parecer d'a xente honrada
    Que vela poI o ben d'a fegrexía?
    ¡Ou quer nadar n'as vágoas pesarosas
    Envolta n'a miséria e n'as desdichas
    Froita... d'ese cañón tau conrompido
    Que xa perdiu duas fillas de família?
    (Moi marcado.)
    Mínia seu corazón ténll'embargado...
    E hay que llo espertar ¡asina! ¡asina!
    Abanearllo moito pra q'esperte.


    &lt;center&gt;ESCENA XVII.&lt;/center&gt;


         As mesmas.—Mínia.—Marciana e despois Felipe.—Estebo.—Reinaldo.

    Mínia. 	
    (Ó pano e sallindo com'unha fúria.)
    ¿E tí que probas tés, língua de xiva?
    Tadea. 	¿Eu? ¡moitas... que serán pra tí cal fume
    Porq'eres orgullosa.... esgradecida......
    Hastra que te domêen os traballos....
    Marciana. 	(Entra c'un meníño n-os brazos.)
    (Aparte.) ¡Aquí debe de ser! ¡Ai! ¡Dios m'asista!
    (Alto.) Mulleriñas: ¿farésme o favoriño
    D'ensinarm'onde vive a seña Minga?
    	
                             [p. 35]

    Minga. 	
    Aquí á tés pra servirte.
    Marciana. 	                                      ¡Dios ll'o pague!
    E libre do meu dôr á sua sobriña,
    A quén quixera ver, si n'hai estorbo,
    Pra darll' a conocer as cóitas miñas;
    A fin de que se libre, s'ind'é tempo,
    De quedar, coma eu, orfa e perdida
    Con esta criatura abandonada.
    Mínia. 	(Acercándos' asustáda)
    (Aparte.) Por Felipe quizás. (Alto.) ¡Ai!
    Marciana. 	(A Mínia con moito desalento.)        Miña filla,
    Dam'un chopiño d'auga. ch'o suprico
    Pois se m'apega ó paladar a língua!
    (Mínia salle á catar auga.)
    ¡Tanto é meu door, miña vergonza,
    Q'un nó sinto n'a gorxa.
    (Mirand'ó fillo.)             ¡Ai, miña almiña!
    ¡Dios lle perdone ó pai q'así te trata
    E paga miña fé con tal tristícia!
    (Mínia entra alargandoll'a cunca d'auga.)
    (A Mínia).
    ¡Dios ch'o pague mnller! Que nunca súfras
    O q'hoxe sufro eu... (Retírase un paso atrás
    para bebér e cando vaí a chegál a cunca ós
    labros ve á Felipe que s'acerca festexeiro e
    caille no chau feit'anacos.)
    Felipe. 	(Entrando).     ¡Aquí estóu, Mínia?
    Marciana. 	(Aterrada.)
    ¡Ai! ¡Santa Virxe!... ¡por piedá!.,. ¡vaIlëme!..
    (A Felipe como pedindo misericordia. Senti-
    mento xeral.)
    ¡Felipe! ¿é tí tés alma?
    (Amostrándoll'o seu fillo.)
                                  ¡Míra!... ¡míra!
    Este coitado teu amparo pide!!
    Felipe. 	(Con desprezo.)
    	
                             [p. 36]
    	
    ¡Dios sabe de quén é!...
    (Estebo e Reinaldo asoman pol o fondo ez-
    querdo.)
    Marciana. 	(Indinada).                  ¡lnfame!! ¡aínda?!!
    Felipe. 	(Erguend'o brazo pra darll'unha labazada.)
    Se non liscas d'aquí  quedas defunta.
    ¡Grandiosísema...
    Marciana. 	                             ¡Ai!!!         (Cái despromada
      apertand'o seu filliño contra de si.)
    Tadea. 	(Con desprezativo arranque.)
                                         ¡Cobarde! ¡Quita!!
    (Facendoo ciar dous pasos atrás d'un gara-
      paldo.)
      Mínia tapa os ollos con ambas maus. Seña
      Minga acod'a Marciana. Estebo e Reinaldo
    corren á deter amenazantes a Felipe.)


    Teón.


    [p. 37]


    &lt;center&gt;&lt;big&gt;AUTO SEGUNDO&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;
    &lt;center&gt;~~~~~~~~~~~~&lt;/center&gt;


         Derorazón de souto. Aldea n'a vertente d'o último térmo, Fonte rústeca n'o medio. Sentadoiro de pedra carón d'o bastidor segundo d'a direita. Mesas con dulces, esponxados, vasos con agua, botellas de resólio, caña, anís é viño mariñán e d'o Riveiro n'o comenzo d'a banda ezquerda; con varios postos de froita—que se irán retirando pr'o souto d'a foliada, que se supon ó mesmo lado—tan logo como acaben de pasar os grupos de festeiros. Estes entrando pol o fondo d'a mau direita darán un paseo arredor d'o scenario desaparecendo pol o fondo d'a ezquerda d'a siguente maneira.


    &lt;center&gt;ESCENA PRIMEIRA&lt;/center&gt;

    1.º   Gaiteiro e tamborileiro en traxe de mariñás tocando unha muiñeira Maordomo-funcionista acompañado de sua muller e d'unha filla. Esta portand'o ramo d'o Santo, feito de frores de mau; e aquela unnha palma de barotillo ou de brínvios revestida c-unha bica de pan de ovo, roscas, peras e dulce e d'as millores fróitas d'o tempo. As rapazas d'este grupo irán tocand as castañolas ó son d'a gaita.
    2.º    Convidados e persoas d'a família. Criada, c-o cánastro d'a merenda, e criado c-un feixe de foguetes.
    3.º    Múseca composta de bombo, crarinete cornetin, seguida de nenos e parellas de mozos e mozas, q'irá tocando unha danza d'as máis ruidentas e conocidas d'o país, por inxempro: Me gustan todas, ou A la Habana me voy niña...
    4.º   Frauta, pandeira e ferros. Trós d'eles irán os rapaces, máis bullangueiros e de punta, botando copras d'indireita, ó sôn d'o zapateado, vivas e aturuxos,&amp;.


    [p. 38]

         O tempo d'ir pasando os foliantes, Estebo, Reinaldo e Merexído, aparecerán pé d'a mesa d'a rosquilleira, alargaránll'o vaso ós compañeiros d'a sua conxura, e entreténdos'en votarlle roscas ás rapazas, acompañadas d'algun froleo donairoso. 

                                                              Reinaldo.—Merexildo dirixíndos'ó últemo grupo de Mozas

    Merexildo. 	      ¡Vámos, rapazas, q'o gaiteiro folga!
    O dia d'o patrón vais' acabando.
    Desfrutêmos con vós d'a su festa,
    Pois alguén n'ha de ver a doutro ano!...
    Reinaldo. 	¡Anda pra diante! Merexildo, ou démo;
    Non me marêes nin agóires tanto.
    jNon t'acupes d'o mundo, q'é redondo.
    E hémolo deixar com'o atopámos!
                          (Desaparecen fondo direito.).


    &lt;center&gt;ESCENA II&lt;/center&gt;

         Felipe e Mínia.—Esta resistíndose á seguilo ó baile. Ó tempo d'asomar eles poI a direita, síntese o cantar d'o Ala-lála n-o souto.


    &lt;center&gt;Primeira copra&lt;/center&gt;


    Mozas.

    Marcianíña viróu tôla
    Vend'o seu fillo morrer:
         ¡Ala lála!
    Mínia, s'a Felipe escoitas,
    Non tés peíto de muller.
         ¡Ala lála!

     
    &lt;center&gt;SEGUNDA copra&lt;/center&gt;


    Mozos

    O dia vais'escurando,
    Vermelleiro pons'o sol,
    ¡Ala lála?

                [p. 39]

    Quén tal fixo, que tal pague,
    Para un mal pái n'hai perdón.
         ¡Ala lála!
      
    	(Sensación en Mínia. Alarma en Felípe)
    Felipe. 	Mínia, non créas eso; non-o créas.
    ¿Sería eu tan ruin e desalmado
    Q'envenenar quíxes'o teu peitiño?
    ¡Primeiro m'enforcára d'un carballo!
    Son intrígas no máis d'os que me ódian.
    Conque, d'o que pasóu, non fágas caso.
    ¡Non hai romedio, pois: hái q'ír ó baile...
    Mínia. 	Felipe, tên xuício, Moito estraño
    Que queiras espoñernos á un disgusto
    Despois d'o que pasóu....
    Felipe. 	                                     ¡Ánda, carasto!
    Moito pior sería s'a parroquia
    Reparase que nós d'alí faltamos.
    Mínia. 	Pro s'aínda Marciana c-o seu fillo
    Non saíu d'o lugar...
    Felipe. 	                     ¡Qué os leve o diabro!
    Mínia. 	Home....¡non dígas eso! que m'asusta
    Pensar q'eres tan crúo...
    Felipe. 	                                  ¡Vámos! ¡vámos!
    É perciso que todos se convenzan
    Que lle non damos importanza ó caso
    Mínia. 	Che suprico por Díos que non m'engañes...
    ¡Ai! non sei o que sinto...
    Felipe. 	(Percurando encamiñála pr'o souto.)
                                   ¡Ánda, diáño!
                      (Vánse pol a ezquerda.)


    &lt;center&gt;ESCENA III.&lt;/center&gt;

         Minga entrando azoradamente pol a direita para impedir que Mínia entre con Felipe no baile, despois Merexildo que vén á esprorar o campo d'a Fonte.

    Minga. 	
    ¿Mínia! ¡Mínia!  ¡Xesus, vólvome tôla
    	
                             [p. 40]
    	
    Si Dios non me secorre! ¡Ai que desdicha
    Mal sábel o que pasa n'este istante
    Pois sinon d'ese demo fuxirías.
    Agora me convenzo que Tadéa
    Sobrada razón  tén, ¡Ai Mínia, Mínia
    ¡Que logo vas topar c-os desengaños!
    Ese trobón te leva arrastradiña!
    Marciana paróu louca ó ver seu fillo
    Morto por resultanza d'a caída...
    Merexildo. 	Seña Minga, sosegue ¿qué Ile pasa?
    Minga. 	¡Merexildo! ¿ond'esta? ¿ond'está Mínia?
    Merexildo. 	¡Con Felipe n'o baile! pro, soségue;
    Pois n'ha de tardar moito a despedila.
    O mesmo foi entrar co-el n'a rolda
    Cruzárons'as olladas d'a familia,
    Todos fuxir querían d'o pé deles
    Cal s'a pest'emborcasen n'a folía.
    ¡O nome de Marciana vai rolando!
    ¡Quén haí que de Felipe non maldiga?...
    Minga. 	¡Ai qué sorte! ¡qué sorte mal fadada!
    Que mal olIo te véu, miña sobriña!
    Vou á ver si d'alí podo arrincarte!
    ¡Ármate de valor, coitada Minga!
                     (Vaise pol'a 1ª cáixa ezquerda.)
    Merexildo. 	¡Non me parece mal; anque xa é tarde
    Pra romendal'o sayo, miña amiga.
                 (acercándose'a 2ª cáixa ezquerda,)


    &lt;center&gt;ESCENA. IV&lt;/center&gt;

         O tempo que sale Minga, entran Estebo pol'a 3ª cáixa d'a ezquerda é Reinaldo pol'a 1ª d'o mesmo lado


    Estebo.
    	
    (Con moito calor.)
    Mínia perdida está. . ¡Non hai romedio,
    Ou eu perdín á luz d'a miña chola¡
    Merexildo. 	¿Pois que sucede?
    	
                             [p. 41]

    Estebo. 	 
                       ¡Diabro c-a rapaza!
    Ou non tén corazón; ou and'ás tôas.
    Dimpois d'o que pasóu á porta sua,
    Dimpois d'aquela escena feridora
    Entr'a probe Marciana e ese pillo
                                    (Refiríndos'á Felipe.)
    Dino d'unha cadêa das máis grosas;
    Dimpois de ver rolando esventurado
    Aquel terno anxeliño ¡miña xoya!
    E sua xóven nai tan desprezada,
    Vagar por estos campos trist'e orfa;
    (Ben marcado.)
    Sin maxinar n'a sorte que Il'espera,
    Sin dar de compasión á menor mostra,
    En vez d'estar n'a casa, recollida,
    Cochand'as Ilamarédas d'a vergoña
    (Sinaland'ó souto.)
    ¡Vede cal baila c'o malsin d'o mozo
    Cascarexando, satisfeita e louca!...
    Reinaldo. 	(Indifrénte.) ¡Que s'aporvéiten!
                       (Con desprezo) ¿qué máis dá?
    Merexildo. 	Ó cabo. (Finxindo compasión.)
    ¡A sorte non lles é moi dadivosa!
    Estebo. 	(Espantado.) ¿Non a vêdes, amigos?
                                            (Siñalándoa.)
                                      ¡Vêdea! ¡vêdea!
    Case colêa, cal grilêa é rola,
    Mentras q'Alonso emigrando foxe
    Cramando por sua morte a renda solta?
    ¿Non vês cal sigue á besta desfreada
    Dando de mau os mozos d'a parroquia?
    ¡Váya! ¡non podo vêla! ¡Árdenm'os ollos!
    ¡No corazón o salJgue se m' agolpa!!
    ¡Alonso! tí serás por min vingado
    Con tal de que me toque a negra bóla...
    Reinaldo. 	Pois como cáya en min a que tí pides,
    	
                             [p. 42]
    	
    Xuroaforrarll'a ése (Por Felipe) o pan da boda!
    Estebo. 	Pois ¡hála! sin tardar, cháma esa xente,
    (Merexildo e Reinaldo fan señas ós compa-
       ñeiros q'entran por direita e izquerda.)
    Poñamos d'unha vez fin á esta mofa!


    &lt;center&gt;ESCENA V.&lt;/center&gt;


         Estebo.—Reinaldo.— Merexildo.— Mozos.

    Mozos. 	
    «¡Unha cruz máis...!» (Forman corro.)
    Estebo. 	                             ¡Abonda, camaradas!
    Supóñovos sabídos de que Alonso
    Con tal que hache vapor, hoxe s'embarca.
    Mozo. 	Iñorabámos eso...
    Estebo. 	                          ¡Pois sabédeo!
    Reinaldo. 	¡A sórte para él é bén madrasta!
    Estebo. 	Esbotado de vez por esa louca,
    Que só para un vizoso ten estrañas;
    Deixóume, ó despidirse, pra vosoutros,
    Cen apertas d'amigo; na confianza
    De que non-o esquenzás s'acá non vo!ve,
    Por morrer de pasión, lonxe d'a pátria
    Reinaldo. 	¡lmposibre será!
    Estebo. 	                    ¡Non é moi fácil
    Olvidar a quen foi sol d'a comarca!
    ¿Estádes firmes  no tratado?
    Todos. 	                                           ¡Firmes!!
    Reinaldo. 	¡O mesmo q'a Maróla! ¡váya váya!
    Estebo. 	Pois non falémos máis. Veñ'o sombreiro
    D'o máis xóve de vós. (Un alárgalllo.)
                                           Ahí van as fabas
    Q'han de fixál a sórte d'as parellas.
    O que negra quitar ¡ou mórre ou mata!
    (Quitando fabas d'o peto e botándoas n'o 
    sombreiro.)
    	
                             [p. 43]
    	
    Unha, dúas, trés, catro, ¡ahí van as negras!
    Unha, dúas, trés, catro, ¡ahí van as brancas!
    ¿Xurádes fieles ser á esta conxura?.,.
    Mozos. 	¡Sí xuramos!
    Estebo. 	                 Pois ben, cruzád'as armas!
    (Cruzan as cardeñas e bisarmas sobr'o som-
      breiro que fai d'úrnia.)
    N'é mester que vos diga q'ese mozo
    Xa non debe ver má s a luz d'a yalba,
    Anque, pra conseguilo, fôr perciso
    Que secumba un de nós n'esta demanda.
    O conto é, q'o pendon d'esta parroquia
    Que vosoutros sostês ¡quêde sin mancha!
    ¡Xurás pé d'esta fonte cumprír fieles
    Os degredos d'a sórte sô palabra
    De perder vid'e honra sempre e cando
    Non gardês coma bôs nosa comarca?...
    Mozos. 	¡Xurámos poI a Crúz!
    Estebo. 	(Estendend'a mau.)    Pois eu con-vosco
    Aceto o xuramento; e dóu palabra
    De dar todo meu sangue por cumprilo.
    Agora, córra a sorte, camaradas...
    ¡A quén ll'a dére Dios, vállao San Pedro!
    (Metend'a mau n'o sombreiro e dicindo con
    fervor.)
    ¡Sórte! ¡vólve por mín! ¡Non m'a dês branca!
    Prométoche baterme peito á peito,
    Pois nunca me gustóu ferír n'a spaldra!
    (Quitand'a primeira faba d'o fondo d'o som-
    breiro. Interés géral.)
    ¡Bravo! (Ensamiándoa.)
           ¿Védela?... ¡Negra!... Non me queixo!
                    (Transizón.)
    Agora tí, Reinaldo...¿qué tal?
    Reinaldo. 	(Con sentimento.)                       iBranca!
    Estebo. 	¡Par dez! que me tocóu bô compañeiro,
    	
                             [p. 44]
    	
    Por máis que calquer outro m'abondára.
    Reinaldo. 	Sáca tí, Merexildo...
    Merexildo. 	(Moi ledo.)                 ¡Negra, negra!
    Reinaldo. 	¿Quél a trocar conmigo?...
    Merexildo. 	                                        Miña fada
    Me déu esta xoíña, compañeiro,
    E non a soltaréi por canto haxa...
    Reinaldo. 	Vêñan pois, eses cinco...
    Merexildo. 	                                ¡Non ch'os nego!
    ¿A ver quén vén á ser meu camarada?...
    Mozo 1. 	¡Branca... ¡voto á mil!... 
                               (Guindándoa con forza.)]
    Reinaldo. 	                                      Chico ¡que facerlle!!
    Mozo 2. 	¡Negriña! ¡vên pra mín (Mostrándoa.)
    Mozo 3. 	                                ¡Maldíta branca!
    Mozo 4. 	¡Quedóu negra pra tí! (Mostrand'a branca).
    Mozo 5. 	                            ¡Fólgome, chíco,
    Co-eso tí verás q'él non m'a empata!
    Estebo. 	Agora cada moucho ó seu portêlo
    Q'eu gardaréi a Fonte, por miñ'alma,
    Por onde cruzar sole ese valente
    Atruxand'ó volver pr'a sua casa.
    (Váise cada parella por cada unha d'as pri-
    meiras e segundas cáixas de cada lado.)


    &lt;center&gt;ESCENA VI.&lt;/center&gt;
         
         Mínia que entra desperáda pol a última cáixa d'a ezquerda fuxind' ós(...)que de todos recibéu n'o baile ò lado de Felipe.—Síntens' asovíos e berros n'o souto.

    Mínia. 	
    (Entrando de presa volvéndose car'ó souto.)
    ¡Máli-a vós, si, canalla d'o pecado!
    Así s'afund'o souto, e ningun quede
    De cantos m'ofendês. ¿Qué mal vos fixen?
    ¡Todos contra de min! ¡Ai... mal sabedes
    Cal é meu corazón!... ¡Ah, bén sabía
    	
                             [p. 45]
    	
    O que m'iba á pasar.
    (Volvéndose cara ó porto.) ¡Alonso! tí eres
    A causa de q'eu corra desprezada.
    En van ti n'eses côrros n'apareces,
    Pro andan teus noxentos camaradas.
    ¡Ti él-o pensamento; o brazo, eles!
    É certo que por min tés feito canto
    Un home facer pode por mullere;
    Salvaches dúas veces miña vída...
    Xamáis tanto favor p odo esquencere,
    Primeiro morreréi que ser ing rata.
    Sin auga pr'os meus labros quedaréime
    Si falla che fixer; pro ¡ai! non podo 
    Pagarche co-este amor q'o peito m 'enche,
    Que m'afoga e consome dia e noite,
    Que é o calor e a luz q'en min s'embeben.
    Sí eu poider'esquencer pasión tan fonda
    E crebar os grillôs con que me prende;...
    S'eu poider'á razón prestarIle oídas,
    Se libre ver o peito meu poidese;...
    Ti serías o dono d'o meu peito...
    Pro e'sto n'é posibre... ¡Odiarme dêbes,
    Alonso... ¡non-o estraño! ¡Ch'o perdono!...
    Pro ¿q'hei de perdonar s'hastra non quéres
    Usar d'êse direito que che queda?..
    Xa vês q'amor, n'é igual que agradêcere...
    (Síntense novos asovíos e voces n'o souto.)
    ¡Ai Felipe, Felipe! ¡Vên! fuxámos
    D'onde tanto interés hai por perderte.
    S'acetas esa lôita, si secumbes
    ¡Quén virá d'este escár no a defenderme?....


    &lt;center&gt;ESCENA VII.&lt;/center&gt;


          A mesma.—Alonso, armado de cardeña; despóis d'oir os últemos versos.

    Alonso. 	
    Meu corazón, meu brazo, meu alento,
    Que hastr'á morte camiñan c-a esperanza
    	
                             [p. 46]
    	
    De consolar teus dôres, e...
    Mínia. 	                                      ¡Alonso!...
    Alonso. 	De velar por Felipe, si fai falla...
    Mínia. 	Falsario ofrecimento cando todos
    Me firen n-o teu nome e m'asoballan.
    Alonso. 	¡Non por mandado meu! xúroche Mínia
    Mínia. 	¡As probas m'arremito!... hipocritadas!
    Alonso. 	Daréich'as que me pídas!...
                                       (siguen os asovíos.)
    Mínia. 	                                          ¡Unha soya!
    ¿A que tí non pos coto á esa algueirada!
    Alonso. 	Percurarei muller, pro eso é pouco.
    Mínia. 	Pois si t'escusas n'esto ¿que fianza
    Podo eu têr no demáis?.. Alonso!
                        (Vaise pol a 2ª cáixa ezquerda.)
    Alonso. 	                                                     ¡Mínia!
    ¿Tés máis que me pedir? ¡Traidora fada!
    ¡Aguánta corazón! recôlle forzas,
    Xa que pra secumbir tan pouco falla.
                    (Dirixíndos' a 3ª cáixa d' a ezquerda.


    &lt;center&gt;ESCENA VIII.&lt;/center&gt;

     
         Alonso topando com Felipe que vén en busca de Mínia.

    Felipe. 	
    (Con carraxe.)
    Ninguen se reu de mín hastr'o d'agora,
    Que, tard'ou cedo, ó fin, non m'as pagára.
    ¡Canto me tardas, noite... á fé que nunca
    D'a tua escuridá sintin máis ganas
    Para facer morder á alguén a terra!...
    Alonso. 	Hóla Felipe!
    Felipe. 	(Con frialdade.)   ¿Qué hay?
    Alonso. 	                                       Unha palabra
    Felipe. 	Catro anque sea: pro acaba axiña.
    Alonso. 	Sosega: de paz veño.
    Felipe. 	                             Así chegáras
    En sôn de guerra...
    	
                             [p. 47]

    Alonso. 	
                                  Nada d'eso: escóita:
    ¿Tí gustas descansar n'a miña casa?...
    Felipe. 	Non m'atopo cansado; nin percíso.
    Agasallo ningun d'os de Mayanca.
    Alonso. 	Non ch'o ofrezo por mal, per'hai momentos
    En q'alento percisa nosa alma.
    Felipe. 	A miña á todas horas ten d'abondo
    Para limpar meus pasos de pantasmas.
    Alonso. 	 Xa sei q'eres valente; pero escóita: 
    Andas solo, estás cego, e d'as disgracias
    Ninguén pod'afirmar q'está seguro.
    Felipe. 	Pois tên conta de  tí, ¡Vaya unha farsa,
    Vir ofrecerm'axudas quen non serve
    Pra dar alento a un pito!
    Alonso. 	(Aparte.)                                 (¡Q'homildanza!)
    (Alto)  ¡Felipe! tên a língua e non m'apures...
    Que xa verás quen son n'outra encontrada.
    (Con desprezo.)
    Felipe. 	Xa falamos d'abondo... cando quéiras.
    Alonso. 	Por Dios, q'un carto d'hora non tardára...
    Felipe. 	(Volvéndose.) Pois ¿quén ch'estorva?¿o medo?
    Alonso. 	(Reprimíndose.)                                ¡No-conozo!
    O ter hox'empeñada unha palabra.
    Felipe. 	Pois hastra que te céives d'ese xugo
    ¡Sigue vivíndo c-as orellas gachas!
                ¿Vaise pol a 1ª cáixa a'a ezquerda.
    (Desesperado)
    Alonso. 	¡Ai Mínia , Mínia ... ¿porq'o promo cego,
    Morto me non deixóu n'o chau de Africa?..
         (Vaise poI a 2ª cáixa d'a  ezquerda.)


    &lt;center&gt;ESCENA IX.&lt;/center&gt;
       
    Tadéa e Paula entran sostend'a Marciana que c-a razón estreviada vén andando paseniño falando c-o seu neno, morto pol a caida: supoñendo que está vivo.

    Marciana. 	
    (Con pouco alento.)
    ¡Que longo vou topando este viaxe!
    	
                             [p. 48]
    	
    (Sorrindo.) ¡Sentávos un pouquiño, picariñas!
    Voulle a dar un sustén a est'anxeliño.
    (Ó neno.) ¡Estríca!.. ¡Estrica así tuas perníñas
    (Bicándoo.)
    ¡Dáca un bíquiño máis! ¡dáca, meu ceyo!
    (Figurando darll'o peito.)
    Agora ¡un chopo máis d'a miña vida!
    (Con alegría.)
    ¡N'é verdá q'as fontiñas d'o meu sêo
    Curada levan xa tua ferida?..
    (Con voz melosa.)
    ¡Ti non tôas!... ¡ por Dios, non dúrmas tanto!
    Q'ahí ven teu papaíño... ¡qué falsía!
    ¿N'é verdá que ti es-o seu encanto?...
    (Con mêdo.)
    ¡No-nos deixa él por outra... non... ¡mentira! 
    (Loitando c'os recordos.)
                (Transizón.)
    ¡Verdugo!... ¿Non foi él, non, meu diamante!
    ¡Com'íba segar él a tua vida?
    ¡Felipe... (Imaxinando vêlo.)
               Di: ¿n'e él ten fillo amante?...            
    Foi tua nai..., ¡si! ¡si! ós pés de Mínia.
    ¡Fún eu! ¡fún eu!... Xesús!... ¡ai! (Esfalecendo.)
    Tadea. 	(Cruzand'as maus e erguend'os ollos ó ceo.)
                                        ¡Que martírio!
    Marciana. 	(Volvendo en sí.) (A Tadéa.)
    ¡Ou Felipe, tên... tên...! (Alargándoll'o neno)
    Tadea. 	                                  ¡Trái Marcianiña!
    (Quitándollo  d'os brazos e pasándollo a Páu-
    la que se colocará tras Marciana.—Ó dar
    a volta verá á Mínia asomar pol' a segun-
    da cáixa esqerda que vén catand'a Felipe.)
    	

    [p. 49]


    &lt;center&gt;ESCENA X.&lt;/center&gt;
         
    As mesmas.—Mínia

    Tadea. 	
    Con imperio e tapando á Marciana c-o seu
    corpo.)
    ¡Ohu Mínia! ¡vên acá!
    Mínia. 	(Con desdén)              ¿Qué quéres?
    Tadea. 	                                                  ¡Óime!
    E non m'acabes c-a pacencia toda...
    Mínia. 	(Achegandos' ó grupo) ¡Qué che s'ocurre?
                                  ¿qué me qués? ¡acaba¡
    ¿Ou quéres afrentarme com'as outras?...
    Tadea. 	(Tendend'o brazo.)
    Côrre, dill'a ese pillo agora mismo
    ¡Que veña a compracers'en sua obra!..
    (Amostrandoll'o meniño nos brazos de Páula
    Este meniño morto!...
    Mínia. 	(Con terror.)               ¿Que dís?
    Tadea. 	                                            Morto!
    (Amostrand'á Marciana.)
    ¡E sua madre louca!!..
    Mínia. 	                             ¡Aí míña xoya!!
    Tadea. 	E ti... beilando c-o verdugo... en tanto...
    (Ben marcado.)
    Que o ceu nos crube de maldita sombra!
    Mínia. 	(Cochand'os ollos co-as duas máus.)
    Pro ¿eu que culpa teño?!
    Tadea. 	                               Non te culpo...
    Con tal que fúxas d'ese mostro agora,
    Senon diréiche q'eres ti culpabre
    D'o moito sangue q'esta noite corra.
    Mínia. 	¡Pro el perxura non ser pai d'o neno!
    Tadea. 	¿E porqué pasóu él a mañá toda
    Impedíndoll'o paso á nai coitada
    Pra q'estorball'as moniciôs non fôra?...
    	
                             [p. 50]

    Mínia. 	
    ¡Eso non pode ser! ¡El véu d'a Cruña
    N'a minüeta de Ramon!...
    Tadea. 	                                       ¡Embrollas
    D'ese truhán! Os pés aló non puxo.
    El véu poI'as Telleiras d'and'a volta.
    Mínia. 	(Con rabia.)   ¿E quén o veu, Tadea?
    Tadea. 	                             ¡Éstes meus ollos!
    Os d'Alonso, os de PáuIa, os de Ramona...
    Os d'o mesmo patrón d'a minüeta...
    Mínia. 	(Con desconsolo.)     ¡Ai que treidore!
                                              ¿Con q'así?...
    Tadea. 	(Sinalando a Marciana que sigue co-stravio.)
                                               ¡Escôita!
    Marciana. 	¡Felipe! ¿el trás a tomba? (A Mínia, como si a
    tomba lle gustase.)                 ¡Que garrida!
    Mínia ¿non é verdad q'é moi preciosa?
    (A Tadéa.)
    ¿Quén a visten de frores siñor Cura?
    ¡Un regaliño máis pr'a nosa boda!
    (A Mínia.)
    ¡Ohu Mínia! ¿dásme áuga por tua vida?
    ¡Anda muller, por Dios tráime unha pouca!
    Tadea. 	¡Vên Marcianiña, vên, vâmos por eIa!
    ¡Trái a mau! ¡por aquí!... ¡vên, miña pomba¡
    Marciana. 	¿Onde está miña nai?
    Tadea. 	(Sacándoos pol a primeira caixa da direita.)
                                            ¡Aqui, xoiña!
                                        (A Páula.) 
    Lévaos pr'a casa míña hastra q'eu volva.
    Volvéndos'a Mínia despois d'acompañar a
      Marciana hastra deixala fora d' a scena.
    ¿Ti choras Mínia! ¡Venturosa sea
    ¡A que, sin culpa poI'ós tristes chora!!...
    	

    [p.51]


    &lt;center&gt;ESCENA XI.&lt;/center&gt;

    Tadéa:—Mínia.—Félipe, que volve pol a1ª cáixa ezquerda, sempre en busca de Mínia.

    Tadea. 	
    (A Felipe.) ¡Bôa festa nes dás!
    Mínia. 	(Ó mesmo, arreprimíndose.)    Mirá Felipe.
    A tempo estamos. A razón é crara:
    Xa q'hai inconmenente, aquí non vôlvas,
    Que ó ceo xustiza pide esa rapaza.
    Felipe, demostrando estraneza, apóyase c'os
      brazos cruzados n'o mango d'a cardeña
      disposto á dar descargos c-o mayor des-
      caro.)
    Tadea. 	(En sôn sentenzoso.)
    O Cura sin facer apartamento,
    Na mentres Cura sexa ¡non vos cása!
    O'scándalo ademais,!foi como sabes:
    S'antes os teus rivás te mordiscaban;
    Hoxe te roerán
    Mínia. 	(Esconsolada.)      E a min contigo
    Sin poder defender nosas' espaldras.
    Felipe. 	(A Mínia con desvergonza.)
    ¡E decir que te rendes á pirmeira...
    Que lle dás a razón acobardada
    A eses lampantins q'hai media hora
    Achegándot'a min ti desprezabas?...
    ¡Teu corazón viróu ó sôn d'o  vento!
    ¿Xa recollích'o guante que guindáras
    Á faz de cada un? ¡Quén me dixera
    Que tragarias ti tuas palabras! ...
    ¡Por que esa lúrpia veu e-o seu míniño..
    (Esconcertado e logo repoñêndose.)
    Apañado ó carón d'as foliadas,
    Como eu podo apañar cando chovisca
    Sin saber d'onde vén á pinga d'augua!
    	

                             [p. 52]

    Mínia. 	    (Con íria.)
    Fêcha, fêcha eses labros, que o despeito
    Te obliga á parolar d'aquesa traza!
    Débodas d'honra, se contrán axiña:
    Pro se n'hay boa fé, nunca son pagas.
    Felipe. 	Eso é decir... q'eu boa fé non teño?..,
    Mínia. 	Terás, terás, sí novamente a ganas
    Felipe. 	¡Quén non á ten, és ti, que de min dudas!
    Mínia. 	(Crecéndose.)
    ¿Ora ques m'amostrar aquelas árras
    Que dis q'a buscar fuches hox'á Cruña
    Non tocand'hox'alí c-a tua pranta?
    Felipe. 	(Desconcertado.) ¿E podes probarm'eso?...
    Mínia. 	                                                  ¡Como podo
    Probarch'os mil enredos que ti armas
    Pra verme com'a probe Marcianiña
    C-o seu filliño morto ás tuas prantas,
    C-o xuízo perdido, ou sobr'o carro
    D'un pedáno d&quot;aldea. ¡E índa falas!
    ¡Inda êrguel os ollos! ¡Inda sigues
    N'o meu seyo afitand'esas oIladas
    Acostumadas á xogar c-os vicios!
    Ainda como xuéz érguel a vara...
    Mais non: m'equivoquei: coma verdugo
    Para azoutar n'a: mai esventurada
    A quén furtach'amor... honra... xuízo
    Cal vil salteador que non se pára
    Nin diante d'o cruceiro d'unha vrêda
    Os ais d'o corazôn, rogos e vágoas!
    Felipe. 	(Con desprezo.)
    Coidei q'éras muller de máis tempero
    Pra erguerte sobr'a xisma d'eses mándrias
    A quén penso pagar, sí, non-o dudes.
    Hoxe c-unha lición d'a millor talla!
    Mínia. 	(C-o mesmo desdén.)
    Coidei topar en tí amor máis puro,
    	

                             [p. 53]
    	
    Igual ó que se acocha en miña alma,
    Que nunca n'o teu labro vil mentira
    Pra min erguer poidese as negras áas.
    Mais púden procatarme de quen éras
    N'esas horas mortás q'hoxe empregáras
    Prívándoll'a Marciana que viñese
    A chorar onda min suas disgracias!
    Sóupen, farta d'horror, as aventuras.
    Q'empeñadas ti tés contr'as rapazas
    Que más xuízo e máis virtúde amostran
    N'as parroquias destintas d'a comarca.
    (Felipe da mostras de retirarse.)
    Sóupen onde tés feítl'os concertos...
    Deténte.. e ond'arrombal a disgracia.
    En fin, q'eres mísérrem',e treidore...
    ¡Que Dios te desvotóu... q'andas sin alma!
    Felipe. 	(Con cinismo.) ¿Acabaches?
    Mínia. 	¡So'falla que che díga...
    Que vóu a fomigal á miña casa.
    Que lével a de fume; e non te lembres
    (Vólvell a espaldra.)
    De q'en tí se pousóu miña mirada.
    (A Tadéa.) ¡Tadéa! vên conmigo, pois xa sinto
    Meu triste corazón feito mïaxas!
    Tadea. 	(Despedíndose con sorna.)
    ¡Adios, siñor Tenório,e non s'esquenza
    Q'hai alma e pundonore aquí en Mayanca.
    (Unha vénia e vanse pol o fondo dereito.)
    Felipe. 	¡Nín por esas! Aínda non me ríndo.
    Son troádas de vran q'axíña pasan.
    Ceguiña estás por min; e coma outras
    A min te chegarás feita unha malva.
    	

    [p.54]


    &lt;center&gt;ESCENA XII.&lt;/center&gt;

    Felipe.—Estebo, sallindo pol' a 2ª cáixa d'a direita, e pasando revista cada un á sua cardeña.

    Estebo. 	    (Con moita sorna.)
    Gárde Dios ó galán medio sbancado!
    Felipe. 	(Co-a mesma frema.)
    ¡Véña en b'hora o valente en dar á lengua!
    Estebo. 	¡Míre que vén a noite: téña conta
    Que un rapáz non o deixe sin cardeña!
    Felipe. 	¡Andaría ó rivés o mundo estonces...
    Porqu' os páis, non ll' ensinan á sostêlas.
    Estebo. 	¿Agardarán por vós pra seu enseño?
    Felipe. 	¡E pensarán moi bén s' é q' así pensan!
    Estebo. 	¡Vámos! cóido que Mínia te trai louco.
    ¡Xa se vê... ¡é tan cuca! Val a pena
    De perdel os narices d' un moquete
    Da mau q' hoxe a quitarcha, cal eu, veña.
    Felipe. 	Sendo d'a masa túa ¿quén o duda?
    Estebo. 	¿Logo ti és moi duro?
    Felipe. 	                                ¡Máis q'as pedras!
    Estebo. 	¡Non me parece pouco, rápi-os diabros!
    ¿D' esta terra, ou d'a túa?
    Felipe. 	                                    ¡De cal quéiras!
    Estebo. 	¡Moi finchado te mostras!
    Felipe. 	(Con moito calore.)        Ménos basta
    Pra quén chega cal tí. Pois si tivéras
    Algun sangue n'a cara; n' aguantáras
    Q'a namorar á Mínia m' astrevera
    Sin sairm' ó camiño á decir: ¡basta!!
     
    Estebo. 	¡O q' ha de ir ben feitiño, non quer presa:
    Foi millor agardar á que viñeses
    C-o teu calabre á honrara nosa festa..
    (Felipe da mostras de desprezo.)
    Téste por moi valente ¿n' é verdade?...
    	

                             [p. 55]
    	
    ¡Canto t' engaña o fúme d'a moleira!
    (Transizón.)
    Quén guinda sua honra n'os barrancos
    E trat'os fillos seus pïor q' as feras,
    E racha c-os garfelos d'a caloña
    A trasparente alba d'a inocencia;
    Quén cásca... A sua nai;... ¡non é valente!...
    Ese millor que home, quer ser besta;
    E hai que soterrálo por dañío
    Pra ver de aniquilar tanta podrémia.
    Felipe. 	¡Cánta parôla escusa, siñor cheche!
    Onde mandan cardeñas sôbran verbas.
    Estebo. 	(Con íria.)
    ¡Sôbran? ¡Poís hála xa!... señor valente..
    (Retrocedendo de xeito que a loita quede an-
      tre bastidores, anque véndos' algo d'os
      movementos d' Estebo.)
    Felipe. 	¡Hála señor cobarde!... ¡hála co-ela!
                                    (Feríndoo á traizón.) 
    Estebo. 	Con rábia) 
    ¡Ah túrdío! ¿Con q'así? á treízón? ¡tóma!
                                  (Dandoll'á desesperada.)
    Felipe. 	¡Matáchesme!   (Vén á caer á punto pouco
    visibre.)
    Estebo. 	(Salvando por riba d'el e gozándose d'a sua
    morte.)    ¡Ánda, môrre! ¡alma perversa!
    Nada perd'este chau c-a tua morte...
    E anque morra eu... ¡mat'unha fera!
    (N'atopand'a q'arimarse dóbransell'as per-
       nas e apoyándose n'a bisarma vay tamba-
       eando a caer sobr'o banco de pedra q'está
      á direita.)
    	

    [p.56]


    &lt;center&gt;ESCENA XIII&lt;/center&gt;

    Os mesmos.—Alonso e despois Mínia.—Tadéa.—Minga e Pobo.

    Alonso. 	
    (Entr'os bastidores d'a fondo ezquerdo.)
    ¡Alto co-as armas! (Sallindo e denténdos'ate-
       rrado ó ver os dous corpos sin movemento.)
                           ¡Ai coitada Mínia!...
    ¡Que tard'o meu socorro á entrambos chega!
    ¿Qué pensarás de min?... ¡Treidora sorte!
    Pro inda poida dar que vida teñan!...
    (Tentand'o peito de Felipe.)
    Este xa non ten pulso. A ver estoutro:
    Reciémos con auga sua testa.
    (Pillándoa d'a fonte n-os puños, recía co-ela
       a testa d'Estebo.)
    Mínia. 	(Azorada corr'ó lado de Felipe.)
    ¡Ai Felipe!! Felipe!!
    Tadea. 	(C'os brazos abertos hácia Estebo.)
                                 ¡Ai miña prenda!
    ¡Mali-a quén tal causôu!... ¡Desconsellada!
    ¡Estebo! ¡Estebo! ¡Ai Dios!
    (Afroxándoll'as fitas.)
    Estebo. 	Volvendo en sí e tendéndoll'a direita.)
                                  ¡Gracias... Tadéa!!
    (Reanimándose e olland'á Alonso.)
    Alonso... sê feliz... estás vingado.
    (Minga retira a Mínia, medio esmorecida,
      d'o pé de Eelipe, achegándose a Tadéa.)
    (A Mínia.) ¡Mínia... (Acercandos'ésta.) 
                      Ese treidor... en paz te deixa...
    O corazón por tí sintin ferido...
    Mais hoxe d'o teu ben... cayo en defensa...
    Alonso non tomóu parte n'a lóita
    Nin-a pudo evitar... crüel non séyas...
    	

                             [p. 57]
    	
    (Desmáyase novamente.)
    Tadea. 	(Co-a maor engústia.)
    ¡Mínia! ¿que tál? ¿qués máis, por novelada.
    D'un forasteiro amor? ¡Ai d'a soberbia!
    ¡Cómo aforrar poideches este sangue
    Si fôses con Alonso cal deberas!
    Mínia. 	(Con abatimento)
    ¡Tés razón!... Sua mau tan xenerosa
    (Tendendoll'a sua á Alonso.)
    Bálsamo sea, sí, d'as miñas penas.
    Alonso. 	(Farto comovido.) (A Tadéa.)
    ¡Velêmos por Estebo! ¡Aínd' hai vida!
    ¡lnda pode salválo a mau d'a cencia)
    ¡Tadéa, teu amor prémio meresce!... 
    ¡Q' Estebo para tí viva, Tadéa!...
    Minga. 	¡A irrefreusión! (Sinalando á Mínia.)
                     ¡O vício! (A Felipe.)
                          ¡Os negros celos! (A Estebo.)
    Non tráguen milIor fin! ¡Vêd'a sperencia!!!


    &lt;center&gt;Teón&lt;/center&gt;


    &lt;center&gt;'''FIN D'O DRAMA.'''&lt;/center&gt;


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{Wikipedia}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:1882]]
[[Categoría:Francisco María de la Iglesia]]
[[Categoría:GL-F]]</text>
      <sha1>fgr416udx8700f7im91vdzs5ai7pu4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1882</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5850</id>
    <redirect title="Categoría:1882" />
    <revision>
      <id>21533</id>
      <timestamp>2025-03-08T18:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1882]]&quot;</comment>
      <origin>21533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="jd1z1xf3wqxyugush8ledewm3s0ls1r" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1882]]</text>
      <sha1>jd1z1xf3wqxyugush8ledewm3s0ls1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Manuel Lugrís Freire</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5851</id>
    <revision>
      <id>21598</id>
      <parentid>21595</parentid>
      <timestamp>2025-03-29T12:23:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>/* Poesía */</comment>
      <origin>21598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2596" sha1="9jv1o7colt8sr0ykco4u7usfw0bvqoh" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia={{PAGENAME}}
|Commons={{PAGENAME}}
|Wikcionario=none
|Wikilibros=none
|Wikiquote=none
|Wikinoticias=none
}}
'''Manuel Lugrís Freire''' (Sada 1863 - A Coruña 1940) foi un poeta, ensaísta e dramaturgo galeguista.  En 2006 dedicóuselle o [[Día das Letras Galegas]].

== Obras literarias ==
=== Ensaio ===
* ''Nociones generales de mitología'', 1880.&lt;ref name=&quot;RODRIGUEZ&quot;&gt;Lugrís Rodríguez, Manuel [https://publicacionsperiodicas.academia.gal/index.php/BRAG/article/view/275/276 &quot;Biografía de Manuel Lugrís Freire&quot;]. ''Boletín RAG'' n.º 367. p. 60.&lt;/ref&gt;
* ''[[Gramática do idioma galego]]'', 1922 e 1931.&lt;ref name=&quot;GIGCCG&quot;&gt;[http://consellodacultura.gal/publicacion.php?id=120 Facsímile da ''Gramática do idioma galego''] Consello da Cultura Galega.&lt;/ref&gt;
* ''As Mariñas de Sada: homenaxe a Sociedade Sada y sus Contornos'', 1928

=== Narrativa ===
* ''[[Contos de Asieumedre]]'', 1908 (8 contos) , 1909 (28 contos)
* ''A carón do lar'', contos, 1970, Edicións Castrelos.

=== Teatro ===
* ''[[A costureira d´aldea]]'', 1884, A Habana.&lt;ref name=&quot;COSTUREIRA&quot;&gt;{{Cita libro |apelidos-editor=López Fernández |nome-editor=Teresa |ligazón-editor= |ano=2006 |url=https://ruc.udc.es/dspace/handle/2183/31519 |título=A costureira d'aldea |editorial=Universidade da Coruña |isbn=978-84-9749-193-8 }}&lt;/ref&gt;
* ''[[A ponte|A ponte: drama en dous actos en prosa]]'', 1903.
* ''[[Mareiras|Mareiras: drama en tres actos en prosa]]'', 1904.
* ''Minia: drama n-un acto en prosa'', 1904. Imprenta y fotograbado de Ferrer.
* ''Esclavitú: drama en dous actos en prosa'', 1906, Editado por Carré. Impreso por Ferrer.
* ''O pazo: comedia en dous actos, en prosa'', 1916.
* ''Estadeíña: comedia en dúas xornadas en prosa'', 1919.

=== Poesía ===
* ''Soidades: versos en gallego'', 1894.&lt;ref&gt;{{Cita libro|título=Soidades|url=http://biblioteca.galiciana.gal/gl/consulta/registro.cmd?id=532354|editorial=[s.n.]|data=1894|lugar=Habana|nome=Manuel|apelidos=Lugrís Freire|outros=Prólogo de M. Curros Enríquez}}. En Galiciana. Biblioteca de Galicia&lt;/ref&gt;
* [[Noitebras|''Noitebras: poesías'']], 1901.
* ''Versos de loita'', 1919.
* ''Ardencias'', 1927.

=== Artigos e prosas soltas ===
* &quot;[[A festa de Tacón]]&quot;.&lt;ref&gt;Crónica publicada en ''A gaita gallega'', Ano I, Tocata Segunda (A Habana, 2 de Agosto de 1885), pp. 1-2, co pseudónimo Roque das Mariñas.&lt;/ref&gt;

{{NotasListaref|02}}
{{Día das Letras Galegas}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Lugrís Freire}}
[[Categoría:Manuel Lugrís Freire| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>9jv1o7colt8sr0ykco4u7usfw0bvqoh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manuel Lugrís Freire</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5852</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Lugrís Freire" />
    <revision>
      <id>21544</id>
      <timestamp>2025-03-10T09:54:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina &quot;[[Manuel Lugrís Freire]]&quot; a &quot;[[Autor:Manuel Lugrís Freire]]&quot;</comment>
      <origin>21544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="r6mhjzlv8zl587evokaom270cytw6tn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Lugrís Freire]]</text>
      <sha1>r6mhjzlv8zl587evokaom270cytw6tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Manuel Lugrís Freire</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5853</id>
    <revision>
      <id>21547</id>
      <parentid>21545</parentid>
      <timestamp>2025-03-10T10:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="7klpml2sjfuh8n0s7e3age3yg553axh" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat|Manuel Lugrís Freire}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Lugrís Freire}}
[[Categoría:Autores-L]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Día das Letras Galegas]]</text>
      <sha1>7klpml2sjfuh8n0s7e3age3yg553axh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manuel Lugrís</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5854</id>
    <redirect title="Autor:Manuel Lugrís Freire" />
    <revision>
      <id>21550</id>
      <timestamp>2025-03-10T10:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Manuel Lugrís Freire]]&quot;</comment>
      <origin>21550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="r6mhjzlv8zl587evokaom270cytw6tn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Manuel Lugrís Freire]]</text>
      <sha1>r6mhjzlv8zl587evokaom270cytw6tn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henri-Alban Fournier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5855</id>
    <redirect title="Autor:Alain-Fournier" />
    <revision>
      <id>21552</id>
      <timestamp>2025-03-10T10:31:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Alain-Fournier]]&quot;</comment>
      <origin>21552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="nafbzzv4wbakosrr3e972jjh66paqgn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Alain-Fournier]]</text>
      <sha1>nafbzzv4wbakosrr3e972jjh66paqgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1914</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5856</id>
    <redirect title="Categoría:1914" />
    <revision>
      <id>21553</id>
      <timestamp>2025-03-10T10:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1914]]&quot;</comment>
      <origin>21553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="smooulec6spzx4azu434albelbeulgw" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1914]]</text>
      <sha1>smooulec6spzx4azu434albelbeulgw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Francisco María de la Iglesia</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5857</id>
    <revision>
      <id>21568</id>
      <parentid>21563</parentid>
      <timestamp>2025-03-14T21:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="882" sha1="gd48xnnq8bvzxfkzowxblxwdq25b1b4" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Image=
|Wikipedia=Francisco María de la Iglesia
|Commons=Category:Francisco María de la Iglesia
|Wikcionario=none
|Wikidata=Q12388943
|Wikiquote=none
}}


'''Francisco María de la Iglesia''' (Santiago de Compostela 1827 - A Coruña 1897) foi un escritor galego.


== Obra ==
* ''[[A fonte do xuramento]]'', 1882.
* ''[[Os ártabros]]'', 1889.&lt;ref&gt;Musicada por Pascual Veiga, foi editada por primeira vez na Habana en 1885 en ''A Gaita Gallega'', ano I, Tocata 5ª, 8/11/1885, pp. 6-7.&lt;/ref&gt;
* ''[[D'o mar e d'a terra]]'', 1930.


== Notas ==
{{Listaref}}


{{DP-AUTOR-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:}}
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Autores-I]]
[[Categoría:Francisco María de la Iglesia| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>gd48xnnq8bvzxfkzowxblxwdq25b1b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Francisco María de la Iglesia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5858</id>
    <redirect title="Autor:Francisco María de la Iglesia" />
    <revision>
      <id>21561</id>
      <timestamp>2025-03-14T12:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Autor:Francisco María de la Iglesia]]&quot;</comment>
      <origin>21561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="3s21u6zc96rc6su5eustnrsapwh3hur" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Francisco María de la Iglesia]]</text>
      <sha1>3s21u6zc96rc6su5eustnrsapwh3hur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Os ártabros</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5859</id>
    <revision>
      <id>21566</id>
      <parentid>21564</parentid>
      <timestamp>2025-03-14T19:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4965" sha1="lwodfo6kxex5mpwme79qxj23h3kovry" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Os ártabros 1889.pdf|300px|dereita|]]
{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=Os ártabros. Escena orfeónica
|autor=[[Autor:Francisco María de la Iglesia|Francisco María de la Iglesia]]
|dataano=[[1889]]
}}
{{Prose}}
&lt;poem&gt;

&lt;small&gt;[p.3]&lt;/small&gt;
&lt;center&gt;&lt;big&gt;OS ÁRTABROS&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;''Escena orfeónica do tempo de Julio César,''&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;''n-os arredores da Cruña''&lt;/center&gt;

&lt;center&gt;'''Druidas'''&lt;/center&gt;
         ¡Aquí! ¡aquí!
    Artábricos lïós,
         ¡Sallí! ¡sallí!
    Qu'é hora de loitar...
         ¡Mirad'alí
    De Roma os escadrós!
         ¡Mal haxa, sí,
    Quen tema seus pendós!...
            ¡A loitar! ¡á loitar!
    O romano felon estrozar,
    Con carrage a cardeña brandir,
    Dend'o cruto d'a serra hastra'o castro
             Non quede nin rastro
&lt;small&gt;[p.4]&lt;/small&gt;
             D'o seu esistir.
             ¡A loitar! ¡á loitar!
    C-o seu sangue fagamos un mar.
&lt;center&gt;'''Pobo'''&lt;/center&gt;
         Y òs que secumban
    Gardand'os nosos lares
    Sirva d'altares
    O noso corazon.
         Méntres que brilen
    D'o ceu os lumiares,
    Terán cantares
    De sagra bendizon.
&lt;center&gt;'''Druidas'''&lt;/center&gt;
&lt;small&gt;Arredor do dólmen acendido, ant'o sagro carvallo&lt;/small&gt;
         Temprad'as armas
    N-a lábara sagrada,
    Qu'o galo agoira
    Vitoria en seu cantar,
    E n'as entranas
    D'a vítema inmolada
    Lése que libre
    Veráse o noso lar.
&lt;center&gt;'''Guerreiros'''&lt;/center&gt;
         ¡Atrás! ¡atrás!
    Idólatras de Roma,
&lt;small&gt;[p.5]&lt;/small&gt;
    O sol qu'asoma
    N'aluma hoxe pra vós;
         Pois ja n'o cume
    D'os céos esprandece
    O sol qu'ofrece
    Os trunfos para nós.

&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''A LOITA'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;—&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;'''Druidas'''&lt;/center&gt;
          Brigantís, ¡avanzar!
    ¡É millor secumbir
    Que cadeas levar,
    Que cautivos vivir!...
         N'haxa dor, n'haxa paz,
    C o Senado tirán...
    ¡Mórre tí!... ¡Céa atrás!...
    ¡Ouh maldito roman!...
&lt;center&gt;'''Pobo'''&lt;/center&gt;
         Caeron n'o Letexo,
    ¡Ouh bravos de Brigancia!
    Feridos pol'os rayos
    D'a santa libertá.
         Mirade esas escadras
    Cochadas de vilanza...
    ¿Que foi d'o seu empuxe?...
    Galáicos, ¡atruxá!...
&lt;small&gt;[p.6]&lt;/small&gt;
         ¡Honor ò celta bravo!
    ¡Ouh Druida, groria á tí!
    ¡Qu'a antes que ser escravo
    Ó ceo t'erguich'aquí.
&lt;center&gt;'''Druidas'''&lt;/center&gt;
         ¡Ouh virges d'estes vales!
    Con mórdago é verbenas
    Corré á soldar as venas
    De quen por vós loitou...
         Na méntres que n'o castro
    As cinzas recollemos
    D'os que n'a groria temos
    Y a pátrea consagrou.
&lt;center&gt;&lt;small&gt;(Anoitecendo)&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
         E tí, piadosa Lua,
    Qu'ateas noso peito,
    O seu erguido leito
    Non páres d' alumar.
         Detén tuas rayolas
    N'o carvallal cerqueiro,
    Qu' é sagro compañeiro
    D'o noso pátreo altar.
&lt;small&gt;Druidas, druidesas, pobo, guerreiros, e-o galo metal que fai d'estandarte
             on bandeira de guerra, ó pé do dólmen.&lt;/small&gt;
&lt;center&gt;'''O gran Druida'''&lt;/center&gt;
                Cal recío d' os campos fartura,
             Esforzo e vitoria nos deches, ¡ouh Dios!
&lt;small&gt;[p.7]&lt;/small&gt;
&lt;center&gt;'''Ovates'''&lt;/center&gt;
                Por tal ben, nosa ofrenda máis pura
             N'o dólmen ardente libr'ergue hastra vós.
&lt;center&gt;'''Druidesas'''&lt;/center&gt;
         ¡Ouh Dios infinito!
    Escóitanos, sí;
    D' os celtas o esprito
    Recoll' onda Tí.
&lt;center&gt;'''Pobo'''&lt;/center&gt;
         Inxémpranos, divo,
    Virtud' e valor,
    Pra ver libre a pátrea
    Do tíbrio treidor.
        Horror, odiamento,
    Cenreira sinfin,
    D'os déspotas láceos
    Á grei pretorial.
        Con fe rechacemos
    Ó cónsul ruín
    Que vén á spoliarnos
    D' a serra hastra o val.
        Si às náos de César
    Brigancia cedéu,
    Artábria manteña
    Seus libres pendós
        Seus fillos, n' os lucos
&lt;small&gt;[p.8]&lt;/small&gt;
    Que Bruto n'abréu,
    vendámol as vidas
    Cal rexos lïós.
&lt;center&gt;'''O gran Druida'''&lt;/center&gt;
    ¡Vitoria! Julio César
    Suas tendas abatíu:
    Zarpánon suas náos;
    Artábria libre está;
    De Nérium á Triléucum &lt;sup&gt;(1)&lt;/sup&gt;
    Ardendo os castros víu;
    Cantemos, pois, un himno
    Á nosa libertá!
&lt;center&gt;'''Coro geral'''&lt;/center&gt;
         Grori' á tí, ouh Artábria bravía,
    Derradeiro sospiro d'o sol;
    Cand' asome a mortal tiranía,
    Tí d'os libres seral o arrebol.
         De Cinnonia o standart' inframado
    Tua tribo hastr' a mort' erguerá,
    Pra entoar ant' a faz d'o Senado:
    ¡Libertá, libertá, libertá!!!
&lt;center&gt;—'''FIN'''—&lt;/center&gt;

---------------------------
&lt;small&gt;(1)  Cabos Finisterre e Ortegal, respeutivamente.&lt;/small&gt;


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{PD-old-80}}
[[Categoría:1889]]
[[Categoría:Francisco María de la Iglesia]]
[[Categoría:GL-A]]</text>
      <sha1>lwodfo6kxex5mpwme79qxj23h3kovry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1889</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5860</id>
    <redirect title="Categoría:1889" />
    <revision>
      <id>21565</id>
      <timestamp>2025-03-14T19:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1889]]&quot;</comment>
      <origin>21565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="71kuil1vbyhzpocmvioq1x4je109xzt" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1889]]</text>
      <sha1>71kuil1vbyhzpocmvioq1x4je109xzt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>D'o mar e d'a terra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5861</id>
    <revision>
      <id>21567</id>
      <timestamp>2025-03-14T21:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;[[Ficheiro:D'o mar e d'a terra.jpg|thumb|300px]] {{Cursiva}} {{encabezar |nome=D'o mar e d'a terra |autor=[[Autor:Francisco María de la Iglesia|Francisco María de la Iglesia]] |dataano=[[1930]] }} {{Prose}} &lt;poem&gt; [[Prólogo]] (pp. 5-10)    &quot;[[O sprito d'Aurelio]]&quot; (pp. 11-12)    &quot;[[Dous corazós de Manteiga]]&quot; (pp. 13-16)    &quot;[[As horas d'o día]]&quot; (pp. 17-18)    &quot;[[A cris d'amor]]&quot; (pp. 19-20)    &quot;[[A invidia]]&quot; (pp. 21-23)    &quot;[[A fada d'os campos]]&quot; (pp. 24-26)    &quot;A...&quot;</comment>
      <origin>21567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1659" sha1="5sloatofu3bf9i3l9dhlv9jyq4t17ic" xml:space="preserve">[[Ficheiro:D'o mar e d'a terra.jpg|thumb|300px]]
{{Cursiva}}
{{encabezar
|nome=D'o mar e d'a terra
|autor=[[Autor:Francisco María de la Iglesia|Francisco María de la Iglesia]]
|dataano=[[1930]]
}}
{{Prose}}
&lt;poem&gt;
[[Prólogo]] (pp. 5-10)   
&quot;[[O sprito d'Aurelio]]&quot; (pp. 11-12)   
&quot;[[Dous corazós de Manteiga]]&quot; (pp. 13-16)   
&quot;[[As horas d'o día]]&quot; (pp. 17-18)   
&quot;[[A cris d'amor]]&quot; (pp. 19-20)   
&quot;[[A invidia]]&quot; (pp. 21-23)   
&quot;[[A fada d'os campos]]&quot; (pp. 24-26)   
&quot;[[A bélica gallega]]&quot; (pp. 27-29)   
&quot;[[A strela da fartura]]&quot; (pp. 30-32)   
&quot;[[A Galicia]]&quot; (pp. 33-37)   
&quot;[[A strela cruñesa]]&quot; (pp. 38-40)   
&quot;[[A danza d'as candeas]]&quot; (pp. 41-43)   
&quot;[[A muiñeira]]&quot; (pp. 44-47)   
&quot;[[Abride as ventanas]]&quot; (pp. 48-50)   
&quot;[[O manco da patria]]&quot; (pp. 51-52)   
&quot;[[A solas]]&quot; (pp. 53-54)   
&quot;[[Reisiñol]]&quot; (pp. 55-56)   
&quot;[[As vágoas voantes]]&quot; (p. 57)   
&quot;[[Soedades]]&quot; (pp. 58-62)   
&quot;[[¡Ô lobo ô lobo!]]&quot; (pp. 63-65)   
&quot;[[Os ais d'un scravo]]&quot; (pp. 66-69)   
&quot;[[Contrapaso de Rois]]&quot; (pp. 70-71)   
&quot;[[¡Ò grau! ¡Ô grau!]]&quot; (pp. 72-73)   
&quot;[[A galleguiña]]&quot; (pp. 74-76)   
&quot;[[Rumor d'abril]]&quot; (pp. 77-78)   
&quot;[[Copras]]&quot; (p. 79)   
&quot;[[¡Miña terriña! ¡Meu lar!]]&quot; (pp. 80-81)   
&quot;[[O zanfonista manduca]]&quot; (pp. 82-86)   
&quot;[[Amor sin brétemas]]&quot; (pp. 87-89)   
&quot;[[A Virxe do Val]]&quot; (pp. 90-92)   
&quot;[[O mar]]&quot; (pp. 93-97)   
&quot;[[A armadura do Cid n'a catedral de Santiago]]&quot; (pp. 98-99)   
&quot;[[Laídos]]&quot; (pp. 100-104)   
&quot;[[A muiñeira da sega do trigo]]&quot; (pp.105-108)   
&quot;[[Panxoliña de Nadal]]&quot; (pp. 109-115)
&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;


{{PD-old-80}}
[[Categoría:1930]]
[[Categoría:Francisco María de la Iglesia]]
[[Categoría:GL-D]]</text>
      <sha1>5sloatofu3bf9i3l9dhlv9jyq4t17ic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Francisco María de la Iglesia</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5862</id>
    <revision>
      <id>21570</id>
      <timestamp>2025-03-14T21:30:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{Artigo principal}}  [[Categoría:Autores-I]]&quot;</comment>
      <origin>21570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="tlg3o7ddqfg9mj7eewvp7g9o6hsrik0" xml:space="preserve">{{Artigo principal}}

[[Categoría:Autores-I]]</text>
      <sha1>tlg3o7ddqfg9mj7eewvp7g9o6hsrik0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A festa de Tacón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5863</id>
    <revision>
      <id>21588</id>
      <parentid>21581</parentid>
      <timestamp>2025-03-28T17:11:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:GL-F]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6791" sha1="pgaar6il2big4iq6svq836yv8d20un5" xml:space="preserve">[[Ficheiro:A Gaita Gallega, A Habana 1885 1887 1889.pdf|miniatura|page=13|300px|]]
{{encabezar
|nome=A festa de Tacón.
|autor=[[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]]
|dataano=[[1885]]
}}
&lt;poem&gt;
{{Prose}}
         Sempre tuveron n-o peito d'os gallegos cariñoso agarimo as ideas de caridá misturadas c'o santo antusiasmo pol-a pátrea: n-a noite d'o veint' e cinco d'o derradeiro mes dimos unha proba d'ista verdá.
         Pol-a tarde d'ese cobizado dia non pensaban os gallegos mais que n-a festa que se proparaba. Todol-os sembrantes revertian alegria, todol-os corazós latexaban á impulsos d'os recordos mais ledos e feiticeiros. As gaitas deixaban ouvir de vez en cando os seus tenros conceutos, xa co'a churrusqueira muiñeira, xa co'a vagarosa e sempre divina alborada.
         Os foguetes estalaban tamén n-os aires semellándonos estar n-a nosa terriña, e relembrando aqueles tempos en qu'ainda non probáramos o acedo pan d'o emigrado. ¡Non sei que sentemento estrano teñen pra min os foguetes! «Eles —como dí O Tio Marcos,— son chamada d'outros tempos pr'os vellos, estrondo de pracer e barullo pr'os mozos e mozas, aviso d'o ceo que sai d'a terra pr'os rapaces.... Os de tres estalos son unha caste de castañolas aéreas tocadas por riseiras e fantásticas virxes que levan por manto o longo espacio, por ollos as estrelas, por alento as arroubadoras brisas.»
         N-a tarde de que falo, eran os foguetes á voz d'a Caridá e d'a Pátrea, y-os gallegos entenderon isa misteirosa parola.

&lt;center&gt;○&lt;br /&gt;○   ○&lt;/center&gt;
         ¡E vaya si a entenderon! Inda non eran as oito d'a noite, e xa unha mareira de xente entraba pol-as portas d'o treato de Tacón, que non chegaba á un dente pra dar achego a tanta alma.
         Entr 'o numeroso púbrico vimos feiticeiras meniñas vestidas de gallegas, lucindo unhas ó garrido traxe de mariñanas de Betanzos, outras o sempre galano d'as rianxeiras. Eu, ô velas —penso de min que non é pecado o decilo— furmigábame o sangue n-as pernas e sentía cóchegas n-a gorxa, en que mais d'unha vez tiven que reter aturuxos antusiastas. Un amigo meu, compañeiro de monteira, por mais sinales, díxome ô ver tan lindas raparigas: —«S'os anxeliños d'o ceo gastan vestidos, deben ser, de verdá, ô estilo gallego.»
         As mulleres son o diaño, con perdón. ¿Pois non m'iban deslembrando d'a discricion d'a festa? ¡Xesus!

&lt;center&gt;○&lt;br /&gt;○   ○&lt;/center&gt;
         A churrusqueira comedia «Entre veciños» foi manificamente desempeñada, y-ô sair á 'scena a xeitosa tipre Dorindiña Rodriguez recibeu unha tronada d'aprausos e vivas.
         O Coro gallego, despois d'o «Hino á Santiago» cantou con maestría «N-o mar», merecendo aprausos á bao. Ó finar isto, pideu o púbrico que se cantase a Alborada, que fixo reverter ó entusiasmo d'os romeiros. ¡Qué melosiña é a nosa fala posta en música e cantada d'o xeito con que o saben facer os rapaces d'o Coro!
         Chegaba o momento d'a representación d' O Ruisiñol. Dorindiña e Iñigo Varela foron mui apraudidos n-ista hermosa obriña. A primeira demostrou unha vez mais ser unha boa artista, anque, por acharse enferma d'a gorxiña —cousa que da mais méreto a xeitosa gallega, porque dado o seu estado de saude, fixo un sacrificio con traballar— non puidemos gozar ouvindo a sua voz «semellante ôs concentos baixados d'o ceo;» y-o segundo, Iñigo, estivo moi feliz e demostrou craramente os adiantos que adequire n-o divino arte de Pacheco e Patiño. Moitos laudes mereceron n-esto os dous enxebres gallegos.
         Unha noite n-a eira d'o trigo! Esta cántiga, anque a escoitemos un milleiro de veces, en xamais se nos fai pesada ¡que lindo poema encerran os seus versos! Que sentemento teñen cada unha d'as notas de que se compon a música! Tres veces se repiteu a petición d'o púbrico: â segunda vez foron agasallados Dorindiña e Iñigo por dous cuadros en qu'a Beneficencia de naturás de Galicia demostra o agradecemento os dous artistas; por pombas ceibadas dend'os palcos e por ramiños de frores e versos, que mais adiante reproducimos.
         Tamen foi ousequiada Dorindiña, con unha vistosa coroa, que lle entregaron duas bonitiñas nenas vestidas de gallegas, y-acompañadas d'o noso bon amigo don Secundino Cora; cuya coroa tiña duas cintas de seda, mourada e branca, co'a lenda: «Os rapaces gallegos d'a Habana, â sua paisana Dorindiña Rodriguez.» &lt;ref&gt;Esto non é tradución; estaba escrito en fala gallega, ó que demostra o gusto que eiqui se desperta por tal lingua.&lt;/ref&gt;
         A Muiñeira y-a Riveirana foron punteadas enxebremente por doce parexas, en traxe provincial. Mereceron moitos aprausos e frores.
         O «Hino á Galicia» y-«O home e deble» manificamente desempeñados.
         A estudiantina «Nosa Señora d'as Mercedes» executou algunhas lindas pezas de música, que mereceron os honores d'a repetición, y-aprausos ó descallacrebe.
         ¡Ai que demoro! Xa non m'acordaba falar d'o galleguiño García Paredes que fixo rir ô púbrico co'a sua coleucion de tipos. Enxergou en lingua gallega —como é natural— a sua biografía feita maxistralmente. ¡Lástema que non houbera alí un taquígrafo que recollera a parola de Paredes, co'a que fariamos rir os mesmos valados!

&lt;center&gt;○&lt;br /&gt;○   ○&lt;/center&gt;
         Ó sair d'o treatro, formouse unha grande procesion c'oas Direutivas d'as sociedades gallegas, que acompañadas d'a música d'Inxenieiros, que tocaba unha alegre muiñeira, e de moita xente, encamiñáronse ô Centro Gallego, n-o que houbo un lucido baile que durou hastra cerca d'as seis d'a mañan.
         En fin, a festa non puido quedar mellor. Xente a barullo; antusiasmo como nunca.
         En nome d'os probes, e pol-o mesmo, en nome d'as mais santa d'as virtudes, á Caridà, damolas gracias a todos cantos tomaron parte n-a festa d'o dia vint'e cinco.

&lt;center&gt;○&lt;br /&gt;○   ○&lt;/center&gt;
         De gran divirtimento foi pra min, y-o mesmo sería pra moitos mais, a noite de Santiago. A yalma solazábase o ver a íntima unión qu'entre todos había. A Pátrea y-a Caridá foron festexadas como os gallegos sabemos facelo.
         ¡Algunhas noites, com-a de que falo fan falla ainda pra axuntar o modo de pensar d'os bos gallegos, e pra rempuxarnos pol-o camiño d'a cobizada rexeneracion d'a nosa sempre adourada Galicia!

    {{Espazos|30}}{{Versaleta|Roque d'as Mariñas}}.
    {{Listaref}}
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;
:Publicada en ''[[:w:A Gaita Gallega (revista)|A Gaita Gallega]]'', Ano Primeiro, Tocata Segunda (A Habana, 2 de Agosto de 1885), pp. 1-2, co pseudónimo Roque d'as Mariñas.
[[Categoría:1885]]
[[Categoría:Manuel Lugrís Freire]]
[[Categoría:A Gaita Gallega]]
[[Categoría:GL-F]]</text>
      <sha1>pgaar6il2big4iq6svq836yv8d20un5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:A Gaita Gallega</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5864</id>
    <revision>
      <id>21586</id>
      <parentid>21584</parentid>
      <timestamp>2025-03-28T17:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="299" sha1="c1rpd68y4uy9en81dzezg0p0l3aegcm" xml:space="preserve">Esta categoría refírese á revista '''''[[:w:A Gaita Gallega (revista)|A Gaita Gallega]]''''' (A Habana 1885-1887; 1889).

Véxase tamén ''[[A gaita gallega]]'' (1853), libro de [[Xoán Manuel Pintos]].

[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:Cuba]]
[[Categoría:Diáspora galega]]</text>
      <sha1>c1rpd68y4uy9en81dzezg0p0l3aegcm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Gaita Gallega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5865</id>
    <redirect title="Categoría:A Gaita Gallega" />
    <revision>
      <id>21585</id>
      <timestamp>2025-03-28T17:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:A Gaita Gallega]]&quot;</comment>
      <origin>21585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="qye1thitg08m8qa8epw2b0w9blzky6w" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:A Gaita Gallega]]</text>
      <sha1>qye1thitg08m8qa8epw2b0w9blzky6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Gaita Gallega (revista)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5866</id>
    <redirect title="Categoría:A Gaita Gallega" />
    <revision>
      <id>21587</id>
      <timestamp>2025-03-28T17:06:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:A Gaita Gallega]]&quot;</comment>
      <origin>21587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="qye1thitg08m8qa8epw2b0w9blzky6w" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:A Gaita Gallega]]</text>
      <sha1>qye1thitg08m8qa8epw2b0w9blzky6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mareiras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5867</id>
    <revision>
      <id>21594</id>
      <timestamp>2025-03-29T10:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=Mareiras |autor=[[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]] |dataano=[[1923]] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[1904]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; }} [[Ficheiro:Mareiras 2 ed. 1923.pdf|miniatura|300px|Segunda edición, 1923]] &lt;poem&gt; {{Prose}} &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Mareiras'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt; Drama en tres actos en prosa&lt;br /&gt; &lt;small&gt;orixinal de&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; &lt;big&gt;'''M. Lugrís Freire'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt; Representado por primeira vez&lt;br /&gt; con grande aprauso no &quot;Teatro Principal&quot; da Cru...&quot;</comment>
      <origin>21594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="rum3lawhuiu1s7jiel36rnflyb639a9" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Mareiras
|autor=[[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]]
|dataano=[[1923]] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[1904]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
}}
[[Ficheiro:Mareiras 2 ed. 1923.pdf|miniatura|300px|Segunda edición, 1923]]
&lt;poem&gt;
{{Prose}}
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Mareiras'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
Drama en tres actos en prosa&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;orixinal de&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;'''M. Lugrís Freire'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
Representado por primeira vez&lt;br /&gt;
con grande aprauso no &quot;Teatro Principal&quot; da Cruña&lt;br /&gt;
o día 16 d' Outubre 1904&lt;br /&gt;
'''2ª edición'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;IMP. ZINCKE HERMANOS&lt;br /&gt;
A CRUÑA&lt;/small&gt;&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;
[[Categoría:1904]]
[[Categoría:1923]]
[[Categoría:Manuel Lugrís Freire]]
[[Categoría:GL-M]]</text>
      <sha1>rum3lawhuiu1s7jiel36rnflyb639a9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1922</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5868</id>
    <redirect title="Categoría:1922" />
    <revision>
      <id>21596</id>
      <timestamp>2025-03-29T11:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1922]]&quot;</comment>
      <origin>21596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="50xelvy62o8l0ftap09p63qtugioztu" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1922]]</text>
      <sha1>50xelvy62o8l0ftap09p63qtugioztu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gramática do idioma galego</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5869</id>
    <revision>
      <id>21597</id>
      <timestamp>2025-03-29T11:10:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=Gramática do idioma galego |autor=[[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]] |dataano=[[1931]] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[1922]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; }} [[Ficheiro:Gramática do idioma galego por M. Lugrís Freire, 2ª ed., A Cruña, Imprenta Moret, 1931.pdf|miniatura|Segunda edición, 1931]] &lt;poem&gt; {{Prose}} &lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Gramática'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt; '''do'''&lt;br /&gt; &lt;big&gt;'''IDIOMA GALEGO'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt; por&lt;br /&gt; &lt;big&gt;M. Lugrís Freire&lt;/big&gt;&lt;br /&gt; Académic...&quot;</comment>
      <origin>21597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="953" sha1="pgejgpmt37e75cfgdw7kld58j0j1mfc" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Gramática do idioma galego
|autor=[[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]]
|dataano=[[1931]] &lt;nowiki&gt;[&lt;/nowiki&gt;[[1922]]&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;
}}
[[Ficheiro:Gramática do idioma galego por M. Lugrís Freire, 2ª ed., A Cruña, Imprenta Moret, 1931.pdf|miniatura|Segunda edición, 1931]]
&lt;poem&gt;
{{Prose}}
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''Gramática'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
'''do'''&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;'''IDIOMA GALEGO'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
por&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;M. Lugrís Freire&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
Académico de número da «Academia Gallega»&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;Esta obra leva como aditamentos os nomes de persoas,&lt;br /&gt;
toponimia, meses e dias, denominación dos ventos, táboa de&lt;br /&gt;
castelanismos, mostras literarias e vocabulario galego-castelán&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
2ª EDICIÓN CORREXIDA E AUMENTADA&lt;br /&gt;
A Cruña&lt;br /&gt;
Imprenta Moret&lt;br /&gt;
Galera, 48&lt;br /&gt;
1931&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;
[[Categoría:1922]]
[[Categoría:1931]]
[[Categoría:Manuel Lugrís Freire]]
[[Categoría:GL-G]]</text>
      <sha1>pgejgpmt37e75cfgdw7kld58j0j1mfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1901</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5870</id>
    <redirect title="Categoría:1901" />
    <revision>
      <id>21599</id>
      <timestamp>2025-03-29T13:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a &quot;[[Categoría:1901]]&quot;</comment>
      <origin>21599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="cp9vosxcixk60t1ch8ateheedxbobzp" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Category:1901]]</text>
      <sha1>cp9vosxcixk60t1ch8ateheedxbobzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noitebras</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5871</id>
    <revision>
      <id>21600</id>
      <timestamp>2025-03-29T13:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: &quot;{{encabezar |nome=Noitebras |autor=[[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]] |dataano=[[1901]] }} [[Ficheiro:Noitebras, poesías 1901 Manuel Lugrís Freire.pdf|miniatura|300px]] &lt;poem&gt; {{Prose}} &lt;center&gt; M. LUBRÍS FREIRE&lt;br /&gt; &lt;br /&gt; &lt;big&gt;'''N O I T E B R A S'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt; POESÍAS&lt;br /&gt; &lt;br /&gt; A Cruña&lt;br /&gt; Librería Rexional de Eugenio Carré&lt;br /&gt; '''Rúa Real, 31'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;[[1901|MDCCCCI]]&lt;/small&gt; &lt;/center&gt; &lt;/div&gt; &lt;/poem&gt; [[Categoría:1904]] Catego...&quot;</comment>
      <origin>21600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="547" sha1="adzhr8of0bs24unzsd88uwmb5piald5" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome=Noitebras
|autor=[[Autor:Manuel Lugrís Freire|Manuel Lugrís Freire]]
|dataano=[[1901]]
}}
[[Ficheiro:Noitebras, poesías 1901 Manuel Lugrís Freire.pdf|miniatura|300px]]
&lt;poem&gt;
{{Prose}}
&lt;center&gt;
M. LUBRÍS FREIRE&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;big&gt;'''N O I T E B R A S'''&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;
POESÍAS&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
A Cruña&lt;br /&gt;
Librería Rexional de Eugenio Carré&lt;br /&gt;
'''Rúa Real, 31'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;[[1901|MDCCCCI]]&lt;/small&gt;
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/poem&gt;
[[Categoría:1904]]
[[Categoría:1923]]
[[Categoría:Manuel Lugrís Freire]]
[[Categoría:GL-M]]</text>
      <sha1>adzhr8of0bs24unzsd88uwmb5piald5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Terra a nosa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5872</id>
    <revision>
      <id>21621</id>
      <timestamp>2025-05-08T17:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <ip>185.146.58.41</ip>
      </contributor>
      <comment>engadin contido</comment>
      <origin>21621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="l1b272698w0a1sue8u8urnrrpju8vac" xml:space="preserve">Non sei se serei e non sei se non serei</text>
      <sha1>l1b272698w0a1sue8u8urnrrpju8vac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Actas do Cabido de Santiago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5873</id>
    <revision>
      <id>21630</id>
      <parentid>21629</parentid>
      <timestamp>2025-07-03T19:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mano Paiva</username>
        <id>3061</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* 1811 */</comment>
      <origin>21630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8919" sha1="h18awzi85woi82j3wm8r1cqy6n0il8b" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|autor=Cabido de Santiago de Chile
|dataano=1808-1814
|datadía=
|datames=
}}

==1810==
* [[Acta do Cabido de Santiago (11/09/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (18/09/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (25/09/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (02/10/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (13/10/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/10/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (06/11/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (09/11/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (13/11/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (10/12/1810)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (10/12/1810, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (14/12/1810)]]

==1811==
* [[Acta do Cabido de Santiago (08/01/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (08/01/1811, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/02/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (28/02/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (19/02/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (01/03/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (26/03/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (21/05/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (24/05/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (28/05/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (25/06/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (25/06/1811, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (30/07/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (27/08/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (01/10/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/10/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (25/10/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (30/10/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (30/10/1811, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (08/11/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (09/11/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (26/11/1811)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/12/1811)]]
* [[Acta do Cabidode Santiago (13/12/1811)]]

==1812==
* [[Acta do Cabido de Santiago (14/01/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (28/01/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (28/01/1812, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (18/02/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/05/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/06/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (14/07/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (17/07/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (07/08/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (08/09/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (03/11/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (06/11/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (17/11/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (24/11/1812)]]
* [[Acta do Cabidode Santiago (27/11/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (01/12/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (04/12/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/12/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (16/12/1812)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (18/12/1812)]]

==1813==
* [[Acta do Cabido de Santiago (08/01/1813)]]
* [[Acta do Cabidode Santiago (12/01/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (13/01/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (15/01/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (19/01/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (22/01/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (26/01/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (29/01/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (01/02/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/02/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (09/02/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/02/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (16/02/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (19/02/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/02/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (26/02/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/03/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (09/03/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/03/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (20/03/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/03/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (26/03/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (30/03/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (04/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (06/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (07/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (10/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (14/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (15/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (16/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (22/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/04/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (04/05/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/05/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (10/05/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (21/05/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (25/05/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (14/06/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (15/06/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (19/06/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (21/06/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (21/06/1813, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (25/06/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (28/06/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (30/06/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (03/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (06/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (07/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (08/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (10/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (13/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (14/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (02/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (20/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (22/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (27/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (28/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (30/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (31/07/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (11/08/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (11/08/1813, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (14/08/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (27/08/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (03/09/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (07/09/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (10/09/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (14/09/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (28/09/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (01/10/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (08/10/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/10/1813)]]
* [[Acta do Cabidode Santiago (15/10/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (19/10/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (26/10/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (29/10/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/11/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (09/11/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/11/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (16/11/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (19/11/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/11/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (26/11/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (01/12/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (07/12/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (22/12/1813)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (24/12/1813)]]

==1814==
* [[Acta do Cabido de Santiago (04/02/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (07/02/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (11/02/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (15/02/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (17/02/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (25/02/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (26/02/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (01/03/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (07/03/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (15/03/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (18/03/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (22/03/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (03/04/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (19/04/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (16/05/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (17/06/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (25/06/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (28/06/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (01/07/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (05/07/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (08/07/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (15/07/1814)]]
* [[Acta do Cabidode Santiago (22/07/1814)]]
* [[Acta do Cabidode Santiago (05/08/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (12/08/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (13/08/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (16/08/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (16/08/1814, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (19/08/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/08/1814)]]
* [[Acta do Cabidode Santiago (23/08/1814, segunda sesión)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (07/09/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (16/09/1814)]]
* [[Acta do Cabidode Santiago (19/09/1814)]]
* [[Acta do Cabido de Santiago (23/09/1814)]]

-------
{{Idioma orixinal|es|Actas del Cabildo de Santiago|Actas del Cabildo de Santiago}}

[[Categoría:Actas do Cabido de Santiago (1808-1814)]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]

[[Categoría:Actas do Cabido de Santiago (1808-1814)]]</text>
      <sha1>h18awzi85woi82j3wm8r1cqy6n0il8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acta do Cabido de Santiago (11/09/1810)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5874</id>
    <revision>
      <id>21631</id>
      <timestamp>2025-07-03T19:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mano Paiva</username>
        <id>3061</id>
      </contributor>
      <comment>Tradución.</comment>
      <origin>21631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1479" sha1="2xa8mmzopzujkullntiyhfxtrqo8ane" xml:space="preserve">{{encabezar
|nome={{PAGENAME}}
|autor=Cabido de Santiago de Chile
|dataano=1810
|datadía=11
|datames=setembro
}}
&lt;div class=prose&gt;
'''Sesión do 11 de setembro de 1810'''

Envío dunha deputación ao señor Presidente pedindo citásense todos os veciños para tratar os medios de tranquilizar ao pobo, que se achaba en partidos; Resolución da Real Audiencia, a que se citou polo Goberno como consecuencia do pedido polo Ilustre Cabido no acordo anterior; Acordo do Ilustre Cabido e algúns veciños sobre ter un congreso a que concorrese toda a veciñanza para resolver se debía facerse ou non Xunta de Goberno; Oficio da Audiencia ao señor Presidente opoñéndose a que tivese efecto o Congreso decretado na acta anterior; Informe do Cabido en contestación ao anterior oficio da Real Audiencia; Oficio da Real Audiencia ao Goberno en que se nega a nomear a deputación para os fins que nel exprésanse; Representación do Axente Fiscal, pedindo suspendésese o Congreso en que se ía a resolver sobre instalación da Xunta; Resolución do Superior Goberno en unión do Ilustre Cabido sobre as súas anteriores solicitudes; Acordo do Ilustre Cabido en que se constitúe afianzador de toda resulta no caso de instalarse a Xunta.

&lt;/div&gt;
-------
{{Idioma orixinal|es|Acta del Cabildo de Santiago (11 de septiembre de 1810)|Acta del Cabildo de Santiago (11 de septiembre de 1810)}}

[[Categoría:Actas do Cabido de Santiago (1808-1814)]]
[[Categoría:Traducións do castelán]]</text>
      <sha1>2xa8mmzopzujkullntiyhfxtrqo8ane</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Almas mortas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5875</id>
    <revision>
      <id>21638</id>
      <parentid>21637</parentid>
      <timestamp>2025-07-19T17:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:1922]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="2mrqcuctkr9e8jco0v6ypuj6vi7o0ev" xml:space="preserve">[[Ficheiro:Céltiga Antón Villar Ponte Almas Mortas.pdf|thumb|]]
{{Título en cursiva}}
{{encabezar
|nome=Almas mortas
|autor=[[Autor:Antón Villar Ponte|Antón Villar Ponte]]
|dataano=[[1922]]
}}

[[Categoría:Antón Villar Ponte]]
[[Categoría:1922]]</text>
      <sha1>2mrqcuctkr9e8jco0v6ypuj6vi7o0ev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Revista Gallega</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5877</id>
    <revision>
      <id>21650</id>
      <parentid>21646</parentid>
      <timestamp>2025-08-19T16:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>engado a [[Categoría:A Coruña]] mediante [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>21650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="qns4kq2rd1weips8q25yyquy5qixjb9" xml:space="preserve">[[Categoría:Publicacións periódicas]]
[[Categoría:A Coruña]]</text>
      <sha1>qns4kq2rd1weips8q25yyquy5qixjb9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Revista Gallega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5878</id>
    <redirect title="Categoría:Revista Gallega" />
    <revision>
      <id>21647</id>
      <timestamp>2025-08-19T12:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a «[[Categoría:Revista Gallega]]»</comment>
      <origin>21647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="ms2xqwcc49ly774ky7b3a4dx7va5n3l" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:Revista Gallega]]</text>
      <sha1>ms2xqwcc49ly774ky7b3a4dx7va5n3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Galo Salinas</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5879</id>
    <revision>
      <id>21651</id>
      <timestamp>2025-08-19T16:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «{{Wikipedia}} {{Commonscat|Galo Salinas}} {{Artigo principal}} {{ORDENAR:Salinas, Galo}} [[Categoría:Autores-S]] [[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]»</comment>
      <origin>21651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167" sha1="rci7waya3znluv139h1vhqzbeexhpq6" xml:space="preserve">{{Wikipedia}}
{{Commonscat|Galo Salinas}}
{{Artigo principal}}
{{ORDENAR:Salinas, Galo}}
[[Categoría:Autores-S]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]</text>
      <sha1>rci7waya3znluv139h1vhqzbeexhpq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autor:Galo Salinas</title>
    <ns>102</ns>
    <id>5880</id>
    <revision>
      <id>21737</id>
      <parentid>21713</parentid>
      <timestamp>2025-10-19T08:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2938" sha1="radysq12957etrqgl51aiboc388d1qv" xml:space="preserve">{{Interwiki-Link
|Wikipedia=Galo Salinas
|Commons=Category:Galo Salinas
|Wikidata=Q5477368
}}


'''Galo Salinas''', (Coruña 1852 - ibídem 1926), foi un escritor galego.


== Listaxe (non exhaustiva) da obra escrita publicada ==

* ''[[A torre de peito burdelo]]'', 1891.
* ''El regionalismo gallego. Estudio social'', 1892. En castelán.
* ''[[¡Filla...!]]'', 1892.
* ''[[¡Lenda de horrore! A mitra de ferro ardente]]'', 1894.
* ''Memoria acerca de la dramática gallega'', 1896. En castelán.
* ''[[Sabela]]'' (estreado en 1903).{{Sfn|Ogando|Tato|2012}}
* ''Gloriosa derrota'', 1904. En castelán.
* ''La huelga: monólogo dramático'', 1905. En castelán.
* ''[[Entre dous mundos]]'', 1919.{{Sfn|Ogando|Tato|2012}}
* ''[[Bodas de ouro]]'', 1921.
* ''[[Copas e bastos]]'' (estreada en 1922).{{Sfn|Ogando|Tato|2012}}
* ''[[Os meus amores]]'', 1922.{{Sfn|Ogando|Tato|2012}}

== Biblioteca virtual ==
{{Galería
|align=center
|width=150
|height=200
|Ficheiro:A torre de Peito Burdelo 1891 Galo Salinas Rodríguez.pdf|''A torre de Peito Burdelo, drama histórico'', 1891.
|Ficheiro:El regionalismo gallego 1892 Galo Salinas Rodríguez.pdf|''El regionalismo gallego, estudio social'', 1892.
|Ficheiro:¡Filla...! 1892 Galo Salinas Rodríguez.pdf|''¡Filla...!, coadro dramático de costumes galegas'', 1892.
|Ficheiro:¡Lénda de horrore! 1894 Galo Salinas.pdf|''¡Lénda de horrore! A mitra de ferro ardente'', 1894.
|Ficheiro:Memoria acerca de la dramática gallega 1896.pdf|''Memoria acerca de la dramática gallega'', 1896.
|Ficheiro:Gloriosa derrota 1904 Galo Salinas Rodríguez.pdf|''Gloriosa derrota, diálogo pasional en prosa'', 1904.
|Ficheiro:La huelga 1905 Galo Salinas Rodríguez.pdf|''La huelga'', interpretado por B. Bermúdez Jambrina'', 1905.
|Ficheiro:Bodas de ouro, diálogo festivo pra actriz e actor de caráute 1921 Galo Salinas.pdf|''Bodas de ouro, diálogo festivo'', 1921.
}}

{{NotasListaref|30em}}

== Véxase tamén ==
=== Bibliografía ===
{{Refempeza}}
* {{Cita libro |apelidos1={{Versaleta|Ogando}} |nome1=I. |ligazón-autor1= |apelidos2={{Versaleta|Tato}} |nome2=L. |ano=2012 |título=Textos recuperados. De Galo Salinas a Castelao |páxinas= |url=https://ruc.udc.es/entities/publication/a517c0af-d02b-44aa-8487-e05456d88492 |colección=Biblioteca-Arquivo Teatral Francisco Pillado Mayor |editorial=UDC |doi=10.17979/spudc.9788497495332 |isbn=978-84-9749-533-2 |formato=[https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.gl CC BY-SA 4.0] |ref=harv }}
{{Reftermina}}
=== Ligazóns externas ===
* [http://bvg.udc.es/ficha_autor.jsp?id=GalSalin&amp;alias=Galo+Salinas Galo Salinas] na Biblioteca Virtual Galega.


{{PD-old-80}}
{{Control de autoridades}}
{{ORDENAR:Salinas, Galo}}
[[Categoría:Autores-S]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua galega]]
[[Categoría:Escritores de Galicia coa obra no dominio público]]
[[Categoría:Galo Salinas| ]]
[[Categoría:Escritores de Galicia en lingua castelá]]</text>
      <sha1>radysq12957etrqgl51aiboc388d1qv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bodas de ouro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5881</id>
    <revision>
      <id>21657</id>
      <parentid>21655</parentid>
      <timestamp>2025-08-20T17:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <origin>21657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="440" sha1="kyu17kdumt6viofy77xhilqseo58tnf" xml:space="preserve">{{título en cursiva}}
{{Encabezar
|nome=Bodas de ouro
|autor=[[Galo Salinas]]
|dataano=1921
}}
[[Ficheiro:Bodas de ouro, diálogo festivo pra actriz e actor de caráute 1921 Galo Salinas.pdf|miniatura|''Bodas de ouro, diálogo festivo pra actriz e actor de caráute'', 1921.]]
{{prose}}
&lt;poem&gt;


&lt;/poem&gt;
&lt;/div&gt;
{{ortografía orixinal}}
{{PD-old-80}}
[[Categoría:Galo Salinas]]
[[Categoría:1921]]
[[Categoría:Teatro]]
[[Categoría:GL-B]]</text>
      <sha1>kyu17kdumt6viofy77xhilqseo58tnf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Galería</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5882</id>
    <revision>
      <id>21662</id>
      <timestamp>2025-08-21T15:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «-- This module implements {{gallery}}  local p = {}  local templatestyles = 'Module:Gallery/styles.css' local yesno = require('Module:Yesno')  local function trim(s) 	return mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(s, '%s', ' '), '^%s*(.-)%s*$', '%1') end  local tracking, preview  local function checkarg(k,v) 	if k and type(k) == 'string' then 		if k == 'align' or k == 'state' or k == 'style' or k == 'title' or 			k == 'width' or k == 'height' or k == 'whitebg' or 			k == 'mode' or...»</comment>
      <origin>21662</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="3685" sha1="lxdmo7lws1zy9vts5cvjjirayv17lht" xml:space="preserve">-- This module implements {{gallery}}

local p = {}

local templatestyles = 'Module:Gallery/styles.css'
local yesno = require('Module:Yesno')

local function trim(s)
	return mw.ustring.gsub(mw.ustring.gsub(s, '%s', ' '), '^%s*(.-)%s*$', '%1')
end

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'align' or k == 'state' or k == 'style' or k == 'title' or
			k == 'width' or k == 'height' or k == 'whitebg' or
			k == 'mode' or k == 'footer' or k == 'perrow' or k == 'noborder' or
			k:match('^alt%d+$') or k:match('^%d+$') then
			-- valid
		elseif k == 'captionstyle' then
			if not v:match('^text%-align%s*:%s*center[;%s]*$') then
				table.insert(tracking, '[[Category:Pages using gallery with the captionstyle parameter]]')
			end
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w%-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '[[Category:Pages using gallery with unknown parameters|' .. k .. ']]')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

function p.gallery(frame)
	-- If called via #invoke, use the args passed into the invoking template.
	-- Otherwise, for testing purposes, assume args are being passed directly in.
	local origArgs = (type(frame.getParent) == 'function') and frame:getParent().args or frame
    
    -- ParserFunctions considers the empty string to be false, so to preserve the previous 
    -- behavior of {{gallery}}, change any empty arguments to nil, so Lua will consider
    -- them false too.
    local args = {}
    tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(origArgs) do
    	if v ~= '' then
    		args[k] = v
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if (args.mode or '') == 'packed' and (args.align or '') == '' then
		args.align = 'center'
	end

	local tbl = mw.html.create('div')
	tbl:addClass('mod-gallery')
    
	if args.state then
		tbl
			:addClass('mod-gallery-collapsible')
			:addClass('collapsible')
			:addClass(args.state)
	end
	
	if args.style then
		tbl:cssText(args.style)
	else
		tbl:addClass('mod-gallery-default')
	end
	
	if args.align then
		tbl:addClass('mod-gallery-' .. args.align:lower())
	end

	if args.title then
		tbl:tag('div')
			:addClass('title')
				:tag('div')
					:wikitext(args.title)
	end
	
	local gargs = {}
	gargs['class'] = 'nochecker' .. (args.noborder and '' or ' bordered-images')
	gargs['widths'] = tonumber(args.width) or 180
	gargs['heights'] = tonumber(args.height) or 180
	gargs['style'] = args.captionstyle
	gargs['perrow'] = args.perrow
	gargs['mode'] = args.mode
	if yesno(args.whitebg or 'yes') then
		gargs['class'] = gargs['class'] .. ' whitebg'
	end
	
	local gallery = {}
	
	local imageCount = math.ceil(#args / 2)

    for i = 1, imageCount do
		local img = trim(args[i*2 - 1] or '')
		local caption = trim(args[i*2] or '')
		local alt = trim(args['alt' .. i] or '')
		if img ~= '' then
			table.insert(gallery, img .. (alt ~= '' and ('|alt=' .. alt) or '') .. '|' .. caption )
		end
	end
	
	tbl:tag('div')
		:addClass('main')
		:tag('div')
			:wikitext(
				frame:extensionTag{ name = 'gallery', content = '\n' .. table.concat(gallery,'\n'), args = gargs}
				)
    
	if args.footer then
		tbl:tag('div')
			:addClass('footer')
				:tag('div')
					:wikitext(args.footer)
	end

	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'Unknown parameters ' .. table.concat(preview, '; ') .. '.'
		}) .. trackstr
	end
	
	return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles} } .. tostring(tbl) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>lxdmo7lws1zy9vts5cvjjirayv17lht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:If preview</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5883</id>
    <revision>
      <id>21663</id>
      <timestamp>2025-08-21T15:52:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «local p = {}  local cfg = mw.loadData('Module:If preview/configuration')  --[[ main  This function returns either the first argument or second argument passed to this module, depending on whether the page is being previewed.  ]] function p.main(frame) 	if cfg.preview then 		return frame.args[1] or '' 	else 		return frame.args[2] or '' 	end end  --[[ pmain  This function returns either the first argument or second argument passed to this module's parent (i.e. template using...»</comment>
      <origin>21663</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="1453" sha1="i2018hg2i8x3uajzdhhh7yzkknltvcf" xml:space="preserve">local p = {}

local cfg = mw.loadData('Module:If preview/configuration')

--[[
main

This function returns either the first argument or second argument passed to
this module, depending on whether the page is being previewed.

]]
function p.main(frame)
	if cfg.preview then
		return frame.args[1] or ''
	else
		return frame.args[2] or ''
	end
end

--[[
pmain

This function returns either the first argument or second argument passed to
this module's parent (i.e. template using this module), depending on whether it
is being previewed.

]]
function p.pmain(frame)
	return p.main(frame:getParent())
end


local function warning_text(warning)
	return mw.ustring.format(
		cfg.warning_infrastructure,
		cfg.templatestyles,
		warning
	)
end

function p._warning(args)
	
	local warning = args[1] and args[1]:match('^%s*(.-)%s*$') or ''
	if warning == '' then
		return warning_text(cfg.missing_warning)
	end
	
	if not cfg.preview then return '' end
	
	return warning_text(warning)
end

--[[
warning

This function returns a &quot;preview warning&quot;, which is the first argument marked
up with HTML and some supporting text, depending on whether the page is being previewed.

disabled since we'll implement the template version in general

]]
--function p.warning(frame)
--	return p._warning(frame.args)
--end

--[[
warning, but for pass-through templates like {{preview warning}}
]]
function p.pwarning(frame)
	return p._warning(frame:getParent().args)
end

return p</text>
      <sha1>i2018hg2i8x3uajzdhhh7yzkknltvcf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:If preview/configuration</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5884</id>
    <revision>
      <id>21664</id>
      <timestamp>2025-08-21T15:54:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «--[[ We perform the actual check for whether this is a preview here since preprocessing is relatively expensive. ]] local frame = mw.getCurrentFrame()  local function is_preview() 	local revision_id = frame:preprocess('{{REVISIONID}}') 	-- {{REVISIONID}} is usually the empty string when previewed. 	-- I don't know why we're checking for nil but hey, maybe someday things 	-- would have broken 	return revision_id == nil or revision_id == '' end  local function templatestyles...»</comment>
      <origin>21664</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="842" sha1="7ccf9c7e3yxw9p4ke6iw4ndcfniweno" xml:space="preserve">--[[
We perform the actual check for whether this is a preview here since
preprocessing is relatively expensive.
]]
local frame = mw.getCurrentFrame()

local function is_preview()
	local revision_id = frame:preprocess('{{REVISIONID}}')
	-- {{REVISIONID}} is usually the empty string when previewed.
	-- I don't know why we're checking for nil but hey, maybe someday things
	-- would have broken
	return revision_id == nil or revision_id == ''
end

local function templatestyles()
	return frame:extensionTag{
		name = 'templatestyles', args = { src = 'Module:If preview/styles.css' }
	}
end

return {
	preview = is_preview(),
	templatestyles = templatestyles(),
	warning_infrastructure = '%s&lt;div class=&quot;preview-warning&quot;&gt;&lt;strong&gt;Preview warning:&lt;/strong&gt; %s&lt;/div&gt;',
	missing_warning = 'The template has no warning text. Please add a warning.'
}</text>
      <sha1>7ccf9c7e3yxw9p4ke6iw4ndcfniweno</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Gallery/styles.css</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5885</id>
    <revision>
      <id>21665</id>
      <timestamp>2025-08-21T15:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «/* {{pp-template}} */ @media all and (max-width: 720px) { 	.mod-gallery { 		width: 100% !important; 	} }  .mod-gallery { 	display: table; }  .mod-gallery-default { 	background: transparent; 	margin-top: 0.3em; }  .mod-gallery-center { 	margin-left: auto; 	margin-right: auto; }  .mod-gallery-left { 	float: left; }  .mod-gallery-right { 	float: right; }  .mod-gallery-none { 	float: none; }  .mod-gallery-collapsible { 	width: 100%; }  .mod-gallery .title, .mod-gallery .main,...»</comment>
      <origin>21665</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1174" sha1="8t4q7r9ih6lk8xk4aguh6mg5k2rarcy" xml:space="preserve">/* {{pp-template}} */
@media all and (max-width: 720px) {
	.mod-gallery {
		width: 100% !important;
	}
}

.mod-gallery {
	display: table;
}

.mod-gallery-default {
	background: transparent;
	margin-top: 0.3em;
}

.mod-gallery-center {
	margin-left: auto;
	margin-right: auto;
}

.mod-gallery-left {
	float: left;
}

.mod-gallery-right {
	float: right;
}

.mod-gallery-none {
	float: none;
}

.mod-gallery-collapsible {
	width: 100%;
}

.mod-gallery .title,
.mod-gallery .main,
.mod-gallery .footer {
	display: table-row;
}

.mod-gallery .title &gt; div {
	display: table-cell;
	padding: 0.2em 0 0.6em 1.6em;
	text-align: center;
	font-weight: bold;
}

.mod-gallery .main &gt; div {
	display: table-cell;
}

.mod-gallery .gallery {
	line-height: 1.35em;
}

.mod-gallery .footer &gt; div {
	display: table-cell;
	padding: 0.2em 0 0.6em 1.6em;
	text-align: right;
	font-size: 80%;
	line-height: 1em;
}

.mod-gallery .title &gt; div *,
.mod-gallery .footer &gt; div * {
	overflow: visible;
}

.mod-gallery .gallerybox img {
	background: none !important;
}

.mod-gallery .bordered-images .thumb img {
	border: solid #eaecf0 1px;
}

.mod-gallery .whitebg .thumb {
	background: #fff !important;
}</text>
      <sha1>8t4q7r9ih6lk8xk4aguh6mg5k2rarcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:If preview/styles.css</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5886</id>
    <revision>
      <id>21666</id>
      <timestamp>2025-08-21T15:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «/* {{pp|small=yes}} */ .preview-warning { 	font-style: italic; 	/* @noflip */ 	padding-left: 1.6em; 	margin-bottom: 0.5em; 	color: var(--color-error, red); }  /* The templatestyles element inserts a link element before hatnotes.  * TODO: Remove link if/when WMF resolves T200206 */ .preview-warning + link + .preview-warning { 	margin-top: -0.5em; }»</comment>
      <origin>21666</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="349" sha1="kbqg0kqnlzjfzk8vwkk7ykx0gblj5y8" xml:space="preserve">/* {{pp|small=yes}} */
.preview-warning {
	font-style: italic;
	/* @noflip */
	padding-left: 1.6em;
	margin-bottom: 0.5em;
	color: var(--color-error, red);
}

/* The templatestyles element inserts a link element before hatnotes.
 * TODO: Remove link if/when WMF resolves T200206 */
.preview-warning + link + .preview-warning {
	margin-top: -0.5em;
}</text>
      <sha1>kbqg0kqnlzjfzk8vwkk7ykx0gblj5y8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Galo Salinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5887</id>
    <redirect title="Autor:Galo Salinas" />
    <revision>
      <id>21674</id>
      <timestamp>2025-08-21T16:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina «[[Galo Salinas]]» a «[[Autor:Galo Salinas]]»</comment>
      <origin>21674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="0819cagsph6kllo6wl13shgix5pb2mx" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Galo Salinas]]</text>
      <sha1>0819cagsph6kllo6wl13shgix5pb2mx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Digital object identifier</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5888</id>
    <redirect title="w:Digital object identifier" />
    <revision>
      <id>21680</id>
      <timestamp>2025-08-21T17:57:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a «[[w:Digital object identifier]]»</comment>
      <origin>21680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="emnxdeq2p6ub9jd8t065slfvduzl487" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[w:Digital object identifier]]</text>
      <sha1>emnxdeq2p6ub9jd8t065slfvduzl487</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Modelo:Redes sociais</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5889</id>
    <revision>
      <id>21735</id>
      <parentid>21684</parentid>
      <timestamp>2025-10-12T10:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dodro</username>
        <id>1517</id>
      </contributor>
      <origin>21735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17618" sha1="olec0zj61qj1ifv4rjjxt0iuuzfiior" xml:space="preserve">&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P345 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:IMDb Logo Square.svg|50x20px|link=https://wikidata-externalid-url.toolforge.org/?p=345&amp;url_prefix=https://www.imdb.com/&amp;id=$1 |IMDB: $1]] }} &lt;!--
        Se hai plataformas de cine, preséntanse como redes sociais separadas
--&gt;{{#if: {{#invoke:Wikidades|claim |item={{{item|}}} |property=P480 P1265 P1266 P1267 P1258 P1237 P1562 P2019 P2631 P3056 P2638 P1219 P1220 }} |&lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P480 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:FA en 14.jpg|20x50px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.filmaffinity.com/en/film$1.html |Filmaffinity: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1265 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Allociné Logo carré.png|20x40px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.allocine.fr/film/fichefilm_gen_cfilm=$1.html |Allocine: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1266 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Allociné Logo carré.png|20x40px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=$1.html?nopub=1 |Allocine: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1267 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Allociné Logo carré.png|20x40px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.allocine.fr/series/ficheserie_gen_cserie=$1.html?nopub=1 |Allocine: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1258 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Rottentomatoesalternativelogo.svg|20x100px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.rottentomatoes.com/$1|Rottentomatoes: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1237 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Box office MOJO square.jpg|25x100px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=$1.htm|Mojo: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1562 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Allmovie square.svg|25x100px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.allmovie.com/movie/$1 |Allmovie: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2019 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Allmovie square.svg|25x100px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.allmovie.com/artist/$1 |Allmovie: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2631 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Tcm logo squared.png|20px&lt;!--
        --&gt;|link=http://www.tcm.turner.com/tcmdb/title/title.jsp?stid=$1 |TCM: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3056 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Tcm logo squared.png|20px&lt;!--
        --&gt;|link=http://www.tcm.turner.com/tcmdb/participant/participant.jsp?participantId=$1 |TCM: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1712 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Metacritic.svg|20x100px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.metacritic.com/$1 |Metacritic: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2638 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:TVcom Logo cropped.png|22px&lt;!--
        --&gt;|link=http://www.tv.com/$1/ |TV.com: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1219 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Ibdb logo.jpg|20px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.ibdb.com/broadway-show/$1 |IBDB: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1220 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Ibdb logo.jpg|20px&lt;!--
        --&gt;|link=https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/$1 |IBDB: $1]] }} &lt;!--
   --&gt;{{#if:{{#invoke:Wikidades| claim |item={{{item|}}} |property=P2013 P2002 P2003 P3789 P3265 P6634 P4264 P3040 P2984 P1902 P2205 P2207 P2397 P4175 P3283 P4015 P3836 P2850 P3192 P434 P3478 P2611 P1953 P1954 P839 P1728 P1729 P1730 P1994 P1146 P3171 P1469 P2276 P535 P7558 P5985 P9422}} |&lt;hr&gt;}} }}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2013 |list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:F icon.svg|20x20px |link=https://www.facebook.com/$1?locale=gl_ES|Facebook: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2002 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:X logo 2023.svg|20x20px |link=https://www.twitter.com/$1?lang=gl |Twitter: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2003 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Instagram logo 2016.svg|20x20px |link=https://www.instagram.com/$1 |Instagram: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P12361 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Bluesky Logo.svg|20x20px |link=https://bsky.app/profile/$1 |Bluesky: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3789 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Telegram 2019 Logo.svg|20x20px |link=https://t.me/s/$1 |Telegram: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3943 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:B&amp;W Tumblr icon.png|20x20px |link=https://$1.tumblr.com |Tumblr: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3185 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:VK Compact Logo (2021-present).svg|20x20px |link=https://www.vk.com/$1 |VK: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3265 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Myspace icon.jpg|20x20px |link=https://myspace.com/$1 |MySpace: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P6634 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:LinkedIn icon.svg|20x20px |link=https://www.linkedin.com/in/$1/ |LinkedIn: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P7558|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Inguma datubasearen logoa.png|20px|link=https://www.inguma.eus/egilea/ikusi/$1 |Inguma: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P4264 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:LinkedIn icon.svg|20x20px |link=https://www.linkedin.com/company/$1 |LinkedIn: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2984 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:SnapChat!.jpg|20x20px |link=https://www.snapchat.com/add/$1 |Snapchat: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2397 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:YouTube social red squircle (2017).svg|20x20px |link=https://www.youtube.com/channel/$1 |Youtube: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P4175 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Patreon logomark.svg|20x20px |link=https://www.patreon.com/$1 |Patreon: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P13567 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Logo de Patrimonio Galego (1).jpg|20x20px |link=https://patrimoniogalego.net/index.php/$1 |Patrimonio Galego: $1]] }}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P13613 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Enciclopedia Galega Universal online logo (cropped).png|20x20px |link=https://egu.xunta.gal/gl/termo/$1 |Enciclopedia Galega Universal: $1]] }}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P4015 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Vimeo icon block.png|20x20px |link=https://vimeo.com/$1 |Vimeo: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3836 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Pinterest.svg|20x20px |link=https://www.pinterest.com/$1  |Pinterest: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P7085 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Tiktok logo text.svg|20x20px |link=https://www.tiktok.com/@$1  |TikTok: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P5797 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Twitch mit Glitch.png|20x20px |link=https://www.twitch.tv/$1  |Twitch: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2611 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:TED three letter logo.svg|30x20px |link=https://www.ted.com/speakers/$1  |TED: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3267 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Flickr dots.svg|30x20px |link=https://www.flickr.com/photos/$1  |Flickr: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P5985|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Literaturaren Zubitegia - Z logoa.png|20px|link=https://zubitegia.armiarma.eus/?i=$1|Literaturaren Zubitegia: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3307|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Galiciana bib.png|20px|link=https://biblioteca.galiciana.gal/gl/consulta_aut/registro.do?id=$1|Galiciana: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3004|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Galiciana bib.png|20px|link=http://biblioteca.galiciana.gal/gl/consulta/registro.do?id=$1|Galiciana: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P950|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:BNE logo.svg|20px|link=https://datos.bne.es/persona/$1|BNE: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2768|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:BNE logo.svg|20px|link=https://hemerotecadigital.bne.es/hd/card?oid=$1|HemBNE: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P12151|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:BNE logo.svg|20px|link=https://hemerotecadigital.bne.es/hd/card?sid=$1|HemBNE: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2961|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Logo BVPH.gif|20px|link=https://prensahistorica.mcu.es/consulta/registro.cmd?id=$1|BVPH: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P6173|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:BiTraGa_logotipo_simple.png|20px|link=https://bitraga.webs.uvigo.es/bibliotraducion/autores_ver.php?autor=$1|Bitraga: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3436|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Logoaelg.jpg|20px|link=https://www.aelg.gal/Centrodoc/GetAuthorById.do?id=autor$1|AELG: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P12538|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Logotype of Universidade de Santiago de Compostela.svg|20px|link=https://autorgal.usc.gal/encabezamiento/$1|BUSC: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1607|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Dialnet logo.png|20px|link=https://dialnet.unirioja.es/servlet/autor?codigo=$1&amp;lang=GLG  |Dialnet: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1609|list=false|editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Dialnet logo.png|20px|link=https://dialnet.unirioja.es/servlet/revista?codigo=$1&amp;lang=GLG  |Dialnet: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P9558 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Badok - Logoa (cropped).png|20x20px |link=https://www.badok.eus/euskal-musika/$1 |Badok: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3283 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Bandcamp-button-circle-aqua.svg|20x20px |link=https://$1.bandcamp.com |Bandcamp: $1]] }}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3040 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Antu soundcloud.svg|20x20px |link=https://soundcloud.com/$1 |Souncloud: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1902 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Spotify logo without text.svg|20x20px |link=https://open.spotify.com/artist/$1 |Spotify: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2205 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Spotify logo without text.svg|20x20px |link=https://open.spotify.com/album/$1 |Spotify: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2207 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Spotify logo without text.svg|20x20px |link=https://open.spotify.com/track/$1 |Spotify: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2850 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:ITunes OS X.svg|20x20px |link=https://itunes.apple.com/es/artist/$1  |iTunes: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3192 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Last.fm icon.png|20x20px |link=https://www.last.fm/music/$1  |Last fm: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P434 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:MusicBrainz Logo 2016.svg|25x22px |link=https://musicbrainz.org/artist/$1  |Musicbrainz: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P3478 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Songkick logo.svg|20x20px |link=https://www.songkick.com/artists/$1  |Songkick: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1953 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Discogs record icon.svg|20x20px |link=https://www.discogs.com/artist/$1  |Discogs: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1954 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Discogs record icon.svg|20x20px |link=https://www.discogs.com/master/$1  |Discogs: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P839 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Music 2b1+30x45.svg|23px |link=https://imslp.org/wiki/$1  |IMSLP: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1728 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:AllMusic favicon.svg|18px |link=https://www.allmusic.com/artist/$1 |Allmusic: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1729 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:AllMusic favicon.svg|18px |link=https://www.allmusic.com/album/$1 |Allmusic: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1730 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:AllMusic favicon.svg|18px |link=https://www.allmusic.com/song/$1 |Allmusic: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1994 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:AllMusic favicon.svg|18px |link=https://www.allmusic.com/composition/$1 |Allmusic: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P9422|list=false|editicon=no|formatting=[[Ficheiro:Musikasten letter M.png|20px|link=https://www.musikasten.eus/taldea/$1 |Musikasten: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1146 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:World Athletics icon logo.svg|22px |link=https://www.worldathletics.org/athletes/athlete=$1 |IAAF: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P5815 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Olympic rings without rims.svg|20px |link=https://www.olympics.com/es/atletas/$1 |Olympics.com: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1469 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:FIFA logo without slogan.svg|20px |link=https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=$1/index.html |FIFA: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2276 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:UEFA logo.svg|20px |link=https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=$1/profile/index.html |UEFA: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2037 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Font Awesome 5 brands github-alt.svg|22px |link=https://github.com/$1 |GitHub: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2949 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:WikiTree.png|22px |link=https://www.wikitree.com/wiki/$1 |WikiTree: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P535 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Creative-Tail-Halloween-grave.svg|22px |link=https://www.findagrave.com/memorial/$1 |Find a Grave: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2722 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Deezer Icon.svg|22px |link=https://www.deezer.com/artist/$1 |Deezer: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P2373 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Genius-logo.png|22px |link=https://genius.com/search?q=$1 |Genius: $1]] }} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P1874 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Netflix icon.svg|30x20px |link=https://www.netflix.com/title/$1 |Netlix: $1]] }}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P12950 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Logo de Nomes e Voces.svg|30x20px |link=http://vitimas.nomesevoces.net/gl/ficha/$1 |Nomes e Voces: $1]] }}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P5562 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Tebeosfera logo.png|30x20px |link= https://www.tebeosfera.com/autores/$1.html |Tebeosfera: $1]] }}&lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P7372 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Memoriademadrid.jpg|20px|link=https://www.memoriademadrid.es/buscador.php?accion=VerFicha&amp;id=$1|Memoriademadrid: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P13014 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Los de la sierra.jpg|20px|link=https://losdelasierra.info/spip.php?article$1|Los de la sierra: $1]]}} &lt;!--
--&gt;{{#invoke:Wikidades | claim | property=P9033 | list=false |editicon=no |formatting=[[Ficheiro:Congreso de los Diputados logo.svg|20px|link=https://www.congreso.es/web/guest/historico-diputados?p_p_id=historicodiputados&amp;p_p_lifecycle=0&amp;p_p_state=normal&amp;p_p_mode=view&amp;_historicodiputados_mvcRenderCommandName=indiceDiputado&amp;_historicodiputados_ndip=($1)|Arquivo Histórico de Deputados: $1]]}} &lt;!--
   If any identifier then add the Wikidata icon
--&gt;{{#if: {{#invoke:Wikidades|claim |item={{{item|}}} |property=P345 P480 P1265 P1266 P1267 P1258 P1237 P1562 P2019 P2631 P3056 P2638 P1219 P1220 P2013 P2002 P2003 P3789 P3265 P6634 P4264 P3040 P2984 P1902 P2205 P2207 P2397 P4175 P3283 P4015 P3836 P2850 P3192 P434 P3478 P2611 P1953 P1954 P839 P1728 P1729 P1730 P1994 P1146 P3171 P1469 P2276 P535 P2722 }}&lt;!--
----&gt;| {{#invoke:Wikidades| editAtWikidata | item={{{item|}}} | property=identifiers | editicon=true}} }}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;{{Uso de marcador}} &lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>olec0zj61qj1ifv4rjjxt0iuuzfiior</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Wikidades</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5890</id>
    <revision>
      <id>21686</id>
      <parentid>21685</parentid>
      <timestamp>2025-08-22T16:05:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina «[[Módulo:Wikidates]]» a «[[Módulo:Wikidades]]»</comment>
      <origin>21685</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="79067" sha1="24mh172rn9zak213n53u5egna0gzl0n" xml:space="preserve">-- version 20250310 from master @cawiki
-- changes from previous version:
--	fix yearsOld with somevalue, track +200yo
--	get multilingualtext values with lang or 'mul'

local p = {}

-- Initialization of variables --------------------

local i18n = {						-- internationalisation at subpage /i18n
	[&quot;errors&quot;] = {
		[&quot;property-not-found&quot;] = &quot;Property not found.&quot;,
		[&quot;qualifier-not-found&quot;] = &quot;Qualifier not found.&quot;,
	},
	
	[&quot;datetime&quot;] = {
		-- $1 is a placeholder for the actual number
		[&quot;beforenow&quot;] = &quot;$1 BCE&quot;,	-- how to format negative numbers for precisions 0 to 5
		[&quot;afternow&quot;] = &quot;$1 CE&quot;,		-- how to format positive numbers for precisions 0 to 5
		[&quot;bc&quot;] = &quot;$1 BCE&quot;,			-- how print negative years
		[&quot;ad&quot;] = &quot;$1&quot;,				-- how print 1st century AD dates
		
		[0] = &quot;$1 billion years&quot;,	-- precision: billion years
		[1] = &quot;$100 million years&quot;,	-- precision: hundred million years
		[2] = &quot;$10 million years&quot;,	-- precision: ten million years
		[3] = &quot;$1 million years&quot;,	-- precision: million years
		[4] = &quot;$100000 years&quot;,		-- precision: hundred thousand years; thousand separators added afterwards
		[5] = &quot;$10000 years&quot;,		-- precision: ten thousand years; thousand separators added afterwards
		[6] = &quot;$1 millennium&quot;,		-- precision: millennium
		[7] = &quot;$1 century&quot;,			-- precision: century
		[8] = &quot;$1s&quot;,				-- precision: decade
		-- the following use the format of #time parser function
		[9] = &quot;Y&quot;,					-- precision: year, 
		[10] = &quot;F Y&quot;,				-- precision: month
		[11] = &quot;F j, Y&quot;,			-- precision: day
		
		[&quot;hms&quot;] = {[&quot;hours&quot;] = &quot;h&quot;, [&quot;minutes&quot;] = &quot;m&quot;, [&quot;seconds&quot;] = &quot;s&quot;},	-- duration: xh xm xs
	},
	
	[&quot;years-old&quot;] = {&quot;&quot;, &quot;&quot;},		-- year(s) old, as in magic word {PLURAL:$1|singular|plural}
	-- two values for most languages, up to six values for some languages, examples:
	-- [&quot;years-old&quot;] = {&quot;singular&quot;, &quot;paucal&quot;, &quot;plural&quot;} in Russian and other Slavic languages
	-- [&quot;years-old&quot;] = {&quot;zero&quot;, &quot;one&quot;, &quot;two&quot;, &quot;few 3-10&quot;, &quot;many 11-99&quot;, &quot;other 100-102&quot;} in Arabic
	-- see documentation of PLURAL in your language at [[mw:Help:Magic words#Localization 2]]
	
	[&quot;cite&quot;] = {					-- cite parameters
		[&quot;title&quot;] = &quot;title&quot;,
		[&quot;author&quot;] = &quot;author&quot;,
		[&quot;date&quot;] = &quot;date&quot;,
		[&quot;pages&quot;] = &quot;pages&quot;,
		[&quot;language&quot;] = &quot;language&quot;,
		-- cite web parameters
		[&quot;url&quot;] = &quot;url&quot;,
		[&quot;website&quot;] = &quot;website&quot;,
		[&quot;access-date&quot;] = &quot;access-date&quot;,
		[&quot;archive-url&quot;] = &quot;archive-url&quot;,
		[&quot;archive-date&quot;] = &quot;archive-date&quot;,
		[&quot;publisher&quot;] = &quot;publisher&quot;,
		[&quot;quote&quot;] = &quot;quote&quot;,
		-- cite journal parameters
		[&quot;work&quot;] = &quot;work&quot;,
		[&quot;issue&quot;] = &quot;issue&quot;,
		[&quot;issn&quot;] = &quot;issn&quot;,
		[&quot;doi&quot;] = &quot;doi&quot;
	},
	
	-- default local wiki settings
	[&quot;addpencil&quot;] = false, -- adds a pencil icon linked to Wikidata statement, planned to overwrite by Wikidata Bridge
	[&quot;categorylabels&quot;] = &quot;&quot;, -- Category:Pages with Wikidata labels not translated (void for no local category)
	[&quot;categoryprop&quot;] = &quot;&quot;, -- Category:Pages using Wikidata property $1 (void for no local category)
	[&quot;categoryref&quot;] = &quot;&quot;, -- Category:Pages with references from Wikidata (void for no local category)
	[&quot;addfallback&quot;] = {}, -- additional fallback language codes
	[&quot;suppressids&quot;] = {}, -- list of Qid values to suppress
	[&quot;qidlabels&quot;] = true -- show labels as Qid if no fallback translation is available
}

local cases = {} -- functions for local grammatical cases defined at subpage /i18n

local required = ... -- variadic arguments from require function
local wiki = 
{
	langcode = mw.language.getContentLanguage().code,
	module_title = required or mw.getCurrentFrame():getTitle()
}

local untranslated -- used in infobox modules: nil or true
local _ -- variable for unused returned values, avoiding globals

-- Module local functions --------------------------------------------

-- Credit to http://stackoverflow.com/a/1283608/2644759, cc-by-sa 3.0
local function tableMerge(t1, t2)
	for k, v in pairs(t2) do
		if type(v) == &quot;table&quot; then
			if type(t1[k] or false) == &quot;table&quot; then
				tableMerge(t1[k] or {}, t2[k] or {})
			else
				t1[k] = v
			end
		else
			t1[k] = v
		end
	end
	return t1
end

local function loadI18n(lang)
	local exist, res = pcall(require, wiki.module_title .. &quot;/i18n&quot;)
	if exist and next(res) ~= nil then
		tableMerge(i18n, res.i18n)
		cases = res.cases
	end
	if lang ~= wiki.langcode then
		exist, res = pcall(require, wiki.module_title .. &quot;/i18n/&quot; .. lang)
		if exist and next(res) ~= nil then
			tableMerge(i18n, res.i18n)
			tableMerge(cases, res.cases)
		end
	end
	i18n.suppress = {}
	for _, id in ipairs(i18n.suppressids) do
		i18n.suppress[id] = true
	end
end

-- Table of language codes: requested or default and its fallbacks
local function findLang(langcode)
	if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode or '') == false then
		local cframe = mw.getCurrentFrame()
		local pframe = cframe:getParent()
		langcode = pframe and pframe.args.lang
		if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode or '') == false then
			if not mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then
				langcode = cframe:callParserFunction('int', {'lang'})
			end
			if mw.language.isKnownLanguageTag(langcode or '') == false then
				langcode = wiki.langcode
			end
		end
	end
	
	loadI18n(langcode)
	
	local languages = mw.language.getFallbacksFor(langcode)
	table.insert(languages, 1, langcode)
	table.insert(languages, 2, &quot;mul&quot;) -- see [[d:Help:Default values for labels and aliases]]
	if langcode == wiki.langcode then
		for _, l in ipairs(i18n.addfallback) do
			table.insert(languages, l)
		end
	end
	
	return languages
end

-- Argument is 'set' when it exists (not nil) or when it is not an empty string.
local function isSet(var)
	return not (var == nil or (type(var) == 'string' and mw.text.trim(var) == ''))
end

-- Set local case to a label
local function case(localcase, label, ...)
	if not isSet(label) then return label end
	
	if type(localcase) == &quot;function&quot; then
		return localcase(label)
	elseif localcase == &quot;smallcaps&quot; then
		return '&lt;span style=&quot;font-variant: small-caps;&quot;&gt;' .. label .. '&lt;/span&gt;'
	elseif cases[localcase] then
		return cases[localcase](label, ...)
	end
	
	return label
end

-- get safely a serialized snak
local function getSnak(statement, snaks)
	local ret = statement
	for i, v in ipairs(snaks) do
		if not ret then return end
		ret = ret[v]
	end
	return ret
end

-- get label with an array of fallback languages
-- mw.wikibase.getLabelWithLang uses lang mul as last fallback, not the first one
local function getLabelByLangs(id, languages)
	local label, lang
	for _, l in ipairs(languages) do
		label = mw.wikibase.getLabelByLang(id, l)
		if label then
			lang = (l == &quot;mul&quot; and languages[1] or l)
			break
		end
	end
	return label, lang
end

-- getBestStatements if bestrank=true, else getAllStatements with no deprecated
local function getStatements(entityId, property, bestrank)
	local claims = {}
	if not (entityId and mw.ustring.match(property, &quot;^P%d+$&quot;)) then return claims end
	if bestrank then
		claims = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, property)
	else
		local allclaims = mw.wikibase.getAllStatements(entityId, property)
		for _, c in ipairs(allclaims) do
			if c.rank ~= &quot;deprecated&quot; then
				table.insert(claims, c)
			end
		end
	end
	return claims
end

-- Is gender femenine? true or false
local function feminineGender(id)
	for idn in string.gmatch(id, &quot;Q%d+&quot;) do
		local claims = mw.wikibase.getBestStatements(idn or mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage(),'P21')
		local gender_id = getSnak(claims, {1, &quot;mainsnak&quot;, &quot;datavalue&quot;, &quot;value&quot;, &quot;id&quot;})
		if gender_id == nil or not (gender_id == &quot;Q6581072&quot; or gender_id == &quot;Q1052281&quot; or gender_id == &quot;Q43445&quot;) then
			-- not female, transgender female or female organism
			return false
		end
	end
	return true
end

-- Fetch female form of label
local function feminineForm(id, lang)
	local feminine_claims = getStatements(id, 'P2521')
	for _, feminine_claim in ipairs(feminine_claims) do
		if getSnak(feminine_claim, {'mainsnak', 'datavalue', 'value', 'language'}) == lang then
			return feminine_claim.mainsnak.datavalue.value.text
		end
	end
end

-- Add an icon for no label in requested language
local function addLabelIcon(label_id, lang, uselang, icon)
	local ret_lang, ret_icon = '', ''
	if icon then
		if lang and lang ~= uselang then
			ret_lang = &quot; &lt;sup&gt;(&quot; .. lang .. &quot;)&lt;/sup&gt;&quot;
		end
		if label_id and (lang == nil or lang ~= uselang) then
			local namespace = ''
			if string.sub(label_id, 1, 1) == 'P' then
				namespace = 'Property:'
			end
			ret_icon = &quot; [[File:Noun Project label icon 1116097 cc mirror.svg|10px|baseline|class=skin-invert|&quot;
				.. mw.message.new('Translate-taction-translate'):inLanguage(uselang):plain()
				.. &quot;|link=https://www.wikidata.org/wiki/&quot; .. namespace .. label_id .. &quot;?uselang=&quot; .. uselang .. &quot;]]&quot;
			untranslated = true
		end
		if isSet(i18n.categorylabels) and lang ~= uselang and uselang == wiki.langcode then
			ret_icon = ret_icon .. '[[' .. i18n.categorylabels .. (lang and ']]' or '/Q]]')
		end
	end
	return ret_lang .. ret_icon
end

-- editicon values: true/false (no=false), right, void defaults to i18n.addpencil
-- labelicon only by parameter
local function setIcons(arg, parg)
	local val = arg == nil and parg or arg
	local edit_icon, label_icon
	if not isSet(val) then
		edit_icon, label_icon = i18n.addpencil, true
	elseif val == false or val == &quot;false&quot; or val == &quot;no&quot; then
		edit_icon, label_icon = false, false
	else
		edit_icon, label_icon = val, true
	end
	return edit_icon, label_icon
end

-- Add an icon for editing a statement with requirements for future Wikidata Bridge
local function addEditIcon(parameters)
	local ret = ''
	if parameters.editicon and parameters.id and parameters.property then
		local bridge_flow = parameters.editbridge and ' data-bridge-edit-flow=&quot;single-best-value&quot;' or ''
		local icon_style = parameters.editicon == &quot;right&quot; and ' style=&quot;float: right;&quot;' or ''
		ret = ' &lt;span class=&quot;penicon&quot;' .. bridge_flow .. icon_style .. '&gt;'
			.. &quot;[[File:Arbcom ru editing.svg|10px|baseline|&quot;
			.. string.gsub(mw.message.new('Wikibase-client-data-bridge-bailout-suggestion-go-to-repo-button'):inLanguage(parameters.lang[1]):plain(), '{{WBREPONAME}}', 'Wikidata')
			.. &quot;|link=https://www.wikidata.org/wiki/&quot; .. parameters.id .. &quot;?uselang=&quot; .. parameters.lang[1] .. &quot;#&quot; .. parameters.property .. &quot;]]&quot;
			.. &quot;&lt;/span&gt;&quot;
		if isSet(i18n.categoryprop) then
			ret = ret .. &quot;[[&quot; .. string.gsub(i18n.categoryprop, '$1', parameters.property) .. &quot;]]&quot;
		end
	end
	return ret
end
-- add edit icon to the last element of a table
local function addEditIconTable(thetable, parameters)
	if #thetable == 0 or parameters.editicon == false then
		return thetable
	end
	local last_element = thetable[#thetable]
	local the_icon = addEditIcon(parameters)
	-- add it before last html closing tags
	local tags = ''
	local rev_element = string.reverse(last_element)
	for tag in string.gmatch(rev_element, '(&gt;%l+/&lt;)') do
		if string.match(rev_element, '^' .. tags .. tag) then
			tags = tags .. tag
		else
			break
		end
	end
	local last_tags = string.reverse(tags)
	local offset = string.find(last_element, last_tags .. '$')
	if offset then
		thetable[#thetable] = string.sub(last_element, 1, offset - 1) .. the_icon .. last_tags
	else
		thetable[#thetable] = last_element .. the_icon
	end
	return thetable
end

-- Escape Lua captures
local function captureEscapes(text)
	return mw.ustring.gsub(text, &quot;(%%%d)&quot;, &quot;%%%1&quot;)
end

-- expandTemplate or callParserFunction
local function expandBraces(text, formatting)
	if text == nil or formatting == nil then return text end
	-- only expand braces if provided in argument, not included in value as in Q1164668
	if mw.ustring.find(formatting, '{{', 1, true) == nil then return text end
	if type(text) ~= &quot;string&quot; then
		text = tostring(text)
	end
	
	for braces in mw.ustring.gmatch(text, &quot;{{(.-)}}&quot;) do
		local parts = mw.text.split(braces, &quot;|&quot;)
		local title_part = parts[1]
		local parameters = {}
		for i = 2, #parts do
			local subparts = mw.ustring.find(parts[i], &quot;=&quot;)
			if subparts then
				local param_name = mw.ustring.sub(parts[i], 1, subparts - 1)
				local param_value = mw.ustring.sub(parts[i], subparts + 1, -1)
				-- reconstruct broken links by parts
				if i &lt; #parts and mw.ustring.find(param_value, &quot;[[&quot;, 1, true) and not mw.ustring.find(param_value, &quot;]]&quot;, 1, true) then
					parameters[param_name] = param_value
					local part_next = i + 1
					while parts[part_next] and mw.ustring.find(parts[part_next], &quot;]]&quot;, 1, true) do
						parameters[param_name] = parameters[param_name] .. &quot;|&quot; .. parts[part_next]
						part_next = part_next + 1
					end
				else
					parameters[param_name] = param_value
				end
			elseif not mw.ustring.find(parts[i], &quot;]]&quot;, 1, true) then
				table.insert(parameters, parts[i])
			end
		end
		
		local braces_expanded
		if mw.ustring.find(title_part, &quot;:&quot;)
			and mw.text.split(title_part, &quot;:&quot;)[1] ~= mw.site.namespaces[10].name -- not a prefix Template:
			then
			braces_expanded = mw.getCurrentFrame():callParserFunction{name=title_part, args=parameters}
		elseif title_part == &quot;!&quot; then
			-- template:! may be deleted locally, now provided by MediaWiki
			-- although it works, it raises a Lua internal error
			braces_expanded = &quot;|&quot;
		else
			braces_expanded = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=title_part, args=parameters}
		end
		braces = mw.ustring.gsub(braces, &quot;([%^%$%(%)%%%.%[%]%*%+%-%?])&quot;, &quot;%%%1&quot;) -- escape magic characters
		braces_expanded = captureEscapes(braces_expanded)
		text = mw.ustring.gsub(text, &quot;{{&quot; .. braces .. &quot;}}&quot;, braces_expanded)
	end
	
	return text
end

-- format data type math
local function printDatatypeMath(data)
	return mw.getCurrentFrame():callParserFunction('#tag:math', data)
end

-- format data type musical-notation
local function printDatatypeMusical(data, formatting)
	local attr = {}
	if formatting == 'sound' then
		attr.sound = 1
	end
	return mw.getCurrentFrame():extensionTag('score', data, attr)
end

-- format data type string
local function printDatatypeString(data, parameters)
	if mw.ustring.find((parameters.formatting or ''), '$1', 1, true) then -- formatting = a pattern
		return expandBraces(mw.ustring.gsub(parameters.formatting, '$1', {['$1'] = data}), parameters.formatting)
	elseif parameters.case then
		return case(parameters.case, data, parameters.lang[1], feminineGender(parameters.id))
	end
	local data_number = string.match(data, &quot;^%d+&quot;)
	if data_number then -- sort key by initial number and remaining string
		local sortkey = string.format(&quot;%019d&quot;, data_number * 1000)
		return data, sortkey .. string.sub(data, #data_number + 1)
	end
	return data
end

-- format data type tabular-data
local function printDatatypeTabular(data, parameters)
	local icon
	if parameters.formatting == 'raw' then
		icon = &quot;no-icon&quot;
		data = string.gsub(data, '^Data:', '') -- remove prefix, i.e. see Module:Tabular data
	end
	return printDatatypeString(data, parameters), icon
end

-- format data type url
local function printDatatypeUrl(data, parameters)
	if parameters.formatting == 'weblink' then
		local label_parts = mw.text.split(string.gsub(data, '/$', ''), '/')
		local label = string.gsub(label_parts[3], '^www%.', '')
		if #label_parts &gt; 3 then
			label = label .. '…'
		end
		return '[' .. data .. ' ' .. label .. ']'
	end
	return printDatatypeString(data, parameters)
end

-- format data type external-id
local function printDatatypeExternal(data, parameters)
	if parameters.formatting == 'externalid' then
		local p_stat = mw.wikibase.getBestStatements(parameters.property, 'P1630') -- formatter URL
		local p_link_pattern = getSnak(p_stat, {1, &quot;mainsnak&quot;, &quot;datavalue&quot;, &quot;value&quot;})
		if p_link_pattern then
			local p_link = mw.ustring.gsub(p_link_pattern, '$1', {['$1'] = data})
			return '[' .. p_link .. ' ' .. data .. ']'
		end
	end
	return printDatatypeString(data, parameters)
end

-- format data type commonsMedia and geo-shape
local function printDatatypeMedia(data, parameters)
	local icon
	if not string.find((parameters.formatting or ''), '$1', 1, true) then
		icon = &quot;no-icon&quot;
		if not string.find(data, '^Data:') then
			data = mw.uri.encode(data, 'PATH') -- encode special characters in filename
		end
	end
	return printDatatypeString(data, parameters), icon
end

-- format data type globe-coordinate
local function printDatatypeCoordinate(data, formatting)
	local function globes(globe_id)
		-- parameter globe in coordinates accepted by GeoHack
		-- see [[w:en:Special:PrefixIndex/Template:GeoTemplate]]
		local globes = {['Q3343'] = 'ariel', ['Q3134'] = 'callisto', ['Q596'] = 'ceres',
			['Q6604'] = 'charon', ['Q7548'] = 'deimos',	['Q15040'] = 'dione', ['Q2'] = 'earth',
			['Q3303'] = 'enceladus', ['Q3143'] = 'europa', ['Q3169'] = 'ganymede',
			['Q15037'] = 'hyperion', ['Q17958'] = 'iapetus', ['Q3123'] = 'io',
			['Q319'] = 'jupiter', ['Q111'] = 'mars', ['Q308'] = 'mercury', ['Q15034'] = 'mimas',
			['Q3352'] = 'miranda', ['Q405'] = 'moon', ['Q3332'] = 'oberon', ['Q7547'] = 'phobos',
			['Q17975'] = 'phoebe', ['Q339'] = 'pluto', ['Q15050'] = 'rhea', ['Q15047'] = 'tethys',
			['Q2565'] = 'titan', ['Q3322'] = 'titania', ['Q3359'] = 'triton',
			['Q3338'] = 'umbriel', ['Q313']='venus', ['Q3030']='vesta'}
		return globes[globe_id]
	end
	
	local function roundPrecision(num, prec)
		if prec == nil or prec &lt;= 0 then return num end
		local sig = 10^math.floor(math.log10(prec)+.5) -- significant figure from sexagesimal precision: 0.00123 -&gt; 0.001
		return math.floor(num / sig + 0.5) * sig
	end
	
	local precision = data.precision
	local latitude = roundPrecision(data.latitude, precision)
	local longitude = roundPrecision(data.longitude, precision)
	if formatting and string.find(formatting, '$lat', 1, true) and string.find(formatting, '$lon', 1, true) then
		local ret = mw.ustring.gsub(formatting, '$l[ao][tn]', {['$lat'] = latitude, ['$lon'] = longitude})
		if string.find(formatting, '$globe', 1, true) then
			local myglobe = 'earth'
			if isSet(data.globe) then
				local globenum = mw.text.split(data.globe, 'entity/')[2] -- http://www.wikidata.org/wiki/Q2
				myglobe = globes(globenum) or 'earth'
			end
			ret = mw.ustring.gsub(ret, '$globe', myglobe)
		end
		return expandBraces(ret, formatting)
	elseif formatting == 'latitude' then
		return latitude, &quot;no-icon&quot;
	elseif formatting == 'longitude' then
		return longitude, &quot;no-icon&quot;
	elseif formatting == 'dimension' then
		return data.dimension, &quot;no-icon&quot;
	else --default formatting='globe'
		if isSet(data.globe) == false or data.globe == 'http://www.wikidata.org/entity/Q2' then
			return 'earth', &quot;no-icon&quot;
		else
			local globenum = mw.text.split(data.globe, 'entity/')[2]
			return globes(globenum) or globenum, &quot;no-icon&quot;
		end
	end
end

-- Local functions for data value quantity
local function unitSymbol(id, lang) -- get unit symbol or code
	local unit_symbol = ''
	if lang == wiki.langcode and pcall(require, wiki.module_title .. &quot;/Units&quot;) then
		unit_symbol = require(wiki.module_title .. &quot;/Units&quot;).getUnit(0, '', id, true)
	end
	if unit_symbol == '' then
		-- fetch it
		local claims = mw.wikibase.getBestStatements(id, 'P5061')
		if #claims &gt; 0 then
			local langclaims = {}
			for _, snak in ipairs(claims) do
				local snak_language = getSnak(snak, {&quot;mainsnak&quot;, &quot;datavalue&quot;, &quot;value&quot;, &quot;language&quot;})
				if snak_language and not langclaims[snak_language] then -- just the first one by language
					langclaims[snak_language] = snak.mainsnak.datavalue.value.text
				end
			end
			for _, l in ipairs(lang) do
				if langclaims[l] then
					return langclaims[l]
				end
			end
		end
	end
	return unit_symbol
end

local function getUnit(amount, id, parameters) -- get unit symbol or name
	local suffix = ''
	if string.sub(parameters.formatting or '', 1, 8) == &quot;unitcode&quot; then
		-- get unit symbol
		local unit_symbol = unitSymbol(id, parameters.lang)
		if isSet(unit_symbol) then
			if string.sub(parameters.formatting or '', -6) == &quot;linked&quot; then
				suffix = &quot;[[&quot; .. (mw.wikibase.getSitelink(id) or &quot;d:&quot; .. id) .. &quot;|&quot; .. unit_symbol .. &quot;]]&quot;
			else
				suffix = unit_symbol
			end
		end
	end
	if suffix == '' then -- formatting=unit, or formatting=unitcode not found
		-- get unit label
		local unit_label, lang = getLabelByLangs(id, parameters.lang)
		if lang == wiki.langcode and pcall(require, wiki.module_title .. &quot;/Units&quot;) then
			suffix = require(wiki.module_title .. &quot;/Units&quot;).getUnit(amount, unit_label, id, false)
			if string.sub(parameters.formatting or '', -6) == &quot;linked&quot; then
				suffix = &quot;[[&quot; .. (mw.wikibase.getSitelink(id) or &quot;d:&quot; .. id) .. &quot;|&quot; .. suffix .. &quot;]]&quot;
			end
		else
			suffix = (unit_label or id) .. addLabelIcon(id, lang, parameters.lang[1], parameters.labelicon)
		end
	end
	if suffix ~= '' then
		suffix = ' ' .. suffix
	end
	return suffix
end

local function roundDefPrecision(in_num, factor)
	-- rounds out_num with significant figures of in_num (default precision)
	local out_num = in_num * factor
	if factor/60 == math.floor(factor/60) or out_num == 0 then -- sexagesimal integer or avoiding NaN
		return out_num
	end
	-- first, count digits after decimal mark, handling cases like '12.345e6'
	local exponent, prec
	local integer, dot, decimals, expstr = in_num:match('^(%d*)(%.?)(%d*)(.*)')
	local e = expstr:sub(1, 1)
	if e == 'e' or e == 'E' then
		exponent = tonumber(expstr:sub(2))
	end
	if dot == '' then
		prec = -integer:match('0*$'):len()
	else
		prec = #decimals
	end
	if exponent then
		-- So '1230' and '1.23e3' both give prec = -1, and '0.00123' and '1.23e-3' give 5.
		prec = prec - exponent
	end
	-- significant figures
	local in_bracket = 10^-prec -- -1 -&gt; 10, 5 -&gt; 0.00001
	local out_bracket = in_bracket * out_num / in_num
	out_bracket = 10^math.floor(math.log10(out_bracket)+.5) -- 1230 -&gt; 1000, 0.00123 -&gt; 0.001
	-- round it (credit to Luc Bloom from http://lua-users.org/wiki/SimpleRound)
	return math.floor(out_num/out_bracket + (out_num &gt;=0 and 1 or -1) * 0.5) * out_bracket
end

-- format data type quantity
local function printDatatypeQuantity(data, parameters)
	local amount = data.amount
	amount = mw.ustring.gsub(amount, &quot;%+&quot;, &quot;&quot;)
	local suffix = &quot;&quot;
	local conv_amount, conv_suffix
	if string.sub(parameters.formatting or '', 1, 4) == &quot;unit&quot; or string.sub(parameters.formatting or '', 1, 8) == &quot;duration&quot; or parameters.convert then
		local unit_id = data.unit
		unit_id = mw.ustring.sub(unit_id, mw.ustring.find(unit_id, &quot;Q&quot;), -1)
		if string.sub(unit_id, 1, 1) == &quot;Q&quot; then
			suffix = getUnit(amount, unit_id, parameters)
			local convert_to
			if parameters.convert == &quot;default&quot; or parameters.convert == &quot;default2&quot; then
				local exist, units = pcall(require, wiki.module_title .. &quot;/Units&quot;)
				if exist and units.convert_default and next(units.convert_default) ~= nil then
					convert_to = units.convert_default[unit_id]
				end
			elseif string.sub(parameters.convert or '', 1, 1) == &quot;Q&quot; then
				convert_to = parameters.convert
			elseif string.sub(parameters.formatting or '', 1, 8) == &quot;duration&quot; then
				convert_to = 'Q11574' -- seconds
			end
			if convert_to and convert_to ~= unit_id then
				-- convert units
				local conv_temp = { -- formulae for temperatures ºC, ºF, ªK: [from] = {[to] = 'formula'}
					['Q25267'] = {['Q42289'] = '$1*1.8+32', ['Q11597'] = '$1+273.15'},
					['Q42289'] = {['Q25267'] = '($1-32)/1.8', ['Q11597'] = '($1+459.67)*5/9'},
					['Q11597'] = {['Q25267'] = '$1-273.15', ['Q42289'] = '($1-273.15)*1.8000+32.00'}
				}
				if conv_temp[unit_id] and conv_temp[unit_id][convert_to] then
					local amount_f = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('#expr', mw.ustring.gsub(conv_temp[unit_id][convert_to], &quot;$1&quot;, amount))
					conv_amount = math.floor(tonumber(amount_f) + 0.5)
				else
					local conversions = getStatements(unit_id, 'P2442') -- conversion to standard unit
					table.insert(conversions, mw.wikibase.getBestStatements(unit_id, 'P2370')[1]) -- conversion to SI unit
					for _, conv in ipairs(conversions) do
						if conv.mainsnak.snaktype == 'value' then -- no somevalue nor novalue
							if conv.mainsnak.datavalue.value.unit == &quot;http://www.wikidata.org/entity/&quot; .. convert_to then
								conv_amount = roundDefPrecision(amount, tonumber(conv.mainsnak.datavalue.value.amount))
								break
							end
						end
					end
				end
				if conv_amount then
					conv_suffix = getUnit(conv_amount, convert_to, parameters)
				end
			elseif parameters.convert == 'M' then
				local exist, units = pcall(require, wiki.module_title .. &quot;/Units&quot;)
				if wiki.langcode == parameters.lang[1]
				and exist and units.convert2M and type(units.convert2M) == &quot;function&quot;
				then
					conv_amount, conv_suffix = units.convert2M(amount)
					conv_suffix = (conv_suffix or &quot;&quot;).. suffix
				elseif tonumber(amount) &gt; 10^8 then
					conv_amount = math.floor(amount/10^6 + 0.5)
					conv_suffix = ' M' .. mw.text.trim(suffix)
				end
			end
			
			if conv_amount and parameters.formatting == 'raw' then
				amount = conv_amount
				suffix = &quot;&quot;
				conv_amount = nil
			end
		end
	end
	local lang_obj = mw.language.new(parameters.lang[1])
	local sortkey = string.format(&quot;%019d&quot;, tonumber(amount) * 1000)
	if string.sub(parameters.formatting or '', 1, 8) == &quot;duration&quot; then
		local sec = tonumber(conv_amount or amount)
		if parameters.formatting == 'duration' then
			return lang_obj:formatDuration(sec)
		elseif parameters.formatting == 'durationm:s' then
			local mm = math.floor(sec / 60)
			local ss = sec - (mm * 60)
			return string.format(&quot;%02d:%02d&quot;, mm, ss)
		else -- durationhms or durationh:m:s
			local intervals = {&quot;hours&quot;, &quot;minutes&quot;, &quot;seconds&quot;}
			local sec2table = lang_obj:getDurationIntervals(sec, intervals)
			sec2table[&quot;seconds&quot;] = (sec2table[&quot;seconds&quot;] or 0) + tonumber(&quot;.&quot; .. (tostring(sec):match(&quot;%.(%d+)&quot;) or &quot;0&quot;)) -- add decimals
			local duration = ''
			for i, v in ipairs(intervals) do
				if parameters.formatting == 'durationh:m:s' then
					if i == 1 and sec2table[v] then
						duration = duration .. sec2table[v] .. &quot;:&quot;
					elseif i == 2 then
						duration = duration .. string.format(&quot;%02d&quot;, sec2table[v] or 0) .. &quot;:&quot;
					elseif i == 3 then
						local sec_str = tostring(lang_obj:formatNum(sec2table[v] or 0))
						duration = duration .. (sec2table[v] &lt; 10 and &quot;0&quot; or &quot;&quot;) .. sec_str
					end
				elseif sec2table[v] then
					duration = duration .. lang_obj:formatNum(sec2table[v]) .. i18n.datetime.hms[v] .. (i &lt; 3 and &quot; &quot; or &quot;&quot;)
				end
			end
			return duration
		end
	end
	if parameters.case then
		amount = case(parameters.case, amount, parameters.lang[1], feminineGender(parameters.id))
	elseif parameters.formatting ~= 'raw' then
		if parameters.numformat then
			amount = lang_obj:formatNum(tonumber(string.format(parameters.numformat, amount)))
		else
			amount = lang_obj:formatNum(tonumber(amount))
		end
	end
	if conv_amount then
		local conv_sortkey = string.format(&quot;%019d&quot;, conv_amount * 1000)
		conv_amount = lang_obj:formatNum(conv_amount)
		if parameters.convert == 'default2' then
			return conv_amount .. conv_suffix .. ' (' .. amount .. suffix .. ')', conv_sortkey
		else
			return conv_amount .. conv_suffix, conv_sortkey
		end
	elseif mw.ustring.find((parameters.formatting or ''), '$1', 1, true) then -- formatting with pattern
		amount = mw.ustring.gsub(parameters.formatting, '$1', {['$1'] = amount})
	end
	return amount .. suffix, sortkey
end

-- format data type time
local function printDatatypeTime(data, parameters)
	-- Dates and times are stored in ISO 8601 format
	local timestamp = data.time
	if parameters.formatting == &quot;raw&quot; then
		return timestamp, timestamp
	end
	local post_format
	local calendar_add = &quot;&quot;
	local precision = data.precision or 11
	
	if string.sub(timestamp, 1, 1) == '-' then
		post_format = i18n.datetime[&quot;bc&quot;]
	elseif string.sub(timestamp, 2, 3) == '00' then
		post_format = i18n.datetime[&quot;ad&quot;]
	elseif precision &gt; 8 then
		-- calendar model
		local calendar_model = {[&quot;Q12138&quot;] = &quot;gregorian&quot;, [&quot;Q1985727&quot;] = &quot;gregorian&quot;, [&quot;Q11184&quot;] = &quot;julian&quot;, [&quot;Q1985786&quot;] = &quot;julian&quot;}
		local calendar_id = mw.text.split(data.calendarmodel, 'entity/')[2]
		if (timestamp &lt; &quot;+1582-10-15T00:00:00Z&quot; and calendar_model[calendar_id] == &quot;gregorian&quot;)
			or (timestamp &gt; &quot;+1582-10-04T00:00:00Z&quot; and calendar_model[calendar_id] == &quot;julian&quot;)
			then
			calendar_add = &quot; &lt;sup&gt;(&quot; .. mw.message.new('Wikibase-time-calendar-' .. calendar_model[calendar_id]):inLanguage(parameters.lang[1]):plain() .. &quot;)&lt;/sup&gt;&quot;
		end
	end
	
	local function formatTime(form, stamp)
		local pattern
		if type(form) == &quot;function&quot; then
			pattern = form(stamp)
		else
			pattern = form
		end
		stamp = tostring(stamp)
		if mw.ustring.find(pattern, &quot;$1&quot;) then
			return mw.ustring.gsub(pattern, &quot;$1&quot;, stamp)
		elseif string.sub(stamp, 1, 1) == '-' then -- formatDate() only supports years from 0
			stamp = '+' .. string.sub(stamp, 2)
		elseif string.sub(stamp, 1, 1) ~= '+' then -- not a valid timestamp, it is a number
			stamp = string.format(&quot;%04d&quot;, stamp)
		end
		local ret = mw.language.new(parameters.lang[1]):formatDate(pattern, stamp)
		ret = string.gsub(ret, &quot;^(%[?%[?)0+&quot;, &quot;%1&quot;) -- suppress leading zeros
		ret = string.gsub(ret, &quot;( %[?%[?)0+&quot;, &quot;%1&quot;)
		return ret
	end
	
	local function postFormat(t)
		if post_format and mw.ustring.find(post_format, &quot;$1&quot;) then
			return mw.ustring.gsub(post_format, &quot;$1&quot;, t)
		end
		return t
	end
	
	local intyear = tonumber(string.match(timestamp, &quot;[+-](%d+)&quot;))
	local ret = &quot;&quot;
	
	if precision &lt;= 5 then -- precision is 10000 years or more
		local factor = 10 ^ ((5 - precision) + 4)
		local y2 = math.ceil(math.abs(intyear) / factor)
		local relative = formatTime(i18n.datetime[precision], y2)
		if post_format == i18n.datetime[&quot;bc&quot;] then
			ret = mw.ustring.gsub(i18n.datetime.beforenow, &quot;$1&quot;, relative)
		else
			ret = mw.ustring.gsub(i18n.datetime.afternow, &quot;$1&quot;, relative)
		end
		local ret_number = string.match(ret, &quot;%d+&quot;)
		if ret_number ~= nil then
			ret = mw.ustring.gsub(ret, ret_number, mw.language.new(parameters.lang[1]):formatNum(tonumber(ret_number)))
		end
	elseif precision == 6 or precision == 7 then -- millennia or centuries
		local card = math.floor((intyear - 1) / 10^(9 - precision)) + 1
		ret = formatTime(i18n.datetime[precision], card)
		ret = postFormat(ret)
	elseif precision == 8 then -- decades
		local card = math.floor(math.abs(intyear) / 10) * 10
		ret = formatTime(i18n.datetime[8], card)
		ret = postFormat(ret)
	elseif intyear &gt; 9999 then -- not a valid timestamp
		return
	elseif precision == 9 or parameters.formatting == 'Y' then -- precision is year
		ret = formatTime(i18n.datetime[9], intyear)
		ret = postFormat(ret) .. calendar_add
	elseif precision == 10 then -- month
		ret = formatTime(i18n.datetime[10], timestamp .. &quot; + 1 day&quot;) -- formatDate yyyy-mm-00 returns the previous month
		ret = postFormat(ret) .. calendar_add
	else -- precision 11, day
		ret = formatTime(parameters.formatting or i18n.datetime[11], timestamp)
		ret = postFormat(ret) .. calendar_add
	end
	return ret, timestamp
end

-- format data value wikibase-entityid with data types wikibase-item or wikibase-property
local function printDatatypeEntity(data, parameters)
	local entity_id = data['id']
	if parameters.formatting == 'raw' then
		return entity_id, entity_id
	end
	local entity_page = 'Special:EntityPage/' .. entity_id
	local label, lang = getLabelByLangs(entity_id, parameters.lang)
	local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(entity_id)
	local parameter = parameters.formatting
	local labelcase = label or sitelink
	if parameters.gender == 'feminineform' then
		labelcase = feminineForm(entity_id, lang) or labelcase
	end
	if parameters.case ~= 'gender' then
		labelcase = case(parameters.case, labelcase, lang, parameters.lang[1], entity_id, parameters.id)
	end
	if labelcase == nil and i18n.qidlabels == false then
		return
	end
	local ret1, ret2
	if parameter == 'label' then
		ret1 = labelcase or entity_id
		ret2 = labelcase or entity_id
	elseif parameter == 'sitelink' then
		ret1 = (sitelink or 'd:' .. entity_page)
		ret2 = sitelink or entity_id
	elseif mw.ustring.find((parameter or ''), '$1', 1, true) then -- formatting = a pattern
		ret1 = mw.ustring.gsub(parameter, '$1', labelcase or entity_id)
		ret1 = expandBraces(ret1, parameter)
		ret2 = labelcase or entity_id
	else
		if parameter == &quot;ucfirst&quot; or parameter == &quot;ucinternallink&quot; then
			if labelcase and lang then
				labelcase = mw.language.new(lang):ucfirst(labelcase)
			end
			-- only first of a list, reset formatting for next ones
			if parameter == &quot;ucinterlanllink&quot; then
				parameters.formatting = 'internallink'
			else
				parameters.formatting = nil -- default format
			end
		end
		
		if sitelink then
			ret1 = '[[' .. sitelink .. '|' .. labelcase .. ']]'
			ret2 = labelcase
		elseif label and string.match(parameter or '', 'internallink$') and not mw.wikibase.getEntityIdForTitle(label) then
			ret1 = '[[' .. label .. '|' .. labelcase .. ']]'
			ret2 = labelcase
		else
			ret1 = '[[d:' .. entity_page .. '|' .. (labelcase or entity_id) .. ']]'
			ret2 = labelcase or entity_id
		end
	end
	
	return ret1 .. addLabelIcon(entity_id, lang, parameters.lang[1], parameters.labelicon), ret2
end

-- format data type wikibase-lexeme
local function printDatatypeLexeme(data, parameters)
	local entity_id = data['id']
	if parameters.formatting == 'raw' then
		return entity_id, entity_id
	end
	local lemmas = mw.wikibase.getEntity(entity_id):getLemmas()
	if parameters.list == 'lang' and lemmas[1][2] ~= parameters.lang[1] then
		return
	end
	local ret = '[[d:Special:EntityPage/' .. entity_id .. '|' .. lemmas[1][1] .. ']]'
	if parameters.list ~= 'lang' or (parameters.list == 'lang' and lemmas[1][2] ~= wiki.langcode) then
		ret = ret .. &quot; &lt;sup&gt;(&quot; .. lemmas[1][2] .. &quot;)&lt;/sup&gt;&quot;
	end
	return ret, entity_id
end

-- format data type monolingualtext
local function printDatatypeMonolingual(data, parameters)
	-- data fields: language [string], text [string]
	local valid_lang = {[parameters.lang[1]] = true, [&quot;mul&quot;] = true}
	if parameters.list == &quot;lang&quot; and not valid_lang[data[&quot;language&quot;]] then
		return
	elseif parameters.list == &quot;notlang&quot; and valid_lang[data[&quot;language&quot;]] then
		return
	elseif parameters.formatting == &quot;language&quot; or parameters.formatting == &quot;text&quot; then
		return data[parameters.formatting]
	end
	local result = data[&quot;text&quot;]
	valid_lang = {[wiki.langcode] = true, [&quot;mul&quot;] = true}
	if not valid_lang[data[&quot;language&quot;]] then
		result = mw.ustring.gsub('&lt;span lang=&quot;$1&quot;&gt;$2&lt;/span&gt;', '$[12]', {[&quot;$1&quot;]=data[&quot;language&quot;], [&quot;$2&quot;]=data[&quot;text&quot;]})
	end
	if mw.ustring.find((parameters.formatting or ''), '$', 1, true) then
		-- output format defined with $text, $language
		result = mw.ustring.gsub(parameters.formatting, '$text', result)
		result = mw.ustring.gsub(result, '$language', data[&quot;language&quot;])
	end
	return result
end

local function getSnakValue(snak, parameters)
	parameters.editbridge = false
	if snak.snaktype == 'value' then -- see Special:ListDatatypes
		-- data value string
		if snak.datatype == &quot;string&quot; then
			parameters.editbridge = true -- Wikidata Bridge currently only for string values
			return printDatatypeString(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == &quot;commonsMedia&quot; or snak.datatype == &quot;geo-shape&quot; then
			return printDatatypeMedia(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == &quot;tabular-data&quot; then
			return printDatatypeTabular(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == &quot;url&quot; then
			return printDatatypeUrl(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == &quot;external-id&quot; then
			return printDatatypeExternal(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == 'math' then
			return printDatatypeMath(snak.datavalue.value)
		elseif snak.datatype == 'musical-notation' then
			return printDatatypeMusical(snak.datavalue.value, parameters.formatting)
		-- data types other than string value
		elseif snak.datatype == 'wikibase-item' or snak.datatype == 'wikibase-property' then
			if i18n.suppress[snak.datavalue.value.id] then
				return
			end
			return printDatatypeEntity(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == 'wikibase-lexeme' then
			return printDatatypeLexeme(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == 'monolingualtext' then
			return printDatatypeMonolingual(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == &quot;globe-coordinate&quot; then
			return printDatatypeCoordinate(snak.datavalue.value, parameters.formatting)
		elseif snak.datatype == &quot;quantity&quot; then
			return printDatatypeQuantity(snak.datavalue.value, parameters)
		elseif snak.datatype == &quot;time&quot; then
			return printDatatypeTime(snak.datavalue.value, parameters)
		end
	elseif snak.snaktype == 'novalue' then
		if parameters.formatting == 'raw' or parameters.shownovalue == false then return end
		return mw.message.new('Wikibase-snakview-snaktypeselector-novalue'):inLanguage(parameters.lang[1]):plain()
	elseif snak.snaktype == 'somevalue' then
		if parameters.formatting == 'raw' or parameters.showsomevalue == false then return end
		return mw.message.new('Wikibase-snakview-snaktypeselector-somevalue'):inLanguage(parameters.lang[1]):plain()
	end
	return mw.wikibase.renderSnak(snak)
end

local function printError(key)
	return '&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;' .. i18n.errors[key] .. '&lt;/span&gt;'
end

local function getQualifierSnak(claim, qualifierId, parameters)
	-- a &quot;snak&quot; is Wikidata terminology for a typed key/value pair
	-- a claim consists of a main snak holding the main information of this claim,
	-- as well as a list of attribute snaks and a list of references snaks
	if qualifierId then
		-- search the attribute snak with the given qualifier as key
		if claim.qualifiers then
			local qualifier = claim.qualifiers[qualifierId]
			if qualifier then
				if qualifier[1].datatype == &quot;monolingualtext&quot; then
					-- iterate over monolingualtext qualifiers to get languages
					local qual_lang, qual_mul
					for idx in pairs(qualifier) do
						qual_lang = getSnak(qualifier[idx], {&quot;datavalue&quot;, &quot;value&quot;, &quot;language&quot;})
						if qual_lang == parameters.lang[1] then
							return qualifier[idx] -- return local language if found
						elseif qual_lang == &quot;mul&quot; then
							qual_mul = qualifier[idx]
						end
					end
					return qual_mul -- else return multilingual
				elseif parameters.list then
					return qualifier
				else
					return qualifier[1]
				end
			end
		end
		return nil, printError(&quot;qualifier-not-found&quot;)
	else
		-- otherwise return the main snak
		return claim.mainsnak
	end
end

local function getValueOfClaim(claim, qualifierId, parameters)
	local snak, error = getQualifierSnak(claim, qualifierId, parameters)
	if not snak then
		return nil, nil, error
	elseif snak[1] then -- a multi qualifier
		local result, sortkey = {}, {}
		local maxvals = tonumber(parameters.listmax)
		for idx in pairs(snak) do
			result[#result + 1], sortkey[#sortkey + 1] = getSnakValue(snak[idx], parameters)
			if maxvals and maxvals == #result then break end
		end
		return mw.text.listToText(result, parameters.qseparator, parameters.qconjunction), sortkey[1]
	else -- a property or a qualifier
		return getSnakValue(snak, parameters)
	end
end

local function getValueOfParentClaim(claim, qualifierId, parameters)
	local qids = mw.text.split(qualifierId, '/', true)
	local value, sortkey, valueraw = {}, {}, {}
	local parent_raw, value_text
	if qids[1] == parameters.property then
		parent_raw, _, _ = getValueOfClaim(claim, nil, {[&quot;formatting&quot;]=&quot;raw&quot;, [&quot;lang&quot;]=parameters.lang})
	else
		parent_raw, _, _ = getValueOfClaim(claim, qids[1], {[&quot;formatting&quot;]=&quot;raw&quot;, [&quot;lang&quot;]=parameters.lang, [&quot;list&quot;]=true, [&quot;qseparator&quot;]='/', [&quot;qconjunction&quot;]='/'})
	end
	if string.sub(parent_raw or '', 1, 1) == &quot;Q&quot; then -- protection for 'no value'
		local parent_qids = mw.text.split(parent_raw, '/', true)
		for idx, p_qid in ipairs(parent_qids) do
			local parent_claims = mw.wikibase.getBestStatements(p_qid, qids[2])
			if parent_claims[1] then
				value[idx], sortkey[idx], _ = getValueOfClaim(parent_claims[1], nil, parameters)
				-- raw parent value needed for while/black lists, lang for avoiding an error on types other than entity
				valueraw[idx], _, _ = getValueOfClaim(parent_claims[1], nil, {[&quot;formatting&quot;]=&quot;raw&quot;, [&quot;lang&quot;]=parameters.lang})
			end
		end
	end
	if value[1] then
		value_text = mw.text.listToText(value, parameters.qseparator, parameters.qconjunction)
	end
	return value_text, sortkey[1], valueraw[1]
end

-- see d:Help:Sources
local function getReferences(claim, parameters)
	if not (parameters.references or parameters.onlysourced) then
		return '', false
	end
	local lang = parameters.lang
	local maxrefs = tonumber(parameters.references) or 1
	local notproperref = {
		[&quot;P143&quot;] = true, -- imported from
		[&quot;P3452&quot;] = true, -- inferred from
		[&quot;P887&quot;] = true, -- based on heuristic
		[&quot;P4656&quot;] = true -- Wikimedia import URL
	}
	local result = {}
	-- traverse through all references
	for ref in pairs(claim.references or {}) do
		local refparts
		local refs = {}
		local validref = true
		local ref_id
		-- traverse through all parts of the current reference
		for snakkey, snakval in pairs(claim.references[ref].snaks or {}) do
			for partkey, _ in pairs(claim.references[ref].snaks[snakkey] or {}) do
				if notproperref[snakkey] then -- not a proper reference
					validref = false
					break
				end
			end
			if validref then
				for snakidx = 1, #snakval do
					if snakidx &gt; 1 then refparts = refparts .. &quot;, &quot; end
					if snakval[snakidx].datatype == 'external-id' then
						refparts = refparts or '' .. (getSnakValue(snakval[snakidx], {formatting='externalid', property=snakval[snakidx].property, lang=lang}) or '')
					else
						refparts = refparts or '' .. (getSnakValue(snakval[snakidx], {lang=lang}) or '')
					end
				end
				refs[snakkey] = refparts
				refparts = nil
				if snakkey == &quot;P248&quot; then -- stated in
					ref_id = getSnak(snakval, {1, &quot;datavalue&quot;, &quot;value&quot;, &quot;id&quot;})
				end
			end
		end
		
		-- fill missing values with parent item
		if ref_id then
			local function refParent(qid, pid, formatting)
				local snak = getSnak(mw.wikibase.getBestStatements(qid, pid), {1, &quot;mainsnak&quot;})
				return snak and getSnakValue(snak, {formatting=formatting, lang=lang})
			end
			
			refs['P50'] = refs['P50'] or refParent(ref_id, 'P50', 'label') -- author
			refs['P407'] = refs['P407'] or refParent(ref_id, 'P407', 'label') -- language of work
			refs['P123'] = refs['P123'] or refParent(ref_id, 'P123', 'label') -- publisher
			refs['P577'] = refs['P577'] or refParent(ref_id, 'P577') -- date
			refs['P1433'] = refs['P1433'] or refParent(ref_id, 'P1433', 'label') -- published in
			refs['P304'] = refs['P304'] or refParent(ref_id, 'P304') -- page(s)
			refs['P433'] = refs['P433'] or refParent(ref_id, 'P433') -- issue
			refs['P236'] = refs['P236'] or refParent(ref_id, 'P236') -- ISSN
			refs['P356'] = refs['P356'] or refParent(ref_id, 'P356') -- DOI
		end
		
		-- get title of local templates for citing references
		local template_web = mw.wikibase.getSitelink('Q5637226') or &quot;&quot;
		template_web = mw.text.split(template_web, &quot;:&quot;)[2] -- split off namespace from front
		local template_journal = mw.wikibase.getSitelink('Q5624899') or &quot;&quot;
		template_journal = mw.text.split(template_journal, &quot;:&quot;)[2]
		
		local citeParams = {}
		if refs['P854'] and (refs['P1476'] or refs['P248']) and template_web then
			-- if both &quot;reference URL&quot; and &quot;title&quot; (or &quot;stated in&quot;) are present, then use cite web template
			citeParams[i18n['cite']['url']] = refs['P854']
			if refs['P248'] and refs['P1476'] == nil then
				citeParams[i18n['cite']['title']] = refs['P248']:match(&quot;^%[%[.-|(.-)%]%]&quot;)
			else
				citeParams[i18n['cite']['title']] = refs['P1476']
				citeParams[i18n['cite']['website']] = refs['P248']
			end
			citeParams[i18n['cite']['author']] = refs['P50']
			citeParams[i18n['cite']['language']] = refs['P407']
			citeParams[i18n['cite']['publisher']] = refs['P123']
			citeParams[i18n['cite']['date']] = refs['P577']
			citeParams[i18n['cite']['pages']] = refs['P304']
			citeParams[i18n['cite']['access-date']] = refs['P813']
			citeParams[i18n['cite']['archive-url']] = refs['P1065']
			citeParams[i18n['cite']['archive-date']] = refs['P2960']
			citeParams[i18n['cite']['quote']] = refs['P1683']
			refparts = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=template_web, args=citeParams}
		elseif refs['P1433'] and (refs['P1476'] or refs['P248']) and template_journal then
			-- if both &quot;published in&quot; and &quot;title&quot; (or &quot;stated in&quot;) are present, then use cite journal template
			citeParams[i18n['cite']['work']] = refs['P1433']
			citeParams[i18n['cite']['title']] = refs['P1476'] or refs['P248']
			citeParams[i18n['cite']['author']] = refs['P50']
			citeParams[i18n['cite']['date']] = refs['P577']
			citeParams[i18n['cite']['issue']] = refs['P433']
			citeParams[i18n['cite']['pages']] = refs['P304']
			citeParams[i18n['cite']['language']] = refs['P407']
			citeParams[i18n['cite']['issn']] = refs['P236']
			citeParams[i18n['cite']['doi']] = refs['P356']
			refparts = mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title=template_journal, args=citeParams}
		elseif validref then
			-- raw ouput
			local snaksorder = claim.references[ref][&quot;snaks-order&quot;]
			local function indexed(a)
				for _, b in ipairs(snaksorder) do
					if b == a then return true end
				end
				return false
			end
			for k, _ in pairs(refs or {}) do
				if not indexed(k) then
					table.insert(snaksorder, k)
				end
			end
			local italics = &quot;''&quot;
			for _, k in ipairs(snaksorder) do
				if refs[k] then
					refparts = refparts and refparts .. &quot; &quot; or &quot;&quot;
					refparts = refparts .. mw.ustring.gsub(getLabelByLangs(k, lang) or '', &quot;^%l&quot;, mw.ustring.upper) .. &quot;: &quot;
					refparts = refparts .. italics .. refs[k] .. italics .. &quot;.&quot;
					italics = &quot;&quot;
				end
			end
		end
		
		if refparts then
			local ref_name = claim.references[ref].hash
			result[#result + 1] = mw.getCurrentFrame():extensionTag(&quot;ref&quot;, refparts, {name=ref_name})
			if maxrefs and maxrefs == #result then break end
		end
	end
	
	if #result &gt; 0 then
		if parameters.references then
			if isSet(i18n.categoryref) then
				result[#result + 1] = &quot;[[&quot; ..i18n.categoryref .. &quot;]]&quot;
			end
			return table.concat(result), true
		else
			return '', true
		end
	end
	return '', false
end

-- Set lists of filtered values
local function setFilterLists(num_qual, args)
	local lists = {['whitelist']={}, ['blacklist']={}, ['ignorevalue']={}, ['selectvalue']={}}
	for i = 0, num_qual do
		for k, _ in pairs(lists) do
			if isSet(args[k .. i]) then
				lists[k][tostring(i)] = {}
				local pattern = 'Q%d+'
				if string.sub(args[k .. i], 1, 1) ~= 'Q' then
					pattern = '[^%p%s]+'
				end
				for q in string.gmatch(args[k .. i], pattern) do
					lists[k][tostring(i)][q] = true
				end
			end
		end
	end
	return lists['whitelist'], lists['blacklist'], lists['ignorevalue'], lists['selectvalue']
end

local function tableParameters(args, parameters, column)
	local column_params = mw.clone(parameters)
	column_params.formatting = args[&quot;colformat&quot;..column]; if column_params.formatting == &quot;&quot; then column_params.formatting = nil end
	column_params.convert = args[&quot;convert&quot; .. column]
	if args[&quot;case&quot; .. column] then
		column_params.case = args[&quot;case&quot; .. column]
	end
	return column_params
end

local function getEntityId(args, pargs, unnamed)
	pargs = pargs or {}
	local id = args.item or args.from or (unnamed and mw.text.trim(args[1] or '') or nil)
	if not isSet(id) then
		id = pargs.item or pargs.from or (unnamed and mw.text.trim(pargs[1] or '') or nil)
	end
	if isSet(id) then
		if string.find(id, &quot;:&quot;) then -- remove prefix as Property:Pid
			id = mw.text.split(id, &quot;:&quot;)[2]
		end
	else
		id = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
	end
	return id
end

local function getArg(value, default, aliases)
	if type(value) == 'boolean' then return value
	elseif value == &quot;false&quot; or value == &quot;no&quot; then return false
	elseif value == &quot;true&quot; or value == &quot;yes&quot; then return true
	elseif value and aliases and aliases[value] then return aliases[value]
	elseif isSet(value) then return value
	elseif default then return default
	else return nil
	end
end

-- Main function claim ---------------------------------------------
-- on debug console use: =p.claim{item=&quot;Q...&quot;, property=&quot;P...&quot;, ...}
function p.claim(frame)
	local args = frame.args or frame -- via invoke or require
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	local is_sandbox = isSet(pargs.sandbox)
	if not required and is_sandbox then
		return require(wiki.module_title .. &quot;/&quot; .. mw.message.new('Sandboxlink-subpage-name'):inLanguage(wiki.langcode):plain()).claim(frame)
	end
	--If a value is already set, use it
	if isSet(args.value) then
		if args.value == 'NONE' then
			return
		else
			return args.value
		end
	end
	
	-- arguments
	local parameters = {}
	parameters.id = getEntityId(args, pargs)
	if parameters.id == nil then return end
	parameters.property = string.upper(args.property or &quot;&quot;)
	local qualifierId = {}
	qualifierId[1] = getArg(string.upper(args.qualifier or args.qualifier1 or &quot;&quot;))
	local i = 2
	while isSet(args[&quot;qualifier&quot; .. i]) do
		qualifierId[i] = string.upper(args[&quot;qualifier&quot; .. i])
		i = i + 1
	end
	parameters.formatting = getArg(args.formatting)
	parameters.convert = getArg(args.convert)
	parameters.numformat = getArg(args.numformat)
	parameters.case = args.case
	parameters.list = getArg(args.list, true, {firstrank='bestrank'})
	parameters.listmax = args.listmax
	parameters.listrank = getArg(args.listrank)
	if type(parameters.list) == &quot;number&quot; then -- backwards compatibility
		parameters.listmax = parameters.listmax or parameters.list
		parameters.list = true
	elseif parameters.list == &quot;bestrank&quot; then
		parameters.listrank = parameters.listrank or &quot;bestrank&quot;
		parameters.list = true
	end
	parameters.shownovalue = getArg(args.shownovalue, true)
	parameters.showsomevalue = getArg(args.showsomevalue, true)
	parameters.separator = getArg(args.separator)
	parameters.conjunction = getArg(args.conjunction, parameters.separator)
	parameters.qseparator = getArg(args.qseparator, parameters.separator)
	parameters.qconjunction = getArg(args.qconjunction, parameters.conjunction)
	local sorting_col = args.tablesort
	local sorting_up = (args.sorting or &quot;&quot;) ~= &quot;-1&quot;
	local rowformat = args.rowformat
	parameters.references = getArg(args.references, false)
	parameters.onlysourced = getArg(args.onlysourced, false)
	local showerrors = args.showerrors
	local default = args.default
	if default then showerrors = nil end
	parameters.lang = findLang(args.lang)
	if parameters.formatting == &quot;raw&quot; then
		parameters.editicon, parameters.labelicon = false, false
	else
		parameters.editicon, parameters.labelicon = setIcons(args.editicon, pargs.editicon) -- needs loadI18n by findLand
	end
	
	-- fetch property
	local claims = {}
	local bestrank = parameters.listrank == 'bestrank' and parameters.list ~= 'lang'
	for p in string.gmatch(parameters.property, 'P[%d/P]+') do -- P123 or P45/P67
		if string.find(p, &quot;.+/.+&quot;) then
			local props = mw.text.split(p, &quot;/&quot;)
			local claims_child = {}
			claims_child = getStatements(parameters.id, props[1], bestrank)
			if #claims_child &gt; 0 then
				local parent_id, _, _ = getValueOfClaim(claims_child[1], nil, {[&quot;formatting&quot;]=&quot;raw&quot;, [&quot;lang&quot;]=parameters.lang})
				if string.sub(parent_id or '', 1, 1) == &quot;Q&quot; then
					claims = getStatements(parent_id, props[2], bestrank)
					if #claims &gt; 0 then
						parameters.property = props[1]
						break
					end
				end
			end
		else
			claims = getStatements(parameters.id, p, bestrank)
			if #claims &gt; 0 then
				parameters.property = p
				break
			end
		end
	end
	if #claims == 0 then
		local ret = showerrors and printError(&quot;property-not-found&quot;) or default
		return ret, args.query == 'num' and 0 or ''
	end
	
	-- defaults for table
	local preformat, postformat = &quot;&quot;, &quot;&quot;
	local whitelisted = false
	local whitelist, blacklist, ignorevalue, selectvalue = {}, {}, {}, {}
	if parameters.formatting == &quot;table&quot; then
		parameters.separator = parameters.separator or &quot;&lt;br /&gt;&quot;
		parameters.conjunction = parameters.conjunction or &quot;&lt;br /&gt;&quot;
		parameters.qseparator = getArg(args.qseparator, mw.message.new('Comma-separator'):inLanguage(parameters.lang[1]):plain())
		parameters.qconjunction = getArg(args.qconjunction, parameters.qseparator)
		if not rowformat then
			rowformat = &quot;$0 ($1&quot;
			i = 2
			while qualifierId[i] do
				rowformat = rowformat .. &quot;, $&quot; .. i
				i = i + 1
			end
			rowformat = rowformat .. &quot;)&quot;
		elseif mw.ustring.find(rowformat, &quot;^[*#]&quot;) then
			parameters.separator = &quot;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;&quot;
			parameters.conjunction = &quot;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;&quot;
			if mw.ustring.match(rowformat, &quot;^[*#]&quot;) == &quot;*&quot; then
				preformat = &quot;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;&quot;
				postformat = &quot;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&quot;
			else
				preformat = &quot;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;&quot;
				postformat = &quot;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&quot;
			end
			rowformat = mw.ustring.gsub(rowformat, &quot;^[*#] ?&quot;, &quot;&quot;)
		end
		
		-- set lists of filtered values
		whitelist, blacklist, ignorevalue, selectvalue = setFilterLists(#qualifierId, args)
		local next = next
		if next(whitelist) ~= nil then whitelisted = true end
	end
	
	-- set feminine case if gender is requested
	local itemgender = args.itemgender
	local idgender
	if itemgender then
		if string.match(itemgender, &quot;^P%d+$&quot;) then
			local snak_id = getSnak(mw.wikibase.getBestStatements(parameters.id, itemgender), {1, &quot;mainsnak&quot;, &quot;datavalue&quot;, &quot;value&quot;, &quot;id&quot;})
			if snak_id then
				idgender = snak_id
			end
		elseif string.match(itemgender, &quot;^Q%d+$&quot;) then
			idgender = itemgender
		end
	end
	local gender_requested = false
	if parameters.case == &quot;gender&quot; or idgender then
		gender_requested = true
	elseif parameters.formatting == &quot;table&quot; then
		for i=0, #qualifierId do
			if args[&quot;case&quot; .. i] and args[&quot;case&quot; .. i] == &quot;gender&quot; then
				gender_requested = true
				break
			end
		end
	end
	if gender_requested then
		if feminineGender(idgender or parameters.id) then
			parameters.gender = &quot;feminineform&quot;
		end
	end
	
	-- get initial sort indices
	local sortindices = {}
	for idx in pairs(claims) do
		sortindices[#sortindices + 1] = idx
	end
	-- sort by claim rank
	local comparator = function(a, b)
		local rankmap = { deprecated = 2, normal = 1, preferred = 0 }
		local ranka = rankmap[claims[a].rank or &quot;normal&quot;] .. string.format(&quot;%08d&quot;, a)
		local rankb = rankmap[claims[b].rank or &quot;normal&quot;] .. string.format(&quot;%08d&quot;, b)
		return ranka &lt; rankb
	end
	table.sort(sortindices, comparator)
	
	local result, result2, result_query
	local error
	if parameters.list or parameters.formatting == &quot;table&quot; then
		-- convert LF to line feed, &lt;br /&gt; may not work on some cases
		parameters.separator = parameters.separator == &quot;LF&quot; and &quot;\010&quot; or parameters.separator
		parameters.conjunction = parameters.conjunction == &quot;LF&quot; and &quot;\010&quot; or parameters.conjunction
		-- i18n separators
		parameters.separator = parameters.separator or mw.message.new('Comma-separator'):inLanguage(parameters.lang[1]):plain()
		parameters.conjunction = parameters.conjunction or (mw.message.new('And'):inLanguage(parameters.lang[1]):plain() .. mw.message.new('Word-separator'):inLanguage(parameters.lang[1]):plain())
		-- iterate over all elements and return their value (if existing)
		local value, valueq
		local sortkey, sortkeyq
		local values = {}
		local sortkeys = {}
		local refs = {}
		local rowlist = {} -- rows to list with whitelist or blacklist
		for idx in pairs(claims) do
			local claim = claims[sortindices[idx]]
			local reference = {}
			if not whitelisted then rowlist[idx] = true end
			if parameters.formatting == &quot;table&quot; then
				local params = tableParameters(args, parameters, &quot;0&quot;)
				value, sortkey, error = getValueOfClaim(claim, nil, params)
				if value then
					values[#values + 1] = {}
					sortkeys[#sortkeys + 1] = {}
					refs[#refs + 1] = {}
					if whitelist[&quot;0&quot;] or blacklist[&quot;0&quot;] then
						local valueraw, _, _ = getValueOfClaim(claim, nil, {[&quot;formatting&quot;]=&quot;raw&quot;, [&quot;lang&quot;]=params.lang})
						if whitelist[&quot;0&quot;] and whitelist[&quot;0&quot;][valueraw or &quot;&quot;] then
							rowlist[#values] = true
						elseif blacklist[&quot;0&quot;] and blacklist[&quot;0&quot;][valueraw or &quot;&quot;] then
							rowlist[#values] = false
						end
					end
					for i, qual in ipairs(qualifierId) do
						local j = tostring(i)
						params = tableParameters(args, parameters, j)
						local valueq, sortkeyq, valueraw
						if qual == parameters.property then -- hack for getting the property with another formatting, i.e. colformat1=raw
							valueq, sortkeyq, _ = getValueOfClaim(claim, nil, params)
						else
							for q in mw.text.gsplit(qual, '%s*OR%s*') do
								if string.find(q, &quot;.+/.+&quot;) then
									valueq, sortkeyq, valueraw = getValueOfParentClaim(claim, q, params)
								elseif string.find(q, &quot;^/.+&quot;) then
									local claim2 = getStatements(parameters.id, string.sub(q, 2), bestrank)
									if #claim2 &gt; 0 then
										-- only first value of a property as alternative to a qualifier
										-- multiple values may not be related to a given raw of the table
										valueq, sortkeyq, _ = getValueOfClaim(claim2[1], nil, params)
									end
								else
									valueq, sortkeyq, _ = getValueOfClaim(claim, q, params)
								end
								if valueq then
									qual = q
									break
								end
							end
						end
						values[#values][&quot;col&quot; .. j] = valueq
						sortkeys[#sortkeys][&quot;col&quot; .. j] = sortkeyq or valueq
						if whitelist[j] or blacklist[j] or ignorevalue[j] or selectvalue[j] then
							valueq = valueraw or getValueOfClaim(claim, qual, {[&quot;formatting&quot;]=&quot;raw&quot;, [&quot;lang&quot;]=params.lang, [&quot;list&quot;]=params.list})
							if valueq then
								if whitelist[j] then
									for k, v in pairs(whitelist[j]) do
										if v and string.find(valueq, k, 1, true) then
											rowlist[#values] = true
										end
									end
								elseif blacklist[j] then
									for k, v in pairs(blacklist[j]) do
										if v and string.find(valueq, k, 1, true) then
											rowlist[#values] = false
										end
									end
								elseif ignorevalue[j] then
									for k, v in pairs(ignorevalue[j]) do
										if v and string.find(valueq, k, 1, true) then
											values[#values][&quot;col&quot; .. j] = nil
										end
									end
								elseif selectvalue[j] then
									local selected
									for k, v in pairs(selectvalue[j]) do
										if v and string.find(valueq, k, 1, true) then
											selected = true
										end
									end
									if selected == nil then
										values[#values][&quot;col&quot; .. j] = nil
									end
								end
							end
						end
					end
				end
			else
				value, sortkey, error = getValueOfClaim(claim, qualifierId[1], parameters)
				values[#values + 1] = {}
				sortkeys[#sortkeys + 1] = {}
				refs[#refs + 1] = {}
			end
			if not value and showerrors then value = error end
			if value then
				if (parameters.references or parameters.onlysourced) and claim.references then
					reference = claim.references
				end
				refs[#refs][&quot;col0&quot;] = reference
				values[#values][&quot;col0&quot;] = value
				sortkeys[#sortkeys][&quot;col0&quot;] = sortkey or value
			end
		end
		-- sort and format results
		sortindices = {}
		for idx in pairs(values) do
			sortindices[#sortindices + 1] = idx
		end
		if sorting_col then
			local sorting_table = mw.text.split(sorting_col, '%D+')
			local comparator = function(a, b)
				local valuea, valueb
				local i = 1
				while valuea == valueb and i &lt;= #sorting_table do
					valuea = sortkeys[a][&quot;col&quot; .. sorting_table[i]] or ''
					valueb = sortkeys[b][&quot;col&quot; .. sorting_table[i]] or ''
					i = i + 1
				end
				
				if sorting_up then
					return valueb &gt; valuea
				end
				return valueb &lt; valuea
			end
			table.sort(sortindices, comparator)
		end
		local maxvals = tonumber(parameters.listmax)
		result = {}
		for idx in pairs(values) do
			local valuerow = values[sortindices[idx]]
			local reference, valid_ref = getReferences({[&quot;references&quot;] = refs[sortindices[idx]][&quot;col0&quot;]}, parameters)
			
			value = valuerow[&quot;col0&quot;]
			if parameters.formatting == &quot;table&quot; then
				if not rowlist[sortindices[idx]] then
					value = nil
				else
					local rowformatting = rowformat .. &quot;$&quot; -- fake end character added for easy gsub
					value = mw.ustring.gsub(rowformatting, &quot;$0&quot;, {[&quot;$0&quot;] = value})
					value = mw.ustring.gsub(value, &quot;$R0&quot;, reference) -- add reference
					for i, _ in ipairs(qualifierId) do
						local valueq = valuerow[&quot;col&quot; .. i]
						if args[&quot;rowsubformat&quot; .. i] and isSet(valueq) then
							-- add fake end character $
							-- gsub $i not followed by a number so $1 doesn't match $10, $11...
							-- remove fake end character
							valueq = captureEscapes(valueq)
							valueq = mw.ustring.gsub(args[&quot;rowsubformat&quot; .. i] .. &quot;$&quot;, &quot;$&quot; .. i .. &quot;(%D)&quot;, valueq .. &quot;%1&quot;)
							valueq = string.sub(valueq, 1, -2)
							rowformatting = mw.ustring.gsub(rowformatting, &quot;$&quot; .. i .. &quot;(%D)&quot;, args[&quot;rowsubformat&quot; .. i] .. &quot;%1&quot;)
						end
						valueq = valueq and captureEscapes(valueq) or ''
						value = mw.ustring.gsub(value, &quot;$&quot; .. i .. &quot;(%D)&quot;, valueq .. &quot;%1&quot;)
					end
					value = string.sub(value, 1, -2) -- remove fake end character
					value = expandBraces(value, rowformatting)
				end
			elseif value then
				value = expandBraces(value, parameters.formatting)
				value = value .. reference
			end
			if isSet(value) and (not parameters.onlysourced or (parameters.onlysourced and valid_ref)) then
				result[#result + 1] = value
				if not parameters.list or (maxvals and maxvals == #result) then
					break
				end
			end
		end
		
		if args.query == 'num' then
			result_query = #result
		end
		if #result &gt; 0 then
			if parameters.formatting == 'table' then
				result = addEditIconTable(result, parameters) -- in a table, add edit icon on last element
			end
			result = preformat .. mw.text.listToText(result, parameters.separator, parameters.conjunction) .. postformat
		else
			result = ''
		end
	else
		-- return first element
		local claim = claims[sortindices[1]]
		result, result2, error = getValueOfClaim(claim, qualifierId[1], parameters)
		if result then
			local ref, valid_ref = getReferences(claim, parameters)
			if parameters.onlysourced and valid_ref == false then
				result = nil
			else
				result = result .. ref
			end
		end
		if args.query == 'num' then result_query = result and 1 or 0 end
	end
	
	if isSet(result) then
		if not (parameters.formatting == 'table' or (result2 and result2 == 'no-icon')) then
			-- add edit icon, except table added previously and except explicit no-icon internal flag
			result = result .. addEditIcon(parameters)
		end
	else
		if showerrors then result = error else result = default end
	end
	if args.query == 'untranslated' and required and not is_sandbox then
		result_query = untranslated
	end
	return result, result_query or ''
end

-- Local functions for getParentValues -----------------------

local function uc_first(word)
	if word == nil then return end
	return mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(word, 1, 1)) .. mw.ustring.sub(word, 2)
end

local function getPropertyValue(id, property, parameter, langs, labelicon, case)
	local snaks = mw.wikibase.getBestStatements(id, property)
	local mysnak = getSnak(snaks, {1, &quot;mainsnak&quot;})
	if mysnak == nil then
		return
	end
	
	local entity_id
	local result = '-' -- default for 'no value'
	if mysnak.datavalue then
		entity_id = &quot;Q&quot; .. tostring(mysnak.datavalue.value['numeric-id'])
		result, _ = getSnakValue(mysnak, {formatting=parameter, lang=langs, labelicon=labelicon, case=case})
	end
	
	return entity_id, result
end

local function getParentObjects(id,
	prop_format,
	label_format,
	languages, 
	propertySupString, 
	propertyLabel,
	propertyLink,
	label_show,
	labelicon0,
	labelicon1,
	upto_number,
	upto_label,
	upto_value,
	last_only,
	grammatical_case,
	include_self)
	
	local propertySups = mw.text.split(propertySupString, '[^P%d]')
	
	local maxloop = 10
	if upto_number then
		maxloop = upto_number
	elseif next(upto_label) or next(upto_value) then
		maxloop = 50
	end
	
	local labels_filter = next(label_show)
	
	local result = {}
	local id_value = id
	for iter = 1, maxloop do
		local link, label, labelwicon, linktext, id_label
		for _, propertySup in pairs(propertySups) do 	
			local _id_value, _link = getPropertyValue(id_value, propertySup, prop_format, languages, labelicon1, grammatical_case)
			if _id_value and _link then id_value = _id_value; link = _link break end
		end
		
		if not id_value or not link then break end
		
		if propertyLink then
			_, linktext = getPropertyValue(id_value, propertyLink, &quot;label&quot;, languages)
			if linktext then
				link = mw.ustring.gsub(link, &quot;%[%[(.*)%|.+%]%]&quot;, &quot;[[%1|&quot; .. linktext .. &quot;]]&quot;)
			end
		end
		
		id_label, label = getPropertyValue(id_value, propertyLabel, label_format, languages, false, &quot;infoboxlabel&quot;)
		if labelicon0 then
			_, labelwicon = getPropertyValue(id_value, propertyLabel, label_format, languages, labelicon0, &quot;infoboxlabel&quot;)
		else
			labelwicon = label
		end
		
		if labels_filter == nil or (label_show[id_label] or label_show[label]) then
			result[#result + 1] = {labelwicon, link}
			label_show[id_label or 'none'], label_show[label or 'none'] = nil, nil -- only first label found
		end
		
		if upto_label[id_label] or upto_label[label] or upto_value[id_value] then
			break
		end
	end
	
	if last_only then
		result = {result[#result]}
	end
	
	if include_self then
		local label_self, link_self
		_, label_self = getPropertyValue(id, propertyLabel, label_format, languages, labelicon0, &quot;infoboxlabel&quot;)
		link_self, _ = getLabelByLangs(id, languages)
		table.insert(result, 1, {label_self, link_self})
	end
	
	return result
end

local function parentObjectsToString(result,
	rowformat,
	cascade,
	sorting)
	
	local ret = {}
	local first = 1
	local last = #result
	local iter = 1
	if sorting == &quot;-1&quot; then first = #result; last = 1; iter = -1 end
	for i = first, last, iter do
		local rowtext = mw.ustring.gsub(rowformat, &quot;$[01]&quot;, {[&quot;$0&quot;] = result[i][1], [&quot;$1&quot;] = result[i][2]})
		ret[#ret + 1] = expandBraces(rowtext, rowformat)
	end
	
	if cascade then
		local direction = mw.language.new(wiki.langcode):isRTL() and &quot;right&quot; or &quot;left&quot;
		local suffix = &quot;&quot;
		for i = 1, #ret do
			ret[i] = '&lt;ul style=&quot;line-height:100%; margin-' .. direction .. ':0.45em; padding-' .. direction .. ':0;&quot;&gt;&lt;li&gt;' .. ret[i]
			suffix = suffix .. '&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;'
		end
		ret[#ret] = ret[#ret] .. suffix
	end
	
	return ret
end

-- Returns pairs of parent label and property value fetching a recursive tree
function p.getParentValues(frame)
	local args = frame.args or frame -- via invoke or require
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	if not required and isSet(pargs.sandbox) then
		return require(wiki.module_title .. &quot;/&quot; .. mw.message.new('Sandboxlink-subpage-name'):inLanguage(wiki.langcode):plain()).getParentValues(frame)
	end
	local id = getEntityId(args, pargs)
	if id == nil then return end
	local languages = findLang(args.lang)
	local propertySup = getArg(args.property, &quot;P131&quot;) --administrative entity
	local propertyLabel = getArg(args.label, &quot;P31&quot;) --instance
	local propertyLink = getArg(args.valuetext)
	local property_format = getArg(args.formatting)
	local label_format = getArg(args.labelformat, &quot;label&quot;)
	local upto_number = getArg(args.upto)
	local last_only = getArg(args.last_only, false)
	local editicon, labelicon = setIcons(args.editicon, pargs.editicon)
	local include_self = getArg(args.include_self, false)
	local case = getArg(args.case)
	
	local upto_label = {}
	for q in string.gmatch(args.uptolabelid or '', 'Q%d+') do
		upto_label[q] = true
	end
	if type(tonumber(upto_number)) == &quot;number&quot; then
		upto_number = tonumber(upto_number)
	elseif type(upto_number) == 'string' then
		upto_number = nil
		require(wiki.module_title .. '/debug').track('upto') -- replace upto by uptolabelid
	end
	
	local upto_value = {}
	for q in string.gmatch(args.uptovalueid or args.uptolinkid or '', 'Q%d+') do
		upto_value[q] = true
	end
	
	local label_show = {}
	for q in string.gmatch(args.showlabelid or '', 'Q%d+') do
		label_show[q] = true
	end
	for _, v in ipairs(mw.text.split(args.labelshow or '', &quot;/&quot;)) do
		if v ~= '' then
			label_show[uc_first(v)] = true
			require(wiki.module_title .. '/debug').track('labelshow') -- replace labelshow by showlabelid
		end
	end
	
	local rowformat = args.rowformat; if not isSet(rowformat) then rowformat = &quot;$0 = $1&quot; end
	local labelicon0, labelicon1 = labelicon, labelicon
	if string.find(label_format, '{{.*$0.*}}') or (string.find(rowformat, '{{.*$0.*}}') and label_format ~= 'raw') then
		labelicon0 = false
	end
	
	local result = getParentObjects(id,
		property_format,
		label_format,
		languages, 
		propertySup, 
		propertyLabel,
		propertyLink,
		label_show,
		labelicon0,
		labelicon1,
		upto_number,
		upto_label,
		upto_value,
		last_only,
		case,
		include_self)
	if #result == 0 then return end
	
	local separator = args.separator; if not isSet(separator) then separator = &quot;&lt;br /&gt;&quot; end
	local sorting = args.sorting; if sorting == &quot;&quot; then sorting = nil end
	local cascade = (args.cascade == &quot;true&quot; or args.cascade == &quot;yes&quot;)
	
	local ret = parentObjectsToString(result,
		rowformat,
		cascade,
		sorting)
	ret = addEditIconTable(ret, {property=propertySup, editicon=editicon, id=id, lang=languages})
	return mw.text.listToText(ret, separator, separator)
end

-- Link with a parent label --------------------
function p.linkWithParentLabel(frame)
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	if not required and isSet(pargs.sandbox) then
		return require(wiki.module_title .. &quot;/&quot; .. mw.message.new('Sandboxlink-subpage-name'):inLanguage(wiki.langcode):plain()).linkWithParentLabel(frame)
	end
	local args = {}
	if frame.args then
		for k, v in pairs(frame.args) do -- metatable
			args[k] = v
		end
	else
		args = frame -- via require
	end
	if isSet(args.value) then
		return args.value
	end
	
	-- get id value of property/qualifier
	local largs = mw.clone(args)
	largs.list = tonumber(args.list) and args.list or true
	largs.formatting = &quot;raw&quot;
	largs.separator = &quot;/·/&quot;
	largs.editicon = false
	local items_list, _ = p.claim(largs)
	if not isSet(items_list) then return end
	local items_table = mw.text.split(items_list, &quot;/·/&quot;, true)
	
	-- get internal link of property/qualifier
	largs.formatting = &quot;internallink&quot;
	local link_list, _ = p.claim(largs)
	local link_table = mw.text.split(link_list, &quot;/·/&quot;, true)
	
	-- get label of parent property
	local parent_claim = getSnak(getStatements(items_table[1], args.parent, true), {1, &quot;mainsnak&quot;, &quot;datatype&quot;})
	if parent_claim == 'monolingualtext' then
		largs.formatting = nil
		largs.list = 'lang'
	else
		largs.formatting = &quot;label&quot;
		largs.list = false
	end
	largs.property = args.parent
	largs.qualifier = nil
	for i, v in ipairs(items_table) do
		largs.item = v
		local link_label, _ = p.claim(largs)
		if isSet(link_label) then
			link_table[i] = mw.ustring.gsub(link_table[i] or '', &quot;%[%[(.*)%|.+%]%]&quot;, &quot;[[%1|&quot; .. link_label .. &quot;]]&quot;)
		end
	end
	args.editicon, _ = setIcons(args.editicon, pargs.editicon)
	args.id = getEntityId(args, pargs)
	args.lang = findLang(args.lang)
	return mw.text.listToText(link_table) .. addEditIcon(args)
end

-- Calculate number of years old ----------------------------
function p.yearsOld(frame)
	if not required and frame.args and isSet(frame:getParent().args.sandbox) then
		return require(wiki.module_title .. &quot;/&quot; .. mw.message.new('Sandboxlink-subpage-name'):inLanguage(wiki.langcode):plain()).yearsOld(frame)
	end
	local args = frame.args or frame -- via invoke or require
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	local id = getEntityId(args, pargs)
	if id == nil then return end
	local lang = mw.language.new('en')
	
	local function getBestDate(id, prop)
		local mainsnak = getSnak(mw.wikibase.getBestStatements(id, prop), {1, &quot;mainsnak&quot;})
		if mainsnak and mainsnak.snaktype then
			if mainsnak.snaktype == &quot;somevalue&quot; then
				return {time = nil, precision = 0}
			elseif mainsnak.snaktype == &quot;value&quot; then
				return getSnak(mainsnak, {&quot;datavalue&quot;, &quot;value&quot;})
			end
		end
		return {time = nil, precision = nil}
	end
	
	local birth = getBestDate(id, 'P569')
	if birth.time == nil or birth.precision &lt; 8 then
		return
	end
	local death = getBestDate(id, 'P570')
	if death.precision and death.precision &lt; 8 then -- includes somevalue
		return
	elseif death.time == nil then
		death = {time = lang:formatDate('c'), precision = 11} -- current date
	end
	
	local dates = {}
	dates[1] = {['min'] = {}, ['max'] = {}, ['precision'] = birth.precision}
	dates[1].min.year = tonumber(mw.ustring.match(birth.time, &quot;^[+-]?%d+&quot;))
	dates[1].min.month = tonumber(mw.ustring.match(birth.time, &quot;-(%d%d)-&quot;))
	dates[1].min.day = tonumber(mw.ustring.match(birth.time, &quot;-(%d%d)T&quot;))
	dates[1].max = mw.clone(dates[1].min)
	dates[2] = {['min'] = {}, ['max'] = {}, ['precision'] = death.precision}
	dates[2].min.year = tonumber(mw.ustring.match(death.time, &quot;^[+-]?%d+&quot;))
	dates[2].min.month = tonumber(mw.ustring.match(death.time, &quot;-(%d%d)-&quot;))
	dates[2].min.day = tonumber(mw.ustring.match(death.time, &quot;-(%d%d)T&quot;))
	dates[2].max = mw.clone(dates[2].min)
	
	for i, d in ipairs(dates) do
		if d.precision == 10 then -- month
			d.min.day = 1
			local timestamp = string.format(&quot;%04d&quot;, tostring(math.abs(d.max.year)))
				.. string.format(&quot;%02d&quot;, tostring(d.max.month))
				.. &quot;01&quot;
			d.max.day = tonumber(lang:formatDate(&quot;j&quot;, timestamp .. &quot; + 1 month - 1 day&quot;))
		elseif d.precision &lt; 10 then -- year or decade
			d.min.day = 1
			d.min.month = 1
			d.max.day = 31
			d.max.month = 12
			if d.precision == 8 then -- decade
				d.max.year = d.max.year + 9
			end
		end
	end
	
	local function age(d1, d2)
		local years = d2.year - d1.year
		if d2.month &lt; d1.month or (d2.month == d1.month and d2.day &lt; d1.day) then
			years = years - 1
		end
		if d2.year &gt; 0 and d1.year &lt; 0 then
			years = years - 1 -- no year 0
		end
		return years
	end
	
	local old_min = age(dates[1].max, dates[2].min)
	local old_max = age(dates[1].min, dates[2].max)
	if old_max &gt; 200 then
		require(wiki.module_title .. '/debug').track('200yo')
	end
	local old, old_expr
	if old_min == 0 and old_max == 0 then
		old = &quot;&lt; 1&quot;
		old_max = 1 -- expression in singular
	elseif old_min == old_max then
		old = old_min
	else
		old = old_min .. &quot;/&quot; .. old_max
	end
	if args.formatting == 'unit' then
		local langs = findLang(args.lang)
		local yo
		local yo_pl = {}
		if langs[1] == wiki.langcode then
			yo_pl = i18n[&quot;years-old&quot;]
		end
		if not isSet(yo_pl[2]) then
			local yo_label, _ = getLabelByLangs('Q24564698', langs)
			yo_pl = {yo_label, yo_label}
		end
		yo = mw.language.new(langs[1]):plural(old_max, yo_pl)
		if mw.ustring.find(yo, '$1', 1, true) then
			old_expr = mw.ustring.gsub(yo, &quot;$1&quot;, old)
		else
			old_expr = old .. '&amp;nbsp;' .. yo
		end
	elseif args.formatting then
		old_expr = expandBraces(mw.ustring.gsub(args.formatting, '$1', old), args.formatting)
	else
		old_expr = old
	end
	
	return old_expr
end

-- Gets a label in a given language (content language by default) or its fallbacks, optionnally linked.
function p.getLabel(frame)
	local args = frame.args or frame -- via invoke or require
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	if not required and isSet(pargs.sandbox) then
		return require(wiki.module_title .. &quot;/&quot; .. mw.message.new('Sandboxlink-subpage-name'):inLanguage(wiki.langcode):plain()).getLabel(frame)
	end
	local id = getEntityId(args, pargs, 1)
	if id == nil then return end
	local languages = findLang(args.lang)
	local labelicon = false
	if mw.wikibase.isValidEntityId(id) then
		_, labelicon = setIcons(args.editicon, pargs.editicon)
	end
	
	local label_icon = ''
	local label, lang
	if args.label then
		label = args.label
	else
		-- exceptions or labels fixed
		local exist, labels = pcall(require, wiki.module_title .. &quot;/labels&quot; .. (languages[1] == wiki.langcode and '' or '/' .. languages[1]))
		if exist and labels.infoboxLabelsFromId and next(labels.infoboxLabelsFromId) ~= nil then
			label = labels.infoboxLabelsFromId[id]
		end
		
		if label == nil then
			label, lang = getLabelByLangs(id, languages)
			if label then
				if isSet(args.itemgender) then
					if feminineGender(args.itemgender) then
						label = feminineForm(id, lang) or label
					end
					local _, items_g = string.gsub(args.itemgender, &quot;Q%d+&quot;, &quot;&quot;)
					if not isSet(args.case) and items_g &gt; 1 then
						args.case = &quot;plural&quot;
					end
				end
				label = mw.language.new(lang):ucfirst(mw.text.nowiki(label)) -- sanitize
				if args.case then
					label = case(args.case, label, lang)
				end
			end
			label_icon = addLabelIcon(id, lang, languages[1], labelicon)
		end
	end
	
	local linked = args.linked
	local ret2 = required and untranslated or ''
	if isSet(linked) and linked ~= &quot;no&quot; then
		local article = mw.wikibase.getSitelink(id) or (&quot;d:Special:EntityPage/&quot; .. id)
		return &quot;[[&quot; .. article .. &quot;|&quot; .. (label or id) .. &quot;]]&quot; .. label_icon, ret2
	else
		return (label or id) .. label_icon, ret2
	end
end

-- Utilities -----------------------------
-- See also module ../debug.

-- Copied from Module:Wikibase
function p.getSiteLink(frame)
	local args = frame.args or frame -- via invoke or require
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	local id = getEntityId(args, pargs, 1)
	if id == nil then return end
	return mw.wikibase.getSitelink(id, mw.text.trim(args[2] or ''))
end

-- Helper function for the default language code used
function p.lang(frame)
	local lang = frame and frame.args[1] -- nil via require
	return findLang(lang)[1]
end

-- Number of statements
function p.numStatements(frame)
	local args = frame.args or frame -- via invoke or require
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	local id = getEntityId(args, pargs)
	if id == nil then return 0 end
	local prop = mw.text.trim(args[1] or '')
	local num = {}
	if not isSet(prop) then
		local largs = {}
		for k, v in pairs(pargs) do
			largs[k] = v
		end
		for k, v in pairs(args) do
			largs[k] = v
		end
		largs.query = 'num'
		_, num = p.claim(largs)
		return num
	elseif args[2] then -- qualifier
		local qual = mw.text.trim(args[2])
		local values = p.claim{item=id, property=prop, qualifier=qual, formatting='raw', separator='/·/'}
		if values then
			num = mw.text.split(values, '/·/')
		end
	else
		num = mw.wikibase.getBestStatements(id, prop)
	end
	return #num
end

-- Returns true if property datavalue is found excluding novalue/somevalue
function p.validProperty(frame)
	local args = frame.args or frame -- via invoke or require
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	local item = getEntityId(args, pargs)
	if item == nil then return end
	local property = mw.text.trim(args[1])
	local prop_data = getSnak(mw.wikibase.getBestStatements(item, property), {1, &quot;mainsnak&quot;, &quot;datavalue&quot;})
	return prop_data and true or nil
end

function p.editAtWikidata(frame)
	local args = frame.args or frame -- via invoke or require
	local pargs = frame.args and frame:getParent().args or {}
	local value = isSet(args[1])
	if value then return end
	local param = {}
	param.id = getEntityId(args, pargs)
	param.property = args.property
	param.lang = findLang(args.lang)
	param.editicon, _ = setIcons(args.editicon)
	return addEditIcon(param)
end

function p.formatNum(frame)
	local num = tonumber(mw.text.trim(frame.args[1]))
	local lang = findLang(mw.text.trim(frame.args[2]))
	return mw.language.new(lang[1]):formatNum(num)
end

return p</text>
      <sha1>24mh172rn9zak213n53u5egna0gzl0n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1987</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5892</id>
    <redirect title="Categoría:1987" />
    <revision>
      <id>21690</id>
      <timestamp>2025-08-22T16:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a «[[Categoría:1987]]»</comment>
      <origin>21690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="ktcriehaiacsl5265wfsgfwory18nbn" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Categoría:1987]]</text>
      <sha1>ktcriehaiacsl5265wfsgfwory18nbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Wikidades/i18n</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5893</id>
    <revision>
      <id>21693</id>
      <timestamp>2025-08-22T16:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «local i18n = { 	[&quot;errors&quot;] = { 		[&quot;property-not-found&quot;] = &quot;Propiedade non atopada.&quot;, 		[&quot;qualifier-not-found&quot;] = &quot;Cualificador non atopado.&quot;, 	}, 	 	[&quot;datetime&quot;] = 	{ 		-- $1 is a placeholder for the actual number, or use the format of #time parser function 		[&quot;beforenow&quot;] = &quot;hai $1&quot;,		-- how to format negative numbers for precisions 0 to 5 		[&quot;afternow&quot;] = &quot;de aquí $1&quot;,	-- how to format positive numbers for precisions 0 to 5 		[&quot;bc&quot;] = '$1 a. C.',			-- how print negative...»</comment>
      <origin>21693</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="3975" sha1="q9o0rxy0qzxwaareolfft7xh8bxa52v" xml:space="preserve">local i18n = {
	[&quot;errors&quot;] = {
		[&quot;property-not-found&quot;] = &quot;Propiedade non atopada.&quot;,
		[&quot;qualifier-not-found&quot;] = &quot;Cualificador non atopado.&quot;,
	},
	
	[&quot;datetime&quot;] =
	{
		-- $1 is a placeholder for the actual number, or use the format of #time parser function
		[&quot;beforenow&quot;] = &quot;hai $1&quot;,		-- how to format negative numbers for precisions 0 to 5
		[&quot;afternow&quot;] = &quot;de aquí $1&quot;,	-- how to format positive numbers for precisions 0 to 5
		[&quot;bc&quot;] = '$1 a. C.',			-- how print negative years
		[&quot;ad&quot;] = &quot;$1&quot;,					-- how print 1st century AD date
		
		[0] = &quot;$1 mil millóns de anos&quot;,	-- precision: billion years
		[1] = &quot;$100 millóns de anos&quot;,	-- precision: hundred million years
		[2] = &quot;$10 millóns de anos&quot;,	-- precision: ten million years
		[3] = &quot;$1 millóns de anos&quot;,		-- precision: million years
		[4] = &quot;$100000 anos&quot;,			-- precision: hundred thousand years; thousand separators added afterwards
		[5] = &quot;$10000 anos&quot;,			-- precision: ten thousand years; thousand separators added afterwards
		[6] = 'xrY &quot;milenio&quot;',			-- precision: millennium
		[7] = '&quot;século&quot; xrY',			-- precision: century
		[8] = &quot;década de $1&quot;,			-- precision: decade
		[9]  = &quot;Y&quot;,						-- precision: year
		[10] = 'F &quot;de&quot; Y',				-- precision: month
		[11] = 'j &quot;de&quot; F &quot;de&quot; Y',		-- precision: day
		
		[&quot;hms&quot;] = {[&quot;hours&quot;] = &quot;h&quot;, [&quot;minutes&quot;] = &quot;m&quot;, [&quot;seconds&quot;] = &quot;s&quot;},	-- duration: xh xm xs
	},
	
	[&quot;years-old&quot;] = {&quot;($1 ano)&quot;, &quot;($1 anos)&quot;}, -- year(s) old, as in {{PLURAL:$1|singular|plural}}
	
	[&quot;cite&quot;] = {						-- cite parameters of local templates
		[&quot;title&quot;]		= &quot;título&quot;,
		[&quot;author&quot;]		= &quot;autor&quot;,
		[&quot;date&quot;]		= &quot;data&quot;,
		[&quot;pages&quot;]		= &quot;páxina&quot;,
		[&quot;language&quot;]	= &quot;lingua&quot;,
		-- cite web parameters
		[&quot;url&quot;]			= &quot;url&quot;,
		[&quot;website&quot;]		= &quot;obra&quot;,
		[&quot;access-date&quot;]	= &quot;consulta&quot;,
		[&quot;archive-url&quot;]	= &quot;arquivourl&quot;,
		[&quot;archive-date&quot;]= &quot;arquivodata&quot;,
		[&quot;publisher&quot;]	= &quot;editor&quot;,
		[&quot;quote&quot;]		= &quot;cita&quot;,
		-- cite journal parameters
		[&quot;work&quot;]		= &quot;work&quot;,
		[&quot;issue&quot;]		= &quot;issue&quot;,
		[&quot;issn&quot;]		= &quot;issn&quot;,
		[&quot;doi&quot;]			= &quot;doi&quot;
	},

	-- local wiki settings
	[&quot;addpencil&quot;] = true, -- adds a pencil icon linked to Wikidata statement, planned to overwrite by Wikidata Bridge
	[&quot;categorylabels&quot;] = &quot;&quot;, -- Category:Pages with Wikidata labels not translated (void for no local category)
	[&quot;categoryprop&quot;] = &quot;&quot;, -- Category:Pages using Wikidata property $1 (void for no local category)
	[&quot;categoryref&quot;] = &quot;&quot;, -- Category:Pages with references from Wikidata (void for no local category)
	[&quot;addfallback&quot;] = {}, -- additional fallback language codes, i.e. {'sv', 'de'}
	[&quot;suppressids&quot;] = {}, -- list of Qid values to suppress, i.e. {'Q22282939'} for no linguistic content
	[&quot;qidlabels&quot;] = true -- show labels as Qid if no fallback translation is available (true or false)
}

-- Functions for local fixes and local grammatical cases
local cases = {
	-- general
	[&quot;fraction&quot;] = function(value) return require(&quot;Module:Wikidades/Units&quot;).fraction1(value) end,
	-- local fixes
	[&quot;infoboxlabel&quot;] = function(word) return require(&quot;Module:Wikidades/labels&quot;).fixInfoboxLabel(word, &quot;adm&quot;) end,
	[&quot;infoboxlabelplain&quot;] = function(word) return require(&quot;Module:Wikidades/labels&quot;).fixInfoboxLabel(word, &quot;plain&quot;) end,
	[&quot;infoboxdata&quot;] = function(word) return require(&quot;Module:Wikidades/labels&quot;).infoboxdata[word] or word end,
	-- naming locations with a referent
	-- arg[1]=actual lang, arg[2]=requested lang, arg[3]=location Qid, arg[4]=article Qid
	[&quot;location&quot;] = function(label, ...) return require(&quot;Module:Location_Wikidades&quot;).naming(label, arg[2], arg[3]) end,
	[&quot;locationcontext&quot;] = function(label, ...) return require(&quot;Module:Location_Wikidades&quot;).naming(label, arg[2], arg[3], arg[4]) end,
	-- local grammatical cases
	[&quot;plural&quot;] = function(word, ...) if arg[1] == &quot;gl&quot; then return require(&quot;Module:gl-flexión&quot;).plural(word) end return word end,
	[&quot;ordinal&quot;] = function(number, ...) if arg[1] == &quot;gl&quot; then return require(&quot;Module:gl-flexión&quot;).ordinal(number, arg[2]) end return number end,
}

return {
	i18n = i18n,
	cases = cases
}</text>
      <sha1>q9o0rxy0qzxwaareolfft7xh8bxa52v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:Wikisource:Artigos con identificadores Metacritic</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5894</id>
    <revision>
      <id>21698</id>
      <timestamp>2025-08-22T16:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «{{Categoría oculta}} Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Metacritic|Metacritic]].  {{TOC categoría}}  [[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|Metacritic]]»</comment>
      <origin>21698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237" sha1="nz5i95qbbxhqex6i7932bpl1shlv4fy" xml:space="preserve">{{Categoría oculta}}
Artigos que inclúen o marcador {{m|Control de autoridades}} e teñen identificadores únicos [[w:Metacritic|Metacritic]].

{{TOC categoría}}

[[Categoría:Wikisource:Artigos con control de autoridades|Metacritic]]</text>
      <sha1>nz5i95qbbxhqex6i7932bpl1shlv4fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:Control de autoridades/conf</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5895</id>
    <revision>
      <id>21703</id>
      <timestamp>2025-08-22T16:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «local p = {}  --En orde: nome do parámetro, etiqueta, ID da propiedade en Wikidata, máscara --Pendente: Organizar alfabeticamente (Wikidata+VIAF primeiro, deporte?) p.databases = { 	{ 'Wikidata', '[[Ficheiro:Wikidata-logo.svg|20px|link=https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page|alt=Wd|Wikidata]]', 'Wikidata:$1', 'n' },  	{ 'VIAF', '[[Virtual International Authority File|VIAF]]', 214, 'n' },     { 'AAG', '[[Auckland Art Gallery Toi o Tāmaki|AAG]]', 3372, 'n'},...»</comment>
      <origin>21703</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="29207" sha1="mz3jufv93go047bb33yyfxil99lvhol" xml:space="preserve">local p = {}

--En orde: nome do parámetro, etiqueta, ID da propiedade en Wikidata, máscara
--Pendente: Organizar alfabeticamente (Wikidata+VIAF primeiro, deporte?)
p.databases = {
	{ 'Wikidata', '[[Ficheiro:Wikidata-logo.svg|20px|link=https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page|alt=Wd|Wikidata]]', 'Wikidata:$1', 'n' }, 
	{ 'VIAF', '[[Virtual International Authority File|VIAF]]', 214, 'n' },
    { 'AAG', '[[Auckland Art Gallery Toi o Tāmaki|AAG]]', 3372, 'n'}, 
    { 'AAT', '[[Art &amp; Architecture Thesaurus|AAT]]', 1014, 'n'},
    { 'Abandonia', '[[Abandonia]]', 4962, 'n'},
    { 'AcademiaNet', 'AcademiaNet', 2080, 'n'},
    { 'AELG', '[[Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega|AELG]]', 3436, 'n'},
    { 'AFDb', '[[Adult Film Database|AFDb]]', 3351, 'n'},
    { 'AFI', '[[American Film Institute|AFI]]', 3593, 'n'},
    { 'AGORHA', 'AGORHA', 2342, 'n'},
    { 'Allmovie', '[[AllMusic|Allmovie]]', 1562, 'n'},
    { 'AllmovieArtist', '[[AllMusic|Allmovie]]', 2019, 'n'},
    { 'Allmusic', '[[AllMusic]]', 1728, 'n'},
    { 'AllmusicAlbum', '[[AllMusic]]', 1729, 'n'},
    { 'AllmusicComposition', '[[AllMusic]]', 1994, 'n'},
    { 'AllmusicSong', '[[AllMusic]]', 1730, 'n'},
    { 'AlloCineFilm', '[[AlloCiné]]', 1265, 'n'},
    { 'AlloCinePerson', '[[AlloCiné]]', 1266 , 'n'},
    { 'AlloCineSeries', '[[AlloCiné]]', 1267, 'n'},
    { 'ANN', '[[Anime News Network|ANN]]', 1982, 'n'},
    { 'ARAE', '[[d:Q105580684|ARAE]]', 9226, 'n'},
	{ 'ARINCS', 'ARINCS', 999, 'n'},
	{ 'ARLHS', 'ARLHS', 2980, 'n'},
	{ 'ARLIMA', 'ARLIMA', 4549, 'n'},
	{ 'arXiv', '[[arXiv]]', 818, 'n'},
	{ 'arXivAuthor', '[[arXiv]]', 4594, 'n'},
	{ 'ASN', '[[Aviation Safety Network|ASN]]', 1755, 'n'},
	{ 'AtariAge', 'AtariAge', 4857, 'n'},
	{ 'Atari Legend', 'Atari Legend', 4858, 'n'},
    { 'Auñamendi', '[[Auñamendi Eusko Entziklopedia|Auñamendi]]', 3218, 'n'},
    { 'Autoresuy', 'Autoresuy', 2558, 'n'},
    { 'BARTOC', '[[BARTOC]]', 2689, 'n'},
    { 'BAV', '[[Biblioteca Apostólica Vaticana|BAV]]', 1017, 'n'},
	{ 'Bavarikon', 'Bavarikon', 4005, 'n'},
    { 'BBC', '[[British Broadcasting Corporation|BBC]]', 827, 'n'},
    { 'BCDB', 'BCDB', 4933, 'n'},
    { 'Belvedere', '[[Österreichische Galerie Belvedere|Belvedere]]', 3421, 'n'},
    { 'BIBSYS', '[[BIBSYS]]', 1015, 'n' },
    { 'Bitraga autor', '[[Biblioteca da Tradución Galega|BiTraGa]]', 6173, 'n'},
    { 'Bitraga obra', '[[Biblioteca da Tradución Galega|BiTraGa]]', 6175, 'n'},
    { 'BLBNB', '[[Biblioteca Nacional do Brasil|BLBNB]]', 4619, 'n'},
    { 'BMT', '[[Museo Británico|BMT]]', 1711, 'n'},
    { 'BNA', '[[Biblioteca Nacional da República Arxentina|BNA]]', 3788, 'n'},
    { 'BNB', 'BNB', 5361, 'y'},
    { 'BNCF', '[[Biblioteca Nacional Central de Florencia|BNCF]]', 508, 'n'},
    { 'BNCHL', '[[Biblioteca Nacional de Chile|BNCHL]]', 1890, 'n'},
    { 'BNE', '[[Biblioteca Nacional de España|BNE]]', 950, 'n' },
    { 'BNF', '[[Biblioteca Nacional de Francia|BNF]]', 268, 'n' },
    { 'BoardGameGeek', 'BGG', 2339, 'n'},
    { 'BOE', '[[Boletín Oficial del Estado|BOE]]', 4256, 'n'},
    { 'Botanist', '[[International Plant Names Index|Botanist]]', 428, 'n' },
    { 'BoxOfficeMojoFilm', '[[Box Office Mojo]]', 1237, 'n' },
    { 'BoxOfficeMojoFranchise', '[[Box Office Mojo]]', 2530, 'n' },
    { 'BoxOfficeMojoPerson', '[[Box Office Mojo]]', 2688, 'n' },
    { 'BoxOfficeMojoStudio', '[[Box Office Mojo]]', 2531, 'n' },
    { 'BNR', 'BNR', 1003, 'n'},
    { 'BPN', '[[Biografisch Portaal|BPN]]', 651, 'n' },
    { 'BRE', '[[Grande Enciclopedia Rusa|BRE]]', 2924, 'n'},
    { 'Bridgeman', 'Bridgeman', 3965, 'n'},
    { 'BUSC', '[[Biblioteca da Universidade de Santiago de Compostela|BUSC]]', 12538, 'n' },
    { 'BVMC', '[[Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes|BVMC]]', 2799, 'n'},
    { 'BVPB', 'BVPB', 4802, 'n'},
    { 'BVPH' , '[[Biblioteca Virtual de Prensa Histórica|BVPH]]', 2961, 'n'},
    { 'Cairn', 'Cairn', 4700, 'y'},
    { 'CANTIC', '[[Catálogo de autoridades de nomes e títulos de Cataluña|CANTIC]]', 1273, 'n' },
    { 'CatholicHierarchy', 'Catholic-Hierarchy', 1047, 'n'},
    { 'CatholicHierarchyDioc', 'Catholic-Hierarchy', 1866, 'n'},
    { 'CBDB', 'CBDB', 497, 'n'},
    { 'CDDA', '[[Common Database on Designated Areas|CDDA]]', 4762, 'n'},
    { 'Censo-Guía', 'Censo-Guía', 3998, 'n'},
    { 'CERL', '[[Consortium of European Research Libraries|CERL]]', 1871, 'n' },
    { 'CFHoF', '[[College Football Hall of Fame|CFHoF]]', 3044, 'n'},
    { 'CinemaTreasures', 'CinemaTreasures', 4129, 'n'},
    { 'Cinenacional', 'Cinenacional', 3857, 'n'},
    { 'CineRessourcesFilm', '[[Cinémathèque Française|CineRessources]]', 3203, 'n'},
    { 'CineRessourcesPerson', '[[Cinémathèque Française|CineRessources]]', 3204, 'n'},
    { 'CINII', '[[CiNii]]', 271, 'n' },
    { 'código INE', 'código INE', 772,'n'},
    { 'CoinMarketCap', 'CoinMarketCap', 5777, 'n'},
    { 'CPDL', '[[Choral Public Domain Library|CPDL]]', 2000, 'y'},
	{ 'CTBUH', 'CTBUH', 1305, 'n'},
    { 'CTHS', '[[Comité des travaux historiques et scientifiques|CTHS]]', 1961, 'n'},
	{ 'DAMIT', 'DAMIT', 4384, 'n'},
    { 'danskefilmPerson', 'Danskefilm', 3786, 'n'},
    { 'danskefilmFilm', 'Danskefilm', 3785, 'n'},
    { 'danskefilmSFilm', 'Danskefilm', 3787, 'n'},
    { 'DARE', 'DARE', 1936, 'n'},
    { 'DBE', '[[Real Academia da Historia|DBE]]', 4459, 'n'},
    {'DBI', 'DBI',1986,'y'},
    { 'DBLP', '[[DBLP]]', 2456, 'n'},
    { 'DeutscheBio', 'DeutscheBio', 7902, 'n'},
    { 'Dialnet', '[[Dialnet]]', 1607, 'n' },
    { 'DialnetBook', '[[Dialnet]]', 1608, 'n' },
    { 'DialnetRevista', '[[Dialnet]]', 1609, 'n' },
    { 'DiscogsArtist', '[[Discogs]]', 1953, 'n'},
    { 'DiscogsLabel', '[[Discogs]]', 1955, 'n'},
    { 'DiscogsMaster', '[[Discogs]]', 1954, 'n'},
    { 'DistroWatch', '[[DistroWatch]]', 3112, 'n'},
	{ 'DOCOMOMO', 'DOCOMOMO', 3758, 'n'},
    { 'Dodis', '[[Documents diplomatiques suisses|Dodis]]', 701, 'n'},
    { 'DOI', '[[Digital object identifier|DOI]]', 356, 'n' },
    { 'DSBE', '[[Diccionario biográfico del socialismo español|DSBE]]', 2985, 'n'},
    { 'E-Enlightment', '[[Universidade de Oxford|E-Enlightment]]', 3429, 'n'},
    { 'EBID', '[[Encyclopædia Britannica|EBID]]', 1417, 'y'},
    { 'EcuRed', '[[EcuRed]]', 8092, 'n'},
    { 'EGAXA', '[[Bibliotheca Alexandrina|EGAXA]]', 1309, 'n'},
	{ 'EgliseInfo', 'EgliseInfo', 1644, 'n'},
	{ 'EGU', '[[Enciclopedia Galega Universal|EGU]]', 13613, 'n'},
	{ 'ELCat', 'ELCat', 2192, 'n'},
	{ 'Elsevier', '[[Elsevier]]', 5963, 'y'},
    { 'Emporis', '[[Emporis]]', 455, 'n'},
    { 'Epguides', 'Epguides', 3121, 'n'},
    { 'ERA', '[[Australian Research Council|ERA]]', 1058, 'n' },
    { 'Ethnologue', '[[Ethnologue]]', 1627, 'n'},
    { 'EUFP', 'EUFP', 5785, 'n'},
    { 'Europeana', '[[Europeana]]', 7704, 'y'},
    { 'FAST', '[[Faceted Application of Subject Terminology|FAST]]', 2163, 'n'},
    { 'FemBio', 'FemBio', 6722, 'n'},
    { 'FilmAffinity', '[[FilmAffinity]]', 480, 'n'},
    { 'Filmportal', 'Filmportal', 2639, 'y'},
    { 'Find a Grave', 'Find a Grave', 'n'},
    { 'FMDDesigner', '[[Fashion Model Directory|FMD]]', 2412, 'n'},
    { 'FMDMagazine', '[[Fashion Model Directory|FMD]]', 2413, 'n'},
    { 'FMDModel', '[[Fashion Model Directory|FMD]]', 2266, 'n'},
    { 'FNA', 'FNA', 4177, 'y'},
    { 'Framalibre', 'Framalibre', 4107, 'n'}, 
    { 'GalicianaAutor', '[[Galiciana]]', 3307, 'n' },
    { 'GalicianaObra', '[[Galiciana]]', 3004, 'n' },
    { 'Gallica', 'Gallica', 4258, 'n'},
    { 'Gamebase64', 'Gamebase64', 4917, 'n'},
    { 'GameRankings', '[[GameRankings]]', 4769, 'n'},
    { 'GameSpot', '[[GameSpot]]', 5494, 'n'},
    { 'Gaming-History', 'Gaming-History', 4806, 'n'},
    { 'GEA', '[[Gran Enciclopedia Aragonesa|GEA]]', 1807, 'n' },
    { 'GEC', '[[Gran Enciclopèdia Catalana|GEC]]', 1296, 'n' },
    { 'Genius', '[[Genius (páxina web)|Genius]]', 2373, 'n'},
	{ 'GeoNames', '[[GeoNames]]', 1566, 'n'},
	{ 'GeoNLP', 'GeoNLP', 5400, 'n'},
	{ 'GiantBomb', '[[Giant Bomb|GiantBomb]]', 5247, 'n'},
    { 'Glottolog', '[[Glottolog]]', 1394, 'n'},
    { 'GND', '[[Gemeinsame Normdatei|GND]]', 227, 'n' },
	{ 'GNIS', '[[Geographic Names Information System|GNIS]]', 590, 'n'},
	{ 'GOG', '[[Good Old Games|GOG]]', 2725, 'n'},
    { 'GoogleMaps', '[[Google Maps]]', 3749, 'n'},
    { 'GOV', 'GOV', 2503, 'n'},
    { 'GPN', 'GPN', 2824, 'n'},
    { 'GRID', '[[Global Research Identifier Database|GRID]]', 2427, 'n'},
    { 'Guardiana', 'Guardiana', 4710, 'n'},
    { 'Gutenberg', '[[Proxecto Gutenberg|Gutenberg]]', 1938, 'n' },
    { 'GutenbergBook', '[[Proxecto Gutenberg|Gutenberg]]', 2034, 'n'},
    { 'Hall of Light Amiga', 'Hall of Light Amiga', 4671, 'n'},
    { 'Handle', '[[Sistema Handle|Handle]]', 1184, 'n'},
    { 'HathiTrust', '[[HathiTrust]]', 1844, 'n' },
    { 'HDS', '[[Dicionario Histórico de Suíza|HDS]]', 902, 'n' },
    { 'OIDBNE', '[[Hemeroteca Dixital da Biblioteca Nacional de España|OIDBNE]]', 2768, 'n' },
    { 'SIDBNE', '[[Hemeroteca Dixital da Biblioteca Nacional de España|SIDBNE]]', 12151, 'n' },    
    { 'HowLongToBeat', 'HowLongToBeat', 2816, 'n'},
    { 'Humble Bundle', '[[Humble Bundle]]', 4477, 'n'},
    { 'IAFDf', '[[Internet Adult Film Database|IAFD]]', 3869, 'n'},
    { 'IAFDm', '[[Internet Adult Film Database|IAFD]]', 4505, 'n'},
	{ 'IATA', '[[Asociación de Transporte Aéreo Internacional|IATA]]', 238, 'n'},
    { 'IBDBperson', '[[Internet Broadway Database|IBDB]]', 1220, 'n'},
    { 'IBDBshow', '[[Internet Broadway Database|IBDB]]', 1219, 'n'},
    { 'IBDBvenue', '[[Internet Broadway Database|IBDB]]', 1217, 'n'},
    { 'ICAO', '[[Organización de Aviación Civil Internacional|ICAO]]', 239, 'n'},
    { 'ICCU', '[[Istituto Centrale per il Catalogo Unico|ICCU]]', 396, 'n' },
    { 'IGDBgame', 'IGDB', 5794, 'n'},
    { 'IGDBplatform', 'IGDB', 5795, 'n'},
    { 'IGN', '[[IGN]]', 5385, 'n'},
    { 'IMDB', '[[Internet Movie Database|IMDb]]', 345, 'n' },
    { 'IMO', '[[Organización Marítima Internacional|IMO]]', 458, 'n'},
    { 'IMSLP', '[[International Music Score Library Project|IMSLP]]', 839, 'y'},
    { 'INDUCKS', 'INDUCKS', 4479, 'n'},
    { 'ISBN', '[[ISBN]]', 212, 'n' },
    { 'ISFDB', '[[Internet Speculative Fiction Database|ISFDB]]', 1274, 'n' },
    { 'ISFDBPub', '[[Internet Speculative Fiction Database|ISFDB]]', 1239, 'n'},
    { 'Isidore', 'Isidore', 4491, 'n'},
    { 'ISNI', '[[International Standard Name Identifier|ISNI]]', 213, 'n' },
    { 'ISSN', '[[ISSN]]', 236, 'n' },
	{ 'JCyL', '[[Xunta de Castela e León|JCyL]]', 3177, 'n'},
    { 'Joconde', '[[Joconde]]', 347, 'n' },
    { 'Journalisted', '[[Journalisted]]', 1714, 'n'},
	{ 'JPL', '[[Laboratorio de Propulsión a Chorro|JPL]]', 716, 'n'},
    { 'JSTOR', '[[JSTOR]]', 1230, 'n' },
    { 'JSTORtopic', '[[JSTOR]]', 3827, 'n' },
    { 'KLOV', 'KLOV', 2858, 'n'}, 
    { 'KULTURNAV', '[[KulturNav]]', 1248, 'y' },
    { 'LAC', '[[Biblioteca e Arquivos do Canadá|LAC]]', 1670, 'n'},
    { 'Latindex', '[[Latindex]]', 3127, 'n' },
    { 'LCCN', '[[Library of Congress Control Number|LCCN]]', 244, 'n' },
    { 'LEI', '[[Legal Entity Identifier|LEI]]', 1278, 'n'},
    { 'Lemon Amiga', 'Lemon Amiga', 4846, 'n'},
    { 'Lemon 64', 'Lemon 64', 4816, 'n'},
    { 'Léonore', '[[Base Léonore|Léonore]]', 640, 'n' },
    { 'Leopoldina', '[[Leopoldina]]', 3413, 'n'},
    { 'LibraryThing', '[[LibraryThing]]', 1085, 'n'},
    { 'LibraryThingAuthor', '[[LibraryThing]]', 7400, 'n'},
    { 'LibriVox', '[[LibriVox]]', 1899, 'n'},
    { 'Linguasphere', 'Linguasphere', 1396, 'n'},
    { 'LINGUIST', 'LINGUIST', 1232, 'n'},
    { 'LinkedIn', '[[LinkedIn]]', 6634, 'n'},
    { 'LIR', '[[Dicionario Histórico de Suíza#Lexicon_Istoric_Retic|LIR]]', 886, 'n' },
    { 'Littera', 'Littera', 6130, 'n'},
    { 'LOC Jukebox', 'LOC-Jukebox', 2089, 'n'},
    { 'Los de la Sierra', '[[Dictionnaire des guérilleros et résistants antifranquistes|Los de la Sierra]]', 13014, 'n' },
    { 'Louvre', '[[Museo do Louvre|Louvre Atlas]]', 1212, 'n'},
    { 'LUMIERE', 'LUMIERE', 4282, 'n'},
    { 'LUMIEREdirector', 'LUMIERE', 4283, 'n'},
    { 'Luminous-Lint', 'Luminous-Lint', 4759, 'n'},
    { 'MAG', 'MAG', 6366, 'n'},
    { 'MAVISE', 'MAVISE', 4676, 'n'},
    { 'MAVISEdemand', 'MAVISE', 4677, 'n'},
    { 'MAVISEauth', 'MAVISE', 4678, 'n'},
    { 'MAVISEcompany', 'MAVISE', 4679, 'n'},
    { 'MdP', '[[Museo do Prado|MdP]]', 5321, 'y'},
    { 'Mendeley', '[[Mendeley]]', 3835, 'n'},
    { 'Memoriademadrid', '[[Memoriademadrid]]', 7372, 'n' },
    { 'Merimee', '[[Base Mérimée|Mérimée]]', 380, 'n' },
    { 'Metacritic', '[[Metacritic]]', 1712, 'n' },
    { 'MetalArchives', '[[Encyclopaedia Metallum|Metal Archives]]', 1952, 'n'},
    { 'MetroLyrics', '[[MetroLyrics]]', 2624, 'y'},
    { 'MGP', '[[Mathematics Genealogy Project|MGP]]', 549, 'n' },
    { 'MIMO', 'MIMO', 3763, 'n'},
    { 'Mindat', 'Mindat', 6263, 'n'},
	{ 'MMSI', 'MMSI', 587, 'n'},
	{ 'MNCARS', '[[Museo Raíña Sofía|MNCARS]]', 4439, 'n'},
    { 'MobyGames', '[[MobyGames]]', 1933, 'n'},
    { 'MobyGamesDev', '[[MobyGames]]', 3913, 'n'},
    { 'MountainProject', 'MountainProject', 4592, 'n'},
    { 'MPC', '[[Minor Planet Center|MPC]]', 5736, 'n'},
    { 'MR', '[[Mathematical Reviews|MR]]', 4955, 'n'},
	{ 'MTLighthouse', 'MarineTraffic', 3601, 'n'},
    { 'MTPort', 'MarineTraffic', 1624, 'n'},
    { 'MusicBrainz', '[[MusicBrainz]]', 434, 'y' },
	{ 'MusicBrainzArea', '[[MusicBrainz]]', 982, 'y' },
    { 'MusicBrainzInstrument', '[[MusicBrainz]]', 1330, 'y'},
    { 'MusicBrainzLabel', '[[MusicBrainz]]', 966, 'y'},
    { 'MusicBrainzPlace', '[[MusicBrainz]]', 1004, 'y' },
    { 'MusicBrainzRelease', '[[MusicBrainz]]', 436, 'y'},
    { 'MusicBrainzSeries', '[[MusicBrainz]]', 1407, 'y'},
    { 'MusicBrainzWork', '[[MusicBrainz]]', 435, 'y'},
    { 'Musopen', '[[Musopen]]', 2338, 'n'},
    { 'Mutopia', '[[Mutopia Project|Mutopia]]', 3674, 'n'},
    { 'Munzinger', 'Munzinger', 1284, 'n'},
    { 'MunzingerSport', 'Munzinger', 1285, 'n'},
    { 'MyAnimeListAnime', 'MyAnimeList', 4086, 'n'},
    { 'MyAnimeListCharacter', 'MyAnimeList', 4085, 'n'},
    { 'MyAnimeListManga', 'MyAnimeList', 4087, 'n'},
    { 'MyAnimeListPeople', 'MyAnimeList', 4084, 'n'},
    { 'NARA', '[[National Archives and Records Administration|NARA]]', 1222, 'n' },
    { 'NASA', '[[NASA]]', 2030, 'n'},
	{ 'Natura2000', '[[Rede Natura 2000|Natura 2000]]', 3425, 'n'},
    { 'NCL', '[[National Central Library|NCL]]', 1048, 'n' },
    { 'NDL', '[[Biblioteca Nacional da Dieta|NDL]]', 349, 'n' },
	{ 'NGC', '[[New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars|NGC]]', 3208, 'n'},
    { 'NKC', '[[Biblioteca Nacional da República Checa|NKC]]', 691, 'n' },
    { 'NLA', '[[Biblioteca Nacional de Australia|NLA]]', 409, 'n' },
    { 'NLG', '[[Biblioteca Nacional de Grecia|NLG]]', 3348, 'n'},
    { 'NLM', '[[Biblioteca Nacional de Medicina dos Estados Unidos|NLM]]', 1055, 'n'},
    { 'NNDB', '[[Notable Names Database|NNDB]]', 1263, 'n'},
    { 'NV', '[[Nomes e voces|Nomes e Voces]]', 12950, 'n'},
	{ 'NPCA', '[[National Parks Conservation Association|NPCA]]', 3515, 'n'},
    { 'NPF', '[[National Park Foundation|NPF]]', 3516, 'n'},
    { 'NPG', '[[National Portrait Gallery|NPG]]', 1816, 'n'},
	{ 'NRHP', '[[National Register of Historic Places|NRHP]]', 649, 'n'},
	{ 'NSSDC', '[[NSSDC ID]]', 247, 'n'},
    { 'NTA', '[[Biblioteca Real dos Países Baixos|NTA]]', 1006, 'n'},
    { 'Nupill', '[[Universidade Federal de Santa Catarina|Nupill]]', 1473, 'n'},
    { 'OBP', 'OBP', 4629, 'y'},
    { 'OCLC', '[[Online Computer Library Center|OCLC]]', 243, 'n' },
    { 'ODIS', 'ODIS', 2372, 'n'},
    { 'ODNB', '[[Oxford University Press|ODNB]]', 1415, 'n'},
    { 'OEBL', '[[Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950|OEBL]]', 6194, 'y'},
    { 'OFDb', 'OFDb', 3138, 'n'},
    { 'OL', '[[Open Library|OL]]', 648, 'n'},
    { 'OMDB', 'OMDB', 3302, 'n'},
	{ 'openAIP', 'openAIP', 4121, 'n'},
    { 'OpenCorporates', '[[OpenCorporates]]', 1320, 'n'},
    { 'OpenCritic', '[[OpenCritic]]', 2864, 'n'},
    { 'openMLOL', 'openMLOL', 3762, 'n'},
    { 'OPR', '[[Observatoire du patrimoine religieux|OPR]]', 3371, 'n'},
    { 'ORCID', '[[ORCID]]', 496, 'n' },
    { 'Orsay', '[[Museo de Orsay|Orsay]]', 4659, 'n'},
    { 'OSM', '[[OpenStreetMap|OSM]]', 402, 'n' },
    { 'Orthodox Encyclopedia', 'Orthodox Encyclopedia', 5002, 'n'},
    { 'PACE', '[[Asemblea Parlamentaria do Consello de Europa|PACE]]', 1331, 'n'},
    { 'PARES', 'PARES', 4813, 'n'},
    { 'PASE', 'PASE', 2625, 'n'},
    { 'Patrimonio Galego', '[[Patrimonio Galego]]', 13567, 'n'},

    {'PBB', 'PBB', 745, 'n'}, 

    { 'PCGW', 'PCGW', 6337, 'n'},
    { 'Peakbagger', 'Peakbagger', 3109, 'n'},
    { 'Peakfinder', 'Peakfinder', 3770, 'n'},
    { 'Persée', '[[Persée (portal)|Persée]]', 2732, 'n' },
    { 'PerséeRevista', '[[Persée (portal)|Persée]]', 2733, 'n' },
	{ 'PGC', '[[Principal Galaxies Catalogue|PGC]]', 4095, 'n'},
	{ 'Pinakothek', 'Pinakothek', 4025, 'n'},
    { 'Pleiades', 'Pleiades', 1584, 'n'},
    { 'PMA', '[[Museo de Arte de Filadelfia|PMA]]', 4643, 'n'},
       { 'PRONOMfile', 'PRONOM', 2748, 'n'},
    { 'Prabook', '[[Prabook]]', 3368, 'n' },
    { 'PRONOMsoftware', 'PRONOM', 2749, 'n'},
    { 'PSH', '[[Biblioteca técnica nacional de Praga|PSH]]', 1051, 'n'},
    { 'PTBNP', '[[Biblioteca Nacional de Portugal|PTBNP]]', 1005, 'n' },
    { 'QS', 'QS', 5584, 'y'},
    { 'Ready64', 'Ready64', 4916, 'n'},
    { 'Redalyc', '[[Redalyc]]', 3131, 'n' },
    { 'Redump', 'Redump', 5290, 'n'},
    { 'RGInstitution', '[[ResearchGate]]', 2740, 'n'},
    { 'RGPerson', '[[ResearchGate]]', 2038, 'n'},
    { 'RGPublication', '[[ResearchGate]]', 5875, 'n'},
    { 'RID', '[[ResearcherID]]', 1053, 'n' },
	{ 'Rijksmonument', '[[Rijksmonument]]', 359, 'n'},
    { 'RKDartists', '[[Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie|RKD]]', 650, 'n' },
    { 'RocksBackpages', 'RocksBackpages', 6461, 'n' },
    { 'RottenTomatoes', '[[Rotten Tomatoes]]', 1258, 'n'},
    { 'RPGGeek', 'RPGG', 7226, 'n'},
    { 'RSL', '[[Biblioteca do Estado Ruso|RSL]]', 947, 'n' },
    { 'SAAM', '[[Museo Smithsoniano de Arte Americana|SAAM]]', 1795, 'n'},
    { 'SAGE', 'SAGE', 5966, 'n'},
    { 'Scholar', '[[Google Scholar|Scholar]]', 1960, 'n'},
	{ 'SCN', '[[Satellite Catalog Number|SCN]]', 377, 'n'},
    { 'Scopus', '[[Scopus (base de datos)|Scopus]]', 1153, 'n'},
    { 'SELIBR', '[[LIBRIS|SELIBR]]', 906, 'n' },
    { 'SIKART', '[[SIKART]]', 781, 'n' },
    { 'SilentEra', 'SilentEra', 5338, 'n'},
	{ 'SIMBAD', '[[SIMBAD]]', 3083, 'n'},
	{ 'SIPCA', '[[Deputación Xeral de Aragón|SIPCA]]', 3580, 'n'},
    { 'SNAC', 'SNAC', 3430, 'n'},
	{ 'SNCZI-E', 'SNCZI-IPE', 4568, 'n'},
    { 'SNCZI-P', 'SNCZI-IPE', 4558, 'n'},
    { 'SongkickArtist', '[[Songkick]]', 3478, 'n'},
    { 'SongkickVenue', '[[Songkick]]', 3977, 'n'},
    { 'Springer', 'Springer', 5983, 'n'},
    { 'SSRN', '[[Social Science Research Network|SSRN]]', 3747, 'n' },
    { 'Steam', 'Steam', 1733, 'n'},
	{ 'Structurae', 'Structurae', 454, 'n' },
    { 'SUDOC', '[[Système universitaire de documentation|SUDOC]]', 269, 'n' },
	{ 'SummitPost', 'SummitPost', 3309, 'n'},
	{ 'SynchronkarteiActor', 'Synchronkartei', 4332, 'n'},
	{ 'SynchronkarteiFilm', 'Synchronkartei', 3844, 'n'},
    { 'Tate', '[[Tate]]', 2741, 'n'},
    { 'Tebeosfera', '[[Tebeosfera]]', 5562, 'n'},
    { 'TePapa', '[[Museo de Nova Zelandia Te Papa Tongarewa|TePapa]]', 3544, 'n'},
    { 'TESF', 'TESF', 5357, 'n'},
	{ 'TGN', '[[Getty Thesaurus of Geographic Names|TGN]]', 1667, 'n'},
	{ 'THE', 'THE', 5586, 'y'},
    { 'Theatricalia', 'Theatricalia', 2469, 'n'},
    { 'TheatricaliaPlace', 'Theatricalia', 2468, 'n'},
    { 'TheatricaliaPlay', 'Theatricalia', 1242, 'n'},
    { 'TheNumbers', 'TheNumbers', 3808, 'n'},
    { 'Theoi', '[[Theoi Project|Theoi]]', 3545, 'n'},
    { 'TLS', '[[Theaterlexikon der Schweiz|TLS]]', 1362, 'n' },
    { 'TMDb', 'TMDb', 4947, 'n'},
    { 'TMDbPerson', 'TMDb', 4985, 'n'},
    { 'TMDbSeries', 'TMDb', 4983, 'n'},
    { 'Trainline', 'Trainline', 6724, 'n'},
    { 'Treccani', '[[Enciclopedia Treccani|Treccani]]', 3365, 'n'},
	{ 'Trismegistos', 'Trismegistos', 1958, 'n'},
    { 'TVcom', '[[TV.com|TVcom]]', 2638, 'n'},
    { 'TVGuide', '[[TV Guide|TVGuide]]', 3804, 'n'},
    { 'TVGuidePerson', '[[TV Guide|TVGuide]]', 3845, 'n'},
    { 'TV Tropes', '[[TV Tropes]]', 6839, 'n'},

    { 'UAT', 'UAT', 4466, 'n'},

    { 'ULAN', '[[Union List of Artist Names|ULAN]]', 245, 'n' },
    { 'U-Multirank', 'U-Multirank', 5600, 'y'},
    { 'UniProtJournal', '[[UniProt]]', 4616, 'n'},
    { 'UNZ', '[[The UNZ Review|UNZ]]', 2734, 'n'},
    { 'USCongress', '[[Biographical Directory of the United States Congress|USCongress]]', 1157, 'n' },
    { 'USG', '[[Uppsala General Catalogue|USG]]', 6340, 'n'},
    { 'VideoGameGeek', 'VGG', 7591, 'n'},
    { 'VGMdbAlbum', 'VGMdb', 3483, 'n'},
    { 'VGMdbArtist', 'VGMdb', 3435, 'n'},
    { 'VGMdbOrganization', 'VGMdb', 3511, 'n'},
    { 'VIVC', 'VIVC', 3904, 'n'},
    { 'VOGRIPA', 'VOGRIPA', 4708, 'n'},
    { 'WALS', '[[World Atlas of Language Structures|WALS]]', 1466, 'n'},
    { 'WALSgenus', '[[World Atlas of Language Structures|WALS]]', 1467, 'n'},
    { 'WALSfamily', '[[World Atlas of Language Structures|WALS]]', 1468, 'n'},
    { 'WDPA', '[[World Database on Protected Areas|WDPA]]', 809, 'n'},
	{ 'WHC', '[[Patrimonio da Humanidade|WHC]]', 757, 'n'},
    { 'WikiTree', '[[WikiTree]]', 2949, 'n'},
    { 'WOEID', '[[WOEID]]', 1281, 'n'},
    { 'WomenWriters', 'WomenWriters', 2533, 'y'},
    { 'World of Spectrum', 'World of Spectrum', 4705, 'n'},
    { 'WPI', 'WPI', 7625, 'n'},
    { 'WWDB', 'WWDB', 3326, 'n'},
    { 'WWFeco', '[[Fondo Mundial para a Natureza|WWFeco]]', 1294, 'n'},
    { 'ZBMATH', '[[Zentralblatt MATH|zbMATH]]', 1556, 'n'},

    --Desbotados
    --    { 'Freebase', '[[Freebase|Freebase]]', 646, 'n' },
    --    { 'NARA-org', '[[National Archives and Records Administration|NARA]]', 1223, 'n' },
    -- Deporte
    { '365chess', '365chess', 3314, 'n'},
    { 'ACB', '[[Asociación de Clubs de Baloncesto|ACB]]', 3525, 'n'},
    { 'AFLTables', 'AFLTables', 3547, 'n'},
    { 'AHL', '[[American Hockey League|AHL]]', 3651, 'n'},
    { 'AllAthletics', 'AllAthletics', 3765, 'n'},
    { 'As', '[[As (xornal)|As]]', 3427, 'n'},
    { 'ATP', '[[Asociación de Tenistas Profesionais|ATP]]', 536, 'n'},
    { 'Australianfootball', 'Australianfootball', 3546, 'n'},
    { 'BaseballCube', 'BaseballCube', 4731, 'n'},
    { 'BaseballRef', '[[Baseball-Reference.com|Baseball-Ref]]', 1825, 'n'},
    { 'BasketballHoF', '[[Basketball Hall of Fame|BasketballHoF]]', 3646, 'n'},
    { 'BasketballRef', 'Basketball-Reference', 2685, 'n'},
    { 'BDFutbol', 'BDFutbol', 3655, 'n'},
    { 'BoxRec', '[[BoxRec]]', 1967, 'n'},
    { 'CFDW', 'CFDW', 3560, 'n'},
    { 'ChessGames', '[[ChessGames.com]]', 1665, 'n'},
    { 'ChessTempo', 'ChessTempo', 3315, 'n'},
    { 'CPE', '[[Comité Paralímpico Español|CPE]]', 4593, 'n'},
    { 'CyclingArchives', 'CyclingArchives', 1409, 'n'},
    { 'CyclingQuotientMen', 'CyclingQuotient', 2648 , 'n'},
    { 'CyclingQuotientWoen', 'CyclingQuotient', 2708 , 'n'},
    { 'databaseFootball', 'databaseFootball', 3532, 'n'},
--    { 'databaseOlympics', 'databaseOlympics', 3520, 'n'},
    { 'DriverDB', 'DriverDB', 3684, 'n'},
    { 'EAA', '[[Asociación Europea de Atletismo|EAA]]', 3766, 'y'},
    { 'EHF', '[[Federación Europea de Balonmán|EHF]]', 3573, 'n'},
    { 'EliteProspects', 'EliteProspects', 2481, 'n'},
    { 'EPCR', '[[European Professional Club Rugby|EPCR]]', 3666, 'n'},
    { 'ESPNMLB', '[[ESPN|ESPN]]', 3571, 'n'},
    { 'ESPNNBA', '[[ESPN|ESPN]]', 3685, 'n'},
    { 'ESPNNFL', '[[ESPN|ESPN]]', 3686, 'n'},
    { 'ESPNNHL', '[[ESPN|ESPN]]', 3687, 'n'},
    { 'EUfootballInfo', 'EUfootballInfo', 3726, 'n'},
    { 'Eurohockey', 'Eurohockey', 2601, 'n'},
    { 'Euroleague', '[[Euroleague]]', 3536, 'n'},
    { 'EuroTour', '[[PGA European Tour|EuroTour]]', 3521, 'n'},
    { 'EWRC', 'eWRC', 3927, 'n'},
    { 'Fangraphs', 'Fangraphs', 3574, 'n'},
    { 'FEI', '[[Federación Ecuestre Internacional]]', 3111, 'n'},
    { 'FIBA', '[[Federación Internacional de Baloncesto|FIBA]]', 3542, 'n'},
    { 'FIDE', '[[FIDE]]', 1440, 'n'},
    { 'FIE', '[[Federación Internacional de Esgrima|FIE]]', 2423, 'n'},
    { 'FIFA', '[[FIFA]]', 1469, 'n'},
    { 'FIG', '[[Federación Internacional de Ximnasia|FIG]]', 2696, 'n'},
    { 'FINA', '[[Federación Internacional de Natación|FINA]]', 3408, 'n'},
    { 'FIS-al', '[[Federación Internacional de Esquí|FIS]]', 2772, 'n'},
    { 'FIS-cc', '[[Federación Internacional de Esquí|FIS]]', 2773, 'n'},
    { 'FIS-fs', '[[Federación Internacional de Esquí|FIS]]', 2774, 'n'},
    { 'FIS-jp', '[[Federación Internacional de Esquí|FIS]]', 2775, 'n'},
    { 'FIS-nk', '[[Federación Internacional de Esquí|FIS]]', 2776, 'n'},
    { 'FIS-sb', '[[Federación Internacional de Esquí|FIS]]', 2777, 'n'},
    { 'FootballDatabase', 'FootballDatabase', 3537, 'n'},
    { 'Footofeminin', 'Footoféminin', 4262, 'n'},
    { 'ForaDeJogo', 'ForaDeJogo', 3046, 'n'},
    { 'Fussballdaten', 'Fussballdaten', 3538, 'n'},
    { 'FutsalPlanet', 'FutsalPlanet', 3664, 'n'},
    { 'GPI', '[[Global Poker Index|GPI]]', 3564, 'n'},
    { 'Hockeydb', 'Hockeydb', 2602, 'n'},
    { 'HockeyReference', 'HockeyReference', 3598, 'n'},
    { 'IAAF', '[[Asociación Internacional de Federacións de Atletismo|IAAF]]', 1146, 'n'},
    { 'IPC', '[[Comité Paralímpico Internacional|IPC]]', 7550, 'n'},
    { 'ISHOF', '[[International Swimming Hall of Fame|ISHOF]]', 3691, 'n'},
    { 'ITF', '[[Federación Internacional de Tenis|ITF]]', 599, 'n'},
    { 'ItsRugby', 'ItsRugby', 3769, 'n'},
    { 'ITU', '[[Unión Internacional de Triatlón|ITU]]', 3604, 'n'},
    { 'JapanTour', '[[Japan Golf Tour|JapanTour]]', 3535, 'n'},
    { 'JudoInside', 'JudoInside', 2767, 'n'},
	{ 'Juwra', 'Juwra', 3949, 'n'},
    { 'KHL', '[[Kontinental Hockey League|KHL]]', 3652, 'n'},
    { 'LegendsOfHockey', '[[Hockey Hall of Fame|LegendsOfHockey]]', 3567, 'n'},
    { 'LEquipe', '[[L\'Équipe]]', 3665, 'n'}, 
    { 'MLB', '[[Major League Baseball|MLB]]', 3541, 'n'},
    { 'MotoGP', '[[MotoGP]]', 3928, 'n'},
    { 'NBA', '[[National Basketball Association|NBA]]', 3647, 'n'},
    { 'NHL', '[[National Hockey League|NHL]]', 3522, 'n'},
    { 'NFL', '[[National Football League|NFL]]', 3539, 'n'},
    { 'NFT', 'NFT', 2574, 'n'},
    { 'OCID', '[[Comité Olímpico Internacional|OCID]]', 5815, 'n'},
    { 'OlimpBase', 'OlimpBase', 3940, 'n'},
    { 'OWGR', '[[Official World Golf Ranking|OWGR]]', 3568, 'n'},
    { 'PGA', '[[PGA Tour|PGA]]', 2811, 'n'},
    { 'ProCyclingStats', 'ProCyclingStats', 1663, 'n'},
    { 'ProFootballHoF', '[[Pro Football Hall of Fame|ProFootballHoF]]', 3581, 'n'},
    { 'ProFootballReference', 'ProFootballReference', 3561, 'n'},
    { 'RacingReference', 'RacingReference', 3048, 'n'},
    { 'Rallye-info', 'Rallye-info', 3930, 'n'},
    { 'SABR', '[[Society for American Baseball Research|SABR]]', 2482, 'n'},
--    { 'Scoresway soccer', 'Scoresway', 3043, 'n'},
--    { 'Scoresway tennis', 'Scoresway', 6308, 'n'},
--    { 'Scoresway baseball', 'Scoresway', 6062, 'n'},
--    { 'Scoresway basketball', 'Scoresway', 6063, 'n'},
--    { 'Scoresway rugby', 'Scoresway', 6065, 'n'},
--    { 'Scoresway voleyball', 'Scoresway', 6066, 'n'},
--    { 'Scoresway handball', 'Scoresway', 4451, 'n'},
    { 'SCRUM', '[[ESPN|SCRUM]]', 858, 'n'},
    { 'Sherdog', '[[Sherdog]]', 2818, 'n'},
    { 'Skidb', 'Ski-db', 3619, 'n'},
    { 'SoccerBase', 'SoccerBase', 2193, 'n'},
    { 'SoccerBaseManager', 'SoccerBaseMgr', 2195, 'n'},
    { 'Soccerdonna', 'Soccerdonna', 4381, 'n'},
    { 'Soccerway', 'Soccerway', 2369, 'n'},
    { 'SportsReference', 'Sports Reference', 1447, 'n'},
    { 'SRCFB', 'SRCFB', 3697, 'n'},
    { 'Swimrankings', 'Swimrankings', 2640, 'n'},
    { 'TaekwondoData', 'TaekwondoData', 2987, 'n'},
    { 'TennisArchives', 'TennisArchives', 3670, 'n'},
    { 'TennisHoF', '[[International Tennis Hall of Fame|TennisHoF]]', 3363, 'n'},
    { 'Thefinalball', 'Thefinalball', 3047, 'n'},
--    { 'Traineras remeiro', '[[Traineras]]', 12566, 'n'},

--    { 'Traineras club', '[[Traineras]]', 12586, 'n'},

--    { 'Traineras competición', '[[Traineras]]', 12587, 'n'},

    { 'Transfermarkt', '[[Transfermarkt]]', 2446, 'n'},

    { 'UEFA', '[[UEFA]]', 2276, 'n'},

    { 'WCF', '[[Federación Mundial de Curling|WCF]]', 3557, 'n'},

    { 'WF', 'Worldfootball', 2020, 'n'},
    { 'WNBA', '[[WNBA]]', 3588, 'n'},
    { 'WorldArchery', 'WorldArchery', 3010, 'n'},
    { 'WorldCurlingTour', '[[World Curling Tour|WorldCurlingTour]]', 3556, 'n'},
    { 'WorldSBK', '[[Campionato do mundo de Superbikes|WorldSBK]]', 4076, 'n'},
    { 'WSOP', '[[World Series of Poker|WSOP]]', 3554, 'n'},
    { 'WTA', '[[Asociación de Tenis Feminino|WTA]]', 597, 'n'},
    { 'Arquivo Histórico de Deputados de España', '[[Congreso dos Deputados|Arquivo Histórico de Deputados (1810-1977)]]', 9033, 'n', 1 },
	{ 'Senadores de España (1834-1923)', '[[Senado de España|Senadores de España (1834-1923)]]', 10265, 'n', 1 },

	}

--In this order: alternate name, name of parameter from databases table
p.aliases = {
	{ 'Wd', 'Wikidata' },
}

return p</text>
      <sha1>mz3jufv93go047bb33yyfxil99lvhol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Módulo:ResolveEntityId</title>
    <ns>828</ns>
    <id>5896</id>
    <revision>
      <id>21704</id>
      <timestamp>2025-08-22T16:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «local p = {}  function p._entityid(_,id,alt) 	-- backwards compatibility for deprecated _entityid function 	return p._id(id,alt) end  function p._id(id,alt) 	if type(id) == 'string' then 		id = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(id,1,1))..mw.ustring.sub(id,2) 		if mw.ustring.match(id,'^Q%d+$') then 			-- id is in the proper format for a Wikidata entity 			if mw.wikibase.isValidEntityId(id) then 				-- id is valid 				id = mw.wikibase.getEntity(id) 				if id then 					-- entit...»</comment>
      <origin>21704</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="1133" sha1="dli4n6qadyck5v1020efiabil2x2mhz" xml:space="preserve">local p = {}

function p._entityid(_,id,alt)
	-- backwards compatibility for deprecated _entityid function
	return p._id(id,alt)
end

function p._id(id,alt)
	if type(id) == 'string' then
		id = mw.ustring.upper(mw.ustring.sub(id,1,1))..mw.ustring.sub(id,2)
		if mw.ustring.match(id,'^Q%d+$') then
			-- id is in the proper format for a Wikidata entity
			if mw.wikibase.isValidEntityId(id) then
				-- id is valid
				id = mw.wikibase.getEntity(id)
				if id then
					-- entity exists
					return id.id
				end
			end
		else
			id = mw.wikibase.getEntityIdForTitle(id)
			if id then
				-- id is a title that matches a Wikidata entity
				local instanceOf = mw.wikibase.getBestStatements(id, 'P31')[1] --instance of
				if instanceOf and instanceOf.mainsnak.datavalue.value.id ~= 'Q4167410' then
					-- not disambiguation
					return mw.wikibase.getEntity(id).id
				elseif instanceOf == nil then
					-- id is a title, but is missing an instance-of value
					return mw.wikibase.getEntity(id).id
				end
			end
		end
	end
	return alt or nil
end

function p.entityid(frame)
	return p._id(frame.args[1], frame.args[2])
end

return p</text>
      <sha1>dli4n6qadyck5v1020efiabil2x2mhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categoría:1671</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5897</id>
    <revision>
      <id>21718</id>
      <timestamp>2025-08-27T08:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Nova páxina: «[[Categoría:Anos]] [[Categoría:Século XVII]]»</comment>
      <origin>21718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="l4ld1k9ch8w7qmd8tos1eyl7lr9fkft" xml:space="preserve">[[Categoría:Anos]]
[[Categoría:Século XVII]]</text>
      <sha1>l4ld1k9ch8w7qmd8tos1eyl7lr9fkft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gabriel Feijoo de Araújo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5898</id>
    <redirect title="Autor:Gabriel Feijoo de Araújo" />
    <revision>
      <id>21720</id>
      <timestamp>2025-08-27T08:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>HombreDHojalata moveu a páxina «[[Gabriel Feijoo de Araújo]]» a «[[Autor:Gabriel Feijoo de Araújo]]»</comment>
      <origin>21720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="gatedbbwn2y8rcnffo61j1k3kl5lvy3" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Autor:Gabriel Feijoo de Araújo]]</text>
      <sha1>gatedbbwn2y8rcnffo61j1k3kl5lvy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Contenda dos labradores de Caldelas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5899</id>
    <redirect title="Entremés famoso sobre da pesca do río Miño" />
    <revision>
      <id>21723</id>
      <timestamp>2025-08-27T09:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a «[[Entremés famoso sobre da pesca do río Miño]]»</comment>
      <origin>21723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="egkag3qsxhnwv9p71hrar3lrh3w8zdv" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Entremés famoso sobre da pesca do río Miño]]</text>
      <sha1>egkag3qsxhnwv9p71hrar3lrh3w8zdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Contenda dos labradores de Caldelas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5900</id>
    <redirect title="Entremés famoso sobre da pesca do río Miño" />
    <revision>
      <id>21724</id>
      <timestamp>2025-08-27T09:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HombreDHojalata</username>
        <id>508</id>
      </contributor>
      <comment>Redirixida cara a «[[Entremés famoso sobre da pesca do río Miño]]»</comment>
      <origin>21724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="egkag3qsxhnwv9p71hrar3lrh3w8zdv" xml:space="preserve">#REDIRECCIÓN [[Entremés famoso sobre da pesca do río Miño]]</text>
      <sha1>egkag3qsxhnwv9p71hrar3lrh3w8zdv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>